O’zbekiston Respublikasida budjet tizimi va budjet munosabatlarining rivojlanish bosqichlari - Экономика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	351.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	27 Сентябрь 2019
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Экономика

O’zbekiston Respublikasida budjet tizimi va budjet munosabatlarining rivojlanish bosqichlari

Купить

O’zbekiston Respublikasida budjet tizimi va budjet munosabatlarining rivojlanish bosqichlari 5341700 -“G‘aznachilik ishi” ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr darajasini olish uchun yozilgan BITIRUV MALAKAVIY ISHI

M U N D A R I J A betlar KIRISH........................................................................................ 3 I BOB. Byudjet tizimi va uni amal qilishining tashkiliy- huquqiy asoslari …………………………… 7 1.1 Byudjet tizimi va byudjet munosabatlarini rivojlanish bosqichlarining o‘ziga xos xususiyatlari................. 7 1.2 Byudjet tizimining tashkiliy-huquqiy asoslari......................................................................... 16 II BOB. O‘zbekiston Respublikasida byudjet tizimidagi islohotlarni amalga oshirishda davlat tadbirlari ………………………………… 21 2.1 Byudjet tizimini boshqarish organlari va ularning asosiy vakolatlari................................................................. 21 2.2 Byudjet tizimi byudjetlari daromadlari va xarajatlari tarkibi, tuzilishining hoz

Kirish Bitiruv malakaviy ishi mavzusining dolzarbligi. O‘zbekiston Respublikasi byudjet tizimini samarali boshqarishning hozirgi kundagi amaliyoti nazariyotchilar oldiga uning qator yangi muammolariga yechim topishni ko‘ndalang qilib qo‘ymoqda. Bu borada byudjet sohasida olib borilayotgan o‘zgarishlarning markazida byudjet tizimi byudjetlari va byudjet munosabatlarini tubdan o‘zartirish, daromadlari bazasini mustahkamlash, iqtisodiyotni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishidagi tutgan o‘rnini oshirish masalalari turadi. Prezidentimiz I.A.Karimov ta’kidlaganlaridek-“Bizning o‘z oldimizga qo‘ygan asosiy maqsadimiz – boshlagan islohotlarimiz, iqtisodiyotimizni yangilash va modernizatsiya qilish jarayonlarini davom ettirish va chuqurlashtirish, hayotimiz darajasi va sifatini izchil oshirib borishni

muhim ahamiyat kasb etadi, uni bugungi kundagi ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlarga moslashtirish talab etiladi. Byudjet tizimini muhim bo‘g‘ini Dalat byudjeti mamlakatni iqtisodiyotini barqarorligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. Respublikamizda so‘ngi yillarda byudjet tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar natijasida O‘zbekiston respublikasi o‘z iqtisodini barqaror sur’atlar bilan rivojlantirishni davom ettirib dunyo bozorida o‘zini mavqeini mustahkamlab bormoqda. Bu davrda mamlakatimiz yalpi ichki mahsuloti 8 foizga o‘sdi, sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 8,8 foizga, qishloq xo‘jaligi – 6,8 foizga, chakana savdo aylanmasi – 14,8 foizga oshdi. Inflyatsiya darajasi prognoz ko‘rsatkichidan past bo‘ldi va 6,8 foizni tashkil etdi. O‘tgan yil yakunlariga ko‘ra, tashqi davlat qarz

Respublikamizda iqtisodiyotni barqaror rivojlanishini ta’minlashga qaratilgan kelgusi davr uchun puxta va har tomonlama asoslangan maqsadli, turli darajalardagi iqtisodiy taraqqiyot dasturlari ishlab chiqilmoqda. Mazkur Davlat dasturlarini mamlakatimizda muvoffaqiyatli amalga oshirilishi, o‘z vaqtida mablag‘ bilan ta’minlanishida byudjet tizimi byutjetlarining roli va ahamiyati oshib bormoqda. Bu esa, o‘z navbatida byudjet tizimi byutjetlari daromadlarini oshirishni, uni mustahkamlashni va boshqa daromad manbalarini izlashni talab etmoqda. Shuning uchun ham, iqtisodiyotni modernizatsiyalash sharoitida byudjet tizimi byutjetlarini moliyaviy tarkibiy tuzilishini o‘rgangan holda, uni byudjet tizimi amaltyotiga samarali tatbiq etishga alohida e’tibor berilmoqda va ushbu masala dolzarb bo‘lib q

va xarajatlari dinamikasi, uni boshqarish bo‘yicha yuzaga kelgan byudjet munosabatlari, shu bilan birga g‘aznachilik tizimida byudjet mablag‘larini boshqarishga oid munosabatlar ko‘rib chiqildi. Bitiruv malakaviy ishining predmeti bo‘lib, byudjet tizimi byudjetlarini isloh qilishni dolzarb masalalari va byudjet tizimi byudjetlari byudjet munosabatlarini samarali tashkil etishga oid Davlat tadbirlari hisoblanadi. Bitiruv malakaviy ishining nazariy va amaliy ahamiyati iqtisodiyotni modernizatsiyalash sharoitida byudjet tizimi byudjetlarining isloh qilishning asosiy yo‘nalishlari orqali byudjet qonunchiligini mustahkamlash, byudjet ijrosini ta’minlashda g‘aznachilik faoliyatini samarali tashkil etish bilan izohlanadi. Bitiruv malakaviy ishi tarkibining qisqacha tavsifi. Bitiruv malakaviy ish

I Bob. Byudjet tizimi va uni amal qilishining tashkiliy-huquqiy asoslari 1.1 Byudjet tizimi va byudjet munosabatlarini rivojlanish bosqichlarinmng o‘ziga xos xususiyatlari O‘zbekiston Respublikasida byudjet tizimi taraqqiyotining hozirgi bosqichida davlatning yaxlit byudjet va ijtimoiy siyosatning manfaatlari mushtarakligini ta’minlash asosoida o‘ta mas’uliyatli vazifalarni samarali boshqarilishi talab etilmoqda. Prezidentimiz I.A.Karimov ta’kidlaganlaridek «Bizning vazifamiz, kerak bo‘lsa, oliy burchimiz – farzandlarimizning ham jismoniy, ham ma’naviy jihatdan uyg‘un rivojlangan, zamonaviy bilim va tajribalarni puxta egallagan, Vatanimiz va xalqimiz kelajagi uchun mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishga qodir bo‘lgan barkamol insonlar bo‘lib voyaga yetishi uchun qo‘limizdan kelgan barcha-barc

Byudjet tizimi barcha darajadagi byudjetlar, davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlari va byudjet tashkilotlarining byudjetdan tashqari jamg‘armalari, byudjet tizimi byudjetlarini tuzish va tashkil etish printsiplari, ular o‘rtasida byudjet jarayoni mobaynida yuzaga keladigan o‘zaro munosabatlar yig‘indisini o‘zida ifodalaydi. 4 Byudjet tizimi quyidagi printsiplarga asoslanadi: (1-chizma) -byudjet tizimining yagonaligi; -byudjet tizimining O‘zbekiston Respublikasi ma’muriy-hududiy tuzilishiga muvofiqligi; -byudjet tizimi byudjetlarining balansliligi va o‘zaro bog‘liqligi; -byudjet tizimi byudjetlari daromadlarini prognoz qilish va xarajatlarini rejalashtirish; islohotlar strategiyasini izchil davom ettirish yili bo’ladi”O‘zbekiston Respublikasi prezidenti I.A.Krimovning 2013-yilning asosi

1 -chizma. O‘zbekiston Respublikasi Byudjet tizimi printsplari 5 - byudjet tizimi byudjetlari mablag‘laridan foydalanishning aniq yo‘naltirilganligi va maqsadlilik xususiyati; -byudjet tizimi byudjetlarining mustaqilligi; 5 O‘zbekiston Respublikasining Byudjet Kodeksi. O‘zbekiston Respublikasi 26.12.2013 y. O‘RQ-360-son Qonuni 10 Byudjet tizimi printsiplari byudjet tiz imining yagonaligi byudjet tizimining O‘zbekiston Respublikasi ma’muriy - hududiy tuzilishiga muvofiqligi byudjet tizimi byudjetlarining balansliligi va o‘zaro bog‘liqligi byudjet tizimi byudjetlari daromadlarini prognoz qilish va xarajatlarini rejalashti rish byudjet tizimi byudjetlari mablag‘laridan foydalanishning aniq yo‘naltirilganligi va maqsadlilik xususiyati byudjet tizimi byudjetlarining mustaqilligi byudjet tizimi

