O‘zbekiston Respublikasining Markaziy Osiyo davlatlari bilan ijtimoiy-iqtisodiy siyosiy hamkorligi - Экономика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	29.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Экономика

O‘zbekiston Respublikasining Markaziy Osiyo davlatlari bilan ijtimoiy-iqtisodiy siyosiy hamkorligi

Купить

Mavzu: O’zbekiston Respublikasining Markaziy Osiyo davlatlari bilan
ijtimoiy-iqtisodiy siyosiy hamkorligi
Reja:
1. Markaziy Osiyo – O`zbe`kiston tashqi siyosatining asosiy ustuvor yo`nalishi
2. O‘zbekiston va Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasida mintaqalararo
hamkorlikni amalga oshirishning ijobiy jihatlari
3. O‘zbekistonning Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan mintaqalararo
hamkorligini mustahkamlash masalalarini mamlakat va uning mintaqalari iqtisodiy
o‘sishining muhim manbai sifatida talqini

1. Markaziy Osiyo – O`zbe`kiston tashqi siyosatining asosiy ustuvor
yo`nalishi
Aynan shu mavzu 2017-yil 11-avgust kuni poytaxtimizda o‘tkazilgan xalqaro
anjuman ishtirokchilarining diqqat markazida bo‘ldi. Anjuman O‘zbekiston
Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan Xalqaro munosabatlar axborot-tahlil
markazi, BMT Taraqqiyot dasturining mamlakatimizdagi vakolatxonasi hamda
Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti (EXHT) loyihalari koordinatori ofisi
bilan hamkorlikda tashkil etildi. Tadbirni kirish so‘zi bilan ochgan O‘zbekiston
Respublikasi tashqi ishlar vaziri Abdulaziz Komilov davlatimiz rahbari Shavkat
Mirziyoyev tomonidan Markaziy Osiyoning mamlakatimiz tashqi siyosatining asosiy
ustuvor yo‘nalishi sifatida belgilangani davlatimizning yaqin qo‘shnilar bilan
do‘stlik, o‘zaro manfaat va yaxshi qo‘shnichilik tamoyillariga asoslangan
munosabatlar o‘rnatishga samimiy intilishi ekanini alohida ta’kidladi. Markaziy
Osiyoning barcha davlatlari bilan umumiy chegaraga ega O‘zbekiston, shubhasiz,
mintaqani barqarorlik, izchil taraqqiyot va yaxshi qo‘shnichilik hududiga
aylantirishdan manfaatdor.
Mamlakatimiz taraqqiyotining chegaralarimiz xavfsizligidan tortib suv
resurslarini oqilona taqsimlashgacha bo‘lgan barcha muhim hayotiy masalalarini hal
etish mintaqamiz bilan chambarchas bog‘liq. Iqtisodiy jihatdan taraqqiy etgan,
xavfsizligi ta’minlangan Markaziy Osiyo O‘zbekiston uchun eng asosiy maqsaddir.
Transport-kommunikatsiya va energetika sohalaridagi yirik mintaqaviy loyihalarni
qo‘shni mamlakatlar bilan faol hamkorlik qilmasdan, ularning yuksak darajada
integratsiyalashuvini ta’minlamasdan amalga oshirib bo‘lmaydi. Bundan tashqari,
Markaziy Osiyo nafaqat geografik va geosiyosiy, balki qadriyatlari mushtarak yagona
madaniy makondir. Mintaqada istiqomat qilayotgan xalqlarni umumiy ma’naviy
qadriyatlar va o‘tmish, o‘xshash milliy an’ana va urf-odatlar, asrlar davomida
shakllangan mentalitet birlashtirib turadi.
Ushbu mushtaraklik mintaqaviy hamkorlik uchun mustahkam va ishonchli
poydevordir. Anjumanda so‘zga chiqqan BMTning Markaziy Osiyo uchun preventiv
diplomatiya bo‘yicha mintaqaviy markazi (MOPDMM) rahbari P.Draganov

