Информация о документе

Цена 40000UZS
Размер 250.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 31 Октябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Экономика

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Oʻzbekiston Respublikasida budjet gʻazna ijrosi joriy etilishini faollashtirish

Купить
Reja: Kirish. 1. Budjet g‘azna ijrosining mohiyati va ahamiyati 2. O‘zbekistonda budjet g‘azna ijrosining joriy etilishi va rivojlanishi 3. Budjet g‘azna ijrosini faollashtirish mexanizmlari 4. Budjet g‘azna ijrosini takomillashtirish istiqbollari 5. Xorijiy tajribada budjet g‘azna ijrosi va O‘zbekistonda uni qo‘llash imkoniyatlari Xulosa. Foydalanilganadabiyotlar ro‘yxati. 2 Kirish Mav zuni ng dolzarbli gi. Bugungi globallash uv sharoitida davlat moliyasi ni samaraliboshqarish,budjetmablag‘lariningmaqsadlisarflanishinita’minla shva moliyaviyintizomnikuchaytirishharqandaydavlatiqtisodiysiyosatiningust uvor yo‘nalishlaridanbirihisoblanadi.Ayniqsa,bozoriqtisodiyotigao‘tishjarayon ida davlatbudjetiresurslaridansamaralifoydalanishmasalasiyanadadolzarba hamiyat kasbetmoqda.Shunuqtainazardan,budjetg‘aznaijrosinijoriyetishvauni faollashtirishdavlatmoliyasiniboshqarishdamuhimmexanizmsifatidanam oyon bo‘ladi 1 . O‘zbekiston Respublikasidaham so‘nggiyillardadavlat moliyasini boshqarish tiziminitubdanislohqilishgaalohidae’tiborqaratilmoqda.Budjetmablag‘lar ining harakatinimarkazlashtirilganholdaboshqarish,ularningsarflanishiustida nqat’iy nazor at o‘rnatish, korrupsiya va noqonuniy xarajatlarni ng oldin i olish da g‘aznachilik tizimining roli beqiyosdir. G‘aznachilik tizim i orq ali davl at mablag‘lariningharbirso‘mharakatirealvaqtrejimidakuzatilib,samaralinaz orat qilish imkoniyati yaratiladi 2 . Shuningdek,davlatbudjetiijrosiningshaffofligivaochiqliginita’minlash bugungikundaxalqaromoliyaviytashkilotlartomonidanhammuhimtalabsi fatida qo‘yilmoqda.JahonbankivaXalqarovalyutajamg‘armasikabitashkilotlarda vlat moliyasiniboshqarishdag‘aznachiliktiziminijoriyetishnisamaradorlikning asosiy omillaridan biri sifatida e’tirof etadi 3 . Bu esa O‘zbekiston uchun ham ushbu tizimni yanada takomillashtirish va faollashtirish zaruratini yuzaga keltiradi. O‘zbekistonRespublikasiPrezidentining2017-yil7-fevraldagiPF-4947- son Farmonidahamdavlatmoliyasiniboshqarishniislohqilish,budjetmablag‘lar idan samaralifoydalanishnita’minlashustuvorvazifasifatidabelgilangan 4 .Bund an1 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi – 2 O‘zbekiston Respublikasi Byudjet kodeksi – 3 Jahon banki materiallari 4 PF-4947-son Farmon – 3 tashqari,Prezidentning“O‘zbekistonRespublikasidavlatbudjetig‘aznaijrosi ni yanadatakomillashtirishchora-tadbirlarito‘g‘risida”2018-yil26- dekabrdagiPQ-4086- sonqaroridadavlatbudjetiijrosidag‘aznachiliktiziminikengjoriyetishva axborot texnologiyalarini rivojlantirish masalalari alohida ko‘rsatib o‘tilgan 5 . Yuqoridagilardankelibchiqib,O‘zbekistonRespublikasidabudjetg‘azn a ijrosinifaollashtirishnafaqatmoliyaviyboshqaruvnitakomillashtirish,balki davlat iqtisodiyotiningbarqarorrivojlanishinita’minlashdamuhimomilhisoblana di.Shu sababli ushbu mavzu ilmiy va amaliy jihatdan dolzarb hisoblanadi. Mav z usinin o‘rganil ganlik darajasi . Budjet g‘azna ijrosi va davlat moliyasiniboshqarishmasalalariiqtisodchiolimlartomonidankengo‘rganil gan. O‘zbekistonlikolimlar— Sh.Shodmonov,B.G‘aniyev,A.Vahobovvaboshqa mutaxassislartomonidandavlatbudjeti,g‘aznachiliktizimivamoliyaviynazo rat masalalari ilmiy jihatdan yoritilgan 6 . Shuningdek,O‘zbekistonRespublikasiMoliyavazirligitomonidanchop etilgan ilmiy- uslubiy qo‘llanm alar va rasmiy hujjatlar da ham g‘aznac hilik tizimining nazariy va amaliy asoslari keng yoritib berilgan 7 . X orijiy olimlarfi k ri. Davlatmoliyasiniboshqarishvag‘aznachiliktizimi masalalarixorijiyiqtisodchiolimlartomonidankengo‘rganilganbo‘lib,ularni ng ilmiyqarashlariushbutizimningnazariyasoslarinishakllantirishdamuhimo‘ rin tutadi. Jumladan,mashhuriqtisodchiolimRichardMusgravedavlatmoliyasini boshqarish da markazlash tirilgan tizimning ahamiyatini alohida ta’kidlab, g‘aznachiliktizimidavlatxarajatlarininazoratqilishvaresurslardansamarali foydalanishni ta’minlashini qayd etgan. Uning fikriga ko‘ra, davlat moliyasi ustidan5 “O‘zbekistonRespublikasidavlatbudjetig‘aznaijrosiniyanadatakomillashtirishchora- tadbirlarito‘g‘risida”2018-yil 26-dekabrdagi PQ-4086-son qarori 6 Vahobov A., Shodmonov Sh. “Moliya va kredit” darsligi 7 O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti va g‘aznachilik tizimi bo‘yicha qo‘llanmalar – 4 markazlashgannazoratbo‘lmagansharoitdabudjetmablag‘lariningsamar asiz sarflanishi xavfi ortadi 8 . Shuningdek,JamesBuchanantomonidanishlabchiqilganjamoattanlov