O’zbekiston iqtisodiyotida investitsiyalarning ahamiyati - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	19 Ноябрь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

O’zbekiston iqtisodiyotida investitsiyalarning ahamiyati

Купить

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI TOSHKENT DAVLAT IQTISODIYOT UNIVERSITETI “ Iqtisodiyot nazariyasi” fanidan ORALIQ NAZORAT ISHI IQTISODIY XAVFSIZLIK-75IQTISODIYOT FAKULTETI O’zbekiston iqtisodiyotida investitsiyalarning ahamiyati

 Kirish.  1. Investitsiya tushunchasi. 2. Xorijiy investitsiyalarning mohiyati va jalb qilish sabablari.  3. O’zbekiston Respublikasida asosiy kapitalga investitsiyalar. 4. Xorijiy investitsiyalar va loyihalarni amalga oshirish monitoringi boshqarmasi(xisobga olish va nazorat qilish).  Xulosa.  Foydalanilgan adabiyotlar.

 Kirish:  Jahon iqtisodiyoti globallashib, savdo yo`lidagi to`siqlar kamayib, soliq qonunlari va tartibga soluvchi rejimlar erkinlashib borayotgan hozirgi sharoitda chetdan kiritiladigan investitsiya oqimlari tez sur`atlar bilan o`smoqda. Bevosita chet el investitsiyalarining dunyo bo`yicha umumiy hajmi 1980 yildagiga qaraganda 14 baravardan ziyod o`sib, 2018 yil holatiga, jami 11 trln AQSH dollariga etdi. Hozirgi vaqtda butun dunyoda 64 mingga yaqin mamlakatlararo kompaniyalar mavjud bo`lib, ular 870 mingta xorijiy shu`ba korxonalari faoliyatini nazorat qilib turadi. Ushbu korxonalar sotilayotgan mahsulotlar hajmi taxminan 18 trln AQSH dollarini tashkil etdi. Bu esa o`z navbatida, butun jahon eksporti hajmidan 2 baravaridan ziyoddir.  Rivojlangan mamlakatlar tajribasi ularning iqtisodi

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev raisligida 21-iyun kuni tarmoqlar va hududlarda investitsiya loyihalarini amalga oshirish holati, to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarni jalb etish va o‘zlashtirish natijalari tahliliga bag‘ishlangan videoselektor yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi. Mamlakatimizda investitsiya muhiti yaxshilangani natijasida iqtisodiyot tarmoqlari va hududlarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri sarmoyalar faol kirib kelmoqda. Xususan, 2018 yilning besh oyida 776 ta yangi qo‘shma va xorijiy korxona ro‘yxatdan o‘tkazildi. Bu o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 496 taga ko‘pdir. Shuningdek, joriy yilda xorijiy investitsiyalar ishtirokida 377 ta hududiy va 148 ta tarmoq loyihalari bajarilishi belgilangan. Davlatimiz rahbari loyihalarni amalga oshirish jarayonlarini yengillash

Investitsiya haqida:  Ahamiyat bergan bo’lsangiz ayni kunda yurtimizning ommaviy axborot vositalarida investitsiya, investor kabi so’zlar ko’p tilga olinmoqda. Ko’plab chet el investorlari davlatimizga o’z investitsiyalari bilan kirishga shoshilishyapti.  Investitsiya bu nima degan savol tug’iladi. Investitsiya – bu sizning passiv daromadingiz. Investitsiya – bu kelajakda naf olish maqsadida mablag’ qo’yishdir.  Passiv daromad investor tomonidan biron bir loiha yoki moliyaviy instrumentga investitsiya kiritish orqali doimiy moliyaviy foyda olish. Bunday doimiy daromad olish har bir investorni orzusi bo’lsa kerak.  Investorlar doimiy passiv daromad olishni amalga oshirish uchun turli tarmoqlarga, ijtimoiy iqtisodiy dasturlarga, innovatsiya, tadbirkorlik loyihalariga uzoq yoki qisqa mudd

Investitsiyani bir necha turlari mavjud: moliyaviy real intellektual

Moliyaviy shaklda obligatsiya, aksiya va shunga o’xshash qimmatbaho qog’ozlarni sotib olish. Real shaklda moddiy ishlab chiqarish, sanoat va qurilish kabi faoliyatlarga mablag’ qo’yish orqali amalga oshiriladi. Hozirgi kunda uchinchi intellektual shakli ham rivojlanib bormoqda. Bunga litsenziyalar, nou-hauni berish, hamkorlikda bajariladigan ilmiy ishlar kiradi .

