O`zbekiston tabiatini muhofaza qilish - Экология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	500.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экология

O`zbekiston tabiatini muhofaza qilish

Купить

O`ZBEKISTON TABIATINI MUHOFAZA QILISH www.arxiv.uz

Reja: 1.O`zbekistonni geografik joylanishi 2.O`zbekistonda ekologik muammolarni vujudga kelish sabablari va omillari. 3.Orol va Orolbo`yi muammolar 4. Aholini ichimlik suvi bilan ta`minlash 5. Aholini sog`ligi www.arxiv.uz

O`zbekiston O`rta Osiyoning markazida , Yevrosiyo materigining ichki kontinental qismida joylashgan. O`zbekiston O`rta Oisyo davlatlarining hammasi va janubiy Osiyo davlatlaridan Afg`oniston Bilan chegaradosh Tabiiy geografik jihatdan O`zbeistonning katta qismi Turon past tekisligida, sharqiy va janubiy qismi tog` va tog` vodiylaridan iborat. www.arxiv.uz

O`zbekistonda ekologik muammolarni vujudga kelish sabablari va omillari -1960 yillardan e`tiboran tabiiy resurslardan ekstensiv xarakatda keng miqyosda foydalanishning kuchayishi , suv va havo havzalarining ifloslanishi, boyliklarni qashshoqlanib borishi salbiy hodisalar O`zbekistonda ko`plab ekologik muammolarni tarkib topishiga ta`sir ko`rsatadi. Avvaliga ekologik muammolar ayrim resurslar (komponentlar ) bilan bog`liq holdarivojlangan bo`lsa, 80 yillar boshlab xududiy muammolarga aylana bordi. Ekologik muammolarni tarkib toptiruvchi va harakterga keltiruvchi asosiy omillarhavo va suvning ifloslanishi, tuproqning degradatsiyalashuvi, o`simliklarning mahsuldorligini keskin darajada kamayib borishi, eroziya, sho`rlanish zol qum shakllarini vujudga keligshi va boshqalar hisoblanadi. Eng muh

Qishloq joylarda ichimlik suvi, sanoat shaharlari va ularning atrofida atmosfera havosi hamda suv havzalarini ifloslanishi ekologik vaziyatni keskinlashuviga kuchli ta`sir ko`rsatadi. Daryo suvlarining sifatini buzilishi sug`orma yerlarda tuproqda tuz to`planishi , kimyoviy ashyolar, og`ir metallar , organik maxsulotlarning yig`ilishiga olib keladi, jiddiylashadi, tuproqdagi kimyoviy ashyolar ekinlarga o`tib, ularning mahsulotlarini zaharlaydi. Chorva mollarining sog`lig`iga putur yetkazadi. Bularning barchasi ekologik vaziyatlarni keskinlashtiradi, o`z navbatida ma`lum yo`nalishda soha yoki majmuali muammo tarkib topadi va shakllanish bosqichiga o`tadi. www.arxiv.uz

Ekologik muammolarni vujudga kelishi xududning tabiiy sharoiti, resurslardan foydalanish xarakteri, landshaftlarning strukturali-dinamik holati, barqarorligi, tabiiy –antropogen hodisalarning rivojlanish imkoniyatlari va ularni oldini olish tadbirlarini mavjudligi kabi jarayonlar Bilan bovosita bog`liq. B uborada resurslardan foydalanishni boshqarish muhim Amaliy ahamiyatga ega., tabiatdan foydalanishning ilmiy tamoiyillari ishlab chiqarishga qanchalik to`g`ri tadbiq etilgan bo`lsa ekologik muvozanat shunchalik mustahkam barqaror bo`ladi, noxush hodisalarni tarkib topish sabablarini potensial imkoniyatlari kuchli darajada jilovlangan bo`ladi. Darvoqe, tabiatdan foydalanishni qanchalik omilkorolik bilan boshqarilsa, geosistemalarda ichki va tashqi ziddiyatlarshunchalik cheklangan hamda dina

O`zbekistonda quyidagi ustivor ekologik muammolarni mavjudligi barchaga ma`lum: 1) suv, 2) atmosfera havosi 3) yer 4) o`simlik 5) hayvonot olami 6) ma`dan 7) aholi sog`lig`i Ekologik muammolar ma`lum ma`noda tabiatni muhofaza qilish muammolariga juda yaqin turadi , farq juda kam. Shuni hisobga olib ularni bir muammo tarkibida tadqiqot qilish maqsadga muvofiq. Quyida ekologik muammolarni tasniflash sxemasi berilgan. Xududiy ekologik muammolar ularning miqyosiga qarab turli kattalikdagi maydonlarni egallaydi. Ularning barchasi ham ustivorligi Bilan ajralib turadi, lekin Orol va Orolbo`yi muammosi eng ustivor va oldin darajali Amaliy ahamiyati bilan jahonga ma`lum. O`zbekistonda shuningdek butun O`rta Osiyo va Qozog`istonning tekislik qismi uchun suv muammosi eng ustivorligi Bilan tavsiflana

