Matnlar ustida ishlash - Лингвистика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	332.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	14 Май 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Лингвистика

Matnlar ustida ishlash

Купить

FAN : O‘ZBEK TILI Matnlar ustida ishlash

O‘qishlar har xil bo‘ladi : birov ermak uchun o‘qiydi, birov hordiq chiqarish uchun, birov o‘qiyotgan kitobini ilmiy tahlil qilish uchun, birov bo‘lak mashg‘ulot bo‘lmaganidan vaqt o‘tkazish uchun, birov asardagi voqeaga, qahramonning taqdiriga qiziqib o‘qiydi. Shuning uchun atrofingizga qarasangiz, har xil kitobxonni ko‘rasiz: kimdir tramvayda, metroda kitobga tikilgan, kimdir navbatga turganida, sumkasidan xatcho‘p solingan kitobni olib ochadi, birov xiyobonda, qosh qorayib qolgan bo‘lsa ham, kitob varag‘idan ko‘z uzmaydi... (A. Muxtor) Tаriхni o‘rgаnish va mа’nаviyatni оshirishdа kitоbning rоli bеqiyosdir. Kitоb insоnning eng sаmimiy do‘stidir, u umri dаvоmidа kitоbdаn hаr mаvzugа jаvоb tоpа оlаdi Matnlar ustida ishlash

Kitoblar inson tafakkuri durdonalarini to‘playdi va ularni avlodlarga yetkazadi. Oybek Ilmiy kitoblar Badiiy kitoblar“ O‘zbek tilida so‘z yasalishi” Azim Hojiyev “ Kecha va kunduz” Cho‘lponKITOB – BILIMLAR XAZINASI

KITOB – BILIMLAR XAZINASI Kitob! Undan qudratliroq bilim va hayot maktabi yo‘q. U insonni ulug‘laydi, buyuk kashfiyotlarga yo‘l ochadi. Kitob o‘qib-o‘rganmagan, bu bebaho xazinadan foydalanmagan kishini topish qiyin. Ammo bu imkoniyatdan to‘g‘ri foydalanmayotganlar ham bor. Ko‘p kitob o‘qish, o‘qiganda ham uni tushunib o‘qishda hikmat katta. Ayni kunda kitob mutolaasi kerakmi, yo‘qmi, degan savolni qo‘yish xuddi tashna odamga suv ichasanmi, degan savolni berishga o‘xshaydi. Zero, o‘qish, ilm olishga intilish azal-azaldan xalqimiz fitratida mavjud. Bugun kitob mutolaasi, kitoblarni chop etish, ularni tarqatish tizimini takomillashtirish va eng muhimi, kitob chiqarish va kitobxonlikning davlat siyosati darajasiga ko‘tarilganligi quvonarli hol. Kitob – bilim manbayi, undan yaxshi do‘st yo‘q.

KITOB TARIXI HAQIDA Kitob bir nеcha ming yillar avval paydo bo‘lgan, bu davrda u turli xil ko‘rishishlarni olgan. Bobilliklar, ossuriyaliklar va boshqa qadimgi xalqlar kitobni loydan tayyorlashgan. Buning uchun yumshoq loydan tayyorlangan plitalarga uchli yog‘och bilan maxsus bеlgilar tushirilgan. So‘ngra uni oftobda quritishgan yoki olovda pishirishgan. Kitoblar, hatto, kutubxonalar mana shunday maxsus loy plitalardan tashkil topgan. Xitoyda esa, dastlab kitobni yupqa bambuk plastinkalarga yozishgan, kеyinchalik esa o‘z kitoblarini mo‘yqalam (cho‘tkacha) va tush bilan ipakka, milodiy II asrdan boshlab qog‘ozga yozishgan. Qadimgi Misrda kitob matnlarini tosh plitalarga o‘yib yozishgan. Kеyinroq papirus ixtiro qilindi. Jips qilib bostirilgan qamish plastinkalarni bir nеcha o‘n mеtrgacha uzu

Men Abdulla Qodiriyga qayin ini bo‘laman, ya’ni u kishining zavjalari Rahbarniso mening opam bo‘ladilar. “ O‘tkan kunlar” nashr etilishi bilan men uni darrov o‘qib chiqdim. Bir kuni Abdulla pochchamiz uyimizga mehmonga keldilar. Ziyofat chog‘ida so‘radilar: — Xo‘sh, mulla Asomiddin, “O‘tkan kunlar”ni o‘qidingizmi? — Ha, o‘qidim, – dedim g‘ururlanib. — Necha marta o‘qidingiz? — Bir marta. — Hm-m. Bu kitobni bir marta emas, besh marta o‘qish kerak. Shunda siz muomalani, odobni, hayotni, tarixni, tilni o‘rganasiz, – degandilar. (Asomiddin Rasulmuhammad o‘g‘li) Suhbat matni

