Metallurgiya (Alyuminiy zavodi misolida) zavodlarining atrof-muhitga zararini o’rganish va unga qarshi chora-tadbirlar tashkil qilish - Материаловедение - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	197.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	11 Апрель 2023
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Материаловедение

Metallurgiya (Alyuminiy zavodi misolida) zavodlarining atrof-muhitga zararini o’rganish va unga qarshi chora-tadbirlar tashkil qilish

Купить

Metallurgiya (Alyuminiy zavodi misolida) zavodlarining atrof- muhitga zararini o’rganish va unga qarshi chora- tadbirlar tashkil qilish

Reja: • “ Tojikiston alyuminiy zavodi” davlat unitar korxonasi faoliyati haqida; • Zavodning biologik resurslarga ta’siri; • Zavodning inson organizmiga ta’siri; • Zavodning atrof-muhitga ta’sirini bartaraf etish chora-tadbirlari.

Sanoat korxonalarining atrof- muhitga ta’siri Tahlillarga ko‘ra, so‘nggi yillarda respublikamizda yiliga 100 million tonnadan ortiq sanoat chiqindisi (uning 14 foizi toksik chiqindilar toifasiga mansub), 35 million tonnaga yaqin maishiy chiqindi hosil bo‘ladi. Chiqindixonalar va chiqindi saqlash omborxonalarida 2 milliard tonnaga yaqin sanoat, qurilish va maishiy chiqindi saqlanayotgani hamda ular 12 ming gektar maydonni egallab turganini inobatga olsak, chiqindilarning salbiy ta’sirini tasavvur etish qiyin emas. • Sanoatning atrof-muhitga ta'sirining asosiy atmosferaga gazsimon oltingugurt dioksidi. • Oltingugurt dioksidi gazi oltingugurt va kislorodning birikmasidir.

Sanoat - atrof-muhitni ifloslantiruvchi asosiy tarmoqdir. U geografik qobiqning barcha qatlamlariga faol salbiy ta’sir ko'rsatmoqda. Sanoat-ishlab chiqarishning salbiy ta’siri, asosan, ikki yo`nalishda amalga oshmoqda: 1) tabiiy boyliklar (mineral, yer, o'rmon, okean resurslari kabilar)ni o'zlashtirish mobaynida; 2) ishlab chiqarish jarayonida. Tog'-kon sanoati mineral tabiiy boyliklarni o'zlashtiruvchi asosiy tarmoqdir. U turli yer osti boyliklarini qazib chiqarish va ularni dastlabki qayta ishlash jarayonida atrof-muhitga eng ko'p zarar keltiradi. Masalan, 90-yillarda birgina sobiq Ittifoq hududida tog`-kon sanoati korxonalari egallagan jami maydon hajmi 2,3 mln.ga. dan ziyod edi. AQSHda bunday maydonlar undan ham katta edi. Jahon energetikasining asosiy tarmog&#3

O‘ZBEKISTON HUDUDLARINING TOJIKISTONDAGI «TALKO» DAVLAT UNITAR KORXONASI TOMONIDAN TRANSChEGARAVIY ZARARLANIShI OQIBATLARINING TAHLILI 1975 yilda ekologik standartlarga rioya etilmasdan, zamon talablariga javob bermaydigan texnologiyalar asosida qurilgan mazkur korxona atrof-muhitni zaharli birikmalar bilan zararlantiradigan manbaga aylandi. “ Tojikiston alyuminiy zavodi” davlat unitar korxonasi Dushanbe shahri g‘arbidan 60 kilometr uzoqlikda, Tursunzoda shahri yaqinida joylashgan. Mavjud ma’lumotlarga ko‘ra, u yiliga 350-400 ming tonna alyuminiy ishlab chiqarish quvvatiga ega. Korxona O‘zbekiston Respublikasi chegarasidan atigi 18 kilometr masofada joylashgani bois mamlakatimizning Surxondaryo viloyatidagi Sariosiyo, Uzun, Denov, Oltinsoy va Jarqo‘rg‘on tumanlarining 1,1 million nafardan

Zavod Tojikiston valyuta daromadining ¾ qismini tashkil etadi va minglab aholini ish bilan ta’minlagani sabab ichki iqtisodda muhim o‘rin tutadi. O‘zbekiston tomoniga ko‘ra, TALCO har yili havoga o‘rtacha 22-23 ming tonna zaharli modda chiqarmoqda. Jahondagi eng yirik alyuminiy ishlab chiqarish korxonalaridan biri hisoblangan TALCO O‘zbekiston bilan chegaraga yaqin Tursunzoda shahrida joylashgan.

