Menejmentda tadqiqotlarni rejalashtirish va tashkillashtirish - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Март 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Menejmentda tadqiqotlarni rejalashtirish va tashkillashtirish

Купить

Reja 1. Tadqiqot dasturini shakllantirish 2. Tadqiqot maqsadlarini turkumlash 3. Tadqiqotning texnologik sxemasi 4. Kadrlar bilan ta’minlanganlikni o‘rganish 5. Boshqaruv apparatiga hujjatli xizmat ko‘rsatish 6. Tadqiqotni rejalashtirish bosqichlari 7. Xulosa 8. Foydalanilgan adabiyotlar Menejmentda tadqiqotlarni rejalashtirish va tashkillashtirish

Kirish Menejmentda tadqiqlar rahbarlik tizimini ilmiy asosda o‘rganish amalidir. Tashkilot faoliyati davomida masalalarni aniqlash zarur bo‘ladi. Tadqiqotlar rahbarlik samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Boshqaruv tizimi ichki va tashqi muhit bilan bog‘liq holda o‘rganiladi. Tahlil amalida axborotlar yig‘iladi va qayta ishlanadi. Olingan xulosalar rahbarlik qarorlarini ishlab chiqishda asos bo‘ladi. Tadqiqot amalining puxta rejalashtirilishi muhim ahamiyatga ega. Rejalangan tadqiq vaqt, xarajat va resurslarni tejaydi.

Tadqiqot dasturi tushunchasi Tadqiqot dasturi tadqiqning mazmun va ketma-ketligini belgilaydi. U tadqiqning umumiy yo‘nalishini, maqsad va vazifalarini aniqlaydi. Dastur ob’ekt va predmetni to‘g‘ri tanlash imkonini beradi. Tadqiqotning mo‘ljallangan xulosa ko‘rsatkichlari dasturda aks ettiriladi. Axborot yig‘ish va ko‘rib chiqish metodlari dasturda aniq ko‘rsatiladi. Natijalarni rasmiylashtirish tartibi ham dasturda beriladi. Tadqiqot dasturi izchillik va tizimlilikni ta’minlaydi. Dastur tadqiqning metodologik asosi sanaladi.

Tadqiqot dasturini shakllantirish Avvalo tadqiqning maqsad va vazifalari belgilanadi. Tadqiqot ob’ektiga doir umumiy ma’lumotlar yig‘iladi. O‘rganiladigan amallar ketma-ketligi tuziladi. Axborot to‘plash manbalari va vositalari aniqlanadi. Tahlil va modellashtirish metodlari belgilanadi. Tadqiqotning davomiyligi va resurs taqsimoti ko‘rsatiladi. Natijalarni taqdim etish shakli belgilangan bo‘ladi. Dastur tadqiqni yo‘naltiruvchi bosh hujjat sifatida xizmat qiladi.

Tadqiqot maqsadlarini turkumlash Maqsadlar tadqiq qamrovi va yo‘nalishiga ko‘ra tasniflanadi. Kompleks tadqiqlar rahbarlik tizimining barcha qismlarini o‘rganadi. Mahalliy tadqiqlar esa faqat bitta yo‘nalishni o‘rganadi. Funksional tadqiqlar rahbarlik funksiyalarini ko‘rib chiqish qiladi. Ko‘p funksiyali tadqiqlar bir nechta faoliyat sohasini qamrab oladi. Fanlararo tadqiqlar turli fanlarning yondashuvlarini birlashtiradi. Maqsadlarning aniq bo‘lishi tadqiq xulosasining sifatini belgilaydi. To‘g‘ri qo‘yilgan maqsad tadqiq samaradorligini oshiradi.

Kompleks tadqiqlar Kompleks tadqiqlar korxona faoliyatining barcha jihatlarini o‘rganadi. Ishlab chiqarish, marketing, moliya va personal rahbarliki hamkorlikda ko‘rib chiqish qilinadi. Bu tadqiq korxona rivojlanishining umumiy holatini aniqlaydi. Muammolar tizimli ko‘rib chiqish asosida belgilab olinadi. Tahlil xulosalari strategik qarorlar qabul qilishga asos bo‘ladi. Kompleks tadqiq katta vaqt va resurs talab qiladi. U ko‘p tomonlama ma’lumotlarni yig‘ishni zarur qiladi. Katta korxonalar uchun ayniqsa muhim tadqiq turidir.

