Миллий бойлик тушунчаси - Экономика - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	105.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	03 Ноябрь 2023
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Экономика

Миллий бойлик тушунчаси

Купить

Мундарижа Кириш……………………………………………………………………… 1. Миллий бойлик тушунчаси ва унинг мазмуни........................................ 2. Иқтисодий ўсишни таъминлашда миллий бойликнинг аҳамияти…. 3. Меҳнат ресурслари мамлакатнинг асосий бойлиги........................ 4.. Ўзбекистон Республикасининг миллий бойлигидан фойдаланилиш ҳолати таҳлили……………………………………………………………. 5. Иқтисодий ўсишни таъминлашда миллий бойликни яратиш ва ундан самарали фойдаланиш йўналишлари…………………………………... Хулоса……………………………………………………………................... Фойдаланилган адабиётлар рўйхати………………… ….. ………………..

Кириш Курс иши мавзусининг долзарблиги . Ўзбекистонда иқтисодий ўсишга таъсир этувчи омилларни, жумладан миллий бойликни тадқиқ қилиш ва улар ўзгаришини ўрганиш ҳамда улар асосида олинган хулосаларни иқтисодий ҳаётга татбиқ этиш бугунги куннинг энг муҳим масалаларидан бири ҳисобланади. Мавжуд иқтисодий тизимни бутунлай янги тартиблар асосида ислоҳ қилиш иқтисодиётнинг ривожланишидаги турли номутаносибликлар ҳамда танглик ҳолатларини келтириб чиқариши мумкин. Шу сабабли бозор иқтисодиётига ўтиш йўлида иқтисодиётни жонлантириш, бир текис ривожлантириш, барқарор иқтисодий ўсишга эришиш жараёни қонуний босқич ҳисобланади. Иқтисодий ўсиш жараёни иқтисодий ривожланишда инқироз ҳолатларининг олдини олиш учун ишлаб чиқариш ва чиқарилаётган маҳсулот таркибини ўзгартиришга йўналтирилади. Республикад

Миллий бойликдан самарали фойдаланиш асосида иқтисодий ўсишни бир неча баробар оширишга эришиш мумкин. Иқтисодий ўсишни таъминловчи стратегик тармоқларда бир қатор давлат дастурлари амалиётга татбиқ этилиши натижасида мамлакатимиз иқтисодий тараққиётининг юқори кўрсаткичларга эришаётганлиги, инфратузилмаларнинг ривожланиши, иқтисодиётнинг эркинлаштирилиши, самарали ва босқичма-босқич амалга оширилаётган ислоҳотлар туфайли янгидан-янги имкониятларни юзага келтирмоқда. Бундай ҳолат эса, Ўзбекистонда иқтисодий ўсишга таъсир этувчи омилларни, шу жумладан миллий бойликни ўрганишнинг нақадар долзарблигини яна бир бор очиб беради. Юқоридаги таъкидлаб ўтилган фикрлар мазкур курс иши мавсузининг долзарб аҳамиятга эга эканлигидан далолат беради. Курс ишининг мақсади Ўзбекистон иқтисодий ўсишида милл

1. Миллий бойлик тушунчаси ва унинг мазмуни Миллий бойлик нималардан ташкил топади ва уни кўпайтиришга қандай омиллар таъсир қилади, деган масала барча замон ва макон учун бирдек муҳим бўлган. Кўпчилик бойлик деганда олтин ва қимматбаҳо тошлар, ер, капитал, пул маблағлари, моддий ва номоддий бойликлар ҳамда хизматларни тушунади. Бойлик мазмуни ва унинг тушунчасига иқтисодий адабиётларда турлича таърифлар берилган. Қадимги Ҳиндистонда милоддан аввалги ИВ асрда ёзилган “Артхашастра” асарида бойлик манбаи сифатида деҳқон, ҳунарманд меҳнати ва савдо фаолияти кўрсатиб ўтилган, милоддан аввалги ИВ–ИИИ асрларда Хитойда ёзилган “Гуан-сзи” асарида олтин ва марварид алоҳида бойлик сифатида кўрилмайди, бунда бойлик сифатида, энг аввало, моддий неъматлар (товар) эътироф этилади. Меркантелистларнинг ас

