MS Powerpoint dasturida animatsiyalardan foydalanishi - Informatika va AT - Kurs ishlari

Dokument ma'lumotlari

Narxi	20000UZS
Hajmi	12.0MB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	24 Dekabr 2025
Kengaytma	docx
Bo'lim	Kurs ishlari
Fan	Informatika va AT

Sotuvchi

Diyorbek Husanov

Ro'yxatga olish sanasi 24 Dekabr 2025

0 Sotish

MS Powerpoint dasturida animatsiyalardan foydalanishi

Sotib olish

MUNDARIJA
KIRISH .................................................................................................................................................... 2
I.BOB. MS POWERPOINT DASTURIDA ANIMATSIYALARDAN FOYDALANISHNING NAZARIY ASOSLARI . . 5
1.2. Animatsiyalarning turlari, sozlash va effektlardan foydalanish. .................................................... 14
II.BOB.BANDICAM DASTURIDA VIDEO KURS TAYYORLASH. ................................................................. 22
2.1. Bandicam dasturida video kurs yaratishning texnik va pedagogik jihatlari. .................................. 22
2.2.Bandicam dasturida “perixod va animatsiya” menyusi haqida video kurs tayyorlash. .................. 27
TEST SAVOLLARI ................................................................................................................................... 35
XULOSA ................................................................................................................................................ 38
GLOSSARIY ........................................................................................................................................... 39
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI. ......................................................................................... 40
1

KIRISH
Raqamli transformatsiya davrida ta’lim sohasi axborot va
kommunikatsiya texnologiyalarining (AKT) keng joriy etilishi natijasida tez
sur’atlar bilan rivojlanmoqda. Ushbu texnologiyalar orasida Microsoft
PowerPoint o‘quv jarayonida vizual va interaktiv materiallar yaratish uchun eng
keng qo‘llaniladigan vositalardan biriga aylandi. PowerPoint taqdimotlarida
animatsiyalardan foydalanish nafaqat vizual jozibadorlikni oshiradi, balki
murakkab tushunchalarni dinamik tarzda ifodalab, ularni osonroq tushunishga
yordam beradi. 21-asr ta’limi raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi
tufayli inqilobiy o‘zgarishlarga uchradi. O‘qitish va o‘rganish jarayonini
yaxshilashga xizmat qilgan ko‘plab innovatsiyalar orasida multimedia
taqdimotlari va video asosidagi o‘quv vositalari alohida ahamiyat kasb etadi.
Microsoft PowerPoint dasturi, avvallari faqat oddiy taqdimot tayyorlash vositasi
sifatida ishlatilgan bo‘lsa, hozirda animatsiyalar, o‘tish effektlari, audio va
video integratsiyasini qo‘llab-quvvatlaydigan kuchli multimedia platformasiga
aylandi. Ushbu imkoniyatlar yordamida talabalar e’tiborini jalb qiluvchi,
tushunishni va eslab qolishni yaxshilovchi to‘liq video kurslar yaratish mumkin.
Ta’lim materiallariga animatsiyalarni kiritish o‘quvchilarga
tushunchalarning dinamik vizual tasvirlarini taqdim etadi, bu esa murakkab
g‘oyalarni osonroq anglash imkonini beradi. Bundan tashqari, PowerPoint
dasturining soddaligi va foydalanuvchiga qulay interfeysi o‘qituvchilarga
murakkab video montaj dasturlariga ehtiyoj sezmasdan, yuqori sifatli video
materiallar yaratish imkonini beradi.
Bugungi kunda video kurslar va masofaviy ta’lim modullari onlayn
o‘qitish hamda aralash o‘qitish (blended learning) tizimlarining ajralmas
qismiga aylangan. Dunyo bo‘ylab o‘qituvchilar va pedagoglar PowerPoint
dasturidan foydalanib video asosidagi darslarni yaratish va taqdim etish
imkoniyatiga ega bo‘lishmoqda. Bu esa matn, ovoz, rasm, o‘tish effektlari va
2

animatsiyalar kabi multimedia elementlarini birlashtirib, yanada boy va qiziqarli
ta’limiy tajriba yaratish imkonini beradi.
Mavzuning dolzarbligi: Bugungi kunda axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarining jadal rivojlanishi ta’lim jarayonida zamonaviy o‘qitish
usullarini joriy etishni taqozo etmoqda. An’anaviy dars o‘tish shakllari bilan bir
qatorda, interaktiv va vizual materiallarga asoslangan ta’lim resurslari, xususan
video kurslar o‘quvchilarning bilimni tez va samarali o‘zlashtirishida muhim
ahamiyat kasb etmoqda. Shu nuqtayi nazardan, Microsoft PowerPoint dasturida
animatsiyalardan foydalangan holda video kurslar tayyorlash masalasi dolzarb
hisoblanadi.
Microsoft PowerPoint dasturi o‘zining qulay interfeysi, keng
imkoniyatlari va ommabopligi bilan ta’lim sohasida eng ko‘p qo‘llaniladigan
dasturlardan biridir. Ushbu dasturda animatsiya, o‘tish (transition), ovoz va
video elementlarini uyg‘unlashtirish orqali tushunarli, vizual jihatdan boy va
ta’sirchan video darslar yaratish mumkin. Bu esa ta’lim oluvchilarning darsga
bo‘lgan qiziqishini oshiradi, mustaqil o‘rganish ko‘nikmalarini shakllantiradi
hamda bilimlarni mustahkamlashga xizmat qiladi.
Ayniqsa, masofaviy ta’lim, onlayn kurslar va mustaqil o‘qish shakllari
keng ommalashgan hozirgi davrda PowerPoint yordamida tayyorlangan
animatsiyali video kurslar kam xarajat talab qilishi va tezkor tayyorlanishi bilan
alohida ahamiyatga ega. Bu usul o‘qituvchilar va ta’lim muassasalari uchun
murakkab dasturlarsiz sifatli o‘quv materiallarini yaratish imkonini beradi.
Mazkur mavzuning ahamiyati shundaki, hozirgi kunda o‘qituvchi va
talabalar tanish va qulay dasturiy vositalardan foydalanib, yuqori sifatli va
hammabop ta’limiy materiallar yaratish zaruratiga ega. Microsoft PowerPoint
dasturi keng tarqalgan, ishlatish oson va animatsiyalar yaratish hamda
taqdimotni video shaklida eksport qilish uchun keng imkoniyatlarga ega. Shu
sababli, PowerPoint dasturida video kurslarni loyihalash va ishlab chiqish
jarayonini o‘rganish ham amaliy, ham ilmiy jihatdan dolzarbdir.
3