Investitsiyalar kim tomonidan kiritilishiga qarab 2 turga boʻlinadi: Ichki investitsiyalar. • Ichki investitsiyalar — mamlakat hududida ichki investorlar tomonidan amalga oshiriladigan investitsiyalar hisoblanadi. Tashqi investitsiyalar. • Tashqi investitsiyalar — foyda olish maqsadida chet el investorlari tomonidan boshqa davlat iqtisodiyotiga qo'yiladigan investitsiyalardir.

Xorijiy investitsiyalarga asosan 2 gurux omillar ta`si r ko`rsatadi: iqtisodiy omillarchiqarishning rivojlanishi va iqtisodiy usish sur`atlarining bir maromda ushlab turilishi; jahon va aloxida mamlakatlar iqtisodiyotida chukur tarkibiy siljishlarning amalga oshirilishi (ayniksa,fantexnika tarakkiyoti yutuklari va jahon xizmatlar bo zori tarakkiyoti ta`siri ostida olib borilishi ) ishlab chiqarishni xalqaro ixtisoslashuvi va kooperatsiyalashuvining chukurlashuvi; - jahon iqtisodiyotini tra nsmilliylashtirilishini o`sib borishi - xalqaro iqtisodiy munosabatlar

Siyosiy omillar: - kapital eksporti (im porti)ni erkinlashtiri sh (Erkin iqtisodiy hududlar (EIX), offs hor hududlari - rivojlanayotgan mamlakatlarda i ndustirlashtirish siyosatini olib borish iqtisodiy isloxotlarni ol ib borish (davlat korxo nalarini xususiylashtirish, xususi y sektorni va kichik bi znesni qo`llab- quvvatlash); bandlik darajasin i ushlab turish s iyosatini olib bo rish

O’zbekiston Respublikasida asosiy kapitalga investitsiyalar.  O`zbekiston Respublikasida ijtimoiy soha va iqtisodiyotni rivojlantirish uchun barcha mulkchilik shakllaridagi tashkilotlarning 2017 yilda 49770,6 mlrd.so`m (16782,3 mln. AQSh dollari dollar ekvivalentida) yoki 2015 yilga nisbatan 107,7 foiz asosiy kapitalga investitsiyalaridan foydalanildi. Asosiy kapitalga investitsiyalar hajmi 1991 yilga nisbatan 4,2 martta, 2000 yilga nisbatan 5,4 martta, 2005 yilga nisbatan 4,3 martta va 2010 yilga nisbatan 170,1 foizga ko`paydi.

 Aholi jon boshiga asosiy kapitalga investitsiyalar hajmi bo`yicha yuqori ko`rsatkichlar Toshkent shahrida 4243,4 ming so`m yoki o`tgan yilining mos davriga nisbatan 131,0 foiz, mos ravishda Buxoro (3146,8 ming so`m yoki 120,9 foiz), Qashqadaryo (2305,7 ming so`m yoki 107,6 foiz), Navoiy (3043,7 ming so`m yoki 145,2 foiz), Sirdaryo (1557,3 ming so`m yoki 106,5 foiz) viloyatlarida qayd etildi.  57 foizdan ortiq asosiy kapitalga investitsiyalar quyidagi iqtisodiy faoliyat turlariga yo`naltirildi: qayta ishlash sanoati (18,1 foiz), tog`-kon sanoati (14,4 foiz), tashish va saqlash (11,6 foiz), elektr energiyasi, gaz, bug` va konditsiyalangan havo (5,4 foiz), ulgurji va chakana savdo, motorli transport vositalar va mototsikllarni ta`mirlash (4,9 foiz), ta`lim (2,7 foiz), sog`liqni saqlash va

 Nodavlat mulkchilik shaklidagi korxona va tashkilotlarning jami asosiy kapitalga investitsiyalardagi ulushi 2018 yilda 83,4 foizni tashkil etdi, bu ko`rsatkich 2010 yilga nisbatan 5,2 foiz punktga ko`paydi. Moliyalashtirishning asosiy hajmi, ya`ni 61,4 foizni xo`jalik yurituvchi sub`ektlar va xususiy mulkchilik shaklidagi korxnona va tashkilotlar amalga oshirdi va mos ravishda 15,8 foiz punktga ko`paydi. 2018y. Ma`lumot uchun 2005y. 2010y. 2015y. Asosiy kapitalga investitsiyalar 100 100 100 100 Xususiy mulki 83,4 69,1 78,2 83,7 Ommaviy (Davlat) mulki 16,6 30,9 21,8 16,3

