Malaziyaning innovatsion iqtisodiy rivojlanishi - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	16 Декабрь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Malaziyaning innovatsion iqtisodiy rivojlanishi

Купить

* TOSHKENT DAVLAT IQTISODIYOT UNIVERSITETI Iqtisodiyot fakulteti ORALIQ NAZORAT ISHI Mavzu: Malaziyaning innovatsion iqtisodiy rivojlanishi EKT-75 guruhi talabalarining IQTISODIYOT NAZARIYASI fanidan

* REJA: I- Krish 1-MALAZIYA XX asrga innovatsion iqtisodiy rivojlanishi 2-MALAZIYAni innovatsion iqtisodiot rivojlanishi modellari 3-MALAZIYANING Jahon iqtisodiyotida tutgan o’rni 4-MALAZIYA va O’ZBEKISTON munosabatlari 5-MALAZIYA innovatsion iqtisodiy rivojlanishini takommillashtirish yo’llari

Malayziya (Persekutuan Tanah Malaysiu) — Jan.-Sharqiy Osiyodagi davlat.Xududini Janubiy Xitoy dengizi ikkiga ajratib turadi; Gʻarbiy M. (Malayya) Malakka ya. o.ning jan.da, Sharkiy M. Kalimantal o.ning shim. qismida joylashgan. Mayd. 332,8 ming km2. Aholisi 22,2 mln. kishi (2001). Poytaxti — Kuala-Lumpur sh. Maʼmuriy jihatdan 13 shtat va 2 federal hududga boʻlinadi. KIRISH

*Malayziya o`z iqtisodiy ko`rsatkichlari bo`yicha “Osiyo yo`lbarslari” nomi bilan mashhur yangi sanoatlashgan davlatlar sirasiga kiradi. Xorijiy kapital va texnologiyalarni keng jalb etish, sanoatlashgan davlatlar ilg`or tajribasidan foydalanish, import o`rnini bosuvchi eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarish, yuqori darajadagi siyosiy barqarorlik, iqtisodiyotni modernizatsiyalash yangi yutuqlarni qo`lga kiritishda muhim omil bo`lmoqda. www.arxiv.uz

* МАЛАЙЗИЯ ИННОВАЦИОН ТИЗИМИНИ ШАКЛЛАНИШ ЙУНАЛИШЛАРИ * Узбекистонда амалга оширилаётган иктисодий ислоцотлар халцаро хамжамиятда тан олинган узбек моделига асосланган холда кечмокда. Ушбу моделнинг афзалликлари, нафакат шу юрт удум ва урф-одатларига суяниши, балки жахон тажрибаларини урганиб, талкин килиб ва бизнинг шароитга мослашган холда тадбик этиб боришдан иборат. Шу нуктаи-назардан, жадал суръатларда тараккий этаётган Малайзиянинг тажрибасини урганиш, унинг кучли ва заиф тарафларини тахлил килиш эътиборга лойикдир.

* Бугунги кунда Малайзия 13 та федератив-штат ва 3 та федерал х,удуддан иборат федератив конститутцион монархия мамлакати х,исобланади. Ах,олиси 2011 йилда 28 310 000 кишидан иборат булиб дунёда 43 уринда туради. 2010 йилда Малайзия ялпи ички мах,сулоти 414 400 миллиард АКШ долларини ташкил этиб, дунёда 29 урин эгаллади. Малайзия ЯИМ-ни усиш суъратлари 1957 йилдан 2005 йилгача уртача 6,5% усиш суъратлари билан бошкалардан ажралиб турди. Хозирги Сингапур 1965 йил 9 августида Малайзиядан ажралиб чиккан. Малайзия иктисодий ривожланиши 1970 йилда асосан казиб чикариш ва кишлок хужалиги саноа-ти ривожланган булса, ун йилдан кейин 1980 йиллардан бошлаб саноат ривожла-на бошлаган. Бунда хорижий инвестиция-ларнинг таъсири кучли булган.