Bilimlar maskani Kutubxona – bu kitoblar to‘plami saqlanadigan, bosma va ayrim qo‘lyozma asarlardan ommaviy foydalanishni ta’minlovchi, muntazam ravishda bosma asarlar to‘plash, saqlash, targ‘ib qilish va kitobxonlarga yetkazish, shuningdek, axborot- bibliografiya ishlari bilan shug‘ullanuvchi, ommaning madaniy saviyasini oshirishda eng faol bo‘lgan, barcha savodxon va ijodkorlar uchun madaniy-ma’rifiy va ilmiy muassasadir. Kitobxonlarga xizmat ko‘rsatish kutubxonaning asosiy faoliyati bo‘lib, qolgan barcha faoliyatlar(kitob fondini butlash va uni tashkil etish, fond mazmunini yoritish, uni kitobxonlarga yetkazish kabilar) asosiy faoliyat uchun xizmat qiladi. Kutubxonalar yozma yodgorliklarni saqlovchi xazina sifatida juda qadimda paydo bo‘lgan. Qadimgi davrdagi kutubxonalardan eng mashhur

Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi Vatanimizdagi eng katta kutubxona Alishеr Navoiy nomidagi O‘zbеkiston Milliy kutubxonasidir. Bu kutubxona 1870-yilda tashkil etilgan. Kutubxonada dunyoning ko‘pgina tillaridagi besh milliondan ortiq kitob mavjud. Bundan tashqari bu kutobxonada O‘zbеkiston, O‘rta Osiyo tarixi, ilm-fani, adabiyoti, madaniyatiga oid bir nеcha minglab noyob qo‘lyozmalar saqlanmoqda.

Oliy ta’lim va kutubxona Oliy ta’lim muassasalarining ajralmas bo‘lagi axborot resurs markazlaridir. Men Mirzo ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universitetining Xorijiy filologiya fakultetida tahsil olaman Bizning fakultetimizda ham kutubxona bor. U ikkinchi qavatda joylashgan. Kutubxonada mutaxassisligimizga oid turli mualliflarning kitoblari jamlangan. Bundan tashqari falsafa, ma’naviyat asoslari kabi fanlarga oid kitoblar, ilmiy jurnallar , ilmiy maqolalar to‘plamlari, monografiyalar, badiiy adabiyotlar bor. Kutubxona xodimlari bizga kerakli kitoblarni tezda topib beradilar. Kutubxonada qiroatxona ham bor. Ba’zan talabalar shu yerda dars tayyorlaydilar. Men deyarli har hafta fakultet kutubxonasiga borib, qiroatxonada dars tayyorlayman. U yer doim ozoda va jim-jit. Mirzo Ulug‘bek n

Virtual kutubxona “ Virtual “ so‘zining ma’nosi, bu tasavvur qilishdir. Virtual kutubxona bu odatdagi kutubxonaning abstrakt ko‘rinishidir. Bu kutubxonada kitoblar, jurnallar va ro‘znomalar kitob javonlarida emas, balki kompyuter xotirasida joylashgan bo‘ladi. Bu kompyuterlarda yoki kompyuter maxsus qurilmalarida raqamli formatda saqlanadigan ma’lumotlar to‘plami: bosma, audio, video va multimedia ma’lumotlaridir. Ma’lumotlar hajmiga qarab serverlar bitta yoki tarmoq bilan bog‘langan bir necha kompyuterlardan iborat bo‘ladi. Elektron kutubxonada kutubxonachi bo‘lmaydi, shuning uchun zarur kitob yoki ma’lumotni kompyuter xotirasidan siz o‘zingiz qidirib topasiz.

Tarjima mashqi Книги в нашей жизни Все всегда начиналось с книги. Сначала нам нравилось держать её в руках, перелистывать страницы, рассматривать картинки и ощущать тайну, которую скрывали тогда ещё незнакомые письмена. А потом книга по- настоящему раскрывалась перед нами, и черные значки на белом фоне обретали смысл и превращались в нашем сознании в причудливые картины. Для кого-то книги всегда остаются верными спутниками жизни, а кто-то волей или не волей утрачивает с ними связь. Мы не знаем, насколько далеко зайдет научно-технический прогресс , и окончательно ли любовь к чтению погаснет но мы знаем точно – чтение книг делает нас лучше.

Lug‘at Bilim – знания Kitob – книга Beminnat – бескорыстно Olihimmat – великодушный Begaraz – беспристрастный Qudrat – мощь Tafakkur qanoti – крылья мысли Zerikarli – скучный Ardoqlamoq – беречь, лелеять Tarbiya - воспитание Berilgan so‘zlar yordamida gap tuzing

ERKIN BIRIKMALAR Chinni Gulli ChiroyliLola gulliPaxta gulli Piyola So‘z birikmasida so‘zlar o‘zaro erkin bog‘langan bo‘ladi, tushuncha anglatadi. So‘z birikmalaridagi so‘zlarni erkin bog‘langani uchun almashtirish mumkin.