2018y. Ma`lumot uchun jamiga nisbatan foizdamlrd. Jamiga nisbatan foizda so`m 2005y. 2010y. 2015y. Asosiy kapitalga investitsiyalar 49770,6 100 100 100 100 shu jumladan: turar joy 11126,7 22,4 11,0 15,1 20,3 bino (turar-joydan tashqari) va inshootlar 16347,4 32,8 40,0 39,1 31,1 mashina, uskuna, transport vositalari 19070,1 38,3 40,0 40,0 39,8 boshqalar 3226,4 6,5 9,0 5,8 8,8Asosiy kapitalga investitsiyalarning turlari bo`yicha tarkibi Mashina, uskuna, transport vositalariga investitsiyalarning hududlar tarkibida quyidagilar salmoqli hajmlarni o`zlashtirdi: Qorqalpog`iston Respublikasi – 59,2 foiz, Navoiy viloyati – 57,8 foiz, Toshkent shahri – 55,6 foiz va Toshkent viloyati – 52,3 foiz.

2018y. ma`lumot uchun mlrd. jamiga nisbatan foizda jamiga nisbatan foizda so`m 2005y. 2010y. 2015y. Asosiy kapitalga investitsiyalar - jami 49770,6 100 100 100 100 shu jumladan mablag`lar xisobidan moliyalashtirildi:: respublika byudjeti 2221,2 4,5 12,3 5,6 4,5 korxona va aholi 26404,0 53,0 57,5 49,0 52,9 bank kreditlari va boshqa qarz mablag`lari 5523,9 11,1 3,8 9,7 11,8 xorijiy investitsiya va kreditlar 10611,4 21,3 21,7 28,3 19,9 byudjetdan tashqari fondlar, tiklanish va taraqqiyot fondi, sug`oriladigan yerlarni meliorativ holatini yaxshilash fondlarini qo`shgan holda x x 4,8 7,4 x davlat maqsadli fondlari, bolalar sportini rivojlantirish va rekonstruktsiya qilish fondini qo`shgan holda 5010,1 10,1 x X 10,9Asosiy kapitalga investitsiyalarning moliyalashtirish manbalari bo`yi

Aholi jon boshiga asosiy kapitalga investitsiyalarz (ming so'm) 2013 2014 2015 2016 2017 2018 O'zbekiston Respublikasi 1008,2 1224,0 1431,7 1608,6 2227,8 3769,6 Qoraqalpog'iston Respublikasi 1400,7 2280,6 3388,2 2094,0 1542,2 3641,1 viloyatlar: Andijon 525,8 581,0 678,4 745,3 999,6 1550,3 Buxoro 1720,3 2023,4 2264,0 3237,6 6254,2 5105,4 Jizzax 928,1 969,6 1033,1 1125,1 1361,9 2693,9 Qashqadaryo 1281,0 1613,1 1969,9 2389,3 3583,4 5193,4 Navoiy 1896,4 1933,5 1965,1 3168,1 4185,4 10920,2 Namangan 485,6 714,7 863,8 1074,8 1340,3 2992,5 Samarqand 623,3 730,0 912,0 1001,6 1189,4 1878,3 Surxondaryo 600,1 646,8 773,0 879,1 1427,1 2848,3 Sirdaryo 1126,4 1288,1 1382,2 1660,3 2011,1 3280,2 Toshkent 1178,7 1466,6 1595,0 1507,5 2087,2 3898,4 Farg'ona 634,3 672,0 731,6 747,

Moliyalashtirish manbalari bo'yicha asosiy vositalarga investitsiyalar tarkibi (jami foizda) Korxonalar va aholining o'z vositalari Qabul qilingan m ablag'lar ulardan: Korxonalar va aholining o'z vositalari Qabul qilingan m ablag'lar ulardan: Korxonalar va aholining o'z vositalari Qabul qilingan m ablag'lar ulardan: Korxonalar va aholining o'z vositalari Qabul qilingan m ablag'lar ulardan: davlat byudjeti banklarning kreditlari va boshqa qarz m ablag'lari chet el investitsiyalari va kreditlari davlat byudjeti banklarning kreditlari va boshqa qarz m ablag'lari chet el investitsiyalari va kreditlari davlat byudjeti banklarning kreditlari va boshqa qarz m ablag'lari chet el investitsiyalari va kreditlari davlat byudjeti banklarning kreditlari v

