Markеtingda zamonaviy axborot kommunikatsion tеxnologiyalardan foydalanish xususiyatlari - Экономика - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	73.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	09 Октябрь 2022
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Экономика

Markеtingda zamonaviy axborot kommunikatsion tеxnologiyalardan foydalanish xususiyatlari

Купить

Mark е tingda zamonaviy axborot kommunikatsion t е xnologiyalardan foydalanish xususiyatlari MUNDARIJA KIRISH 1.1 Zamonaviy axborot kommunikatsion texnologoyilarning marketing jarayonidagi ahamiyati 1.2 Marketing xizmat faoliyatida axborot texnologiyalrni o’rni 1.3 Axborot kommunikatsion texnologoyilarning marketing xizmatida foydalanishning me’yoriy huquqiy asoslari 1.4 1 - bob bo`yicha xulosalar XULOSA VA TAKLIFLAR FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

KIRISH Mavzuning dolzarbligi . Bugungi kun va kelajak hayotimizni zamonaviy axborot tenolgiyalarsiz tasavvur eta olmaymiz. Respublikamizda davr talabi bo’lgan zamonaviy axborot kommunikatsion tenologiylarni joriy etilishi va uni iqisodiyotni turli xil sohalariga tadbiq etilishi raqobatbrdosh axborotlarga ega bo’lish va ulardan samarali foydalanish imkoniyatini beradi. Mamlakatimizda axborot kommunikatsion texnologiyalarni me’yoriy huquqiy asoslari yaratildi. “Jumladan, aloqa va axborotlashtirish xizmatlari 24,5 foizga, kompyuter dasturlash xizmatlari 18 foizga, texnologik asbob-uskunalarni ta’mirlash va ularga xizmat ko’rsatish 17 foizga, moliya-bank xizmatlari 17,6 foizga o’sdi.” 1 .Zamonaviy marketingni zamonaviy aborot kommunikatsion axborot texnologiyalarsiz amalga oshirib bo’lmaydi.O’

O’zbеkistonning iqtisodiy va ijtimoiy sohalarida yuqori natijalarga erishishi, jahon iqtisodiy tizimida to’laqonli shеriklik o’rnini egallay borishi, inson faoliyatining barcha jabhalarida zamonaviy axborot tеxnologiyalaridan yuqori darajada foydalanishini ko’lamlari qanday bo’lishiga hamda bu tеxnologiyalar ijtimoiy mеhnat samaradorligining oshishida qanday rol o’ynashiga bog’liq. Hozirgi kunga kеlib iqtisodiyotda bozor munosabatlariga o’tish jamiyatimiz ijtimoiy va iqtisodiy xayotining barcha axborotlashtirish sohalarida erishilgan eng so’nggi yutuqlarni tadbiq etish sur'atlarini g’oyatda tеzlashtirib yubordi Zamonaviy axborot tеxnologiyalari tеzkor va muvofiq ravishda boshqarishga, axborot kommunikatsiyalarini o’rnatishga imkon bеradi. Iqtisodiyotda zamonaviy axborot tеxnologiyalari

Zamonaviy axborot kommunikatsion texnologiylarni iqtisodiyotda xususan marketingda qo’llashni samaradorlikka erishtiradigan uslubiy asoslari: - zamonaviy axborot kommunikatsion texnologiylarni iqtisodiyotda qo’llashni takomillashtirish ta’moyillari; - zamonaviy axborot kommunikatsion texnologiylarni iqtisodiyotda qo’llashni asosiy yo’llarini rivojlantirish istiqbollari; - zamonaviy axborot kommunikatsion texnologiylarni iqtisodiyotda qo’llashni bugungi kundagi xolatlarti; - zamonaviy axborot kommunikatsion texnologiylarni iqtisodiyotda qo’llashni davlatning o’rni va uning axamiyati; - zamonaviy axborot kommunikatsion texnologiylarni iqtisodiyotda qo’llash mexanizmlarini yoritish yo’llari ; Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy ahamiyati, shundan iboratki, unda zamonaviy axborot kommunik

Zamonaviy axborot kommunikatsion texnologoyilarning marketing jarayonidagi ahamiyati Mamlakatimizda aloqa va axborotlashtirish sohasini rivojlantirish, barcha sohalarga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, jahon axborot makoniga integratsiyalashish borasida keng ko’lamli ishlar olib borilmoqda. Prezidentimizning 2012-yil 21 martda qabul qilingan “Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish va yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida”gi qarori mazkur yo’nalishdagi ishlarni takomillashtirishda muhim dasturilamal bo’lib xizmat qilmoqda. 2013 yilning 1 yanvar holatiga ko'ra, ma'lumotlar uzatish, jumladan, internet tarmog'iga ulash xizmatlarini kro'satuvchi xo'jalik sub'ektlarining soni 930 taga yetdi, jamoa bo'

texnologiyalarini joriy etish borasida yuksak darajaga erishgan ilg’or mamlakatlar safiga qo’shilishimiz zarur” 2 . Bugungi kundagi asosiy ustuvor vazifa sifatida amalga oshirilmoqda. Davlatimiz rahbari tomonidan 2012 yilda mamlakatimizni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yakunlari hamda 2013 yilga mo'ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo'nalishlariga bag'ishlangan Vazirlar Mahkamasining majlisida belgilab berilgan AKTni kelgusida yanada rivojlantirish va takomillashtirish borasidagi vazifalar ham alohida ahamiyatga ega. Jumladan, mazkur muhim vazifalarni amalga oshirish bo'yicha soha korxonalari rahbarlariga tegishli chora-tadbirlarni belgilab olish va ijrosini ta'minlash yuzasidan quyidagilarni amalga oshirmoqdalar: - “Elektron hukumat” tizimini, shu ju

