Marketing va branding strategiyalari - Iqtisodiyot - Kurs ishlari

Dokument ma'lumotlari

Narxi	25000UZS
Hajmi	71.2KB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	06 Iyul 2025
Kengaytma	docx
Bo'lim	Kurs ishlari
Fan	Iqtisodiyot

Sotuvchi

Madinabonu

Ro'yxatga olish sanasi 27 Aprel 2024

40 Sotish

Marketing va branding strategiyalari

Sotib olish

OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
GULISTON DAVLAT UNIVERSITETI
“PSIXOLOGIYA VA IJTIMOIY FANLAR” FAKULTETI
“IJTIMOIY FANLAR” KAFEDRASI
“ Iqtisodiyot va tadbirkorlik asoslari ” FANIDAN
KURS ISHI
MAVZU: ,, Marketing va branding strategiyalari "
60920100 – Ijtimoiy ish (fuqarolarning o’z-o’zini boshqarish organlari)
BAJARDI : ___________________
QABUL QILDI : _______________
Guliston-202_
1

MUNDARIJA
KIRISH…………………………………………………………………. 3
I BOB. MARKETING STRATEGIYALARINING NAZARIY
ASOSLARI……………………………………………………………... 6
1.1. Marketing tushunchasi va uning ahamiyat…………………………. 6
1.2. Marketing strategiyalarining turlari………………………………… 10
1.3. Marketing strategiyasini ishlab chiqish bosqichlari………………… 16
2-BOB: BRANDING STRATEGIYALARINING AHAMIYATI VA
TURLARI………………………………………………………………. 19
2.1. Brend tushunchasi va uning mohiyati………………………………. 19
2.2. Brend yaratish va rivojlantirish strategiyalari………………………. 22
2.3. Raqobatbardosh brend yaratish tamoyillari………………………… 26
XULOSA………………………………………………………………... 29
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI………………... 31
2

Kurs ishining maqsadi va vazifalari: Kurs ishining asosiy maqsadi
marketing va branding strategiyalarining nazariy va amaliy jihatlarini tahlil qilish,
ularning kompaniya muvaffaqiyatiga ta’sirini o‘rganish hamda zamonaviy
yondashuvlar asosida samarali strategiyalar ishlab chiqishdan iborat.
Ushbu maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar bajariladi:
Marketing va branding tushunchalarini o‘rganish: Ularning farqli jihatlari va
bir-biriga ta’sirini tahlil qilish.
Marketing strategiyalarining asosiy yo‘nalishlarini aniqlash: Segmentatsiya,
pozitsionlashtirish, differensiallash va boshqa yondashuvlarni o‘rganish.
Brend strategiyalarining samaradorligini tahlil qilish: Uzoq muddatli
muvaffaqiyatni ta’minlovchi usullarni aniqlash.
Raqamli marketing va uning afzalliklarini o‘rganish: SMM, SEO, kontent
marketing va boshqa zamonaviy usullarni tahlil qilish.
Jahon va mahalliy kompaniyalarning tajribalarini o‘rganish: Ularning
marketing strategiyalarini solishtirish va muvaffaqiyat omillarini aniqlash.
Kelajakdagi marketing tendensiyalarini aniqlash: Sun’iy intellekt,
avtomatlashtirilgan marketing tizimlari va boshqa innovatsion texnologiyalarni
o‘rganish.
Tadqiqot obyekti va predmeti: Ushbu kurs ishining tadqiqot obyekti
marketing va branding strategiyalarining nazariy va amaliy jihatlaridir.
Tadqiqot predmeti esa kompaniya va tashkilotlarning bozordagi
raqobatbardoshligini oshirish maqsadida qo‘llanilayotgan marketing va branding
strategiyalarining samaradorligi va ularning iste’molchilar xatti-harakatiga
ta’siridir.
Tadqiqot uslubi: Ushbu ishda tahliliy va taqqoslash usullaridan
foydalaniladi. Marketing va branding strategiyalari bo‘yicha mavjud ilmiy
adabiyotlar, statistik ma’lumotlar va kompaniyalar tajribalarini o‘rganish orqali
tadqiqot olib boriladi. Shuningdek, marketing sohasidagi dolzarb tendensiyalar,
4

raqamli texnologiyalarning biznesga ta’siri va brend imidjini shakllantirish
jarayonlari chuqur tahlil qilinadi.
Marketing va branding sohalari bugungi raqobatbardosh bozor muhitida
kompaniya va tashkilotlar uchun eng dolzarb masalalardan biri hisoblanadi.
Zamonaviy marketing strategiyalari va samarali branding usullari mijozlar
ishonchini qozonish, brend sadoqatini shakllantirish va bozorda raqobat ustunligini
ta minlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi.ʼ
Kurs ishining asosiy maqsadi – marketing va branding strategiyalarining
nazariy va amaliy jihatlarini chuqur tahlil qilish, ularning samaradorligini baholash
va istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlarini aniqlashdan iborat. Ushbu ish davomida
quyidagi vazifalar yechiladi:
Marketing va branding tushunchalarini aniqlash, ularning o‘zaro aloqalarini
o‘rganish;
Zamonaviy strategiyalarni va ularning amaliy qo‘llanilish usullarini tahlil
qilish;
Global va mahalliy kompaniyalar tajribasi asosida misollar keltirish;
Kelajakda marketing va branding sohasida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan
yangi tendensiyalarni aniqlash.
Tadqiqotning obyekti – marketing va branding strategiyalari, tadqiqot
predmeti esa ularning samaradorligi va innovatsion yondashuvlardir.
5