-byudjet tizimi byudjetlari mablag‘laridan foydalanishning natijadorligi; -kassaning yagonaligi; -byudjet jarayoni ishtirokchilarining javobgarligi; -ochiqlik. Byudjet tizimining yagonaligi printsip i byudjet hujjatlari va byudjet hisobotlarining shakllari, byudjet tasnifi yagona bo‘lishi hamda byudjet tizimi byudjetlarining daromadlari va xarajatlarini shakllantirish hamda ijro etish, byudjet hisobini yuritish va byudjet hisobotini tuzishning yagona tartibini nazarda tutishi lozim. Byudjet tizimining O‘zbekiston Respublikasi ma’muriy-hududiy tuzilishiga muvofiqligi printsipi byudjet tizimi O‘zbekiston Respublikasining ma’muriyhududiy tuzilishiga muvofiq bo‘lishi lozim. Byudjet tizimi byudjetlarining balansliligi va o‘zaro bog‘liqligi printsipi byudjet tizimi byudjetlarida nazarda tutilgan

Byudjet tizimi byudjetlari mablag‘laridan foydalanishning natijadorligi printsipi byudjet jarayoni ishtirokchilari byudjet tizimi byudjetlarini tuzish va ijro etishda o‘zlariga berilgan vakolatlar doirasida byudjet tizimi byudjetlarining belgilangan hajmdagi mablag‘laridan foydalangan holda natijaga erishish zaruriyatidan kelib chiqadi. Kassaning yagonaligi printsipi byudjet tizimi byudjetlarining barcha daromadlari Yagona g‘azna hisobvarag‘iga kiritiladi va ularning xarajatlarini to‘lash ushbu hisobvaraqdan amalga oshiriladi. Byudjet jarayoni ishtirokchilarining javobgarligi printsipi byudjet jarayoni ishtirokchilarining javobgarligi printsipi byudjet jarayonining har bir ishtirokchisi byudjet jarayonining har bir bosqichida o‘z harakatlari uchun javobgar bo‘lishidan iboratdir. Ochiqlik p

Qoraqalpog‘iston Respublikasi byudjetining, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy byudjetlarining tuzilmasi quyidagi darajadagi byudjetlardan iborat: - Qoraqalpog‘iston Respublikasi byudjeti tuzilmasiga Qoraqalpog‘iston Respublikasining respublika byudjeti, Qoraqalpog‘iston Respublikasi tumanlari va shaharlarining byudjetlari kiradi. -Viloyatlar mahalliy byudjetlari tuzilmasiga viloyat byudjeti, tegishli viloyatlar tumanlari va shaharlarining byudjetlari kiradi. -Toshkent shahar mahalliy byudjeti tuzilmasiga shahar byudjeti va shahar tarkibiga kiruvchi tumanlarning byudjetlari kiradi. Davlat maqsadli jamg‘armalari va byudjet tashkilotlarining byudjetdan tashqari jamg‘armalari Davlat maqsadli jamg‘armalari quyidagi jamg‘armalardan tashkil topgan: O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi h

2-chizma O‘zbekiston Respublikasining davlat byudjeti tuzilmasi 6 14 6 O‘zbekiston Respublikasining Byudjet Kodeksi. O‘zbekiston Respublikasi 26.12.2013 y. O‘RQ-360-son Qonuni

O‘zekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti, ijtimoiy nafaqalar to‘lash, kompensatsiya to‘lovlari va boshqa to‘lovlar bo‘yicha xarajatlarni moliyalashtirishga yo‘naltiriladigan majburiy to‘lovlar, badallar, shuningdek boshqa manbalardan tushadigan mablag‘larni jamlaydi. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining yuqori boshqaruv organi Jamg‘armaning Kuzatuv kengashidir. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika yo‘l jamg‘armasi majburiy to‘lovlardan va boshqa manbalardan tushadigan mablag‘larni jamlaydi, keyinchalik ulardan umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llari tarmog‘ini rivojlantirish va takomillashtirish dasturlarini (loyi

hamda tibbiyot muassasalarini rekonstruktsiya qilish va mukammal ta’mirlash, jihozlashga (to‘liq jihozlashga) yo‘naltiriladigan, ushbu Kodeksning 57- 15

3-chizma O‘zbekiston Respublikasi mahalliy byudjetining tuzilishi 7 7 O‘zbekiston Respublikasining Byudjet Kodeksi. O‘zbekiston Respublikasi 26.12.2013 y. O‘RQ-360-son Qonuni Q oraqalpog‘iston Respublikasi byudjeti Q oraqalpog‘iston Respublikasining Respublika byudjeti Q oraqalpog‘iston Respublikasiga bo‘ysunuvchi tumanlar byudjeti Q oraqalpog‘iston Respublikasiga bo‘ysunuvchi shaharlar byudjeti Viloyatlar byudjetlari Viloyat byudjetla ri Viloyatga bo‘ysunuvchi tumanlar byudjeti Viloyatga bo ‘ ysunuvchi shaharlar byudjetlari Т oshkent shahar byudjeti Shahar byudjeti Tumanlar byudjetlari O‘zbekiston Respublikasi ma h alliy byudjetlari

moddasida nazarda tutilgan majburiy to‘lovlar va boshqa manbalardan tushadigan mablag‘larni jamlaydi. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Umumta’lim maktablari, kasb-hunar kollejlari, akademik litseylar va tibbiyot muassasalarini rekonstruktsiya qilish, mukammal ta’mirlash va jihozlash jamg‘armasining yuqori boshqaruv organi Jamg‘armaning boshqarish kengashidir. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash jamg‘armasi ushbu Kodeksning 58-moddasida nazarda tutilgan va sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilashga doir dasturlarni (loyihalarni) hamda meliorativ ob’ektlarning lozim darajadagi texnik holatini ta’minlash bo‘yicha tadbirlarni moliyalashtirishga, shuningdek meliorati

Tibbiyot tashkilotlarining moddiy rag‘batlantirish va rivojlantirish jamg‘armasi; vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralarning byudjetdan tashqari jamg‘armalari; byudjet tashkilotlarining undiriladigan to‘lovlar hisobiga shakllantiriladigan byudjetdan tashqari mablag‘lari. 1.2. Byudjet tizimining tashkiliy-xukukiy asoslari So‘ngi yillarda xukumat oldida Davlat boshqaruv institutlarini tubdan isloh qilish masalalari ko‘tarila boshlandi. Bu islohotlarda eng asosiy vaziflardan biri Davlat moliyasi va byudjet tizimini isloh etish edi. Xo‘jalik yuritishni bozor tizimiga o‘tilishi, iqtisodiyotni bozor infratuzulmasini shakllanishi va rivojlanishi mamlakat xo‘jalik jarayonlarini amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan huquqiy asosni yaratishni talab etadi. Undan tashqari jahondagi globallashuv jar

- 122-modda O‘zbekistonning davlat byudjeti Respublika byudjetidan, Qoraqalpog‘iston Respublikasi byudjetidan va mahalliy byudjetlardan iborat ekanligini belgilaydi. “Mahalliy davlat hokimiyati to‘g‘risida”gi Qonun 9 - hududlarning moliyaviy resurslarini, mahalliy hokimiyat organlarining byudjetga doir huquqlarini, mahalliy byudjetlarning daromadlari va sarf-xarajatlarini va boshqalarni belgilaydi. Soliq kodeksi 7 23-moddasi, unda umumdavlat va maxsus qismida soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar bo‘yicha har birining elementlari, ularni hisoblab chiqarish va byudjetga to‘lash tartibi belgilangan. Bu soxani isloh etish O‘zbekiston Respublikasining «Byudjet tizimi to‘g‘risida» gi 2000 yil 14 dekabrda 158-II Qonuni qabul qilinishi bilan boshlanib, hozirgi kunda O‘zbekiston Respublikasi Byudj

- O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjetini tuzish printsiplari va uning tuzilmasini, byudjet tasnifi byudjet sohasidagi vakolatlar; - Byudjet tizimi byudjetlari; - O‘zbekiston Respublikasining konsolidatsiyalashgan byudjeti; - O‘zbekiston Respublikasining tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi; - Byudjet tizimi byudjetlarining daromadlari; - Byudjet tizimi byudjetlarining xarajatlari; - Davlat byudjetini va davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlarini tuzish, ko‘rib chiqish, qabul qilish hamda tasdiqlash; - Byudjet tizimi byudjetlarining ijrosi; - Byudjet hisobi va hisoboti; 23

- Byudjet tizimi byudjetlarining ijrosini nazorat qilish tartibini belgilaydi. O‘zbekiston Respublikasining «Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida»gi Qonuni 10 ning 10, 11-moddalariga mahalla fuqarolar yig‘ini kam ta’minlangan oilalarga moddiy yordam ko‘rsatish va bolali muhtoj oilalarga nafaqalar tayinlash masalalarini hal etadi, oilalarni davlat tomonidan ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash maqsadlari uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ajratiladigan mablag‘lardan o‘z o‘rnida va samarali foydalanilishini ta’minlaydi hamda pul mablag‘larining sarflanishi ustidan nazoratni tashkil etadi. Fuqarolar yig‘inining kengashi Qonunning 12-moddasiga ko‘ra, ikki yoshga to‘lmagan bolalari bor ishlamaydigan onalarga nafaqalarni shu maqsadda ajratilgan davlat byudjeti mablag‘lari

