Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 54.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 09 Октябрь 2022
Расширение doc
Раздел Курсовые работы
Предмет Лингвистика

Продавец

Bohodir Jalolov

Malay tilida reduplikatsiya

Купить
Malay tilida reduplikatsiya MUNDARIJA KIRI Sh 1. MALAY VA O’ZBEK TILLARIDA REDUPLIKATSIYA HODISASI 1.1. Reduplikatsiya hodisasi yuzasidan ilmiy-nazariy qarashlar 1.2. Malay tilida reduplikatsiyaning tuzilish jihatidan turlari 1.2.1. To’liq reduplikatsiya 1.2.2. Qisman reduplikatsiya 1.2.3. Ritmik – qofiyali reduplikatsiya 1.2.4 . Affiks qo’shimchali takror so’zlar 2. SO’Z TURKUMLARI BO’YICHA REDUPLIKATSIYA VA SEMANTIK O’ZGARI ShLAR 2.1. Ot reduplikatsiyasi 2.2. Sifat reduplikatsiya 2.3. Fe’l reduplikatsiya XULOSA ADABIYOTLAR RO`YXATI 0 KIRI Sh Kurs ishi mavzusining dolzarbligi. Bugungi kunda horijiy tillarni o’rganish hamda o’rgatishga yurtimizda katta ahamiyat qaratilmoqda. Bugun jahon hamjamiyatidan o’ziga munosib o’rin egallab borayotgan mamlakatimiz uchun, chet ellik sheriklarimiz bilan hamjihatlikda, hamkorlikda o’z buyuk kelajagini qurayotgan halqimiz uchun horijiy tillarni mukammal bilishning ahamiyatini baholashga hojat yo’q. 1 Keyingi yillarda Janubiy Sharqiy Osiyo mintaqasining yirik davlatlaridan biri bo’lib kelayotgan mamlakat Malayziya tilini o’rganish, bu sohada kerakli mutahassislarni tayyorlash va shu orqali o’z o’qituvchi va tarjimonlariga ega bo’lish masalasi O’zbekiston uchun amaliy ahamiyat kasb etib bormoqda, buni ham hukumatimizning mamlakatimizda sharq tillarni rivojlantirish uchun tashlagan muhim bormoqda. Mamlakatimizda mavjud instittutlarning ba’zilarida Malayziya tilini o’qitish juda ham yahshi yo’lga qo’yilmoqda. Bundan tashqari, o’zbek va malay xalqlarining urf-odatlari hamda tillarining ba’zi o’hshashliklari, Malay tilini yuqori darajada o’rganishni taqozo qilmoqda. Shu bilan birga Malayziyadan kelgan o’qituvchilarning o’zlari bevosita bizning talabalarga dars berishi bu tilning mamlakatimizda chuqur o’rganilishiga, Malayziya halqi madaniyati, tarihi, san’ati va hokazolar haqida aniq tasavvurlarga ega bo’lishimizga yordam beradi. Ta’lim berishning zamonaviy usullarini qo’llash, audio-video tehnikilardan foydalanish ta’lim jarayonini mustahkamlamoqda, bu esa mazkur tilni o’rganishga qiziquvchilarning sonini oshirmoqda. Shu ma’noda biz ham Malayziya tilini yurtimizda rivojlanti 1. MALAY VA O’ZBEK TILLARIDA REDUPLIKATSIYA HODISASI. 1.1. Reduplikatsiya hodisasi yuzasidan ilmiy-nazariy qarashlar Malay tilidagi otlarning takroriy shakli o’zbek tili grammatikasiga mos keladi, ammo o’zbek tilida otlarning juft shakllari ham mavjud. Juft va takror shakllar o’zbek tili garammatikasida alohida-alohida bo’lim bo’lsalarda, ammo Malay tilida juft so’zni ham takror so’zni ham bir termin ostida, ya’ni KATA GANDA deb o’rganamiz. Sifat va fe’llarda ham takror so’zlar qo’llaniladi. Masalan: Besar (katta) – besar-besar (juda katta) Kecil (kichkina) – kecil-kecil (juda kichkina) Berlari (yugurmoq) – berlari-lari (bir necha bor yugurmoq) Menari (raqs tushmoq) – menari-nari (tinmay raqs tushmoq) Xulosada bitiruv malakaviy ishining Kirish qismida qo’yilgan maqsad va vazifalardan kelib O.Byotlingning takroran ifodalanuvchi so’zlarning ma’nolari haqida quyidagicha fikr yuritadi: Ma’noni kuchaytirish uchun ishlatiladigan takror so’zlar sifatlarda, ravishlarda, sifatdoshlarda kelishi affiksaciyadan farq qiladi. 3 Takror so’zlar haqidagi izlanishlar va ularning lingvistik mohiyatini ochishga tegishli bo’lgan qator ishlar turkiyotda 80-yillarda paydo bo’la boshladi. Shular jumlasiga professor Dmitreevning ilk bor bir vaqtning o’zida ham takror, ham juft so’zlarni o’rganib chiqib, turkumlarga ajratgan ilmiy ishini kiritish mumkin. 4 N.A.Baskakov qoraqalpoq tili yuzasidan o’z kuzatishlarida, shu tilda so’z yasash usullari haqida so’z yurita turib, bu erda turli takror so’zlarni kiritib o’tgan, Baskakov takror so’zlarni 4 guruhga bo’lib o’rgangan 5 : 1. Kuchaytiruvchi juft-takro A.Kaydarov uyg’ur tilida juft-takror so’zlar va ularning o’ziga hosliklarini keng ko’lamda o’rganib chiqgan. U takror so’zlarni tashkil topish usullari bo’yicha bir tizimga solgan va ularni 4 guruhga bo’lgan 6 : 1-guruh bir hil takror so’zlarni o’z ichiga oladi, ya’ni takror so’z o’zakni ikki marta hech o’zgarishsiz takrorlanishi natijasida hosil bo’ladi: Pat-pat, hir-hir, pir-pir… 2-guruh turdosh ma’nodagi takror so’zlar: a) qofiyadosh takror so’zlar: at-mat, g’iring-piring b) shakli turlicha takror so’zlar: shalaq-shuluq, shaqir-shuqur c) kesishgan takror so’zlar: qip-qizil, ep-eniq 3-guruh turdosh ma’nolarni ifodalash uchun qo’llaniladigan takror so’zlarni biriktiradi: Eylap-eylap topalmadim Qarap-qarap ko’zum taldi Bara-bara unutti… Kaydarovning mazkur ishida tayanch iboralar sifatida Egorov yana takror so’zlarni turkiyotda kelib chiqishi haqida gapiradi: “Takror so’z turkiyotda anchagina keng uchraydi, jumladan, sifatning oshirma darajasini bildiruvchi