Muhitni ifloslantiruvchi moddalar klassifikatsiyasi - Экология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экология

Muhitni ifloslantiruvchi moddalar klassifikatsiyasi

Купить

MUHITNI IFLOSLANTIRUVCHI MODDALAR KLASSIFIKATSIYASI www.arxiv.uz

Reja: 1 At r o f t a b i i y m u h i t n i i fl o s l a n t i r u v c h i m a n b a l a r, i fl o s l a n i s h n i n g t u r l a r i . 2 . At r o f t a b i i y m u h i t n i i fl o s l a n i s h n i n a z o r a t q i l i s h u s u l l a r i v a b o s h q a r u v i 3 . At r o f t a b i i y m u h i t n i k u z a t i s h y u l l a r i . 4 . I fl o s l a n t i r u v c h i m o d d a l a r n i a n a l i t i k - o ' l c h a m i p r i b o r l a r i d a I n d i k a s i y a v a t a x l i l k i l i s h u s u l l a r i . 5 . M u x a m m a d p ay g ‘ a m b a r x a d i s l a r i d a t a b i a t n i m u x o f a z a q i l i s h m a s a l a l a r i www.arxiv.uz

I fl o s l a n i s h m a n b a a l a r i i k k i g u r u x g a b u l i s h m u m k i n : t a b i i y v a a n t r o p o g e n . Ta b i i y m a n b a a l a r : - t o g j i n s l a r i n i n u r a s h i , i s h k o r l a n i s h i ; - e r o s t i d a n c h i k a d i g a n g a z , s u v v a n e f t m a x s u l o t l a r i ( r a d a n v a m e t a n ) ; - i m p u l ' s l i m a n b a a l a r ( v u l k r n l a r n i o t i l i s h i , e r k i m m r l a s h l a r p , s u g . t o s h k i n l a r i , e r k u c h i s h i ) ; A n t r o p o g e n m a n b a a l a r i : - f o y d a g i k a z i l m a l a r n i k a z i b o l i s h v a t a s h i s h ; s a n o a t v a t r a n s p o r t n i n g x a m m a t u r l a r i ; - k i s h l o k x u j a l i g i ; - m a i s h i y s e k t o r l a r ; - u r u s h l a r

1 . K i m y o v i y - ku r i b c h p k d l a y o t g a n d a v r ( v a k t ) i c h i d a k i m e n e i m p d d a l a r n n t a b i i y m u x i t d a ku p y i l l i k u z g a r i s h l a r u r t a c h a m i k d o r i p i o a p y u ke t i s h i v a g a r k i b i n i u z g a r i s h i . ( o ke n l a r , u r m o n l a r O 2 - S O 2 ) X a v fl i l i g i b u y i c h a s i n fl a n a d i ( 1 s i n f e n g x a v fl i ) 2 . F i z i k - a t r o f m u x i t n i fi z i k ku r s a t k i c h l a r i n i u z g a r i s h i x n s o b s h a x r s i l b u l a d i g a n i fl o s l a n i s h l a r. Fi z i k i fl o s l a i i s h l a r k U r p n s h p l a r i ku y i d a g i l a r :TA B I I Y I F LO S L A N I S H L A R N I T U R L A R I www.arxiv.uz

M e x a n i k - fi z i k - - k i m y o v i y o k i b a t s i z a t ro f m u k i t g a f a k ; a t m e x a n i k t a ` s i r i x i s o b i g a i fl o s l a n i s h . A m a l d a fi z i . k - k i m y o v i y o m i l l a r b i l a n ku z a t i b b o r i l a d i . R a d i a s i y a l i - r a d i a k t i v m o d d a l a r n i t a b i i y t a r k n b A n r s o k a s i d a n o s h i b ke t i s h i . YO r u g l i k - s u n ` i y y o r u g l i k m a n b a a l a r i t a ` s i r i p a t n j a s i d n j o y l a r n i n g t a b i i y y o r i t u v c h a n l i g i n i b u z i l i s h i , u n g a k a r a m a - k a r s h i u s i m d i k v a x a y v o n o t o l a m i g a a n o m a l t a ` s i r ku r s a t i s h m u m k i g t b u l g a p k , o ro n g u l i k . B u n g a l a z e r n u r l a n i s h i x a m k