қўшилса-да, кейинчалик ўз фикрини ўзгартириб, нафақат қимматли металл, тошлар ҳамда пул, балки мамлакатнинг ери, уйлар, кемалар, товарлар ва ҳатто уй жиҳозлари ҳам бойликни ташкил этишини таъкидлаган. У.Петти бойликни таърифлаб, “Меҳнат – бойликнинг отаси, ер эса унинг онаси”, деган машҳур иборанинг муаллифи ҳисобланади. Физиократлар фикрича, бойлик қишлоқ хўжалигида яратилади, чунки ўша вақтда аҳолининг асосий қисми қишлоқларда яшаган, миллий бойликнинг 2/3 қисми шу соҳада юзага келтирилган. Улар қишлоқ хўжалигини иқтисодиётнинг ягона унумли соҳаси деб ҳисоблаган. Уларнинг фикрича, бойлик фақат қишлоқ хўжалигида яратилади, саноат ва савдода эса у қайта ишланади ва қайта тақсимланади. Англия классик иқтисодий мактабининг йирик намоёндаси Адам Смит “Халқлар бойлигининг табиати ва сабаблари

камчилиги яна шунда кўринадики, у моддий маҳсулотларни ишлаб чиқариш хизматларсиз ривож топмаслигини кўра билмаган, масалан, хизматлар ва фаннинг ривожисиз моддий ишлаб чиқариш ҳеч қачон ривожланмайди. Ҳозирги бозор иқтисодиётига доир айрим адабиётларда ишлаб чиқаришнинг тўрт омили - меҳнат, капитал, ер (табиат) ва тадбиркорлик қобилияти бойликни кўпайтиришнинг омили сифатида тан олинмоқда. Бозор иқтисодиёти даврида ҳамма яратилган маҳсулотлар ва тўпланган бойликлар, ҳатто ишчи кучи ҳам товар шаклида ҳаракат қилади, чунки уларнинг ҳаммаси сотилади ва сотиб олинади (табиий бойликлар бундан мустасно). Агар биз тўплаган миллий бойликни товарлар йиғиндиси ва ҳар бир товар унинг бир бўлакчаси, бир ҳужайраси деб, товардаги икки томонлама хусусиятдан келиб чиқиб қарасак, унда миллий бойликнинг ма

Шу нарсани таъкидлаш жоизки, табиат кучлари ва ашёлари жуда катта миқёсда ва кенг бўлиб, уларнинг ҳаммасини миллий бойлик таркибига киритиб бўлмайди. Чунки уларнинг жуда кўп қисми инсон томонидан ўзлаштирилиб, фойдаланишга тортилмаган. Табиат кучлари ва ашёларининг инсон томонидан фойдаланишга тортилган қисминигина миллий бойлик таркибига киритиш мумкин. Демак, миллий бойлик узоқ тарихий йиллар давомида тўпланган нафлиликлар ва қийматлар йиғиндисидан иборат бўлади. Миллий бойликнинг икки томонлама табиатини билиш кўпгина ноаниқ саволларга жавоб бериш имконини яратади. Масалан, бойликнинг манбаи нима, у қандай ва қаерда яратилади, деган саволлар бўйича олимлар ўртасида узоқ вақтлар давомида изланишларга, тортишувларга сабаб бўлган масалаларни ҳал қилиш имконини беради (2-расм). 2-расм. Милл