qadimiy shakllar: shirin-shirin asal, ochdan-och, qip- qizil…” 8 O’zbek tilshunosligida takror so’z, juft so’z va qo’shma so’zlrning farqi bog’lanmagan holda ko’rib chiqiladi. B. Madalievning “O’zbek tilida qo’shma so’zlar” nomli ilmiy asarida o’zbek tilida takror so’zlarning mavjudligi haqida va ular juft so’zlar bilan bir-biriga teng va qo’shma so’zlarga ma’no jihatdan yaqinroq kelishini aytib o’tadi. So’z yasalishi usulida bir hil ma’noga ega bo’lgan so’zlar qaytariladi yoki ma’nolari bir-biriga qarama-qarshi bo’lgan so’zlar keladi. Buning natijasida, umumiylashtiruvchi 9 ma’noni ifodalovchi takror so’z hosil bo’ladi: • Eshitdik, olam-olam hursand bo’ldik. 3. Takror otlar predmet miqdori haqida tasavvur beradi, aniqrog’i uning, bunday takroriy shakli leksik ma’noni kuchaytirib, miqdorning ko’p, hisobsiz ekani, ma’nosini ifodalaydi. - Tokcha-tokcha eski, yangi ustavlar, lug’atlar, gazeta komplektlari… 4. Takror so’z miqdor ma’nosini kuchaytiradi.- Biz mamlakatda dong taratgan, tom-tom kitoblar yozgan, bir olimning eshigini taqillatmoqchimiz. 5. Takror otlar ma’joziy ma’noni ifodalashga ham qodir. Bu shakl tilda ifodaliyligi bilan ajralib turadi. Agar takror so’z gapda ma’noni kuchaytirish uchun xizmat qiladi va bunda takror so’zning ta’siri kuchayadi. Takror usuli bilan qo’lga kiritilgan ma’joziy ma’noning obrazliligi yanada oshadi va yorqinroq ko’rinadi. Bu mavsum mehnatning buyuk taqdiri, Hovuch-hovuch Kim-kim kelishadi? Kim-kim borarkan? Qancha, necha, ne so’roq olmoshlari ham takror so’z bo’lib kelganda ko’plik ma’noni ifodalaydi. Masalan: Siz bilmaysiz, Sodiq aka mening boshimga ne-ne kunlarni solmadi? (K. Yashin) U nazarida necha-necha tosh yo’l bosgan ko’rindiyu, orqasiga qarab beihtiyor yoqasini ushladi. (I. Rahim) Ko’ring qancha-qancha ishlarni bajarib qo’ydik. Fe’llar takror so’z bo’lib kelganda harakatning davomiyligini, uning takroriyligini va yana harakatning yakunlanmaganligini ifodalash uchun xizmat qiladi. Masalan: Ho-ho-ho…Qotib-qotib kulgan bo’ldim jo’rttaga. (H. To’htaboev) Yonida kimdir jo’zib-jo’zib hurrak otardi. (G’. G”ulom) 1.2. MALAY TILIDA REDUPLIKATSIYANING TUZILI Sh JIHATIDAN TURLARI Malay tilida takror so’zlar o’zakning juft holda takrorlanishidan hosil bo’ladi. Bunda o’zak to’la holda yoki qisman takrorlanishi mumkin. Bundan tashqari o’zakdagi takrorlanayotgan so’zning biror harfi yoki bo’g’ini qofiyali holda takrorlanishi ham keng uchraydi. Affiks qo’shimchali to’la takror so’zlarni ham kuzatishimiz mumkin. Shunga ko’ra Malay tilidagi takror so’zlarni asosiy 4 guruhga bo’lib o’raginladi: 1 . Penggandaan penuh – To’la takror so’zlar 2. Penggandaan separa – Yarim takror so’zlar 3. Penggandaan berentak yoki bersajak – Qofiyali takror so’zlar 4. Penggandaan berimbuhan – Qo’shimchali takror so’zlar 1.2.1. TO’LIQ REDUPLIKATSIYA To’la takror so’zlar shunday so’zlarki, hech qanday o’zgarishlarsiz o’zakni yana Kura-kura (toshbaqa) O’zakda qo’shimchasi mavjud bo’lgan so’zlar ham takror holda qo’llanilishi mumkin, bular qo’shimchali takror so’zlar guruhiga kiritiladi. Masalan: Pemimpin-pemimpin (boshliqlar) Pelatih-pelatih (mashq qiluvchilar) Persatuan-persatuan (jamiyatlar) Kehendak-kehendak (hohishlar) 1.2.2. QISMAN REDUPLIKATSIYA Yarim holda takrorlanuvchi so’zlar shunday so’zlarki, bunda o’zak ikkinchi bor takrorlanayotganda birinchi o’zakning yarmigina takrorlanadi holos. O’zak birlikda yoki yasama so’z bo’lishi mumkin. Yarim takror so’zlar o’zakning oldidan yoki orqasidan kelishi mumkin. Agarda takror so’z birlik ma’nosida qo’llanilsa o’zakning birinchi bo’g’ini takrorlanadi va birinchi takrorlangani o’zakning oldidan qo’llaniladi. Birinchi bo’g’indagi unli takrorlanganda kuchsizlanib, qisqa ko’zga tashlanadi. Fe’llarda bu shakllar o’zakning boshida yoki ohirida qo’llanilishi mumkin. Birinchi o’zakda qo’shimchali fe’l qatnashgan misolga diqqatingizni qarating: Berlari-lari (yugurmoq) Mencari-cari (qidrmoq) Terdiri-diri (o’rnidan turmoq) Sepandai-pandai (aqlli bo’lmoq) 1.2.3. RITMIK-QOFIYALI TAKROR SO’ZLAR – PENGGANDAAN BERENTAK Takror so’zlar qofiyali bo’lib kelishi mumkin. Bunda o’zakdagi biror harf yoki bo’g’in takror qo’llanganda qofiyalanib keladi. Qofiyali takror so’zda o’zak to’la takrorlanib keladi va o’zak takrorlanib kelganda harf o’zgaradi va o’zaro qofiya hosil bo’ladi. Bulardan kelib chiqib qofiyali takror so’zlar 3 guruhga bo’linadi, bular: 1. Unli harfi takrorlanib keladigan qofiyali takror so’zlar. 2. Undosh harfi takrorlanib keladigan qofiyali takror so’zlar. 3 Lauk-pauk (turli hil oziq-ovqatlar) Cerai-berai (ajragan bo’lmoq) Tungkus-tumus (biror narsaga chuqur, astoydil kirishmoq) Hingar-bingar (juda shovqinli) Hina-dina (sodda, kamtar) Undosh harfi qofiyalanib keladigan qofiyali takror so’zlar shunday so’zlarki, bunda takror suzdagi biror undosh harf qofiyalanib ketadi. Masalan: Gunung-ganang (turli hil tog’lar) Bukit-bukau (turli hil tepaliklar) Mundir-mandir (pastga tepaga) Kayu-kayan (har hil o’tlar) Simpang-siur (uer buerga