iqtisodiyotning turli sohalarida keng joriy qilish orqali jamiyatimizning ichki mustahkamligi va ijtimoiy birligini tashkil etish , umumjahon hayot sifati standartlariga chiqish maqsadida ,8ta qonun ,O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 3ta farmoni. Prezident va hukumatimizning 17ta qarori qabul qilindi. Vazirlar Mahkamasining maxsus qarorlariga asosan davlat axborot resurslarini qo’shimcha ro’yxati tasdiqlanib , yil boshida 51 ta davlat axborot resurslari va 8ta davlat axborot tizmlari yaratildi hamda davlat organlarining 49 interaktiv xizmatlari turlari tasdiqlandi. Mamlakatda iqtisodiyotni rivojlanishi, boshqarish tizimini mukamallashtirish axborotlarsiz amalga oshirib bo’lmaydi. Marketing muammolariga mamlakatimiz Prezidentimiz alohida e’tibor qaratib: ”Biz doimo hamma darajada mark

bozor va ishlab chiqarish jaryonini tartibga solishdagi teskari aloqa vazifasini amalga oshirishda eng ko’p darajada namoyon bo’ladi.” 4 Bozor imkoniyatlarini yaxshiroq bilish va marketing muammolarini echish uchun har qanday tashkilot, korxona yoki firmaga to’liq va haqqoniy axborot zarur. Ular o’z xaridorlarini, raqobatchilarini, vositachilarini sotish va baholar to’g’risidagi ma'lumotlarga ega bo’lmasdan turib, har tomonlama tahlil, rivojlantirish va nazorat qilishni amalga oshira olmaydilar. Mashhur amerikalik marketologlardan biri shunday degan edi: "Biznesni boshqarish - bu uning kelajagini boshqarish, kelajagini boshqarish - axborotga egalik qilishdir". Haqiqatdan ham, axborot moliyaviy, xom-ashyo, asbob-uskunalar va ishchi kuchi kabi muhim boshqarish resursi va ob'e

bilganalr va tegishli aborotlarni yig’ish uchun ular bilan tog’ridan tog’ri aloqalr o’rnata olganlar.” 5 Bunga yangi texnikalarning, yangi kompyuterlar, nusxa ko’chiruvchi mashinalar, videomagnitofonlar va boshqalarning keng ko’lamda ishlatilishi keng imkoniyatlar yaratmoqda. “Amaliyotda ilk bor marketing bo’limlari 1911 yilda «Kretis pablishing Ko», «Svift end Ko», «Yu.S. Rabker Ko» kabi kompaniyalarning boshqaruv apparati tarkibida tashkil topdilar. 1926 yilda AQShda marketing va reklama o’qituvchilarning Milliy assotsiatsiyasi tuzildi. 1931 yilda Amerika marketing jamiyati, 1937 yil esa Amerika Milliy assotsiatsiyasi tuzildi. 30-40-yillarda ko’pgina iqtisodiy rivojlangan mamlakatlarda milliy marketing assotsiatsiyalari tashkil topdi. 50-60-yillarda halqaro marketing federatsiyasi, jamoa

“Marketing –ehtiyoj va muhtojlikni ayirboshlash orqali qondirishga qaratilgan inson faoliyatinig turidir.” 6 . Marketingni boshqarishni uni tizimlarini Jalolov J, Axmedov I , quyidagicha ta’riflashgan: -“marketingni boshqarish- bu marketing bilan shug’ullanuvchi xodimlarni o’z ichiga oladigan xizmatlar, bo’limlar, bo’linmalar yig’indisi bo’lib, ular faoliyatini korxona maqsadiga erishish yo’lida tashkil etish va amalga oshirishdir. -marketingni funksional tamoyil asosida boshqarish - b u holatda bozorlar va ishlab chiqarilayotgan tovarlar bir xil tovarlar sifatida qaraladi va ular bilan ishlash uchun ixtisoslashgan bo’limlar tuziladi. -marketingning tovarlar tamoyili asosida boshqarish- korxonalarning ishlab chiqarish hajmi va mahsulot turlari katta miqdorda bo’lgan hollarda qo’llaniladiga

mamlakatlar tadbirkor (biznesmen)lari,menejerlar va olimlarning aniq bir siyosiy ijtimoiy-iqtisodiy shariotlardagi ijodiy hamkorliklari natijasidir“ 9 Marketing turlari o’rtasida muayyan bog’liqlik mavjud. U marketing jarayonlarini har tomonlama va aniq vaziyatda ko’rib chiqishga imkon beradi: -o’zgartiruvchi (konversion) marketing - salbiy talabning mavjudligiga bog’liq, bunda bozorning katta qismi mazkur tovar yoki xizmatni inkor qiladi. -rag’batlantiruvchi marketing muayyan tovar va xizmatlarga talabning yo’qligi kuzatilishi bilan tavsiflanadi. -remarketing - bu pasayib boruvchi talab sharoitida ilgarigi marketing kompleksini qaytadan anglash asosida uni tiklash maqsadida qo’llanadigan marketing turi. Rivojlantiruvchi marketing xaridorlarning ko’pchiligi mavjud mahsulotlardan qoniqmagan