ҳисобланади. У ишлаб чиқариш яратилганда маҳсулотларнинг жорий истеъмол қилишдан ортиқча қисмини жамғариш оқибатида вужудга келади ва ўсиб боради. Аммо моддий-буюмлашган бойликни қатор йиллардаги йиллик ялпи маҳсулотлар йиғиндиси сифатида тасаввур қилиш нотўғри бўлар эди. Чунки бу яратилган маҳсулотларнинг асосий қисми ҳар йили ишлаб чиқариш ва шахсий истеъмол ҳамда бошқа томонлар учун фойдаланилади (ишлаб чиқариш воситалари, истеъмол буюмлари). Шу сабабли ишлаб чиқариш воситаларининг ўрнини қоплаш билан бир вақтда ялпи ички маҳсулотнинг фақат бир қисми моддий-буюмлашган бойлик сифатида жамғарилиб борилади. Демак, қоплаш фонди ва моддий буюмлашган бойликнинг ўсиши йил давомида яратилган ялпи ички маҳсулотнинг бир қисми ҳисобига амалга оширилади. Миллий бойликнинг инсон меҳнати билан яратил

ва унинг кўпайиши рўй беради. Бошқа томондан, миллий бойлик ишлаб чиқаришнинг моддий шарт-шароити, унинг моддий-техникавий асоси ҳисобланади. Бунда ишлаб чиқаришнинг ўсиш суръати ва миқёси миллий бойликдан фойдаланиш хусусиятига боғлиқ бўлади. Миллий бойликнинг бошқа бир муҳим қисми табиий бойликлар ишлаб чиқаришнинг омили бўлиб, нафлиликни яратишда тўлиқ иштирок этади, унинг шарт-шароитини ва инсон фаолиятининг ташқи муҳитини ташкил қилади, лекин қийматни яратишда иштирок этмайди. Табиий бойликнинг асоси табиат маҳсули бўлиб, унинг вужудга келиши табиат қонунлари асосида рўй берса-да, улардан фойдаланиш жамият ривожига ҳам боғлиқ бўлади. Фойдали қазилма бойликлар, ўрмонлар, сув ва ер ресурслари табиатан мавжуд бўлса-да, инсон меҳнатисиз улар ўлик ашёлардир, фақат инсоннинг унумли меҳнати

абстракт меҳнат, бойликнинг қиймат томонини кўпайтириш томонда ҳаракат қилади. Юқорида айтганимиздек, табиат, аниқ меҳнат ва ишлаб чиқариш воситалари бойликнинг нафлилик тарафини, яъни буюмлашган–ашёвий томонини кўпайтирса, қўшимча абстракт меҳнат унинг қиймат тарафини кўпайтиради. Хулоса қилиб айтиш мумкинки, миллий бойлик, уни кўпайтириш масалалари бозор иқтисодиёти шароитида бевосита товар ва унинг икки томонлама хусусияти билан боғлиқдир. 2. Иқтисодий ўсишни таъминлашда миллий бойликнинг аҳамияти Миллий бойликка дастлабки баҳо 1789 йилда Франсияда берилган. АҚШ да эса 1805 йилда Собиқ Иттифоқда дастлаб ХХ асрнинг 30 йилларида миллий бойлик миқдорини ўлчашга ҳаракат қилинган. ўша пайтда статист Вайнштейн Россиянинг миллий бойлигини 1914 йил 1 январи холати бўйича ҳисоблаган. Республикам

томонидан чиқарилган қимматбаҳо қоғозлар (аксиялар, облигатсиялар, сертификатлар ва бошқалар) киради. Номолиявий активларнинг ўзи иккига бўлинади: · такрор ишлаб чиқариладиган; · такрор ишлаб чиқариб бўлмайдиган. Такрор ишлаб чиқариладиган номолиявий активлар моддий ва номоддий активларга бўлинади. Моддий активлар: асосий капитал, айланма капитал, тайёр маҳсулот мол-мулк кабилардан иборат. Номоддий активлар мамлакат аҳолисининг интеллектуал даражасини ифодаловчи ихтиролар миқдори, мавжуд саноат янгиликлари намуналари, литсензиялар, патентлар, ноу-хау, аҳолининг маълумоти, малакаси даражаси кабиларни ўз ичига олади. Ишлаб чиқариб бўлмайдиган моддий активларни ҳисобга олинган, хўжалик оборотига жалб этилган ер ва бошқа табиий ресурслар ташкил этади. Жамиятнинг миллий бойлиги унинг иқтисодий