borish) Mandi-manda (bir necha bor cho’milmoq) Bolak-balik (orqa yo oldingga borish) Batu-batan (turli hil toshlar) Erkin qofiyali takror so’zlar shunday so’zlarki, bunda unli yoki undosh harf takrorlanib kelmasdan biror boshqa bug’in qofiyalanib keladi. Masalan: Anak-pinak (jiyan) Saudara-mara (qarindosh-urug’) Lintang- takrorlanadi va undagi bo’g’in yoki harflar qofiyalanib keladi. Juft holda kelganda o’zakdagi harf o’zgarib kelishi mumkin. Qofiyali takror so’zlar kamida 3 turga bo’linadi: a. Unli harfi bir hil, ammo undosh harfi farq qiluvchi takror so’zlar. Masalan: Sayur – sayur-mayur (turli hil sabzavotlar) Kuih – kuih-muih (turli hil shirinliklar) Lauk – lauk-pauk (turli hil oziq ovqatlar) b. Undosh harfi bir hil, ammo unli harfi farq qiluchi takror so’zlar. Masalan: Kayu (yog’och) –kayu-kayan (har hil yog’ochlar) Bukit (tepalik) – bukit-bukau(har hil tepaliklar) Gunung (tog’)– gunung-ganang (turli hil tog’lar) Suku (burchak) – suku-sakat (turli hil burchaklar) Batu (tosh) –batu-batan (turli hil toshlar) Warna (rang) –warna-warni (rang barang) c. Tovushlarida o’hshashlik bo’lmagan erkin holda takror Calar-balar (timdalangan, shilingan) Carut-marut (uyatsiz, adabsiz so’zlar) Cirirt-birit (suv osti) Desas-desus (pichirlash) Gerak-geri (hatti-harakat) Gunung-ganang (baland-past tog’lar) Kayu-kayan (turli yog’ochlar) Kuih-muih (turli pishiriqlar) Lauk-pauk (turli ovqatlar) Rempah-ratus (ziravorlar) Sayur-mayur (turli sabzavotlar) Serak-sorai (olqishlamoq) Suku-sokat (qarindosh-urug’) Tanah-tanih (turli hil erlar) Tindak-tanduk (hatti-harakat) Awan-gemawan berarak di langit. (Osmonda turli-tuman bulutlar harakatlanmoqda) Batu-batang yang beraneka bentuk itu diambilnya di Kawasan Air Terjun Sekayu. (Bu turli hil rangdagi toshlar Sekayu sharsharasi atrofida yig’ilgan) Bukit-bukau itu kelihatan kebiru-biruan. (Baland-past tepaliklar ko’m-ko’k bo’lib ko’rinyapdi) Badannya calar-balar kerana te Jangan mudah berpenganuh oleh desas-desus. (Pichirlab ta’sir qilish oson emas) Polis sedang memperhatikan gerak-geri leleki itu. (Policiya bu erkakning hatti harakatlarini kuzatayabdi) Gunung-ganag di kawasan itu dilitupi salji. (Bu hududning baland-past tog’lari qor bilan qoplangan) Kayu-kayan Malaysia bermutu tinggi. (Malayziyaning barcha yog’ochlari oliy sifatli) Kuih-muih itu dihidangkan untuk tetamu. (Turli pishiriqlar mehmonlarga tortiq qilindi) Lauk-pauk yang dihadagkan itu sungguh enak. (Tortiq qilingan barcha ovqatlar juda mazali ekan) Tukang masak itu memasukkan rempah-ratus ke dalam sop tulang. (Oshpaz suyakli sho’rvaga ziravorlardan soldi) Sayur-mayur yang dijual di pasar itu sudah layu. (Bu bozorda sotiladigan sabzavotlar allaqachon so’lib qolgan) Ladang itu gamak dengan serak Bau-bauan (atir, hush bo’y hid) Biji-bijian (urug’lar) Buah-buahan (turli hil mevalar) Bunga-bungaan (turli hil gullar) Daun-daunan (turli hil barlar) Hidup-hidupan (tirik jonzotlar) Kayu-kayuan (yog’ochlar) Orang-orangan (qo’riqchi) Puji-pujian (maqtovlar) Sayur-sayuran (sabzavotlar) Tanam-tanaman (ekinlar) Tumbuh-tumbuhan (o’simliklar) Ubat-ubatan (dori-darmonlar) Jahit-menjahit (tikuvchilikka oid) Karang-mengarang (ijod, yozish) Bau-bauan itu dibuat daripada beraneka jenis bunga. (Atirlar hidi turli hil hushbo’y gullardan olinadi) Biji-bijian banyak mempunyai protein. (Turli hil mevalar urug’larida protein moddasi ko’p bo’ladi) Buah-buahan yang dijual di pasar tani lebih murah. (BU dehqon bozorida sotiladigan mevalar ancha arzonroq) Tanah Tinggi Cameron merupakan pusat bunga. (Tanah Tig Pelbagai hidup-hidupan terdapat di hutan simpan. (Tropik o’rmonlarda turli hil tirik jonzotlar mavjud) Kayu-kayuan di negra ini bermutu tinggi. (Bu mamlaktdagi yog’ochlar juda sifatli) Orang-orangan itu diletakkan di tengah sawah. ( Sholizorning o’rtasiga qo’riqchi o’rnatildi) Puji-pujian hanya untuk Yang Maha Esa. (Barcha maqtovlar faqatgin Buyuk Qudratli Zotgadir) Pak Ahmad menyiram sayur-sayuran pada setiap petang. (Janob Ahmad har kuni kechki payt sabzavotlarni sug’oradi) Musim tengkujuh menebabkan tanam-tanaman kurang menjadi. (Musson yomg’iri mavsumi sabab ekinlar o’smadi) Tumbuh-tumbuhan membuat makanan melalui proses fotosintesis. (Fotosintez qilish orqali o’simliklardan ovqat tayyorlash mumkin) Akar-akar kayu itu dikeringkan ubat-ubatan. (Bu darahtning ildizlaridan dori-darmon lis Porok-peranda (notinch, tartibsiz) Gelap-gelita (qop-qorong’u, zimiston) Gilap-gemilang (yop-yorug’) Kucit-masai (qiyin vaziyat) Bularning gapdagi o’rni quyidagichadir: 1. Rumah tangannya porok-peranda kerana sikapnya yang tidak bertanggung jawab.- Uning uy hizmatchisi ma’suliyatsizligidan hamma-yoq tartibsiz ahvolda. 2. Pesta pada malam itu gilap-gemilang.- o’sha oqshomdagi bayram juda yorug’ bo’ldi. 3. Kejadian rompakan itu berlaku pada waktu malam yang gelap=gelita.- O’g’rilik qop-qorong’u oqshomda sodir bo’ldi. 4. Dia dijumpai dalam keadaan kasut-masai setelah sesat di hutan itu.