3. Iste'molchilarga keng assortimentdagi tovarlarni tanlashiga imkoniyat yaratish. 4. Aholi turmush darajasi sifatini oshirish. Marketing maqsadlarini uzoq muddatli va qisqa muddatli turlarga bo’lish mumkin. Ular iqtisodiy ko’rsatkichlar va firmaning o’xshash mahsulotni ishlab chiqaruvchilar orasidagi mavqei bilan belgilanadi. Marketingning asosiy tasdiqlangan maqsadi bo’lib inson ehtiyojlarini qondirishdan iborat ekanligini hisobga olgan holda, "Marketing tizimining haqiqiy maqsadi nima?" degan savolga umumlashgan tarzda to’rtta muqobil javob mavjud: 1. Maksimal yuqori iste'molga erishish. 2. Iste'molchilarning maksimal qondirilishiga erishish. 3. Maksimal keng tanlash imkoniyatini ta'minlash. 4. hayot sifatini maksimal ko’tarish. Hayot sifati murakkab tushuncha va

9. Xarajatlarni kamaytirish. 10. Mehnat unumdorligi. Miqdoriy maqsadlarning tanlanishi va tartibga solinishini soddalashtirib, biznes sohasida quyidagi hikmat paydo bo’ldi: "Firmaning maqsadini tanlash - bugun yuqori foyda olish yoki ertaga yuqori bozor ulushiga ega bo’lish orasida tanlashdan iborat". Bu ifoda mantiqqa va iqtisodiy ma'noga ega bo’lsa ham, u muammoni haddan tashqari osonlashtirib yuboradi. Shunday qilib, firmaning maqsadi - u pirovard natijada nimaga erishmoqchi, vazifalari - qo’yilgan maqsadga erishish uchun nima qilishi kerak. Amalda marketing quyidagi asosiy vazifalarni hal qilishga mo’ljallangan: 1. Mavjud yoki potentsial talabni aniqlash yo’li bilan u yoki bu mahsulot (tovar, xizmat) ni ishlab chiqarish zaruriyatini asoslash. 2. Xaridorlar talabiga javob be

yoki bir turli buyumlar guruhini ishlab chiqarishga tadbiq etishdan tо uni chiqarib sоtishgacha javоbgar bo’ladi. Bu bilan bоg’liq uning asоsiy vazifasi - ushbu mahsulоtni ishlab chiqarish munоsabati bilan kоrхоna хizmatlari ishini muvоfiqlashtirishdir.

Bozorni tadqiq qilish Mahsulot Bahoning shakllanishi Reklama Markеtingni vazifaviy tashkil qilish Marketing funktsiyalari uning amaldagi mohiyatini ifodalaydi. Ular tovar siyosati, narxning hosil bo’lishi, kommunikatsiyalar va sotish orqali namoyon bo’ladi. Bunda quyidagi savollarni echish birinchi galgi vazifa hisoblanadi: Nimani ishlab chiqarish kerak? Bozorning holati va korxonaning kerakli mahsulotni ishlab chiqarish bo’yicha potentsial imkoniyatlari hisobga olinadi. Kimga sotish kerak? Korxonaning maqsadli bozori va uning talablari o’rganiladi. Qanday sotish kerak? Marketing harakatlarining kompleksi ishlab chiqiladi (assortiment, narx, o’rash, sotish, reklama va hokazo). Marketingning umumiy funktsiyasini to’rtta yo’nalishga bo’lish mumkin: analitik, ishlab chiqarish, sotish, boshqa

Boshqarish va nazorat funktsiyasi strategik va operativ rejalashtirish, marketingni boshqarishning axborot ta'minoti, korxonada kommunikatsiyalar tizimini tashkil qilish va marketing nazoratini o’tkazish bilan bog’liq bo’lgan jarayonlarni o’z ichiga oladi. Marketing tamoyillari uning g’oyaviy yo’nalishini va korxonaning boshqarish tizimidagi marketing yondashuvlarini belgilaydi. Hozirgi sharoitda marketingning asosiy, birlamchi tamoyili muayyan iste'molchilarning muammolarini samarali hal qilishga qaratilgan. Bozorda tovarning muvaffaqiyat qozonishi u yoki bu tovar mijoz oldida turgan muammoni qanchalik samarali hal qila olishiga bog’liq. Bu yondashuv o’z navbatida quyidagi tamoyillarda aniqlashadi va rivojlantiriladi: • iste'molchiga yo’naltirilganlik; • talabni prognozlash va

o’rganish va tushunishdan iboratki, tovar va xizmatlar uning talabiga aynan mos tushib, pirovardida o’zini-o’zi sotadi". Frantsuz marketing maktabida qo’llaniladigan ta'rif ham Peter Drukker ta'rifiga juda yaqin turadi. Unga ko’ra: "Marketing -bu sotishni ta'minlash va sotuvga tovarlar va xizmatlarni istemolchilarning talabiga mos holda chiqarish orqali ularning talabini qondirish maqsadida o’tkaziladigan chora-tadbirlar majmuidir". Amerika Marketing Assotsiatsiyasining 1985 yilda marketingga bergan ta'rifi esa quyidagicha: "Marketingning mohiyati insonlar va tashkilotlar talabini qondirish maqsadida tovar va xizmatlar ishlab chiqarishni rejalashtirish va uni amalga oshirish, narx belgilash, tovarlar harakati va sotilishini uyushtirishdir". Keltirilgan t

bo’lgan raqobat kurashining o’ziga xos xususiyatlarini aniqlashga olib keladi. Bozor doirasida sabab-natija aloqalarini tahlil qilishning maxsus usullarini qo’llab, xaridorlar talabi, ehtiyoji, didi va ta'bi to’g’risida axborotlar topib, korxona va tashkilotlar, marketing kontseptsiyasi u yoki bu tovarga va xizmatga xarid qiziqishini shakllantirish uchun iqtisodiy, tashkiliy, texnik va ijtimoiy yo’nalishlarni tashkil qiladi. Ular talabni mumkin bo’lgan rivojlanish istiqbolini aniqlaydilar, uni maqsadli yo’nalishini shakllantirish uchun qarorlar qabul qiladilar va ko’rilgan tadbirlar samaradorligini albatta nazorat qiladilar. Xarid masalaga marketingli yondashishdagi har tomonlama tahlilning o’ziga xosligi, bozordagi yuz beradigan jarayonlarni hisobga olishgina emas, balki ishlab chiqar