Ayniqsa, tuproq ko‘p zararlanmoqda. “Talko” DUK zaharli chiqindilari ta’siri ostida qolayotgan hududlarda o‘tkazilgan tadqiqotlar bu yerdagi tuproq tarkibida katta miqdorda ko‘chib yuruvchi ftor to‘planganini ko‘rsatmoqda. Ayni paytda zararlanish manbaidan 150 kilometr radiusdagi hududlar suvda eriydigan ftor bilan zaharlangan. Qayd etilgan hududlarda ko‘p yillar mobaynida ftor to‘planib, kuchli ta’sir ko‘rsatayotgani natijasida tuproq tarkibi butunlay o‘zgarib ketgan va bu holat uning kimyoviy-biologik vazifasi buzilishi hamda ekologik vaziyatning yomonlashuviga sabab bo‘lmoqda. Shuningdek, “Talko” DUK chiqarayotgan zaharli moddalar qishloq xo‘jalik ekinlari va chorvachilikka ham salbiy ta’sir ko‘rsatayotgani tashvish uyg‘otadi. Uzoq yillar mobaynida tuproq tarkibida yuqori konsentratsiya

Bundan tashqari, chorva mollarning tarkibida ftor yuqori bo‘lgan o‘simliklarni iste’mol qilishi ularning organizmida jiddiy fiziologik o‘zgarishlar, ya’ni kalsiy va yod balansi buzilishi, tishlarining qimirlab qolishi va tushishi, naychasimon suyaklari qiyshayishi, bo‘g‘inlari shikastlanishi, flyuroz, osteodistrofiya, osteoporoz, osteomalyatsiya kasalliklarining paydo bo‘lishi, raxit va boshqa kasalliklarga chalinishiga sabab bo‘lmoqda. Misol uchun, klinik tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, Sariosiyo tumanida 3-5 yoshdagi hayvonlarning 80- 90 foizining tishlarida qora dog‘lar, ularning yedirilishi, teshilishi va oqibatda tushishi kuzatilmoqda. Ozuqa va biomateriallar tarkibida ftorning yuqori darajada bo‘lishi hayvonlar organizmida jiddiy o‘zgarishlarga olib kelmoqda va bu ularning chala nasl

Inson salomatligiga ta’siri Eng xavfli tomoni shundaki, “Talko” DUK atmosferaga chiqarayotgan moddalar aholi salomatligi va genofondiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Alyuminiy olishda ftorli vodoroddan tashqari, katta miqdorda uglerod va oltingugurtcoksidlarining zaharli gazlari ham ajralib chiqadi. Ular insonda yiringlicbronxit, o‘pkaning surunkali shamollashi, bosh aylanishi, migren va qon bosimicoshishiga sabab bo‘ladi. Ayniqsa, zaharli chiqindilar xotin- qizlarningcreproduktiv salomatligiga xavfli ta’sir ko‘rsatmoqda.cSurxondaryo viloyatining ko‘rsatib o‘tilgan tumanlarida bolalar va katta yoshlicaholining patologik o‘zgarishlar bo‘yicha kasallanishi viloyat bo‘yicha o‘rtachacko‘rsatkichdan 3 barobar yuqoridir. Ayni vaqtda 2011 yilda Uzun tumanida aholining umumiy kasallanishi 2006cyilda

“ Talko” DUK chiqindilaridan ko‘p zarar ko‘rgan tumanlarda, masalan, Surxondaryo viloyatining Sho‘rchi tumaniga nisbatan, homilaning tushib qolishi (2-2,5 marta ko‘p), homila normal rivojlanmagani sababli abortlar (har ming nafar tuqqan ayollarning 16 nafaridan 9 nafarida), muddatidan oldin tug‘ish (har ming tuqqanayolning 34 nafaridan 13 nafarida), chala va vazni kam (2500 grammga yetmagan) bolalarning tug‘ilishi (tug‘ilgan har ming bolaning 35-45 nafaridan 26 nafarida) kuzatilmoqda. Ushbu tumanlarda homiladorlikning 95 foizi yuqori darajadagi qalqonsimon bez, tanosil tizimi kasalliklari bilan kechmoqda. Bundan tashqari, “Talko” DUKning tarkibida ftor bor chiqindilarining ta’siri natijasida homiladorlarni ultratovush orqali tekshirishda ularning homilasi rivojlanishida tug‘ma nuqsonlar 20