Иқтисодий потенсиал унсурлари биргаликда амал қилади, бир-бирини тўлдиради, ўрнини босади. Масалан, Япония, Жанубий Корея ва қатор Ғарбий европа мамлакатларида табиий ресурсларнинг камёблиги техника- технология воситасида ортиғи билан қопланади. Ўзбекистон табиий ва меҳнат ресурсларига бой. Қидириб топилган ва ҳисобга олинган турли қазилма бойликларнинг қиймати 3 триллион АҚШ долларига тенг. ер майдони 44740 минг гектарни такшил этади. Аҳолининг ярмидан кўпи меҳнатга лаёқатлилар бўлиб, унинг 45% ёшлардан иборат. Иқтисодий ўсиш деганда бевосита ялпи ички маҳсулот (ЯИМ) ва унинг аҳоли жон бошига тўғри келувчи қийматининг ортиши тушунилади. Агар мақсад мамлакатнинг иқтисодий салоҳиятини баҳолаш бўлса, у ҳолда ЯИМ ҳажмининг ўсиш суратларидан фойдаланилади. Аҳоли жон бошига тўғри келувчи ЯИМ эс

Ёки нон ишлаб чиқаришни икки ҳисса кўпайтириш учун мавжуд корхонага қўшимча равишда худди шундай қувватга эга бўлган яна бир корхона қурилади. Экс тенсив ривожланишда, агар у соф ҳолда амалга оширилса, ишлаб чиқариш самарадорлиги ўзгармай қолади. Иқтисодий ўсишнинг интенсив омилига эса маҳсулот чиқариш миқёсларини кенгайтиришга ишлаб чиқариш воситаларини сифат жиҳатидан такомиллаштириш, яъни илғор технологияларни қўллаш, ишчилар малакасини ошириш, шунингдек, мавжуд ишлаб чиқариш салоҳиятидан самарали фойдаланиш орқали эришилади. Мазкур омил ишлаб чиқаришнинг ички ресурсларидан унумли фойдаланган ҳолда, ортиқча куч, маблағ сарф - ламасдан маҳсулот миқдорининг ўсиши ва сифатининг ошишида ўз ифодасини топади. Интенсив усулда помидор ишлаб чиқариш ҳажмини икки марта ошириш учун 2 гектар ерга э

юқорилаб борувчи чизиқ бўйича рўй бермайди. Иқтисодий ривожланиш ўз ичига юксалиш ва инқироз даврларини, иқтисодиётдаги миқдор ва сифат ўзгаришларини, ижобий ва салбий томонларни олиб нотекис боради. Мамлакатнинг иқтисодий ўсиш суръатини тавсифлайдиган мазкур кўрсаткичлар (реал ЯИМ ва аҳоли жон бошига реал ЯИМ нинг ўсиши) миқдорий кўрсаткичлар бўлиб, улар биринчидан, маҳсулот сифатининг ошишини тўлиқ ҳисобга олмайди ва шу сабабли фаровонликнинг ҳақиқий ўсишини тўлиқ тавсифлаб беролмайди; иккинчидан, реал ЯИМ ва аҳоли жон бошига ЯИМ нинг ўсиши бўш вақтнинг сезиларли кўпайишини акс эттирмайди ва фаровонлик реал даражасининг пасайтириб кўрсатилишига олиб келади; учинчидан, иқтисодий ўсишни миқдорий ҳисоблаш бошқа томондан унинг атроф муҳитга ва инсоннинг ҳаётига салбий таъсирини ҳисобга олмай