I-BOB: MARKETING STRATEGIYALARINING NAZARIY
ASOSLARI
1.1. Marketing Tushunchasi va Uning Ahamiyati
Marketing – bu bozorni o‘rganish, mijoz ehtiyojlarini aniqlash va ularni
qondirishga qaratilgan faoliyatlar majmuasidir.
Tushuncha: Marketing nafaqat mahsulot yoki xizmat sotishni, balki
iste’molchi bilan uzoq muddatli aloqalarni o‘rnatish, brend imidjini yaratish va
mustahkamlashni ham o‘z ichiga oladi.
Ahamiyati: Raqobatbardosh bozor sharoitida marketing kompaniyaning
muvaffaqiyatini belgilovchi omil bo‘lib, u innovatsion yondashuvlar, mijoz
ehtiyojlariga mos mahsulot va xizmatlar ishlab chiqish orqali bozor ulushini
oshirishga xizmat qiladi.
Marketing – bu mahsulot yoki xizmatlarni iste’molchilarga yetkazish,
ularning ehtiyoj va talablarini o‘rganish, shuningdek, kompaniyaning bozordagi
raqobatbardoshligini oshirishga qaratilgan strategik jarayondir. Zamonaviy bozor
sharoitida marketing nafaqat mahsulotni sotish yoki reklama qilish vositasi, balki
mijozlar bilan uzoq muddatli munosabatlarni o‘rnatish, ularning sadoqatini
qozonish va biznesni rivojlantirish uchun asosiy vositalardan biri sifatida qaraladi.
Marketingning asosiy maqsadi – iste’molchilarning ehtiyojlarini aniqlash va
ularni eng samarali tarzda qondirish orqali kompaniyaning rentabelligini
oshirishdan iborat. Bu maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar bajariladi:
Bozorni o‘rganish va tahlil qilish – iste’molchilarning ehtiyojlari, afzalliklari
va talablarini aniqlash.
Maqsadli auditoriyani belgilash – kompaniyaning mahsulot yoki xizmatlari
qaysi mijozlar segmentiga mo‘ljallanganligini aniqlash.
Mahsulot yoki xizmatni bozorda joylashtirish (pozitsionlashtirish) –
mahsulotning bozordagi o‘rnini belgilash va uni iste’molchilarga to‘g‘ri taqdim
etish.
6

Marketing strategiyalarini ishlab chiqish – bozorga chiqish, reklama, narx
belgilash va boshqa marketing faoliyatlarini rejalashtirish.
Iste’molchilar bilan uzoq muddatli munosabatlarni o‘rnatish – mijozlarning
sadoqatini oshirish va ularni kompaniyaga bog‘lash.
Marketingning asosiy tamoyillari
Marketing strategiyalarini ishlab chiqishda quyidagi tamoyillar muhim rol
o‘ynaydi:
1. Iste’molchilarga yo‘naltirilganlik
Marketing harakati doimo iste’molchi talab va ehtiyojlarini o‘rganishga
asoslanadi. Mahsulot yoki xizmat ishlab chiqarish jarayonida kompaniya
mijozlarning xohish-istaklarini inobatga olishi lozim.
2. Bozor tahlili va maqsadli auditoriyani aniqlash
Bozorda muvaffaqiyatga erishish uchun kompaniya avval bozordagi holatni,
raqobatchilarni va iste’molchilar segmentini chuqur o‘rganishi kerak.
3. Differensiallash va pozitsionlashtirish
Mahsulot yoki xizmat bozorda o‘ziga xos va raqobatchilardan farqli bo‘lishi
lozim. Bu esa mijozlar ongida mahsulotga nisbatan ijobiy imidj shakllantirishga
yordam beradi.
4. Uzluksiz innovatsiya va moslashuvchanlik
Bozor doimo o‘zgarib boradi, shuning uchun marketing strategiyalari ham
shunga mos ravishda yangilanib borishi kerak.
5. Mijozlar bilan aloqa va ishonch
Brend sadoqatini oshirish uchun kompaniya iste’molchilar bilan doimiy
aloqada bo‘lishi, ularning fikrlarini tinglashi va ehtiyojlarini qondirishi lozim.
6. Marketing kompleksidan samarali foydalanish (4P modeli)
Mahsulot (Product) – iste’molchilarning ehtiyojlarini qondirishga qaratilgan
tovar yoki xizmat.
Narx (Price) – bozordagi talab va raqobat sharoitini inobatga olgan holda
to‘g‘ri narx belgilash.
Taqsimot (Place) – mahsulot yoki xizmatni mijozlarga qulay tarzda yetkazish.
7

Rag‘batlantirish (Promotion) – reklama, jamoatchilik bilan aloqalar, brend
targ‘iboti va boshqa marketing faoliyatlari orqali mahsulotni ilgari surish.
Marketing konsepsiyalari
Marketingning rivojlanishi davomida turli konsepsiyalar shakllangan bo‘lib,
ularning har biri biznes yuritishning o‘ziga xos strategiyasini ifodalaydi. Eng
mashhur marketing konsepsiyalariga quyidagilar kiradi:
1. Ishlab chiqarish konsepsiyasi
Bu yondashuvga ko‘ra, iste’molchilar arzon va keng tarqalgan mahsulotlarni
tanlaydi. Shuning uchun kompaniyalar mahsulot tannarxini kamaytirish va ishlab
chiqarish hajmini oshirishga harakat qiladi.
2. Mahsulot konsepsiyasi
Ushbu yondashuv bo‘yicha iste’molchilar eng sifatli va innovatsion
mahsulotlarga qiziqadi. Shu sababli kompaniyalar mahsulot sifatini oshirish va
takomillashtirishga katta e’tibor beradi.
3. Sotuv konsepsiyasi
Bu yondashuvda kompaniyalar mahsulotni faol sotish va reklama qilish orqali
ko‘proq foyda olishga harakat qiladi.
4. Marketing konsepsiyasi
Asosiy tamoyil – iste’molchilarning ehtiyojlarini chuqur o‘rganish va shu
asosda mahsulot yoki xizmat taklif qilishdir.
5. Ijtimoiy marketing konsepsiyasi
Bu yondashuv kompaniyaning nafaqat foyda olishga, balki jamiyat
farovonligini oshirishga ham yo‘naltirilganligini ifodalaydi.
Marketingning zamonaviy yo‘nalishlari
So‘nggi yillarda marketing jadal rivojlanib, yangi strategiyalar paydo bo‘ldi:
Raqamli marketing (Digital Marketing) – internet, ijtimoiy tarmoqlar, SEO,
email-marketing kabi vositalardan foydalanish.
Kontent marketing – foydali va qiziqarli kontent yaratish orqali mijozlarni
jalb qilish.
8