* 1997 йилдаги Осиё иктисодий инкирозидан сунг Малайзия биринчилардан булиб оёкка турган мамлакат хисобланади. Автомобиль ишлаб чикариш ривожланиб миллий Proton автомобиль маркаси номида ишлаб чикарилмокда. Шу билан бирга Малайзия калай, пальма efи табиий каучук ишлаб чикариш ва нефть экспорти буйича дунёга танилмокда. Малайзия ислом банки фаолият юритаётган марказлардан хисобланади. 1971 йилда Малайзия Янги Иктисодий Ривожланиш Режаси (МЯИРР)ни ишлаб чикиб, унда уз олдига мамлакатда камбаfалликни камайтириш ва иктисодий ривожланишга эришишни максад килиб куйди. Хукумат бойликни кайта таксимлаш йули билан Бумипутра (Малай ирки) ахолисини иктисодий ахволини яхшилаш, имкониятлар яратишга киришиб ва максадига эришди деса хам булади.

* Малайзиянинг ривожланишининг асосий омиллардан бири бу хорижий инвестицияларни ярим утказгичлар саноатига киритилганини айтиш мумкин. Ярим утказгичлар электроника саноатнинг асосий хом ашёси х,исобланган. Бу саноатни ривожлантиришда Малайзия 28 миллион кишилик ички бозорига эмас, балки ташки бозорларга йуналтирилганлигини таъкидлаш керак. Трансмиллий корпора-циялар арзон ишчи кучи, малакали кадрлар, кулай инфратузилма, бозорларга якинлигини х,исобга олган х,олда, Малайзияга узининг йигиш цехи ва мах,сулот сифати операцияларини махсус экспорт зоналарига жойлаштиришган. Мисол учун, АКШнинг АMD, National Semiconductor саноат компаниялари 1971 йилда Пенанг водийсига жойлаштирилди. Кейинчалик Hewlett Packard, Intel компаниялари 1976 йилга келиб иш бошлашди. 1973 йилда эса Япониянинг Hitachi в

YaIM ko’rsatgichi, mlrd $ год значение 2002 100.8 2003 110.2 2004 124.7 2005 138.0 2006 157.1 2007 187.0 2008 222.7 2009 193.0 2010 238.0 2011 247.6www.arxiv.uz

YaIM hajmi XQQ bilan, mlrd $ год значение 2002 235.1 2003 253.9 2004 277.6 2005 301.3 2006 329.2 2007 360.7 2008 386.5 2009 384.2 2010 416.5 2011 447.0www.arxiv.uz

* Кластерли ривожланиш. 1991 йил Малайзия бош вазири Махатир мамлакатни 2020 йилга кадар уз колипига эга саноатлашган ва ривожланган мамлакатга шак-ллантиришнинг узок муддатли максадини эълон килди. Унинг максади Малайзиянинг "Олтинчи ривожланиш Режаси"дан "Туккизинчи ривожланиш Режаси" (9РР) га кадар амалга оширилди. Ушбу 9РР дастури уз ичига 2006- 2010 йилларни олиб, инновацияларга кенг урFу берилган. Дастурда илмга асосланган ривожланиш иктисодиётнинг барча тармокларида ахборот ва коммуникация технологиялардан (АКТ) фойдаланишдан бошланди. Бунинг учун Малайзия Мультимедиа Супер Корридори (МММСК) ва Кибер- жайа шах,арлари иктисодиётнинг турли сох,аларида АКТларни кенг жорий килиш эришиш учун шакллантирилди.

* Радикал инновацияларни пайдо булишига сабаб булувчи фундаментал тадкикотларни молиялаштириш жуда кичик фоизни ташкил килади. Бунинг сабаби Малайзия амалий тадкикотлари маълум бир сох,а ёки тармокда х,озирда ва якин келажакда зарур булган техник ечим технологияларни камраб олмокда. * Хулоса килиб, бугунги кунда дунё юкори технологик экспортида Малазиянинг улуши 2008 йилда 2,4% ташкил этди. * Дунё компьютер офис техникасининг 7% ни чикармокда.