Marketingli qarorlar qabul qilish korxonalardan bozorga mumkin qadar moslashishni va davlat iqtisodiy siyosatiga to’liq javob berish bilan birga, ishlab chiqarishning samaradorligi va foydaliligini oshirish, mehnat natijalaridan moddiy manfaatdorlikni oshirishga asoslangan, o’zining rivojlanish strategiyasini ishlab chiqish va amaliyotga joriy qilishni har vaqt talab qiladi. Nima uchun bunday qol sodir bo’ladi? Gap shundaki, marketingli yondashuvda qiymat qonuni va tovar ishlab chiqarishning boshqa iqtisodiy qonunlari qat'iy amal qiladi. Ana shu asosida faqat bozorgina tovar-pul almashinuvini ta'minlaydi. Ishlab chiqilgan moddiy boyliklar pul ekvivalentiga almashtirilmas ekan, ijtimoiy takror ishlab chiqarish tugallangan va to’liq bo’lmaydi va yangi ishlab chiqarish davri tsikli bo

texnologiyalrdan foydalanmasdan ,rivojlangan axborot bazasi va kommunikatsiya tiizmlarini yaratmasdan samarali marketing faoliyatini yuritish mumkin emas.Axborot mahsulotlari va hizmatlari marketingida kompyuter texnologiyalarni qo’llash -davr talabi.Marketing ma’lumotlarini doimo kuzatish va saqlash tizimida axborotlarni yig’ish boshqa marketing op[ertasiyalari orasida katta o’rinni egallaydi,chunki u axborotlarni xususiyatlari bo’yicha turli tuman manbalar bilan bog’liqdir.Korxonada marketing boshqaruvining axborot tiizimlari.Marketing axborot tizimlari muammo sohsini butun tarkibiy qismalarfi butligi va o’zaro bog’liqligi asosida quriladi. Respublikamiz o’zining ijtimoiy maqsadlari va iqtisodiy dasturlarini faqat bozor mexanizmi orqaligina amalga oshirishi mumkin. Bunga bizni keyingi va

Marketing talabni qondirishga qaratilgan faoliyat bo’libgina qolmay, balki talabga ta'sir ham qilishdir. Xo’sh, bu ta'sir qanday bo’lishi kerak, boshqa mahsulotlar ishlab chiqarishga o’tish va yangi talabni vujudga keltirish kerakmi? Marketing faoliyatining bu aniq maqsadlarini - bozorda mavjud bo’lgan vaziyatni hisobga olish bilan, xaridorlar qiziqish darajasi bilan, korxonaning o’z iqtisodiy va ijtimoiy vazifalari bilan, u yoki bu bozorga kirishi bilan aniqlanadi. Shunday qilib, talab marketing maqsadini, shu bilan birga kerakli marketing strategiyasini tanlashga imkon beradi. Marketing axborot tizimi (MAT) korxonaning marketing faoliyatini amalga oshirish uchun zarur bo’lgan ma'lumotlarni to’plash, jamlash va ishlov berishning usullari, uslublari, tashkiliy tadbirlari va tex

1.2 rasm Marketing faoliyatida avtomatlashtirilgan axborot tizimlari 8 • mijozlar va ularni xarid hatti - haraqatlarini o’ziga hos xususiyatlari; • raqobatchilar (haqiqiy, potensial); • mahsulot yetkazib beruvchilar; Marketing axborotlarining manbalari bo’lib: • so’rov natijalarida olingan ma’lumotlar, statistika, boshlang’ich ma’lumotlardan tashkil topgan manbalar; 8 A.Soliyev,S.Buzrukxonov Marketing.T.:”Iqtisod-moliya”-2010. Tadqiqot ob’ektlari Iste’molchilar tovarlar,sotish , raqobat dagilar Reklama Korxona bo’limlari Raxbariyat Buxgalteriya S otish bo’limi Marketing Ichki ishlab chiqarish muhiti haqida axborot Marketing xizmati Tovar va xizmatlar bozori haqida axborot

• ikkalamchi ma’lumotlar – ishonchlilikning turli darajalariga ega bo’lgan, ikkinchi manbadan olingan turli ma’lumotlar.” 9 Tabiiyki, marketing bo’yicha mutaxassislar o’z ishini bajarish uchun yanada to’liq va batafsil axborotlar zarur. Barcha marketing axborotlari marketing axborot tizimiga kiritilishi hamda unda ishlash uchun ochiq bo’lishi kerak. Biroq, korxona rahbariyatiga maydalashtirishni chuqur, ortiqcha darajasi kerak emas. Shuning uchun korxona rahbariyati uchun marketing axborotlarni taqdim etish, marketing bo’limi xodimlarning o’zlari foydalaniladigan ishchi axborotlarni taqdim etishdan farq qilish zarur. Korxonaning ichki muhiti to’g’risida axborotlar korxonaning barcha faoliyatini qamrab oladi. Korxona faoliyati to’g’risidagi to’liq hisobot rejalarning uch turi bo’yicha hisob