TURG‘UN (BARQAROR) BIRIKMALAR Ikki va undan ortiq so‘zlarning barqaror munosabatidan tashkil topgan, nutq jarayoniga tayyor olib kiriluvchi, til egalari xotirasida imkoniyat darajasida mavjud bo‘lgan til birliklari barqaror (turg‘un) birikmalar deyiladi. Barqaror birikmalarning eng xarakterli belgilari quyidagilar: • nutq jarayoniga qadar tilda mavjudlik: nutqqa tayyor holda olib kiriladi; • ma’no butunligi; • tuzilishi va tarkibining barqarorligi. Barqaror birikmalardan o‘rinli foydalanish nutq go‘zalligini ta‘minlaydi, shuning uchun ular nutqimiz ko‘rki hisoblanadi. Barqaror birikmalarni o‘rganuvchi tilshunoslik bo‘limi paremiologiya (lot. parema - “barqaror”, logos – “ta’limot”), barqaror birikmalar lug‘atini tuzish muammolarini o‘rganuvchi bo‘lim esa paremiografiya (lot. parema - “barq

BARQAROR BIRIKMALAR TASNIFI Frazeologizmlar (iboralar) Maqol va matallar Hikmatli so‘zlar (aforizmlar)

Iboralarning eng asosiy belgilari . • Iboraning tarkibida ikki yoki undan ortiq so‘zlar qatnashgan bo‘ladi • Ibora turg‘un birikma sifatida erkin birikma bilan faqat omonimlik holatda bo‘ladi . • Ibora yaxlit bir lug‘aviy ma’noni ifodalaydi, sintaktik vazifada keladi • Iborani faqat yaxlitligicha almashtirish mumkin . • Iboraning tarkibidagi so‘zlar o‘z leksik ma’nolarini yo‘qotgan bo‘ladi • Iborani boshqa tillarga so‘zma-so‘z tarjima qilib bo‘lmaydi, yaxlitligicha tarjima qilinadi

Frazeologizmlar Frazeologizmlar gap tarkibida yaxlit holda bitta so‘roqqa javob bo‘ladi va bitta gap bo‘lagi vazifasida keladi, nutqni ta’sirchan, jozibali qiladi. Frazeologizmning semantik tuzilishi (ma’no imkoniyatlari) frazeologik ma’no va qo‘shimcha ma’no bo‘yoqdorligi (ottenka)dan iborat bo‘ladi. Belgi, harakat kabilar haqida frazeologizm ifodalaydigan ma’lumot frazeologik ma’no deyiladi. Frazeologik ma’no obrazliligi bilan leksik ma’nodan farq qiladi. Frazeologizmlar mohiyat e’tibori bilan asosan so‘zlashuv va badiiy nutqqa xosdir. Ulardagi boshqa uslubga xos chegaralanishlar esa ma’lum muddat keyin yuzaga keladi. Masalan, birgina o‘lmoq ma’nosini anglatadigan yuzga yaqin frazeologizmlar sinonimik qatorining paydo bo‘lishi ularning vazifaviy chegaralanish imkoniyatini tug‘diradi. Mas

Frazeologizmlar Sinonim Yoqasini ushlamoq – hayratda qolmoq Antonim Yerga urmoq – ko‘kka ko‘tarmoq Omonim Boshga ko‘tarmoq – e’zozlamoq yoki shovqinsolmoq Paronim Ko‘zi tushdi – ko‘z tushdi

Topshiriq Otni qamchilamoq, otning qashqasiday, oshig‘i olchi, popugi pasaymoq, yuzi yorug‘ bo‘ldi, to‘ydan oldin nog‘ora chalmoq, tuyaning dumi yerga tekkanda, tuyaning ustida ham it qopadi, to‘nini teskari kiyib olmoq. Namuna: Rustamning do‘stlari oldida yuzi yorug‘ bo‘ldi Berilgan iboralarning ma’nolarini izohlang va gaplar tuzing.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR Asosiy adabiyotlar: 1. Abduraxmonova M., Fattoxova D., Xalmuxamedova U., Inogamova N., Egamberdiyeva N. O‘zbek tili (o‘quv qo‘llanma). – Toshkent: “Mumtoz so‘z”, 2019. 2. Husanov N., Xo‘jaqulova R., Dilmurodova N. O‘zbek tili (o‘quv qo‘llanma). – Toshkent: TMI, 2017. – 336b. Qo‘shimcha adabiyotlar: 3. Muhiddinova X., Salisheva Z., Po‘latova X. O‘zbek tili (oliy ta’lim muassasalari rus guruhlari uchun darslik). – Toshkent: O‘qituvchi, 2012. – 288 b. 4. Normatova Sh., Abduraxmonova M., O‘zbek tili (darslik). – Toshkent: JIDU, 2014. – 192b. 5. Yuldasheva Sh., Kabulova D., Sobirova M. O‘zbek tili (o‘quv qo‘llanma). – Nukus: Bilim, 2013. – 156b.

Купить

Похожие документы
Tilshunoslik va psixologiya
Badiiy matnda nisbiy so‘zlar yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
Murakkab qo‘shma gaplar
Sintaktik va sintagmatik munosabat
O‘zbek tilshunosligida aksentuatsiya va sillabika. Urg‘u va bo‘g‘in