Tadqiqotning maqsadi: Ushbu kurs ishining asosiy maqsadi —
Microsoft PowerPoint dasturidan ta’limiy video kurslar yaratish vositasi sifatida
foydalanish imkoniyatlarini o‘rganishdir. Tadqiqot quyidagi yo‘nalishlarga
qaratilgan:
 PowerPoint dasturining asosiy va ilg‘or funksiyalarini o‘rganish;
 Animatsiyalarning ta’lim jarayonidagi pedagogik foydasini tahlil qilish;
o Multimedia va animatsiya vositalarini samarali integratsiya qilishni
o‘rganish;
o PowerPoint yordamida to‘liq video dars yaratishning amaliy usullarini ishlab
chiqish.
Tadqiqotning vazifalari:
 Belgilangan maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar amalga oshiriladi:
 Microsoft PowerPoint dasturining tuzilishi va interfeysini o‘rganish;
 Animatsiya turlarini va ularning didaktik qo‘llanilishini tahlil qilish;
 Animatsiyali video ma’ruzalar yaratish bo‘yicha bosqichma-bosqich
metodologiyani ishlab chiqish;
 PowerPoint asosidagi video darslarning ta’limdagi samaradorligini baholash.
Tadqiqotning ob’ekti va predmeti: Ob’ekti: Microsoft PowerPoint
dasturi yordamida raqamli ta’limiy kontent yaratish jarayoni.
Predmeti: PowerPoint orqali animatsiyali video kurslarni loyihalash
usullari va texnikalari.
Ishning tuzilishi: Kurs ishi kirish, ikki asosiy bob, xulosa va
foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat.
Birinchi bob — MS PowerPoint dasturining ta’limdagi o‘rni va uning o‘quv
jarayonidagi ahamiyatiga bag‘ishlanadi.
Ikkinchi bob — PowerPoint dasturidagi animatsiya vositalaridan foydalanib
video kurslarni amaliy yaratish jarayonini yoritadi.
4

I .BOB. MS POWERPOINT DASTURIDA ANIMATSIYALARDAN
FOYDALANISHNING NAZARIY ASOSLARI
1.1. Power point dasturi haqida umumiy ma’lumot
An’anaviy sinf darslaridan multimedia bilan boyitilgan ta’lim muhitlariga
o‘tish jarayoni o‘qituvchi va o‘quvchilar o‘rtasidagi interaktiv va samarali
muloqotni kuchaytirdi. Multimedia — bu matn, audio, grafika, video va
animatsiyaning birlashmasi bo‘lib, hozirda ta’lim texnologiyalarining ajralmas
qismiga aylangan.
Mayer (2021) ta’rifiga ko‘ra, multimedia o‘qitish — bu so‘zlar va
tasvirlardan aqliy tasavvurlarni shakllantirish jarayonidir. Ushbu ikki kanalli
(vizual va verbal) axborot qayta ishlash usuli faqat matndan iborat materiallarga
nisbatan tushunishni va eslab qolishni yaxshilaydi. Hozirda butun dunyo
bo‘ylab ta’lim muassasalari bilimni yetkazish uchun PowerPoint taqdimotlari,
onlayn video ma’ruzalar va interaktiv simulyatsiyalar kabi multimedia
resurslariga keng tayanmoqda.
Shu nuqtai nazardan, Microsoft PowerPoint — o‘quv multimedia
materiallarini yaratish uchun eng ko‘p qo‘llaniladigan vositalardan biridir.
Dastlab oddiy taqdimot dasturi sifatida ishlab chiqilgan bo‘lsa-da, bugungi
kunda PowerPoint animatsiya, video va interaktiv elementlarni integratsiya
qilish imkoniyatiga ega bo‘lgan ilg‘or platformaga aylangan. Bu o‘qituvchilarga
maxsus texnik tayyorgarliksiz ham qiziqarli kontent yaratish imkonini beradi.
5

1-rasm Power. point dasturi haqida.
MS PowerPoint dasturida animatsiyalardan foydalanish orqali video kurs
yaratish zamonaviy ta’lim va o‘qitish jarayonida samarali vosita hisoblanadi.
Ta’lim jarayonining interaktivligi va vizual yo‘nalishi o‘sib borayotgan bir
paytda, o‘quv materiallarini nafaqat qiziqarli, balki o‘rganilishi oson shaklda
taqdim etish muhim ahamiyat kasb etadi. Animatsiyalar bu maqsadga erishishda
asosiy element bo‘lib, ular yordamida murakkab tushunchalar soddalashtiriladi,
diqqatni jalb qilish va xotirada uzoqroq saqlanishi ta’minlanadi. Ushbu mustaqil
ishda MS PowerPoint dasturining animatsiya imkoniyatlari video kurslar
yaratishda qanday samarali ishlatilishi, amaliy tajribalar, metodik tavsiyalar va
texnik jihatlar batafsil o‘rganiladi.
Kirish bo‘limi avvalo mavzuning dolzarbligi va ishlanmasining
maqsadlarini aniqlab beradi. Hozirgi kunda masofaviy ta’lim, blended learning
va elektron kurslar ommalashgani sababli, o‘qituvchilar va kurs yaratuvchilar
uchun vizual va interaktiv kontent ishlab chiqish zaruriyati ortib bormoqda. MS
PowerPoint — keng tarqalgan, qulay interfeysga ega va ko‘pgina
foydalanuvchilar uchun tanish bo‘lgan dastur bo‘lib, u yordamida tezkor va
professional ko‘rinishda taqdimotlar hamda video dars materiallari yaratish
mumkin. Animatsiyalar, o‘tkaziladigan voqealar ketma-ketligini boshqarish,
ob’yektlarni dinamik ko‘rsatish, murakkab protsesslarni bosqichma-bosqich
6

ochib berish imkonini beradi. Shu sababli ushbu mavzu nafaqat ning texnik
jihatlarini, balki pedagogik asoslarini ham qamrab olishi lozim.
Ushbu ishning asosiy maqsadi — MS PowerPoint dasturida
animatsiyalardan foydalanish orqali sifatli video kurs yaratish bo‘yicha tizimli
yo‘riqnoma ishlab chiqish va amaliy tavsiyalarni taqdim etishdan iborat.
Mazkur maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar belgilangan: animatsiyalar
turlarini va ularning vazifalarini tahlil qilish; PowerPoint interfeysi va
animatsiya paneli bilan ishlash usullarini amaliy misollar bilan ko‘rsatish; video
kurs yaratish jarayonining bosqichlarini — kontent rejalashtirish, skript yozish,
slayd dizayni, animatsiyalarni sozlash, ekran yozuvi va ovoz yozishni hamda
yakuniy montaj va eksportni batafsil ifodalash; pedagogik jihatdan samarali
animatsiya strategiyalarini aniqlash; hujjatli ilmiy va amaliy adabiyotlar asosida
tavsiyalar berish. Shu bilan birga, ish doirasida foydalanuvchilar uchun amaliy
mashqlar va tayyor namunalar tavsiya etiladi, bu esa nazariy bilimlarni amalda
qo‘llash imkonini oshiradi.
Metodologik jihatdan ish nazariy tahlil, amaliy ishlanmalar va
eksperimental yondashuvni o‘z ichiga oladi. Nazariy qismda animatsiya
pedagogikasi, multimediya ta’lim texnologiyalari va PowerPoint dasturining
imkoniyatlari haqida ma’lumotlar keltiriladi. Amaliy qismda esa bosqichma-
bosqich video kurs yaratish bo‘yicha real misollar va usullar ko‘rsatiladi:
slaydlar yaratish, animatsiyalar qo‘llash, vaqtlashtirish va effektlarni sozlash,
shuningdek ekran yozuvi va ovoz bilan sinxronizatsiya qilish. Eksperimental
qismda esa kichik miqyosdagi test kurslari ishlab chiqilib, ularning
samaradorligi o‘rganilishi, foydalanuvchilarning fikrlari va o‘rganish natijalari
tahlil etilishi mumkin. Bu yondashuv nazariya va amaliyotni uzviy bog‘lab, real
ta’lim muhitida qo‘llashga xizmat qiladi.
Kirish bo‘limida shuningdek, ishdan kutiladigan natijalar va cheklovlar
ham ko‘rib chiqiladi. Kutilyotgan natijalar orasida taqdim etiladigan
yo‘riqnomaning amaliy qo‘llanilishi, o‘qituvchilar va kurs yaratuvchilari uchun
7