* Малайзия инновацион тажрибасини урганиш шуни курсатадики: 1960 йиллардан бошлаб Трансмиллий корпорациялар Хитой, Корея, Сингапур ва Малайзия каби арзон ишчи ва катта талабга эга булган ах,олини уз инвестицияларини киритишган. Шу билан бирга охирги ривожланиш * технологиясини танлаб олиниши Малайзия мисолида бу Ярим утказгичлар стратегик саноатини иктисодиётнинг ривожланишига туртки берган. ТуFридан-туFри хорижий инвестицияларни ва юкори малакали кадрлар оркали давлат иктисодиётини раFблантириши оркали иктисодий усишга эришганлигини куришимиз мумкин.

Malayziya. — industrial-agrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda i.ch. sanoatining ulushi — 28,7 %, konchilik sanoatining ulushi — 9,3 %, q. x.ning ulushi — 17,3 %. Q. h.ning asosiy ekini — sholi boʻlsa ham, mamlakat ehtiyojini qondirmaydi. Mamlakat iqtisodiyotining eng muhim tarmogʻi kauchuk i. ch.dir. Bundan tashkari, kokos palmasi, ananas, kakao, choy, murch, sabzavot, mevalar yetishtiriladi. Chorvachilik suyet rivojlangan; koramol, choʻchqa boqiladi. Dengiz qirgʻogʻi yaqinida va darelarda baliq ovlanadi

. Eksport uchun yogʻoch tayyorlanadi. I. ch. sanoatining asosiy tarmoqdari: elektrotexnika, neftni qayta ishlash, kimyo, metallurgiya, avtomobil, toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati; konchilikning asosiy tarmoqlari: neft, tabiiy gaz, qalay, temir va mis rudalari, boksit qazib chiqarish. M. integral sxema, konditsioner, radio va teleapparaturalar i. ch. boʻyicha dunyodagi yetakchi mamlakatlardan biri. Yiliga 24,8 mlrd. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Kauchuk, palma yogʻi, qalay eksport qilishda dunyoda oldingi oʻrinlardan birida turadi. Hunarmandchilik (ganchkorlik, zargarlik, kashtachilik va b.) rivojlangan.

Temir yoʻllari uz. 2,2 ming, avtomobil yoʻllari uz. 52,5 ming km. Dengiz savdo flotining tonnaji — 2,9 mln. t. dedveyt. D yengiz portlari: Kelang , Jorjtaun, Kuantan, Kuala-Lumpur. Jorjtaun, Kota-Kinabaluda aeroportlar bor. M. chetga neft, elektron va elektrotexnika buyumlari, q. x. mahsulotlari, transport vositalari (jumladan, avtomobil), rezina texnika, toʻqimachilik mahsulotlari, poyabzal, kiyim- kechak sotadi; chetdan mashina uskuna, sanoat va optika jihozlari, transport vositalari, stanoklar, oziqovqat oladi.

Dunyodagi o’rni Kompaniya Sanoati Daromadi (mlrd $) Foydasi (mlrd $) Aktivlari (mlrd $) Bozor qiymati (mlrd $) 332 Maybank Banking 9.1 1.9 161.4 24.3 467 CIMB Group Holdings Banking 6.3 1.4 110.2 16.8 516 Tenaga Nasion al Utilitlar 11.5 1.3 28.3 12.6 542 Sime Darby Conglomerates 15 1.3 14.9 17.3 594 Public Bank Banking 4.2 1.3 89.8 18 725 Genting Hotels, Restaurants & Leisure 5.6 1.4 21.5 11.6 807 Axiata Group Telecommunica tions Services 5.8 0. 8 14 17.2 941 Petronas Chemical Oil & Gas Operations 5.4 1.2 8.3 16.3 973 RHB Capital Banking 2.0 0.6 61.8 6.8 1125 AMMB Holdings Banking 2.1 0.5 36.4 6.1 1260 Maxis Telecommunica tions Services 2.9 0.6 5.8 15.6 1261 YTL Utilities 6.4 0. 4 16.3 5.6 1302 Hong Leong Financial Group Banking 2.3 0.4 53.6 4.8 1317 IOI Group Food, Drink & Tobacco 4.9 0.6

