O‘zbek modelining ishlab chiqilishi. Iqtisodiy islohotlarning boshlanishi dars ish - Экономика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	79.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Экономика

O‘zbek modelining ishlab chiqilishi. Iqtisodiy islohotlarning boshlanishi dars ish

Купить

Sharof Rashidov nomidagi
Samarqan Davlat Universiteti Tarix fakulteti

Darsning texnologik xaritasi:
Mavzu: O`zbek modelining ishlab chiqilishi. Iqtisodiy islohotlarning
boshlanishi
Mavzuga doir tayanch tushunchalar:
O`zbek modeli, iqtisodiy islohotlar, milliy valyutaning qabul qilinishi,
o`zbek modeli tamoyillari, avtomabilsozlik,
Mavzuning qisqach tarif;
Taraqqiyotning o`zbek modeli tushunchasi ham butun mamlakatimizga,
unda yashovchi ko`p millatli barcha xalqqa, uning aql-zakovati va amaliy
faoliyatiga aloqador ijtimoiy hodisani anglatadi. Milliy g`oya va milliy
mafkura millatchilik, irqchilik ruhiga, ma`naviy izolyasionizmga chaqiriq
sifatida tushunilmaydi. U milliy va umuminsoniy qadriyatlarni
uyg`unlastirishga, jahon xalqlarining ilm-fan, xalq ta`limi, madaniyat, san`at,
sport va boshqa sohalarda erishgan yutuqlarini qabul qilib milliy tajribaga
payvand qilishga qaratilgan. Xuddi shunday O`zbek modeli ham jahon
xalqlarining iqtisodiyotni rivojlantirish, turli muammolarni hal qilishda
topgan, qo`llagan yutuqlarini, yangicha yondashuvlarini, nostandart ijodiy
yechimlarini tanqidiy o`rganib, qabul qiladi, boyitadi va o`zi ham
takomillashadi.

O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Metod Suhbat, hikoya, didaktik o`yinlar, munozara
Shakli Noananaviy dars, jamoa, guruhli, yakka

Jihoz a. 11-sinf O`zbekiston tarix darsligi
b. Tarixiy va zamonaviy xarita
d. Texnik vositalar: vediomagnitafon
vedioproektor kompyuter
e. Plakatlar, sur`atlar
f. Doska, bo`r, daftar, A3 qog`oz, flomaster.
Nazorat O`quvchilarning darsda faolligi kuzatilib,
hisobga olib boriladi.
Baholash O`quvchilar reytingi dars oxirida e`lon
qilinadi.

Darsning jarayoni va texnologiyasi:
Ishning nomi Bajariladigan
ishlar mazmuni Metod Vaqt
I bosqich
Tashkiliy qism 1. salomlashish
2. davomatni aniqlash
3. sinf xonasi tozalik
nazorati Suhbat
3 daqiqa
II bosqich
O`tigan
mavzuni
so`rash va
mustahkamlash 1. Savollar doskasi
2. Uchinchisi ortiqcha
3. Grafik diktant
usullari orqali so`rab
bilish
Noana`naviy
10 daqiqa

III bosqich
Yangi mavzu
bayoni 1. Yangi mavzuni
tushuntirish
2. Yangi mavzu ustida
ishlash Taqdimot
Didaktik
O`yinlar
Kichik
Ma`ruza
Bingo 15 daqiqa
IV bosqich
Mustahkamlash Test
Pinbort
texnikasi
Atama
Klaster 13 daqiqa
V bosqich
Baholash,
darsni
yakunlash 1. O`quvchilarning darsda
ishtirokiga qarab reyting
belgilanadi.
2. Rag`batlantirish. 2 daqiqa

VI bosqich Ko`p variantlilik asosida Tushuntirish
2 daqiqa

Kutiladigan natijalar

O`qituvchi Mavzu qisqa vaqt ichida barcha o`quvchilar tomonidan
o`zlashtirilishiga erishdi,o`quvchi faolligini oshiradi,
o`quvchilarda fanga nisbatan qiziqish uyg`otadi, qisqa
vaqt icida barcha oquvchilar baholanadi.