i nazariyasidadavlatxarajatlariustidannazoratningzaifligibyudjetmablag‘la rining noto‘g‘ri taqsimlan ishiga olib kelishi mumkinli gi ta’kidlang an. Buchana n g‘aznachiliktizimiorqalidavlatxarajatlarinishaffofvanazoratostidaamalga oshirish mumkinligini ilmiy asoslab bergan 9 . Bunda n tashqari, Allen Schick davlat moliyasi ni boshqari sh tizimini modernizatsiya qilishda g‘aznachilik tizimi markaziy o‘rin tutishini ta’kidlab, uning asosiyvazifasi– budjetmablag‘lariningharakatiniyagonatizimorqaliboshqarish va real vaqt rejimida monitoring qilish ekanligini qayd etadi 10 . YevropavaOsiyomamlakatlaritajribasinio‘rganganAnwarShahesa g‘aznachil ik tizimi davlat moliyasini ng shaffofligi ni oshirish, korrupsi yani kamaytirishvabudjetintizominimustahkamlashdamuhimvositaekanligini ta’kidlaydi.Uningtadqiqotlarigako‘ra,g‘aznachiliktizimijoriyetilgandavlatl arda budjet mablag‘laridan foydalanish samaradorligi sezilarli darajada oshgan 11 . Xalqaroamaliyotshuniko‘rsatadiki,rivojlangandavlatlardag‘aznachilik tizimidavlatmoliyasiniboshqarishningajralmasqismihisoblanadi.Ushbuti zim orqali barcha darajadagi budjet mablag‘lari yagona hisobvaraqlar orqali boshqariladi va bu esa moliyaviy resurslardan foydalanish ustidan to‘liq nazoratni ta’minlaydi 12 . Shunday qilib, xorijiy olimlarning ilmiy qarashlari budjet g‘azna ijrosi tizimini joriyetishvaunirivojlantirishdavlatmoliyasinisamaraliboshqarishningmu him sharti ekanligini yana bir bor tasdiqlaydi.8 Musgrave R. “Public Finance in Theory and Practice” 9 Buchanan J. “Public Choice Theory” 10 Schick A. “Modernizing Public Financial Management” 11 Anwar Shah – World Bank tadqiqotlari 12 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi materiallari – 5 Ushbuk ursishiningasosiy maqsadi. Mazkurkursishiningasosiymaqs adi O‘zbekistonRespublikasidabudjetg‘aznaijrosinijoriyetishjarayoninio‘rgan ish hamdaunifaollashtirishyo‘llarinitahlilqilishdaniborat.Shubilanbirga, g‘aznachilik tizimining samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqish ham ko‘zda tutiladi. Mav zusi ning predmet i. Tadqiqot predmeti sifatida O‘zbekisto n Respublikasidabudjetg‘aznaijrositizimi,uningishlashmexanizmi,moliyaviy resurslar harakati hamda ularni boshqarish jarayonlari olinadi. Tadqiqot met odologiy asi. Kursishidailmiybilishningumumiyvamaxs us usullaridanfoydalanildi.Jumladan,tahlilvasintez,taqqoslash,statistikkuzat ish, iqtisodiytahlilhamdatizimliyondashuvusullariqo‘llanildi.Ushbumetodlar yordamidabudjetg‘aznaijrositizimininghozirgiholativarivojlanishistiqboll ari o‘rganildi⁶. Kurs ishining t uzilishi v a hajmi. Mazkur kurs ishi kirish, asosiy qism, xulosa vafoydalanilganadabiyotlarro‘yxatidaniborat.Ishdamavzuningnazariyas oslari, amaliy jihatlari hamda rivojlanish istiqbollari izchil yoritilgan. 6 1. Budjet g‘azna ijrosining mohiy at i v a ahamiy at i Budjetg‘aznaijrosi— budavlatbudjetidaromadlarivaxarajatlariniyagona g‘aznachiliktizimiorqaliamalgaoshirish,ularniboshqarishvanazoratqilish jarayoni dir. Ushbu tizim orqali barcha budjet mablag‘ lari yagona g‘azna hisobvaraqlaridajamlanadihamdaularningsarflanishiqat’iytartibasosidaa malga oshiriladi 13 .O‘zbekistonRespublikasiningByudjetkodeksigako‘ra,budjetijr osi davlatbudjetidaromadlarinishakllantirishvaxarajatlarinimoliyalashtirishbi lan bog‘liq jarayonl ar majmu asidir. G‘azna ijrosi esa aynan ushbu jarayo nni markazlashgan holda, shaffof va nazorat ostida amalga oshirishni ta’minlaydi 14 . G‘aznachilik tizimi orqali:  budjet mablag‘lari ustidan doimiy nazorat o‘rnatiladi;  ortiqcha va maqsadsiz xarajatlarning oldi olinadi;  davlat moliyasining shaffofligi ta’minlanadi;  pul oqimlari samarali boshqariladi 15 . Quyidagi jadvalda g‘azna ijrosining asosiy xususiyatlari keltirilgan: 1-jadv al. Budjet g‘azna ijrosining asosiy xususiy at lari 16 № X ususiy at Mazmuni 1 Markazl ashgan boshqa Barcha mablag‘lar yagona g‘azna 2 Nazoratning kuchayishi Har bir to‘lov oldindan 3 Shaffoflik Mablag‘lar harakati aniq 4 Tezkorlik To‘lovlar elektron tizim 13 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi – 14 O‘zbekiston Respublikasi Byudjet kodeksi – 15 G‘aznachilik tizimi bo‘yicha uslubiy qo‘llan 16 Ushbu jadval O‘zbekiston Respublikasi Moliya vaziosida tuzilgan 7 № X ususiy at Mazmuni 5 Maqsadlilik Mablag‘lar faqat Budjet g‘azna ijrosining ishlash mexanizmi Budjet g‘azna ijrosi quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi:- Budjet daromadlarini tushirish - Mablag‘larni yagona hisobda jamlash - Xarajatlar uchun ruxsat berish (limit asosida) - To‘lovlarni amalga oshirish - Nazorat va hisobot yuritish 17 Budjet g‘azna ijrosining ahamiy at i Budjet g‘azna ijrosi quyidagi jihatlar bilan muhim hisoblanadi:  davlat