- U o’rmondan horib kelgandan so’ng qiyin ahvolga tushib qoldi. SIFATLARDA KATA GANDA BERSAJAK-(kofiyali takror so’zlar) Bengkang-bengkok (unkir-chunkir) Campang-camping (ilma-teshik) Gopoh-gapah (shosha-pisha) Jalan ke bukit Fraser bengkak-bendkok. (Frezer tepaligiga boradigan yul unkir-chunkirdir) Pengemis itu berpakaian campang-camping.(Bu devona ilma-teshik kiyinib olgan) Dia meningalkan tempat itu dengan gopoh-gapah. (U bu joyni shosha-pisha tashlab ketdi) Suasana di pasar itu hangar-bingar (Bu bozordagi holat juda shovkinlik) Pasukan keselematan berasaha meredakan kacau-bilau yang berlaku di stadium itu. (Havsizlik hizmati hodimlari stadionda sodir bolgan tartibsizliklarni bartaraf etishga erishdilar) Jangan bercayakan cerita yang karut-marut. (Bular bulmas hikoyalarga ishonavermang) Perhimpunan aman itu berubah menjadi kucar-kacir. (Tinch utayotgan yigilish tartibsiz holatga aylnib ketdi) Rumah tang Rahman porok-peranda sebagai akibat campur tangan saudara- maranya. (Rahmonning oilasiga ka Melihat-lihat (atrofga qaramoq) Sehari-hari (kundan kunga) Teringat-ingat (yodga olmoq) 2. -an va –nya ort qo’shimchalarini qo’shish orqali yasaladi: buah-buahan (mevalar) rupa-rupanya (uning ko’rinishi) 3. ke…an, ber…an, se…nya, men…kan va men…i konfikslarini qo’shish orqali yasaladi: keanak-anakan (bolaga o’hshash) berpandang-pandangkan (birg’biriga qaramoq) sebaik-baiknya (eng yahshisi) melambat-lambatan (kechiktirmoq) hormat-menghormati (birg’birini hurmat qilmoq) Qo’shimchali takror so’zlar tire (-) bilan ajratib yozilishi kerak. Ber- old qo’shimchali takror so’zlar quyidagi ma’nolarni ifodalaydi: 1. Ko’plik yoki bir nechta, bir qancha ma’nolarida: Berpeti-peti (bir nechta sandiq) Berguni-guni (zarralar, bir qancha zarralar) 2. Biror ish harakatini hohish bilan bajarish ma’nolarida: 3 4. Jamlov ma’nolarida: Berpuluh-puluh (O’nlab-o’nlab) Beratus-ratus (yuzlab) Ke…an konfiksli takror so’zlar quyidagi ma’nolarni ifodalaydi: 1. Biror narsaga o’hshagan bo’lmoq keanak-anakan (bolaga o’hshash, bola sifat bo’lib qolganlar) keiggeris-inggerisan (inglizlarga o’hshash) Sikapnya yang keanak-anaknya itu kurang disukai oleh rakan-rakanya. (Uning yosh bolaga o’hshagan hatti harakatlari do’stlariga yoqmas edi) 2. O’hshash yoki qiyoslash ma’nolarida: Kebiru-biruan (Ko’kimtir, ko’kka o’hshash) Kegila-gilaan (Ahmoqqa o’hshash) Air laut yang kebiru-biruan itu sungguh menenangkan. (Ko’kimtir dengiz suvi juda yorug’ ko’rinmoqda.) 3. Juda sifatini orttirma darajasi ma’nosida: Kehairan-hairanan (Juda hayron bo’lmoq) Kemalu-maluan (Juda qattiq uyalmoq) Milah kemalu-maluan apabila diusik oleh b Budi Enak Zaki akan kami kenang buat selama-lamanya. (Janob Zakining sahiyligi ancha vaqtgacha yodimizda bo’ladi) Men- va ter- old qo’shimchali takror so’zlar biror ish harakatini bir necha bor takrorlash degan ma’nolarda ishlatiladi: Menggaru-garu (bir necha bor qashlamoq) Melompat-lompat (bir necha bor sakramoq) Datuk menggaru-garu kepalanya yang tidak gatal itu. (Bobom qichimayotgan boshini bir necha bor qashladi) Ber…an konfiksli takror so’zlar ikki tomonlama harakat degan ma’nolarda keladi: Beratas-atasan (musobaqalashmoq) Bertolak-tolakan (bir biriga itarmoq) Mereka bertolak-tolakan di depan kaunter untuk membeli tiket perlawanan akhir bola sepak. (Ular ohirgi futbol musobaqasiga bilet olish uchun kassa oldida bir birlarini surib, itarib tashlashdi) Afiks qo’shimchali yarim takror so Besar-besaran (katta kamrovli) Keanak-anakan (bolaga o’hshash) Kebiru-biruan (ko’kimtir) Kecil-kecilan (kichikrok) Kehairan-hairanan (hayron bulmoq) Kehijau-hijauan (yam-yashil) Kekuning-kuningan (sargish) Kemerah-merahan (kizgish) Kemalu-maluan (uyalib ketish) Majlis perkahwinan abang didakan secara besar-besaran. (Akamning nikoh marosimi keng qamrovda bo’lib o’tdi) Sifatnya masih keanak-anakan walaupun sudah berusia 20 tahun. (Yoshi 20 yoshdan oshgan bo’lsa ham u hali ham yosh bolaga o’hshaydi) Air laut itu kebiru-biruan. ( Dengizni suvi ko’kimtir ko’rinyabdi) Mak Minah berniaga secara kecil-kecilan. (Mak Minah kichikroq savdo kiladi) Kamil kehairan-kehairanan apabila dimarahi ibunya tanpa sebab. (Onasining besabab gazablanishidan Komil juda hayron buldi) Bangunan yang kehijau-hijauan it Berangan-angan (orzuga ega bulmoq) Berbaik-baik (yahshi munosabatda bulmoq) Berbisik-bisik (pichirlamoq) Berbual-bual (suhbatlashmoq) Berderet-deret (saf tortmoq) Bergilir-gilir (navbatda turmoq) Berhati-hati (ehtiyot bo’lmoq) Berkelip-kelip (ko’zni pirpiratmoq) Berliku-liku (o’nqir-cho’nqir) Berlumba-lumba (sakrab yurmoq) Bersiar-siar (sayr qilib yurmoq) Bertukar-tukar (almashtirmoq) Melihat-lihat (tomosha kilmoq) Meminta-minta (suramoq) Merata-rata (har yerga tashlamoq) Merayau-rayau (ishontirmoq) Menebut-nebut (takrorlamoq) Menarik-narik (sudramoq,tortmoq) Menunjuk-nunjuk (ko’z-ko’z qilmoq) Bantu-membantu (bir-biriga yordam bermoq) Cari-mencari (hakorat kilmoq) Dengki-mendengki (hasad kilmoq) Ejek-mengejek (hoholab kulmoq) Sabung-menyabung (gumburlamoq) Surat-menyurat (hat