Asosiy vositalarga investitsiyalar (joriy narxlarda, mlrd. so'm) 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 O'zbekiston Respublikasi 24455,3 30490,1 37646,2 44810,4 51232,0 72155,2 ###### # Qoraqalpog'iston Respublikasi 1242,1 2415,0 3990,6 6021,2 3778,3 2822,0 6757,8 viloyatlar: Andijon 1379,9 1462,3 1645,0 1956,5 2188,5 2986,0 4711,9 Buxoro 2405,8 2998,7 3583,2 4075,9 5922,9 11613,4 9610,9 Jizzax 792,5 1128,5 1200,9 1304,9 1449,7 1788,2 3606,3 Qashqadaryo 3072,2 3667,8 4721,8 5894,7 7304,4 11175,3 16518,5 Navoiy 1688,0 1696,9 1754,1 1809,1 2963,2 3977,9 10579,5 Namangan 917,3 1205,1 1807,5 2227,5 2824,5 3586,7 8158,1 Samarqand 1586,0 2127,6 2540,4 3237,2 3623,5 4384,2 7061,4 Surxondaryo 980,3 1371,0 1509,1 1843,6 2142,4 3551,0 7240,6 Sirdaryo 663,1 852,8 992,3 1083,3

Xorijiy investitsiyalar va loyihalarni amalga oshirish monitoring boshqarmasi(xisobga olish va nazorat qilish)  Boshqarmaning asosiy vazifalari qo'yidagilardan iborat:  O'zbekiston Respublikasi Davlat investitsiya dasturining Aniq manzilli ro'yxatida ko'zda tutilgan xorijiy investitsiya va kreditlar ishtirokidagi yirik va strategik muhim investitsiya loyihalarini amalga oshirish bo'yicha Davlat monitoringini olib borish.  Iqtisodiyot tarmoqlarin modernizatsiyalash va rivojlantirishga yo'nalitirilgan Davlat dasturlari doirasida xorijiy investitsiya va kreditlar ishtirokida amalga oshirilayotgan hamda moliyalashtirish manbalari va tasdiqlangan loyiha xujjatlari mavjud bo'lgan investitsiya loyihalari monitoringini olib borish.

 Investitsiya dasturining Aniq manzilli ro'yxati loyihasini, hamda  iqtisodiyot tarmoqlarini modernizatsiyalash va rivojlantirishga yo'nalitirilgan Davlat dasturlarini shakllantirish.  Investitsiya dasturining Aniq manzilli ro'yxati doirasida amalga oshirilayotgan yirik loyihalarning mamlakatlar, tarmoqlar, respublika hududlari, mahsulot turlari va boshqa kesimlarda, hamda investitsiya va moliyalashtirish yo'nalishlari bo'yicha doimiy ma'lumotlar bazasini tashkil etish va yuritish.  Jalb qilingan xorijiy investitsiyalarning barcha moliyalashtirish  manbalari bo'yicha tahliliy ma'lumotlarni tizimli ravishda tayyorlash.

 Yirik va strategik muhim investitsiya loyihalarini amalga oshirish Davlat monitoringi instituti faoliyatini yanada yaxshilash, xorijiy investitsiyalarni jalb qilish, investitsiya loyihalarini amalga oshirish jarayonlari, vazirlik va idoralar hamda loyihalarni amalga oshirish guruhlari faoliyatiga, shuningdek umumiy investitsiya faoliyati samaradorligini oshirishga oid Normativ- xuquqiy bazani takomillashtirish bo'yicha takliflar ishlab chiqish. Hukumat va boshqa ishchi guruhlar tarkibida investitsiya loyihalarini amalga oshirish bo'yicha vazirlik va idoralar faoliyatini reja asosida tahlil qilish va o'rganish, shu bilan birga,  loyihalarni amaliy holatini joylarga chiqib o'rganishni tashkilqilish.

Xulosa Mustaqillik yillarida O’zbekistonda qulay investitsiyaviy muhit shakllantirildi, xorijiy investorlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish bo‗yicha qonun yo‗li bilan keng ko‗lamdagi imtiyozlar, afzalliklar va kafolatlar tizimi belgilandi. Natijada respublikada iqtisodiyotning yetakchi tarmoqlari va sohalarida xorijiy investitsiyalar ishtirokida, 2 mingtadan ko’proq korxona tashkil qilindi va muvaffaqiyatli faoliyat yuritmoqda. Har yili 3,0 milliarddan ko’proq asosan to’g’ridan- to’g’ri xorijiy investitsiyalar o’zlashtirilmoqda, mamlakat iqtisodiyotiga kiritilayotgan investitsiya umumiy hajmining 26,6 foizdan ko’prog’i ularning hissasiga to’g’ri keladi. Bu esa xorijiy investorlarning respublika iqtisodiyoti barqarorligi va pishiq puxtaligiga, uni rivojlantirish

 Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati:  1. ―Xorijiy investitsiyalar ―-Vahobov A.V., Xojiboqiyev  2. Sh.X. va Mo‘minovN.G. 3. https://uz.wikipedia.org/wiki/Xorijiy_investitsiya 4. cbu.uz/uz  5. uza.uz/uz 6. fikr.uz  7. www.gov.uz  8.www.mfer.uz  9.www.stat.uz  10.www.mineconomy.com

Купить