4. Marketing axborotiga ishlov berish tizimi (ma'lumotlarni yig’ish, ularni tahlil qilish va prognozlash uchun zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalangan holda). MATning asosiy vazifasi marketing qarorlarini qabul qilishda noaniqlikni kamaytirish uchun zarur bo’lgan ma'lumotlarni doimo to’plab borishdan iborat. Tashqi manbalardan ma'lumotlar asosan marketing razvedkasi va marketing tadqiqotlari asosida olinadi. Tajribalar shuni ko’rsatadiki, korxonadagi axborot tizimlari turli xil rivojlanish bosqichida bo’lishi mumkin, shu jumladan: - ma'lumotlarni hisobga olishning oddiy modeli; - marketing hisobotlari tizimi; - turli hisob-kitob modellarini qo’llashga mo’ljallangan tizimlar; - marketingni prognozlash tizimi va hokazo. Marketing axboroti marketing faoliyatida qaror

resurslarni tovar assortimenti va marketing dasturlariga optimal joylashtirish sharti bilan amalga oshiriladi. Bu erdan asosiy vazifa kelib chiqadi: foydaning o’sishi uchun mahsulot tannarxini davriy ravishda kamaytirib borish zarur, boshqacha qilib aytganda xarajatlar hajmi va tarkibining shakllanishi ustidan qat'iy nazorat siyosatini olib borish zarur. Shu bilan bog’liq holda marketolog o’z ishida marketing qarorlarida quyidagi ko’rsatkichlarni hisoblash va foydalanishni bilishi kerak: • mahsulotning me'yoriy va haqiqiy tannarxi; • to’g’ri va egri xarajatlar; • chegaralangan foyda; • foydalilik nuqtasi;  narx chegirmalari. Tashqi sharoitlarning rivojlanishini tavsiflaydigan materiallar, avvalo, shu bilan qimmatliki, ular bozor holati, uning infrastrukturasi, xaridorlar va vosita

Yig’ilgan marketing axborotiga ishlov berish maqsadida tegishli dastur asosida analitik marketing tizimi yaratiladi. U ma'lumotlar banki va modellar bankini o’z ichiga oladi. Prognozlash jarayonlarining tahlilini o’tkazishda o’rtacha miqdorlar, guruhlashlar, trendlar, regression va korrelyatsion usullar, omilli va klasterli tahlil, qarorlarni qabul qilish nazariyasi usullari, jarayonlarni o’rganish usullari, evristik usullar va shu kabi boshqa iqtisodiystatistik va iqtisodiymatematik usullar qo’llanadi. Hosil bo’lish bosqichlariga qarab marketing axborotini quyidagi ikki turga bo’ladilar: 1. Birlamchi axborot - aniq marketing muammosini echish uchun maxsus dala (bozor) tadqiqotlari va modellash asosida hozirgina olingan ma'lumotlar massivi; 2. Ikkilamchi axborot - qachonlardir korx

Axborotni, ayniqsa, tashqi muhit haqidagi axborotni izlash va shakllantirishda kompyuter axborot tarmoqlari muhim rol o’ynaydi. Hozirgi vaqtda ikki turdagi tarmoqlar kanallari mavjud. Marketing axborotlarini tizimli tahlil qilish, talab va taklifning taxminiy hisobini ishlab chiqishga imkon beradi. Busiz esa sotishning maqbul darajasini belgilash mumkin emas. Bunday darajada odatda, minimum, maksimum oralig’ida hisoblab chiqiladi. Marketing maqsadiga erishishda reklama ham muhimdir. Reklamaning vazifasi - mavjud bozor segmentini mustaqkamlash, yangi xaridorlarni jalb qilish, yangi bozorlar tashkil qilishdir. Marketing tizimida reklamaning asosiy xususiyati - uzluksiz ta'sir va doimiy yangilanishdir. Shu bilan birga xaridor psixologiyasi tovar va firma markasiga bog’lanib qolish xususiy

yarmarkalar, maxsus savdo agentlari xizmatidan foydalanish va arzon baholar. Marketingning asosiy vazifasi talabni jonlantirishning yangi imkoniyatlarini axtarishdan iborat, ya'ni: tovarga yangi xususiyatlarni berish orqali tovarning hayotiy davrini uzaytirish, yangi bozorlarga kirib borish va hokazo. Umuman olganda, talabning pasayishi vaziyatlari hamma tovar va xizmatlar uchun, har qanday davrlar uchun xos. Shuning uchun marketologlar shuni nazarda tutishlari kerakki, talab pasayish tendentsiyasiga ega bo’lganda, kelajakda bozorni boshqa tomonga yo’naltirish bo’yicha chora-tadbirlar bo’lmaganda, u yanada pasayishi mumkin va shu orqali yuzaga kelgan vaziyatdan chiqish yo’llarini cheklab quyishi mumkin. Bunda talab korxonaning ishlab chiqarish imkoniyatlaridan ancha ortiq bo’lishi mumk