Xavfsiz marketing (Green Marketing) – ekologik toza mahsulotlarni targ‘ib
qilish.
Neuromarketing – mijozlarning ong osti qarorlarini o‘rganish va marketing
strategiyalariga tatbiq qilish.
Marketing biznes rivojlanishining ajralmas qismi bo‘lib, kompaniyaning
bozordagi muvaffaqiyatini ta’minlash uchun muhim vosita hisoblanadi. Bozorning
doimiy o‘zgarishi va iste’molchilarning ehtiyojlarining yangilanishi tufayli
marketing strategiyalarini muntazam takomillashtirib borish zarur. Kompaniyalar
nafaqat bozorda raqobatbardoshlikni oshirish, balki iste’molchilarning ehtiyojlarini
qondirish va uzoq muddatli muvaffaqiyatga erishish uchun marketingning
zamonaviy usullaridan foydalanishlari kerak.
Ushbu bo‘limda marketing tushunchasining tarixiy rivojlanishi, uning asosiy
elementlari va funksiyalari yoritiladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, marketing
strategiyalarining samaradorligi kompaniya daromadi va brend sadoqatiga sezilarli
ta sir ko‘rsatadi.ʼ
9

1.2. Marketing Strategiyalarining Turlari
Marketing strategiyalari bir nechta yo‘nalishlarga bo‘linadi:
Kontent marketingi - marketing strategiyasining turlari.
Kontent marketingi - bu muayyan maqsadli auditoriyani jalb qilish va jalb
qilishning asosiy maqsadi bo'lgan qimmatli va tegishli kontentni yaratish va
tarqatish atrofidagi strategik yondashuv. Ushbu marketing strategiyasi mahsulot
yoki xizmatlarni to'g'ridan-to'g'ri targ'ib qilishdan ko'ra, auditoriyaga ma'lumot,
o'yin-kulgi yoki echimlarni taqdim etishga qaratilgan.
Kontent marketingidan qachon foydalanish kerak:
Brend xabardorligi: Kontent marketingi brend xabardorligini yaratish yoki
oshirish uchun ideal. Bu sizning maqsadli auditoriyangiz tomonidan e'tiborga
olinishi va eslab qolishingizga yordam beradi.
Ta'lim ehtiyojlari: Tushuntirish yoki ta'limni talab qiladigan murakkab
mahsulot yoki xizmatlarga ega bo'lsangiz, kontent marketingidan foydalaning.
Axborot mazmuni tushunishni soddalashtirishi mumkin.
Uzoq muddatli o'sish: Agar siz uzoq vaqt davomida ishlasangiz, kontent
marketingi sizning ittifoqdoshingizdir. Bu natijalar berish uchun vaqt talab
qiladigan strategiya, ammo barqaror o'sish manbai bo'lishi mumkin.
Qo'rg'oshin avlodi: Kontent marketingi etakchi ishlab chiqarish quvvati
bo'lishi mumkin. Undan potentsial mijozlarni jalb qilish va ularni konversiyaga
jalb qilish uchun foydalaning.
SEO va onlayn ko'rinish: Tarkib internetda shohdir. Agar siz veb-
saytingizning qidiruv tizimi reytingini va onlayn ko'rinishini yaxshilashni maqsad
qilgan bo'lsangiz, kontent marketingi muhim ahamiyatga ega.
Kontent marketingi eng mos keladi
Marketing strategiyasining 6 turi
1. Kontent marketingi - marketing strategiyasining turlari.
Kontent marketingi - bu muayyan maqsadli auditoriyani jalb qilish va jalb
qilishning asosiy maqsadi bo'lgan qimmatli va tegishli kontentni yaratish va
10

tarqatish atrofidagi strategik yondashuv. Ushbu marketing strategiyasi mahsulot
yoki xizmatlarni to'g'ridan-to'g'ri targ'ib qilishdan ko'ra, auditoriyaga ma'lumot,
o'yin-kulgi yoki echimlarni taqdim etishga qaratilgan.
Kontent marketingidan qachon foydalanish kerak:
Brend xabardorligi: Kontent marketingi brend xabardorligini yaratish yoki
oshirish uchun ideal. Bu sizning maqsadli auditoriyangiz tomonidan e'tiborga
olinishi va eslab qolishingizga yordam beradi.
Ta'lim ehtiyojlari: Tushuntirish yoki ta'limni talab qiladigan murakkab
mahsulot yoki xizmatlarga ega bo'lsangiz, kontent marketingidan foydalaning.
Axborot mazmuni tushunishni soddalashtirishi mumkin.
Uzoq muddatli o'sish: Agar siz uzoq vaqt davomida ishlasangiz, kontent
marketingi sizning ittifoqdoshingizdir. Bu natijalar berish uchun vaqt talab
qiladigan strategiya, ammo barqaror o'sish manbai bo'lishi mumkin.
Qo'rg'oshin avlodi: Kontent marketingi etakchi ishlab chiqarish quvvati
bo'lishi mumkin. Undan potentsial mijozlarni jalb qilish va ularni konversiyaga
jalb qilish uchun foydalaning.
SEO va onlayn ko'rinish: Tarkib internetda shohdir. Agar siz veb-
saytingizning qidiruv tizimi reytingini va onlayn ko'rinishini yaxshilashni maqsad
qilgan bo'lsangiz, kontent marketingi muhim ahamiyatga ega.
Kontent marketingi eng mos keladi
 Kichik korxonalar.
 Niche sanoatlari.
 Bilimga asoslangan sohalar (moliya, huquq, sog'liqni saqlash).
 Ishga tushirish.
 Elektron tijorat va chakana savdo.
 Xizmat ko'rsatishga asoslangan korxonalar.
 Notijorat tashkilotlar.
2. Ijtimoiy media marketingi - marketing strategiyasining turlari
11