I s s i k l i k ( t e r m a l ) - s a n o a t i s h l a b c h i k a r i s h c h i k ; i n d i l a r i k p z d i r i l g a n x , a v o , c h i k ; a r i l a y o t g a n g a z l a r v a i s s i k ; s u v l a r x i s o b i g a a t r o f p u x , i t x a r o r a t i n i ku g a r i l i s h i ; S h o v k i n ( a ku s t i k ) - s h o v k d n i n t e n s i v l i g i n i t a b i i y d a r a j a s i d n c h o s h i b ke t i s h p x p s o b i g a s o d i r b u l a d i . E l e k t r o m a g n i t - a t r o f m u x i t e l e k t r o m a g n i t x u s u s i y a t l a r s h s h s h a r s h p p x p s o b i g a s o d i r b u l a d i ( y u k r r i ku c h l a t t i s h l i e l e k t r u z a t k i c h l a r , r n l p o v a t e l e v i d e n i e u z a t k i c h l a r i s t a n p i y a l a r i , b e ' . z i

A h b o r o t ( i n f a r m a s i o n ) i n s o n n i p s i xo fi z i o l o g i y a xo l a t i g a t a ` s i r i . A s b s i y m a n b a a l a r i b o ’ l i b , o m m a v i y a x b o r o t v o s i t a l a r i ( t e l e v i d e n i e , g a z e t a l a r , j u r n a l l a r , j u d a s i y q a s i c h i q q a n k i t o b l a r ) v a t u r l i p n d i v i d u a l v a j a m o a t a r h i b o t v o s i t a l a r i v a " m i s s i o n e r l i k " t a ` s i r l a r ( t u r l i s e n t a l a r v a s h a y t o n i y h a m d a e k s t r a s e n s o r l i f a o l i y a t l a r h a m k i r a d i ) x i s o b l a n a d i . B u n g a o d a m k i t u r l i " Z a m b i l l a s h t i r i s h " l a r h a m k i r a d i . I n s o n l a r n i b u n d a y a x b o r o t i fl o s l a n i s h l a r

B i o l o g i k - e ko l o g i k t i z i m g a fl o r a g a , f a u n a g a v a xo s i l d o r t u p r o q q a t l a m i g a s a l b i y t a ` s i r ko ’ r s a t a d i g a n b a k t e r i y a , v i r u s l a r v a b o s h q a b i o l o g i k t a r k i b l a r. I fl o s l a n i s h l a r n i n a z o r a t u s u l l a r i H a m m a n a z o r a t u s u l l a r i n i i k k i g u r u h g a a j r a t i s h g t u m k i n – b e v o s i t a m u h i t d a v a m a s o f a d a t u r i b n a z o a r t q i l i s h u s u l l a r i . O ` z n a v b a t i d a b u u s u l l a r ku z a t u v v a i n s t r u m e n t a l ( o ’ l c h o v a s b o b l a r i ) t u r l a r i g a b o ’ l i n g a k www.arxiv.uz

M a s o f a d a t u r i b n a z o r a t u s u l i g a h a m m a e r y u z i d a n 2 m b a l a n d l i k d a n y u q o r i d a o ’ l c h o v a s b o b l a r i k i r a d i . O x i r g i y i l l a r d a m a s o f a d a n g u r t t b n a z o r a t o l i b b o r i s h , a y n i q s a k a t t a m a y d o n l a r n i e ko l o g i k n a z o r a t n i ( v i l o y a t , r e s p u b l i k a d a ) o l i b b o r i s h d a ke n g q o ’ d l a n i l m o q d a ; o ´ r t a c h a o ’ l c h a m l i m a y d o n l a r d a ( s h a h a r , t u m a n l a r d a ) e ko l o g i k xo l a t i n p . ko ’ z d a n ke c h i r i s h v a o ’ l c h o v a s b o b l a r i b i l a n m a x s u s x a r a k a t 1 i a v t o l a b o r a t o r i y a l a r y o r d a m i d a o l i b b o r i l a d i . B u l a b o r a t o r i y a - x a r

A t r o f t a b i i y m u h i t n i b o s h q a r u v i x o z i r g i z a m o n u s u l l a r i g a q o ’ y i d a g i l a r k i r a d i : - q o i u n i y ( m e ` y o r i y q o n u n c h i l i k l a r g a a s o s l a n g a n , m e ` y o r l a r y o ’ l i b i l a n ) ; - a x b o r o t - i n f o r m a s i o n ( m o n i t o r i n g , k a r t e t l a s h t i r i s h , k a d a s t r l a r. n i o l i b b o r i s h , g e o a x b o r o t t i z i m l a r i ) ; - m a ` m u r i y ( a t r o f m u h i t g a t a ` s i r i n i b a x o l a s h , e k o m A A i k e k s p e r t i z a , e k o l o g i k a u d i t , l i s e n z i y a l a s h v a s e r t i fi k a t l a s h ) ; - i q t i s o d i y ; A t r o f m u h i t n i x o l a t i n i k o m p l e k s t i z i m l i k u z a t i s h a s o s i d a g i : - e ko l o