• O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligining 2010 yil 20 avgustdagi 65son buyrug‘i bilan tasdiqlangan “O‘zbekiston Respublikasi byudjet tasnifini qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnoma” • O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Byudjet tashkilotlarini mablag‘ bilan ta’minlash tartibini takomillashtirish to‘g‘risida” 1999 yil 3 sentyabrdagi 414-son Qarori; • O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Byudjet intizomiga rioya qilinishi ustidan nazoratni kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 1999 yil 11 fevraldagi 66-son Qarori; • boshqa hujjatlar. Davlat byudjeti hisobiga mablag‘ bilan ta’minlanadigan tarmoqlarda iqtisodiy islohatlarni chuqurlashtirish, byudjet tashkilotlarini mablag‘ bilan ta’minlash mexanizmini takomillashtirish, byudjet mablag‘laridan samarali va maqsadli foy

to‘g‘risida” 2007 yil 28 fevraldagi PQ-594 sonli qaroriga muvofiq ishlab chiqildi. G‘aznachilik o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy majlis Palatalarining qarorlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga va o‘z faoliyatiga tegishli bo‘lgan boshqa normativ-huquqiy xujjatlarga amal qiladi. 2009 yil 16 sentyabrdagi O‘zbekiston Respublikasi Adliya Vazirligi tomonidan № 2007-raqam bilan ro‘yxatga olingan « Davlat byudjetining g‘azna ijrosi Qoidalari» O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirining 2009 yil 4 avgustdagi № 69 - sonli buyrug‘i qabul qilindi. Xozirgi kunda “Davlat byudjetining g‘azna ijrosi Qoidalari”

O‘zbekiston Respublikasi Moliya Vazirligi G‘aznachiligi va uning hududiy bo‘linmalari zimmalariga qo‘yilganfunktsiyalarini chegaralab berdi. 27

II Bob. O‘zbekiston Respublikasida byudjet tizimidagi islohotlarni amalga oshirishda davlat tadbirlari 2.1 Byudjet tizimini boshqarish organlari va ularning asosiy vakolatlari O‘zbekiston Respublikasining byudjet tizimini boshqarish organlari: - O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi; - O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi; - O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi; O‘zbekiston Respublikasining byudjet tizimini boshkarish organlarining byudjet sohasidagi vakolatlari quyidagilardan iborat: O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: Davlat byudjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlari, shuningdek soliq va byudjet siyosatining asosiy yo‘nalishlari loyihalarini ishlab chiqish jarayonini tashkil etadi hamda muvofiqlashtirib boradi; -Davlat byudjeti va davlat maqsadli jamg‘ar

-Davlat byudjetining va davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlarining tegishli davrdagi ijrosi to‘g‘risidagi hisobotlarni tasdiqlash uchun O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga taqdim etadi; -O‘zbekiston Respublikasi respublika byudjetining qo‘shimcha manbalaridan foydalanish to‘g‘risida qarorlar qabul qiladi; -O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining zaxira jamg‘armasi mablag‘laridan foydalanish to‘g‘risida qarorlar qabul qiladi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonun hujjatlariga muvofiq byudjet sohasida boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi: Davlat byudjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlari, shuningdek soliq va byudjet siyosatining asosiy yo‘nalishlari loyihalari bo‘yicha O‘zbekist

Qoraqalpog‘iston Respublikasi byudjetini, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy byudjetlarini, tumanlar va shaharlar byudjetlarini tegishincha Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar hokimlarining taqdimnomasiga muvofiq ko‘rib chiqadi va qabul qiladi; -Qoraqalpog‘iston Respublikasi byudjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy byudjetlari, tumanlar va shaharlar byudjetlarining tegishli davrdagi ijrosi to‘g‘risidagi hisobotlarni tegishincha Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar hokimlarining taqdimnomasiga muvofiq har chorakda ko‘rib chiqadi va tasdiqlaydi; -mahalliy soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlarning stavkalarini qonun hujjatlarida belgilangan miqdorlar d

-Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar Kengashlarining qarorlariga muvofiq Qoraqalpog‘iston Respublikasi byudjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy byudjetlari, tumanlar va shaharlar byudjetlari parametrlarini tasdiqlaydi; -Qoraqalpog‘iston Respublikasi byudjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy byudjetlari, tumanlar va shaharlar byudjetlarining tegishli davrdagi ijrosi to‘g‘risidagi hisobotlarni Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesiga, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar Kengashlariga tasdiqlash uchun taqdim etadi; -Davlat byudjetiga va davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlariga tushumlar to‘liq va o‘z vaqtida tushishi ustidan nazoratni tashkil etad

Davlat byudjeti hamda soliq va byudjet siyosatining asosiy yo‘nalishlari loyihalarini tayyorlaydi; -davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlari loyihalarini ko‘rib chiqadi; -O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga byudjetnoma loyihasini ko‘rib chiqish uchun taqdim etadi; -O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi va Davlat bojxona qo‘mitasiga O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti daromadlari prognozini har chorakda etkazadi; -byudjet mablag‘larini taqsimlovchilarga va davlat maqsadli jamg‘armalarini taqsimlovchi organlarga ular uchun nazarda tutilgan byudjetdan ajratiladigan mablag‘lar hajmlarini etkazadi; -byudjet mablag‘larini taqsimlovchilarning xarajatlar smetalari va jamlanma xarajatlar smetalari, shtat jadvallarini, shuningdek ularga kiritilgan o‘zgartirishlarni ro‘yxatd

-byudjet tashkilotlari va byudjet mablag‘lari oluvchilarning xarajatlarini maqbullashtirishni amalga oshiradi; -byudjet ssudalarini beradi; -davlat tomonidan mablag‘lar jalb qilish bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining shartnomalari va davlat kafolatlarini ro‘yxatdan o‘tkazadi; -davlat qarzining hisobini va monitoringini yuritadi; -byudjet tizimi byudjetlarining kassa ijrosini yuritadi; -byudjet tizimi byudjetlarining Yagona g‘azna hisobvarag‘idagi va boshqa bank hisobvaraqlaridagi mablag‘larini boshqaradi; -byudjet tashkilotlari va byudjet mablag‘lari oluvchilarning tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) etkazib beruvchilar bilan tuzilgan shartnomalarini ro‘yxatdan o‘tkazadi; -byudjet tizimi byudjetlarida mablag‘lar nazarda tutilgan yuridik yoki jismoniy shaxslar nomidan va ularning topshirig

Qoraqalpog‘iston Respublikasi byudjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy byudjetlari, tumanlar va shaharlar byudjetlari loyihalarini tayyorlaydi hamda ularni tegishincha Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashiga, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar hokimliklariga ko‘rib chiqish uchun kiritadi; -soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlarni ularning manbalari kesimida to‘liq va o‘z vaqtida tushishi ustidan monitoringni amalga oshiradi; -tegishli byudjetning ijro etilishi jarayonida unga tushumlarni ko‘paytirish bo‘yicha qo‘shimcha zaxiralarni aniqlaydi; -byudjet tashkilotlariga va byudjet mablag‘lari oluvchilarga ular uchun nazarda tutilgan byudjetdan ajratiladigan mablag‘lar hajmlarini etkazadi; -byudjet tashkilotlarining xarajatlar smetalari va shtat jadvallarini

-Davlat byudjeti daromadlari prognozini davlat soliq xizmati organlari va bojxona organlariga har chorakda tegishli ma’muriy-hududiy birliklar bo‘yicha etkazadi; -byudjet ssudalarini beradi. -Hududiy moliya organlari qonun hujjatlariga muvofiq byudjet sohasida boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. Byudjet mablag‘larini taqsimlovchilar: -byudjetdan ajratiladigan mablag‘larni olish uchun byudjet so‘rovlarini O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga taqdim etadi; -byudjet buyurtmalarini tuzish uchun ko‘rsatkichlarni va materiallarni o‘z tasarrufidagi tashkilotlarga etkazadi; -xarajatlar smetalari va shtat jadvallarini tuzish uchun o‘z tasarrufidagi tashkilotlarga ularning tegishli moliya yiliga byudjetdan ajratiladigan mablag‘lari hajmlarini etkazadi; -o‘z tasarrufidagi tashkilo

