Nosiriddin Rabg’uziy - Литература - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	801.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Литература

Nosiriddin Rabg’uziy

Купить

Nosiriddin Rabg’uziy yirik adib va dinshunos. Xorazmning Raboti O’g’uz qishlog’ida tug’ilgan, u yerda qozilik qilgan. Mo’g’ul istilosi davrida yaratilgan birdan-bir yirik asar «Qisasul-Rabg’uziy» muallifi. Asar mo’g’ul hukmdori To’qbug’aning topshirig’i bilan hijriy 710 yilda milodiy 1310 yozilgan. Nosiriddin Rabg’uziy

Asar haqida qisqacha tafsilot  72 qissadan iborat bu asar hamd, na’t, muqaddima, qissalar, lirik kechinmalar va xotimadan iborat. Payg’ambarlik tarixi aks etgan bu qissalar yozilishida Qur’on va Hadislardagi hikoyatlardan, Abu Is'hoq Nishopuriyning «Qisasul-anbiyo»si va xalq rivoyatlaridan foydalanilgan.  Rabg‘uziy (taxallusi; asl ism-sharifi Nosiriddin Burhoniddin o‘g‘li) (13-asr oxiri — Xorazmning Raboto‘g‘uz mavzei — 14-asr boshlari) — shoir. Raboto‘g‘uzda qozilik qilgan. Sharq xalqlari og‘zaki ijodini, ayniqsa, rivoyatlarni, avliyo- anbiyolar to‘g‘risidagi qissalarni chuqur o’rgangan.

 Asarda e’tiqod va imonga sodiqlik, pok insoniy axloqning badnafslik, hirsu hasad, qonxo‘rlik va nohaqliklar ustidan g‘alabasi tasvirlanadi. Rabg‘uziy o‘zining «Qissas ul anbiyo» (yoki «Qisasi Rabg‘uziy») asari bilan XIII - XIV asrlarda o‘zbek nasrini o‘z davrida yuqori cho‘qqiga olib chiqtsi. Undagi qissalarda Shish, Muso, Iso, Sulaymon, Nuh, Dovud, Muhammad kabi payg‘ambarlar; Xorut va Morut kabi farishtalar, Qobil va Xobil kabi shaxslar haqida turli-tuman sarguzasht voqealar hikoya qilingan. Asarning eng qadimgi qo‘lyozmasi XIV asrning 40-yillarida - muallif hayotligida ko‘chirilgan bo‘lib, u Londondagi Britaniya muzeyida saqlanadi.

 Haq yaratdi tangsuq Odamni tafiz yer ko'rkidin, O'zga surat tuzdi andog' ajun ichra ilkidin. Taxtini ko'turub farishta ujmoh ichra kivurub, Tezginurda chiqmadilar hargiz aning erkidin. Chiqdi havvo birla bo'lub xush tana'um qildilar, Ichtilar ujmoq sharobin,yedilar et erkidin. Bildi asmo ilmini ul etu berdi belguluk, Barcha tillar birla so'zlar tozi forsiy turkidin. O'rkadi besh yuz yil anda jufti birla ovunub, Ichti sharbat sig'raqinda yedi ne'mat tarkidin. Mundi ujmohning buroqin kezdi aning tegrasin, Hulla kizdi egniga ham boshg'a urdi bo'rkidin. Ozdi Iblis makri birla biruk erdi yolg'uzin, Ikki bug'doy yedi chiqti sekkiz ujmoh mulki. Qissasi Odam Safiy Alayhis-salom

Qissasi Nuh Nabiy Alayhis-Salom  Kun tug'ardin kun botarg'a Nuh yalovoch da'vati, Ellik o'ksuk ming yil erdi ul risolat muddati. Kecha -kunduz o'zi yolg'izqazg'u, emgak yuklanib So'z eshitmaz kofir aro kunda ortdi zahmati. Haqqa "Rabbi lotazar" deb yalborib qildi duo, Bu ijobatda duodin qirq yil erdi muhlati. Din uchun ko'p qin tortib yuritu haq yorliqni, Bizga so'kunch emgak ichra qolmadi hech toqati. "Vasna' al-fulka" amri birla yo'ndi uch kat bir kemi Ani mundi etdi ersa xalqqa to'fon haybati. Yagdi yamg'ur,esdi yellar,ostun-ustun olti oy, Ko'rsa mundog' mundinortuq mavlomizning qudrati, O'zi qoldi uch o'g'il ham uch kelinlar etagu, Barcha o'ldi yub tugandi kufru zulmat bid'ati.