- o r g a n e t i k : ko ’ r i s h , e s h i t i s h , s e j i s h , h i d l a b b o ’ l i s h , t a ` m s e z i s h ; - h a y v o n o t v a o ’ s i m l i k l a r n i h o l a t i v a h u l q i n i k u z a t i s h ; - k o ’ c h m a h a m d a t u r g ' u n e r u s t i k a n t a k t l i v a m a s o f a d a n t u r i b f o y d a l a n i l a d i g a n k e r a k l i y k o ’ r s a t k i c h l a r n i h i s o b l o v c h i j i h o z l a r n i i s h l a t i s h ; - k o ’ c h m a h a m d a t u r g ' u n e r u s t i k o n t a k t l i v a m a s o f a d a n t u r i b f o y d a l a n i l a d i g a n h a m d a ( fi z i k a v i y y o k i a l o q a y o ’ n a l i s h l a r i y o r d a m i d a ) o r a l i q a h b o r o t l a r n i k a m e r a l o ’ z l a s h t i r i s h l a r ; - k a m u n a l l a r

- h a r h i l u z a t k i c h l a r o ’ r n a t i l g a n m a s o f a d a n t u r i b f o y d a l a n i l a d i g a n ( fi z i k a v i y y o k i a l o q a y o ’ n a l i s h l a r i y o r d a m i d a ) o r a l i q a x b o r o t l a r n i c a m e r a l o ’ z l a s h t i r i s h ; - q i d i r i l a y o t k a n k o ’ r s a t k i c h l a r n i a n i q l a s h m a q s a d i d a m a t e m a t i k m a d e l l a s h t i r i s h u s u l l l a r i n i i s h l a b q a t o r ko ’ r s a t k i c h l a r n i t o ’ g ' r i d a n t o ’ h r i y o k i m a ` l u m v a q t d a o ’ l c h a s h . K i m y o v i y i fl o s l a n i s h n i q u y d a g i u s u l l a r b i l a n a n i q l a s h m u m k u n : - f o t o m e t r i k - n a z o r a t d a g i v a o ’ l c h a n g a n e r i t m a l a r n i n g o p t i k z

- fl u o r e s s e n t u s u l - t u r h u n y o k i m a j b u r i y l y u m i n i n s e n t n u r l a n i s h l a r s p e k t o r m o l i n t e k s i fl i k n i y o k i o ’ l c h a s h d a v r i d a o ’ l c h a s h g a a s o s l a s h g a n n u r l a n t i r i s h m a n b a i s i f a t i d a u l t i r a b i n a f s h a n u r l a r i h i s o b l a n a d i . Tu r g ' u n a s b o b l a r i s h l a t i l a d i . www.arxiv.uz

4 . 1 . K i m y o v i y i fl o s l a n i s h n i q u y d a g i u s u l l a r b i l a n a n i q l a s h m u m k u n : Fa t a m e t r i k , s p e k t r o s k o p i k , fl u o r e s e n t , i n t e r f e r a m e t r i k , e l e k t r o k i v i y , m e d a r l i , x r o m o t o g r a fi y a , a t o m l i - a b s o r b s i y a , m a s s - s p e k t r o m e t r i k . 4 . 2 . R a d i a s i o n i fl o s l a n i s h l a r n i q u y d a g i u s u l l a r d a a n i q l a n a d i : I o n i z a s i y a , k i m y o v i y , f o t a g r a fi k , i s i n t i l l y a y i y a . 4 . 3 . I s s i q l i k ( h a r o r a t l i ) i fl o s l a n i s h q u y d a g i u s u l l a r d a a n i q l a n i s h i m u m k u n : I n f r a q i z i l t e r m a m e t i r l a r , p a r a m e t r i k t e r m a m e t i r l a r , s i