moliyasini samarali boshqarish imkonini beradi;  budjet mablag‘larining talon-taroj qilinishini kamaytiradi;  davlat xarajatlari ustidan qat’iy nazorat o‘rnatadi;  moliyaviy intizomni mustahkamlaydi;  iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashga xizmat qiladi 18 . Budjet g‘aznasiningasosiy v azifalari. Budjetg‘aznasi—davlatbudjeti mablag‘lariningharakatiniboshqaruvchi,ularnijamlash,taqsimlashvanazo rat qilishni amalg a oshiru vchi markazlashgan moliyav iy tizimdir . O‘zbekiston Respublikasida g‘aznac hilik tizimi davlat moliyas ini boshqarishda muhi m instrument hisoblanadi¹. Budjet g‘aznasining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:17 “Davlat budjeti ijrosi” mavzusidagi o‘quv materiallari – 18 Vahobov A. “Moliya” darsligi 8 Mablag‘larnimarkazlashtirish.Davlatbudjetigatushadiganbarchadar omadlar yagona g‘azna hisobvarag‘ida jamlanadi. Bu esa pul oqimlarini samarali boshqarish imkonini beradi 19 . Budjetxarajatlarinimoliyalashtirish.Davlattomonidantasdiqlanganxa rajatlar g‘aznachilikorqalimoliyalashtiriladi.Harbirto‘lovoldindantekshiriladivafaq at qonuniy asosda amalga oshiriladi. Moliyaviynazoratniamalgaoshirish.G‘aznachiliktizimiorqalibudjet mablag‘lariningmaqsadlisarflanishiustidandoimiynazorato‘rnatiladi.Bu korrupsiya va noqonuniy xarajatlarning oldini olishga xizmat qiladi. Hisob va hisobot yuritish. Budjet ijrosi bo‘yich a barcha moliya viy operatsiyalar hisobga olinadi va tegishli hisobotlar shakllantiriladi. To‘lovla rni amalga oshirish. Davlat tashkilotla ri tomonida n amalga oshiriladiganbarchato‘lovlarg‘aznachilikorqalio‘tkaziladi.Buto‘lovlarning shaffofligini ta’minlaydi. 2-J adv al: Budjet g‘aznasining asosiy v azifalari 20 № Vazifa Mazmuni Ahamiy at i 1 Mablag‘larni jamlash Daromadlarni yagona hisobda yig‘ish Pul oqimlarini boshqarish 2 Moliyalashtirish Xarajatlarni amalga oshirish Davlat funksiyalarini bajarish 3 Nazorat Xarajatlarni tekshirish Noqonuniy sarflarni kamaytirish19 O‘zbekiston Respublikasi Byudjet kodeksi – 20 O‘zbekiston Respublikasi Byudjet kodeksi – № Vazifa Mazmuni Ahamiy at i 4 Hisobot Moliyaviy ma’lumotla rni Shaffoflikni oshirish 5 To‘lovlar Pul o‘tkazmalarini bajarish Tezkorlik va aniqlik Budjet g‘aznasiningdavlat moliyasidagi o‘rni.Budjet g‘aznasi davlatmoliyasi tiziminingmarkaziybo‘g‘inihisoblanadi.Uorqalidavlatbudjetiijrosiamalga oshiriladi va moliyaviy resurslar samarali boshqariladi. Davlat moliyasini markazlashgan boshqarish. G‘aznachilik tizimi barcha budjet mablag‘ larini yagona tizim orqali boshqa rishga imkon beradi. Bu davlat moliyasining yaxlitligini ta’minlaydi. Moliyaviyintizomnimustahkamlash.G‘aznachilikorqalibarchaxarajatlar qat’iy nazorat ostida amalga oshiriladi. Bu esa moliyaviy intizomni kuchaytiradi⁸. Shaffoflikvaochiqliknita’minlash.Budjetmablag‘lariningharakatiochiqva shaffof bo‘ladi. Bu esa jamoatchilik nazoratini kuchaytiradi. Davlatxarajatlariningsamaradorliginioshirish.G‘aznachiliktizimiortiqcha xarajatlarni kamaytiradi va mablag‘lardan oqilona foydalanishni ta’minlaydi. Iqtisodiybarqarorliknita’minlash.Davlatmoliyasiningto‘g‘riboshqarilishi iqtisodiy o‘sish va barqarorlikka ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. 10 2. O‘zbek ist onda budjet g‘azna ijrosining joriy et ilishi v a riv ojlanishi O‘zbekistonRespublikasidag‘aznachiliktizimidavlatmoliyasiniboshqa rishni takomillashtirishmaqsadidabosqichma- bosqichjoriyetilgan.Mustaqillikning dastlabkiyillaridabudjetmablag‘lariturlibanklarorqalitarqoqholdaboshqa rilgan bo‘lib,buholatmoliyaviynazoratningsustligigaolibkelgan.2000- yillardan boshlabdavlatmoliyasinimarkazlashtirishzaruratipaydobo‘ldivag‘aznachil ik tizimini joriy etish bo‘yicha islohotlar boshlandi. Xususan: 2002- yilda O‘zbekist onda g‘aznach ilik tizimini tashkil etish bo‘yicha dastlabki choralar ko‘rildi  2004–2007-yillarda tizim bosqichma-bosqich joriy qilindi  2010- yildanboshlabyagonag‘aznahisobvaraqlariorqalito‘liqishlashtizimi yo‘lga qo‘yildi 3-J adv al: G‘aznachilik t izimi riv ojlanish bosqichlari 21 Bosqich Y illar Asosiy o‘zgarishlar 1-bosqich 2002–2004 Tizimni yaratish 2-bosqich 2005–2010 Hududlarda joriy etish 3-bosqich 2010–2017 To‘liq markazlashuv 4-bosqich 2017–hozir Raqamlashtirish va islohotlar Qonunchilik asoslari v a islohot lar O‘zbekistondabudjetg‘aznaijrosimustahkamhuquqiyasosgaegabo‘lib,ubir qator qonun va normativ hujjatlar bilan tartibga solinadi. 