O‘zbekiston rahbariyatining umumiy rivojlanish va taraqqiyot yo‘lida Markaziy
Osiyoning barcha mamlakatlarini o‘zaro yaqinlashtirishga qaratilgan tashabbuslari
BMTning asosiy maqsad va vazifalariga hamohang ekanini qayd etdi.
Shu munosabat bilan MOPDMM O‘zbekistonning bu boradagi takliflarini
qo‘llashga tayyor. BMT Bosh kotibi A.Guterrishning joriy yil iyun oyida Markaziy
Osiyoga tashrifi tashkilot mintaqadagi hamkorlikni qo‘llab-quvvatlayotganining
yaqqol ifodasi bo‘ldi. BMT rezident-koordinatori, BMT Taraqqiyot dasturining
mamlakatimizdagi doimiy vakili X.Freyzer O‘zbekistonda qabul qilingan 2017-2021-
yillarga mo‘ljallangan Harakatlar strategiyasi va unga muvofiq qo‘shni mamlakatlar
bilan aloqalarni mustahkamlash bo‘yicha amalga oshirilayotgan tashqi siyosat
kelgusida nafaqat O‘zbekistonning, balki butun Markaziy Osiyoning yanada
farovonlashuvi va barqaror rivojlanishining kafolati ekanini ta’kidladi. Shu
munosabat bilan BMT O‘zbekistonning mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlash
yo‘lidagi sa’y-harakatlarini to‘liq qo‘llab-quvvatlaydi. EXHTning Toshkent
shahridagi loyihalari koordinatori vazifasini bajaruvchi X.Im ta’kidlaganidek,
anjumanda Markaziy Osiyo mamlakatlari va diplomatik korpusning yuqori martabali
vakillari ishtirok etgani xalqaro hamjamiyatda rasmiy Toshkentning Markaziy
Osiyoda o‘zaro hamkorlikni mustahkamlash bo‘yicha olib borayotgan mintaqaviy
siyosatiga qiziqish ortib borayotganidan dalolat beradi. Anjumanda Markaziy
Osiyoning barcha mamlakatlari – Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va
Turkmanistondan nufuzli ekspert va diplomatlar ishtirok etdi.
Muhokamalarda qo‘shni davlatlarning O‘zbekistondagi elchilari ham qatnashdi.
Xorijlik ishtirokchilar tomonidan O‘zbekistonning yangi mintaqaviy siyosati
Markaziy Osiyodagi siyosiy muhitni tubdan o‘zgartirish, samarali mintaqaviy
hamkorlik uchun mustahkam asos yaratgani alohida ta’kidlandi. Ishtirokchilarning
chiqishlari va fikr-mulohazalari xalqaro hamkorlik va mintaqaviy xavfsizlik
borasidagi dolzarb masalalar bo‘yicha barcha Markaziy Osiyo davlatlari pozitsiyasi
yaqin va o‘xshash ekanini ko‘rsatdi. Anjumanda Markaziy Osiyoda hamkorlikni
kengaytirish va mustahkamlash bo‘yicha ilgari surilgan g‘oya va takliflar BMT
shafeligida O‘zbekiston tomonidan 2017-yil noyabr oyida Samarqand shahrida