4 . 5 . T i t r a m e l i ( t e b r a n i s h ) i fl o s l a n i s h l a r n i q u y d a g i u s u l l a r d a a n i q l a n a d i : P ` e z o e l e k t r i k ( e l e k t i r s i g n a l o ’ l c h ) , t e b r a n i s h a k u s t i k ( e l e k t i r m a g n i t s i g n a l t o ’ l c h ) . 4 . 6 . YO r u g ' l i k i fl o s l a n i s h l a r n i q u y d a g i u s u l l a r b i l a n a n i q l a n a d i : F o t o m e t r i k ( y a r i m . o ’ t k a z . q a b u l . o ’ z g a r ) . O p t a k u s t i k u s u l - h a r h i l m u h i t l a r d a t o v u s h l a r n i t a r q a l i s h i t e z l i g i n i o ’ l c h a s h g a a s o s l a n g a n . Tu r g ' u n a s b o b l a r i s h l a t i l a d i ; - i n t e r f e r o m e n t l a r u s u l - m u h i t l a r n i n g s p e k t r a l c h i z i

- m e d a r l i u s u l - ko ’ r i n u v c h i y o k i i n fi r a q i z i l n u r l a r s p e k t i r d a l a z e r n i f a o l c h o ’ g ' l a n t i r i s h g ' i s o b i g a g a z a r a l a s h m a l a r d a g i ( h a v o m u h i t i d a g i ) i fl o s l a n i s h l a r t a r k i b i n i s p e k t i r l a r i n i q a y t a r i l i s h i n i o ’ l c h a s h k a a s o s l a n g a n . N u r l a n i s h m a n b a y i s i f a t i d a g a z l i y o k i q a t t i q t a n a l i l a z e r b o ’ l i s h i m u m ku n . Tu r g ' u n v a ko ’ c h m a d a s g o h l a r i s h l a t i l a d i . - x r o m a t o g r a fi k u s u l - a r a l a s h m a l a r ko m p a n e n t l a r n i i k k i x a r a k a t c h a n v a x a r a k a t s i z f a z o l a r g a s i l i s t i v a j r a t i s h g a a s

K a m c h i l i g i 1 0 0 % i fl o s l a n t i r u v c h i z a r a r l i m o d d a l a r n i y u t i s h q o b i l y a t i g a e g a b o ’ l g a n y a n g i s a r b e n t l a r n i i s h l a s h i d i r. B u u s u l d a u g l e v a d a r a o d l a r , o r g a n i c k i s l a t a l a r , p e s t i s i d l a r v a b o s h q a l a r a n i q l a n a d i . Tu r g ' u n a s b o b l a r i s h l a t i l a d i . - a t o m l i - a b s o r b s i y a u s u l i e l e m e n t l a r a t o m l a r n i n g r e z o n a n s l i n u r l a n i s h l a r i n i s e l e k t i v y u t i s h x u s u s i y a t i d a n f a y d a l a n i l a d i . M a s a l a n b u u s u l d a h a v o d a g i o g ' i r m e t a l l a r t a r k i b i a n i q l a n a d i . Tu r g ' u n a s b o b l a r i s h l a t i l a d i .

- k i m y o v i y u s u l - i o n l i t u r l a n i s h t a ` s i r i d a m o d d a l a r d a g i r a d i i o s i o n - k i m y o v i y o ’ z g a r i s h l a r n i s o n i n i o ’ l c h a s h g a a s o s l a n g a n . - f o t a g r a fi k u s u l m o d d a l a r d a p a y d o b b o ’ l a d i g a n s o n l i n u r l a n m s h n i r o ’ y x a t g a o l u v c h i s e z g i r f o t o m a t i r a l q a t l a m i ; - s s i k t i l y a s i y a u s u l i - y u q o r i i n e r g i y a l i n u r l a n i s h t a ` s i r i d a ko ’ r n u v c h i n u r l a r n i r o ’ y x a t g a o l i s h g a a s o s l a n a d i . B u u s u l l a r d a t u r h u n v a ko ’ c h m a a s b o b l a r i s h l a t i l a d i . - I s s i q l i k ( x a r a k a t l i ) i fl o s , q u y u q u s u l l a r d a a n i q l a n i s h

- s i m o b l i v a s p i r t l i ( s u y u q l i k ) t e r m o s i t l a r m o d d a l a r n i n g h a r a k a t t a ` s i r i d a o ’ z i n i n g h a j m i n i o ’ z g a r t i r i s h g a a s o s l a n g a n . - t e r m o m e t i r- m e t a l b u g ' l a r i n i n g h a r x i l h a r a k a t c h i j i q ke n g a y i s h i g a a s o s l a n g a n . Ko ’ c h m a a s b o b l a r i s h l a t i l a d i . S h o v q i n l i i fl o s l a n i s h l a r n i o ’ l c h a s h u c h u n s p e k t r a l v a i n t e g r a l o ’ l c h a s h u s u l l a r i a n i q l a n a d i . B u u s u l t o v u s h b o s i m i n i ( 1 6 . . . 2 0 0 0 G s ) t o v u s h c h e g a r a l a r i d a g i y o k i a l ox i d a o ’ z g a r i s h i n i o ’ l c h a s h g a a s o s l a n g a n . www.arxiv.uz