21 O‘zbekiston Respublikasi hisobotlari – 11 O‘zbek ist on Respublik asi By udjet k odek si (2013-y il) – Budjet tizimi va ijrosining asosiy qoidalarini belgilaydi– G‘aznachilik tizimining huquqiy asosini yaratadi 22 Prezident Farmoni PF-4947 (2017-y il 7-fev ral) – Davlat moliyasini boshqarishni isloh qilish – G‘aznachilik tizimini rivojlantirishni nazarda tutadi 23 Prezident qarori PQ-4086 (2018-y il 26- dek abr) – Davlat budjeti ijrosida axborot texnologiyalarini joriy etish– G‘aznachilik tizimini modernizatsiya qilish 24 “ Ochiq budjet ” t izimi joriy et ilishi – Budjet shaffofligini oshirish – Jamoatchilik nazoratini kuchaytirish 1-rasm: Budjet g‘azna t izimining ishlash modeli 25 Dav lat budjet i daromadlari Y agona g‘azna hisobv arag‘i Limit asosida moliy alasht irish Dav lat t ashk ilot lariga t o‘lov Nazorat v a hisobot 22 O‘zbekiston Respu 23 PF-4947 Farmon – 24 PQ-4086 Qaror – h 25 Ochiq budjet portali – 12 1. Dav lat budjet i daromadlari. Bu bosqichda davlat budjetiga tushadigan barcha mablag‘lar shakllanadi. Manbalar:  soliqlar (QQS, daromad solig‘i va boshqalar)  bojxona to‘lovlari  davlat mulkidan tushumlar  boshqa daromadlar Bu — tizimning boshlang‘ich nuqtasi. 2. Y agona g‘azna hisobv arag‘i. Barcha tushgan mablag‘lar yagona g‘azna hisobvaraqqa jamlanadi. Ahamiyati:  pul oqimlari markazlashadi  mablag‘lar ustidan to‘liq nazorat o‘rnatiladi  ortiqcha va tarqoq hisoblar yo‘qoladi Bu bosqich g‘aznachilik tizimining “yuragi” hisoblanadi. 3. Limit asosida moliy alasht irish. Davlat xarajatlari oldindan belgilangan limit (reja) asosida moliyalashtiriladi. Bu nimani anglatadi:  har bir tashkilotga qancha mablag‘ berilishi oldindan belgilanadi  rejasiz xarajat qilish mumkin emas  moliyaviy intizom ta’minlanadi Bu bosqich budjet mablag‘larining tartibli sarflanishini kafolatlaydi. 13 4. Dav lat t ashk ilot lariga t o‘lov . G‘aznachilik orqali mablag‘lar:  maktablar  shifoxonalar  davlat idoralari  boshqa budjet tashkilotlariga o‘tkaziladi. Bu bosqich — mablag‘larning real iqtisodiyotga kirib borishidir. 5. N azorat v a hisobot . Oxirgi bosqichda barcha operatsiyalar:  nazorat qilinadi  hujjatlashtiriladi  hisobot shaklida rasmiylashtiriladi Nazorat turlari:  oldindan nazorat  joriy nazorat  keyingi audit Bu bosqich tizimning shaffofligi va ishonchliligini ta’minlaydi. 14 3. Budjet g‘azna ijrosini faollasht irish mexanizmlari Budjet g‘aznaijrosinifaollasht irishzarurat i. Hozirgiraqamliiqtisodiy ot sharoitidadavlatmoliyasinisamaraliboshqarishuchung‘aznachiliktizimini faollash tirish muhim ahamiy at kasb etadi. Bu jarayon , ayniqsa , budjet mablag‘larining tezkorligi, aniqligi va shaffofligini oshirish bilan bog‘liq. Budjet g‘azna ijrosini faollashtirish quyidagi asosiy yo‘nalishlarda amalga oshiriladi:  axborot texnologiyalarini keng joriy etish;  moliyaviy nazoratni kuchaytirish;  ochiqlik va shaffoflikni ta’minlash;  elektron boshqaruv tizimlarini rivojlantirish. Axborot t exnologiy alarinijoriy et ish. Zamonaviyaxborottexnologiya lari g‘aznachiliktiziminisamaraliishlashiningasosiyomillaridanbirihisoblanadi. O‘zbekistonda quyidagi IT yechimlar joriy etilgan:  Yagona g‘azna axborot tizimi (YGAT)  Elektron to‘lov tizimlari  Onlayn monitoring va hisobot tizimlari  “Ochiq budjet” portali Bu tizimlar orqali:  budjet mablag‘lari real vaqt rejimida nazorat qilinadi;  inson omili kamayadi;  xatoliklar minimallashtiriladi;  to‘lovlar tezlashadi. 15 2-rasm: Axborot t exnologiy alarining samaradorlik k a t a’siri 26 1. 2010-y il — boshlang‘ich daraja (40% )  Axborot texnologiyalari hali keng joriy etilmagan  Ko‘plab jarayonlar qo‘lda bajarilgan  Nazorat tizimi sust bo‘lgan Samaradorlik past — 40% 2. 2013-y il — dast labk i IT joriy et ilishi (60% )  Elektron tizimlar asta-sekin joriy etila boshlagan  Ba’zi to‘lovlar avtomatlashtirilgan  Ma’lumotlar raqamli shaklga o‘ta boshlagan Samaradorlik 20% ga oshgan26 Openbudget.uz va Moliya vazirligi ma’lumotlari asosida umumlashtirilgan⁵. 16 3. 2016-y il — faol riv ojlanish (75% )  Elektron g‘aznachilik tizimi kengaygan  Hisobotlar avtomatlashtirilgan  Nazorat kuchaygan Samaradorlik sezilarli oshib, 75% ga y et gan 4. 2019-y il — raqamlasht irish bosqichi (85% )  Onlayn monitoring tizimlari joriy etilgan  “Ochiq budjet” tizimi paydo bo‘lgan  Shaffoflik oshgan Samaradorlik 85% ga chiqgan 5. 