Mikrofirma va kichik korxona 11 - sinf - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	9.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	02 Февраль 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Mikrofirma va kichik korxona 11 - sinf

Купить

11-sinf tadbirkorlik asoslari darsligi asosida 5-mavzu: MIKROFIR MA VA KICHIK KORXONA

KICHIK TADBIRKORLIK SUBYEKTLARI Jahon amaliyotida o‘zining faoliyat ko‘lami bo‘yicha xo‘jalik yuritish imkoniyatlari cheklangan tadbirkorlik subyektlarini ajratib olish tajribasi mavjud.

Chunki ushbu tadbirkorlik subyektlari davlat tomonidan qo‘llabquvvatlanmasa, zarur shart-sharoitlar yaratib berilmasa, ular boshqa yirik korxonalar oldida raqobatdoshligini yo‘qotib, o‘z faoliyatini to‘xtatishga majbur bo‘ladi. Ular kichik tadbirkorlik yoki kichik biznes subyektlari deb yuritiladi

Kichik tadbirkorlik subyektlarini ajratishda dunyoda keng qo‘llaniladigan mezonlar qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin: – ishlovchilarning o‘rtacha yillik soni; – asosiy va aylanma mablag‘lar hajmi; – foyda (daromad) hajmi; – mahsulot sotishdan yalpi tushum va boshqalar. O‘zbekistonda kichik tadbirkorlik subyektlari faoliyat turi va ushbu sohada ishlovchilar soniga qarab belgilanadi.

Korxonaning asosiy faoliyat turi – hisobot davri yakunlari bo‘yicha umumiy realizatsiya qilish hajmidagi tushum ulushi ustunlik qiladigan faoliyatdir.

Misol uchun bir korxonada ishlab chiqarish, transport xizmati ko‘rsatish, mulkni ijaraga berish faoliyatlari olib borildi deylik. Hisobot yilida korxonada umumiy realizatsiya qilish hajmidagi tushumda faoliyat turlari bo‘yicha ulush quyidagicha bo‘ldi: Bundan ko‘rinadiki, hisobot yilida korxonaning asosiy faoliyat turi ishlab chiqarish hisoblanadi.

MIKROFIRMA O‘zbekistonda kichik tadbirkorlik subyektlarining bir ko‘rinishini mikrofirmalar tashkil etadi. Mikrofirma – muayyan sohadagi ishlovchilar soni jihatidan eng kichik bo‘lgan yuridik shaxs ko‘rinishidagi kichik tadbirkorlik subyekti.

Mikrofirmadagi ishlovchilarning o‘rtacha yillik soni quyidagi chegaradan oshmasligi lozim. Bundan ko‘rinadiki, agar siz kitob do‘koni ochsangiz va unda 3 nafar sotuvchi ishlasa, u holda sizning korxonangiz mikrofirma deb yuritiladi.

KICHIK KORXONA Ishlovchilar soni jihatidan mikrofirmadan kattaroq bo‘lgan kichik tadbirkorlik subyekti kichik korxonadir. Kichik korxonadagi ishlovchilarning o‘rtacha yillik soni quyidagi chegaraga qadar bo‘lishi belgilangan:

Mikrofirma va kichik korxona hisoblanuvchi tadbirkorlik subyektlarini to‘g‘ri aniqlash uchun ularda band bo‘lgan o‘rtacha yillik xodimlar sonini hisoblab chiqish kerak bo‘ladi.

O‘RTACHA YILLIK XODIMLAR SONI Korxonadagi xodimlarning o‘rtacha yillik soni barcha oylarda mavjud bo‘lgan xodimlarning o‘rtacha oylik sonini qo‘shish va uni 12 oyga bo‘lish orqali aniqlanadi. Ushbu ko‘rsatkichni aniqlash uchun xodimlarning yil mobaynidagi o‘rtacha oylik sonini hisoblab chiqish zarur.

Xodimlarning o‘rtacha oylik soni ularning har kungi sonidan kelib chiqib belgilanadi. Ushbu miqdor 28 oyning kalendar kunlariga bo‘linadi.

Dam olish yoki bayram kunlaridagi xodimlarning soni bundan oldingi ish kunlaridagi xodimlar soniga teng deb qabul qilinadi. Misol uchun, yanvar oyining 25- sanasiga qadar korxonada 22 nafar xodim ishlar edi. 26-yanvarda 4 nafar xodim o‘z vazifasidan ozod etildi.

Yanvar oyidagi xodimlarning o‘rtacha oylik soni quyidagicha hisoblanadi: Shu usulda boshqa oylar uchun ham xodimlarning o‘rtacha oylik soni hisoblab chiqilib, barcha oylardagi miqdorlarni qo‘shib, chiqqan natijani 12 ga bo‘lish orqali xodimlarning o‘rtacha yillik soni aniqlanadi. Demak, bizning misolda xodimlarning o‘rtacha yillik soni 66 kishini tashkil etadi.

MAVZU YUZASIDAN AMALIY TOPSHIRIQ VA MASHQLA 1. Kichik korxonada mart oyining 20-sanasiga qadar 30 nafar xodim ishlar edi. 21-martda 4 nafar xodim o‘z vazifasidan ozod etildi. Mart oyidagi xodimlarning o‘rtacha oylik sonini aniqlang. 2. Hisobot yilida korxona bir nechta iqtisodiy faoliyat turlarini amalga oshirib, umumiy realizatsiya natijasida quyidagi tushumlarga ega bo‘ldi:

Купить