 Ijtimoiy media marketingi - bu turli marketing maqsadlariga erishish uchun
Facebook, Instagram, Twitter va LinkedIn kabi mashhur ijtimoiy media
platformalarining kuchidan foydalanishni o'z ichiga olgan dinamik strategiya.
 Ijtimoiy media marketingidan qachon foydalanish kerak:
 Tovar xabardorligini yaratish: Brendingizni keng auditoriyaga tanishtirish va
o'zligingiz va qadriyatlaringizni namoyish qilish uchun undan foydalaning.
 Mijozlar bilan bog'lanish: To'g'ridan-to'g'ri aloqa o'rnating, tashvishlarni hal
qiling va brend hamjamiyatini yarating.
 Mahsulot va xizmatlarni rag'batlantirish: O'z takliflaringizni, ayniqsa
Instagram kabi vizual platformalarda samarali namoyish eting.
 Qimmatbaho tarkibni baham ko'ring: Trafikni boshqaring va qiymat taklif
qiling blog postlar, videolar va infografika.
 Reklama kampaniyalarini o'tkazish: Mahsulot yoki xizmat ko'rinishini
oshirish uchun maqsadli reklamalardan foydalaning.
 Ijtimoiy media marketingi eng mos keladi
3. Elektron pochta marketingi - marketing strategiyasining turlari
Elektron pochta marketingi ko'p qirrali strategiya bo'lib, mahsulotlarni ilgari
surish, yangiliklar almashish yoki mijozlar bilan munosabatlarni rivojlantirish kabi
turli marketing maqsadlariga erishish uchun obunachilar ro'yxatiga maqsadli
elektron pochta xabarlarini yuborishni o'z ichiga oladi.
Elektron pochta marketingidan qachon foydalanish kerak:
Mahsulotlar yoki xizmatlarni reklama qilish: Majburiy elektron pochta
kampaniyalari orqali mahsulot yoki xizmatlarni to'g'ridan-to'g'ri reklama qilish
uchun elektron pochta marketingidan foydalaning.
Yangiliklar va yangilanishlarni baham ko'ring: Tinglovchilaringizni elektron
pochta orqali so'nggi yangiliklar, mahsulot relizlari yoki sanoat tushunchalari
haqida xabardor qilib turing.
Mijozlar bilan munosabatlarni rivojlantirish: Mavjud mijozlar
munosabatlarini jalb qilish va rivojlantirish uchun shaxsiylashtirilgan elektron
pochta xabarlaridan foydalaning.
12

Etakchi ishlab chiqarish va konvertatsiya: Potentsial mijozlar ro'yxatini
yaratish, etakchilarni yaratish va aylantirish uchun elektron pochta marketingidan
foydalaning.
Faol bo'lmagan mijozlarni qayta jalb qilish: Maxsus takliflar yoki eslatmalarni
o'z ichiga olgan maqsadli kampaniyalar bilan nofaol mijozlarni jonlantiring.
Elektron pochta marketingi eng mos keladi:
 B2C kompaniyalari
 Kontent nashriyoti
 xizmat ko'rsatuvchi provayderlar
 Etakchiga qaram bo'lgan korxonalar.o
 Kichik biznes
4. Qidiruv tizimini optimallashtirish (SEO) - marketing strategiyasining
turlari:
Search Engine Optimization, odatda SEO deb ataladi, bu qidiruv tizimi
natijalari sahifalarida (SERPs) yuqori o'rinni egallash uchun veb-saytingiz va
kontentingizni optimallashtirishga qaratilgan raqamli marketing strategiyasidir.
SEO-ning asosiy maqsadi sizning onlayn ko'rinishingizni oshirishdir, bu potentsial
mijozlar tegishli ma'lumot, mahsulotlar yoki xizmatlarni qidirganda sizni
topishlarini osonlashtiradi.
Marketing strategiyasining turlari. Rasm: freepik
SEO-dan qachon foydalanish kerak:
Veb-saytni ishga tushirish: Qidiruv tizimiga mos sayt yaratish uchun veb-sayt
yaratish jarayonida SEO-ni boshlang.
Rebrending yoki qayta dizayn: Onlayn ko'rinishni saqlab qolish uchun
rebrending yoki qayta loyihalash paytida SEO-dan foydalaning.
Onlayn ko'rinishni oshirish: Onlayn mavjudligingizni yaxshilash va potentsial
mijozlarni jalb qilish uchun SEO-dan foydalaning.
Muayyan auditoriyaga yo'naltirish: Mahalliy, global yoki o'ziga xos
auditoriyaga erishish uchun SEO yordamida kontent va ko'rinishni moslashtiring.
13

Doimiy takomillashtirish: SEO qidiruv tizimining reytinglarini saqlab qolish
va yaxshilash uchun doimiy harakatdir.
Eng yaxshisi:
 Onlayn biznes
 Mahalliy korxonalar
 Kontentga asoslangan veb-saytlar
 giyaga
 xizmat ko'rsatuvchi provayderlar
 Niche veb-saytlari
 Notijoriy tashkilotlar
 Mobil auditoriyaga ega korxonalar
 Blogs va nashrlar
5. Voqealar marketingi - marketing strategiyasining turlari:
Savdo ko'rgazmalari, konferentsiyalar yoki boshqa tadbirlar orqali mahsulot
yoki xizmatlarni ilgari surish marketing strategiyasi bo'lib, potentsial mijozlar va
biznes hamkorlar bilan bog'lanish uchun sohaga oid yig'ilishlarda qatnashishni o'z
ichiga oladi.
Voqealar marketingidan qachon foydalanish kerak:
Mahsulot sotuvlari: Yo'naltirilgan auditoriyaga yangi mahsulotlarni chiqarish
uchun ideal.
Tarmoq va hamkorlik: Tarmoq va biznes aloqalarini o'rnatish uchun juda mos
keladi.
Qo'rg'oshin avlodi: Tadbir ishtirokchilari bilan muloqot qilish orqali qimmatli
yetakchilarni to‘plang.
Bozor tadqiqotlari: Sanoat tendentsiyalari, raqobatchilar va mijozlarning
afzalliklari haqida tushunchaga ega bo'ling.
Brend ta'siri: Tadbirda ishtirok etish orqali brendingiz obro'sini oshiring.
Ta'lim va ta'lim: Seminarlar va taqdimotlar orqali auditoriyangizni
tarbiyalang. 6. Hamkorlik marketingi - marketing strategiyasining turlari:
14