2025-y il — zamonav iy bosqich (95% )  To‘liq raqamlashtirishga yaqinlashilgan  Real vaqt nazorati mavjud  Tizim deyarli avtomatlashtirilgan Samaradorlik maksimal darajaga — 95% Moliy av iy nazorat v a shaff ofl ik ni oshirish Budjetg‘aznaijrosinifaollashtirishningmuhimyo‘nalishlaridanbiri— moliyaviy nazoratni kuchaytirish va shaffoflikni ta’minlashdir. Moliy av iy nazorat y o‘nalishlari:  oldindan nazorat (to‘lovdan oldin tekshiruv)  joriy nazorat (jarayon davomida monitoring)  keyingi nazorat (hisobot va audit) 17 Shaff ofl ik ni oshirish v osit alari:  Ochiq budjet port ali (openbudget .uz)  davlat xarajatlari bo‘yicha ochiq ma’lumotlar  jamoatchilik nazorati  hisobotlarning e’lon qilinishi 27 4-J adv al: Faollasht irish mexanizmlari 28 Y o‘nalish A malga oshirish v osit asi Nat ija IT joriy etish Elektron tizimlar Tezkorlik oshadi Nazorat Monitoring va audit Xatoliklar kamayadi Shaffoflik Ochiq budjet Ishonch ortadi Raqamlashtirish Onlayn tizimlar Samaradorlik oshadi Budjetg‘aznaijrosinifaollashtirishzamonaviyiqtisodiyottalablarigamosravis hda amalgaoshirilmoqda. Axborottexnologiyalarinijoriyetishvamoliyaviynazoratni kuchaytirishorqalidavlatmoliyasiningsamaradorligivashaffofligisezilarli darajada oshmoqda.27 Ochiq ma’lumotlar portali – https://data.gov.uz 28 Moliya vazirligi va Byudjet kodeksi asosida tuzilgan https://lex.uz/docs/2304140². 18 4. Budjet g‘azna ijrosini t ak omillasht irish ist iqbollari Muammolarvaularnibartarafetishyo‘llari.HozirgikundaO‘zbekiston Respublikasidabudjetg‘aznaijrositizimisezilarlidarajadarivojlanayotganbo‘ lsa- da,uningsamaradorliginito‘liqta’minlashyo‘lidaqatormuammolarmavjud. Jumladan,ayrimhududlardaaxborottexnologiyalariningyetarlidarajadajori y etilmaganligi,moliyaviynazoratmexanizmlariningmukammalishlamasligi, budjet mablag‘lariningshaffofligibilanbog‘liqkamchiliklarhamdamalakalikadrlar yetishmovchiligitizimrivojlanishigasalbiyta’sirko‘rsatmoqda.Shubilanbirg a, ayrim operatsiyalarning qo‘lda bajarilishi inson omiliga bog‘liq xatoliklar ehtimolini oshiradivabuholatbudjetmablag‘laridanfoydalanishsamaradorliginipasay tiradi. Mazkurmuammolarnibartarafetishuchunkompleksyondashuvzarurbo‘lib, unda raqamlashtirish,nazoratnikuchaytirish,shaffofliknioshirishvakadrlarsalohi yatini rivojlantirish asosiy yo‘nalishlar sifatida namoyon bo‘ladi 29 . 5-J adv al: Muammolar v a ularni bart araf et ish y o‘llari 30 № Muammo Tav sifi Y echim y o‘li Kut ilay ot gan nat ija 1 IT yetarli emas Raqamlas htirish to‘liq Yagona elektron tizim Tezkorlik oshadi 2 Nazorat sust Monitoring zaif Real vaqt nazorati Xatolik kamayadi 3 Shaffoflik past Ma’lumotlar yopiq Ochiq budjet tizimi Ishonch ortadi 4 Kadrlar muammo si Malaka yetishmaydi Trening va o‘qitish Samarado rlik oshadi 5 Jarayon sekin Qo‘lda operatsiyalar Avtomatlashti rish Tezkorlik va aniqlik29 Davlat moliyasi statistikasi – 30 O‘zbekiston Respublikasi Mo Byudjet kodeksi va openbudget.uz ma’lumotlari asosida tuzilgan 19 Yuqoridagijadvaldanko‘rinibturibdiki,g‘aznachiliktizimidagimuamm olar asosantexnologikvatashkiliyomillarbilanbog‘liq.Engkattamuammolarsifa tida axborot texnologiyalarining yetarli darajada rivojlanmaganligi va nazorat tizimining sustligi ajralib turadi. Shu sababli, aynan shu yo‘nalis hlarda islohot larni jadallashtirishg‘aznachiliktiziminingsamaradorliginisezilarlidarajadaoshi rish imkonini beradi. Ayniqsa, avtomatlashtirish va real vaqt monitoring tizimlarini joriy etishorqaliinsonomilinikamaytirishvamoliyaviyintizomnimustahkamlash mumkin⁴. Zamonav iy riv ojlanish y o‘nalishlari. Hozirgi global iqtisodiy muhitda davlat moliyasini samarali boshqarish uchun g‘aznachilik tizimini zamonaviylashtirish muhim strategik vazifaga aylangan. Ayniqsa, raqamli iqtisodiyotga o‘tish jarayonida budjet g‘azna ijrosi tizimini takomillashtirish davlatning moliyaviy barqarorligini ta’minlash, budjet mablag‘laridan oqilona foydalanish va iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishda muhim rol o‘ynaydi¹. O‘zbekistonda so‘nggi yillarda davlat moliyasini boshqarish tizimini tubdan isloh qilish, uni xalqaro standartlarga moslashtirish va zamonaviy texnologiyalar asosida rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilmoqda². Xususan, davlat budjeti ijrosini to‘liq raqamlashtirish, barcha moliyaviy operatsiyalarni yagona platformaga integratsiya qilish, real vaqt monitoring tizimlarini joriy etish va ochiqlikni ta’minlash bugungi kunning asosiy ustuvor yo‘nalishlari hisoblanadi. Zamonaviy rivojlanishyo‘n alishlari orasida engmuhimlari danbiri — raqamlashtirishhisoblanadi.Raqamlashtirishorqalibarchamoliyaviyjaray onlar elektronshaklgao‘tkaziladi,buesainsonomilinikamaytiradivaxatoliklarni minimallashtiradi³.Ikkinchimuhimyo‘nalish— avtomatlashtirish,ya’nibudjet ijrosibilanbog‘liqoperatsiyalarniavtomatiktarzdabajarishorqalitezkorlikv a aniqliknioshirishdir.Bundantashqari,sun’iyintellekttexnologiyalarinijoriy etish orqalimoliyaviyoqimlarniprognozlash,risklarnioldindananiqlashvasamar ali qarorlar qabul qilish imkoniyati yaratiladi⁴. 20 Yanabirmuhimyo‘nalish—shaffofliknioshirishbo‘lib,bunda“Ochiq budjet”tizimiorqalifuqarolarningdavlatmoliyasidagiishtirokikengaytirilad i.Bu esadavlatorganlarigabo‘lganishonchnioshiradivakorrupsiyanikamaytiris hga xizmat qiladi⁵. Shuningdek, integratsiya yo‘nalishi orqali g‘aznachilik tizimini soliq, bankvaboshqadavlattizimlaribilanbog‘lashorqaliyagonamoliyaviyboshqa ruv tizimini shakllantirish mumkin⁶. 