foydali bo‘lgan texnik ko‘rsatmalar, hamda namunaviy slayd va animatsiya
modellarining taqdim etilishi kiradi. Ishning cheklovlari sifatida esa faqat MS
PowerPoint dasturiga va unga bog‘liq vositalarga e’tibor qaratilishi,
professional video montaj paketlarining chuqur tahlili kiritilmasligi, shuningdek
ayrim ilg‘or animatsion texnikalar (masalan, 3D-model yaratish yoki kuchli
vizual effektlar) chetlab o‘tish ko‘rsatilishi mumkin. Bu cheklovlarning
mavjudligi ishni aniq soha bo‘yicha chuqurlashtirishga yo‘naltirishga yordam
beradi.
Xulosa qilib aytganda, Kirish bo‘limi o‘quvchiga ishning mazmuni,
ahamiyati va metodologiyasini tushunarli tarzda taqdim etadi hamda keyingi
bo‘limlarda batafsil ko‘rib chiqiladigan mavzular uchun asos yaratadi. Ushbu
ish orqali MS PowerPoint dasturida animatsiyalardan samarali foydalanish
bo‘yicha aniq qadamlar, amaliy maslahatlar va texnik tavsiyalar berilishi
mo‘ljallanmoqda. Keyingi bo‘limlarda dastur interfeysi, animatsiya turlari,
ularni sozlash, hamda video kurs yaratish bosqichlari chuqurroq tahlil qilinadi,
shu bilan birga real misollar va qo‘llanmalar yordamida nazariy bilimlarni
amaliyotga tatbiq etish imkoniyati taqdim etiladi.
MS PowerPoint dasturining umumiy ko‘rinishi va interfeysi:
Microsoft PowerPoint — taqdimotlar yaratish va ularni muxandisliklash uchun
mo‘ljallangan qulay va kuchli dastur bo‘lib, o‘qituvchilar, talabalar, biznes
foydalanuvchilari va kontent yaratuvchilar orasida keng tarqalgan. Dastur
interfeysi ishlash samaradorligini oshirishga yo‘naltirilgan, shu sababli yangi
foydalanu boshlovchi ham tez orada asosiy elementlarni tushunib olishi
mumkin. Ushbu bo‘limda PowerPoint interfeysining asosiy komponentlari,
ularning vazifalari va video kurs yaratishda qanday samarali ishlatilishi
mumkinligi batafsil tahlil qilinadi. Maqsad — dasturiy ta’minot bilan ishni
boshlashda zarur bo‘lgan fundamental bilimlarni taqdim etish va keyingi
bosqichlarda animatsiyalar va video ishlab chiqishda qaysi elementlar muhim
ekanligini aniq belgilab berish.
8

2-rasm. Power point dasturi tuzilishi.
Dastur ochilganda birinchi ko‘zga tashlanadigan element — yuqori
qismdagi Ribbon (lent) bo‘lib, u bir necha asosiy tablar (Home, Insert, Draw,
Design, Transitions, Animations, Slide Show, Review, View va boshqalar) ga
bo‘lingan. Har bir tab o‘z ichida guruhlarga ajratilgan tugmalar va menyularni
o‘z ichiga oladi: masalan, Home tabida matn formatlash, slayd qo‘shish, tartibni
o‘zgartirish kabi tez-tez ishlatiladigan buyruqlar joylashgan. Insert tabida esa
yangi ob’ektlar — rasm, audio, video, jadval, SmartArt va grafikalar kiritish
imkoniyatlari mavjud. Animations va Transitions tablari animatsiyalar va slayd
o‘tkazmalarini sozlash uchun zarur vositalar to‘plamini beradi; ayni shu joydan
elementlarga efektlar qo‘shish, ularning davomiyligi va boshlanish tartibini
belgilash mumkin. Slide Show tabida taqdimotni namoyish qilish, presenter
view sozlamalari va ekranga chiqish rejimlari bilan ishlash imkoni bor.
Ekranning chap tomonida slaydlarning thumbnail (kichik ko‘rinish)
paneli joylashgan bo‘lib, bu panel orqali slaydlar o‘rtasida tez harakatlanish,
ularni bo‘limlarga bo‘lish va tartibini o‘zgartirish amalga oshiriladi. Markaziy
qism asosiy tahrir oynasi bo‘lib, unda tanlangan slayd to‘liq ko‘rinishda
ko‘rsatiladi va uning ustida bevosita ish olib borish mumkin. Pastki qismda esa
9

PowerPointning Web (PowerPoint for the web) va Desktop versiyalari
orasida ba’zi farqlar mavjudligini yodda tutish muhim. Desktop versiyasi
(Windows va macOS uchun) to‘liq funksiyalarga ega: avvalo rivojlangan
animatsiyalar, 3D ob’ektlar, Morph effekti, Zoom va kengroq eksport
imkoniyatlari mavjud. Veb-versiyada esa asosiy tahrir va ko‘rsatish funksiyalari
saqlangan, lekin ba’zi professional xususiyatlar cheklangan bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun video kurslarni tayyorlashda desktop versiyasidan foydalanish
afzalroq, ayniqsa agar yuqori darajada animatsiya va video eksport talab qilinsa.
Mobil ilovalar esa tezkor tahrir, matn kiritish yoki taqdimotni ko‘rsatish uchun
qulay, lekin ularni asosiy ishlab chiqish muhiti sifatida ko‘rmaslik kerak.
Navigatsiyani tezlashtirish uchun Quick Access Toolbar va Ribbonni
moslashtirish imkoniyati mavjud. Foydalanuvchi ko‘p ishlaydigan buyruqlarni
Quick Access Toolbarga qo‘shishi yoki Ribbonda kerakli tugmalarni ko‘rsatib
yoki yashirib qo‘ysa, ish jarayoni sezilarli darajada tezlashadi. Bu ayniqsa
darslar yoki video kurslarni yaratishda takrorlanuvchi operatsiyalarni
avtomatlashtirishga yordam beradi. Shu bilan birga, PowerPointda mavjud
klaviatura qisqa yo‘llari — Ctrl+C, Ctrl+V, Ctrl+M, F5 kabi buyruqlar —
tezkorlikni oshirish uchun zarur va ularni muntazam ishlatish video kurs ishlab
chiqish vaqtini kamaytiradi.
Ob’ektlar bilan ishlashni osonlashtirish uchun Selection Pane, Align va
Distribute vositalari mo‘ljallangan. Selection Pane yordamida sahifadagi barcha
elementlar ro‘yxati ko‘rsatiladi, ularni yashirish yoki bloklash mumkin; bu
murakkab sahifalarda kerakli ob’ektni topishda juda foydali. Align va Distribute
buyruqlari esa elementlarni aniq joylash, markazlash yoki teng taqsimlash
imkonini beradi. Keyingi bosqichda animatsiyalarni qo‘llashda bu aniq
joylashlar animatsiya effektining vizual sifatini yaxshilaydi.
Interfeys orqali media fayllarni qo‘shish va boshqarish muhim
ahamiyatga ega. PowerPoint video va audio fayllarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri slayd
ichiga embed qilish yoki link orqali tashqi manbaga bog‘lash imkoniyatini
11