T i t r a s h l i ( t e b r a n i s h ) i fl o s l a n i s h l a r q u y i d a g i u s u l l a r d a a n i q l a n a d i : - p ' e z o e l e k t r i k u s u l - y a ` n i m e x a n i k t e b r a n i s h l a r n i e l e k t r s i g n a l l a r g a o ’ z g a r t i r i s h l a r g a a s o s l a s h g a . - Te b r a n i s h a k u s t i k - m e x a n i k p a s t c h a s t o t a l i t e b r a n i s h l a r n i e l e k t r o m a g n i t s i g n a l l a r g a o ’ z g a r t i r i s h g a a s o s l a n g a n . Yo r u g ' l i k i fl o s l a n i s h l a r i q u y i d a g i u s u l l a r b i l a n a n i q l a n a d i : - f o t o m e t r i k u s u l - y o r u g ' l i k t a ` s i r i d a x a r x i l y a r i m o ’ t k a z g i c h l a r o ’ t k a z i s h k o b i l i y a t i n i . 4 . 7 . E l e

I n d i k a s i y a v a t a h l i l u s u l l a r i n i t a s h l a s h d a a h a m i y a t i u l a r n i n g s e z g i r l i g i v a i s h l a b c h i q a r i l i s h i n i h a m d a n a m u n a n i o l i s h i v a o ’ l c h a m g a t a y o r l a s h t e x n i k v a t e x n o l o g i y a n i n g e ’ t i b o r g a o l i s h ke r a k . www.arxiv.uz

I s l o m d i n i ke n g t a r q a l a b o r i s h i b i l a n b i r g a , a s t a - s e k i n u n i n a z a r i y , f a l s a fi y , x u q u q i y t o m o n l a r i n i i s h l a b c h i q i s h g a e ’ t i b o r ku c h a y i b b o r d i . N a t i j a d a , I X-X a s r l a r g a ke l i b Q u r ’ o n g a a s o s l a n g a n m a x s u s i s l o m i l m l a r i , y a ’ n i i s l o m n i t u r l i t o m o n l a m a m u s t a x k a m l a s h v a u n i t a l q i n e t i s h g a q a r a t i l g a n m a x s u s d i n i y i l m l a r s h a k l l a n a b o s h l a d i . M a s a l a n , Q u r ’ o n n i n g s o ‘ n g g i m a n b a i x i s o b l a n m i s h x a d i s l a r , y a ’ n i M u x a m m a d p a y g ‘ a m b a r n i n g n a s i x a t , s o ‘ z , r i v o y a t l a r i n i t o ‘ p l a s h g a q

H a d i s l a r i s l o m p a y g ‘ a m b a r i M u x a m m a d a l a y x i s s a l o m n i n g n a s i x a t l a r i , x i k m a t l i s o ‘ z l a r i v a u x a q i d a g i x i ko y a l a r i d a n i b o r a t d i r. H a d i s l a r a s o s a n p a y g ‘ a m b a r v a f o t i d a n ke y i n t o ‘ p l a n i b , t a r t i b g a ke l t i r i l g a n . H a d i s n i n g m a ’ n o s i « t o z a » , «y a n g i v u j u d g a ke l g a n » n a r s a n i a n g l a t a d i . U n d a M u x a m m a d p a y g ‘ a m b a rn i n g d u n y o q a r a s h i , d i n i y , b a d i i y , i l m i y v a m a d a n i y t a f a k ku r i i n ’ i ko s t o p g a n . M a r ka z i y O s i y o j u m x u r i y a t l a r i n i n g m u s t a q i l l i g i s h a ro f a t i b i l a n x a d i s l a r t u r l i t i l l a rd a c