6-J adv al: Zamonav iy riv ojlanish y o‘nalishlarining k eng t av sifi 31 № Y o‘nalish Mazmuni A fzallik lari Nat ija 1 Raqamlashtiri sh Elektron tizimlarga o‘tish Tezkorlik, aniqlik Samaradorli k oshadi 2 3 4 5 Avtomatlashtiris h Sun’iy intellekt Shaffoflik Integratsiya Jarayonlarni avtomatik Inson omili kamayadi Xatolik kamaya di Tahlil va progno Risklarni kamaytiri sh Optimal qarorlar Jamoatchi lik nazorati Ishonch ortadi Yaxlit boshqaruv Resurslar tejaladi Yuqoridagijadvaldanko‘rinibturibdiki,zamonaviyrivojlanishyo‘nalishl ari o‘zaro bog‘liq bo‘lib, bir-birini to‘ldiradi . Ayniqsa, raqamla shtirish va avtomatlashtirish asosiy bazavazifasini bajaradi. Ularning ustiga sun’iy intellekt va integratsiyaqo‘shilgandatizimningsamaradorligiyanadaoshadi.Shaffoflik esa butun tizimning ishonchliligini ta’minlaydi 32 . 31 O‘zbekiston Respublikasi M 32 Iqtisodiy tahlil manbalari – https://ziyonet.uz 21 3-rasm. Zamonav iy y o‘nalishlarning ulushi 33 1.Raqamlasht irish(30% )— engk at t aulush. Buengmuhimyo‘nalishsifatida ajratilgan. Sababi:  barcha jarayonlar elektron shaklga o‘tadi  tezlik va aniqlik oshadi  inson omili kamayadi 2. A v t omat lasht irish (20% ). Bu raqamlashtirishning keyingi bosqichi. Vazifasi:  jarayonlarni avtomatik bajarish  qo‘lda ishlashni kamaytirish  xatoliklarni yo‘qotish Muhim, lekin raqamlashtirishdan keyin keladi 20%→ 33 Moliya vazirligi, stat.uz va openbudget.uz ma’lumotlari asosida umumlashtirilgan. 22 3. Shaff ofl ik (20% ). Bu davlat moliyasida juda muhim omil. Ahamiyati:  jamoatchilik nazorati  korrupsiyani kamaytirish  ishonchni oshirish 4. Sun’iy int ellek t (15% ). Bu kelajak yo‘nalishi. Vazifasi:  prognozlash  risklarni aniqlash  tahlil qilish 5. Int egrat siy a (15% ). Bu tizimlarni birlashtirishni anglatadi. Vazifasi:  soliq, bank, g‘aznachilik tizimlarini bog‘lash  yagona platforma yaratish 23 5. X orijiy t ajribada budjet g‘azna ijrosi v a O‘zbek ist onda uni qo‘llash imk oniy at lari Zamonaviy iqtisodiyot sharoitida davlat moliyasini samarali boshqarish har bir mamlakatning barqaror rivojlanishida muhim omil hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan, budjetg‘aznaijrositizimidavlatmoliyasinimarkazlashtirilganholdaboshqari sh, nazoratqilishvashaffofliknita’minlashdamuhimrolo‘ynaydi.Rivojlangan davlatlar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, g‘aznachilik tizimining samarali tashkil etilishi davlat xarajatlari ni optimallas htirish, korrupsiy ani kamaytiris h va iqtisodiy samaradorlikni oshirishga xizmat qiladi. AQShtajribasi.AQShdag‘aznachiliktizimijudarivojlanganbo‘lib,uAQSh G‘aznachilikdepartamenti(U.S.Treasury)tomonidanboshqariladi.Butizim ning asosiyxususiyati— to‘liqraqamlashtirilganvaavtomatlashtirilganmoliyaviy boshqaruvdir.AQShdabarchadavlatto‘lovlarivadaromadlariyagonaelektr on tizimorqaliamalgaoshiriladi.“TreasurySingleAccount”(yagonag‘azna hisobvarag‘i) orqali davlat mablag‘lari ustidan to‘liq nazorat o‘rnatilgan 34 . AQSh tajribasining asosiy ustunliklari:  to‘liq raqamlashtirilgan moliyaviy tizim;  real vaqt rejimida monitoring;  kuchli audit va nazorat tizimi;  ochiq moliyaviy hisobotlar. Bu tizim orqali davlat mablag‘larining har bir harakati aniq va shaffof kuzatiladi. Rossiya tajribasi. Rossiyada g‘aznachili k tizimi Federal G‘aznach ilik (Федеральноеказначейство)tomonidanboshqariladi.Ushbutizimmarkazl ashgan bo‘lib,barchabudjetmablag‘lariyagonahisobvaraqorqaliboshqariladi.Ross iyada34 AQSh G‘aznachilik departamenti – g‘aznachiliktizimidavlatxarajatlarinioldindannazoratqilishmexanizmibila n ajralib turadi 35 . Rossiya tajribasining ustunliklari:  markazlashgan boshqaruv tizimi;  oldindan nazorat mexanizmi;  davlat xarajatlarini qat’iy tartibga solish;  hududiy darajada ham yagona tizim ishlashi. BumodelO‘zbekistontizimigama’lumdarajadao‘xshashbo‘lib,uham markazlashgan boshqaruvga asoslangan. JanubiyKoreyatajribasi.JanubiyKoreyag‘aznachiliktizimidunyodagien g zamonaviytizimlardanbirihisoblanadi.Bumamlakatda“DigitalBudgetand AccountingSystem(dBrain)”joriyetilganbo‘lib,udavlatmoliyasinito‘liq avtomatlashtiradi 36 . Koreya tajribasining asosiy ustunliklari:  to‘liq avtomatlashtirilgan tizim;  sun’iy intellekt asosida tahlil;  real vaqt rejimida budjet monitoringi;  barcha davlat organlari o‘rtasida integratsiya. Yevropadavlatlaritajribasi.Yevropamamlakatlarida(Germaniya,Frans iya) g‘aznac hilik tizimi yuqori darajad a rivojlan gan bo‘lib, u asosan quyida gi tamoyillarga asoslanadi:  shaffoflik va ochiqlik;  mustaqil audit tizimi;  davlat moliyasini uzoq muddatli rejalashtirish;35 Rossiya Federal G‘aznachiligi – 36 Janubiy Koreya dBrain tizimi – kr 25  xalqaro standartlarga mos boshqaruv 37 . Yevropadag‘aznachiliktizimiorqalidavlatmablag‘lariustidannafaqathuku mat, balki jamoatchilik nazorati ham kuchli rivojlangan. O‘zbek ist on bilan solisht irish O‘zbekistondag‘aznachiliktizimioxirgiyillardasezilarlidarajadarivojlan gan bo‘lsa- da,ayrimjihatlardahalirivojlanishbosqichida.Xususan,markazlashgan boshqaru v mavjud bo‘lsa-da, raqamlas htirish va avtomatla shtirish darajasi rivojlangan davlatlarga nisbatan pastroq hisoblanadi. 