beradi. Embed qilingan media fayllar PowerPoint fayl hajmini oshirishi
mumkin, lekin taqdimotni boshqa qurilmada ham muammosiz namoyish etadi.
Link orqali bog‘langan fayllar esa alohida manba sifatida saqlanishi kerak; aks
holda, fayl ko‘chirilganda bog‘lanish uzilishi mumkin. Media-formatlar (MP4,
WAV, MP3 va boshqalar) bilan ishlashda ularning qo‘llab-quvvatlanishini va
sifat-razmer balansini hisobga olish lozim.
3-rasm Power point dasturida slayd yaratish
PowerPointda mavjud bo‘lgan ba’zi ilg‘or vositalar video kurs yaratishda
qo‘l keladi. Masalan, Morph effekti ob’ektlar orasida silliq o‘tishlar yaratib,
murakkab animatsion sekanslarni sodda qilib bajaradi. Zoom funksiyasi esa
modul yoki bo‘limlar orasida dinamik navigatsiya yaratish imkonini beradi, bu
esa interaktiv video darslar uchun juda mos. Designer (PowerPoint Designer) —
avtomatik tarzda dizayn takliflari beruvchi vosita — tez va estetik slaydlar
yaratishda yordam beradi. Recording features (Record Slide Show, Record
Narration, Screen Recording) esa prezentatsiya bilan birgalikda ovoz yozish,
o‘qituvchining izohlarini qo‘shish va ekran yozuvlarini slaydlarga biriktirish
imkonini beradi. Presenter View yordamida esa taqdimot beruvchi slaydlarni
12

ko‘rsatuvchi ekranda ko‘rib, tomoshabinlarga esa faqat slayd ko‘rinishi chiqadi;
bu, ayniqsa, jonli darslar yoki onlayn namoyishlar uchun zarur.
Oxirgi jihat sifatida, PowerPoint interfeysi foydalanuvchi tajribasini
oshirish maqsadida doimiy yangilanib turadi. Microsoft Office ekotizimi bilan
integratsiya (OneDrive, Teams, SharePoint) imkonini beradi, shuning uchun
fayllarni bulutda saqlash va jamoaviy tahrir qilish osonlashadi. Bulut orqali bir
necha muallif bir vaqtning o‘zida loyiha ustida ishlashi, izohlar qoldirishi va
versiyalarni boshqarishi mumkin. Ushbu imkoniyatlar video kurslarni ishlab
chiqishda ham juda foydali: masalan, ssenariy muallifi, dizayner va ovoz
muhandisi birgalikda ishlashi mumkin.
Umuman olganda, PowerPoint interfeysi – foydalanuvchining ijodiy
jarayonini tashkil etish, mazmun va dizaynni soddalashtirish, hamda taqdimotni
video formatga aylantirish uchun zarur bo‘lgan barcha elementlarni
birlashtiradi. Dastur bilan tanishish va uning asosiy komponentlarini chuqur
o‘zlashtirish video kurs yaratish jarayonini samaraliroq va sifatliroq amalga
oshirishga imkon beradi. Keyingi bo‘limlarda ushbu elementlardan qanday qilib
animatsiyalar va video kurs uchun amaliy jihatdan foydalanish mumkinligi
bosqichma-bosqich ko‘rsatib o‘tiladi.
13

1.2. Animatsiyalarning turlari, sozlash va effektlardan foydalanish .
MS PowerPoint dasturida animatsiyalar — taqdimotning dinamikligini
oshirish, e'tiborni markazlashtirish va murakkab tushunchalarni bosqichma-
bosqich ko‘rsatish uchun muhim vositadir. Animatsiyalarni to‘g‘ri tanlash va
sozlash orqali slaydlar nafaqat chiroyli ko‘rinadi, balki tomoshabinning
tushunishini samarali ravishda yo‘lga qo‘yadi. Ushbu bo‘limda PowerPointdagi
animatsiyalar turlari, ularni sozlash prinsiplari, effektlardan oqilona foydalanish
va amaliy misollar orqali eng yaxshi natijalarga qanday erishish mumkinligi
batafsil yoritiladi.
Dastlab, PowerPointdagi asosiy animatsiya turlarini tushunish zarur.
Animatsiyalar odatda to‘rt asosiy guruhga bo‘linadi: Entrance (kirish) effektlari
— ob ektni slaydga kiritish uchun ishlatiladi; Emphasis (ta'kidlash) effektlari —ʼ
mavjud ob ektni ta'kidlash, unga e'tibor qaratish uchun; Exit (chiqish) effektlari
ʼ
— ob ektni slayddan olib chiqish uchun; Motion Paths (harakat yo‘llari) —
ʼ
ob ektni aniq belgilangan trayektoriya bo‘ylab harakatlantirish imkonini beradi.
ʼ
Bundan tashqari, slayd o‘zgarishlari (Slide Transitions) ham animatsiyalar bilan
yaqin aloqada bo‘lib, slaydlar orasidagi o‘tishlarni boshqaradi va umumiy
vizual ritmni belgilaydi. Har bir turning o‘ziga xos imkoniyatlari va cheklovlari
mavjud, shuning uchun taqdimot maqsadi va auditoriyaga qarab mos tur
tanlanishi kerak.
Animatsiyalarni sozlash jarayoni bir necha asosiy parametrlar bo‘yicha
amalga oshiriladi. Birinchidan, Start (boshlanish) opsiyasi: On Click (bosishda),
With Previous (oldingi bilan bir vaqtda) va After Previous (oldingidan keyin)
— bu parametrlar animatsiyaning tetiklanish tartibini belgilaydi va slayd
ichidagi voqealarni sinxronlashtirishga yordam beradi. Ikkinchidan, Duration
(davomiylik) — animatsiyaning qancha davom etishini belgilaydi; juda tez
effektni auditoriya tushunmasligi, juda sekin esa diqqatni chalg‘itishi mumkin.
Uchinchidan, Delay (kechikish) — effekt tetiklanishidan oldingi kutish vaqti
bo‘lib, bir nechta animatsiyalarni ketma-ket sinxronlashtirishda muhim rol
14

o‘ynaydi. Animatsiya effektlarini batafsil sozlash uchun Effect Options
oynasidan foydalanish mumkin; bu yerda yo‘nalish, yo‘qolish/paydo bo‘lish
xususiyatlari va boshqa parametrlarni aniq belgilash imkoniyati mavjud.
Animatsiyalarni kombinatsiyalash va murakkab sahnalar yaratish uchun
PowerPointning Animations Pane (Animatsiyalar qatlami) vositasi muhim
ahamiyatga ega. Bu panelda barcha ob ektlarning animatsiyalari ro‘yxatiʼ
ko‘rinadi, ularni qayta tartibga solish, bir nechta effektlarni bir ob ektga
ʼ
qo‘shish va har bir animatsiyani alohida sozlash mumkin. Masalan, bitta rasmga
kirish, ta'kidlash va chiqish effektlarini ketma-ket qo‘yish orqali dinamik sahna
yaratish mumkin. Paneldagi qo‘shish, o‘chirish, nusxalash kabi funksiyalar
yordamida tezkor tahrir amalga oshiriladi. Bundan tashqari, Animation Painter
funksiyasi bir ob ektdagi animatsiya xususiyatlarini boshqa ob ektga nusxalash
ʼ ʼ
imkonini beradi, bu esa bir xildagi animatsiya stilini ko‘plab elementlarga tezda
qo‘llash imkonini beradi.
Trig‘erlar (Triggers) — animatsiyalarni interaktiv qilish uchun qulay
vositadir. Oddiy animatsiyalar faqat slayd ichidagi vaqt va bosishlarga bog‘liq
bo‘lsa, trig‘erlar orqali animatsiya aniq ob ekt (masalan, tugma yoki rasm)
ʼ
bosilganda ishga tushishi mumkin. Bu taqdimotlarni interaktiv ko‘rgazmaga
aylantiradi, masalan video kursda amaliy mashqlar, savol-javoblar yoki menyu
tizimini yaratishda juda foydali. Trigger sozlash uchun animatsiyani tanlab,
Trigger menyusida “Start effect on click of” parametri tanlanadi va mos ob ekt
ʼ
belgilanadi. Trig‘erlar yordamida murakkab foydalanuvchi yo‘nalishlarini ham
qurish mumkin, lekin ularni noto‘g‘ri ishlatish slaydni murakkab va chalkash
qilishi mumkin — har doim sinovdan o‘tkazish tavsiya etiladi.
15