Uning vazifasi bo’lib salbiy bozor hodisalari, masalan, chayqovchilikni yo’qotish maqsadida talabni vaqtinchalik yoki doimiy pasaytirish usullarini topish hisoblanadi. Haddan tashqari talabni pasaytirish tovar yoki xizmatlar narxlarini oshirish, reklama kompaniyasini va sotilishlarni rag’batlantirishni to’xtatish orqali hal qilinishi mumkin. Agar demarketing yaxshi sifatli tovarga talabni qisqartirish bilan bog’liq bo’lsa, qarshi (aks) ta'sir ko’rsatuvchi marketing tovarni zararli, yomon qilib ko’rsatadi. Mazkur holda insonlarni zararli mahsulotlarni iste'mol qilishdan voz kechishlariga undash eng maqsadga muvofiq bo’lib hisoblanadi. Bunda marketingning narx qurollari bo’lib narxlarni keskin ko’tarish, bu tovarlarga hammaga yo’l ochiqligini cheklash bo’lishi mumkin.Axborot kommunik

xaridorlarning muayyan mollarga bo`lgan talablarini shakllantirishdan iborat. Marketingni kompyuterlarsiz, axborot texnologiyalarisiz tasavvur etib bo`lmaydi. “Elektronika yutuqlarining kommunikatsiyaga o’ta yuqori tezlik bilan kirib kelishi televideniya,kompyuterlar va electron tarmoqlar orqali axborotlar lamshish tizimi –multimedya texnologiyalarining shakllanishiga olib keldi.Axborotlarni qayta ishlash va thlil qilish imkoniayatlaridan foydalanish –multimediya texnologiyalar ,keying yillarda dunyo fani va texnologiyasidagi innovatsiyaning asosiy yutqlaridir.Multimediya texnologiayalari –o’ta murakkab mediya vositalari va electron tarmoqlarining ko’p sohali kommunikatsiya imkoniyatlarini shakllantirish va ulardan biznes amaliyotida foydalanish usulalri majmuasini ifodalaydi. “ 11 1.2.1-r

rahbariyat bilan axborot texnologiyalar bo’linmalarning rahbarlari o’rtasida uzviy aloqa dolzarb hisoblanadi.

2.1- rasm Integrasion sifatini yaxshilash (B) Lider ketidan quvish (D) Afzallikni saqlab qilish (A) Mahsulot va xizmatlar individualligini qayishqoqligini oshirish (C) Yuqori Past Soha lideri bilan taqqoslaganda marketingda АТ ni joriy qilishdagi uzilishlar Past Yuqori Korxonaning raqobat strategiyasi 12 Soha lideri bilan taqqoslaganda ( C ) marketing sohasida uzilishlar kata bo’lgan korxonalar uchun, muammoni yechimi yanada tor maxsuslashtirilgan bozor ehtiyojlarini qondirishda mahsulot va xizmatlarni yaxshiroq individuallashtirish hisoblanadi. Odatda korxonalar marketing strategiyalarini ishlab chiqish va amalga oshirish uchun,soha trendi ustidan nazorat qilish uchun, marketingning axborot tizimini ishlab chiqishga mablag’larni sarflashga majburdirlar. Muvafaqiyat garovi bo’lib alohida i

Muvafaqiyat uchun oliy daraja rahbarlari va funksional bo’linma rahbarlari o’rtasida uzviy aloqalar zarur. Sungida, ( D ) korxonalar soha liderlaridan ham ishlab chiqarishda, ham marketingda kuchli orqada qolgan vaziyatdagi korxonalardir. Vaziyatni barqarorlashtirish uchun ham oliy rahbarlardan, ham axborot texnologiya bo’linmalarining rahbarlaridan muvofiqlashtirilgan aniq xarakterlar talab etiladi. Vaziyatni barqarorlashtirish uchun zarur bo’lgan uzoq muddat va kattagina kapital mablag’lar firmaning o’zini faoliyat ko’rsatish masalasini ko’ndalang qilib qo’yadi. 80-chi yillarning o’rtalarida American Airlines va United Airlines kompaniyalari axborot texnologiyalardan foydalanib, sohadagi raqobat to’g’risidagi tasavvurini o’zgartirdilar. Aynan shu muammo Frontier Airlines va People Expres

o’ynayotir. Ushbu hujjat reklama ishlab chiqish va tarqatishda yuzaga keladigan munosabatlarni shakllantirishda muhim qadam bo’ldi. O’tgan yili mamlakatimiz reklama agentlari soni qariyb 480 tani tashkil etgan bo’lsa, bugun ularning soni 500 dan oshdi. Reklama tarqatishda televideniye muhim o’rin tutmoqda. Bugun reklama bozorida televideniyening ulushi 52, bosma nashrlar ulushi 19, tashqi reklama 14 va radio ulushi 12 foizni tashkil etadi. Bundan tashqari, media soha ham jadal rivojlanmoqda. Marketingdagi yangi yo’nalishlar, brending asosiy trendlarini kompaniyalar strategiyasiga kiritish imkoniyatlari, zamonaviy PR-kommunikatsiyalar uslublari, texnologiyalari va ularning samaradorligini baholash, bugungi sharoitda media agentlari faoliyatining istiqbollari, an’anaviy ommaviy axborot vosit

Axborot marketingning tuzilishi marketingning umumiy tamoyillarini axborot mahsulotlari va xizmatlari sohasida yoyishning tog’ridan to’g’ri natijasi bo’ladi.

3 Axborot kommunikatsion texnologoyilarning marketing xizmatida foydalanishning me’yoriy huquqiy asoslari Kommunikatsion texnologoyilarda marketing xizmatlaridan foydalanish kata ahamiyatga egadir, shu o`rinda O’zbekistonRespublikasi « Ах b о r о tl а shtirish to`g`risida»gi qonunining 3-moddasiga muvofiq axborotlashtirishga quyidagicha ta`rif berilgan - yuridik va jismoniy shaxslarning axborotga bo’lgan e і tiyojlarini qondirish uchun axborot resurslari, axborot texnologiyalari hamda axborot tizimlaridan foydalangan і olda sharoit yaratishning tashkiliy ijtimoiy-iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy jarayoni; axborot resursi - axborot tizimi tarkibidagi elektron shakldagi axborot, ma’lumotlar banki, ma’lumotlar bazasi; axborot resurslarining yoki axborot tizimlarining mulkdori - axborot resursla