-xarajatlar smetalarini tasdiqlaydi hamda ularni byudjet mablag‘larini taqsimlovchiga, byudjet mablag‘larini taqsimlovchi bo‘lmaganda esa, tegishli hududiy moliya organiga byudjetdan ajratiladigan mablag‘lar doirasida ro‘yxatdan o‘tkazish uchun kiritadi; -xarajatlar smetalarida nazarda tutilgan byudjetdan ajratiladigan mablag‘larni mo‘ljallangan maqsadga muvofiq tasarruf etadi; -byudjetdan ajratiladigan mablag‘lar doirasida tovarlar (ishlar, xizmatlar) etkazib beruvchilar bilan shartnomalar tuzadi; -tegishli davr uchun moliyaviy hisobotlarni byudjet mablag‘larini taqsimlovchiga, byudjet mablag‘larini taqsimlovchi bo‘lmaganda esa, tegishli hududiy moliya organiga taqdim etadi. Davlat maqsadli jamg‘armalarini taqsimlovchi organlar: -davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlarining loyihalarini

-davlat maqsadli jamg‘armalarining xarajatlari maqbullashtirilishini amalga oshiradi; -davlat maqsadli jamg‘armalarining Yagona g‘azna hisobvarag‘i va boshqa bank hisobvaraqlaridagi mablag‘larini boshqaradi; -davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlari ijrosining byudjet hisobini yuritadi; -davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlarining daromadlari va xarajatlari balansliligiga ta’sir ko‘rsatuvchi normativ-huquqiy hujjatlarni moliyaviy va iqtisodiy ekspertizadan o‘tkazadi. -Davlat maqsadli jamg‘armalarini taqsimlovchi organlar qonun hujjatlariga muvofiq byudjet sohasida boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. 2.2 Byudjet tizimi byudjetlari daromadlari va xarajatlari tarkibi, tuzilishining hozirgi holati tahlili Davlat byudjeti daromadlarining tarkibi quyidagilardan iborat: 11 -soliql

foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Jumladan, qo‘shilgan qiymat solig‘i 2010 yilda 30,4 foizni, 2011 yilda 32,3 foizni 2012 yilda 32,9 foizni, 2013 yilda 30,8 foizni tashkil etgan bo‘lsa 2014 yil 30,3 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Aktsiz solig‘i 2010 yilda 16,7 foizni, 2011 yilda 15,3 foizni 2012 yilda 15,1 foizni, 2013 yilda 14,8 foizni tashkil etgan bo‘lsa 2014 yil 14,9 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Bojxona boji 2010 yilda 3,6 foizni, 2011 yilda 3,2 foizni 2012 yilda 3,6 foizni, 2013 yilda 4,0 foizni tashkil etgan bo‘lsa 2014 yil 3,8 38

1-jadval O‘zbekiston Respublikasi davlat byudjetining daromadlar tizimi 12 Ko‘rsatkichlar 2010 yil 2011 yil 2012 yil 2013 yil 2014 yil (prognoz) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) I. Davlat maqsadli jamg‘rmalar daromadlarisiz – jami 13116,4 100,0 16178,5 100,0 20614,1 100,0 25104,9 100,0 30160,8 100,0 1. To‘g‘ri soliqlar 3420,6 26,1 4238,7 26,2 5196,4 25,2 6583,1 26,2 7790,4 25,8 1.1. Yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig‘i 645,4 4,9 825,0 5,1 917,2 4,4 1239,0 4,9 1302,3 4,32 1.2. Savdo va umumiy ovqatlanish korxonalaridan olinadigan yagona soliq to‘lovidan davlat byudjetiga ajratmalar 297,0 2,2 527,4 3,3 703,5 3,4 817,3 3,3 989,8 3,3 1.3. Yagona soliq to‘lovidan dav

3.2. Yer solig‘i 303,8 2,3 346,8 2,1 446,0 2,2 646,3 2,6 665,2 2,21 3.3. Yer qaridan foydalanganlik uchun soliq 1265,0 9,6 1409,7 8,7 1585,3 7,7 2180,1 8,7 2595,8 8,61 3.4. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq 51,2 0,4 61,8 0,4 73,1 0,4 97,7 0,4 125,4 0,42 4. Ustama foyda solig‘i 25,7 0,2 142,3 0,9 250,0 1,2 294,5 1,2 388,4 1,29 5. Boshqa daromadlar 722,1 5,5 831,7 5,1 1233,5 6,0 1432,4 5,7 1842,4 6,11 33

foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Jismoniy shaxslardan transport vositalariga benzin, dizel yoqilg‘isi va gaz ishlatganlik uchun olinadigan soliq 2010 yilda 2,4 foizni, 2011 yilda 2,7 foizni 2012 yilda 2,7 foizni, 2013 yilda esa 2,3 foizni tashkil etgan bo‘lsa 2014 yil 2,8 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Davlat byudjeti daromadlarida to‘g‘ri soliqlarning salmog‘ini tahlil qiladigan bo‘lsak, ushbu soliqlar 2010 yilda 26,1 foizni, 2011 yilda 26,2 foizni 2012 yil 25,2 foizni, 2013 yilda 26,2 foizni tashkil etgan bo‘lsa 2014 yil 25,8 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Jumladan, yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig‘i 2010 yilda 4,9 foizni, 2011 yilda 5,1 foizni 2012 yil 4,4 foizni, 2013 yilda 4,9 foizni tashkil etgan bo‘lsa 2014 yil 4,3 foizni tashkil etishi rejalashtir

-aktsiz solig‘i; -er qa’ridan foydalanganlik uchun soliq; 2) bojxona bojlari; 3) qo‘shimcha foyda solig‘i; 4) mahsulot taqsimotiga oid bitimlar bo‘yicha foyda keltiradigan mahsulotdagi davlat ulushi; 5) boshqa daromadlar hisobidan shakllantiriladi. Boshqa daromadlarga imzoli bonus va tijoratbop topilma bonusi to‘lanishidan tushgan tushumlar, qonun hujjatlariga muvofiq O‘zbekiston Respublikasining respublika byudjetiga yo‘naltiriladigan davlat bojlari, yig‘imlar, tovon pullari, kompensatsiya to‘lovlari va jarima sanktsiyalari, davlat aktivlarini joylashtirish, foydalanishga berish va sotishdan belgilangan normativlar bo‘yicha olingan daromadlar, meros, hadya huquqi bo‘yicha davlat mulkiga o‘tkazilgan pul mablag‘lari, yuridik va jismoniy shaxslardan, shuningdek chet davlatlardan tushgan qayt

-aktsiz solig‘i; -er qa’ridan foydalanganlik uchun soliq; -suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq; 2) mahalliy soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar, shu jumladan: - obodonlashtirish va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish solig‘i; -transport vositalariga benzin, dizel yoqilg‘isi va gaz ishlatganlik uchun olinadigan soliq; -mol-mulk solig‘i; -er solig‘i; -yagona er solig‘i; -ayrim turdagi tovarlar bilan chakana savdo qilish huquqi va ayrim turdagi xizmatlarni ko‘rsatish uchun yig‘im; 3) yuridik va jismoniy shaxslardan, shuningdek chet davlatlardan tushgan qaytarilmaydigan pul tushumlari; 4) bozorlardan tushadigan daromadlar; 5) boshqa daromadlar hisobidan shakllantiriladi. Boshqa daromadlarga davlat daromadiga o‘tkazilgan mol-mulkni realizatsiya qilishdan tushgan tushumlar, davlat

Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq, tadbirkorlik faoliyatining ayrim turlari bo‘yicha qat’iy belgilangan soliq, O‘zbekiston Respublikasida ishlab chiqariladigan pivo va o‘simlik yog‘i uchun aktsiz solig‘i Qoraqalpog‘iston Respublikasi byudjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy byudjetlari daromadlariga o‘tkazib beriladi. Davlat maqsadli jamg‘armalarining daromadlari O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining daromadlari: -yagona ijtimoiy to‘lovning belgilangan miqdordagi tushumlari; -fuqarolarning byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga sug‘urta badallari; -byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga majburiy ajratmalar; -boshqa daromadlar hisobidan shakllantiriladi. Boshqa daromadlarga mehnatda mayib bo‘lganlik yoki kas

mablag‘lar, vaqtinchalik bo‘sh turgan mablag‘larni joylashtirishdan olingan daromadlar va qonun hujjatlariga muvofiq boshqa manbalar kiradi. Byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi daromadlari tarkibi bo‘yicha 2012, 2013, 2014 yillar ijrosi tahlilini 2-jadval ma’lumotlari asosida ko‘rib chiqamiz. 45

