Муаллифлик ҳуқуқи ва турдош ҳуқуқлар - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	267.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Май 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Муаллифлик ҳуқуқи ва турдош ҳуқуқлар

Купить

Муаллифлик ҳуқуқи ва турдош ҳуқуқлар

Режа  Муаллифлик ҳуқуқи тушунчаси ва мазмуни.  Муаллифлик ҳуқуқи объектларининг турлари.  Асар муаллифи ва ҳаммуаллифлик, ҳосила асарларнинг муаллифлари.  Муаллифлик ҳуқуқини ҳимоя белгилари.  Муаллифнинг шахсий-номулкий ҳуқуқлари.  Турдош ҳуқуқлар тушунчаси, объектлари химоя усуллари.  Турдош ҳуқуқлар тушунчаси, объектлари.  Турдош ҳуқуқларни ҳимоя қилиш усуллари.

Кириш  ФКнинг 1041-моддасига асосан, муаллифлик ҳуқуқи ижодий фаолият натижаси бўлмиш фан, адабиёт, санъат асарларига, унинг мақсади ва қадр-қиймати, шунингдек, ифодаланиш усулидан қатъий назар, жорий этилади.  Ҳар қандай асар муаллифлик ҳуқуқи объекти сифатида муҳофаза этилиши учун у ижодий фаолият маҳсули бўлиши шарт. Шу сабабли ҳам оддий, кундалик ҳаётдаги сўзлашувлар, мулоқотлар муаллифлик ҳуқуқи объекти ҳисобланмайди. Ижодий жараён бу энг аввало, инсон тафаккури, ақлий фаолият маҳсули бўлиб ҳисобланади

асар нусхаси - асарнинг ҳар қандай моддий шаклда тайёрланган кўчирмаси муаллиф - ижодий меҳнати билан асар яратган жисмоний шахс ижро - асарни (шу жумладан халқ ижодиёти асарини), фонограммани, ижрони, саҳна асарини ўйин, ифодали ўқиш, куйлаш, рақсга тушиш орқали жонли ижро ёки техника воситалари ёрдамида тақдим этиш Асосий тушунчалар фонограмма - бирон-бир ижронинг, бошқа овозларнинг ҳар қандай мутлақо овозли ёзуви, аудиовизуал асарга киритилган овозли ёзув бундан мустасно прокатга бериш - асарларнинг асл нусхасини ёки нусхаларини ёхуд турдош ҳуқуқлар объектларини даромад олиш мақсадида вақтинчалик фойдаланиш учун бериш

ҳажмли-фазовий (ҳайкал, модель, макет, иншоот ва ҳоказо) тасвир (расм, эскиз, манзара, тарҳ, чизма, кино-, теле-, видео- ёки фотокадр ва ҳоказо) бошқа шакллардаги оғзаки (омма олдида сўзлаш, омма олдида ижро этиш ва ҳоказо) ёзма (қўлёзма, машинка- ланган ёзув, нотали ёзув ва ҳоказо) овозли ёки видео ёзув (механик, магнитли, ра- қамли, оптик ва ҳоказо) Муаллифлик ҳуқуқи қуйидаги бирон-бир объектив шаклда бўлган ошкор қилинган асарларга ҳам, ошкор қилинмаган асарларга ҳам татбиқ этилади: Муаллифлик ҳуқуқи ғоялар, принциплар, услублар, жараёнлар, тизимлар, усуллар ёки концепцияларга эмас, балки ифода шаклига нисбатан татбиқ этилади Муаллифлик ҳуқуқи объекти

адабий асарлар (адабий-бадиий, илмий, ўқув, публицистик ва бошқа асарлар) драма ва сценарий асарлари матнли ёки матнсиз мусиқа асарлари мусиқали драма асарлари хореография асарлари ва пантомималар аудиовизуал асарлар рангтасвир, ҳайкалтарошлик, графика, дизайн асарлари ва тасвирий санъатнинг бошқа асарлари манзарали-амалий ва саҳна безаги санъати асарлари архитектура, шаҳарсозлик ва боғ-парк барпо этиш санъати асарлари фотография асарлари ва фотографияга ўхшаш усулларда яратилган асарлар жўғрофия, геология хариталари ва бошқа хариталар Муаллифлик ҳуқуқи объектлари бўлган асарлар барча турдаги ЭҲМ учун дастурлар