Hamkorlik marketingi - bu mahsulot yoki xizmatlaringizni targ'ib qiluvchi
filiallar (jismoniy shaxslar yoki boshqa korxonalar) bilan hamkorlik qilishni
o'z ichiga olgan samaradorlikka asoslangan marketing strategiyasi. Hamkorlar
o'zlarining marketing harakatlari orqali yaratgan har bir savdo yoki harakat uchun
komissiya oladilar.
Affiliate Marketingdan qachon foydalanish kerak:
Elektron tijorat va onlayn savdo: Onlayn savdoni kengaytirish va filiallar
orqali kengroq auditoriyani qamrab olish uchun juda mos keladi.
Mahsulot yoki xizmatni reklama qilish: Muayyan mahsulot yoki xizmatlarni
maqsadli reklama qilish uchun ajoyib.
Qamrashingizni kengaytirish: Filiallar tarmog'i orqali tezkor marketing
miqyosi uchun qimmatlidir.
Tejamkor marketing: Tejamkor, chunki siz filiallarga natijalar asosida
to'laysiz, marketing xarajatlarini kamaytiradi.
Influencerlardan foydalanish: Ta'sir qiluvchilarning imkoniyatlari va
ishonchliligidan foydalaning yoki bloguylar.
Turli xil marketing kanallari: Turli marketing kanallaridan foydalaning,
jumladan kontent, ijtimoiy media, elektron pochta va boshqalar.
Hamkorlik marketingi uchun eng yaxshisi:
Elektron tijorat korxonalari
Raqamli mahsulotlar va xizmatlar
B2C va B2B kompaniyalari
Ta'sirchan hamkorlik Kontentga asoslangan veb-saytlar qo'rg'oshin ishlab
chiqarish
Bir nechta mahsulotga ega korxonalar
1.3. Marketing Strategiyasini Ishlab Chiqish Bosqichlari
Marketing strategiyasini ishlab chiqish jarayoni quyidagi bosqichlarni o‘z
ichiga oladi:
15

Bozor tadqiqotlari: Maqsadli auditoriyani aniqlash, raqobatchilarni tahlil
qilish va iste’molchi ehtiyojlarini o‘rganish.
Strategik rejalashtirish: Olingan ma lumotlar asosida strategik maqsadlarʼ
belgilash, mahsulot pozitsionlashtirish, narx siyosatini va sotuv kanalini aniqlash.
Ijro etish va monitoring: Yaratilgan strategiyani amaliyotga tadbiq etish,
natijalarni o‘lchash va zarur bo‘lsa, strategiyani yangilash.
Ushbu bosqichlar har bir kompaniya uchun individual xususiyatlarga ega
bo‘lib, muvaffaqiyatli marketing strategiyasini yaratishda hal qiluvchi rol
o‘ynaydi.
Marketing strategiyasini ishlab chiqish – bu kompaniyaning bozordagi
pozitsiyasini mustahkamlash, sotuvlarni oshirish va iste'molchilar bilan mustahkam
aloqalarni o‘rnatish jarayoni hisoblanadi. Quyida marketing strategiyasini
yaratishning har bir bosqichi batafsil tushuntiriladi.
1. Bozor Tahlili va Tadqiqoti
Marketing strategiyasini samarali ishlab chiqish uchun avvalo bozor va
iste’molchilar haqida aniq ma’lumotlarga ega bo‘lish kerak.
1.1. Iste’molchilarni o‘rganish
Kimga mahsulot yoki xizmatni taklif qilamiz?
Ularning ehtiyojlari, muammolari va talablarini qanday qondiramiz?
Ularning xarid qilish odatlari qanday?
Qaysi yosh guruhi yoki ijtimoiy sinfga mansub?
1.2. Bozor sharoitini tahlil qilish
Bozor hajmi va rivojlanish tendensiyalarini o‘rganish
Iqtisodiy omillar (inflyatsiya, daromadlar darajasi, import/eksport sharoitlari)
Qonuniy va ekologik cheklovlar
1.3. Raqobatchilar tahlili (SWOT va PESTEL tahlili)
Asosiy raqobatchilar kim?
Ularning kuchli va zaif tomonlari qanday?
Raqobatchilar bozorda qanday narx siyosatini yuritmoqda?
Qaysi mahsulotlar yoki xizmatlar ko‘proq talabgir?
16

2. Maqsad va Vazifalarni Belgilash
Marketing strategiyasi aniq belgilangan maqsadga ega bo‘lishi kerak.
Maqsadlarni belgilashda SMART tamoyili qo‘llanadi:
S (Specific) – Aniq
M (Measurable) – O‘lchab bo‘ladigan
A (Achievable) – Erishish mumkin bo‘lgan
R (Relevant) – Muhim
T (Time-bound) – Muddatli
3. Maqsadli Auditoriyani Segmentatsiya Qilish
Har qanday mahsulot yoki xizmat har xil turdagi mijozlarga mo‘ljallangan
bo‘lishi mumkin. Shuning uchun segmentatsiya marketing strategiyasining muhim
bosqichidir.
3.1. Segmentatsiya turlari
1. Demografik segmentatsiya – Yosh, jinsi, daromad darajasi, kasbi
2. Geografik segmentatsiya – Mintaqa, shahar, aholi zichligi
3. Psixografik segmentatsiya – Hayot tarzi, qiziqishlar, qadriyatlar
4. Xulq-atvor segmentatsiyasi – Xarid qilish odatlari, brendga sadoqatlilik
4. Brendning Pozitsiyalashuvi va Differensiyalash
Kompaniya bozorda o‘zini qanday ko‘rsatadi?
Unikal Savdo Taklifi (USP – Unique Selling Proposition): Mahsulot yoki
xizmatning o‘ziga xos jihatlari.
Differensiyatsiya – Raqobatchilardan qanday ajralib turish
5. Marketing Mix Strategiyasini Ishlab Chiqish (4P va 7P modeli)
5.1. An’anaviy 4P modeli
1. Mahsulot (Product) – Mahsulot xususiyatlari, qadoqlash, kafolat
2. Narx (Price) – Narx strategiyasi, chegirmalar, aksiyalar
3. Targ‘ibot (Promotion) – Reklama, PR, digital marketing
4. Taqsimot (Place) – Mahsulot tarqatish tarmoqlari
5.2. Xizmatlar uchun 7P modeli
5P – Odamlar (People) – Mijozlar bilan aloqador xodimlar
17