yoemoq) Tolon Mak Jenin berangan-angan untuk berkahwin dengan anak raju. (Mat Jenin rojaning kiziga uylanish orzusida) Adik-beradik itu berbaik-baik semula selepas bergaduh. (Aka-ukalar urushib kolishgandan sung yahshi muosabatda bula boshlashdi) Mereka berbisik-bisik ketika berada di dalam dewan. (Ular zaldaliklarida pichirlashib gaplashishdi) Ayah berbual-bual dengan datuk di ruang tamu. (Mehmonhonada otam bilan buvam suhbatlashishmoqda) Berderet-deret di rumah kedai dibina di kawasan itu. (Bu erda dukonlar bir kator kilib kurilgan) Kami menjaga ibu yang dirawat di hospitalsecara bergilir-gilir. (Biz onamni shifohonada navbatma-navbat turib davoladik) Dia berhati-hati ketika melintas jalan. (U yulni kesib utayotganda ehtiyot bo’ldi) Penonton tidak berkelip-kelip memandang wajah peragawati itu. (Tomosh Murid-murid itu bertukar-tukar alamat pada hari akhir persekolahan. (maktab ukuvchilari ta’tilga chikiladigan sunggi kunlarida manzillarini bir- birlari bilan almashinishdi) Kami hanya melihat-lihat baju yang dijual di butik itu. (Biz butikdagi sotiladigan kiyimlarni tomosha kildik holos) Walaupun miskin, Pak Awang tidak pernah meminta-minta daripada jiran tetangga. (Uzi kambagal bulsa ham janob Avang, qo’shnilaridan hech kachon hech narsa so’ramagan) Jangan buan sampah di merata-rata tempat. (Ahlatni hamma erga tashlamang) Ayah melarang abang merayau-rayau. (Otam akamga kechkurungacha ishontirishni ta’qiq qildi) Wanita tua itu menebut-nebut nama anaknya. (Kampir o’g’lini ismini takrorladi) Kanak-kanak itu menari-narik baju ibunya. (Bu bolalar onalarining kiyimlarini tortkilashmoqda) Janga Kilat sabung-menyabung di luar rumah. (Uyning tashqarisida chaqmoq gumburladi) Mereka surat-menyurat untuk bertanyakan khabar masing-masing. (Ular bir-birini ahvollarini surab, hat yozib turishdi) Tolong-menolong amalan yang mulia. (Bir-biriga yordam bermoq hayrli ishdir) Kita perlu menanam sikap hormat-menghormati antara ahli keluarga. (Biz oilamiz a’zolarini barchasini hurmat qilishga o’rgatishimiz kerak) 2. SO’Z TURKUMLARI BO’YICHA REDUPLIKATSIYA VA SEMANTIK O’ZGARI ShLAR: OT, SIFAT, FE’L MISOLIDA O’ZBEK TILIDA TAKROR SO’ZLAR O’zbek tilida otning juft formasi umumlashtirish, jamlik ma’nolarini ifodalaydi: Qovun-tarvuz (qovun, tarvuz va shungga uhshash boshqa poliz ekinlari), qozon-tavoq (qozon, tavoq va shungga uhshash boshqa oshhona anjomlari). Juft otlarning ba’zilari ma’noni kuchaytirish uchun ishlatiladi. Bularda esa jamlik umumlashtirish ma’nolari kuzga yaqqol tashlanadi: Holposhsha oyimnikida kishi kelib, tez yurasiz, deb holi-jonimga quymay olib ketdi. (Hamza) Qudrat elektrni dadasiga gapiraverib, kolhoz monteri Andreyga yuguraverib, ularning quloq miyasini eb tashladi. (H.N) Otning takroriy formasi kuplok ma’nosini ifodalaydi, shuningdek, ma’noni kuchaytirish uchun qo’llanadi: Kolx OTLARDA REDUPLIKATSIYA To’la takror so’zda ot takror holda kelganda o’zagi o’zgarmaydi. Takrorlangan otlarnig barchasi birlikda, ko’plikda, yasama va qo’shma ot bo’lishi mumkin. Masalan: 1. Birlikda qo’llanuvchi takror ot. a. Qo’shimchasiz qo’llanuvchi takror otlar: Ayat (gap) – ayat-ayat (gaplar) Budak (bola) – budak-budak (bolalar) Buku (kitob) – buku-buku (kitoblar) Kereta (mashina) – kereta-kereta (mashinalar) Sekolah (maktab) – sekolah-sekolah (maktablar) Tadika (bog’cha) – tadika-tadika (bog’chalar) Cerpen (hikoya) – cerpen-cerpen (hikoyalar) Bunga (gul) – bunga-bunga (gullar) b. –an ort qo’shimchali takror otlar. Sayur (sabzavot) – sayur-sayuran (sabzavotlar) Tepi (sayoz) – tepi-tepian (sayozliklar) Bunga (gul) – bunga-bungaan (gullar) Panggir (chegara) – panggir-panggiran (chegaral Pelatih (murabbiy, trener) – pelatih-pelatih (murabbiylar, trenerlar) Tanaman (ekin) – tanaman-tanaman (ekinlar) Pertubuhan (jamiyat) – pertubuhan-pertubuhan (jamiyatlar) Kementerian (vazirlik) – kementerian-kementerian (vazirliklar) 3. Qo’shma takror otlar Qo’shma takror otlar 2 guruhga bo’linadi. Birinchi turda qo’shma so’zning birinchisi takrorlanib keladi. Ikkinchi turida ikki so’zning qo’shilishi orqali yasalgan qo’shma so’z to’laligicha takrorlanishi lozim. Masalan: Kertas kerja (ish qog’ozi) – kertas-kertas kerja (ish qog’ozlari) Rumah sakit (kasalxona) – rumah-rumah sakit (kasalxonalar) Mata pelajaran (dars) – mata-mata pelajaran (darslar) Tenaga roda (g’ildirak kuchi) – tenaga roda-roda (g’ildiraklar kuchi) Jawatan kuasa (komitet) – jawatan-jawatan kuasa (komitetlar) Suruhan jaya Kelip-kelip (yaltiroq yonar pashsha) Kisi-kisi (panjara) Kupu-kupu (kapalak) Labah-labah (o’rgimchak) Layang-layang (varrak) Mata-mata (josus) Oleh-oleh (suvenir) Undang-undang (qonun) Gegendang (quloq pardasi) Jejentik (chivin lichinkasi) Kekabu (kapok darahti) Kekisi (panjara) Lelebah (o’rgimchak) Lelabu (qovoq) Lelaki (erkak kishi) Lelangit (talay) Pepijat (burga) Sesiku (burchakni o’lchovchi asbob) Anai-anai itu membuat saragnya di bukit. (Chumoli o’z inini tepalikda qurdi) Zahid menyimpan angan-angan untuk menjadi jurutera. (Zohidning