Mahalliy tadqiqlar Mahalliy tadqiqlar bitta bo‘lim yoki amalni o‘rganadi. Masalan, hujjatlar aylanish amalini ko‘rib chiqish qilish mumkin. Mahalliy tadqiqlar qisqa muddatda xulosa beradi. Muammoni aniqlash va tezkor yechim ishlab chiqish imkonini beradi. Resurslar kam sarflanadi va xulosa tez olinadi. Mahalliy tadqiq kundalik rahbarlikda keng qo‘llaniladi. U masalalarning aniq manbalarini ko‘rsatadi. Islohotlar bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.

Funksional tadqiqlar Funksional tadqiqlar rahbarlik funksiyalariga qaratiladi. Masalan, marketing, moliyaviy rahbarlik, ishlab chiqarishni tashkil qilish. Har bir funksiyaning samaradorligi alohida baholanadi. Funktsiyalar o‘rtasidagi bog‘liqlik ham o‘rganiladi. Tahlil asosida rahbarlik mexanizmlari takomillashtiriladi. Funksional tadqiqlar malakali mutaxassislarni talab qiladi. U rahbarlik tizimidagi aniq zaif bo‘g‘inlarni ko‘rsatadi. Natijalar amaliy rahbarlik amaliga tez tadbiq etiladi.

Ko‘p funksiyali tadqiqlar Bu tadqiqlar bir necha sohalardagi funksiyalarni birgalikda ko‘rib chiqish qiladi. Masalan, ishlab chiqarish + usul + marketing bog‘lanishda o‘rganiladi. Ko‘p funksiyali tadqiqlar tizimlararo bog‘liqlikni ochib beradi. Muammolar majmuaviy yondashuvda aniqlanadi. Tahlil xulosasida kompleks islohot loyihalari ishlab chiqiladi. Bu tadqiqlar ko‘p ma’lumot va resurs talab qiladi. U strategik rahbarlik tizimini takomillashtirishga qaratiladi. Korxona raqobatbardoshligini oshirishda muhimdir.

Fanlararo tadqiqlar Fanlararo tadqiqlar turli fanlarning usullari asosida olib boriladi. Masalan, iqtisodiy, sotsiologik, yuridik, psixologik yondashuvlar qo‘llaniladi. Bu tadqiq rahbarlik masalasini ko‘p qirrali ko‘rinishda ko‘rib chiqish qiladi. Fanlararo yondashuv yangi ilmiy xulosalar olishga imkon yaratadi. Bunday tadqiq masalalarning ildiz sabablarini chuqur ochib beradi. U innovatsion qarorlarni ishlab chiqish uchun asos bo‘ladi. Ko‘p jihatli ko‘rib chiqish rahbarlik sifatini oshiradi. Bunday yondashuv rivojlanishga yo‘naltirilgan rahbarlik uchun zarur.

Tadqiqotning texnologik sxemasi Tadqiqot texnologik sxemasi ishlar ketma-ketligini aks ettiradi. U tadqiq amalining oqilona tashkil etilishini ta’minlaydi. Jarayon masalani aniqlashdan xulosani rasmiylashtirishgacha davom etadi. Sxema real sharoitlar va resurslar hisobga olingan holda tuziladi. Har bir bosqichda qo‘llaniladigan metodlar belgilanadi. Texnologiya tadqiqning samaradorligini oshiradi. Izchillik tadqiq xulosalarining ishonchliligini ta’minlaydi. Texnologik sxema tadqiqning bosh yo‘riqnomasi hisoblanadi.

Chiziqli tadqiq usulsi Chiziqli usul bosqichma-bosqich ketma- ket olib borishni nazarda tutadi. Jarayon vaziyatni tasvirlash va dastlabki ko‘rib chiqishdan boshlanadi. So‘ng masala qo‘yiladi, uni yechish vazifalari shakllantiriladi. Mos tadqiq usullari tanlanadi va ko‘rib chiqish amalga oshiriladi. Yakuniy bosqichda echimlar ishlab chiqiladi va sinovdan o‘tkaziladi. Agar zarur bo‘lsa, innovatsiyalar joriy qilinadi. Bu usul izchillik va aniqlikni ta’minlaydi. Murakkab tizimlarda eng ko‘p qo‘llanadigan usul hisoblanadi.