ресурсларни бирлаштириб, ортиқча қиймат яратувчи шахсдир. Инсон ресурслари ва моддий ресурслар ўртасидаги туб фарқ шундаки, улар мулкдордан ажралмас, улар паст ликвидлик, шунингдек, ноаниқлик ва инвеститсия рискларининг юқори даражаси билан ажралиб туради. Шахсни шакллантириш ва ривожлантиришга инвеститсиялар оиладан ташқари хусусий корхоналар ва давлат томонидан ҳам амалга оширилади, чунки бундай турдаги инвеститсиялар меҳнат унумдорлигини ошириш, тадбиркорлик субъектларининг даромадлари ва фаровонлигини оширишга ёрдам беради. Миллий бойлик манбаларидан бири бўлган кадрлар замонавий иқтисодиётларнинг рақобатбардош устунликларига эришишда ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлди. 4 .Ўзбекистон Республикасининг миллий бойлигидан фойдаланилиш ҳолати таҳлили Европада қўлланадиган Миллий Хисоблар Тизим

4-расм. Йил давомидан қилинган оператсиялар бўйича миллий бойлик 2 C. Йил оҳирида 5-расм. Йил оҳирида миллий бойлик 1. Табиий ресурслар; А - фойдаланишга киритилмаган; Б-ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган; 2. Инсон меҳнати туфайли йиғилган моддий бойликлари; В-асосий фондлар; Г - моддий айланма маблағлар ва заҳиралар; Д - аҳолннинг шахсий мулки; Е - бошқа моддий бойликлар. 3. Молиявий ресурслар: Ж-олтин; З-мавжуд пуллар ва банкдаги ҳисоблар; И - қимматли қоғозлар (аксиялардан ташқари); К - заёмлар; Л - аксиялар; М - суғута фондлари; Н - бошқа молиявий маблағлар. Миллий бойлик ҳажми одатда йил боши ва оҳирида қуйидагича аниқланади: МБ қТБ + КМТЙМБ + МР Бунда: МБ - миллий бойлик; 2 Muallif tomonidan ishlab chiqildi 16Moddiy boyliklar Tabiiy resurslar (AB)Inson mehnati tufayli to’plangan moddiy

ТР - табиий ресурслар; КМТЙМБ - инсон меҳнати туфайли йиғилган моддий бойликлари; МР - молиявий ресурслар. Асосий фондларнинг такрор ишлаб чиқариш кўрсаткичлари қуйидаги коеффитсиентлар орқали ифодаланади ва ўрганилади:  Асосий фондларнингўсиш коеффитсиенти;  Асосий фондларнингқўшимча ўсиш коеффитсиенти;  Асосий фондларнингескириш коеффитсиенти;  Асосий фондларнингяроқлилик коеффитсиенти;  Асосий фондларнингсафини тўлдириш коеффитсиенти;  Асосий фондларнингянгиланиш коеффитсиенти; Ўзбекистон ўз ер ости бойликлари билан хақли суратда фахрланади бу ерда машҳур Менделеев даврий системасининг барча элементлари топилган. Ҳозирга қадар 2,7 мингдан зиёд турли фойдали қазилма конлари ва маъдан намоён бўлган истиқболли жойлар аниқланган. Улар 100 га яқин минерал - ҳом ашё турларини ўз ичига о