4-rasm Matn va rasmlarni tahrirlash
Matn va diagrammalar uchun animatsiya xususiyatlariga alohida e'tibor
berish lozim. PowerPointda matn elementlarini so‘z yoki harf darajasida
animatsiya qilish mumkin — bu “By Paragraph” yoki “By Letter” kabi
parametrlar orqali amalga oshadi. Ta'limiy videokurslarda matnlarni bosqichma-
bosqich ochib berish auditoriyaga o‘qish tezligiga mos keladigan dinamik
taqdimot yaratishga yordam beradi. Shu bilan birga diagramma va grafikalar
uchun o‘rnatilgan animatsiyalardan foydalanish ularning qismlari qanday paydo
bo‘lishini nazorat qilishga imkon beradi. Masalan, jarayon diagrammasidagi har
bir bosqichni alohida animatsiyalash orqali murakkab jarayon tushuntirilganda
har bir bosqichning izohi osonroq qabul qilinadi.
Motion Paths — harakat yo‘llari bilan ishlash ko‘pincha eng samarali
vizual effektlarni beradi, chunki ular ob ektni xohlagan trayektoriya bo‘ylabʼ
ko‘chiradi: chiziq, egri, aylana yoki maxsus chizilgan yo‘nalish. Motion Path
yaratishda aniq koordinatalar va yo‘nalishni belgilash orqali ob ektning harakat
ʼ
16

tezligi va yo‘nalishini sozlash mumkin. Path efektini tanlashda yo‘nalishning
mantiqiyligi va ekran ustida harakatning tabiiyligi muhim — ortiqcha murakkab
trajektoriyalar auditoriyani chalg‘itishi mumkin. Shuningdek, yo‘lga ease
in/ease out (shoshib boshlanish va sekinlashib tugash) kabi silliqlashtirish
effektlarini qo‘shish orqali harakatni haqiqiyroq qilish mumkin.
Animatsiyalar samaradorligini oshirish uchun dizayn va pedagogik
prinsiplarni hisobga olish zarur. Animatsiyalar maqsadga muvofiq bo‘lishi
kerak: e'tibor qaratish, ma'lumotni asta-sekin ochish yoki jarayonni tasvirlash.
Ortiqcha animatsiyalar — “bling-bling” effekti — taqdimotni professional
bo‘lmay qolishiga sabab bo‘ladi va auditoriyaning charchashiga olib keladi. Shu
bois bir xildagi animatsiya tili va davomiylikni saqlash, rang va kontrastni
to‘g‘ri tanlash ham muhim. Masalan, ta'kidlash effektlari uchun silliq rangni
yoki kontrastli o‘zgartirishlarni ishlatish tavsiya etiladi, ammo juda yorqin tez
o‘tishlar yoki juda katta harakatlardan saqlanish kerak.
Texnik jihatdan animatsiyalar bilan ishlaganda ba'zi muammolar va
cheklovlarni inobatga olish zarur. Birinchidan, animatsiyalarni videoga eksport
qilishda ba'zi interaktiv trig‘erlar yoki o‘zgaruvchan slayd effektlari to‘liq
saqlanmasligi mumkin; eksport jarayonida PowerPoint slaydlarning
animatsiyalarini video formatiga aylantiradi, lekin interaktiv elementlar passiv
videoga aylanadi. Shu tufayli video kurs yaratishda interaktivlikni saqlash kerak
bo‘lsa, ekran yozuvchilardan (masalan, Camtasia yoki OBS) foydalanib, real
vaqt rejimida interaktiv slaydlarni qayd etish yaxshiroq. Ikkinchidan, turli
qurilmalarda va PowerPoint versiyalarida animatsiyalar biroz farq qilishi
mumkin; shuning uchun taqdimotni tarqatishdan oldin turli platformalarda sinov
o‘tkazish muhim.
Praktik misollar orqali animatsiyalardan qanday foydalanish
mumkinligini ko‘rsatish foydali. Masalan, video kursning kirish slaydida silliq
kirish effekti bilan logotip paydo bo‘lishi, keyin menyu elementlari With
Previous yordamida ketma-ket ochilishi va har bir bo‘limni bosishda tegishli
17

slaydga trig‘er orqali o'tilishini tashkil etish mumkin. Yana bir misol —
jarayonni tushuntiruvchi slaydda har bir bosqichni Motion Path bilan
animatsiyalash va har bir bosqich paydo bo‘lganda narratsiya bilan
sinxronlashtirish; bu tomoshabinga bosqichlarni bosqichma-bosqich
tushunishga yordam beradi. Kod yoki dasturiy ta'minot darslarida ekranning
muhim qismlarini ta'kidlash uchun Emphasis effektlari va obyektlarga kursor
taqlidini yaratish orqali fokusni boshqarish mumkin.
Animatsiyalarni samarali boshqarish uchun qo‘llanma tavsiyalari: 1) Har
bir slaydga maksimal 3–4 animatsiya qo‘shishdan ortiqcha ishlamang; 2)
Duration va Delay parametrlarini izchil belgilab, o‘qish va tushunishga yetarli
vaqt ajrating; 3) Animation Pane orqali tartibni tekshirib, Preview bilan har
doim sinab ko‘ring; 4) Slayd Master va shablonlardan foydalanib, umumiy
animatsiya stilini yaratish va butun kurs bo‘ylab izchillikni ta’minlash; 5)
Interaktiv trig‘erlarni faqat zarur holatlarda ishlatib, murakkablikni kamaytiring;
6) Animatsiyalarni eksport va ko‘rsatish muhitida sinab ko‘rish, ayniqsa mobil
yoki onlayn platformalarda mosligini tekshirish.
Multimedianing ta’limdagi afzalliklari: Tushunishni yaxshilaydi:
o‘quvchilar mavhum tushunchalarni vizuallashtirish orqali yaxshiroq
anglaydilar.Motivatsiyani oshiradi: rangli va animatsion tasvirlar e’tiborni jalb
qiladi.Eslab qolishni kuchaytiradi: vizual va audio axborotning birgalikda ta’siri
xotirani mustahkamlaydi.Moslashuvchanlik: materiallar onlayn yoki oflayn
tarzda foydalanish uchun qulay.Interaktivlik: o‘quvchilar video darsni to‘xtatib,
qayta ko‘rish yoki kerakli joyga e’tibor qaratish imkoniga ega.Shunday qilib,
PowerPoint kabi multimedia texnologiyalari ta’limni nafaqat qo‘llab-
quvvatlaydi, balki kontent yaratishni ham har kim uchun qulay va demokratik
jarayonga aylantiradi.
Animatsiyaning kognitiv va pedagogik asoslari: Animatsiyalar — bu
vaqt davomida o‘zgarishlarni aks ettiruvchi dinamik tasvirlardir. Ta’lim
jarayonida animatsiyalar murakkab jarayonlarni tushuntirish, mexanizmlarni
18