Qissasi Hud Alayhis-Salom  Nuhda kezin Hud yalovoch bo'ldi uch yuz yil kechib, Yurir erdi ko'p xaloyiqdin,sha'riatdin qochib. Tunla-kunduz Hud tegurdi tengrimizning yorlug'in, "Sakkiz ujmoqqa keeling",teb haqni botildan sijib. Rabqa yozib,yo'ldan ozib,sunmadin ding'a bo'yun, Haqg'a tonib,xalqg'a yonib,butg'a sig'inib,xamr ichib.

Qissasi Solih Yalovoch Alayhis-Salom  Aql anub kelgil,eshit,Solih yalovoch qissasin, Bulguluk boshdin oyoqg'a aytayin men jumlasin. Haq risolat berdi ersa tuz tegurdi qavmig'a, Yuridi tun,kunduzin oldi Samudning zumrasin. Qildi imon da'vatini,qo'ldilar bir mo'jiza, Qo'ldi haqdin,chiqdi ingan yordi tog'ning sahrosin. Bo'ta tug'ildi barcha tuzin ani tingla ko'rdilar, Kun keziklab suv ulashdi ichti kendu hissasin. Tondilar haqdin qamug'I,qildilar ko'p ma'siyat Uqmadin Solih so'zinso'zin ham ushbu ingan qissasin. Keldi yugurib ikki bo'zchi bir azoqin kestilar, Bo'tasi ingrab qayitti ostilar uch sahbasin, Uch kun ichra bo'ldilar sarig' qizil ham qop- qaro Qudrati birla ug'on qodir emurdi barchasin.

Qissasi Ibrohim Alayhis- Salom Maa Namrud Alayhil- La'na  Evda tug'g'an, ernak emgan, tog'da turg'an Ibrohim, Yulduz anglab, oyni tonglab, ko'kka ing'an Ibrohim. Aydi bir kun:"Ey ona, aytg'il maning tengrim kim ul", Aydi:"Manman"kul "sening kim?" teyu so'rg'an Ibrohim. "O'sh otang ul",tedi. Aytur:"Kim otamning tengrisi", Aydi:"Namurd tengrisi kim", teyu so'rg'an Ibrohim. Yetti yeru ko'kning hijobin ochdimavlomiz, anga, Ostun-ustun Arsh, Sarog'a tegru ko'rgan Ibrohim. Uy,teva,qo'ylar bo'g'uzlab to qiypmatg'a tegi, Bu qo'nuq tutmoq to'rasin xalqqa qo'zg'an Ibrohim. O'g'lini qurbon qilurda ko'kda o'tlab semirgan, Quch fidosin Jabroild

Qissasi Ismoil Alayhis-Salom  Sodiq ul-va'd atanibon va'dasin qildi vafo, Tepti yerga ikki azoqin, topti yerda bir quzug', Buldi zamzamning suvini, bo'ldi illatg'a shifo. Ka'baning toshin tashib qurbon qilg'an ul Zabih, Tegrasinda tog' tanuqlar Marva erdi ham Safo. Xalq aro ortuq bag'irsoq erdi mavlog'a muti' O'zgalarga vofiy erkan, o'ziga tegdi jafo. Tug'maduq erdi onadin tug'di yolg'iz bir o'g'ul Tug'madi andin yalavoch yolg'iz erdi Mustafo.

Qissasi Lut An-Nabiy Alayhis-Salom  Ibrohimning haq qardoshi Hozar o'g'li erdi Lut, Yorlig' ko'p telim yillar quvonib o'zi birla turdi Lut. Jabroil keldi yalavochliq tegurdi mavlodin, Yorlig' eshitib kuch keturdi ev tarkak bordi Lut. Tab qiling,butg'a tabunmang, bot keeling imong'a teb, Qirq yil emgab to'ng, arig'siz kofir aro turdi Lut. Ancha tenglik bo'ynag'uning biri yo'lg'a kirmadi, Qazg'uluq bo'lub umid kesdi ulardin erdi Lut. Bir yaratg'an haqg'a yondi yolborib, qildi duo, Jabroil qanit to'qindi, qirdi Olloh, ko'rdi Lut.