tashkil etilishi rejalashtirilayotgan Markaziy Osiyoda xavfsizlik va barqaror
taraqqiyotni ta’minlash bo‘yicha xalqaro anjumanda o‘z amaliy ifodasini topishiga
ishonch bildirildi. Mazkur xalqaro konferensiya yakunlari bo‘yicha BMT Bosh
Assambleyasiga Markaziy Osiyoda tinchlik, xavfsizlik va barqaror taraqqiyotni
ta’minlashga qaratilgan rezolutsiyani qabul qilishga da’vat etilgan tegishli
kommyunikeni ma’qullash ko‘zda tutilgan.
2. O‘zbekiston va Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasida mintaqalararo
hamkorlikni amalga oshirishning ijobiy jihatlari quyidagilardan iborat:
- yirik investitsiya loyihalarini amalga oshirish, hududiy klaster, savdo zonalarni
tashkil etish;
- yuqori texnologiyali faoliyat turlarini (mashinasozlik, farmatsevtika,
asbobsozlik, axborotlashtirish va aloqa) rivojlantirish va amalga oshirishda tuman va
shaharlarda sanoatni rivojlantirish maqsadida hududlarga investitsiya resurslarini jalb
qilish;
- mahalliy mahsulotlar, masalan, to‘qimachilik mahsulotlari uchun o‘z brendini
shakllantirish, Markaziy Osiyoda savdo uylari va markazlarini tashkil etish;
- mahalliy mahsulotlarning tashqi bozorlarga, xususan, Markaziy Osiyo
mamlakatlariga, erkin savdo zonalari to‘g‘risidagi bitimlarni amalga oshirish
doirasida chiqarish;
- ta’lim, sog‘liqni saqlash, biznesni rivojlantirish va investitsion jozibadorlikni
oshirish sohasida tajriba almashish, ilg‘or texnika va texnologiyalar ishlab
chiqarishga jalb etish;
- mahalliy quvvatlar va resurslarga asoslangan qo‘shma loyihalar orqali uzoq va
chegara hududlarini (qishloq joylarini) rivojlantirish va boshqalar.
Prognozlashtirish va makroiqtisodiy tadqiqotlar instituti tomonidan tadqiqot
ishlari doirasida o‘tkazilgan mintaqalarning tabiiy-iqtisodiy salohiyatini baholash
O‘zbekistonning Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan ko‘p tomonlama hamkorligi
uchun istiqbolli yo‘nalishlarni aniqlash imkonini berdi [4]
.
Birinchidan, ishlab chiqarishni joylashtirish (paxta-to‘qimachilik va agrosanoat
klaster) zamonaviy shakllarini joriy etish asosida qayta ishlab chiqarishni

chuqurlashtirishga qaratilgan davlat sanoat siyosati iqtisodiyotning xomashyoga
yo‘naltirilgan ixtisoslashuvini kamaytirish va tayyor mahsulotlar (qishloq xo‘jaligi
mahsulotlari, tayyor meva va sabzavot, go‘sht va sut mahsulotlari, to‘qimachilik,
farmatsevtika, va hokazo) eksport salohiyatini oshirish uchun zaxira ekanligini
ta’kidlash lozim. Shu munosabat bilan mintaqalararo loyihalarni amalga oshirishda
xorijiy investitsiyalarni jalb etish, to‘plangan tajribani (masalan, Farg‘ona
vodiysining yerga ishlov berish, qurilish ishlari bo‘yicha tajribasi va boshqalar) joriy
etish, tovarlar va xizmatlarni sotishga yordam berish uchun qo‘shni mamlakatlarda
biznes markazlari va savdo uylari yaratish mumkin.
Ikkinchidan, O‘zbekiston yo‘lovchilar va yuklarni transchegaraviy tashishni
yanada rivojlantirish uchun yetarli darajada rivojlangan transport infratuzilmasiga
ega. Markaziy Osiyo davlatlarini birlashtiruvchi va tashqi bozorlarga chiquvchi eng
muhim transport yo‘laklarini barpo etish va modernizatsiya qilish loyihalarini amalga
oshirish, transport logistikasini rivojlantirish xarajatlarni kamaytiradi, mamlakatlar
o‘rtasidagi savdoni oshiradi va Buyuk ipak yo‘li bo‘ylab turizmni rivojlantirish
istiqbollarini ochadi.
Bundan tashqari, O‘zbekiston chegara hududlari bilan qo‘shni davlatlarning
tegishli chegara hududlari o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlikni mustahkamlashga
qaratilgan transchegaraviy savdoni tashkil etish nuqtai nazaridan yagona yo‘lak
yaratish maqsadga muvofiqdir.
Uchinchidan, aholi nisbatan zich joylashgan hudud va mehnat resurslarining
mavjudligi bilan ajralib turadigan O‘zbekiston uchun aholining faol mehnat
migratsiyasi dolzarb muammo bo‘lib qolmoqda. Tashqi mehnat migratsiyasi - mehnat
va malakali kadrlarning mamlakat hududlaridan iqtisodiy jihatdan nisbatan
rivojlangan mamlakatlarga chiqishi bilan izohlanadi. O‘zbekiston aholisining
Markaziy Osiyo davlatlari bilan bandligini ta’minlash bo‘yicha mintaqalararo
hamkorlikni tashkil etish doirasida barcha tomonlar uchun qulay bitimlarga erishish
mumkin. Bu yo‘nalishda ta’lim va sog‘liqni saqlash sohasini kengaytirish,
keyinchalik aholi bandligini ta’minlash imkoniyatlari ham mavjud.

