Мулкчилик ва хўжалик юритиш шакллари - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	215.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Мулкчилик ва хўжалик юритиш шакллари

Купить

Мулкчилик ва хўжалик юритиш шакллари

РЕЖА:  1. Мулкий муносабатларнинг шаклланиш жараёни  2. Иқтисодий муносабатлар тизимида мулкчилик  3. Мулкнинг турли шакллари  4. Иқтисодий ислоҳотлар ва мулкдорлар синфининг вужудга келиши

Мулкий муносабатларнинг шаклланиш жараёни  Мулк ишлаб чиқаришнинг ашёвий омилларига эгалик қилиш, улардан фойдаланиш ва уларни тасарруф этиш жараёнида вужудга келадиган иқтисодий муносабатлар тизимидир. Мулк, биринчидан, жамиятда ишлаб чиқариш хусусиятларини, иккинчидан, жамият иқ-тисодий ҳаётининг асосларини белгилаб беради. Бунинг сабаби мулк- нинг бирламчи эканлигидадир. У жамиятда ҳукмрон бўлган ишлаб чиқариш муносабатларининг негизини ташкил этади. Мулк ишлаб чиқаришнинг натижаларини тақсимлаш, айирбошлаш ва истеъмол қилиш хусусиятларини белгилайди. ишлаб чиқариш омилларини мулкчилик

М улкчилик тушунчаси  Масалан, тадбиркорлик фаолиятидаги бир шахс ишлаб чиқариш омиллари (ишлаб чиқариш воситалари, ишчи кучи)га, эгалик қилса, бошқа бир шахс, албатта, бу имкониятдан маҳрумдир. Шундай қилиб, мулкчилик тушунчаси асосида табиат эмас, балки жамият ижтимоий муносабатлари ётади. Мулкдор ўз сармоялари билан шахсан ўзи ёки менеджерлар орқали ишлаб чиқариш жараёнини ташкил этади ва ишлаб чиқариш фаолиятининг натижасини ўзлаш-тиради, яъни фойда олади ёки зарар кўради.

Мулкчилик иқтисодий категория си  Ишчи кучининг мулкдорлари ёлланиб ишлайди, иш ҳақи олади. Мулкнинг жамият ижтимоий ҳаётидаги аҳамияти ҳақидаги фикр-мулоҳазалар мавҳум назарий хусусиятга эга эмас. Бундай ҳолатни бир-бирига қарама-қарши турувчи иккита сиёсий ва ижтимоий-иқтисодий тизимлар, яъни давлат-бюрократик мулкка асосланган маъмурий- буйруқбозлик иқтисодиёти ҳамда хусусий мулкнинг тенг ҳуқуқлигига асосланган рақобатли бозор тизимлари қиёсланишида аниқ намоён бўлади.  Мулкчилик иқтисодий категория сифатида кенг, серқирра тушунча бўлганлигидан иқтисодиёт тарихида кўп асрлар давомида кўплаб баҳсларга сабаб бўлиб келди. П.Ж.Прудон майда мулкдорлар нуқтаи назарини ифодалаб «мулкчилик ўғирликдир», деб талқин қилади. Бу фикр иқтисодчилар томонидан муттасил равишда танқидга учраб келди.

М улк ўзи нима?  Биринчидан , бу муайян ишлаб чиқариш муносабатлари (яъни ишлаб чиқариш жараёнида кишилар ўртасида вужудга келадиган, унинг дастлабки шарти ва натижасининг муносабатлари).  Иккинчидан , кишиларнинг моддий неъматларни, энг аввало, ишлаб чиқариш воситаларини (унинг шарт-шароитларини), шунинг-дек ишлаб чиқариш фаолияти натижаларини бевосита ўзлаштириб олиш соҳасидаги иқтисодий муносабатлардир.  Учинчидан , мазкур муносабатларнинг моҳияти моддий неъмат-ларнинг муайян шахслар ёки уларнинг жамоалари томонидан ўзлаш-тириб ва ўз ихтиёрига ўтказиб олинганлиги ҳолатидан иборатдир. Мулк ишлаб чиқарилган моддий неъматларни ўзлаштиришнинг ижтимоий шаклидир.  Бинобарин, мулкчилик кенг маънодаги иқтисодий категория сифатида кишилар ўртасида ишлаб чиқариш воситалари ва истеъмол буюмлар

• ўзаро алоқалар ва шакллар мажмуи  Ишлаб чиқариш воситаларига бўлган мулкчилик ишлаб чиқа-риш жараёнида ишлаб чиқарувчилар ўртасидаги ўзаро иқтисодий алоқалар хусусиятини белгилабгина қолмай, ишлаб чиқарилган маҳсулотларни айирбошлаш ва истеъмол қилиш шаклларини ҳам белгилайди. Бу ўзаро алоқалар ва шакллар мажмуи эса жамият ишлаб чиқариш муносабатлари тизими йўналишини белгилайди.  Жамиятдаги ҳукмрон бўлган ишлаб чиқариш муносабатлари ишлаб чиқаришнинг ашёвий натижаларини ўзлаштиришнинг хусу- сиятларини ҳам белгилаб беради. Мулк ва мулкчилик муносабатлари жамиятнинг асоси ва иқтисодий негизидир. Шу сабабли ҳар қандай мамлакатнинг Конституциясида шундай ҳолат эътироф этилган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 53-моддасига муво- фиқ, мустақил давлат иқтисодиётининг асосини ташкил

Ўзбекистон Республикаси фуқаролик ҳуқуқи қонуни ҳужжат-ларида мулкчилик ҳуқуқи  Ўзбекистон Республикаси фуқаролик ҳуқуқи қонуни ҳужжат-ларида мулкчилик ҳуқуқи – шахснинг ўзига қарашли мол-мулкка ўз хоҳишига қараб ва ўз манфаатларини кўзлаган ҳолда эгалик қилиши, ундан фойдаланиши ва тасарруф этиши ҳуқуқи эканлиги, шунингдек ким томонидан бўлмасин, мулк ҳуқуқининг ҳар қандай бузилиши бартараф этишни талаб қилиш ҳуқуқи белгилаб қўйилган.  Ушбу ҳуқуқ юридик фан ва амалиётда умум томонидан эътироф қилинган учта таркибий қисмдан иборат. Биринчидан , эгалик қилиш қонуний ҳуқуқ бўлиб, бунда қонунга асосланган ҳолда муайян ашёга эга бўлиш, уни ўз хўжалигида сақлаб туриш, балансга киритиш имкониятидир. Иккинчидан , фойдаланиш қонуний ҳуқуқ, яъни ашё-дан хўжалик ёки бошқа мақсадларда фойдаланиш, у

Мулкчилик субъекти  Мулкчилик жамиятдаги ҳам ҳуқуқий, ҳам иқтисодий муноса-батлар мазмунини ўзида Мулкчилик жамиятдаги ҳам ҳуқуқий, ҳам иқтисодий муноса-батлар мазмунини ўзида мужассамлаштирган. Шу сабабли мулкчи-ликнинг ҳуқуқий ва иқтисодий мазмуни бир-бири мужассамлаштирган. Шу сабабли мулкчи-ликнинг ҳуқуқий ва иқтисодий мазмуни бир-бири билан ўзаро боғ-лиқ. Шу туфайли мулкчилик ҳам иқтисодий, ҳам ҳуқуқий катего-риядир.билан ўзаро боғ-лиқ. Шу туфайли мулкчилик ҳам иқтисодий, ҳам ҳуқуқий катего-риядир.  Мулкчилик иқтисодий ўзлаштиришнинг тарихий муайян шакли бўлиб, ундан моддий Мулкчилик иқтисодий ўзлаштиришнинг тарихий муайян шакли бўлиб, ундан моддий неъматлар ишлаб чиқариш ва хизматларни амалга оширишда фойдаланилади. Шунга неъматлар ишлаб чиқариш ва хизматларни амалга оширишда фойда

М улкчилик ҳуқуқининг вужудга келиши  Мулкчилик ишлаб чиқаришнинг ашёвий омилларига ва хизмат-ларига эгалик қилишда шаклланади. Масалан, товар оборотида бирор шахсда конкрет ашёга мулкчилик ҳуқуқининг вужудга келиши айни вақтда бошқа шахсдаги унга бўлган мулкчилик ҳуқуқининг бекор қилинишини англатади. Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари мулкчилик ҳуқуқини қўлга киритишнинг бир қанча асосларини белгилаб берган. Бундай асослар жумласига қуйидагилар киритилган: меҳнат фаолияти, мол-мулкдан фойдаланиш бўйича тадбиркорлик ва бошқа хўжалик фаолияти, шу жумладан, битимлар бўйича мол-мулкни яратиш, кўпайтириш, қўлга киритиш, давлат мол-мулкини хусусийлаштириш, мерос қилиб олиш, қўлга киритиш муддати, қонун ҳужжатларига зид бўлмаган бошқа асослар.

И шлаб чиқариш омиллари мулкчили ги  Шундай қилиб, ишлаб чиқариш омилларини мулкчилик, киши-лар ўртасидаги ишлаб чиқариш, айирбошлаш, тақсимот ва истеъмол муносабатларининг хусусиятлари белгилайди.  Мулк ва мулкчилик жамиятда бутун ижтимоий муносабатлар- нинг асосидир, пойдеворидир. Мулкчилик асосида айрим шахслар, гуруҳлар, синф ва қатламларнинг жамиятда эгаллаб турган мавқеи, ишлаб чиқариш омилларидан фойдаланиш имконияти даражаси белгилаб берилади.  Бозор иқтисодиётига асосланган тизимда хусусий мулк бирлам- чи даражада бўлади ва бошқа мулк шаклларига нисбатан асосий, яъни етакчи ҳисобланади.  Республикада эволюцион йўл билан эски мулк шакллари ўрнига келувчи янги мулк шакллари рақобатли кураш асосида ўзининг янги тузум учун яшовчанлигини кўрсатмоқда.

Купить