асар муаллифи деб эътироф этилиш ҳуқуқи (муаллифлик ҳуқуқи) асардан муаллифнинг ҳақиқий исми-шарифи, тахаллусини кўрсатган ҳолда ёхуд исми- шарифини кўрсатмасдан, яъни имзосиз фойдаланиш ёки фойдаланишга рухсат бериш ҳуқуқи (муаллифлик исми- шарифига бўлган ҳуқуқ); асарни ҳар қандай шаклда ошкор қилиш ёки ошкор қилишга рухсат бериш ҳуқуқи (ошкор қилишга бўлган ҳуқуқ), шу жумладан чақириб олиш ҳуқуқи асарни, шу жумладан унинг номини муаллифнинг шаъни ва қадр- қимматига зарар етказиши мумкин бўлган ҳар қандай тарзда бузиб кўрсатилишидан ёки ҳар қандай бошқача тарзда тажовуз этилишидан ҳимоя қилиш ҳуқуқи (муаллиф обрўсини ҳимоя қилиш ҳуқуқи)Муаллифнинг номулкий ҳуқуқлари

асарни такрорлаш (такрорлаш ҳуқуқи) асарнинг асл нусхасини ёки нусхаларини сотиш ёки мулк ҳуқуқини ўзгача тарзда бошқа шахсга ўтказиш йўли билан тарқатиш (тарқатиш ҳуқуқи); асарни барчанинг эътиборига етказиш (барчанинг эътиборига етказиш ҳуқуқи асарнинг асл нусхасини ёки нусхаларини прокатга бериш (прокатга бериш ҳуқуқи); тарқатиш мақсадида асарнинг нусхаларини, шу жумладан мутлақ муаллифлик ҳуқуқлари эгасининг рухсати билан тайёрланган нусхаларини импорт қилиш (импорт қилиш ҳуқуқи) асарни сим (кабель) орқали ёки бошқа шу каби воситалар ёрдамида узатиш йўли билан барчанинг эътибори учун юбориш (кабель орқали юбориш ҳуқуқи); асарга тузатишлар киритиш, уни аранжировка қилиш ёки бошқача тарзда қайта ишлаш (қайта ишлаш ҳуқуқи);Муаллифнинг мулкий ҳуқуқлари асарни омма олдида намойиш этиш (омма

асарни омма олдида ижро этиш (омма олдида ижро этиш ҳуқуқи); асарни симсиз воситалар ёрдамида узатиш йўли билан барчанинг эътибори учун юбориш (эфирга узатиш ҳуқуқи); асарни таржима қилиш (таржима қилиш ҳуқуқи); асарни барчанинг эътиборига такроран юбориш, агар бундай юбориш дастлабки юборишни амалга оширган ташкилотдан бошқа ташкилот томонидан амалга оширилса (барчанинг эътиборига такроран юбориш ҳуқуқи).Муаллифнинг мулкий ҳуқуқлари

расмий ҳужжатлар (қонунлар, қарорлар, тўхтамлар ва шу кабилар), шунингдек уларнинг расмий таржималари расмий ҳужжатлар (қонунлар, қарорлар, тўхтамлар ва шу кабилар), шунингдек уларнинг расмий таржималари расмий рамзлар ва белгилар (байроқлар, герблар, орденлар, пул белгилари ва шу кабилар) расмий рамзлар ва белгилар (байроқлар, герблар, орденлар, пул белгилари ва шу кабилар) халқ ижодиёти асарлари халқ ижодиёти асарлари оддий матбуот ахбороти тусидаги кундалик янгиликларга доир ёки жорий воқеалар ҳақидаги хабарлар оддий матбуот ахбороти тусидаги кундалик янгиликларга доир ёки жорий воқеалар ҳақидаги хабарлар Муаллифлик ҳуқуқи объектлари ҳисобланмайдиган материаллар

айлана ичидаги лотинча "С" ҳарфи айлана ичидаги лотинча "С" ҳарфи мутлақ муаллифлик ҳуқуқлари эгасининг исми-шарифи (номи) мутлақ муаллифлик ҳуқуқлари эгасининг исми-шарифи (номи) асар биринчи марта чоп этилган йил асар биринчи марта чоп этилган йил Муаллифлик ҳуқуқининг муҳофаза белгилари

Ҳаммуаллифлик Икки ёки ундан ортиқ жисмоний шахснинг биргаликдаги ижодий меҳнати натижасида яратилган асарга бўлган муаллифлик ҳуқуқи, мазкур асар бўлинмас бир бутун ёки ҳар бири ҳам мустақил мазмунга эга қисмлардан иборат эканлигидан қатъи назар, ҳаммуаллифларга биргаликда тегишли бўлади. Агар асарнинг муайян қисмидан унинг бошқа қисмларига боғлиқ бўлмаган ҳолда фойдаланиш мумкин бўлса, бу мустақил мазмунга эга бўлган қисм деб эътироф этилади. Ҳаммуаллифларнинг ҳар бири, агар улар ўртасидаги келишувда бошқача қоида назарда тутилган бўлмаса, асарнинг ўзи яратган, мустақил мазмунга эга бўлган қисмидан ўз хоҳишига кўра фойдаланишга ҳақлидир.