6P – Jarayon (Process) – Xizmat ko‘rsatish jarayoni
7P – Dalil (Physical Evidence) – Brendning vizual identifikatsiyasi
6. Reklama va Kommunikatsiya Strategiyasi
Onlayn marketing – Ijtimoiy tarmoqlar, SEO, Google Ads
An’anaviy marketing – TV, radio, gazeta, tashqi reklama
Kontent marketing – Bloglar, video kontent, mijozlar sharhlari
7. Marketing Byudjetini Belgilash
Marketing kampaniyalarini rejalashtirish uchun byudjet ajratish zarur.
Foizli model – Daromadning ma’lum foizini marketingga sarflash
Raqobatchilar bilan taqqoslash modeli
Ma’lum miqdorli model – Oldindan ajratilgan aniq mablag‘
8. Strategiyani Amalga Oshirish
Marketing rejasini bosqichma-bosqich bajarish muhim.
KPI (asosiy samaradorlik ko‘rsatkichlari) belgilash
Marketing kampaniyalarini kuzatish
Jamoa bilan samarali ishlash
9. Natijalarni Monitoring Qilish va Baholash
Strategiyaning samaradorligini baholash uchun quyidagi usullar qo‘llanadi:
1. Google Analytics – Veb-sayt trafigini o‘lchash
2. CRM tizimlari – Mijozlar bilan munosabatlarni tahlil qilish
3. Sotuv natijalari va o‘sish sur’atlarini o‘rganish
4. Mijozlar fikr-mulohazalarini tahlil qilish
18

Mijozlar tajribasi – Mahsulot sifati va xizmat darajasi doim yuqori bo‘lishi
kerak.
Brend va iste’molchi aloqasi: Samarali brend strategiyasi mijozlar bilan
ishonchli va uzoq muddatli munosabatlar o‘rnatishga qaratilgan.
21

2.2. Brend Yaratish va Rivojlantirish Strategiyalari
Brendni rivojlantirish strategiyasi.
Brend strategiyasi brendingiz maqsadi, qadriyatlari va shaxsiyatini
belgilaydigan asosiy elementdir. Brendni rivojlantirish bozor tadqiqotlari, reklama,
mahsulot dizayni va mijozlarga xizmat ko'rsatishning kombinatsiyasini o'z ichiga
oladi, bularning barchasi kompaniyaning maqsad va vazifalarini aks ettiruvchi
umumiy imidjni yaratishga xizmat qiladi.
Brendlash biznes rivojlanishining muhim qismidir, chunki u korxonalarga
raqobatchilardan ajralib turishga va sodiq mijozlar bazasini yaratishga yordam
beradi. Ular kompaniyalarga maqsadli auditoriyaga mos keladigan va brend
xabarini targ'ib qiladigan shaxsni yaratishga yordam beradi.
Kompaniyalar ulardan foydalanadilar Mijozlar bilan aloqa qilish
strategiyalari, ishonchni o'rnatish va raqamli platformalar, bosma materiallar,
marketing kampaniyalari va boshqalar kabi turli ommaviy axborot vositalarida
izchil ko'rinish va hissiyot yaratish. Brend strategiyalari har qanday
kompaniyaning uzoq muddatli muvaffaqiyatining muhim qismidir.
Brendni rivojlantirish - yaratish va saqlash jarayoni sifatida belgilanadi
omadli brend. Brend shunchaki logotip emas. Bu mijozlar sizning kompaniyangiz
nomini ko'rganlarida yoki o'ylaganlarida paydo bo'ladigan tuyg'u. Yaxshi brending
sodiqlikni ilhomlantiradi va kimdir sizning biznesingizga har safar duch kelganida
izchil ko'rinish, his va xabar taqdim etish orqali sizni raqobatchilaringizdan ajratib
turadi.
Agar biznesingiz muvaffaqiyatli bo'lishini istasangiz, vaqt va resurslarni
brend strategiyasiga bag'ishlash muhimdir. Bu sizning kompaniyangizga o'sha
sohadagi boshqa kompaniyalarga nisbatan noyob ko'rinishga yordam beradi va
qilayotgan ishingizga ishtiyoqli mijozlar guruhini yaratadi.
Nima uchun biznesga brendni rivojlantirish strategiyasi kerak?
Ular kompaniyalarga yagona xabar yaratishda yordam beradi va mahsulot
dizaynidan reklama va mijozlarga xizmat ko'rsatishgacha bo'lgan biznesning
22

barcha jabhalarida izchillikni ta'minlaydi. Ularning yordami bilan mavjud brend,
shuningdek, yangi brend o'ziga xoslikni yaratishi va mijozlar ishonchini qozonishi,
ko'proq mijozlarni jalb qilishi va oxir-oqibatda sotishni oshirish.
Xuddi shu mahsulot toifasi, ammo turli maqsadli auditoriyalar qaysi brendni
rivojlantirish strategiyasidan foydalanishingizga ta'sir qilishi mumkin. Turli
maqsadli auditoriyalar turli xil ehtiyojlar, istaklar va qiziqishlarga ega bo'lishi
mumkin, shuning uchun brend strategiyangizni rejalashtirishda ularni aniqlash
muhimdir.
Misol uchun, agar siz maqsadli bo'lsangiz ming yilliklar, siz ularning
e'tiborini jalb qilish uchun mo'ljallangan onlayn mavjudlikni yaratishga e'tibor
qaratishingiz mumkin. Boshqa tomondan, agar siz etukroq auditoriyani maqsad
qilgan bo'lsangiz, sizning brend strategiyangiz kuchli oflayn mavjudlikni
yaratishga, shuningdek, ishonch va obro'-e'tiborni mustahkamlashga qaratilgan
bo'lishi kerak.
Bunday strategiyalardan foydalanishning ba'zi sabablari:
1. Tan olish uchun brendni rivojlantirish strategiyasi.
Ushbu strategiyalar korxonalarga potentsial mijozlarda doimiy taassurot
qoldirishga yordam beradi. Brendni tan olish mijozlarga kompaniyani tezda eslab
qolish va aniqlashga yordam beradi, bu esa ularga kompaniyaga ishonish va uning
mahsulotlarini sotib olishni osonlashtiradi.
2. Brendga sodiqlik
Ular, shuningdek, kompaniyalarga o'z brendiga ishtiyoqli sodiq mijozlarni
jalb qilishda yordam berishi mumkin. Brendga sodiqlik kompaniyalarga kuchli
mijozlar bazasini yaratishga yordam beradi va sotishni oshirish.
3. Brendni rivojlantirish strategiyasi. Brendning mustahkamligi.
Ularning samarali amalga oshirish, shuningdek, mijozlar brend bilan qayerda
aloqada bo'lishidan qat'i nazar, bir xil xabar va tajribani olishlarini ta'minlaydi.
Brend barqarorligi kompaniyalarga yordam beradi raqobatchilar orasida ajralib
turish va ishonchni qozon.
23