Bundan tashqari, 2011 yilda ushbu tumanlarda: — 16 yoshgacha bo‘lgan 3106 nafar nogiron bola ro‘yxatga olingan, bu 2006 yildagiga nisbatan 9,5 foiz, Sariosiyo tumanida esa 17,1 foiz ko‘pdir; — 16 yoshdan katta 12655 nafar nogiron ro‘yxatga olingan, bu 2006 yildagiga nisbatan 1,5 barobar, Sariosiyo tumanida esa 1,6 barobar ko‘pdir. “ Talko” DUK tomonidan O‘zbekiston Respublikasining Surxondaryo viloyati aholisi salomatligi va atrof-muhitiga yetkazilgan iqtisodiy zarar tahlil qilib chiqildi. Hisob-kitoblarga ko‘ra, 2006 — 2011 yillarda viloyatning to‘rt tumani (Sariosiyo, Uzun, Denov, Jarqo‘rg‘on) atrof-muhitiga yetkazilgan ekologik- iqtisodiy zarar 100,8 million dollar hajmida (ekologik-iqtisodiy zarar Engel ko‘rsatkichlaridan foydalangan holda hisoblab chiqildi) baholanmoqda. So‘nggi besh

Ftoroz (lat.Fluorum - ftor + osis) surunkali kasallik bo'lib, tishlashdan oldin (va undan keyin) uzoq vaqt davomida suv yoki ftor birikmalari ko'p bo'lgan mahsulotlarni iste'mol qilish bilan rivojlanadi (va ftorid nafas olish paytida ham tanaga kiradi). ifloslangan atmosfera). Kasallik endemikdir.

Shu tariqa, “Talko” DUK tomonidan so‘nggi besh yilda O‘zbekistonga yetkazilgan jami iqtisodiy zarar 447,3 million dollarni tashkil etdi. “Talko” DUK faoliyatining xavfli oqibatlaridan tashvishga tushgan Surxondaryo viloyati aholisi bundan bir yil avval mazkur korxona hamda xalqaro tashkilotlar rahbariyati e’tiborini tortish maqsadida qator norozilik aksiyalarini o‘tkazgan edi. Ular BMT Bosh Assambleyasi, YuNEP va Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotiga qarata “Tojikiston alyuminiy kompaniyasi” davlat unitar korxonasining zararli ishlab chiqarishini zudlik bilan to‘xtatish, “Talko” DUKda ushbu korxonaning unga tutash hududlar aholisiga, flora va faunasiga yetkazgan zararini aniqlash uchun nufuzli xalqaro mustaqil ekspertlarni jalb qilgan holda, ekologik ekspertiza o‘tkazish, korxona to‘liq mod

O‘zbekiston hududlarining Tojikiston alyuminiy zavodi tomonidan transchegaraviy zararlanish oqibatlarining tahlili natijasida quyidagi xulosalarga kelish mumkin: 1. “Talko” DUK atmosferaga chiqarayotgan zararli moddalar ta’siri zonasida joylashgan O‘zbekistonning Surxondaryo viloyatidagi Sariosiyo, Uzun, Denov va Jarqo‘rg‘on tumanlarida ekologik vaziyat yildan-yilga murakkablashib bormoqda, bu holat ushbu tumanlar aholisi salomatligi hamda genofondiga, qishloq xo‘jaligi va chorvachiligiga salbiy ta’sir ko‘rsatib, O‘zbekiston Respublikasiga katta ekologik-iqtisodiy zarar yetkazmoqda. 2. “Talko” DUK O‘zbekiston Respublikasiga 447,3 million dollar miqdorida yetkazilgan zararni qoplashi zarur. Shu bilan birga, “Talko” DUK tomonidan chiqarilayotgan zararli moddalarning salbiy ta’sirini kamaytir

Foydalanilgan adabiyotlar: • Б.Алихонов, С.Сангинов, Ўзбекистон ҳудудларининг тожикистондаги «Талко» давлат унитар корхонаси томонидан трансчегаравий зарарланиши оқибатларининг таҳлили. “Халқ сўзи” газетаси.06.06.2012й. • Nigmatov I., Tojieyv M. X. Favqulodda vaziyatlar va fuqaro muhofazasi. Darslik.-T.: Iqtisod-moliya. 2011. • Avaria-qutqaruv ishlari fani bo‘yicha o‘quv qo‘llanma. //Toshkent davlat texnika universiteti. 2016.

Купить

Похожие документы
Argos test
Payvandlash transformatorlar loyihalash
Listli materiallarni cho'zishda tayyorlanmaning shaklini o‘zgartirish
Cho‘zishning boshqa turlari
Металлар ва қотишмаларнинг коррозион тавсифлари