O`quvchi Taraqqiyotning o`zbek modeli haqida kerakli bilimlarni
egallashadi
Kelgusi rejalar

O`qituvchi Zamonaviy pedagogik texnologiyalarni o`zlashtirish va
darsda tadbiq etish, takomillashtirish, o`z ustida ishlash,
pedagogik mahoratni oshirish.

O`quvchi Mustaqil fikrlashni o`rganadi, o`rganilgan materiallar
asosida qo`shimcha materiallar izlaydi, ularni o`rganadi,
do`stona muhitda, hamkorlikda ishlash ko`nikmasi
shakllanadi.
Darsning oltin qoidasi:
Tartib - intizom
Adolat – ahillik
Raqobat – rostgo`ylik
Ilmiylik - ijodkorlik
Xotirani - charxlash
Darsdan kutiladigan natija:
Yangilik
Ijodkorlik
Erkin fikrlash
Bunyodkorlik
Shakllanadigan ko`nikmalar:
 Tarixiy voqealarning sabablari va oqibatlarini taxlil qilish
 Darslik matni va undagi rasmlar bilan ishlay olish, asosiy jihatlarni ajratib
korsata olish;

 Tarixiy voqealarnong sodir bo`lish sabablari;
 Iqtisodiy islohotlarning ahamiyati
Shakllanadigan malakalar:
 O`zbek modelini boshqa davlatlar iqtisodiy islohotlari bilan taqqoslash
 Darslik va hujjatli matni, korgazmali qurollar, o`qituvchining tushuntirishi
asosida tarixiy hodisalarga ta`rif berish;
 Tarixiy voqea va hodisalarni umumlashtirish;
 Darslik matni, hujjatlar, ko`rgazmali qurollar bilan mustaqil ishlay olish;
 Diplamatik voqealar yuzasidan mustaqil mulohaza yurita olish, bayon qilan
olish;
 Munozara va bahslarda faol ishtirok eta olish.
O`tilgan mavzuni takrorlash:
Bu metodda o`quvchilarga bittadan atama berilib, ular izohlab berishi kerak
bo`ladi:
 Demokratiya…
 Konstitutsiya…
 Parlament…
 Senat…
 Prezident…
 Oliy Majlis…
 Vazirlar Mahkamasi…
 Advokat…
 Prokuror…

Yangi darsning bayoni:
O`zbekistonning bozor munosabatlariga o`tish yo`liga doir Islom Karimov
tomonidan ishlab chiqilgan besh tamoyil: 1.Iqtisodning siyosatdan ustunligi, uni
mafkuradan xoli etish. 2. Davlat bosh islohotchi va iqtisodiy o`zgarishlarning
tashabbuskori. 3. Qonun ustuvorligi, qonun oldida hammaning tengligi. 4. Kuchli
ijtimoiy siyosat yuritish, aholining muhtoj tabaqalarini ijtimoiy himoyalashning
ustuvorligi. 5. Bozor iqtisodiyotiga bosqichma-bosqich, izchil ravishda o`tish
kabilar asos qilib olindi.O‘zbekistonda bozor munosabatlariga o‘tishning o‘ziga
xos yo‘li, taraqqiyotning «O‘zbek modeli». O‘zbekiston mustaqillikka erishgan
vaqtda ijtimoiy-iqtisodiy ahvol o‘ta murakkab edi. Mustaqilligini qo‘lga kiritgan
O‘zbekiston sovet tuzumi davridagi iqtisodiyot asosini tashkil etgan
rejalashtiruvchi siyosatdan voz kechdi va bozor iqtisodiyoti yo‘lini tanladi. Jahon
tajribasi ko‘rsatishicha, dunyodagi hamma mamlakatlar uchun maqbul bo‘lgan bir
xil taraqqiyot yo‘li, bir xil andoza bo‘lishi mumkin emas. Har bir davlat o‘zining
tarixiy-taraqqiyot an’analari, milliy o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan
holda o‘z yo‘li, o‘z modelini ishlab chiqishi lozim. O‘zbekiston ham ana shu
umumiy dastur va umumiy qonuniyat mezonlari asosida bozor iqtisodiyoti
munosabatlariga o‘tishga imkoniyat beradigan o‘z yo‘lini tanlab oldi.
Atamalar izohi!
Konsepsiya – biror sohani rivojlantirishga qaratilgan keng qamrovli loyiha
yoki qarashlar majmui.
Sanksiya – huquqshunoslikda huquqbuzarga nisbatan qo llaniladigan vaʻ
uning uchun muayyan oqibatlar keltiruvchi chora.
Strategiya – uzoqqa boruvchi ta’sir vositalari va uslublari; maqsadni
istiqbolli dinamik aniqlab olish.
Bozor munosabatlariga o‘tishning dastlabki davridan respublika hukumati va
Prezidenti tomonidan bir qator huquqiy hujjatlar qabul qilindi. Mustaqillikning
dastlabki yillarida aholini ijtimoiy himoyalashga qaratilgan nogironlarni ijtimoiy