Bunday strategiyalar korxonalarga mijozlarning sodiqligini yo'qotmasdan
narxlarni oshirishga yordam beradi. Bu ularga ko'proq daromad olish va o'z
biznesiga qayta sarmoya kiritish imkonini beradi.
5. Yo'naltirilgan xodimlar.
Ular sizga xodimlarning kompaniya muvaffaqiyatiga sarmoya kiritganliklarini
his qiladigan va kompaniya va uning mijozlari uchun foydali natijalarga erishishga
qaratilgan muhitni yaratishga imkon beradi.
6. Optimallashtirilgan bozor ulushi. Brendni rivojlantirish strategiyasi.
Ular kompaniyalarga katta bozor ulushini egallash uchun o'z mahsulotlari va
xizmatlari narxlarini optimallashtirishga imkon beradi. Brendni rivojlantirish
strategiyasidan foydalanish nafaqat mavjud bozorda mavjudligini
optimallashtiradi, balki yangi bozorga ham kiradi.
7. Mijozlarni yaxshiroq ushlab turish.
Bunday strategiyalardan foydalanadigan kompaniyalar mijozlarni sodiq
qolishga undaydigan tajriba yaratishi mumkin, bu esa mijozlarning qoniqish va
ushlab qolish stavkalarining oshishiga olib keladi.
8. Yangi mahsulotlarni oson ishga tushirish. Brendni rivojlantirish
strategiyasi.
Ular mijozlarning chalkashliklari yoki ishonchsizliklari haqida
tashvishlanmasdan kompaniyalarga yangi mahsulot va xizmatlarni ishga
tushirishni osonlashtirishi mumkin. Korxonalar biznesni rivojlantirish strategiyasi
orqali brendni kengaytirish uchun mavjud brenddan foydalanishlari mumkin.
9. Ishonchning ortishi.
Ushbu brending strategiyalari, shuningdek, korxonalarga bozordagi
ishonchini oshirishga va mijozlar, hamkorlar va boshqa manfaatdor tomonlar bilan
munosabatlarni o'rnatishga yordam beradi.
Bular korxonalar brendga asoslangan biznes strategiyasiga sarmoya
kiritishlari kerak bo'lgan ba'zi sabablardir. Brendlash har qanday biznes uchun
kuchli vositadir, uning hajmi va sanoatidan qat'i nazar.
24

Brend strategiyasiga sarmoya kiritish har qanday biznesning muvaffaqiyati va
muvaffaqiyatsizligi o'rtasidagi farq bo'lishi mumkin.
9 qadam. Brendni rivojlantirish strategiyasi.
Tadqiqot . Mijozlarning ehtiyojlari, afzalliklari va sohadagi tendentsiyalarini
tushunish uchun maqsadli auditoriyangizni va raqobatbardosh landshaftni
o'rganishdan boshlang. Bu sizning mijozlaringiz bilan bog'lanishi mumkin bo'lgan
brend strategiyasini yaratishga yordam beradi.
Brendni joylashtirish . Keyin kompaniyangizni nima noyob qilishini va uni
bozorda qanday joylashtirishni aniqlang. Brendning joylashuvi kompaniyalarga
raqobatchilardan ajralib turishga va mijozlar bilan rezonansli hikoya yaratishga
yordam beradi.
Brend identifikatori . Kuchlining rivojlanishi brend shaxsiyati har qanday
biznes uchun zarurdir. Korporativ identifikatsiya logotip, ranglar, shrift, shior va
hokazolarni o'z ichiga oladi va mijozlarga kompaniyani tezda tanib olishga yordam
beradi.
Brend xabarlari . Kuchli brend xabarlarini yaratish har qanday biznes uchun
zarurdir. Brend xabarlari barcha muhitlarda izchil bo'lishi va mijozlarga
kompaniyaning missiyasi, qadriyatlari va takliflarini tushunishga yordam berishi
kerak.
Rag'batlantirish har qanday brending strategiyasining muhim qismidir.
Brendni reklama qilish korxonalarga ko'proq mijozlarni jalb qilish, ishonchni
qozonish va ijobiy brend imidjini yaratishga yordam beradi.
Kontent marketingi strategiyasini ishlab chiqish . Kontent har qanday brendni
rivojlantirish strategiyasining muhim qismidir. Kontent marketingi
kompaniyalarga mijozlar bilan munosabatlarni o'rnatish, bozorda kuchli ishtirok
etish va sotishni oshirishga yordam beradi.
Veb-saytingizni ishlab chiqish . Veb-sayt ishlab chiqish bugungi raqamli
dunyoda har qanday biznes uchun zarur. Yaxshi ishlab chiqilgan veb-sayt
korxonalarga ko'proq mijozlarni jalb qilish va kuchli onlayn mavjudlikni
yaratishga yordam beradi.
25