- Zamonaviy axborot texnologiyalarni rivojlantirish, davlatning barcha sub’ektlari uchun axborot xizmatlarini kengaytirish; - Iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda axborot tizimlari shakllanishiga ko’maklashish; - Mamlakatni jahon axborot tizimlari va tarmoqlariga ulash. Jumaladan ,2002-yil 6 iyunda “Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot –kommunikatsiya texnologiyalarni joriy etish to’g’riisda “gi qarori qabul qilindi.2002-yil 12 dekabrda “Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari tog’riisda”gi qonun qabul qilindi.” 15 O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001 yil 25 maydagi 230- sonli “2001-2005 yillarda kompyuter va axborot texnologiyalarini rivojlantirish, “Internet”ning xalqaro axborot tizimlariga keng kirib borishini ta’minlash dasturini ishlab chiqishni tashk

ishtirok etib, uning standartlarini O’zbekistonda targ’ib qilish va keng qo’llash bo’yicha choralar ko’rib kelmoqda. O’zbekiston Respublikasi aloqa ma'muriyati tomonidan XTI TSBBA-12 va XTBBA-12ga bir qator dolzarb takliflar tayyorlanapti. Xalqaro elektraloqa bo’yicha Butunjahon anjumani (XTSBBA-12)da XTI qabul qilgan to’rtta kelishuvlardan biri bo’lgan Xalqaro elektraloqa Reglamenti qayta ko’rib chiqiladi (qolgan uchta hujjat: Ustav, Konvensiya va Radioaloqa reglamenti).” 16 Telekommunikatsiyalarni standartlashtirish bo’yicha Butunjahon assambleasi (TSBBA-12) — har to’rt yilda doimiy ravishda o’tkaziladigan tadbir bo’lib, Elektraloqani standartlashtirish Sektorining (XTI-T) navbatdagi tadqiqot davrida ishlar hajmi va tarkibini belgilaydi. 16 http://xabar.uz

XULOSA VA TAKLIFLAR Zamonaviy axborot texnologiylari-shaxsiy kompyuterlar va telekommunikatsiya vositalaridan foydalangan holda foydalanuvchi ishining do’stona interfeysi axborot texnologiyasidir. Iqtisodiy sohada zamonaviy aborot texnologiyalridan foydalanish iqtisodiy axborotning sifati ,uning aniqligi,ob’ektivligi,tezkorligi va buning natijasida sifatida esa ,boshqaruv qaroqolrini o’z vaqtida qabul qilish imkoniyati oshishini ta’minlaydi.Boshqaruv faoliyatini avtomatlashtrish yangi axborot texnologiyalri asosida ma’lumotlarni qayta ishlash,saqlash va qidiruvini amalga oshiradigan”electron ofis”konsepsiyasini paydo bo’lishiga olib keladi.Marketingda zamonaviy axborot kommunikatsion texnologiyalrni qo’llash natijasida korxonlar marketing faoliyati samaradorligi oshib,ular bozordagi axboro

o’ynaydi. Bu korxonada yuqori darajali raqobatbardoshlikni ta’minlovchi Amaliy va o’z vaqtida foydalaniladigan potensial bilimlar, texnik vazifalar hamda uzluksiz to’ldiriladigan umumiy fonddan iborat. Axborotlar ishlab chiqish va mos ravishda qarorlar qabul qilish uchun ma’ruza, hisobotlar, takliflar tayyorlashda asos bo’lib xizmat qiladi. Har bir konkret axborotning mazmuni boshqaruv bo’g’inlarining ehtiyojlari va ishlab chiqiladiganboshqaruv qarorlari bilan aniqlanadi. Bugungi kuda mamlaktimizdagi iqtisodiy islohotlarni bosh maqsadi – rivojlangan davlatlar iqtisodiy tizimlari tajribasini tahlil qilgan holda o’zimizga xos bo’lgan milliy iqtisodiy tizimni yartish va takomilashtirib borish. Hozirgi kunda mamlaktimiz jhon bozorlariga raqobatbardosh mahulotlarni eksport qilib o’z ulushiga eg

-marketing strategiyasini tanlashda bozorlar o’zgaruvchanligini aniq baholash; Rivojalangan davlatlar tajribasidan ma’lumki marketing faoliyati korxonlar foliyatini asosiy bo’laglaridan biri hisoblanadi. Chunki bugungi kunda mahsulotlar yoki xizmatlarni ishlab chiqarish emas balki sotish muammo hisoblanadi. Jahon bozorlarida mahsulotlarimiz o’z o’rniga ega bo’lishi uchun : -mahsulotlar haqida ma’lumotlarni batafsil yorqin ranglarda foydalnuvchlarga yetkzish; -mahsulotlar sifati jahon talablariga moslashuvchnanligi ta’minlash; -bugungi kun iste’molchilari istak va imkoniyatlarini tahlil qilish va boshqalar; Yuqoridagilarni amalga oshirish uchun korxonalar marketing faoliyati zamonaviy axborot kommunikatsiyon texnologiyalar va malakali mutaxassislar bilan ta’minlanishi kerak.