uchuvchi bo’lish orzusi bor) Anting-anting itu sungguh cantik. (Bu zirak juda chiroyli) Pakaiannya itu dibuat daripada bulu biri-biri. (Uning bu ko’ylagi qo’y terisidan tayyorlangan) Epok-epok enak dimakan ketika panas. (Qandolatchilik mahsulotlrini issi Kakak-kakak membelikan adik gula-gula kegearannya. (Singlim ukamga o’zi yoqtirgan konfetini olib berdi) Rohani sedang menggoreng jemput-jemput pisang. (Rohani hozir maydalangan bananni qovurayapti) Ubat jentik-jentik itu dimasukkan ke dalam kolam (Chivin lichinkasiga qarshi dori hovuz ichiga solindi) Terdapat banyak kelip-kelip pada malam hari (Kechqurunlari ko’p yaltiroq pashshalar bo’ladi) Pak Mail mengupah pekerja itu memasak kisi-kisi di rumahnya. (Janob Meil uyiga panjara qo’yib bergan ishchiga pul to’ladi) Adik mengajar kupu-kupu yang beterbangan itu. (Ukam uchayotgan kapalak ortidan quvdi) Bangunan usang itu dipenuhi sarang labah-labah (Bu tashlandiq bino o’rgichak to’rlari bilan to’la) Hazami terjatuh ketika hendak mengambil layang-layang yang tersangkut pada dahan pokok. (Hazani d Doktor Amin sedang memeriksa gegendang telinga. (Shifokor Amin hozir kasalni quloq pardasini tekshirayabdi) Jejentik membiyak dalam air jernih yang bertakung.(Chivilar o’z lichinkalarini ko’lmak suvida ochadilar) Ladang seluas lima hektaritu ditanami pokok kekabu. (Besh gektar joyga kapok darahti ko’chatlari ekildi) Pak Daud mamasang kekisi pda tingkap rumahnya. (Janob Davud uyining oynalariga panjara o’rnatdi) Lelebah ialah sejenis seranasa berkaki lapan. (O’rgimchak sakkiz oyoqli hashoratdir) Minuman yang disi di dalam lelabu lebih nyaman rasanya. (Qovoq ichida saqlanadigan ichimlik mazaliroq bo’ladi) Lelaki yang becermin mata itu pensharah di kolej swasta. (Ko’zoynak taqqan bu kishi hususiy kolledjda ma’ruzachi bo’lib ishlaydi) Lelangit adik berdarah kerana tercucuk tulang ikan. ( Baliq Kura (toshbaqa) – kukura – kekura (toshbaqaga o’hshash) Laki (erkak) – lalaki – lelaki (erkakka o’hshash) Pohon (daraht) – popohon – pepohon (darahtga o’hshash) Takror holda qo’llanuvchi otlarning ma’nolari. Takror holda qo’llaniluvchi otlarning kamida 5 ta ma’nolari bor. 1. Takror ot ko’plik ma’noni ifodalaydi, biror narsa yoki predmetni ko’plik miqdorini ko’rsatadi. Masalan: Meja (stol) – meja-meja(stollar) Ketua (boshliq) – ketua-ketua(boshliqlar) Jabatan (bo’lim) – jabatan-jabatan(bo’limlar) 2. Takror ot biror hayvon nomini ko’rsatish uchun birlik ma’nosini ifodalaydi. Masalan: Biri-biri (qo’y) Rama-rama (kapalak) Kupu-kupu (kapalak) Kunang-kunang (o’t pashsha) Kura-kura yoki kekura (toshbaqa) Labi-labi yoki lelabi (daryo, chuchuk suv toshbaqasi) 3. Takror ot o’hshahslik, bir hil ko’ri 4. Takror ot turli hil, har hil turdagi degan ma’nolarni ifodalaydi. Masalan: Sayur – sayur-mayur (turli hil sabzavotlar) Kuih – kuih-muih (turli hil pishiriqlar) Lauk – lauk-pauk (turli hil taomlar) 5. Takror ot gumon, noaniqlik ma’nosini ifodalaydi. Masalan: Apa – apa-apa (hech narsa) Siapa – siapa-siapa (kimdir) Mana – mana-mana (qaerdadir) Bila – bila-bila (qachondir) SIFATLAR SO’Z TURKUMIDA REDUPLIKATSIYA O’zbek tilida predmetning belgisini bildiruvchi so’zlar sifat deyiladi, va QANDAY? QANAQA? Savollariga javob beradi. Kuzgi (ekin), ilmiy (ish), fidokor (inson), yumshoq (non) kabilardir. Sifatlarda takror so’zlar asosan 4 usul bilan yasaladi, bular: to’la takror sifatlar, yarim takror sifatlar, qofiyali takror sifatlar, qo’shimchali takror sifatlar. SIFATLARDA TO’LA TAKROR SO’ZLAR Si Tumpul-tumpul (o’tmas,charhsiz) Bijak-bijak (juda aqlli) Hijau-hijau (yam-yashil) Kuning-kuning (sap-sariq) Merah-merah (qip-qizil) To’la takrorlanvchi so’zlarning gapdagi o’rni quyidagicha bo’ladi: 1. Rumah di Bandar itu besar-besar. (Bu shahardagi uylar balad-baland.) 2. Buah pokok durian itu kecil-kecil. (Durian darahti mevasi kichik-kichik bo’ladi.) 3. Tinggi-tinggi bangunan di Bandar itu. (Bu shahardagi binolar baland- baland.) 4. Pokok di kebun bunga itu redah-rendah.(Gul bog’dagi darahtlar kichik- kichikdir.) To’la takror sifatlar ke…an konfiksi bilan birga ham qo’llanishi mumkin. Ke…an qo’shimchali sifat, o’sha sifatga o’hshash yoki o’sha sifatga yaqin turuvchi degan ma’noni bildradi. Masalan: Kuning (sariq) – kekuning-kuningan (sarg’ish) Merah (qizil) – kemerah-merahan (qizg’ish) 2. Mukanya kemerah-merahan kerana berjemur seharian.- U kun bo’yi quyoshda toblanib, yuzlari qizarib ketdi. 3. Sawah yang terbentang itu kehijau-hijauan.-Endi kurtak chiqargan sholilar yam-yashil ko’rindi. Boshqa misollar: Baik-baik (juda yahshi) Baru-baru (juda yangi) Besar-besar (juda katta) Cantik-cantik (juda chiroyli) Comel-comel (juda aqlli) Enak-enak (juda mazali) Gagah-gagah (juda kuchli) Gemuk-gemuk (juda semiz) Handal-handal (juda tajribali) Indah-indah (juda go’zal) Kaya-kaya (juda boy) Kecil-kecil (juda kichik) Manis-manis (juda shirin) Marah-marah (Juda jahldor) Muda-muda (juda yosh, pishmagan, hom) Nakal-nakal (juda sho’h) Panjang-panjang (juda uzun) Pintar-pintar (juda aqlli) Rajin-rajin (mehnatkash) Ramah-ramah (juda sahiy) Rapat-rapat (juda yaqin) Ringan-ringan (juda engil Sedikt-sedikit (juda kam) Sihat-sihat (sog’lik-salomatlik) Susah-susah (juda qiyin) Tebal-tebal (Juda qalin) Tua-tua (juda qari) Penduduk Taman Seri Angkasa baik-baik.