Муаллифнинг мулкий ҳуқуқлари мерос бўйича ўтади Муаллифнинг мулкий ҳуқуқлари мерос бўйича ўтади Муаллифнинг шахсий номулкий ҳуқуқлари мерос бўйича ўтмайди Муаллифнинг шахсий номулкий ҳуқуқлари мерос бўйича ўтмайди Муаллифнинг меросхўрлари кўрсатилган ҳуқуқларни ҳимоя қилишга ҳақлидир Муаллифнинг меросхўрлари кўрсатилган ҳуқуқларни ҳимоя қилишга ҳақлидир Муаллифнинг меросхўрлари бўлмаган тақдирда, унинг шахсий номулкий ҳуқуқларини ҳимоя қилиш махсус ваколатли давлат органи зиммасига юкланади Муаллифнинг меросхўрлари бўлмаган тақдирда, унинг шахсий номулкий ҳуқуқларини ҳимоя қилиш махсус ваколатли давлат органи зиммасига юкланади меросхўрлардан ҳеч бири бошқа меросхўрларнинг асардан фойдаланишини етарли асосларсиз тақиқлашга ҳақли эмас. меросхўрлардан ҳеч бири бошқа меросхўрларнинг асардан ф

Асарнинг ижтимоий мулкка айланиши  Асарларга бўлган муаллифлик ҳуқуқининг амал қилиш муддатининг тугаши уларнинг ижтимоий мулкка айланишини билдиради.  Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ҳеч қачон муҳофаза берилмаган асарлар ижтимоий мулк ҳисобланади.  Ижтимоий мулк бўлган асарлардан ҳар қандай шахс муаллифлик ҳақини тўламаган ҳолда эркин фойдаланиши мумкин. Бунда муаллифнинг шахсий номулкий ҳуқуқларига риоя этилиши керак.

ижрочининг фуқаролигидан қатъи назар, ижро биринчи марта Ўзбекистон Республикаси ҳудудида амалга оширилган бўлса ижро ушбу модданинг иккинчи қисми қоидаларига мувофиқ муҳофаза қилинадиган фонограммага ёзилган бўлса фонограммани тайёрловчининг фуқаролиги ёки жойлашган еридан қатъи назар, фонограмма биринчи марта Ўзбекистон Республикаси ҳудудида чоп этилган бўлса Ижрочи Ўзбекистон Республикаси фуқароси бўлса Турдош ҳуқуқларнинг амал қилиш соҳаси

Ижрочилар, фонограммаларни тайёрловчилар, эфир ёки кабель орқали кўрсатув ёхуд эшиттириш берувчи ташкилотлар турдош ҳуқуқлар субъектларидир Турдош ҳуқуқларнинг юзага келиши ва амалга оширилиши учун турдош ҳуқуқлар объектини рўйхатдан ўтказиш ёки бирон-бир бошқа расмиятчиликка риоя этиш талаб қилинмайди Юридик ва жисмоний шахслар, шу жумладан кўрсатув ёки эшиттиришни эфирга узатиш ва кабель орқали юборишни (ретрансляция ҳам шунга киради) амалга оширувчи юридик ва жисмоний шахслар Ретрансляция муаллифлар, ижрочилар, фонограммаларни тайёрловчилар ва бошқа ҳуқуқ эгаларининг эфирга узатиш, кабель орқали юбориш, барчанинг эътиборига етказишга бўлган ҳуқуқларига риоя қилинган ҳолда амалга оширилиши керак Турдош ҳуқуқлар субъектлари

Фонограммага ва (ёки) бундай фонограммага ёзилган ижрога бўлган мутлақ ҳуқуқлар эгалари ўз ҳуқуқларидан хабардор қилиш учун турдош ҳуқуқларнинг муҳофаза белгисидан фойдаланишлари мумкин фонограмма биринчи марта чоп этилган йил айлана ичидаги лотинча "Р" ҳарфи мутлақ турдош ҳуқуқлар эгасининг исми-шарифи (номи) Турдош ҳуқуқларнинг муҳофаза белгилари