Davlat qarzi, % год значение 2002 43.1 2003 45.1 2004 45.7 2005 44.4 2006 43.2 2007 42.7 2008 42.8 2009 55.4 2010 53.1 2011 53.5 www.arxiv.uz

Pul birligi Ringgit Xalqaro Savdo tashkilotlari APEC , ASEAN , IOR-ARC , WTO YaIM $492.4 mlrd (paritet bo’yicha,201 3 est.) $307.2 mlrd (nominal 201 3 est.) YaIM o’sish 4.5% (201 3 est.) Kishi boshiga YaIM $16,922 (PPP, 201 3 est.) $10,304 (nominal, 201 3 est.) Xo’jalik tarmoqlari Qishloq xo’j: 11.9% sanoat : 41.2% servis: 46.8% (201 3 est.) Inflation ( CPI ) 1.9% (201 3 est.) Qashshoq xalqi 1.7% (201 3 est.) Jini koefisiyenti 43.1 (20 13 est.) Mehnatda bandlar 12.92 million (201 3 est.) Tarmoqlar bo’yicha bandlik Qishloq xo’j: (13%), sanoat : (36%), xizmatlar : (51%) (201 3 est.) Ishsizlik 3.2% (201 3 est.)MAKROIQTISODIY KO’RSATKICHLARI

Asosiy tarmoqlari asfalt va neft, chiroq lar, pharmaceuticals , medical technology , electronics , temir qzib olish va qayta ishlash Biznes uchun qulaylik dunyo bo’yicha 6 o’rin Federal zaxira $77.4 billion (31 December 2010 est.) Yalpi tashqi qarzlari $72.6 billion (31 December 2010 est.) Davlat moliyasi Davlat qarzi YaiMdan 53% of GDP (2012 est.) [5] Daromadi $59.22 billion (2012 est.) Xarajatlari $75.31 billion (2012 est.) Iqtisodiy yordam $31.6 million (2005 est.) Tashqi qarzlari US$139.651 mlrd (May 2013) [

Eksport $239.8 mlrd (201 3 est.) [1] Asosiy eksport hamkorlari Imports $197.2 mlrd (201 3 est.) Asosiy import hamkorlari EKSPORT VA IMPORT

Eksport hajmi, % год значение 2002 94.4 2003 95.2 2004 98.4 2005 123.5 2006 147.1 2007 158.7 2008 198.9 2009 157.5 2010 197.0 2011 212.7www.arxiv.uz

EKSPORT TARKIBI IMPORT TARKIBIElektronika mahsulotlar i Palma yogi Yog’och mahsulotlar i Mashina Optika Metal va uni qayta ishlash Kemalar kimyo Neft mahsulotlar i Kimyo mahsulotlar i Mashinalar Organik kimyo Petrolum va olastikar Yuk mashinalari Po’lat va temir mahsulotlar i Elektronika mahsulotlar i

Import hajmi, % год значение 2002 76.9 2003 76.8 2004 74.4 2005 99.3 2006 118.7 2007 127.3 2008 154.7 2009 117.3 2010 1526.0 2011 168.0www.arxiv.uz

Ishlab chiqarishni o’sish surati, % год значение 2002 5.0 2003 9.3 2004 10.2 2005 4.1 2006 5.8 2007 3.3 2008 1.0 2009 -7.0 2010 7.5 2011 1.4www.arxiv.uz