Ko ‘ p l a b k i s h i l a r x a d i s l a rn i t o ‘ p l a g a n . S h u n i t a ’ k i d l a s h l o z i m k i x a d i s l a rn i n a q l q i l i s h v a u n d a n f o y d a l a n i s h j u d a n o z i k i s h b o ‘ l i b , y u q o r i m a s ’ u l i y a t n i t a l a b q i l a d i . B u g u n g i ku n d a o ‘ z b e k x a l q i n i n g o ‘ t m i s h d a g i b o y p e d a g o g i k m e ro s l a r i n i , m a d a n i y a t i n i , u r f- o d a t l a r i n i , a y n i q s a a t ro f- m u x i t g a o i d b o ‘ l g a n m a d a n i y a t n i o ‘ rg a t i s h , t a n i s h t i r i s h m u x i m a x a m i y a t g a e g a . Q u r ’ o n i ka r i m v a x a d i s l a rd a o ‘ z a k s i n i t o p g a n e ko l o g i y a g a o i d d u rd o n a l a r b i l a n t a n i s h t i r i s h a t ro f- m u x i t g

Ay n i q s a , I s m o i l A l -B u x o r i y t o ‘ p l a g a n v a x a q i q i y ( s a x i x ) i s h o n a r l i x a d i s l a r n i o ‘ r g a n i s h z a r u r x i s o b l a n a d i . B u b i z n i n g u l u g ‘ Va t a n d o s h i m i z i s l o m o l a m i d a S a x i x i B u x o r i y n o m i b i l a n m a s h x u r b o ‘ l g a n , x o z i r g i v a q t d a x a d i s l a r n i n g t o ‘ r t t a s i k i r i l c h a y o z u v i d a g i o ‘ z b e k t i l i d a c h o p q i l i n g a n . B a q i z A l o d d i n q a l a m i g a m a n s u b x a d i s l a r d a n q u y i d a g i g a p l a r a y t i l g a n : 1 8 . Q o ‘ y b o q . Z e r o , u a y n i b a r a k a d u r. 2 2 . B u t i l s i z x a y v o n l a r t o ‘ g ‘ r i s i d a A l l o x d a n q o ‘ r q i n g l a r. U l a r n i y a r o q l i x

A g a r s i z l a r t u r g a n y e r g a t u s h s a u n d a n q o c h i b c h i q m a n g l a r. 1 6 5 . S i z l a r g a m i s v o q q i l i s h n i ( t i s h t o z a l a s h n i ) ko ‘ p t a y i n l a d i m . 1 8 9 . A l l ox t a o l o n i n g o ‘ z i g o ‘ z a l d i r , g o ‘ z a l l i k n i y a x s h i ko ‘ r a d i . 1 9 0 . H a q t a o l o o ‘ z i p o k , p o k l i k n i y a x s h i ko ‘ r a d i . Œ z i t o z a , t o z a l i k n i y a x s h i ko ‘ r a d i . Œ z i o l i y x i m m a t l i k n i y a x s h i ko ‘ r a d i . Œ z i o c h i q q o ‘ l l i k n i y a x s h i ko ‘ r a d i . E s h i k l a r i n i n g o l d i n i p o k i z a t u t i n g l a r. 3 4 0 . H i l o l q i l i n g l a r , ( t i s h , s o q o l , p a n j a o r a l a r i g a b a r m o q t i q i s h ) . 4 1 4 . Yo m o n x a

1 . I l o n . 2 . O l a q a r g ‘ a . 3 . S i c h q o n . 4 . Q u t i r g a n i t . 5 . K a l x a t . 4 3 6 . O t b o q i s h k i s h i g a xo s d i r. 1 . B i r k i s h i u c h u n s a v o b . 2 . B o s h q a b i r o v u c h u n p a r d a . 3 . Ya n a b i r o v u c h u n g u n ox d i r. www.arxiv.uz

4 4 5 . D u n y o s h i r i n v a c h i r o y l i d i r. A m m o u n d a n o ‘ z x a q i n i o l s a , u o d a m g a b a r a k a b e r i l a d i . A m m o q a n c h a d a n - q a n c h a n a f s i g a b e r i l g a n o d a m l a r b o r k i q i y o m a t k u n i u l a r g a f a q a t d o ‘ z a x o l o v i n a s i b b o ‘ l a d i . 4 7 4 . S a f a r q i l i n g l a r , s o g ‘ l o m b o ‘ l a s i z l a r v a r i z q l a n a s i z l a r. 4 8 6 . S a y y o x l a r- r o ‘ z a d o r l a r d i r. 4 9 5 . M i s v o q t u t i s h ( o g ‘ i z t o z a l a s h ) x a r b i r k a s a l l i k k a d a v o d i r ( o ‘ l i m d a n b o s h q a ) . 5 4 2 . H o v l i s a x n a l a r i n i t o z a t u t i n g l a r. 5 5 0 . E y A l l o x n i n g b a n d a l a r i ! D a v o l a n i n g l a r , c h u n k i A l l