ko‘rsatish yoki ma’lumotlar o‘zgarishini vizual tarzda ifodalashda muhim rol
o‘ynaydi.
Animatsiyaning kognitiv afzalliklari: Ko‘rinmaydigan hodisalarni
vizuallashtirib, tushunchaviy o‘zlashtirishni yaxshilaydi (masalan, molekulyar
reaksiyalar).
 Maqsadli ishlatilganda kognitiv yukni kamaytiradi.
 Vaqt ketma-ketligini tushunishga yordam beradi.
 Motivatsiyani va hissiy jalb etishni oshiradi.
Biroq, kognitiv nazariya animatsiyadan ortiqcha foydalanish xavfi haqida
ham ogohlantiradi. Keraksiz harakatlar yoki bezakli effektlar o‘quvchini
chalg‘itib, xotira yukini oshiradi. Shuning uchun animatsiyalar faqat asosiy
ma’lumotlarni ajratib ko‘rsatish yoki murakkab tushunchalarni aniqlashtirish
uchun mo‘ljallangan holda qo‘llanishi kerak.
Ta’limdagi asosiy qo‘llanilish sohalari:
 Sinf darslari uchun vizual yordamchi materiallar yaratish;
 Mustaqil o‘qitish uchun e-learning modullar tayyorlash;
 Onlayn darslar uchun ovozli taqdimotlar yozish;
 Bosqichma-bosqich animatsiyalar orqali video qo‘llanmalar tayyorlash;
 Tajribalar yoki jarayonlarni vizual tarzda ko‘rsatish.
Shunday qilib, PowerPoint nafaqat o‘qitish vositasi, balki ta’limiy
kontent ishlab chiqish muhiti sifatida ham muhim o‘rin tutadi.
PowerPointdagi animatsiya turlari. PowerPoint animatsiyalarni to‘rt
asosiy turga ajratadi:
o Turi Maqsadi Misollar
o Entrance Slaydga yangi obyektni kiritadi Fade In, Fly In, Zoom
o Emphasis Mavjud elementga e’tiborni qaratadi Spin, Pulse, Change Color
o Exit Obyektni slayddan chiqaradi Disappear, Fly Out
19

o Motion Path Obyektni belgilangan yo‘l bo‘ylab harakatlantiradi Custom
Path, Curve, Line
Animatsiyalar Animation Pane orqali tartibga solinadi, bu vaqt, ketma-
ketlik va davomiylikni aniq boshqarish imkonini beradi. Masalan, biologiya
darsidagi “Hu jayra bo‘linishi” mavzusida animatsiya yordamida
xromosomalarning bo‘linishi jarayoni dinamik tarzda ko‘rsatiladi, bu esa
talabaga mitoz bosqichlarini aniq tasavvur qilish imkonini beradi.
Samarali animatsiya dizayni prinsiplari: Ta’limiy animatsiyalarni
yaratishda vizual joziba va didaktik aniqlik o‘rtasida muvozanat saqlanishi
kerak. Tadqiqotlar quyidagi asosiy tamoyillarni tavsiya etadi:
 Coherence Principle: o‘rganishga xizmat qilmaydigan ortiqcha tovush yoki
harakatlarni chiqarib tashlash.
 Signaling Principle: asosiy ma’lumotga e’tiborni qaratish uchun strelka, rang
yoki harakatdan foydalanish.
 Redundancy Principle: matnni so‘zma-so‘z o‘qimaslik, balki qisqa ovozli
tushuntirish bilan vizualni uyg‘unlashtirish.
 Spatial Contiguity Principle: matnni tegishli tasvir yaqinida joylashtirish.
 Temporal Contiguity Principle: animatsiya va izoh vaqtini bir-biriga
moslashtirish.
 Segmenting Principle: uzun animatsiyalarni qisqa bo‘laklarga bo‘lish.
Bu prinsiplarga amal qilish PowerPoint animatsiyalarini pedagogik
jihatdan samarali qiladi.
PowerPointning boshqa animatsiya vositalari bilan taqqoslanishi.
Quyidagi jadval PowerPoint va boshqa mashhur dasturlarni solishtiradi:
 Dastur Asosiy qo‘llanish Murakkablik Narx Eksport formatlari
 PowerPoint Ta’lim, taqdimotlar, video kurslar Oson Arzon MP4, WMV
 Prezi Dinamik zum taqdimotlar O‘rtacha O‘rtacha Onlayn
 Canva Grafik dizayn va sodda animatsiyalar Oson Bepul + Pullik MP4,
GIF
20

 Camtasia Ekran yozuvi va video tahrir Yuqori Pullik MP4
 Adobe After Effects Professional animatsiya Juda yuqori Qimmat MP4,
MOV
 PowerPointning asosiy ustunligi — hamma narsa bitta muhitda mavjudligi:
dizayn, animatsiya, ovoz yozish va video eksport qilish.
PowerPoint animatsiyalarining afzalliklari va cheklovlari
o Foydalanish oson, intuitiv interfeys.
o Ta’lim muassasalarida keng tarqalgan.
o Multimedia integratsiyasini qo‘llab-quvvatlaydi.
o Word, Excel va boshqa Office dasturlari bilan mos ishlaydi.
o To‘g‘ridan-to‘g‘ri video formatiga eksport qilinadi.
o Cheklovlari:
o To‘liq interaktiv modullar yaratish imkoniyati cheklangan.
o Effektlar professional dasturlarnikidan sodda.
o Katta fayllar ishlash tezligini sekinlashtiradi.
o Natija ko‘p jihatdan dizayner (yaratuvchi) malakasiga bog‘liq.
Shunga qaramay, PowerPoint cheklangan texnik imkoniyatlarga ega
muhitlarda ham eng samarali video dars yaratish vositalaridan biri bo‘lib
qolmoqda.
Ushbu bobda ta’limda animatsiyalardan foydalanishning nazariy va
pedagogik asoslari, xususan Microsoft PowerPoint dasturi doirasida ularning
o‘rni yoritildi. Bob davomida multimedianing o‘qitishdagi ahamiyati,
animatsiyaning kognitiv foydalari hamda samarali dizayn tamoyillari tahlil
qilindi.
PowerPoint — keng tarqalgan va foydalanuvchiga qulay vosita sifatida
— o‘qituvchilarga an’anaviy taqdimotlarni qiziqarli video kurslarga aylantirish
imkonini beradi. Uning nazariy asoslarini anglash animatsiyalardan faqat bezak
uchun emas, balki mazmunli o‘qitish maqsadida foydalanishga yordam beradi.
21

II .BOB. BANDICAM DASTURIDA VIDEO KURS TAYYORLASH.
2.1. Bandicam dasturida video kurs yaratishning texnik va pedagogik
jihatlari.
Bandicam dasturida ishlashligimiz uchun birinchi navbatda biz uni
kopmyutirimiz yoki noutbo`kimizga o`rnatib olishimiz kerak bo`ladi.Hozir shu
bosqichlar bilan sizlarni birma bir tanishtirib o`taman.
5-rasm
Yuklab olgan joyimizga kirib faylni ochishga bosam va ochilgandan
so`ng u yerda ko`rsatilgan tuma oldinga tugmasini bosib jarayonda davom
etamiz.