Davriy tadqiq usulsi Davriy usulda bosqichlar takroran qayta ko‘rib chiqilishi mumkin. Muammo chuqurroq tushunilganda oldingi bosqichga qaytiladi. Bu amal vaziyatdagi o‘zgarishlarni aniqroq qamrab olish imkonini beradi. Davriy yondashuv moslashuvchan tadqiq talab qiladigan holatlarda qo‘llanadi. Murakkab masalalarni bosqichma- bosqich yechishga yordam beradi. Sifat xulosaga erishish uchun parallel ko‘rib chiqish va qayta ishlash amalga oshiriladi. Bu usul ilmiy aniqlikni oshiradi. Davriy tadqiq amalning dinamik tabiatini aks ettiradi.

Parallel tadqiq usulsi Parallel usulda bir nechta tadqiq ishlarini bir vaqtda bajarish mumkin. Bu usul vaqtni tejash va amalni tezlashtirishga xizmat qiladi. Tadqiqot guruhlarining mustaqil ishlashi samaradorlikni oshiradi. Muammolar turli jihatdan bir vaqtning o‘zida o‘rganiladi. Ekspertlar yoki bo‘limlararo ko‘rib chiqishga tayangan holda qarorlar ishlab chiqiladi. Parallel tadqiq innovatsion loyihalar uchun ayniqsa foydalidir. Resurslar oqilona taqsimlanganda yuqori xulosa beradi. Katta korxonalarda tez-tez qo‘llanadi.

Tarmoq tadqiqoti Tarmoq tadqiqoti — bu murakkab muammoni qismlarga ajratgan holda o‘rganish usulidir. Har bir kichik jarayon alohida tahlil qilinadi, so‘ngra umumiy natijalar asosida xulosa chiqariladi. Bunday yondashuv tizimning ichki tuzilishini chuqur anglash imkonini beradi. Tarmoq asosida olib borilgan tahlil muammolarning ildiz sabablarini aniqlashda yordam beradi. Har bir bo‘lim yoki yo‘nalish bo‘yicha olingan natijalar keyinchalik yagona tizimga birlashtiriladi. Natijada boshqaruv samaradorligi ortadi, jarayonlar yaxshilanadi va resurslardan foydalanish optimallashtiriladi. Bunday tadqiqotlar yirik korxonalar uchun ayniqsa dolzarbdir.

Moslashuv texnologiyasi Moslashuv texnologiyasi — bu tadqiqot jarayonini sharoitga qarab o‘zgartirish, ya’ni real vaziyatga moslashtirish usulidir. Har bir bosqichda olingan natijalarga qarab keyingi yo‘nalishlar belgilanadi. Bu usul o‘zgaruvchan iqtisodiy yoki tashkiliy muhitda eng samarali natijani beradi. Moslashuv yondashuvi yangi va noma’lum muammolarni hal qilishda foydali bo‘lib, tadqiqotchi doimo holatni tahlil qilib, kerak bo‘lsa, rejasini yangilab boradi. Natijada jarayon hayotiy, moslashuvchan va samarador bo‘ladi.

Tasodifiy qidiruv texnologiyasi Tasodifiy qidiruv texnologiyasi — bu muammoni oldindan qat’iy belgilamasdan, erkin izlanish asosida o‘rganish usulidir. Tadqiqot davomida yangi g‘oyalar, ehtimoliy yo‘nalishlar va bog‘lanishlar topiladi. Bu texnologiya ijodkorlikni rag‘batlantiradi, yangilik kiritish uchun keng imkoniyat yaratadi. Jarayon davomida turli gipotezalar sinovdan o‘tkaziladi, eng samarali yo‘nalish tanlanadi. Shu bois bu yondashuv innovatsion menejment va ilmiy izlanishlarda keng qo‘llaniladi.

Mezonli tuzatish texnologiyasi Mezonli tuzatish texnologiyasi — tadqiqot jarayonini ma’lum baholash mezonlari asosida nazorat qilish va zarur hollarda tuzatish kiritish tizimidir. Har bir bosqichda olingan natijalar belgilangan mezonlarga solishtiriladi. Agar natija kutilgan darajada bo‘lmasa, tadqiqot avvalgi bosqichga qaytadi va qayta tahlil qilinadi. Bu yondashuv natijalar ishonchliligini oshiradi, jarayonni aniq algoritm asosida boshqarish imkonini beradi. Mezonli tuzatish murakkab tizimlarni boshqarishda ayniqsa muhim hisoblanadi.