* Ayni iqtisodiy jarayonlar davlat tomonidan ishlab chiqilgan aniq reja asosida izga solinib turibdi. Vaholanki, Janubi-Sharqiy Osiyodagi 28 mln. kishilik aholiga ega bo`lgan ushbu mamlakat 1957 yilgacha, ya'ni milliy mustaqillikkacha, asosan kauchuk va qalay ishlab chiqarish hamda eksport qilishga ixtisoslashgan qoloq bir mamlakat sanalardi. O`tgan yuz yillikning 60-yillaridanoq, hukumat bir maromdagi o`sish strategiyasini belgilab oldi. Bundan maqsad, iqtisodiyotni diversifikatsiyalash va sanoatlashtirishdan iborat edi. Asosiy e'tibor import o`rnini bosuvchi oddiy iste'mol mahsulotlari ishlab chiqarishga qaratildi. Aholini asosiy oziq- ovqat mahsulotlari bilan ta'minlash va kichik fermer xo`jaliklarini zamonaviylashtirish qishloq xo`jaligi sohasidagi muhim vazifalardan bi

O’ZBEKISTON BILAN ALOQALARI Iqtisodiy munosabatlarni rivojlantirish uchun avvalo huquqiy negiz yaratildi. 1992 y. iyunida OʻzR Prezidenti I. A. Karimovning M.ga tashrifi vaqtida „Madaniy va ilmiy hamkorlik“, „Iktisodiy va texnikaviy hamkorlik“ toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. 1993 y. mart—apr. oylarida M. bosh vazirining Oʻzbekistonga tashrifi yakunida ham bir qancha hujjatlar qabul etildi. Natijada ikkala mamlakat oʻrtasida tovar ayirboshlashga kirishildi. 1999 y.da tovar aylanmasi 4,9 mln. AKSH dollarini tashkil etdi. OʻzR da malayziyalik sarmoyadorlar ishtirokida tuzilgan 10 ta qoʻshma korxona mavjud. „Otel Oʻzbekiston“, „OʻzMalOyl“ (neft konlarini ishlatish), „OʻzMakom“ (telefon xizmati), „Oʻzbeklizing Interneyshnl“ (kichik va oʻrta biznesni moliyaviy qoʻllabquvvatlash) ularning eng yir

Mamlakatlarimiz o’rtasida nafaqat ikki tomonlama, balki ko’p tomonlama aloqalar ham kengayib bormoqda. Zamonaviy bosqichda har ikki davlat xalqaro maydonda bir-birini siyosiy jihatdan o’zaro qo’llab- quvvatlagani holda nufuzli xalqaro tashkilotlar doirasidagi ko’p tomonlama hamkorlikni ham kengaytirmoqda. Masalan, mamlakatimiz BMT tuzilmalaridagi a'zolik borasida bir necha marotaba Malayziyaning nomzodini yoqlagan: 1997 yili - EKOSOSga, 1998 yili - Xavfsizlik kengashining doimiy bo’lmagan a'zoligiga, 2004 yili - Ayollarga nisbatan kamsitishlarning barcha ko’rinishlarini tugatish qo’mitasiga.

Davlat investitsiya dasturi doirasida jalb qilingan Malayziya sarmoyalarining hajmi 2006 yildan buyon 225,95 million AQSh dollariga yetdi. Bugun respublikamizda faoliyat ko’rsatayotgan Malayziya sarmoyalari ishtirokidagi 20 ta korxona (ularning uchtasi 100 foiz miqdordagi Malayziya kapitali bilan) iqtisodiyotning neft-gaz sohasi, to’qimachilik mahsulotlari, mebel, elektr texnikasi mahsulotlarini ishlab chiqarish, moliyaviy xizmatlar ko’rsatish va boshqa jabhalarni qamrab olgan. 2005 yil tashkil etilgan O’zbekiston-Malayziya qo’shma savdo qo’mitasi iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishiga salmoqli hissa qo’shmoqda.