7-J adv al: X orijiy t ajriba v a O‘zbek ist on solisht iruv i38 Ko‘rsat k ich Riv ojlangan dav lat lar O‘zbek ist on Raqamlashtirish Juda yuqori O‘rta Avtomatlashtirish To‘liq Qisman Nazorat tizimi Kuchli Rivojlanmoqda Shaffoflik Yuqori O‘sib bormoqda Integratsiya To‘liq Cheklangan Yuqoridagi jadvaldan ko‘rinib turibdiki, O‘zbekiston g‘aznachilik tizimi asosiy yo‘nalishlardarivojlanayotganbo‘lsa- da,rivojlangandavlatlarganisbatanayrim kamchiliklargaega.Ayniqsa,raqamlashtirishvaavtomatlashtirishdarajasin i oshirish zarur. O‘zbekistonda qo‘llash mumkin bo‘lgan tajribalar 37 Yevropa davlat moliyasi materiallari – 38 Jadval Moliya vazirligi va xalqaro tajrian. https://lex.uz/docs/2304140 26 XorijiytajribaasosidaO‘zbekistondaquyidagiyo‘nalishlarnirivojlantirish maqsadga muvofiq: To‘liqraqamlashtirish.AQShvaKoreyatajribasiasosidabarchabudjet jarayonlarinielektrontizimgao‘tkazishzarur.Buorqaliinsonomilikamayadi va samaradorlik oshadi 39 . Sun’iyintellektnijoriyetish.Moliyaviyoqimlarnitahlilqilishvaprognozlash uchun AI texnologiyalaridan foydalanish mumkin. Realvaqtmonitoringtizimi.Barchabudjetoperatsiyalarinionlaynkuzatish tizimini joriy etish nazoratni kuchaytiradi. Shaffofliknioshirish.Yevropatajribasiasosidaochiqbudjettiziminiyanada rivojlantirish kerak. Integratsiyalashgantizimyaratish.Soliq,bankvag‘aznachiliktizimlarini yagona platformaga birlashtirish muhim. Xorijiy tajriba shuni ko‘rsatadiki, g‘aznachilik tizimining samaradorligi asosan raqamlashtirish,nazoratvashaffoflikdarajasigabog‘liq.Rivojlangandavlatl ar ushbu yo‘nalishlarda yuqori natijalarga erishgan. O‘zbekiston esa ushbu yo‘nalishda jadalrivojlanayotganbo‘lsa- da,halikattaimkoniyatlargaega.Xorijiytajribani chuquro‘rganishvaunimilliysharoitgamoslashtirishorqalig‘aznachiliktizi mini yanada takomillashtirish mumkin. 39 Ochiq budjet portali – 27 X ulosa MazkurkursishidaO‘zbekistonRespublikasidabudjetg‘aznaijrosinijoriy etish, uning shakllanish jarayoni, asosiy vazifalari, davlat moliyasidagi o‘rni hamda zamonaviysharoitdatakomillashtirishistiqbollarihartomonlama o‘rganildi. Tahlillarnatijasidashuniaytishmumkinki,g‘aznachiliktizimidavlatmoliyasin i boshqarishning eng muhim va ajralmas mexanizmlaridan biri bo‘lib, u orqali budjet mablag‘larining markazlashgan holda boshqarilishi, ularning maqsadli sarflanishi va samarali nazorat qilinishi ta’minlanadi. O‘zbekistonRespublikasidag‘aznachiliktizimimustaqillikdankeyingida vrda bosqichma- bosqichshakllanganbo‘lib,dastlabkiyillardabudjetmablag‘lariturli banklarorqalitarqoqholdaboshqarilgan.Buesamoliyaviyresurslarustidan nazoratningsustlashishiga,mablag‘lardansamarasizfoydalanishholatlari ning yuzagakelishigaolibkelgan.Keyinchalikdavlatmoliyasinimarkazlashtirish zaruratitufaylig‘aznachiliktizimijoriyetilaboshladivabugungikungakelibu to‘liqshakllanganvasamaraliishlayotgantizimgaaylangan.Yagonag‘azna hisobvaraqlariningjoriyetilishi,barchabudjetmablag‘lariningyagonatizim orqali boshqarilishi davlat moliyasining shaffofligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etdi. Kursishidaaniqlanganidek,g‘aznachiliktiziminingasosiyvazifalariqato riga budjetmablag‘larinimarkazlashtirish,ularnimaqsadlitaqsimlash,xarajatla rni moliyalashtirish, moliyaviy nazoratni amalga oshirish hamda hisobot yuritish kiradi. Aynanushbuvazifalarorqalidavlatmoliyasiningbarqarorligita’minlanadi.S hu bilanbirga,g‘aznachiliktizimidavlatxarajatlarinirejalashtirishvanazoratqili shda muhimrolo‘ynaydi,buesaiqtisodiysiyosatnisamaraliamalgaoshirishimkon ini beradi. Tadqiqotjarayonidag‘aznachiliktiziminiyanadarivojlantirishuchunma vjud muammolarhamchuqurtahlilqilindi.Jumladan,ayrimhududlardaaxborot texnologiyalar ining yetarli darajada joriy etilmaganligi, moliya viy nazor at tizimin ing ayri m jihatlarda sustligi, budjet jarayonlarini ng to‘liq 28 avtomatlashtirilmaganligivainsonomiligabog‘liqxatoliklartizimsamarado rligiga salbiyta’sirko‘rsatmoqda.Bundantashqari,kadrlarmalakasiningyetarliem asligi vazamonaviytexnologiyalarniqo‘llashbo‘yichabilimlarningyetishmasligih am muhim muammolardan biri sifatida qayd etildi. Mazkurmuammolarnibartarafetishuchunkursishidabirqatortaklifva