22

6-rasm
Har bir bizdan so`raglan
narsalarga e’tiborli bo`lgan
holatda qabul qildim tugamsi
bosiladi va davom etiladi.
7-rasm
8-rasm
Quydagi shartlarni qabul qilganimizdan so`ng bizdan o`rnatishni so`raydi
va biz o`rnatish tugmasini bosgan holatda jarayonni davom ettiramiz.
Bizada o`rnatilib bo`lindi
ishga tushirsiz bo`ladi deb
chiqdi va bizni bunga rozilik
bergan holatda uni ishga
tushirib olamiz.
9-rasm
23

10-rasm
Ko`rib turganingizdek biz dasturni ishga tushirdek endi uni ba’zi joylarini
sozlab olishimiz kerak masalan (ekranni qaysi qismlarini record qilishligi,
mikrafon, kamera, sichqoncha ko`rsori va h.k)
24

11-rasm
Biz yuqorida ko`rsatilgan uchlik bo`limiga kirganimizda shunday
sahifaga kiramiz buyerda biz birinchi navbatda kamera qismini sozlab olamiz
biz bunga shunday formatda olasan deb buyruq berib olamiz.
12-rasm
So`ngra sahifadagi maslahat (advanced) bo`limiga o`tsak quydagi sahifa
ochiladi bu yerdan vebkameramiz qayerga joylashishi yani biz qaysi nuqtada
ko`rinib turishligimizni belgilab olamiz.O`zimizga qulay nuqtani tanlab olamiz
albatta ish jarayonida bu biz halqat bermasligi kerak.
25

Bu yerda biz ovozni sozlab olamiz
ya’ni noutbukda bo`lsak u o`zi ovoz
yozish qobilyatiga ega agar
kompyutirimiz bo`lsa mikrafon
ulagan shundan ovoz yoz deb sozlab
olamiz.
13-rasm
14-rasm
Ko`rib turganingizdek biz dasturni sozlab oldik ya’ni (kamera, kursor,
mikrafon) yuqorida guvoh bo`lgan bo`lsangiz uchlik qismi o`chiq turgan edi
ularni sozlab olganimizdan so`ngra ko`rishingiz mumkin ulash yondi va ish
uchun tayyor end yozish (REC) tugmsi bosiladi va video yozuv yozish
boshlanadi.
26

2.2.Bandicam dasturida “perixod va animatsiya” menyusi haqida video
kurs tayyorlash.
Birinchi bo`lib kompyuterimizdan yokida noutbokimizdan powerpoint
dasturni ishga tushirib olamiz oldindan tayyorlab olgan prezentatsiyamizni
ochib olamiz.
5-rasm
So`ngra (perixod) bo`limiga o`tib olamiz.
27

Ushbu bo`limdan bizga kerakli animatsiyani hohlsak matnga yoki
rasmga berib olamiz, va shu tariqa bizda nechta sahifa bo`lsa hammasiga
shunday amallarni bajarib chiqamiz.
6-rasm
Ko`rib turganingizdek (perixod) bo`limida bizga kerakli bo`lgan hamma
animatsiyalar mavjud ozimizga kerakli bo`lganini tanlab olib kerakli matnga
berib olamiz va shu tariqa davom etib keying sahifalarga o`tamiz.
28

7-rasm
8-rasm
Biz menyular bo`limidan animatsiyalar punkitiga o`tib u yerda turli xil
animatsiya berishimiz mumkin hozir ular bilan ham birma-bir tanishtirib
o`taman.
29

9-rasm
1-qator kirib kelish qismi matn yoki rasmga ushbu qatordagi
animatsiyalarni bersak ular tez paydo bolishi, sekin paydo bo`lishi yokida
pastdan-yuqoridan tushib chiqib paydo bo`lishi mumkin.
10-rasm
30

2-qator bu qator malum bir obyektga e’tibor qaratish ya’ni usha obyekt
qimirlab turishi yoki aylanib turishi, agar biz unga yo`nalgan ko`rsatkichini
ranglar bilan belgilab qo`yishligimiz mumkin.
11-rasm
3-qator bu qator nomidan ham ko`rinib turibdi ya’ni chiqish biz bu
qatordan rasm va matnlarga berganimizda ular sekin yo`q bo1lib qolishi yoki
o`ngga-chapga qarab surulib yo`q bolishi pastga-yuqoriga chiqib tushib yo`q
bo`lishlihini guvohi bo`lamiz.
31

12-rasm
4-qator so`ngi qator bu yerda o`z qo`limiz bilan animatsiya ya’ni matni
yoki rasm qande paydo bo`lishligini sichqoncha yordamida belgilab olishligimiz
mumkin.
Biz animatsiya berganimizdan keyin uni ko`rish uchun (prosmotr)
tugmasini yoki klaviaturadan F5 tugmasini bosamiz ish yakuniga yaqin
hohlasak vaqt (time) qo`yib olsak ham boladi lekin majburiy emas.Agarda
o`zgartirish kiritish kerak bo`lib qolsa shu amallarni qayta qilishimiz mumkin.
32

13-rasm
Dobavit tugmsini bosganimizda bizda ko`rishimiz mumkin ko`proq
animatsiyalar chiqadi kengaytirilgan ulardan ham bemalol foydalansak bo`ladi.
14-rasm
Biz yana bir funksiyani ko`rsak bo`ladi bunda biz qo`ygan
animatsiyalarini (oblast animatsiya) bo`limiga ularni chiqish ketma-ketligini
o`zgartirsak bo`ladi.
33

15-rasm
So`nga yakunda biz tayyorlagan pptx ga voqt berib olsak shunda qo`l bilan
o`tkazib o`trmasdan automatik o`tish imkoniyatiga ega bo`lmiz v yakunda F5
yoki prosmotor tugmasi bilan tayyor natijalarimozni ko`rib tekshirib olamiz.
34

TEST SAVOLLARI
1. PowerPoint dasturida animatsiya nima uchun ishlatiladi?
A) Faqat rang o‘zgartirish uchun
B) Slaydni bezash uchun
C) Obyektlarga harakat, kirish yoki chiqish effekti berish uchun
D) Taqdimotni saqlash uchun
2. Quyidagi animatsiya turlaridan qaysi biri obyektning slaydda paydo
bo‘lishini ifodalaydi?
A) Exit
B) Emphasis
C) Entrance
D) Motion Path
3. Obyektni belgilangan yo‘l bo‘ylab harakatlantiruvchi animatsiya turi —
bu:
A) Emphasis
B) Motion Path
C) Entrance
D) Trigger
4. “Record Slide Show” funksiyasi nima uchun ishlatiladi?
A) Slaydlarni avtomatik almashtirish uchun
B) Slaydlarni ovoz bilan birga yozib olish uchun
C) Animatsiya vaqtini sozlash uchun
D) Slaydlarni bosma chiqarmada tayyorlash uchun
5. “Trigger” animatsiyasi nimani anglatadi?
A) Animatsiya vaqtini kechiktirish
B) Obyektga bosilganda animatsiyani ishga tushirish
35

C) Ovozli effekt qo‘shish
D) Obyektni yashirish
6. Quyidagilardan qaysi biri slaydlar o‘rtasidagi o‘tish effektini bildiradi?
A) Transition
B) Animation Pane
C) Motion Path
D) Design View
7. PowerPoint dasturida taqdimotni video faylga aylantirish uchun qaysi
menyudan foydalaniladi?
A) Insert → Video
B) File → Export → Create a Video
C) Home → Format
D) View → Slideshow
8. Quyidagi animatsiya turidan qaysi biri obyektni diqqat markazida
ushlab turadi?
A) Entrance
B) Exit
C) Emphasis
D) Morph
9. PowerPointdagi “Animation Pane” oynasining vazifasi nima?
A) Rasm chizish
B) Animatsiyalar tartibini boshqarish
C) Matnni tahrirlash
D) Slaydni bosib chiqarish
10. Video kurs yaratishda “Morph” effekti qaysi maqsadda qo‘llaniladi?
A) Slaydni almashtirish
B) Obyektlarni silliq o‘tish bilan harakatlantirish
C) Ovoz qo‘shish
D) Rasmni tahrirlash
36