минтақаларидир. Нефт ва газ ресурсларининг заҳиралари бир триллион АҚШ долларидан зиёд баҳоланмоқда”. Юқоридагилардан Бухоро-Хива ва Фарғона минтақалари нефт ҳамда газга ҳам бой. Устюрт ва Жанубий Ҳисор минтақаларида эса табиий газнинг йирик заҳиралари топилган. Ўзбекистондаги нефт ва газ конлари йирик геоструктурали бирликлар ичида жойлашган бўлиб, уларнинг ичида Амударё, Устюрт, Ғарбий Фарғона ва Жануби-ғарбий Ҳисор платформалари ва ороген ҳудудлари алоҳида ўрин эгаллайди. Ўзбекистонда кўмир заҳиралари катта, лекин уларнинг асосий қисмини энергетик ёқилғи ҳисобланган - қўнғир кўмир ташкил этади. Республикада йирик қўнғир кўмир кони Ангрен шаҳри ёнида жойлашган бўлиб, ёқилғи юра қатламларида мавжуд. Кўмир очиқ каръер усулида қазиб олинади. Заҳираси 2 млрд тоннага яқин. Кўмирнинг бошқа икк

қидириб топилди. Евросиё қитъасида энг йирик ҳисобланган Мурунтов кони жаҳондаги улкан конлар қаторига киради. Самарқанд вилоятида олтин маъданли Зармитон ва бошқа олтин конлари ахтариб топилди. Шу конларни ўзлаштиришни жадаллаштириш бўйича ўтказилаётган тендерда дунёда катта нуфузга эга бўлган Австралия компанияси ғолиб деб топилди. Тошкент вилоятининг Ангрен шаҳри яқинида инфратизими юксак даражада ривожланган Қизилолмасой ва Кўчбулоқ конлари топилди. Эндиликда, ушбу конларда чекланган ҳажмда қазиб чиқариш ишлари олиб борилмоқда. Ана шу конларни ўзлаштириш бўйича ўтказилган халқаро тендерда машҳур Япония компаниялари ғолиб чиқишди. Кейинги йилларда жаҳондаги энг йирик олтин рудали минтақа Қизилқумда Ажибугут, Булуткон, Балпантов, Аристантов, Тўрбой сингари янги конлар қидириб топилмоқда

8 Кўмир миллион тонна 1950,1 3,5 >50 Ўзбекистонда ураннинг минерал хом ашё базаси вужудга келтирилган, унинг негизида Навоий кон металургия комбинатининг бир қатор корхоналари ишлаб турибди. Ураннинг қидириб чамаланган заҳиралари қумтошга тааллуқли бўлиб, уларни юқори самарали ва экологик жиҳатдан мухофазаланган ер остида ишқорини ювиш усули ёрдамида қазиб олиш мумкин. Республикамиз Учқулоч ва Хондиза конларида жамланган қўрғошиннинг кўплаб заҳираларига эга. Хондизада қўрғошин ва руҳ билан бирга мис, кумуш, кадмий, селен, олтин ҳам мавжуд. Марказий Қизилқумда фосфорит конлари қидириб топилган бўлиб, улар кимё ва бошқа иқтисодиёт тармоқлари учун қимматли хом ашё, қишлоқ хўжалиги учун ўғит ишлаб чиқариш имконини беради. Ўзбекистонда мавжуд миллий бойликлар юртимизнинг иқтисодий даражасини ош

2017-2019-йилларда ЯИМнинг иқтисодий фаолият турлари бўйича ўсиш суръатлари (ўтган йилга нисбатан % да) 3 2017-йил 2018-йил 2019-йил 1. ЯлМ, жами 104,5 105,4 105,6 шу жумладан Тармоқларнинг ялпи қўшилган қиймати 104,3 105,4 105,6 Маҳсулотларга соф солиқлар 105,7 105,9 105,6 ИИ. Тармоқларнинг ялпи қўшилган қиймати 104,3 105,4 105,6 Қишлоқ, ўрмон ва балиқ хўжалиги 101,2 100,3 102,5 Саноат (қурилишни қўшган ҳолда) 105,4 111,5 108,9 саноат 105,2 110,8 106,6 қурилиш 106,0 114,3 119,0 Хизматлар 106,4 105,5 105,1 савдо, яшаш ва овқатланиш бўйича хизматлар 102,1 105,4 105,0 ташиш ва сақлаш, ахборот ва алоқа 111,3 106,9 105,6 бошқа хизмат тармоқлари 105,9 104,8 105,0 4. Иқтисодий ўсишни таъминлашда миллий бойликни яратиш ва ундан самарали фойдаланиш йўналишлари Ҳар қандай мамлакат миллий бойлигинин