To‘rtinchidan, Markaziy Osiyo mintaqalarining umumiy muammosi suv-
energetika resurslaridan oqilona foydalanish va ekologik vaziyatni
barqarorlashtirishdir .
Yagona energetika tizimining qayta tiklanishi O‘zbekiston, Turkmaniston,
Qozog‘iston, Tojikiston va Qirg‘izistonga umumiy quvvatlardan foydalanish va
energiya ta’minoti bilan bog‘liq muammolarni bartaraf etish imkonini beradi. Yagona
elektr energiyasi bozori iste’molchilarga oshkora narxlar belgilash imkonini beradi va
a’zo davlatlarning iqtisodiy o‘sishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Markaziy Osiyo mintaqalaridagi ekologik vaziyatni barqarorlashtirish bo‘yicha
birgalikdagi sa’y-harakatlar doirasida “suvning quyi qismi”dagi davlatlarda
(Qozog‘iston, O‘zbekiston va Turkmaniston) suv tanqisligini bartaraf etish, “suvning
yuqori qismi”dagi mamlakatlarni (Qirg‘iziston va Tojikiston) esa gidroelektr
stansiyalaridan elektr energiyasi bilan ta’minlash, shuningdek, qishloq xo‘jaligini
intensivlashtirish orqali suv sarfini kamaytirish bo‘yicha chora-tadbirlar o‘tkazish
maqsadga muvofiq hisoblanadi.
Shunday qilib, mintaqaviy va mintaqalararo iqtisodiy munosabatlarni yanada
kuchaytirish Markaziy Osiyo davlatlari uchun yagona iqtisodiy bozorni yaratish,
mintaqaviy va jahon bozorlarida mahsulotning raqobatbardosh-ligini oshirish,
mavjud resurslardan samarali foydalanish, innovatsion jarayonlarni jadallashtirish,
yagona ilmiy va ta’lim salohiyatini shakllantirish, ishlab chiqarish xarajatlarini
kamaytirish orqali ularning taraqqiyotiga sezilarli ijobiy turtki beradi.
3. O‘zbekistonning jahon iqtisodiy tizimiga integratsiyalashuvini kengaytirish
iqtisodiyotda davom etayotgan tarkibiy o‘zgarishlarning muhim elementi bo‘lib,
barqaror iqtisodiy rivojlanish uchun muhim zamin bo‘lib xizmat qiladi. O‘zbekiston
Respublikasini yanada rivojlantirish strategiyasida mamlakat va uning mintaqalarini
eksportga yo‘naltirilgan rivojlanish modeliga o‘tish, jumladan, hududlarning eksport
salohiyatini oshirish va qo‘llab-quvvatlash, ichki bozordagi tovar va xizmatlarni
jahon bozorlariga kiritish bo‘yicha chora-tadbirlar amalga oshirilishi zarurligi bayon
etilgan.