2-jadval. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining daromadlari ijrosi 14 № Ko‘rsatkichlar 2012 yil 2013 yil 2014 yil mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) 1 Yagona ijtimoiy to‘lovdan o‘tkazmalar 4799,2 59,5 5907,4 57,3 7299,5 56,1 2 Fuqarolarning ish haqidan majburiy sug‘urta badallari 1110,2 13,8 1482,7 14,4 1877,2 14.4 3 Tovarlar (ishlar, xizmatlar) sotish hajmidan majburiy ajratmalar 1401,5 17,4 1591,3 15,4 1933,0 14,8 4 Boshqa daromadlari 474,4 5,9 718,5 7,0 836,7 6,4 Daromadlar 7785,3 96,5 9699,9 94,2 11946,4 91,7 Yil boshiga kutilayotgan qoldiq 280,1 3,5 602,2 5,8 1067,3 8,3 Jami daromadlar 8065,4 100,0 10302,1 100,0 13013,7 100,0 38 14 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentini

Jadval ma’lumotlaridan ko‘rishimiz mumkinki, Pensiya jamg‘armasining jami daromadlari 2012 yilda 8065,4 mlrd. so‘mni tashkil etgan, 2013 yilda 10302,1 mlrd. so‘mni tashkil etgan, 2014 yilda esa 13013,7 mlrd. so‘m rejalashtirilgan. Jamg‘arma daromadlarining tarkibida Yagona ijtimoiy to‘lovdan o‘tkazmalar salmog‘i yuqori ekanligini ko‘rishimiz mumkin. Yagona ijtimoiy to‘lovdan o‘tkazmalar jami daromadlarda 2012 yilda 59,5 foizni tashkil etgan, 2013 yilda 57,3 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 56,1 foiz rejalashtirilgan. Fuqarolarning ish haqidan majburiy sug‘urta badallari jami daromadlarda 2012 yilda 13,8 foizni tashkil etgan, 2013 yilda 14,4 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 14.4 foiz rejalashtirilgan. Tovarlar (ishlar, xizmatlar) sotish hajmidan majburiy ajratmalar esa, jami daromadlarda 20

1572,1 mlrd. so‘mni tashkil etgan, 2013 yilda 2290,8 mlrd. so‘mni tashkil etgan, 2014 yilda esa 2522,6 mlrd. so‘m rejalashtirilgan (3-jadval). 48

3-jadval. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika Yo‘l jamg‘armasining daromadlari ijrosi 15 № Ko‘rsatkichlar 2012 yil 2013 yil 2014 yil mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) 1 Tovar (ish xizmatlar) ning realizatsiya xajmidan majburiy ajratmalar 1090,5 69,4 1261,0 55,0 1426,4 56,5 2 Avtomobil vositalarining xarid qilganligi yoki ularning vaqtinchalik olib kirayotgan shaxs egalarini ro‘yxatga olganligi uchun O‘zbekiston Respublikasi IIV organlaridagi yig‘imlar 90,0 5,7 120,0 5,2 234,1 9,3 3 Xorijiy mamlakatlar avtotransportlari O‘zbekiston xududiga kirganligi uchun to‘lovlar 13,4 0,9 25,0 1,1 53,5 2,1 4 Xalqaro moliya institutlari zayomlari 241,8 15,4 507,0 22,1 743,4 29,4 5 Boshqa tushumlar 2,2 0,1 8,0 0,3 10,8

Jami daromadlarining shakllanish manbalari ichida tovar (ish xizmatlar) ning realizatsiya xajmidan majburiy ajratmalar 2012 yilda 69,4 foizni tashkil etgan, 2013 yilda 55,0 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 56,5 foiz rejalashtirilgan. Avtomobil vositalarining xarid qilganligi yoki ularning vaqtinchalik olib kirayotgan shaxs egalarini ro‘yxatga olganligi uchun O‘zbekiston Respublikasi IIV organlaridagi yig‘imlar jami daromadlarda 2012 yilda 5,7 foizni tashkil etgan va 2013 yilda 5,2 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 9,3 foiz rejalashtirilgan. Xalqaro moliya institutlari zayomlari jami daromadlarda 2012 yilda 5,7 15,4 foizni tashkil etgan va 2013 yilda 22,1 foizni tashkil etgan, 2014 yilda 29,4 foiz rejalashtirilgan. Xorijiy mamlakatlar avtotransportlari O‘zbekiston xududiga kirganligi uchun t

muassasalarini rekonstruktsiya qilish, mukammal ta’mirlash va jihozlash jamg‘armasining daromadlari: -Umumta’lim maktablari, kasb-hunar kollejlari, akademik litseylar va tibbiyot muassasalarini rekonstruktsiya qilish, mukammal ta’mirlash va jihozlash jamg‘armasiga majburiy ajratmalar; -vaqtincha bo‘sh turgan mablag‘larni joylashtirishdan olingan daromadlar; -qonun hujjatlariga muvofiq boshqa manbalar hisobidan shakllantiriladi. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Sug‘oriladigan erlarning meliorativ holatini yaxshilash jamg‘armasi daromadlari: -har yili tasdiqlanadigan O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Sug‘oriladigan erlarning meliorativ holatini yaxshilash jamg‘armasining asosiy parametrlari doirasida qishloq xo‘jaligi tovar ishlab chiqaruvchilari tomoni

-nodavlat notijorat tashkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash xarajatlari; 42 -iqtisodiyot xarajatlari; -markazlashtirilgan investitsiyalarni moliyalashtirish xarajatlari; -davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarini saqlab turish xarajatlari; -sudlarni, adliya va prokuratura organlarini saqlab turish xarajatlari; -fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarini saqlab turish xarajatlari; - boshqa xarajatlar. Davlat byudjeti xarajatlarini tahlil qilar ekanmiz, 4-jadval ma’lumotlaridan ko‘rinib turibdiki , xarajatlar tarkibida ijtimoiy soha va aholini ijtimoiy qo‘llab quvvatlash xarajatlari salmoqli o‘ringa ega. Ushbu xarajatlar 2011 yilda 59,5 foizni 2012 yilda 58,0 foizni, 2013 yilda 59,2 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 59

yilda 7,0 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 6,5 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Iqtisodiyot xarajatlari 2011 yilda 11,5 foizni, 2012 yilda 11,0 foizni, 2013 yil 10,6 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 10,7 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Markazlashtirilgan investitsiyalarni moliyalashtirish xarajatlari 2011 yilda 5,6 foizni, 2012 yilda 4,9 foizni, 2013 yil 4,9 foizni tashkil etgan

4-jadval O‘zbekiston Respublikasi davlat byudjetining xarajatlar tizimi 17 № Ko’rsatkichlar 2010 yil 2011 yil 2012 yil 2013 yil 2014 yil (prognoz) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbata n (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) I Davlat maqsadli jamg‘rmalarsiz xarajatlar jami 13732,5 100,0 16991,1 100,0 21571,7 100,0 26312,4 100,0 31582,3 100,0 1. Ijtimoiy sohalar va aholini ijtimoiy qo‘llabquvvatlash uchun harajatlar – jami 8113,0 59,1 10112,3 59,5 12513,2 58,0 15573,5 59,2 18783,4 59,47 shu jumladan: 1.1 Ma’orif 4635,0 33,8 5890,8 34,7 7223,7 33,5 8984,6 34,1 10765,9 34,01 1.2 Sog‘liqni saqlash 1704,1 12,4 2217,7 13,1 2820,3 13,1 3768,6 14,3 4495,3 14,23 1.3 Madaniyat va sport 159,9 1,2 194,8 1,1 226,9 1,1 279,1 1

8. Vazirlarlar Mahkamasining zahira jamg‘rmasi 54,1 0,4 57,0 0,3 70,9 0,3 85,0 0,3 91,0 0,29 9 Ta’lim va tibbiyot muassasalarini rekonsruktsiya qilish capital ta’mirlash va ta’minlash fondiga o‘tkaziladigan mablag‘lar - - - - 264,0 1,2 - - - - 10. Boshqaа xarajatlar 2692,0 19,6 3290,1 19,4 4465,4 20,7 5441,8 20,7 6469,9 20,49 44

bo‘lsa, 2014 yilda 4,8 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Davlat hokimiyati, boshqaruv va sud organlarini saqlash harajatlari 2011 yilda 2,8 foizni, 2012 yilda 2,9 foizni, 2013 yil 3,1 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda 3,2 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Fuqarolarni o‘z-o‘zini boshqarish organlarini saqlash xarajatlari 2011 yilda 0,9 foizni, 2012 yilda 0,9 foizni, 2013 yil 1,1 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2014 yilda ham 1,1 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan. Yuqoridagi tahlillar shuni ko‘rsatib turibdiki, O‘zbekiston Respublikasi jamlanma byudjeti xarajatlari ijtimoiy sahalar va aholini ijtimoiy qo‘llab quvvatlash xarajatlaridan ta’lim xarajatlarining salmog‘i kattadir. O‘zbekiston Respublikasining respublika byudjetidan quyidagi xarajatlar amalga oshiriladi: 1) ijt