himoya qilish, davlat pensiya ta’minoti, iste’molchilar huquqlarini himoya qilish,
fuqarolarning sog‘lig‘ini saqlash haqida va boshqa shu kabi respublika qonunlari,
hukumat qarorlari va Prezident farmonlari qabul qilindi. Iqtisodiy islohotlarni
boshqarish tizimining barpo etilishi. Bozorinfratuzilmasining shakllanishi.
Iqtisodiyotni isloh qilishning asosiystrategik maqsadi avvalo, kishilar turmushi va
faoliyati uchun zarur shart-sharoitlarni ta’minlaydigan, kuchli va muntazam
rivojlanib boruvchi iqtisodiy tizimni barpo etishdir. Bozor munosabatlariga o‘tish
davrining birinchi bosqichi mustaqillik kunidan milliy valyutani muomalaga
kiritishgacha bo‘lgan vaqtni o‘z ichiga oladi. Birinchi bosqichda ikkita asosiy
vazifa hal qilindi. Birinchidan, ma’muriy-buyruqbozlik tizimining og‘ir oqibatlari
yengib o‘tildi, tanglikka barham berildi va iqtisodiyot barqarorlashtirildi.
Ikkinchidan, bozor munosabatlarining huquqiy negizlari shakllantirildi.
O‘zbekistonda bozor iqtisodiyotiga asoslangan jamiyatning huquqiy-iqtisodiy
negizlari O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida o‘z ifoda-sini topdi.
Islohotlarning birinchi bosqichida Oliy Kengash tomonidan iqtisodiyotga oid 100
dan ortiq qonunlar qabul qilindi. Shu bilan birga xususiylashtirish chog‘ida
imtiyozlar tizimi yaratildi. Xususiylashtirilayotgan korxona mehnat jamoasining
xodimlariga aksiyalarni imtiyozli shartlar bilan sotib olish imkoniyati berildi.
Eskirgan asosiy fondlar, ijtimoiy infratuzilma obyektlari yangi mulkdorga tekinga
topshirildi. Qishloq xo‘jaligi davlat xo‘jaliklarining mol-mulki, fermalar, bog‘lar
va uzumzorlar imtiyozli shartlar asosida xususiylashtirildi.