ишлаб чиқариш ҳажми 6,6%га, экспорт 28%га кўпайди, олтин-валюта захираларимиз 2,2 млрд долларга ортиб, 28,6 млрд долларга етди”. Миллий бойлик таркибий қисмларини таснифлашда энг аввало, унинг ҳажми ва таркиби тўғрисидаги таҳлилий маълумотларни шакллантириш зарур. Иқтисодчилар миллий бойлик унсурларини гуруҳларга ажратиш ва таснифлашда иқтисодий активлар, уларнинг шаклланиш манбалари, мақсади ва фойдаланиш йўналишлари, даромад даражаси, капиталнинг моддий ва номоддий турларга бўлиниш ҳусусиятлари, фойдаланиладиган ресурслар турлари, мулкчилик шакллари, ижтимоий фойдали меҳнат соҳалари (ишлаб чиқариш ва ноишлаб чиқариш), мамлакат ҳудудлари, иқтисодий ҳудудлар, ишлаб чиқариш жараёнидаги ўрни ва роли, микро ва макро даражаларда шаклланиш ҳусусиятлари бўйича алоҳида белгиларга эътибор қаратишн

И. Номолиявий активлар ИИ. Молиявий активлар 1. Ишлаб чиқариш ҳусусиятидаги активлар. 1. Олтин пул ва карз олиш учун берилган махсус ҳуқуқлар1.1. Моддий активлар 1.1.1. Моддий айланма маблағлар захиралари 1.1.2. Қимматбахо буюмлар 2. Нақд пул ва қимматли коғозлар (аксиялардан ташқари) 1.1.3. Узоқ муддат хизмат қиладиган истеъмол товарлари. 3. Ссуда ва кредитлар 1.2. Номоддий активлар (асосий фондлар) 4. Аксия ва капиталда иштирок килишнинг бошқа турлари. 1.2.1. Фойдали қазилма бойликларни излаш харажатлари 5. Суғурта захиралари. 1.2.2. ЭҲМ дастурий таъминоти 6. Дебитор ва кредиторларнинг бошқа ҳисоблари. 1.2.3. Адабиёт ва санъат асарлари 1.2.4. Бошқа номоддий активлар 2. Ноишлаб чиқариш хусусиятидаги активлар 2.1. Моддий активлар Тўғридан-тўғри инвеститсиялар. 2.1.1. Е р 2.1.2. Ер ости ва

Миллий бойликнинг бу тарзда таснифланиши мамлакатнинг иқтисодий ривожланиш даражаси ва турли соҳалардаги мутаносиблик, моддий техник база мустаҳкамлиги, иқтисодиёт тармоқларининг ўзига ҳос ҳусусиятлари, номоддий неъматлардан фойдаланиш ва уларни жамғариш жараёнидаги ўзгаришларни ифодалайди. “Инсонда мужассамлашмаган” моддий капитал таркиби бойликнинг анъанавий шакллари – бино-иншоотлар, ер, табиий ресурслар, узоқ муддат фойдаланиладиган асбоб-ускуналар, товар-моддий бойликлар заҳираларидан иборат. “Инсонда мужассамлашган” моддий капитал инсоннинг жисмоний ҳолатини нормал ҳолда ушлаб туриш учун қилинадиган сарф-ҳаражатлар миқдори билан белгиланади. Масалан, фарзанд тарбияси (таълим ҳаражатларини ҳисобга олмаган ҳолда). Инсон капиталининг номоддий турига умумтаълим ва махсус тайёрлов учун са