Qissasi Ya'qub Alayhis-Salom  Sovchi Ishoq o'g'li teb bu otni olg'an Ya'qub ul, Olti xotundan o'n ikki o'g'lon bo'lg'an Ya'qub ul. Muncha o'g'lon orasinda ongsizin ul o'niqa, O'n birinchi o'g'lin o'lturub o'lyu turg'an Ya'qub ul. Kech ayoling kech o'g'urda yig'ilu kirib yig'lashu, Bo'ri edi, teas o'zin yerga chalg'an Ya'qub ul. Bayt ul-ahzon ichra kirib tunla kunduz ingrayu, Yuzi ko'rkluk Yusufni haqdan qo'lg'an Ya'qub ul. Toshg'a chiqg'an, kuni tug'g'an, ko'rk uchun ko'z oldurub, Ko'ksi kuygan o'tda yong'an, bag'ri o'lg'an Ya'qib ul. O'zi munglug', kez yurakli mavloning mursal quli, Ul chechaktak en

QISSASI YUSUF SIDDIQ ALAYHIS-SALOM Chin o'n ikki erdi Ya'qub sovchining bolalari, Ko'rsa aning birtak erdi bo'ylari, bololari. O'n birinchi Yusuf erdi suvrati yavloq badiz, La'l ichinda gulchilar ko'p lu'lu'I lolalari. Ko'rk qiliq ziynat malohat ham nubuvvat, ham karam. Ota sevgan,otasing'a tush ko'rub yo'rdirg'uchi, Ne hasad qildi, ko'r anga ul o'gay og'alari. Ul Misr mulki ichinda maliklar xotunlarin, Qul qilg'an ul qamug'ni zulfining lolalari. Qul sotildi el ichinda qayra oldi qul qilib Voliy bo'ldi Misr ichinda bo'ldilar mavlolari.

Qissasi Yunus Yalovoch Alayhis- Salom  Ninvag'a haq yalovoch Yunus erdi yolg'uzun, Yuz ming evlik el taba yorlig' eturdi yolg'uzin. Muncha sonlig' xalq ichinda biri yo'lg'a ko'nmadi, Haqqa yozib, yo'ldin ozib yurudilar yo'lsuzun. Chiqdi eldin o'fka birla o'tru keldi bir tengiz, Yeti suv qobti baliq qornig'a tushdi yuzun. Ikki o'g'li birla erdi, bo'ri yedi birisin, Birini baliq eltdi ko'rdi ani o'zi o'z ko'zin. Ich qorong'uluqda baliq qornini mehrob etib, Haqg'a yonib qildi toat, tasbih aydi tun uzun. Xalqdin ozorlandi, chiqdi, kirdi baliq qornig'a, Tun-kun anda ingrabon qoldi kecha kunduzun. Rabbi Ug'on qutqardi andin qavmi imon kelturub, Keldi yuz ming er qamug' beshin o'nun o'ttuz

Xotimati Qissasi Al-Rabg'uziy  O'sh bitdim bu kitobni,ey eranlar er bo'zi, Bir yil ichra kechti aning yoyi qish yozu kuzi. Uyqu buzdum, o'zum uzdum, soz'ni tuzdum tun-la man, Erta qo'ptum, xoma urdum, emgandim tun-kunduzi. Bog' qo'pordim tol yig'ochliq yosh yapurg'oq ol chechak, Yemishi hikmat, fazoyil oyati axbor yulduzi. Qon qurittim, jon quvortim, kon chiqardim tosh qazib, Sof qizil oltun sochiqlab bezadim bu yer yuzi. Xotirim bikrin ektim parda ichra tugmatek, Kizladim tekmalardin tegmasun teb yot ko'zi. Ko'rki ortti kunda yetti ko'z quloqqacha quvub, To'nadim turluk tavordin Rum, Xitoy atlas, chuzi. Mohir eran mehri tushti mehrini bergan telim, Mehri birla qoldi solim, yo'q enginda to'g to'zi. Borib iztim Nosuriddin

Lug'at va izoh  Tangsuq - ajoyib,tansiq Ujmoh - jannat O'rkamoq - qolmoq,bo'lmoq,ixtiyor etmoq Buroq - afsonaviy uchar ot

Savollar  1. Qissasi Rabg’uziy asarida necha qissadan iborat?  2. Qanday tarkibiy qismlardan iborat?  3. “Uchar otlar” hikoyati qaysi qissada berilgan?  4. “Sulaymon va chumoli” qissasida chumolining ismi qayday nomlanadi?  5. “Qobil va Hobil” hikoyatida Hobil nima sababdan Qobilni o’ldirdi? Nimalar asos bo’ldi?  6. Qissada qanday qilib shayton inson tanasiga kirada?

Qissada keltirilgan san’atlar  Asarda tashbeh, tanosub, tazot, tajnis, jonlantirish kabi tasvir vositalari ko’p qo’llanilgan bo’lib, asarning ta’rif va tavsif o’rinlarida asosan saj’ usulidan foydanilgan.

Купить

Похожие документы
Fitrat dramaturgiyasi
«Saddi Iskandariy» dostoni
Abdulhamid Cho'lponning «Kecha va kunduz» romanida realizm
Adabiyotshunoslik tarixi va tarixiylik omillari
Abdulla Qahhorning «Sarob» romanida mazmunni ifodalovchi konsepsiyalar