Iqtisodiy hamkorlik haqida to’xtalganda Malayziyaning “Petronas” kompaniyasi O’zbekistonda faoliyatni ko’rsatayotganini ta'kidlash zarurdir. Xususan, “O’zbekneftgaz” Milliy xolding kompaniyasining “Sasol” va “Petronas” kompaniyalari bilan sherikligida mamlakatimizda Sho’rtan gaz-kimyo majmuasi tomonidan ishlab chiqarilgan metandan sintetik suyuq yoqilg’i (GTL) ishlab chiqarish zavodining qurilishi bo’yicha qo’shma loyihasi amalga oshirilmoqda. Orol dengizi hududida, Ustyurt platosi va Surxondaryoda geologik tadqiqotlar olib borilgani holda yangi konlar ochilmoqda, metandan sintetik suyultirilgan yoqilg’i ishlab chiqaradigan zavod qurilishi bo’yicha loyihaning texnik-iqtisodiy asoslari ishlab chiqilmoqda.

1971 yili mamlakatda “Yangi iqtisodiy siyosat”ni amalga oshirishga kirishildi. Bu siyosat zamirida aholi o`rtasidagi qashshoqlikni kamaytirish va kuchli ijtimoiy himoya masalasi yotar edi. Ayni davr, shuningdek, davlatning iqtisodiy jarayonlarga faol aralashuvi bilan farqlanadi. Eksportga yo`naltirilgan sanoat strategiyasini amalga oshirish jarayonida investorlar va eksportchilar uchun ko`plab imtiyozlar yaratildi, erkin savdo hududlari tashkil etildi. Xususan, to`qimachilik sanoati va elektronika eksportini rivojlantirishga keng ahamiyat qaratildi. Shu tariqa mamlakat iqtisodiyoti bosqichma-bosqich rivojlana boshladi. 1971-1980 yillarda yalpi ichki mahsulotning o`sishi yiliga o`rtacha 8 foizni tashkil etganligi fikrimiz dalilidir. www.arxiv.uz

Infilyatsiya, % год значение 2002 1.8 2003 1.1 2004 1.4 2005 2.9 2006 3.6 2007 2.0 2008 5.4 2009 0.6 2010 1.7 2011 3.2www.arxiv.uz

 1980-1986 yillar mobaynida og`ir sanoat tarmoqlarida import o`rnini bosuvchi mahsulotlar ishlab chiqarishni yo`lga qo`yish ustuvor masalaga aylandi. Biroq dunyo bozoriga xos notekis jarayonlar Malayziya iqtisodiyotiga ham o`z ta'sirini ko`rsatdi.  Natijada ma'lum muddat yalpi ichki mahsulotning yillik o`rtacha o`sish sur'ati 4-4,5 foizga tushib qoldi. Shu tariqa islohotlarni chuqurlashtirish, davlatning iqtisodiyotga aralashuvini birmuncha cheklash zarurati yuzaga keldi. Sarmoyalarni rag`batlantirish, sanoatning turli tarmoqlari o`rtasida hamkorlikni kuchaytirish, sog`lom raqobat muhitini shakllantirish choralari ko`rildi www.arxiv.uz

Ishsizlar, % год значение 2002 3.5 2003 3.6 2004 3.5 2005 3.5 2006 3.3 2007 3.2 2008 3.3 2009 3.6 2010 3.4 2011 3.1 www.arxiv.uz

Iqtisodiy ko’rsatgichlari Valyuta ringgit(=100 сенов) Statistika YaIM $247 mlrd (2011) YaIM jon boshiga PPC bilan 14 700 Inflyatsiya 3,1% (2011) Mehnatga layoqatli axoli 10,26 mln Ishsizlar soni 3,5% Asosiy ishlab chiqarish tarmog’lari Kauchok Zaytun yog’i Neft Yengil sanoat Elektronika Tashqi savdo sotiq Eksport Hamkorlari AQSH (19,6%) Singapur (15,7%) Yaponiya (10,7%) Import hamkorlari Yaponiya (17,3) AQSH (15,5%) Singapur (11,9%) Davlat moliya tizimi Davlat qarzi 104 млрд, или 45,5% ВВП Davlat budjeti daromadi $22,95 млрд Davlat budjeti harajatlari $27,75 млрд

* E’tiboringiz uchun rahmat

Купить