2) iqtisodiyot xarajatlari; 3) Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari buyurtmachi bo‘lgan markazlashtirilgan investitsiyalarni moliyalashtirish xarajatlari; 4) mahalliy davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarini xarajatlari; 5) Qoraqalpog‘iston Respublikasi respublika byudjetining, viloyatlar viloyat byudjetlarining va Toshkent shahri shahar byudjetining zaxira jamg‘armalarini shakllantirish xarajatlari; 6) davlat yoki jamoat ehtiyojlari uchun er uchastkalarining olib qo‘yilishi munosabati bilan yuridik va jismoniy shaxslarga etkazilgan zararning o‘rnini qoplash xarajatlari;

7) Qoraqalpog‘iston Respublikasi respublika byudjetining, viloyatlar viloyat byudjetlarining va Toshkent shahri shahar byudjetining mablag‘lari hisobidan moliyalashtiriladigan tashkilotlar va tadbirlarning xarajatlari. Qoraqalpog‘iston Respublikasining respublika byudjetidan, viloyatlarning viloyat byudjetlaridan va Toshkent shahrining shahar byudjetidan tumanlar va shaharlar byudjetlariga byudjet ssudalari, dotatsiyalar, subventsiyalar va o‘tkazib beriladigan daromadlar ajratilishi mumkin. Tumanlar va shaharlar byudjetlaridan quyidagi xarajatlar amalga oshiriladi: 1) ijtimoiy soha va aholini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash xarajatlari; 2) iqtisodiyot xarajatlari; 3) tuman va shahar hokimliklarini hamda ularning bo‘limlarini saqlab turish xarajatlari; 4) fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish or

jamg‘armasi xarajatlari; -Davlat mulkini xususiylashtirishdan xarajatlari; tushgan mablag‘lar jamg‘armasi O‘zbekiston Respublikasi Bandlikka ko‘maklashish davlat jamg‘armasi xarajatlari; -O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Umumta’lim maktablari, kasb-hunar kollejlari, akademik litseylar va tibbiyot muassasalarini rekonstruktsiya qilish, mukammal ta’mirlash va jihozlash jamg‘armasi xarajatlari; -O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Sug‘oriladigan erlarning meliorativ holatini yaxshilash jamg‘armasi xarajatlari; - O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Oliy o‘quv yurtlarining moddiy-texnika bazasini rivojlantirish jamg‘armasi xarajatlari. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘a

5-jadval. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining xarajatlari ijrosi 18 № Ko‘rsatkichlar 2012 yil 2013 yil 2014 yil mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) Ishlamaydigan pensionerlarga pensiya to‘lovlari 7246,0 89,8 9097,9 88,3 11191,9 86,0 Ishlaydigan pensionerlarga pensiya to‘lovlari 290,9 3,6 317,4 3,1 426,6 3,3 Mehnatga layoqatsiz va qariyalarga nafaqalar, dafn uchun nafqalar va boshqa to‘lovlar 12,8 0,2 20,5 0,2 29,1 0,2 Boshqa xarajatlar 1,8 0,02 2,1 0,02 2,4 0,02 Yil oxiriga qoldiq 513,9 6,4 864,2 8,4 1363,7 10,5 Jami xarajatlar 8065,4 100,0 10302,1 100,0 13013,7 100,0 48 18 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2011 yil 30 dekabrdagi №1675, 2012 yil 12 dekabrdagi №1887-so

Ishlamaydigan pensionerlarga pensiya to‘lovlari jami xarajatlarda 2012 yilda 89,8 foizni, 2013 yilda 88,3 foizni tashkil etib, 2014 yilda 86,0 foiz rejalashtirilgan. Ishlaydigan pensionerlarga pensiya to‘lovlari jami xarajatlarda 2012 yilda 3,6 foizni, 2013 yilda 3,1 foizni tashkil etib, 2014 yilda 3,3 foiz rejalashtirilgan. Mehnatga layoqatsiz va qariyalarga nafaqalar, dafn uchun nafqalar va boshqa to‘lovlar jami xarajatlarda 2012-2013 yillarda 0,2 foizni tashkil etib, 2014 yilda ham 0,2 foiz rejalashtirilgan. Jamg‘armaning boshqa xarajatlari jami xarajatlarda 2012 yilda 0,02 foizni, 2013 yilda 0,02 foizni tashkil etib, 2014 yilda ham 0,02 foiz rejalashtirilgan. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika yo‘l jamg‘armasining mablag‘lari quyidagilarga xarajat qilinadi:

6-jadval. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika Yo‘l jamg‘armasining xarajatlari ijrosi 19 № Ko‘rsatkichlar 2012 yil 2013 yil 2014 yil mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) mlrd. so‘m Jamiga nisbatan (%) 1 Umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llarini loyihalashtirish uchun xarajatlar 14,0 0,9 10,0 0,4 22,0 1,0 2 Umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llarini qurish va rekonstruktsiya qilish uchun xarajatlar 724,9 46,1 1311,3 57,2 1411,4 56,0 shundan Xalqaro moliya istitutlari mablag‘lari hisobidan 205,9 13,1 471,1 20,6 743,4 29,5 3 Umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llarini ta’mirlash va saqlash uchun xarajatlar 525,4 33,4 661,0 28,9 671,9 26,7 4 Umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llarini ekspluatatsiya qilishga mashina va mexanizmlarni xarid

Jami xarajatlar 1572,1 100,0 2290,8 100,0 2522,6 100,0 50

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llarini qurish va rekonstruktsiya qilish uchun xarajatlar 2012 yilda 724,9 mlrd. so‘mni, 2013 yilda 1311,3 mlrd. so‘mni tashkil etgani holda, jami xarajatlardagi salmog‘i 2012 yilda 46,1 foizni 2013 yilda 57,2 foizni tashkil etgan. 2014 yilda 1411,4 mlrd. so‘m umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llarini qurish va rekonstruktsiya qilish uchun xarajatlar rejalashtirilgan. Bu 2014 yil jami xarajatlarning 56,0 foizni tashkil etadi. Umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llarini ta’mirlash va saqlash uchun xarajatlar 2012 yilda 525,4 mlrd. so‘mni tashkil etib, 2013 yilda 661,0 mlrd. so‘mni tashkil etib, 2014 yilda 671,9 mlrd. so‘m rejalashtirilgan. Jami xarajatlardagi salmog‘i 2012 yilda 33,4 foizni, 2013 yilda 28,9 foizni tashkil etib, 2014 yilda 26,6 foiz reja

tegishli ekspertizani o‘tkazish, normativ-uslubiy hujjatlarni ishlab chiqish, davlat -aktivlarini sotishdan oldingi tayyorgarlikni o‘tkazish xizmatlari haqini to‘lash xarajatlari; -yuridik shaxslarning aktsiyalari, ulushlari, paylarini, shuningdek boshqa aktivlarni davlat manfaatlarini ko‘zlab olish bilan bog‘liq xarajatlar; -davlat aktivlarini boshqarish bo‘yicha xizmatlar haqini to‘lash xarajatlari; -belgilangan tartibda aniqlanadigan boshqa maqsaddagi xarajatlar uchun foydalaniladi. O‘zbekiston Respublikasi Bandlikka ko‘maklashish davlat jamg‘armasining mablag‘lari quyidagilarga xarajat qilinadi: -ishsiz deb topilgan shaxslarni kasbiy tayyorlash, ularning malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash xarajatlari; -ishsizlik bo‘yicha nafaqalar, bandlikka ko‘maklashish va aholini ijtimoi

-mehnat bozorining respublika va hududiy axborot tizimlarini yaratish va ularning dasturiy ta’minotini ishlab chiqish, shu jumladan texnika vositalari olish; -ish bilan band bo‘lmagan aholiga yordam ko‘rsatish, shu jumladan ishga joylashtirishga ko‘maklashish va maslahat xizmatlari ko‘rsatish bilan bog‘liq xarajatlar; -aholi bandligi bilan bog‘liq masalalar bo‘yicha xalqaro hamkorlikni hamda xalqaro loyihalar va shartnomalarni amalga oshirishni moliyalashtirish; -chet elga ishga yuborilgan O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining ishga joylashtirilishini tashkil etish va ularning ijtimoiy muhofaza qilinishini ta’minlash bilan bog‘liq xarajatlar; -belgilangan tartibda aniqlanadigan boshqa maqsadlar uchun foydalaniladi. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari

O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash jamg‘armasining mablag‘lari quyidagilarga xarajat qilinadi: -sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash davlat dasturlari doirasida magistral (viloyatlararo), tumanlararo, xo‘jaliklararo ochiq kollektorlarni va ulardagi inshootlarni, yopiq gorizontal drenaj tarmoqlarini, vertikal drenaj quduqlarni, meliorativ nasos stantsiyalarini hamda kuzatish tarmoqlarini qurish, rekonstruktsiya qilish, ta’mirlash va tozalash; -sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash davlat dasturlariga kiritiladigan loyihalarni amalga oshirish bilan bog‘liq loyiha-qidiruv hujjatlarini ixtisoslashtirilgan loyihalash tashkilotlari tomonidan ishlab chiqish; -ixtisoslashtirilgan quril

yurtlariaro ilmiy-laboratoriya komplekslarini mebel, zamonaviy o‘quv- laboratoriya asbobuskunalari va ilmiy asbob-uskunalar, axborot- kommunikatsiya texnikasi va sport anjomlari bilan jihozlashni moliyalashtirish; -belgilangan tartibda aniqlanadigan boshqa maqsadlar uchun foydalaniladi. 70

III Bob. Byudjet tizimini isloh qilishning asosiy yo‘nalishlari 3.1 Byudjet tizimi islohotlari doirasida davlat byudjeti g‘azna ijrosini rivojlantirish istiqbollari Davlatning jamiyat oldidagi asosiy vazifalarini bajarishdagi rolini oshirgan holda iqtisodiyotni erkin tamoyillar asosida modernizatsiyalash amaldagi qonunchilikka mufoviq xarajatlar va moliyaviy oqimlar yo‘nalishlari ustidan samarali nazoratni ta’minlashga qodir bo‘lgan zamonaviy moliya tizimini yaratishni talab qiladi. Moliya tizimi o‘zidagi mavjud usullardan foydalanib, ularni takomillashtirgan holda iqtisodiyotni barqarorlashtirish uchun byudjet jarayonining yuqori darajadagi tiniqligi va oddiyligini taminlashga xizmat qiladi. Davlat xarajatlari va daromadlarini boshqarish orqali ishbilarmonlik faoliyatni rag‘batlantirish,

mexanizmlari bosqichlari belgilanishi va uning strategiyasi ishlab chiqilishi hamda byudjetni fiskal-taqsimlash mexanizmidan iqtisodiyotni rivojlantirish va uni davlat tomonidan tartibga solishda asosiy vositaga aylantirish zarur. O‘zbekiston moliya tizimini isloh qilish sharoitida uning institutsionalinstrumental ta’minotining xo‘jalik yuritishning yangi sharoitlariga moslashuvi yuz beradi, bu hol iqtisodiyotning erkinlashuviga qarab moliyaviy munosabatlar tub mohiyatining o‘zgarishiga olib keladi. Shuning uchun respublikada amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar davlatga iqtisodiy va ijtimoiy sohani tartibga solish imkonini beruvchi eng muhim mexanizmlardan biri hisoblangan davlat moliyasi tizimini ham chetlab o‘tmadi. Mazkur sohada amalga oshiriladigan institutsional tuzilmani isloh

G‘aznachilikning batafsil hisobga olishning barcha bosqichlarida ishtirok etishi byudjetning muvozanatlashganligi tamoyilini amalga oshirish, mavjud makroiqtisodiy vaziyat sharoitida prognoz qilish jarayonida yuzaga keladigan nomutanosibliklarning o‘rnini qoplash imkonini beradi. G‘aznachilikning ishtiroki prognoz qilinayotgan resurs bazasidan kelib chiqib mazkur davrda ustuvor bo‘lgan yo‘nalishlarni va davlat byudjetini moliyalash hajmini to‘g‘ri va aniq belgilash imkonini beradi. G‘aznachilik tizimi iqtisodiyotni boshqarish va tartibga solish hamda ijro etuvchi hokimiyat instituti va davlat moliyaviy resurslari jumladan, byudjetlarni ijro etish jarayonida byudjet jarayonining ishtirokchilari o‘rtasida daromadlarni jamg‘arish, ularni taqsimlash va byudjet mablag‘larini muayyan oluvchilarg

- g‘aznachilik davlat moliyaviy resurslari jumladan, byudjet jarayoni barcha ishtirokchilari o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarning alohida mexanizmini talab qilinishini inobatga olib, davlat byudjeti, davlat maqsadli jamg‘armalari va byudjet tashkilotlarining byudjetdan tashqari mablag‘larining ijrosini amalga oshirish bilan bog‘liq barcha moliyaviy jarayonlar puxta reglamentlanishi va ishtirokchilarning huquqi va javobgarligi aniq chegaralanishi bo‘yicha huquqiy hujjatlarni takomillashtirish; - byudjetlar g‘azna ijrosi butun jarayonining yagona axborot tizimini joriy etish, rivojlantirish va undan samarali foydalanishni tashkil etish va bunda davlat byudjetining g‘azna ijrosi axborot tizimi nafaqat davlat moliyasi, balki boshqa davlat moliyaviy resurslari uning daromadlari va xarajatlari bi

3.2 Byudjet islohotlari sharoitida davlat byudjetini o‘rta muddatli istiqbolini belgilashni rivojlantirish masalalari Respublikamizda byudjet islohotlari sharoitida davlat byudjetini o‘rta muddatli istiqbolini belgilashni rivojlantirishda uning qator afzalliklariga to‘xtalib o‘tish joizdir. Byudjetni o‘rta muddatli istiqbolini belgilashning afzalliklari quyidagilarda namoyon bo‘ladi: - byudjet xarajatlarining samaradorligini sezilarli darajada oshiradi. U yoki bu ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni aynan o‘rtacha muddatli davrda davlat maqsadli dasturlarini ishlab chiqish va keng amalga oshirish yo‘li bilan echish mumkin. Aniq maqsadlarga erishish uchun tuzilgan har qanday dastur byudjetni moliyalashtirish dasturiga aylanadi. Bunday dasturlar tuzilganida byudjet mablag‘laridan maqsadsiz foydala

- byudjetdan mablag‘ ajratish asosli ravishda, davlat siyosatining ustuvor vazifalariga, ishlab chiqilgan byudjet dasturlariga muvofiq, ularning unumdorlik darajasiga baho berish asosida belgilanishini ta’minlanadi; - byudjet ko‘rsatkichlarini tasniflash yagona tizimidan foydalanish printsiplarini, ularni davlat boshqaruvining barcha darajalarida hisob-kitob qilish va hisobot berish metodologiyasini belgilanadi. Bu byudjetning ochiq va oshkoraligini sezilarli darajada oshiradi, fiskal intizomni ta’minlash mexanizmlarini belgilaydi, davlat boshqaruvi markaziy va mahalliy organlari o‘rtasida byudjet mustaqilligini nazarda tutadi, ichki va tashqi audit, davlat moliyaviy nazoratining asosiy printsiplarini mustahkamlaydi. Mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining o‘rta muddatli strategiyasi–

- iqtisodiyot tarmoqlari, sektorlari va sohalarini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari, maqsad va mo‘ljallarini; - ustuvor vazifalarni amalga oshirish chora-tadbirlari va mexanizmlari majmuini. Makroiqtisodiy prognozlarni o‘rta muddatli byudjet jarayoniga samarali tatbiq etish uchun uch darajada bir qator institutsional o‘zgarishlarni amalga oshirish maqsadga muvofiqdir; O‘zbekiston Respublikasi i O‘ rta muddatli strategiyasijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining - makroiqtisodiy vaziyat, iqtisodiyot tarmoqlari (sektorlari)ning rivojlanishi, aholi turmush darajasining tahlili (muammolarni aniqlash); - ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish maqsadlari, vazifalari va ustuvor yo‘nalishlari; - iqtisodiyot sektorlari va tarmoqlari rivojlanishining asosiy yo‘nalishlari - iqtisodiyot siyosat strategiyas

- Daromad prognozlari rejalashtirish Byudjet taqchilligi/ profitsit Byudjet xarajatlarining Byudjet mablag‘larini taqsimlovchilar uchun limitlarini maqsadli dasturlar byudjet xarajatlari limitlarini bilan muvofiqlashtirish shakllantirish D byudjetlashtirish asturlar uchun mo‘ sub’ektlari ljallangan byudjet resurslarini o'rtasida taqsimlash 4-chizma. Mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish o‘rta muddatli strategiyasini ishlab chiqish 20 1. Moliya vazirligida makroiqtisodiy prognozlashtirish va byudjetni rejalashtirishning o‘zaro aloqasini ta’minlovchi ekspertlar guruhini tashkil etish. Bu guruh uchta muvofiqlashtiruvchi funktsiyani bajaradi: - byudjetni shakllantirish jarayonida sifatli prognozlarni tayyorlashda qabul qilinadigan nisbiy iqtisodiy farazlar xususida yagona bir fikrga

kanallaridan axborot olish. Bu byudjet siyosati sohasida kelishilmagan qarorlar qabul qilinishi natijasida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan salbiy holatlarning oldini olish imkoniyatini beradi. 2. Prognozlashtirish masalalarini muhokama qilish uchun Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Markaziy bank hamda boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralarning vakillaridan idoralararo ekspertlar guruhini tashkil etish. Bu guruh bir necha yil oldinga mo‘ljallangan makroiqtisodiy prognozlar va tegishli davr uchun byudjetni rejalashtirish o‘rtasidagi aloqalarga doir texnik masalalarni muhokama qilishi, bu aloqalarni yaxshilash bo‘yicha o‘z fikrmulohazalari va tavsiyalarini taklif etishi lozim. Bu Moliya vazirligi boshqa tashkilotlar ishining natijalarini olish bilan kifoyalanmasdan, texnik tafsilotlar

