Nosiruddin Rabg‘uziy - Литература - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	08 Октябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Литература

Nosiruddin Rabg‘uziy

Купить

Nosiruddin Rabg‘uziy

Rabg‘uziy turkiy yozma adabiyot tarixida alohida mavqe qozongan adibdir. Uning asl ismi Nosiruddin bo‘lib, Xorazmning Raboti O‘g‘uz degan joyida tug‘ilgan.

Adib «Qisasi Rabg‘uziy» (hijriy 710, milodiy 1309– 1310-yillar) asarining muqaddimasida otasi Burhoniddinning O‘g‘uz Rabotining qozisi bo‘lganligini aytib o‘tadi.

Nosiruddin To‘qbo‘g‘abekka bag‘ishlangan she’riy madhiyada uning «ortug‘ yaroqlig‘ siyrati», «arslon mengizlik savlati», «ko‘rklug sifatlig‘ surati», «tuz so‘zlayur so‘zni uqa» singari sifatlari keltiriladi.

(Asardan parchalar) “ Uzum hikoyati” Hikoyat kelturubdurlarki, shaytoni mal’un uzumni urug‘ini o‘g‘irladi. Hech vajh bila topolmadilar. Hamma hayvonlardan so‘rdilar. Hech qaysisi bilmadi, oxiri shaytonni tuttilar. Shayton aydi: «Uzumg‘a uch marta suv quymoqni manga bersangiz, topib beray», – dedi. Nuh alayhissalom qabul qildilar. Uzumni urug’ini topib berdilar. Qisasi Rabg‘uziy

Nuh alayhissalom yilonga baqani buyurdilar. Ul zamondin bu zamong‘acha yilon topsa baqani yer, bo‘lmasa tuproq yer. Yilon bildiki, Qarlug‘och odam farzandiga yaxshilik qildi. Oru manga bo‘lishdi deb, yilon Qarlug‘ochg‘a dushman bo‘ldi deb, yilon Qarlug‘ ochg‘a dushman bo‘ldi. «Nuh to‘foni qissasi»ga ishlangan miniatyuraYilon va qarlug‘och hikoyati

«Qisasi Rabg‘uziy» asari haqida Rabg‘uziyning asari turkiy xalqlar orasida keng tarqalgan. U payg‘ambarlar haqidagi qissalardan iborat.

«Qisasi Rabg‘uziy» o‘zbek nasrining eng qadimiy namunalaridan biridir. Unda XIII asr oxiri XIV asr boshlarida o‘zbek adabiyotining bir qator o‘ziga xos xususiyatlari juda yorqin namoyon bo‘lgan.

Qissalar asosini tarixiy voqealar tashkil etadi. Ular o‘z ildizlari bilan «Qur’on» va «Hadis»larga, tarixiy manbalarga, xalq og‘zaki ijodiga borib taqaladi. Ammo ular birinchi navbatda Rabg‘uziy badiiy tafakkurining mevalaridir.

Ko‘rinib turganidek, Rabg‘uziy nasrda nihoyatda sodda, lo‘nda, tushunarli va ta’sirchan ifodalarni topa olgan. Shuning uchun ham bu asar asrlar davomida qo‘ldan tushmay kelgan.

Rabg‘uziy hikoyatlarining asosini ko‘pincha real hayotiy voqea- hodisalar tashkil etadi. Buning uchun mifologik, afsonaviy- xayoliy yoki hayotiy mantiq taqozo etadigan bayon uslubi tanlangan.

Rabg‘uziy hikoyatlarida qadim mifologik tasavvurlarning ildizlari ham ko‘zga tashlanib turadi. Ma’lumki, miflarda dunyo hodisalarining paydo bo‘lishi, mavjudligi o‘ziga xos tarzda izoh va «isbot» etiladi.

Kun hamalga kirdi ersa keldi olam navro‘zi, Kechdi bahman zamharir qish, qolmadi qori, buzi. Kun kelu ming ko‘rki ortib tirilur o‘lmish jahon, Tong badizlab naqshi birla bezanur bu yer yuzi. ... O‘rlasa bulutlari gulchirar bog‘-u bo‘ston, Tol yig‘ochlar yeng solishur o‘ynayurtek qo‘y-qo‘zi. ... Lola sag‘roqin icharda sayrar usrub sanduvach, Turna un tortib o‘tarda sakrashur baqlan, qo‘zi. Ko‘kda o‘ynar, qo‘l solishur qug‘u, qoz, qil, qarlug‘och, Erda yugrub juft olishur os, tiyin, kish, qunduzi. Tol yig‘ochlar minbarinda to‘ti qush majlis tutar, Qumri, bulbul muqri bo‘lub un tuzar tun-kunduzi. «Kun hamalga kirdi...»

Bahor vasfiga bag‘ishlangan birinchi o‘zbek g‘azali ham Rabg‘uziy qalamiga mansub. Kun hamalga kirdi ersa keldi olam navro‘zi, Kechdi bahman zamharir qish, qolmadi qori, buzi. So‘ng olamning go‘zal bir manzara kasb etgani, atrofning, go‘zallashgani tavsiflanadi: Kun kelu ming ko‘rki ortib tirilur o‘lmish jahon, Tong badizlab naqshi birla bezanur bu yer yuzi. Jumladan, bahor haqidagi she’r shunday boshlanadi:

Savol va topshiriqlar: 1. Rabg‘uziy g‘azalining har bir baytidagi tayanch so‘zlarni belgilang. Ularni izohlang. 2. Har qaysi baytga alohida sarlavhalar toping. 3. Baytlar ketma-ketligidagi mantiqiy asosga e’tibor bering va fikringizni asoslashga harakat qiling. 4. She’rda sanalgan qush va hayvonlarning hozirgi nomlarini aniqlang. Shoir ulardan qaysi maqsadda foydalangan. 5. G‘azalda qo‘llangan she’r san’atlarini aniqlang va ularning vazifasini tushuntiring. 6. G‘azalning vazni va qofiya tizimi haqida nima deya olasiz? 7. Rabg‘uziy she’rini yod oling. 8. «Rabg‘uziyga maktub» mavzusida ijodiy ish rejasini tuzing. Shu reja asosida ijodiy ish yozing.

Купить

Похожие документы
Fitrat dramaturgiyasi
«Saddi Iskandariy» dostoni
Abdulhamid Cho'lponning «Kecha va kunduz» romanida realizm
Adabiyotshunoslik tarixi va tarixiylik omillari
Abdulla Qahhorning «Sarob» romanida mazmunni ifodalovchi konsepsiyalar