(Taman Seri Angkasa aholisi juda yahshi odamlar) Perabot di rumah saya baru-baru belaka.(Uyimdagi jihozlarim hali juda yangi) Rumah di kampung itu besar-besar. (Bu qishloqdagi uylar juda katta) Lukisan yang dipamerkan itu cantik-cantik. (Ko’rgazmadagi portret juda chiroyli edi) Anak kucing peliharaannya comel-comel. (U boqayotgan mushuk bolasi juda aqlli edi) Makanan yang dijual di restoran itu enak-enak. (Bu restoranda sotiladigan ovqatlar juda mazali) Majapahit mempunyai pahlawan yang gagah-gagah. (Majapahitning juda kuchli pahlavonlri bor) Lembu yang meragut rumput itu gemuk-gemuk. (O’t eyayotgan sigir juda semiz ekan) Pem Badan pemain bola pasukan itu kecil-kecil. (Bu futbol komandasi o’yinchilari jauda kichkina) Pesakit itu dilarang makan-makanan yang manis-manis. (Kasal odamga juda shirin narsa eyish ta’qiqlanadi) Ayah marah-marah sejak pulang dari pejabat tadi. (Otam ofisdan qaytganidan buyon juda jahli chiqqan) Mereka menulih mangga yang muda-muda untuk dibuat jeruk. (Ular quritish uchun hali pishmagan mango mevasini tanlashdi) Murid di kelas itu nakal-nakal. (Bu sinfdagi o’quvchilar juda to’palonchi) Sungai di Negara Tailand panjang-panjang. (Tailanddagi daryolar juda uzun) Anak Pak Samad pintar-pintar. (Janob Samadning farzandi juda aqlli) Pekerja di tapak pembinaan itu rajin-rajin. ( Bu qurilish ishchisi juda mehnatsevar) Masyarakat orang asli itu ramah-ramah. (Tub aholi juda sahiy) Rumah di kawasan Kata mestilah hormat akan orang tua-tua, (Biz keksa odamlarni hurmat qilishimiz shart) SIFATLARDA QISMAN REDUPLIKATSIYA Yarim takror so’zlar shnday so’zlarki, bunda o’zakning yarim qismi takrorlanib keladi. Malay tilida yarim takror sifatlar soni chegaralangan. Yarim takrorlanuvchi sifat o’zakdagi ma’noni yanada kuchaytirish vazifasini bajaradi. Masalan: Besar-besaran (katta miqdorda) Gila-gilaan (o’ta ahmoq, devona) Kecil-kecilan (mitti) Takut-takutan (o’ta qo’rqan) Bularning gapdagi o’rni quyidagichadir: 1. Upacara sambutan hari kemerdekaan kali ini diadakan secara besar- besaran. - Bu galgi “Mustaqillik kuni” bayrami katta miqyosda nishonlandi. 2. Pemuda itu berkelakuan gila-gilaan selepas kematian tunangnya. -Bu yigit yorining vafotidan so’ng devona bo’lib qoldi. FE’LLARDA REDUPLIKATSI Takrorlanuvchi fe’l o’zagi to’laligicha takrorlanib keladi. Masalan: Gelak – gelak-gelak (kulmoq) Geleng – geleng-geleng (boshni kimirlatmoq) Baring – baring-baring (oyok uzatib yotmoq) Pulang – pulang-pulang (uyga kaytmoq) Ada-ada (tasodifiy o’y) Baring-baring (oyok uzatib yotmoq) Duduk-duduk (Utirish, dam olish kechasi) Makan-makan (turli hil ovkatlar) Muntah-muntah (kungil aynishi, kusish) Pulang-pulang (uyga kaytish) Tidur-tidur (uhlamoq) Ada-ada saja yang diceritakan yangoleh Anis tentang rakan sepejabatnya. (Anisni dusti hakida gapirishi biz uchun tasodif buldi) Petani itu baring-baring di bawah pokok untuk melepaskan lelah. (Dehkon charchogini chikarish uchun daraht tagiga oyogini chuzib yotdi) Sekumpulan budak-lelaki duduk-duduk di tangga pasar raya. (Bir guruh yigitlar katta bozor FE’LLARDA YARIM TAKROR SO’ZLAR Yarim takror holda keluvchi fe’l shunday fe’ldirki, u to’la takror so’zdan hosil bo’ladi. Bunda takrorlanib kelayotgan fe’lning birinchi qismi qisqartirishdan yasaladi. O’zak ko’shimchasi dastlab takrorlanib keladi, ammo ikkinchi qismida qo’shimchasiz takrorlanib keladi. Malay tilida mazkur mavzular yuzasidan misollar juda oz mikdorda va bu mavzularga oid iboralar og’zaki nutkda ham juda kam qo’llaniladi. Masalan: Berlari-lari (yugurmoq) Mencari-cari (kidirmoq) Bertanya-tanya (suramoq) Pukul-memukul (urmoq) Menari-nari (raks tushmoq) Bermain-main (uynamoq) Kejar-mengejar (kuvlamoq) XULOSA Mazkur kurs ishimizni Toshkent Davlat Sharqshunoslik institutida olgan bilimlarimizning natijasida imkon qadar mavzuni yoritishga va oldimizga qo’ygan maqsadimizga erishishga harakat qildik. Kurs ishimizda Malay tilida takror so’zlarning qo’llanilishi nomli mavzuni tanlagan ekanmiz ushbu mavzuni yoritishimizdan avval takror so’zlarni hosil bo’lishi va yasalishidagi o’ziga hosliklarini o’rganib chiqdik. Malay tili juda ham boy tildir. Boshqa tillarga hos ba’zi hususiyatlarga ega bo’lishiga qaramasdan, boshqa hech bir tilga aynan o’hshamaydi. Bu tilning fonetikasi, mofologiyasi hamda so’z boyligi o’ziga hos. Malay hamda O’zbek tillaridagi takror so’zlarni qiyoslaganimizda quyidagi fikrlar shakllandi: • Malay va o’zbek tillari agglyutinativ tillarga hos; • Ikkala tilda ham takror so’zl Tiba(birdaniga)__tiba-tiba(to’satdan) Sungguh(ko’p)__sungguh-sungguh (juda ko’p) Mata(ko’z)__mata-mata(shpion) Yarim holda takrorlanuvchi so’zlarda o’zak ikkinchi bor takrorlanayotganda birinchi o’zakning yarmigina takrorlanadi. O’zak birlikda