F О YDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’Y Х ATI I. O’zbekiston Respublikasi q о nunlari 1. O’zbekiston Respublikasining Ко nstitutsiyasi. –T о shk е nt: O’zbekiston, 2010. 2. O’zbekiston Respublikasining 2003 yil 11 d ек abrdagi “ Х ususiy ко r хо na to’g’risida”gi Q о nuni. − O’zbekiston Respublikasi qоnun hujjatlari to’plami. № 3 - T.: Adоlat, 2004. 3. « Ах b о r о tl а shtirish to`g`risida»gi O’zbekistonRespublikasi Qonun.- T .:O’zbekiston Respublikasi qоnun hujjatlari to’plami. № 3 - T.: Adоlat, 2004. II. O’zbekiston Respublikasi Pr е zid е nti farm о nlari va qar о rlari 4. O’zbekiston Respublikasi Pr е zid е ntining « О b о d turmush yili” Davlat dasturi. 2013 yil 27 fеvral. 5. 2011-2015 yillarda O’zbekiston Respublikasi sanоatini rivоjlantirishning ustuvоr yo’nalishlari to’g’risida. O’zbekis

uchun qulay ishbilarm о nli к muhitini sha к llantirishga d о ir qo’shimcha ch о ra-tadbirlar to’g’risida”gi PF-4354s о nli Farm о ni. 8. O’zbekiston Respublikasi Pr е zid е ntining Farm о ni. Iqtis о diyotning r е al s ек t о ri ко r хо nalarini qo’llab-quvvatlash, ularni barqar о r ishlashini ta’minlash va e к sp о rt sal о hiyatini о shirish ch о ra-tadbirlari dasturi to’g’risida. 2008 yil 28 nоyabr PF-4058-sоn. 9. O’zbekiston Respublikasi Prеzidеntining Farmоyishi. Iqtisоdiy nоchоr коrхоnalarni tijоrat banкlariga sоtish tartibini tasdiqlash to’g’risida. 2008 yil 19 nоyabr, F-4010-sоn. 10. O’zbekiston Respublikasi Prеzidеntining Qarоri. Ishlab chiqarish va ijtimоiy infratuzilmani yanada rivоjlantirish yuzasidan qo’shimcha chоra-tadbirlar to’g’risida. 2009 yil 20 yanvar, PQ-1041-sоn. 11.

tadbirlar to’g’risida”gi 2011 yil 4 aprеldagi Farmоni. // Хalq so’zi, 2011 yil 5 aprеl. III. O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahкamasi Qarоrlari va O’zbekiston Respublikasi vazirliкlarining huquqiy - mе’yoriy hujjatlari 13. Elektron tijoratni rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida: O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Majlisi Qarori. 2007 yil 30 yanvar, 21-son. //O’zbekiston Respublikasi moliyaviy qonunlari.-2007. I-3.-29b. I V. Darsliкlar 22. S.S. G’ulomov,B.A.Begalov .Informatika va axborot texnologiyalari. T:Fan ,2010-623b 23. Kotler.F. Marketing menejment. Ekspress-kurs / Per. s angl. Pod red.Yu.N. Kapturevskogo .-SPb.: Piter, 2001, str 403 24. A. Soliyev,S.Buzrukxonov.”Marketing”,T.:”Iqtisod -moliya”,2010 -304b 25. R.X.Alimov ,B.A.Begalov va boshqalar.Iqtisodiyotda axbor

Jal о l о v J.J. va b о shqalar. Bizn е s mar ке tingi. Darsli к .– T.: M о liya, 2007 - 12 b е t. 28. Q о sim о va M.S., Ergash х o’ja е va SH.J. Mar ке ting. Darsliк. – T.: Iqtisоdiyot, 2011. – 7b 29. Buкin S.О. Оsnоvы marкеtinga v vоprоsaх i оtvеtaх. – Rоstоv n/D.: Fеniкs, 2009. – 154 str. 30. Ergash х o’ja е va va b о shqalar. Mar ке ting. Darsli к .–T.: Fan.,2007–234 b. VI. O’quv qo’llanmalar 31. O’zbekiston Respublikasi Prеzidеnti I.A.Кarimоvning 2011 yilda mamlaкatimizni ijtimоiy-iqtisоdiy rivоjlantirish yaкunlari va 2012 yilga mo’ljallangan eng muhim ustuvоr yo’nalishlarga bag’ishlangan O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahкamasining majlisidagi “2012 yil Vatanimiz taraqqiyotini yangi bоsqichga кo’taradigan yil bo’ladi” mavzusidagi ma’ruzasini o’rganish bo’yicha o’quv qo’llanma. –

farоvоnligini оshirishga хizmat qiladi” mavzusidagi ma’ruzasini o’rganish bo’yicha O’quv-uslubiy majmua. – Tоshкеnt: Iqtisоdiyot.-2011.–376 b. 33. O’zbekiston Respublikasi Prеzidеnti I.A.Кarimоvning “Mamlaкatimizni mоdеrnizaцiya qilish va кuchli fuqarоliк jamiyati barpо etish – ustuvоr maqsadimizdir” hamda “Asоsiy vazifamiz – Vatanimiz taraqqiyoti va хalqimiz farоvоnligini yanada yuкsaltirishdir” nоmli ma’ruzalarini o’rganish bo’yicha o’quv-uslubiy majmua. – Tоshкеnt: Iqtisоdiyot.-2010. – 281 b. 34. Bu muqaddas Vatanda azizdir ins о n. O’zbekistonning 19 yil mustaqil taraqqiyot yo’lida jamiyatni m о d е rniza ц iyalash va iqtis о diyotni inn о va ц i о n riv о jlantirishning dadil о dimlari va muvaffaqiyatlari: talaba yoshlar va ке ng jam о atchili к bilan uchrashuvlarda f о ydalanish uchu

Uchеbnое pоsоbiе. – 4-е izd., pеrеrab. I dоp. – M.: Dashкоv i К˚, 2009. – 342 b. 37. Porsayev.G.M. Korxona menejmentida axborot texnologiyalar. O’quv qo’llanma.S.: SamDU,2010.-60b.

Купить