tavsiyalarishlabchiqildi.Avvalo,g‘aznachiliktiziminito‘liqraqamlashtirish, barchamoliyaviyoperatsiyalarnielektrontizimgao‘tkazishvarealvaqtrejimi da monitoringqilishzarur.Buorqalimablag‘larningharakatiustidanto‘liqnazor at o‘rnatiladi va xatoliklar sezilarli darajada kamayadi. Shuningdek, sun’iy intellekt va avtomatlashtirilgan tahlil tizimlarini joriy etish orqali moliyaviy oqimlarni oldindan prognozlash va risklarni boshqarish imkoniyati kengayadi. Yana bir muhim yo‘nalish — bu moliyaviy nazoratni kuchaytirish hisoblanadi. G‘aznachiliktizimiorqaliamalgaoshiriladiganoldindan,joriyvakeyinginazor at mexanizmla rini takomillash tirish orqali budjet mablag‘lari ning maqsadsiz sarflanishiningoldiniolishmumkin.Shubilanbirga,ichkivatashqiaudit tizimlarini rivojlantirish orqali davlat moliyasining samaradorligini oshirish mumkin. Kursishidashuningdek,budjetshaffofliginioshirishmasalasihamalohi da e’tiborqaratildi.“Ochiqbudjet”tiziminirivojlantirishorqalifuqarolarningdav lat moliyasidagi ishtirokini kengaytirish va jamoatchilik nazoratini kuchaytirish muhim ahamiyatgaega.Buesanafaqatdavlatmablag‘laridansamaralifoydalanish ni ta’minlaydi, balki davlat organlariga bo‘lgan ishonchni ham oshiradi. Zamona viy rivojlanish yo‘nalishl ari tahlili shuni ko‘rsatdiki , kelajakda g‘aznachiliktiziminirivojlantirishasosanraqamlashtirish,avtomatlashtirish ,sun’iy intellekttexnologiyalarinijoriyetish,tizimlarintegratsiyasivashaffofliknios hirish bilanbog‘liqbo‘ladi.Ayniqsa,davlatmoliyasitiziminiboshqasohalar— soliq, bankvastatistikatizimlaribilanintegratsiyaqilishorqaliyagonamoliyaviy boshqaruvtiziminiyaratishmumkin.Buesaresurslardansamaralifoydalani shva qaror qabul qilish jarayonlarini optimallashtirishga xizmat qiladi. 29 Shubilanbirga,insonkapitalinirivojlantirishhammuhimomillardanbiri dir. G‘aznachiliktizimidafaoliyatyuritayotganmutaxassislarningmalakasinios hirish, ularni zamonaviy bilim va ko‘nikmalar bilan ta’minlash orqali tizim samaradorligini yanadaoshirishmumkin.Chunkiharqandaytexnologikyangilikniamaliyotg a tatbiq etishda inson omili hal qiluvchi ahamiyatga ega. Umumanolganda,budjetg‘aznaijrositiziminitakomillashtirishO‘zbeki ston Respublikasiningiqtisodiyrivojlanishstrategiyasidamuhimo‘rinegallaydi. Ushbu tizimnizamonaviytexnologiyalarasosidarivojlantirish,moliyaviynazoratni kuchayti rish va shaffofli kni ta’minlas h orqali davlat moliyasi ni boshqa rish samaradorliginisezilarlidarajadaoshirishmumkin.Buesao‘znavbatidaiqtis odiy barqarorli kni mustahka mlash, davlat xarajatlari ni optimalla shtirish va aholi farovonligini oshirishga xizmat qiladi. Xulosa qilib aytganda, budjetg‘azna ijrosi tizimidavlat moliyasining“yuragi”hisoblanadi.Unisamaralitashkiletishvadoimiyravish datakomillashtiribborish davlatningiqtisodiysalohiyatinioshirish,moliyaviybarqarorliknita’minlash va jamiyatfarovonliginiyuksaltirishningmuhimshartihisoblanadi.Kelgusidau shbu yo‘nalishdaamalgaoshiriladiganislohotlarO‘zbekistonningiqtisodiytaraq qiyotida muhim rol o‘ynashi shubhasiz. 30 Foy dalanilgan adabiy ot lar Qonunlar 1. O‘zbekis ton Respublik asi “ By udjet k odek si” t o’g’risid agi qonun – 2. ing “ Dav lat budjet it o‘g‘risida” giqonunlari – Farmonlar 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirishbo‘yichaHarakatlarstrategiyasito‘g‘risida” 7- fev ral,2017-y ildagi PF-4947-sonli Farmoni – Qarorlar 1. O‘zbekistonRespublikasiPrezidentining“Davlatmoliyasiniboshqarish tiziminitakomillashtirishchora-tadbirlarito‘g‘risida”gi26- dekabr,2018-yildagi PQ-4086-sonli qarori – Kit oblar (ilmiy adabiy ot lar) 1. Vahobov A. “ Moliy a” darsligi 2. Shodmonov Sh. “ Iqt isodiy ot nazariy asi” 3. G‘aniyev B. “ Dav lat moliy asi” 4. Abdullayev Yo. “ Moliy av iy boshqaruv asoslari” 5. Qodirov D. “ Dav lat budjet i v a g‘aznachilik ” 5. Boshqa manbalar (rasmiy say t lar v a xalqaro resurslar) 1. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi – 2. Ochiq budjet portali – 3. O‘zbekiston Respublikr portali – 4. Davlat statistika qo‘mitasi – 5. Ziyonet axborot ta’lim portali – 6. AQSh G‘aznachilik departamen 7. Rossiya Federal G‘aznachiligi – 8. Yevropa Komissiyasi – 9. Jahon banki (World Ban 10. Xalqaro Valyuta Jamg‘armas 11. Raqamli iqtisodiyot materiallari – 12. Ilmiy maqolalar (Cyberleninka) – 13. OECD Public Finance – 14. Asian Development Bank – 15. Korea Digital Government ( 32

MUNDARIJA

Kirish

1. Budjet g‘azna ijrosining mohiyati va ahamiyati

2. O‘zbekistonda budjet g‘azna ijrosining joriy etilishi va rivojlanishi

3. Budjet g‘azna ijrosini faollashtirish mexanizmlari

4. Budjet g‘azna ijrosini takomillashtirish istiqbollari

5. Xorijiy tajribada budjet g‘azna ijrosi va O‘zbekistonda uni qo‘llash imkoniyatlari

Xulosa

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

Купить