Xulosa Keyingi yillarda mamlakatimizda byudjet tizimini boshqarishning huquqiy asoslarini takomillashtirish, byudjet munosabatlarini tartibga solish maqsadida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Respublikamizda byudjet tizimi islohotlari doirasidagi jiddiy o‘zgarishlardan biri 2013 yil dekabr oyida O‘zbekiston Respublikasi Byudjet kodeksining qabul qilishi va 2014 yil 1 yanvardan amaliyotga joriy etilishi bo‘ldi. Mazkur o‘zgarish byudjet qonunchiligini mukammallashtirish, uni xalqaro me’yorlar talablariga moslashtirish borasidagi muhim o‘zgarishlardan biridir. Shuni alohida aytish kerakki, 2014-2015 yillar mobaynida O‘zbekiston Respublikasi Byudjet kodeksi normalarining amal qilishi va samaradorligini muntazam ravishda hamda har tomonlama monitoring va tahlil qilinishini 80

ta’minlash bilan birga, uning ayrim normalarini yanada takomillashtirish belgilangan. Byudjet kodeksini ishlab chiqish va qabul qilishdan asosiy maqsad – byudjet jarayonini tartibga soluvchi hamda amaldagi qarama-qarshi va eskirgan me’yorlarni bartaraf qiluvchi yagona qonun hujjatini ishlab chiqish va byudjet jarayoni ishtirokchilarining vakolatlarini tizimlashtirishdan iboratdir. O‘zbekiston Respublikasi Byudjet kodeksi O‘zbekiston Respublikasining asosiy ikkita “Byudjet tizimi to‘g‘risida”gi va “Davlat byudjetining g‘azna ijrosi to‘g‘risida”gi qonunlarini, byudjet jarayonining alohida masalalarini tartibga soluvchi oltita qonun va boshqa bir qator hujjatlarni qamrab olgan. Byudjet kodeksi butun byudjet jarayonini (davlat byudjetini shakllantirish, tasdiqlash, ijro etishni hamda nazoratni

Yuqoridagi xulosalar asosida respublikamizda byudjet tizimi va byudjet munosabatlarini tartibga solish va rivojlantirish bo‘yicha quyidagi takliflarni berishimiz mumkin: 1. O‘zbekiston Respublikasi Byudjet kodeksida byudjet tizimi printsiplari aniq belgilangan bo‘lib, undagi muhim yangiliklardan biri byudjet mablag‘larining manzilli va maqsadli sarflanishi, byudjet mablag‘lari sarflanishining natijaviyligi va samaradorligi, kassaning yagonaligi, javobgarlik, ochiq-oydinlik (oshkoralik) kabi byudjet tizimi printsiplari qo‘shimcha kiritilganligini inobatga olgan holda, kelgusida byudjet tizimini boshqarishda mazkur printsiplarga qat’iy amal qilinishini ta’minlash; 2. Moliya vazirligi G‘aznachiligining davlat byudjeti ijrosini ta’minlashdagi vazifalari va funktsiyalaridan kelib chiqib, O‘zbek

- tizimni barqaror ishlashi va ma’lumotlarni telekommunikatsiya kanallari orqali uzatilishida axborot xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha yangi me’yoriy talablarni ishlab chiqish; - byudjet jarayoni ishtirokchilarining o‘zaro axborot almashishlari uchun yagona qoidalarni joriy qilish. 7. Davlat byudjeti ijrosi davomida moliya va g‘azna organlarining axborot dasturiy ta’minotini bir biriga muvofiqligini ta’minlash orqali byudjet ijrosi ma’lumotlari ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi tafovutga barham berish imkoniyatlarini oshirish. 8. Byudjet jarayoni ishtirokchilari o‘rtasida byudjet ijrosi bo‘yicha hisobotlar almashuvida o‘zaro elektron axborot almashuvini joriy etishni mukammallashtirish. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI I. O‘zbekiston Respublikasi qonunlari. O‘zbekiston Respublikasi Prezident

6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 28 fevraldagi «Davlat byudjetining G‘azna ijrosi tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PQ-594-sonli qarori. 7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2010 yil 26 noyabrdagi «20112015 yillarda respublika moliya-bank tizimini yanada isloh qilish va barqarorligini oshirish hamda yuqori xalqaro reyting ko‘rsatkichlariga erishishning ustuvor yo‘nalishlari to‘g‘risida»gi PQ-1438-sonli qarori; 8. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2007 yil 20 martdagi «O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligining g‘aznachiligi to‘g‘risidagi nizom»ni tasdiqlash to‘g‘risidagi 53-sonli qarori. 9. Davlat moliyasi tizimi. Me’yoriy huquqiy xujjatlar to‘plami. -T.: O‘zbekiston, 2005. 368 bet. 10. O‘zbekiston Respublikasida Davlat

eng muhim ustivor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar Mahkamasining majlisidagi ma’ruzasi, Xalq so‘zi, 2010 yil 30 yanvardagi 21-soni. 20. Mamlakatimizni modernizatsiya qilish va kuchli fuqarolik jamiyati barpo etish – ustuvor maqsadimizdir. – Prezident Islom Karimovning O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qo‘shma majlisidagi ma’ruzasi // Xalq so‘zi, 2010 yil 28 yanvar. 21. “2012 yil vatanimiz taraqqiyotini yangi bosqichga ko‘taradigan yil bo‘ladi” O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning 2011 yil yakunlari va 2012 yilda O‘zbekistonni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning ustivor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar Mahkamasining majlisidagi ma’ruzasi, Xalq so‘zi, 2012 yil 20 yanvar, 14-son 22. “Bosh maqsadimiz – keng ko‘lamli islohotl

29. 29. N.Haydarov. Davlat moliyasini boshqarish. T. “Akademiya”, 2006. 30. Malikov T., Xaydarov N. Davlat byudjeti. O‘quv qo‘llanma. T.: Iqtisodmoliya, TMI-2007. 31. Srojiddinova Z.X. O‘zbekiston Respublikasi byudjet tizimi, Darslik, Toshkent-2010.-500 b. 32. Srojiddinova Z.X. Byudjetlararo munosabatlar, O‘quv qo‘llanma, Toshkent2010.-500 b. 33. I.A.Azizova Natijaga yo‘naltirilgan byudjetlashtirish, O‘quv qo‘llanma, Toshkent-2010.152 b. 34. Yo.Sh.Fayzullaev, I.A.Azizova Byudjetni o‘rta muddatli rejalashtirish, Toshkent, 2010. 152 b. 35. Malikov T., Xaydarov N. Byudjet (tizimi, tuzilmasi, jarayoni). O‘quv qo‘llanma. T.: Iqtisod-moliya, TMI-2008. 98 bet 36. Aleksandrov I.M. Byudjetnaya sistema Rossiyskoy Federatsii: Uchebnik.- Izdatelsko-torgovaya korporatsiya «Dashkov i K», 2008.-182 s. 37

III. Davriy nashrlar, statistik to‘plamlar va hisobotlar. 50. Birbkov A.G. K otsenke byudjetnoy obespechennosti regionov. // Finansi. 2007 №4, s.10-12. 51. Pronina L.I. O razgranichenii nalogovix polnamochiy i uvelichenii nalogovix doxodov mestnix byudjetov. // Finansi. 2006. №5. s.30-33. 52. Finansi Uzbekistana. 2012. Stat. sbornik.–T.: Gos.Departament statistiki, 2012. –158s. 53. Pchelintsev O.S., Minchenko M.M. Regionalnie finansovie resursi v sisteme mejbyudjetnix otnosheniy.// Finansi. 2007. №10. s.18-20. 54. Jamolov X., Kabulov X., Mamaraximov B. Vzaimodeystvie respublikanskogo i mestnix byudjetov v realizatsii konkretnix napravleniy byudjetno-nalogovoy politiki./Sbor. Mejdunarodnoy NPK: «Nalogoviy mexanizm v razvitii mejdunarodnix ekonomicheskix otnosheniy».T. 2002, str. 147-148. 55

Купить