5 7 5 . Q o ‘ y b a r a k a d i r , t u y a a x l i g a i z z a t d i r ( e g a s i g a a z i z l i k d i r ) . O t n i n g p e s h o n a s i g a q i y o m a t g a c h a y a x s h i l i k y o z i l g a n d i r. U n i b o q q a n y a x s h i l i k o l a d i . Q u l i n g , b i r o d a r i n g d i r , u n g a y a x s h i i l k q i l . A g a r b i r o r i s h d a q i y n a l i b q o l g a n i n i k o ‘ r s a n g y o r d a m b e r. 5 8 6 . K i s h i l a r g a s o y a b e r u v c h i d a r a x t n i k e s g a n b o s h i b i l a n d o ‘ z a x g a t a s h l a n a d i . 7 3 2 . Q a y s i b i r m u s u l m o n e k i n e k s a , y o k i b i r o r d a r a x t o ‘ t q a z s a s o ‘ n g u n i n g m e v a s i d a n q o ‘ s h y o k i x a y v o n y e s a , y e y i l g a n n a r s a n i n g x a r b i r i

9 1 3 . O l o v d u s h m a n d i r , u n d a n e x t i y o t b o ‘ l i n g l a r. 9 5 7 . S h a m o l n i s o ‘ k m a n g l a r , c h u n k i u A l l ox n i n g r a x m a t i d a n . U r a x m a t n i x a m , a z o b n i x a m o l i b ke l a d i , l e k i n s i z l a r A l l ox d a n u n i n g y a x s h i l i g i n i s o ‘ r a n g l a r , y o m o n l i g i d a n p a n ox t i l a n g l a r. 9 5 8 . I s l o m d a x a y v o n n i n g b o s h b o l a s i n i q u r b o n l i k q i l i s h b i l a n i r i m q i l i s h y o ‘ q d i r x a m d a r a j a b o y n i n g b o s h i d a q u r b o n l i k q i l i s h x a m y o ‘ q d i r. B u n d a n t a s h q a r i a t r o f- m u x i t g a z a r a r ke l t i r u v c h i k i s h i l a r x a q i d a b a ’ z i b i r fi k r l a r x a m b a y o n e t i l g a

H a d i s l a r d a o ‘ s i m l i k v a x a y v o n l a r n i m u x o f a z a q i l i s h , i n s o n i y a t g a z a r u r b o ‘ l g a n t u r l a r n i n g m i q d o r i n i k o ‘ p a y t i r i s h x a q i d a g i fi k r l a r i f o d a t o p g a n . Ya s h a s h m u x i t i t o z a l i g i v a t a n a n i t o z a o z o d a s a q l a s h m a s a l a l a r i g a m a x s u s a x a m i y a t b e r i l g a n . D e x q o n c h i l i k , c h o r v a c h i l i k i n s o n i y a t n i n g k a s b x u s u s i y a t l a r i d a n d i r. M e x n a t k a s h s h a x s l a r x u r m a t g a s a z o v o r d i r l a r , k i m l a r a g a r b o y l i k o r t t i r i s h v a n a f s n i q o n d i r i s h n i y a x s h i k o ‘ r s a , u l a r d o ‘ z a x a l a n g a s i g a d u c h o r b o ‘ l a d i . M o

J a n n a t o n a l a r q a d a m i o s t i d a d u r. D u n y o s h i r i n v a ko ‘ r k a m d i r. Ta n g r i s i z l a r n i o ‘ t g a n l a r n i n g o ‘ r i n b o s a r i q i l g a n , q a n i s i z l a r n i m a q i l a s i z l a r ! – d e b y o z i l g a n m u q a d d a s k i t o b d a . H a d i s g a r i o y a q i l i s h – b u d e m a k m a m l a k a t i m i z e ko l o g i k v a z i y a t n i y a x s h i l a s h , a xo l i s o g ‘ l i g i n i m u xo f a z a q i l i s h v a i r s i y a t x a z i n a s i n i s a q l a b q o l i s h d e m a k d i r. B i z n i n g a s r i m i z g a ke l i b o d a m l a r n i n g e ’ t i b o r s i z l i g i t u f a y l i s u v , x a v o , t u p r o q i fl o s l a n d i v a xo z i r b u t u n o l a m d a e ko l o g i y a m u a m m o l a r i , t a b i a