Klaster metodi
Bu metodda o`quvchilar 15 tadan 2 guruhga bo`linadi hamda
testlar tarqatiladi.
1. O`zbekistonda sovet tuzumi davrida qanday iqtisodiy siyosat olib borilgan?
A) bozor iqtisodiyotiga o’tish siyosati
B) rejalashtiruvchi iqtisodiy siyosat
C) bosqichma-bosqich iqtisodiy siyosat
D) to’g’ri javob yo’q
2. Birinchi prezidentimiz I. Karimov tomonida ishlab chiqilgan O`zbek modeli
necha tamoyildan iborat?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8
3. Davlat bosh islohotchi va iqtisodiy ozgarishlarning tashabbuskori O`zbek
modeli ining nechanchi tamoyili ?
A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 O`zbek modeli
Iqtisodning siyosatdan ustunligi, uni mafkuradan xoli etish
Davlat bosh islohotchi va iqtisodiy o‘zgarishlarning
tashabbuskori
Qonun ustuvorligi hamda qonun oldida hammaning
tengligi
Bozor iqtisodiyotiga bosqichma-bosqich, izchil ravishda
o‘tish Kuchli ijtimoiy siyosat yuritish, aholining muhtoj
tabaqalarini ijtimoiy himoyalashning ustuvorligi

4. Qonun ustuvorligi, qonun oldida hammaning tengligi O`zbek modeli ning
nechanchi tamoyili?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4
5. Iqtisodning siyosatdan ustunligi, uni mafkuradan xoli etish O`zbek modeli ining
nechanchi tamoyili?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4
6. Kuchli ijtimoiy siyosat yuritish, aholining muhtoj tabaqalarini ijtimoiy
himoyalashning ustuvorligi O`zbek modelining nechanchi tamoyili?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4
7. Bozor iqtisodiyotiga bosqichma-bosqich, izchil ravishda otish O`zbek modeli
ining nechanchi tamoyili?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5
8. Bozor munosabatlariga o`tish davrining birinchi bosqichi bo`lgan yilda?
A) milliy valyutaning muomalaga kiritilishi
B) konstitutsiyaning qabul qilinishi
C) I. Karimovning ikkinchi marta saylanishi
D) to`g`ri javob yo`q
9. Birinchi bosqichda qaysi asosiy vazifa hal etildi..?
A) mamuriy-buyruqbozlik tizimi hal etildi
B) bozor munosabatlarining huquqiy negizi yaratildi
C) A variant to`g`ri
D) barcha javoblar to`g`ri
10. Bozor munosabatlariga otish davrining birinchi bosqichida Oliy Kengash
iqtisodiyotga oid qancha qonunlar qabul qilindi ?
A) 100 dan ortiq B) 200 dan ortiq
C) 300 dan ortiq D) 400 dan ortiq
11. O`zbekiston Oliy Kengashi bayroq qabul qilingan kunda qaysi qonunni qabul
qildi?

A) mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish to`g`risida
B) kichik biznesni qo`llab-quvvatlash to`g`risida
C) xalq xo`jaligini xususiylashtirish
D) bu yerda to`g`ri javob yoritilmagan
12. Davlat mulkini boshqarish va xususiylashtirish Davlat qomitasi qachon tasis
etildi?
A) 1994-yil mart B) 1999-yil aprel
C) 2000-yil iyul D) 1992-yil fevral
13. Davlat mulkini boshqarish va xususiylashtirish Davlat qomitasi qachon
Davlat mulkini boshqarish va tadbirkorlikni qollab-quvvatlash Davlat qomitasiga
aylantirildi ?
A) 1993 B) 1998 C) 2001 D) 1994
14. Kichik xususiylashtirish qachon tugallandi ?
A) 1992 B)1993 C)1994 D)1995
15. Mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishga doir qancha
me’yoriy hujjat qabul qilindi?
A) 20 dan ortiq B) 30 dan ortiq C) 40 dan ortiq D) 50 dan ortiq
DARS YAKUNLARINI CHIQARISH:
Aqliy hujumda hamda guruhlar ishida faol qatnashgan o'quvchilar baholanadi va
rag`batlantiriladi.
Uyga vazifa.
 Yangi mavzuni o`qib kelish;
 Yangi mavzu yuzasidan o`quv materiallarni tayyorlash, savollarga javob
topish;
 Mavzuga doir atama va tushunchalardan krossvord tuzish;
 Qo`shimcha adabiyotlardan tayyorlanibs, kichik ma`ruza tayyorlash.

O‘zbek modelining ishlab chiqilishi. Iqtisodiy islohotlarning boshlanishi dars ish

Купить