Shu tufayli davlatimiz rahbari BMT bosh Assambleyasining 72-sessiyasida
Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasida mintaqalararo hamkorlikni kuchaytirish
muhimligini ta’kidlab, Markaziy Osiyo mintaqasida tinchlik va xavfsizlikni
mustahkamlash, barqaror ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot yo‘lida qator konstruktiv g‘oya
va tashabbuslarni ilgari surganligi bejiz emas.
Demak, O‘zbekiston va xorijiy davlatlar o‘rtasidagi mintaqalararo hamkorlikni
mustahkamlash bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshirish bugungi kunda dolzarb
vazifa hisoblanadi. Shularni inobatga olgan holda, mualliflar, O‘zbekiston bilan
Markaziy Osiyo mamlakatlari o‘rtasidagi mintaqalararo hamkorlikni mustahkamlash
masalalarini mamlakat va uning mintaqalari iqtisodiy o‘sishining muhim manbai, deb
hisoblashadi.
O‘zbekiston bilan Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasida mintaqalararo
hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlarini belgilab berish ishning asosiy vazifalari: tashqi
savdo aylanmasini baholash, mamlakatning raqobat ustunliklari va salohiyati,
O‘zbekiston mintaqalararo hamkorligining tamoyillari va asosiy yo‘nalishlarini
belgilash hisoblanadi.
Tajriba shuni ko‘rsatadiki, mintaqalararo iqtisodiy hamkorlik faoliyat turlarini
diversifikatsiya qilish, ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirishning zamonaviy
shakllarini joriy etish hamda mahalliy mahsulot va xizmatlarni sotish, xomashyo
sotib olish, mamlakatlar mintaqalari o‘rtasida investitsiya va mehnat resurslari
harakatida kuzatiladigan to‘siqlarni bartaraf etishga ko‘maklashadi.
2017-2019 yillar bo‘yicha “Tovar va xizmatlar eksport, import” O‘zbekiston
Respublikasi Statistika davlat qo‘mitasining statistik byulletenlari axborot bazasi
bo‘lib xizmat qildi. Shuningdek bu jarayonni qiyosiy baholash, guruhlash, tizim va
tizimli tahlil usullaridan foydalanildi.
2016 yilda boshlangan yangi iqtisodiy siyosatda iqtisodiyotdagi tarkibiy
o‘zgarishlarning eng muhim elementlaridan biri O‘zbekistonning jahon iqtisodiy
tizimiga integratsiyalashuvining sezilarli darajada faollashuvi bo‘ldi. Mamlakat va
uning mintaqalaridagi mavjud tabiiy-iqtisodiy salohiyatdan samarali foydalanish

Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan tashqi savdo hajmini bosqichma-bosqich oshirish
imkonini berdi.
2017-2019 yillarda O‘zbekiston tashqi iqtisodiy faoliyatini rivojlantirishning
asosiy yo‘nalishlari eksport salohiyatini oshirish, xorijiy investitsiyalarni jalb qilish
ko‘lamini kengaytirish va import o‘rnini bosuvchi ishlab chiqarish jarayonlarini
chuqurlashtirish bo‘ldi. Tahlil qilingan davrda O‘zbekistonning Markaziy Osiyo
mamlakatlari bilan tashqi savdo aylanmasi 2,9 barobar oshdi, bu mamlakat savdo
aylanmasining umumiy qiymati o‘sishidan yuqori (O‘zbekiston tashqi savdo
aylanmasining umumiy hajmi shu davr mobaynida 1,5 barobar oshdi) bo‘ldi. Natijada
Markaziy Osiyo davlatlarining tashqi savdodagi hissasi 2017 yilda 10,2% dan 2019
yilda 19,1% gacha oshgan bo‘lib, bu mintaqalararo iqtisodiy hamkorlikni
mustahkamlashdan dalolat beradi .
Shuni ta’kidlash joizki, ayrim iqtisodiy faoliyat turlarida o‘ziga xos xususiyatlar
va raqobat ustunliklariga ega bo‘lgan O‘zbekiston tovar va xizmatlarni eksport
qilishda munosib o‘rin egallaydi (2019 yilda mamlakat tovar va xizmatlarini eksport
qilishda Markaziy Osiyo mamlakatlarining ulushi 14,5% ni tashkil etdi, bu esa 2017
yilga nisbatan yuqoridir).
Shu bilan birga, mintaqa mamlakatlari orasida asosiy importchilar Qozog‘iston
(umumiy eksportning 8,0%) va Qirg‘iziston (3,8%) hisoblanadi, Tojikiston va
Turkmaniston esa o‘rtacha ko‘rsatkichlarga ega (1,9% va 0,8%, mos ravishda).
Tovarlar va xizmatlar eksport tarkibining tahlili shuni ko‘rsatdiki, O‘zbekiston
kimyo mahsulotlari va undan olinadigan mahsulotlar, mashina va uskunalar, oziq-
ovqat mahsulotlari (Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmanistonga),
shuningdek, qora metallar (Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikistonga eksport) ishlab
chiqarish va eksport qilishda raqobat ustunligiga ega
Shu bilan birga, O‘zbekiston Markaziy Osiyodan energiya va neft mahsulotlari,
rangli va qora metallar va boshqa mahsulotlarning asosiy importyori hisoblanadi.
Umuman olganda, bugungi kunga kelib, Markaziy Osiyo hukumatlari
tomonidan sanoat va ilmiy-texnikaviy hamkorlik, mintaqalararo hamkorlik,
sarmoyalarni o‘zaro rag‘batlantirish va himoya qilish, ta’lim-tarbiya hujjatlarini