Ye r q u y o s h d a n n u r o l a d i , u n i n g xo s i l d o r l i g i , t i r i k v a o ‘ l i k t a b i a t q u y o s h g a a l o q a d o r d i r. S h u s a b a b l i a j d o d l a r i m i z u n g a s i g ‘ i n i s h g a n , e ’ t i q o d q i l i s h g a n . O ` s i m l i k , x a y v o n l a r v a o d a m x u j a y r a l a r i n i n g y a r m i d a n ko ‘ p q i s m i n i s u v t a s h k i l e t a d i , b i n o b a r i n s u v n i n g t a r k i b i v a s i f a t i k a t t a e ’ t i b o r g a l o y i q d i r. A b u A l i i b n S i n o fi k r i c h a x a v o a g a r s o f t o z a b o ‘ l s a o d a m l a r y u z l a b y i l l a r u m r ko ‘ r i s h l a r i m u m k i n . B i z n i n g x a l q i m i z a s r l a r o s h a x a d i s l a r g a q a r a b i s h t u t g a n . U m i l l i o n l a b

H a d i s l a r d a s a v o b u g u n o x , x a l o l u , x a r o m , e z g u l i k v a y o m o n l i k , a d o l a t v a a d o l a t s i z l i k , j a x o l a t v a f a z i l a t , o x i r a t v a b o s h q a l a r a k s t o p g a n d i r. B i z n i n g a j d o d l a r i m i z t a b i a t g a n i s b a t a n o q i l o n a m u n o s a b a t d a b o ‘ l i b , u n i a v a y l a s h k e r a k d e b q a y d q i l i b o ‘ t i s h g a n . B i z n i n g y u r t i m i z d a o d a m l a r n i n g s h a r i a t q o n u n l a r i g a , « u v o l » , « g u n ox » , « x a r o m » , « ku f r » , « s a v o b » , « i s r o f » k a b i t u s h u n c h a l a r g a e ’ t i q o d l a r i t u f a y l i k o ‘ p g i n a x a y v o n l a r n o b u d b o ‘ l i s h d a n , d a r a x t l a r k e s i b t a s h l a s h

B a s s h u n d a y e k a n e n d i x a l q i m i z n i n g e z g u a x l o q q a e g a b o ‘ l i s h v a q t i y e t d i , f a q a t s h u n d a g i n a t a b i a t o ‘ z x i m o y a c h i l a r i n i t o p a d i . B i r d o n i s h m a n d q u y i d a g i c h a y o z a d i : « K i t o b q a d r l i v a q a d r s i z b o ‘ l a d i . B a ’ z i k i t o b l a r c h o p q i l i n m a s d a n e s k i r a d i , y a n a b i r i b i r n e c h a y i l l a r m a s h x u r b o ‘ l i b , b a ’ z i l a r i b u t u n b i r a s r m a ’ n a v i y s i y m o s i n i m u a y y a n e t a d i . K i t o b l a r b o r k i k e l g u s i a s r l a r v a n a s l l a r u c h u n y o z i l g a n b o ‘ l i b , s h a k l j i x a t d a n e s k i r s a , x a m m a z m u n j i x a t d a n x a m m a v a q t y a n g i d i

1 G e r a s i m o v I P e k a l o g i c h e s k i e p r o b l e m ’ v p r r s h l o y n o s t o y a s h i y i b u d u s h e y g e o g r a fi i m i r M N a u k a 1 9 8 5 2 I z r a e l ’ Yu A e k a l o g i y a i k o n t r o l s o s t o y a n i y a p r i r o d n o y s r e d ’ M G i d r a m e t e o z d a t 1 9 8 4 3 M a n i t o r i n g p r i r o d n o y S r e d i u v b a s s e y n e A r a l ’ k o g o m o r y a L G i d r o m e t e d i z d a t 1 9 9 1 4 Tu x t a e v A X a m i d o v A e k a l o g i y a a s o s l a r i v a t a b i a t n i m u x a f o z a k i l i s h To s h k e n t U k i t u v c h i 1 9 9 2 5 C h Y Ye r n o v a N M B i u l o v a E M e k a l o g i y a M P r o v e s h e n i e 1 9 8 9 6 e g a m b e r d i e v R e k a l o g i y a To s h k e n t U z b e k i s t o n 1 9 9 4 7 N o v i k o

Купить