исм-шарифга бўлган ҳуқуқ, ижрони ижрочининг шаъни ва қадр-қимматига зарар етказиши мумкин бўлган ҳар қандай тарзда бузиб кўрсатилишидан ёки ҳар қандай бошқача тарзда тажовуз этилишидан ҳимоя қилиш ҳуқуқи ижродан ҳар қандай шаклда фойдаланишга бўлган мутлақ ҳуқуқлар, шу жумладан ижрочининг ижросидан фойдаланишнинг ҳар бир тури учун ҳақ олишга бўлган ҳуқуқ ижро ёзувини такрорлаш (такрорлаш ҳуқуқи), ижро ёзувининг асл нусхаси ёки нусхаларини сотиш ёки мулк ҳуқуқини ўзгача тарзда бошқа шахсга ўтказиш йўли билан тарқатиш (тарқатиш ҳуқуқи) ижро ёзувини барчанинг эътиборига етказиш (барчанинг эътиборига етказиш ҳуқуқи), ижро ёзувининг асл нусхаси ёки нусхаларини, ҳатто улар ижрочининг розилиги билан тарқатилганидан кейин ҳамда асл нусхага ва нусхаларга бўлган мулк ҳуқуқидан қатъи назар, прокатга

Ижрочининг исм-шарифга бўлган ҳамда ижрони ижрочининг шаъни ва қадр-қимматига зарар етказиши мумкин бўлган ҳар қандай тарзда бузиб кўрсатилишидан ёки ҳар қандай бошқача тарзда тажовуз этилишидан ҳимоя қилиш ҳуқуқлари муддатсиз муҳофаза қилинади Фонограммани тайёрловчига нисбатан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳуқуқлар фонограмма биринчи марта чоп этилганидан кейин эллик йил мобайнида ёхуд агар фонограмма унинг биринчи ёзувидан кейин эллик йил ичида чоп этилмаган бўлса, шу муддат мобайнида амал қилади Эфир ёки кабель орқали кўрсатув ёхуд эшиттириш берувчи ташкилотнинг ўз кўрсатуви ёки эшиттиришига нисбатан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳуқуқлари бундай кўрсатув ёки эшиттириш биринчи марта эфирга узатилганидан ёки биринчи марта кабель орқали юборилганидан кейин эллик йил мобайнида амал қилади

Мулкий ҳуқуқларни жамоавий асосда бошқарадиган ташкилотлар нотижорат ташкилотлари ҳисобланади ва ўз устави асосида фаолият кўрсатади. Мулкий ҳуқуқларни жамоавий асосда бошқарувчи ташкилотларнинг уставлари ушбу Қонун талабларига жавоб берадиган қоидаларни ўз ичига олган бўлиши керак Фан, адабиёт ва санъат асарларининг муаллифлари, ижрочилар, фонограммаларни тайёрловчилар ёки бошқа ҳуқуқ эгалари ўз мулкий ҳуқуқларини амалга ошириш мақсадида ўз мулкий ҳуқуқларини жамоавий асосда бошқарадиган ташкилотлар тузишга ҳақлидир Мулкий ҳуқуқларни жамоавий асосда бошқарувчи ташкилотларнинг фаолиятига нисбатан монополияга қарши қаратилган қонун ҳужжатларида назарда тутилган чеклашлар қўлланилмайди Мулкий ҳуқуқларни жамоавий асосда бошқарувчи ташкилотлар 01 03 0C 0C 25 07 01 03 0C 02 1A 0F 01 36 03 05 0C

Мулкий ҳуқуқларни жамоавий асосда бошқарадиган ташкилотлар нотижорат ташкилотлари ҳисобланади ва ўз устави асосида фаолият кўрсатади. Мулкий ҳуқуқларни жамоавий асосда бошқарувчи ташкилотларнинг уставлари ушбу Қонун талабларига жавоб берадиган қоидаларни ўз ичига олган бўлиши керак Фан, адабиёт ва санъат асарларининг муаллифлари, ижрочилар, фонограммаларни тайёрловчилар ёки бошқа ҳуқуқ эгалари ўз мулкий ҳуқуқларини амалга ошириш мақсадида ўз мулкий ҳуқуқларини жамоавий асосда бошқарадиган ташкилотлар тузишга ҳақлидир Мулкий ҳуқуқларни жамоавий асосда бошқарувчи ташкилотларнинг фаолиятига нисбатан монополияга қарши қаратилган қонун ҳужжатларида назарда тутилган чеклашлар қўлланилмайди Мулкий ҳуқуқларни жамоавий асосда бошқарувчи ташкилотлар

ЭЪТИБОРИНГИЗ УЧУН РАҲМАТ !

Купить