2.3. Raqobatbardosh Brend Yaratish Tamoyillari
Raqobatbardosh brend yaratish uchun quyidagi tamoyillar asosiy hisoblanadi:
Innovatsion yondashuv: Doimiy ravishda yangi mahsulotlar va xizmatlar
ishlab chiqish.
Mijozlarga yo‘naltirilganlik: Iste’molchi ehtiyojlari va talablarini chuqur
o‘rganish va unga mos yechimlar taklif etish.
Kuchli kommunikatsiya strategiyasi: Reklama, PR va raqamli marketing
kanallari orqali brend imidjini mustahkamlash.
Ijtimoiy mas'uliyat: Kompaniyaning ijtimoiy va ekologik masalalarga e’tibor
qaratishi, mijozlar ishonchini oshiradi.
Ushbu tamoyillar asosida muvaffaqiyatli brend yaratish misollari va amaliy
tavsiyalar beriladi
Keling, butun dunyo bo'ylab muvaffaqiyatli brendlar qo'llaydigan eng
samarali brend strategiyalarini ko'rib chiqaylik.
Brendni rivojlantirishning eng yaxshi strategiyalari
1. Brend uyi strategiyasi.
Brendlash har qanday biznes uchun kuchli vositadir va brend uyi strategiyasi
brendni rivojlantirishning eng samarali strategiyalaridan biridir. Ushbu yondashuv
mijozlar bilan rezonanslashadigan va kompaniya mahsulotlari yoki xizmatlariga
ishonchni kuchaytiradigan yagona xabarni yaratishga qaratilgan. Misol uchun,
Apple o'zining barcha mahsulotlari, xizmatlari va marketing kampaniyalarida
doimiy brend identifikatoriga va xabariga ega.
2. Brendlar uyi strategiyasi.
Ushbu yondashuv kompaniya taklif qiladigan har bir mahsulot yoki xizmat
uchun alohida brend identifikatorlari yoki sub-brendlarni yaratishni o'z ichiga
oladi. Masalan, Coca-Cola Fanta va Sprite kabi turli xil ichimliklar brendlariga
egalik qiladi va ularni sotadi.
3. Brendni rivojlantirish strategiyasiga qarshi kurash.
26

XULOSA
Marketing va branding strategiyalari har qanday biznesning uzoq muddatli
muvaffaqiyatini ta’minlovchi asosiy omillardan biridir. Hozirgi zamonaviy bozor
sharoitida raqobat tobora kuchayib borayotgan bir paytda, kompaniyalar nafaqat
sifatli mahsulot va xizmatlarni taklif qilishlari, balki ularni samarali targ‘ib etish va
iste’molchilarga to‘g‘ri yetkazish bo‘yicha puxta strategiyalar ishlab chiqishlari
lozim.
Marketing strategiyalari orqali kompaniya o‘z mijozlari ehtiyojlarini aniqlab,
bozorga to‘g‘ri chiqish yo‘llarini ishlab chiqadi. Marketing strategiyalarining
turlari (differensiallash, diversifikatsiya, narx strategiyalari, bozorga chiqish
strategiyalari) kompaniyaning o‘z mahsulot va xizmatlarini mijozlar orasida
ommalashtirishiga yordam beradi. Samarali marketing strategiyasi ishlab
chiqarishdan tortib, sotish va mijozlarga xizmat ko‘rsatishgacha bo‘lgan
jarayonlarni optimallashtirish imkonini beradi.
Branding strategiyalari esa kompaniyaning bozordagi nufuzini oshirish va
mijozlar bilan uzoq muddatli munosabatlarni shakllantirishga xizmat qiladi. Kuchli
brend yaratish orqali kompaniya o‘zining bozordagi mavqeini mustahkamlashi,
iste’molchilar orasida ishonch qozonishi va raqobatchilardan ajralib turishi
mumkin. Brendning muvaffaqiyati nafaqat uning vizual identifikatsiyasi (logotip,
dizayn, ranglar) bilan belgilanadi, balki mijozlarga taqdim etayotgan hissiy
tajribasi bilan ham bog‘liqdir.
Zamonaviy marketing va branding strategiyalari raqamli texnologiyalar bilan
chambarchas bog‘liq bo‘lib, kompaniyalar endilikda an’anaviy reklama
vositalaridan tashqari, internet-marketing, ijtimoiy tarmoqlar, kontent marketing va
SEO kabi usullardan foydalanmoqda. Bunday strategiyalar kompaniyaning
auditoriya bilan bevosita muloqot qilishiga va brendni yanada kuchaytirishga
xizmat qiladi.
Marketing va branding strategiyalarining bir-biriga bog‘liqligi shundan
dalolat beradiki, brend kuchli bo‘lishi uchun samarali marketing talab etiladi,
29

marketing esa o‘z o‘rnida kuchli brendni yaratish orqali mijozlarning sadoqatini
oshiradi. Demak, har qanday kompaniya uchun eng muhim vazifa – marketing va
brandingni kompleks tarzda olib borish, bozordagi o‘z pozitsiyasini
mustahkamlash va mijozlar bilan barqaror aloqalarni yo‘lga qo‘yishdir.
Bugungi global raqobat sharoitida kompaniyalar o‘z mahsulot va xizmatlarini
bozorga chiqarish va targ‘ib qilishda innovatsion yondashuvlarni qo‘llashlari
lozim. Kelajakda marketing va branding strategiyalari sun’iy intellekt, big data
(katta ma’lumotlar), mijozlarga yo‘naltirilgan shaxsiylashtirilgan marketing va
ekologik brending kabi tendensiyalar bilan yanada boyib boradi.
Xulosa qilib aytganda, to‘g‘ri ishlab chiqilgan marketing va branding
strategiyalari har qanday biznesni muvaffaqiyatga olib chiqadigan asosiy
omillardan biridir. Kompaniyalar ushbu strategiyalarni puxta rejalashtirgan holda
amalga oshirsalar, uzoq muddatli daromad olish va iste’molchilar ishonchini
qozonish imkoniga ega bo‘ladilar.
Kurs ishining yakuniy qismida marketing va branding strategiyalarining
nazariy va amaliy jihatlari, ularning raqobatbardosh bozor muhitida o‘ynagan o‘rni
va kelajak istiqboli qisqacha xulosa qilinadi. Asosiy natijalar shuni ko‘rsatadiki:
Marketing strategiyalari kompaniyaning bozordagi muvaffaqiyatini
ta minlashda muhim omil bo‘lib, u innovatsion yondashuv, raqamli texnologiyalarʼ
va mijozlar ehtiyojlariga moslashtirilgan yechimlar orqali mustahkamlanadi.
Branding esa kompaniya imidji va iste’molchi bilan uzoq muddatli
munosabatlarni yaratishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi.
Kelajakda sun’iy intellekt, VR/AR va blokcheyn texnologiyalari marketing va
branding sohalarini tubdan o‘zgartirishi kutilmoqda.
30

31 sahifa, murakkab rejada

Sotib olish