ресурслар улардан фойдаланиш даражаси ва самарадорлигига қараб турли хил салоҳиятга эга бўлиши мумкинлигини ҳам ҳисобга олиш зарур. 25

Хулоса Умуман, Ўзбекистон иқтисодий ўсишида миллий бойликнинг аҳамиятини ўрганиш жараёнида қуйидаги хулосаларга келинди: Миллий бойлик кенг маънода ўз ичига нафақат моддий ва номоддий неъматлар, яратилган санъат асарлари, интеллектуал салоҳиятни, балки табиат ресурслари ва бойликлари ҳамда такрор ишлаб чиқаришнинг табиий иқлим шароитларини ҳам олади. Тор маънода эса, миллий бойлик инсоният меҳнати билан яратилган ва такрор ишлаб чиқариш мумкин бўлган барча моддий бойликларни ўз ичига қамраб олади. Миллий бойлик таркибий қисмларини таснифлашда энг аввало, унинг ҳажми ва таркиби тўғрисидаги таҳлилий маълумотларни шакллантириш зарур. Миллий бойликни шаклланиш манбалари бўйича гуруҳлаш уни моддий ва номоддий неъматлар йиғиндиси сифатида қараш имкониятини беради. Яъни, иқтисодий айланмаган жалб

Ҳар қандай мамлакат миллий бойлигининг кўпайиши унинг асосий таркибий қисмларидан бири бўлган моддий бойликлар ва уларни ишлаб чиқариш ҳамда олтин-валюта заҳиралари ҳажмининг ўсиши билан боғлиқ. Ушбу икки омилнинг ўсишига эришиш учун авваломбор мамлакатимизда ишлаб чиқариш ҳажминиг тез суръатларда ошириш, ривожланган мамлакатлар билан иқтисодий ҳамкорликни чуқурлаштириш мақсадга мувофиқ. 27

Фойдаланилган адабиётлар рўйхати 1. Ўзбекистон Республикаси Конститутсияси. Т.: Ўзбекистон, 2017 й. 2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида” ги ПФ- 4947-сонли Фармони. 2017 йил 7 феврал. 3. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлис Қонунчилик палатаси ва Сенатининг қўшма мажлисидаги нутқи. 2020 йил 22 январ. 4. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлисга Мурожаатномаси. 2020 йил, 24 январ. 5. Ўзбекистон миллий энсиклопедияси. Ўзбекистон миллий энсиклопедияси Давлат илмий нашриёти. 04.02.2014. Тошкент. 6. А.Смит. Исследование о природе и причинах богатства народов. М.: Эксмо. 2016 г. 7. Каримов И.А. Ватан равнақи учун ҳар биримиз масъулмиз. / «Халқ сўзи»

16. Ходиев Б.Ю., Шодмонов Ш.Ш. Иқтисодиёт назарияси. Дарслик. -Т.: Фан ва технология. 2019 й. 17. Стоун Р. Метод «затраты-выпуск» и националные счёта. – М.: Статистика, 1964 г. 18. Нестеров Л.И. Особенности воспроизводства национального богатства в начале ХХИ века. М., 2006 г. 19. Ғоибназаров Б.К. Миллий ҳисоблар тизими. - Т.: Адабиёт жамғармаси. 2004 й. 20. Ш.Ш.Шодмоновнинг Иқтисодиёт назарияси: Дарслик; Ўзбекистон Республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги. – Т.: ИҚТИСОД- МОЛИЯ, 2010. 21. Ўзбекистон Республикаси Давлат Статистика Қўмитаси Пресс- релизлар, Тошкент, 2019. 22. www .пресидент.уз – Ўзбекистон Республикаси президентининг расмий веб-сайти. 23. www .стат.уз – Ўзбекистон Республикаси Давлат Статистика Қўмитаси расмий веб-сайти. 24. www .мине c ономй.уз - Ўзбекистон Республ

Купить