kelishi yoki yasama so’z bo’lishi mumkin. Yarim takror so’zlar o’zakning oldidan yoki orqasidan kelishi mumkin. Agarda takror so’z birlik ma’nosida qo’llanilsa, o’zakning birinchi bo’g’ini takrorlanadi va birinchi takrorlangani o’zakni oldidan qo’llaniladi. Birinchi bo’g’indagi unli harf takrorlanadi lekin takrorlanganda kuchsizlanib, qisqa e unlisiga o’zgaradi. Laki –l alaki – lelaki (erkak kishi) Jari – jajari – jejari (barmoq) Yarim takror so’zlarda qo’shimchali so’z kelsa, takrorlanib kelgan ikkinchi qismi qo’shimchasiz ishlatiladi. Bunday holatl Qofiyali takror so’zda o’zak to’la takrorlanib keladi va harf o’zgaradi, o’zaro qofiya hosil bo’ladi. Shundan kelib chiqib, qofiyali takror so’zlar 3 guruhga bo’linadi: 1. Unli harfi takrorlanib keluvchi Sayur-mayur (turli hil sabzavotlar) Kuih-muih (turli hil pishiriqlar) 2. Undosh harfi takrorlanib keluvchi Bolak-balik (orqaga oldinga borish) Batu-batan (turli hil toshlar) 3. Erkin harfi takrorlanib keluvchi Anak-pinak (jiyan) Saudara-mara (qarindosh urug’) Qo’shimchali takror sozlar ber-, men-, se- va ter- old qo’shimchalarini, -an va -nya orqa qo’shimchalarini va ke…an, ber…an, se…nya, men…kan va men…i konfikslarini qo’shish orqali yasaladi. Ber- old qo’shimchali takror so’zlar quyidagi ma’nolarni anglatadi: 1. Ko’plik, bir qancha va bir nechta Berpeti-peti (bir nechta sandiq) 2. Biror Keanak-anakan (bolaga o’hshab) 2. O’hshash yoki qiyoslash Kegila-gilaan (ahmoqqa o’hshash) 3. Sifatning orttirma darajasi Kehairan-hairanan (juda hayron bo’lmoq, lol qolmoq) • Ish jarayonida Malay tilining ot, sifat, fe’l kabi so’z turkumlarida takror so’z yasalishi hodisasi ko’rib chiqildi. • Malay tilida takror so’zlarning to’la, yarim, qofiyali shakllari aniqlandi, bundan tashqari kam qo’llaniladigan qo’shimchali turiga ham izoh berildi. Bundan tashqari, 1. O’zbek tilshunosligida takror so’zlar, turkiyotdagi kabi hozirgi paytgacha juft va qo’shma so’zlar bilan birga ko’rib chiqiladi, natijada ularning o’ziga hosliklari mustaqil hodisa sifatida ohirgacha ko’rib chiqilmagan. 2. Takror so’z til emas, talaffus hodisasidir. Bu munosabatda takror so’z , tilning bir qismi bo’lgan sodda va qo’s Malay tilidagi takror so’zlarga oid 4 guruh talqini haqida o’z hulosamizni yakunlashimizdan avval shuni aytib o’tish kerakki, Malay tilida yuqorida aytib o’tilgan guruhlar ot, sifat, fe’llarda ham qo’llaniladi. Bu mavzularni ilmiy ishimizda keng ochib bera oldik degan umiddamiz. Yuqorida olib borilgan tadqiqot natijalari Malay tilini o’rganayotgan talabalar uchun boshlang’ich pog’ona nazariy va amaliy jihatdan muhim ahamiyatga ega. Ilmiy ish materiallarini Malay tilini o’rganayotgan o’zbek tili guruhlariga amaliy material sifatida qo’llash mumkin. Albatta bu ilmiy ishimiz mavzusi keng va qiziqarli, biz esa imkon qadar mavzuni yoritib berishga harakat qildik. Shuningdek ushbu mavzu bo’yicha ko’p ma’lumotlar, ochilmagan qirralar mavjud. Kelajakda ushbu mavzuni yanada kengroq yoritishga, ochi FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI. O’zbek tilidagi adabiyotlar 1. Tursunov U. Muhtarov Sh. “Hozirgi O’zbek adabiy tili” Toshkent “O’zbekiston”-1992yil 2. Shoabdurahmonov Sh. “Hozirgi O’zbek adabiy tili” 1-qism Toshkent “O’qituvchi”-1980yil 3. G’afforov “Ingliz tili grammatikasi” Toshkent-2005yil 4. Mirzaev M. “O’zbek ishi” Toshkent “O’qituvchi”-1978yil 5. A. Hojiev “O’zbek tilida qo’shma, juft va takror so’zlar” Toshkent 1963 6. “Hozirgi zamon O’zbek adabiy tili” Toshkent 1966. Tom I 7. O. Hakimov “O’zbek tilida takroriy so’zlar” 8. B. Madalieva “O’zbek tilida qo’shma so’zlar” Malay tilidagi adabiyotlar ro’yxati 9. Abdul Chael “Tatabahasa praktis bahasa Malaysia” PT. Rineka Cipta. Jakarta-2000 10. Asul Wiyanto “Terampil menerapkan kaidah ejaan bahasa Malaysia” PT. Gramedia Widiasavana. Ma Ingliz tilida foydalanilgan adbiyotlar ro’yxati 16. “Malay for every one” KL-2006 17. Almaster “Easy way to master of the Indonesian language” Jakarta- 1996 Rus tilida foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 18. Аракин “Грамматика индонезийского языка” Москва-1972 19. O .Бьётлинг (перевод с нем.) Морфология. Л. 20. Н.К.Дмитреев “Парные словасочетания в башкирском языке”. АНССР, Л. 1930 21. Егоров В.Г. “Словосложение в тюркских языках” Л.-1971 22. Низамиддинова С. “Имена числительные в современном узбекском языке”. Ташкент-1961 Foydalanilgan lug’atlar ro’yxati 23. O’zbek tilining izohli lug’ati. Ikki tomlik. II tom. – M., 1981. – C. 482. 24. Hojiev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug’ati. -T.: Fan, 2002. 25. M.M. Abdurahimov. O’zbekcha-ruscha va ruscha-o’zbekcha lug’at. Toshkent: Akademnas
Купить
  • Похожие документы

  • Tilshunoslik va psixologiya
  • Badiiy matnda nisbiy so‘zlar yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
  • Murakkab qo‘shma gaplar
  • Sintaktik va sintagmatik munosabat
  • O‘zbek tilshunosligida aksentuatsiya va sillabika. Urg‘u va bo‘g‘in

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha