Neyrolingvistika - Лингвистика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	05 Сентябрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Лингвистика

Neyrolingvistika

Купить

Mavzu: Neyrolingvistika Reja: • Neyrolingvistika fanining o`rganilishi • Epilepsiya. • Afaziya. • Nevrolingvistik dasturlar haqida.

• Neyrolingvistika – neyron va lingvistika so‘zlarining o‘zaro birikuvidan, qo‘shilishidan hosil bo‘lib, inson miyasidagi nerv hujayralarining – neyronlarning tilni – so‘zlarni hosil qilishdagi vazifasini o‘rganadi.

NeyrolingvistikaNeyrolingvistika Neyrolingvistika nutqning shakllanishi va tushunilishini ta’minlovchi bosh miya mexanizmini o‘rganuvchi fan.

Neyrolingvistikaning paydo bo‘lish asosi Fundamental kashfiyotlar: Bosh miya po‘stlog‘ida psixik jarayonlarning lokalizatsiyasi (to‘xtab qolishi) Inson miyasining funksional assismetriyasi

Neyrolingvistika tarixi ХХ asr o‘rtalarida 1960-y A.R.Luriya NEYROL INGVIST IKA Nevrologiya Psixologiya Lingvistika

fanni ng vujud ga kelish ida A.R.Luriy a Pol Brokko Teador MeynerKarl Bernikke

Neyrolingvistikaning boshqa fanlar bilan aloqasi • Bioligiya • San’at • Psixologiya • Lingvokriminalistika • Fiziologiya • Meditsina

Neyrolingvistika obyekti: Miya Miya Miya • nutqiy va fikriy faoliyati • xotira • hissiyotlar

Insonda ikkita miya bor, bu miya va miyachadir. Miyacha- ta’na muvozanatini boshqaradi (u engsa chuqurchasida joylashgan bo`ladi). Miyani 2ga: o`ng va chap yarimshar miyaga ajratgan holda o`rganamiz. Miya neyron (hujayra)lardan tashkil topgan bo`lib, usti akson(oq tolacha)lar bilan qoplangan. Insonning muloqot jarayonini miya boshqaradi.

• Miya faolligi quyidagicha bo`ladi: • Chap yarimshar miya – tillik miya; nutq markazlari joylashgan, so`z bilan bog`liq tafakkur aperatsiyalarini bajaradi. • O`ng yarimshar miya – dunyoni so`zsiz idrok etadi, asosiy vazifani ko`zlar bajaradi. • Ambidekslar – har ikki miya faol ishlaydi, ularda nutq buzulishi bilan bog`liq kasalliklar tezda tuzaladi.

Neyrolingvistika faning muammolari:

P.Brok tadqiqoti: 1861-y. • Fransuz anatomi • P. Brok Peshona chap egri yarimshari shikastlanishi Inson gapirish qobiliyatini yo‘qotadi. Ammo birovning nutqni to‘liq tushunadi.

K.Verniki tadqiqoti: 1874-y • Nemis psixiatri K.Verniki Chakka egri yarimshari shikastlanishi Inson gapira oladi, ammo birovning nutqini tushunmaydi.

Miyaning vazifaviy assimetriyasi Chap yarimshar miya – mantiqiy, ratsional tafakkur qilish O‘ng yarimshar miya – obrazli, emotsional tafakkur qilish

Miyaning vazifaviy assimetriyasi: Uzoq davrlar chap yarimshar – asosiy deb qaralardi . Zamonaviy bilim: Insonlarda nutq zonasi turlicha, u yoki bu yarimsharda joylashishi mumkin.

Neyrolingvistika fan sifatida insonda sodir bo‘ladigan ikki xil kasallik asosida nutqiy buzulishlarning holati va turini o‘rganadi: 1. Epilepsiya 2. Afaziya

Epilepsiya (tajriba) • Yarimsharlar navbat bilan “yoqiladi”. • Epilepsiya – tutqanoq: tug`ma va orttirilgan bo`ladi.

“ Yoqilgan” o‘ng yarimshar: Fonemalarni farqlamaslik, ammo intonasiyani, musiqani qabul qila olish. So‘z boyligi kamayishi, mavhum otlarni tushunmaslik. Matnni qayta aytib berish: qisqa, ammo ko‘p kalit so‘zlar.

Chap yarimshar “Yoqilgan”da: Fonemalarni, so‘zlarni farqlaydi, ammo intonatsiya, musiqa, erkak yoki ayol nutqini farqlamaydi. So‘z boyligi keskin ko‘payadi, ko‘p so‘zlash holati kuzatiladi. Matnni qayta aytib berish: to‘liq, ammo kalit so‘larning hammasi emas.

Xulosa o‘ng yarimshar • matnning butunligi (umumiy mazmuni)ga javob beradi. Chap yarimsha r • matndagi so‘zlarning to‘liqligiga javob beradi.

L.V. Saxarniy: Miyada xuddi ikki grammatika mavjud chap yarimshar o‘ng yarimshar

Grammatika bo‘yicha odatdagi darsliklar – chap yarimsharda : Ma’lumotlarning ongostida tizimli qayta ishlanishi – o‘ng yarimsharda.Narsa- predmetlarning nomlarini to‘g‘ri tanlanishi, so‘zlarning to‘g‘ri belgilanishi, gaplarning to‘g‘ri tuzulishi.

AFAZIYA Nutqning buzulishi (gapirish yoki tushunish)

• Ushbu sohaning paydo bo‘lishiga afaziologiya, ya’ni bosh miya shikastlanishi tufayli nutqning buzilishi- afaziya amaliy ehtiyojlar bilan qo‘llab-quvvatlandi. Afaziydan aziyat chekadigan odamlarni davolash bilan shug‘ullanadigan tibbiyot sohasining amaliyotga keng foydalanila boshlashi sabab bo‘lgan. Neyrolingvistikaning dastlabki yutuqlari nutqning buzilishi, korreksiyasi va neyrolingvistikaning tadqiqot obyekti ancha kengaytirildi. U nafaqat nutq patologiyasini tadqiq qilibgina qolmaydi, balki nutq me’yorini ham o‘rganmoqda. • Bu fan nutqiy faoliyat bosh miyaning mahsuli ekani, miya kasallanishining nutqiy faoliyatga ta’siri masalalarini o‘rganadi. Sodda qilib aytganda, neyrolingvistikaning o‘rganish obyekti afaziyadir.

Afaziyalarning ko‘rinishlari

NLD NLP • Neyrolingvistik dasturlashni bizning tilimizga tarjima qilsak nerv, til va dasturlash degan so‘zlar kelib chiqadi. Yoki tushunarli tilda aytadigan bo‘lsak, insonni til va so‘zlar yordamida dasturlash degan ma’noni beradi. Bugungi kunda gipnozchilar va manipulyatsiya texnikalarini o‘rgangan kishilar neyrolingvistik dasturlashdan foydalanib o‘z maqsadlariga yetmoqdalar.

• NLDning asosiy texnikasi: • Uning yordamida insonga xohlagancha ta`sir ko`rsatib, uning o`zini tutishini boshqarish mumkin. Bu texnika gipnoz qilishning ham asosidir. Boshqa kishini boshqarish uchun oldin unga moslashish kerak. Moslashish uchun suhbatdoshning harakatlari ritmiga (holati, ko`z qarashi, gavdani ushlashi, qo`llarining holati, oyoqlarining holati, nafas olish ritmi, …) kirish kerak. Lekin bunda uning kayfiyatiga kira olish eng asosiy ahamiyatga ega. Nafas olish ritmiga moslashish katta natijalar beradi.

• Suhbatdoshning nafas olishini kuzatib, u nafas olganda jim turib, nafas chiqarayotgan paytda esa gapirish natijada uning quyi ongida sizning gaplaringiz xuddi u tomonidan aytilayotganday taassurot qoldiradi. • Eng asosiysi, dastlab suhbatdoshning kayfiyatini o‘zimizda nusxalay olishdir.

Yuqori cho‘qqi O`z-o`ziga ta’sir Aql Aniq maqsad va reja Ishonch3F 260F15

Quyiga ketish Yomon ism Yomon niyat Ishonchsizlik39

XULOSA • Kundalik muloqot (oddiy vaziyatlar, oddiy so‘zlar va sintaktik konstruksiyalar) – o‘ng yarimsharda (chap yarimsharda - qisman). • Murakkab abstrakt mavzular – faol chap yarimsharda.1. Nutqning yuzaga kelishi:

XULOSA • Birinchi so‘zdan boshlab ikki yarimshar ham ishlay boshlaydi: • Chap: til birliklarini qabul qiladi (so‘z va gaplarni). • o‘ng: tasvir butunligi va obrazlarni chizishni qabul qiladi. • So‘ngra: yarimsharning ikkisi ham ma’lumotni birlashtiradi va muqobil voqelikka kiritadi.2. Nutqning qabul qilinishi:

XULOSA • Ammo “chap miya”siz “o‘ng miya” hech qanday aniq fikrni so‘z bilan bera olmaydi. 3. “O‘ng miya” har qanday vaziyatni baholaydi va so‘zlarga muhtoj emas.

E’tiboringiz uchun rahmat!

Купить

Похожие документы
Tilshunoslik va psixologiya
Badiiy matnda nisbiy so‘zlar yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
Murakkab qo‘shma gaplar
Sintaktik va sintagmatik munosabat
O‘zbek tilshunosligida aksentuatsiya va sillabika. Urg‘u va bo‘g‘in