Suv resurslarini ifloslanishi bilan bog`liq ekologik muammolar. XX asrning 50-60 yillarida O`rta Osiyoda suv muammosi amalda hali kun tartibida bo`lmagan. 60- yillarning oxiridan bu muammo tarkib topa boshladi. 70-80 yillarda shakllanib bu jarayon ham davom etmoqda. Muammoni tarkib topishga vohalardan chiqayotgan qaytgan suvlarni 31 kub km bir qismini Amudaryo va Sirdaryo xavzalariga tashlanishi bilan bog`liq. Bu hodisa daryo suvlarining ifloslanishiga olib keladi. Kollektor – zovur suvlar (KZS) tarkibida suvda eriydigan tuzlar, mineral o`g`itlar , pestitsidlar, sanoat , , kommuna – maishiy va fermalarning oqava suvlari hamda boshqa toifadagi organik biogen, kimyoviy tozalanmagan suvlarni qo`shilishi tufayli Amudaryo Termezdan, Sirdaryo Uchqo`rg`ondan boshlab ichimlik sifatida foydalanish

Suv muammosi murakkab ko`p qirrali, keng miqyosdir. U bir qancha kichik yoki bir aspektli muammolar majmuasidan iborat (sxemaga qarang), Ularning jami bir – birlariga bilan uzviy bog`liq va taqazo etadi. Suv muammosini yechimida ularni barchasiga alohida ahamiyat berilishi va e`tiborga olinishi darkor. www.arxiv.uz

Atosfera havosining ifloslanishi Bilan bog`liq muammolar. Tirik organizm hayotida havoning musaffoligiga suvdan boshqa komponentlarni solishtirib bo`lmaydi. Havo qanchalik toza va beg`ubor bo`lsa inson hayoti ham shunchalik sog`lomligi va mustahkamligi Bilan tavsiflanadi. Sanoat shaharlari va yirik aholi punktlari avtotransport qatnovining gavjumligi havoni ifloslantiradi. Ishlab chiqarish xarakterga qarab havoga ko`p turdagi chiqindilar chiqariladi. Masalan: respublika sharoitida chiqindilarning taqsimlanishi quyidagicha uglerod oksid 53% , oltingugurt angidriti 15%, azot oksidlari 4%, uglevodorodlar 8%, qattiq moddalar5%, yuqori darajadagi zaharli o`ziga hos moddalar 15%. Keyingi vaqtlarda atmosferaga chiqarilayotgan chiqindilarni miqdori 1985 yildan e`tiboran kamayib borish yo`nalishid

Yer resurslaridan foydalanish natijasida vujudga kelgan muammolar. Insonning xo`jalik faoliyati aksariyat yerda amalga oshadi. Yer dehqonchilik, chorvachilik, hunarmandchilik negizi. Uzoq tarixiy yillardan beri insonni yer boqib kelmoqda, kiyintirmoqda, sog`lig`ini tiklamoqda va hakazo. Shuning uchun ham yerdan turlicha foydalanish jarayonida turli muammolar tarkib topmoqda. Ularni barchasini bita, ya`ni , Yermuammosi deb atash mumkin. Insonning butun sivilizatsiya mobaynida 2,5-3,0 mld ga yerni muamaladan chiqardi. (Kovda 1985). Hozir ham yiliga o`rtacha 15 mln ga yer muomaladan chiqib bormoqda. www.arxiv.uz

O`zbekistonda sug`orma yerlar “oltin ” fond hisoblanadi., chunki qishloq xo`jaligidan keladigan jami daromadning 95 % o`zlashtirilgan yerlarga to`g`ri keladi. Lekin sug`orma yerlarning (4,2 mln ga ) yarmidan ko`pi (58 %) turli darajada sho`rlangan., uhozirda progressiv o`sish yo`nalishda rivojlanmoqda. Eng asosiy sabab vohalarda grunt suvlarining yetiq oqimini ta`minlanmagandir. Mavjud zovur tizimlari (46,7 m ga)dalalardan gurunt suvlarini chetga o`z vaqtida chiqara olmayatpi, boz ustiga 6,5 mln ga maydonda zovur tizimlari umuman yo`q. Shuning uchun ham paxta va boshqa ekinlarning hosildorligining kamligi bilan tavsiflanadi. Sug`orma yerlarning sho`rlanish muammosi eng muhim , eng dolzarb, yechimi o`ta zarur hisoblanadi, muammoni ijobiy hal qilish uchun barcha imkoniyat , resurs, ilmiy va

Eng asosiysi mavjud zovur tarmoqlari va tik zovurlar ahvoli talabga to`liq javob bermayapti, ularning oayqa qamish bilan to`lib yotgani, tik zovurlarning samarali ishlamasligi gurunt suvlarini kollektorlarga o`z vaqtida chiqib ketishiga to`siqlik qilmoqda. Lekin muammo yechimi hal bo`lishi lozim. www.arxiv.uz

Vohalarda irrigatsiya eroziyasi va deflyatsiya hodisalari keng miqyosda rivojlangan, bularning har biri alohida muammo hisoblanadi. Respublikadagi sug`orma yerlardan 2,9 mln ga yer deflyatsiya va irrigatsiya eroziyasiga uchragan. Buning oqibatida tuproqlarning hosildorligi me`yordan ancha past, har yili paxta, g`alla va boshqa ekinlardan kam hosil olinmoqda. Bu muammo sho`rlanishdan keyingi ustuvor muammo hisoblanadi., bu ham o`z yechimini sabrsizlik bilan kutmoqda. Tog` yonbag`irlaridagi eroziya, lalmi yerlardagi tuproq yuvilishini e`tiborga olinsa dolzarbligi yanada ortadi. Tekislikdagi vohalarda grunt suvlari sathini ko`tarib ketganligi ham eng dolzarb va qta muhim ekologik muammodir. Sug`orma yerlarni zahmatkashligi yer va binolar poydevorini osti www.arxiv.uz

E’tiboringiz uchun rahmat www.arxiv.uz

Купить