o‘zaro tan olish to‘g‘risida shartnomalar imzolandi. O‘zbekiston mashinasozlik,
elektr, to‘qimachilik va oziq-ovqat sanoati sohalarida ishlab chiqarishni
mahalliylashtirish hamkorlik uchun yaxshi istiqbollarni ko‘rmoqda.
Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston iqtisodiy mintaqalararo
rivojlanish va mintaqada ekologik xavfsizlikni ta’minlash borasida ham O‘zbekiston
uchun muhim hamkorlardir. Bu mamlakatlar o‘rtasidagi munosabatlar xalqlarning
tarixiy yaqinligi va o‘zaro siyosiy va iqtisodiy manfaatlarga asoslanadi.
Hamkorlikni kengaytirishning muhim omili qo‘shma va xorijiy korxonalarning
muvaffaqiyatli faoliyat yuritishidir. Hozirgi kunda O‘zbekistonda qozoq sarmoyasi
ishtirokida tuzilgan 200 dan ortiq korxona (83% qo‘shma korxona va 100% qozoq
sarmoyasi bilan 17% korxona) va qirg‘iz sarmoyadorlari ishtirokida tuzilgan 96 ga
yaqin kompaniya mavjud. O‘z navbatida, Qozog‘iston hududida 150 ga yaqin
korxona, Qirg‘izistonda esa keng turdagi tovar va xizmatlar ishlab chiqarishga
ixtisoslashgan 200 dan ortiq qo‘shma qirg‘iz – o‘zbek korxonalari faoliyat
ko‘rsatmoqda.
Savol va topshiriqlar.
1. O zbekiston va Markaziy Osiyo mintaqasi munosabatlarining mushtaraklikʻ
jihatlari nimadan iborat?
2. Markaziy Osiyo qanday mintaqa hisoblanadi?
3. Markaziy Osiyoning tashqi ustuvor yo`nalishi nimadan iborat?
4. Mintaqaviy hamkorligining davlatlar xavfsizligi va barqarorligini
ta minlashning asosiy masalalari haqida ma`lumot bering.
ʼ
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi
“O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi
to‘g‘risida”gi PF-4947-son Farmoni. O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari
to‘plami, 2017y., 6-son, 70-modda.
2. Lukin Ye.V. Mejregionalnoye sotrudnichestvo kak faktor regionalnogo
razvitiya. J.: Rossiya: tendensii i perspektiva razvitiya, 2016 g.

3. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi tomonidan
tayyorlangan 2019 yil bo‘yicha “Eksport, import” statistik to‘plami.
4. Ishlab chiqarishni oqilona joylashtirish va mintaqalar iqtisodiyotini
diversifikatsiyalashning metodologik asoslarini takomillashtirish mavzusidagi ilmiy-
tadqiqot ishlari bo‘yicha hisobot, Prognozlashtirish va makroiqtisodiy tadqiqotlar
instituti, 2017 y.
5. Ekologicheskiye problemi Sentralnoy Azii. Elektronniy istochnik:
https://ural-eurasia.ru/pro-zasedaniya/news/159-ekologicheskie-problemy-tsentralnoj-
azii.

O‘zbekiston Respublikasining Markaziy Osiyo davlatlari bilan ijtimoiy-iqtisodiy siyosiy hamkorligi

Купить