11. PowerPoint taqdimotini video shaklida saqlaganda odatda qanday
formatda eksport qilinadi?
A) .PPTX
B) .MP4
C) .DOCX
D) .XLSX
12. Quyidagilardan qaysi biri PowerPointdagi asosiy animatsiya
guruhlariga kirmaydi?
A) Entrance
B) Motion Path
C) Delay
D) Emphasis
13. “ADDIE” modelidagi “Evaluation” bosqichi nimani anglatadi?
A) Kursni loyihalash
B) Natijalarni baholash
C) Kontentni yozish
14. MS PowerPoint dasturining “Slide Master” funksiyasi nima uchun
xizmat qiladi?
A) Har bir slayd uchun alohida dizayn yaratish
B) Butun taqdimot dizaynini yagona uslubda saqlash
C) Slaydlarni ko‘rsatish
15. Video kurs tayyorlashda ovoz sifatini yaxshilash uchun nima tavsiya
etiladi?
A) Fon musiqasini balandroq qo‘yish
B) Shovqinli joyda yozish
C) Mikrofonni yaqin tutish va pop-filterni ishlatish
TEST KALITLARI.
37

№ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
С С B B B A B C B B B C B B B
XULOSA
Xulosa qilib aytganda, Microsoft PowerPoint dasturida animatsiyalardan
foydalanish ta’lim jarayonini zamonaviylashtirishning kuchli va qulay yo‘lidir.
Ushbu tadqiqot davomida ko‘rsatib o‘tilganidek, multimedia texnologiyalari
talabalarning darsga jalb qilinishi, tushunishi va o‘rganilgan bilimlarni eslab
qolishida muhim rol o‘ynaydi.
Dastlab biznes taqdimotlari uchun yaratilgan PowerPoint bugungi kunda
kompleks ta’lim vositasi darajasiga ko‘tarilgan bo‘lib, o‘qituvchilarga
murakkab dizayn yoki dasturlash ko‘nikmalarini talab qilmasdan turib dinamik
video darslar, animatsion tushuntirishlar va interaktiv o‘quv materiallarini
yaratish imkonini beradi.
1-bobda muhokama qilingan kognitiv asoslar — ikki kanalli kodlash
nazariyasi (Dual Coding Theory) va Mayerning multimedia ta’lim nazariyasi
(Cognitive Theory of Multimedia Learning) — vizual va audial ma’lumotlarni
birlashtirish o‘rganishni sezilarli darajada yaxshilashini ko‘rsatdi. Ammo
animatsiyalar faqat maqsadga muvofiq qo‘llanilishi lozim, chunki ortiqcha
harakatlar e’tiborni chalg‘itishi yoki o‘quvchini ortiqcha ma’lumot bilan
yuklashi mumkin.
2-bobda PowerPoint vositalarining amaliy qo‘llanilishi shuni ko‘rsatdiki,
harakatchizik yo‘nalishlar (motion paths), morfik o‘tishlar (morph transitions)
va sinxronlashtirilgan ovozli izohlar (narration) kabi funksiyalar yordamida
samarali o‘quv animatsiyalarini yaratish mumkin. Ushbu usullar ayniqsa texnik
va tabiiy fanlardagi murakkab jarayonlarni ko‘rgazmali tarzda tushuntirishni
osonlashtiradi.
PowerPoint dasturining ayrim cheklovlari mavjud — masalan,
interaktivlikning nisbatan past darajasi yoki professional darajadagi vizual
38

effektlarning cheklanganligi. Biroq uning afzalliklari — qulay interfeysi, keng
foydalanish imkoniyati va Microsoft 365 tizimi bilan integratsiyasi — uni
an’anaviy hamda masofaviy ta’lim uchun eng mos vositalardan biriga
aylantiradi.
GLOSSARIY
Animatsiya: Slayd elementlariga (matn, rasm, shakl) harakat, ta’kidlash yoki
chiqish effekti beruvchi vosita
Entrance Effect: Obyektning slaydda paydo bo‘lish animatsiyasi (masalan, Fly
In, Fade In).
Emphasis Effect: Obyektni diqqat markazida ushlab turuvchi ta’kid
animatsiyasi (masalan, Pulse, Spin).
Exit Effect: Obyektni slayddan chiqishiga sabab bo‘ladigan animatsiya
(masalan, Fly Out).
Motion Path: Obyektni belgilangan yo‘l bo‘ylab harakatlantiruvchi animatsiya
turi.
Trigger: Animatsiyani faqat ma’lum obyektga bosilganda ishga tushiruvchi
buyruq.
Transition: Slaydlar o‘rtasidagi o‘tish effekti.
Record Slide Show: Slaydlarni ovozli sharh bilan yozib olish funksiyasi.
Export Video: PowerPoint taqdimotini MP4 formatida videoga aylantirish
jarayoni.
Storyboard: Video kurs yoki taqdimotdagi sahna va animatsiyalarni oldindan
chizib rejalashtirish jadvali.
Morph Effect: PowerPointdagi silliq o‘tish animatsiyasi, obyektlarning
joylashuvi va shaklini o‘zgartiradi.
ADDIE modeli: Ta’limiy kontent ishlab chiqishda qo‘llaniladigan bosqichli
model: Analysis, Design, Development, Implementation, Evaluation.
39

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI .
1. Azizxo‘jayev N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. –
Toshkent: TDPU nashriyoti, 2015.
2. Tolipov U.Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalar: nazariya va
amaliyot. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2016.
3. Qodirov Sh.E. Ta’limda axborot texnologiyalaridan foydalanish asoslari. –
Toshkent: O‘qituvchi, 2018.
4. Abdullayev V. Zamonaviy ta’limda innovatsion yondashuvlar. – Toshkent:
Akademnashr, 2017.
5. O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi.
Raqamli ta’limni rivojlantirishga oid me’yoriy hujjatlar.
6. Mayer, R. E. (2021). Multimedia Learning (3-nashr). Cambridge University
Press.
7. Paivio, A. (2014). Mind and Its Evolution: A Dual Coding Theoretical
Approach. Psychology Press.
8. Clark, R. C., & Mayer, R. E. (2016). E-Learning and the Science of
Instruction: Proven Guidelines for Consumers and Designers of Multimedia
Learning. Wiley.
9. Moreno, R., & Mayer, R. (2007). Interactive Multimodal Learning
Environments. Educational Psychology Review, 19(3), 309–326.
10. Microsoft Corporation. (2024). Microsoft PowerPoint User Guide. Microsoft
Documentation.
11. Smaldino, S. E., Lowther, D. L., & Russell, J. D. (2019). Instructional
Technology and Media for Learning. Pearson Education.
12. Alessi, S. M., & Trollip, S. R. (2001). Multimedia for Learning: Methods
and Development (3-nashr). Allyn & Bacon.
13. Prezi Inc. (2023). Prezi for Education: Dynamic Presentation Techniques.
https://prezi.com
40

MS Powerpoint dasturida animatsiyalardan foydalanishi

Sotib olish