Kadrlar bilan ta’minlanganlikni o‘rganish Kadrlar har qanday tashkilotning eng muhim resursi sanaladi. Tadqiqot jarayonida xodimlarning soni, sifati, malakasi va ishga bo‘lgan munosabati tahlil qilinadi. Ishchi kuchining psixologik va kasbiy salohiyati aniqlanadi, jamoaning ijtimoiy-demografik tarkibi o‘rganiladi. Natijalar asosida tashkilotdagi mehnat taqsimoti va motivatsiya tizimi takomillashtiriladi. Kadrlar salohiyati yuqori bo‘lgan jamoa har doim yuqori natijaga erishadi.

Ish vaqti sarflarini tahlil qilish Ish vaqti sarfi — bu xodimning mehnat unumdorligini baholovchi asosiy ko‘rsatkichdir. Ish jarayonida vaqtning qanday taqsimlangani, tanafuslar va bekor turishlar aniqlanadi. Tahlil jarayonida fotoxronometriya, kuzatuv va vaqt me’yorlash usullari qo‘llaniladi. Olingan natijalar ish samaradorligini oshirish uchun xizmat qiladi. Ish vaqtining oqilona tashkil etilishi mehnat unumdorligini sezilarli darajada ko‘taradi.

Hujjatlar bilan ishlash tizimi Hujjatlar — boshqaruv tizimining axborot asosi. Ular orqali barcha buyruqlar, hisobotlar va qarorlar rasmiylashtiriladi. Tadqiqotda hujjatlar aylanishi, ularning hajmi va turi o‘rganiladi. Eng ko‘p ishlatiladigan hujjatlar aniqlanadi, ularni standartlashtirish va yagona shaklga keltirish tavsiya qilinadi. Hujjatlar bilan ishlash intizomini kuchaytirish boshqaruv sifatini oshiradi. Elektron hujjat aylanish tizimi esa zamonaviy boshqaruvda samaradorlikni yanada kuchaytiradi.

Tadqiqotni rejalashtirish bosqichlari Tadqiqotni rejalashtirish — bu butun jarayonning muvaffaqiyatli amalga oshishini ta’minlaydigan muhim bosqichdir. Avvalo tadqiqot maqsadi, vazifalari va ob’ekti belgilanadi. Keyin ish hajmi, resurslar, muddatlar va ijrochilar aniqlanadi. Rejalashtirish natijasida har bir bosqichda bajarilishi lozim bo‘lgan ishlar aniq belgilanadi. Bu esa vaqtni tejaydi, mas’uliyatni oshiradi va umumiy natijaning sifatini yaxshilaydi.

Tadqiqot natijalarini tatbiq etish Olingan natijalarni amaliyotga joriy qilish — tadqiqotning eng muhim qismidir. Natijalar rahbariyat bilan muhokama qilinadi, tajriba- sinov tariqasida qo‘llaniladi. Ijobiy samara bergan o‘zgarishlar tizimga to‘liq tatbiq etiladi. Bu jarayon innovatsion faoliyatni kuchaytiradi, boshqaruv tizimini zamonaviylashtiradi. Tatbiq etilgan natijalar asosida korxona faoliyatining samaradorligi ortadi, yangi rivojlanish bosqichiga chiqiladi.

Xulosa Menejmentda tadqiqotlarni to‘g‘ri tashkil etish va rejalashtirish boshqaruv tizimining samaradorligini oshiradi. Tadqiqot dasturi maqsad va vazifalarni aniq belgilaydi, texnologik yondashuvlar esa izchillikni ta’minlaydi. Kadrlar va hujjatlar tahlili esa boshqaruv sifatiga bevosita ta’sir qiladi. Olingan natijalar amaliyotga tatbiq qilinganda, tizimning yangilanishi va rivojlanishiga yo‘l ochiladi. Ilmiy asosda olib borilgan tadqiqotlar har qanday tashkilot uchun muvaffaqiyat kalitidir.

Foydalanilgan adabiyotlar 1. Mirziyoev Sh.M. Tanqidiy ko‘rib chiqish..., 2017. 2. Формичев И.А. Исследование систем управления, 2013. 3. Игнатьева А.В., Максимцов М.М., 2008. 4. Мыльник В.В., Титаренко Б.П., 2005. 5. Мельников В.П., Схиртладзе А.Г., 2016. 6. www.studmed.ru 7. www.rc-analitik.ru 8. www.sovman.ru

Купить