Nutqning asosiy xususiyatlari - Лингвистика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	111.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	02 Декабрь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Лингвистика

Nutqning asosiy xususiyatlari

Купить

Nutqning asosiy xususiyatlari R e j a 1. Nutqning to`g`riligi 2. Nutqning aniqligi. 3. Nutqning mantiqiyligi. 4. Nutqning sofligi. 5. Nutqning ta’sirchanligi .

NUTQ SO`ZLOVCHI YOKI YOZUVCHI TOMONIDAN SHAKLLANTIRILGAN MATNNING TASHQI KO`RINISHI BO`LIB, U FAQATGINA LISONIY HODISA SANALMASDAN, BALKI HAM RUHIYAT, HAM NAFOSAT HODISASI HISOBLANADI. SHUNING UCHUN HAM YAXSHI NUTQ DEYILGANDA AYTILMOQCHI BO`LGAN MAQSADNING TINGLOVCHI VA KITOBXONGA TO`LIQ YETIB BORISHI, ULARGA MA’LUM TA’SIR O`TKAZISHI NAZARDA TUTILADI. SHUNGA KO`RA NUTQ OLDIGA MA’LUM TALABLAR QO`YILADI. BU TALABLAR NUTQNING MANTIQ JIHATDAN TO`G`RI, ANIQ, CHIROYLI, ERKIN, MAQSADGA MUVOFIQ BO`LISHIDIR. BU BELGILAR NUTQNING ASOSIY SIFATLARI, XUSUSIYATLARI DEB QARALADI.

ADABIY TIL ME’YORLARI talaffuz me’yorlar i morfologi k me’yorlar sintaktik me’yorlarimloviy me’yorlarlug`aviy me’yorlar

Talaffuz me’yorlari Unli va undosh talaffuzi, so`z tarkibidagi qo`sh va yondosh unlilar talaffuzi, tutuq belgili so`zlar talaffuzi, kishilarning ism-familiyalari, qisqartma otlar, qo`shma fe’llar, so`z birikmalari, morfologik ko`rsatkichlar, so`z yasovchi forma yasovchi qo`shimchalar talaffuzlari

Morfologik me’yorlar Adabiy til dialekt va shevalardan o`z morfologik me’yorlariga ko`ra ham farqlanadi. Buni biz adabiy tilda sozlarning kelishiklarda turlanishi, fe’llarning tuslanishi, son-miqdor tushunchalarning ifodalanish usullarida, shuningdek, so`z va so`z shakllarining yasalish xususiyatlarida ko`ramiz.

Sintaktik me’yorlar Ega-kesimning mosligi, ikkinchi darajali bo`laklarning ularga bog`lanish qonuniyatlari Imloviy me’yorlar Adabiy til yagona va umumxalq yozuv me’yorlariga tayanadi. Bu me’yorlar maxsus ishlangan va kelishilgan imlo qoidalarida o`z ifodasini topadi. Adabiy til imlo qoidalari bu til yozuvi, yozma shaklida foydalanuvchi barcha uchun umummajburiydir. Orfografik me’yorlar va bunga doir imlo qoidalari adabiy til yozma shaklining takomilida belgilangan omildir.

Lug`aviy me’yorlar  Har bir xalq tili o`sha millat a’zolarining erkin va bemalol fikrlasha olishi uchun yetarli bo`lgan so`z boyligiga ega. Bir tilga mansub bo`lgan bir sheva bu tilning boshqa guruh shevalaridan, jonli so`zlashuv tili esa adabiy tilda qo`llanuvchi so`zlar miqdori, xarakteri, shakli, hatto ma’nosiga ko`ra farqlanib turadi. Mana shunday xususiyat adabiy til bilan shevalar, jonli so`zlashuv tili bilan adabiy til doirasida ham mavjuddir. Demak, tildagi barcha so’zlar adabiy tilda qo`llanilavermaydi.

Nutqning aniqligi. sinonimlardan o`rinli foydalanish antonimlardan to`g`ri foydalanish ko`chma ma’noli so`zlarni o`rinli qo`llash so`z birikmalarini to`g`ri qo`llash iboralarni to`g`ri qo`llash;

Nutqning mantiqiyligi  Mantiqiy nutq deb yaxlit bir tizim asosida tuzilgan, fikrlar rivoji izchil bo`lgan, har bir so`z, ibora maqsadga muvofiq ravishda ishlatiladigan nutqqa aytiladi. Nutqning mantiqiyligi uning asosiy sifatlari – to`g`rilik va aniqlik bilan chambarchas bog`liqdir. Grammatik jihatdan to`g`ri tuzilmagan nutq ham, fikrni ifodalash uchun noto`g`ri tanlangan lug`aviy birlik ham mantiqiylikni buzadi. Mantiqiy izchillkining buzilishi tinglovchi va o`quvchiga ifodalanayotgan fikrning to`liq borib yetmasligiga, ba’zan, umuman, anglashmasligiga olib kelishi mumkin. Nutqning mantiqiy buzilishi, eng avvalo, so`zlovchi va yozuvchining tafakkur uquvi, qobiliyati bilan bog`liq. Shuning uchun mantiqiylik faqatgina lisoniy hodisa sanalmasdan, balki tafakkur hodisasi ham sanaladi.

Mantiqiylik shartlari tushunchalar mantiqiyligiga rioya qilish uslubiy me’yorga amal qilish leksik-semantik va sintaktik me’yorga rioya qilish

Nutqning sofligi  dialektalizmlar;  g`ayri tildan olingan so`zlar;  jargon va argolar;  vulgarizmlar;  parazit so`zlar

Nutqning ta’sirchanligi  tinglovchi e’tiborini tortish;  tinglovchi qiziqishini oshirish;  nutq dalil, isbot misollarning yetarli bo`lishini ta’minlash;  fikrni bayon etishda qiziqarli shakllardan foydalanish;  so`zlashda tabiiylikka erishish

Купить

Похожие документы
Tilshunoslik va psixologiya
Badiiy matnda nisbiy so‘zlar yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
Murakkab qo‘shma gaplar
Sintaktik va sintagmatik munosabat
O‘zbek tilshunosligida aksentuatsiya va sillabika. Urg‘u va bo‘g‘in