O’zbekiston turistik ob’ektlarining asosiy xususiyatlari - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

O’zbekiston turistik ob’ektlarining asosiy xususiyatlari

Купить

O’zbekiston turistik ob’ektlarining asosiy xususiyatlari • O’zbekiston, ta’kidlanganidek, katta turistik salohiyatga ega. Samarqand, Buxoro, Xiva shaharlari, BMT qoshidagi YuNESKOning butun dunyo tarixiy va madaniy merosi ro’yxatiga kiritilgan. Mamlakatimizda faqatgina tarixiy, madaniy, me’yoriy, arxiologik ahamiyatga ega bo’lgan turistlarni jalb qilish mumkin bo’lgan ob’ektlar soni 7,0 mingdan ziyodni tashkil qiladi. Ulardan 545 tasi me’moriy, 575 tasi tarixiy, 1457 tasi san’at, 5500 tasi arxiologik obidalardir. Ulardan turistik ob’ekt sifatida qamrab olingani 140 ta. www.arxiv.uz

Samarqand. Registon maydoni www.arxiv.uz

• Hozirgi kunda mamlakatimizdagi turistik ob’ektlarning 200 tasida restovratsiya ishlari ketmoqda, 500 tasi esa qayta ta’mirlash va restovratsiyaga muhtoj • O’zbekistonning turistik salohiyati katta ekanligi bilan birga, ularning ayrim shaharlari o’ta diqqatga sazovordir. Masalan, turistlarning ko’rishi mumkin bo’lgan ob’ektlar soni bo’yicha Xiva shahari birinchi o’rinda turadi. Unda 310 ta ob’ekt, ikkinchi o’rinda Buxoro shahri bo’lib, unda 221 ta ob’ekt, Toshkent shaharida 144 ta va Samarqandda 118 ta ob’ekt mavjud www.arxiv.uz

• O’zbekistonning qulay iqlim sharoitlari va o’ziga xos landshaftini inobatga olganda sport va ekologik turizmning rivojlanishi uchun barcha asoslar mavjud. Farg’ona vodiysi va Toshkent viloyati ajoyib tog’ tizimlari, gullagan vodiylar va ajoyib tog’ daryolariga boy. Tog’ning toza havosi, yil davomida quyoshli kunlarning ko’pligi, ajoyib tog’ manzaralari nafaqat O’zbekiston fuqarolarining, balki Qozog’iston, Qirg’iziston va Tojikiston kabi qo’shni mamlakatlarning aholisi ham tashrif buyuruvchi turizm ob’ektlariga aylanishiga imkon beradi. O’zbekiston hududida mineral suvlarning turli xil turlari keng tarqalgan, mamlakatdagi 300 dan ortiq shifobaxsh yer osti mineral suv manbalariga ko’plab odam tashrif buyuradi. Hozirgi kunda bu manbalardan 121 tasi faoliyat yuritmoqda. Chimyon va To’rtko’l

• Turizm iqtisodiyotning tarkibiy qismi sifatida turistlar qabul qiluvchi mamlakatga daromadni keltiradi, qattiq valyuta tushumini ta’minlaydi, aholini ish bilan bandlik darajasini oshiradi. Turistlarga xizmat qilish uchun mehmonxona kerak bo’ladi. Bu yerda ular ovqatlanishi lozim. Turli tomoshalar qiladilar. Hammasi naqd pul, ko’p hollarda agar ular xorijiy turistlar bo’lsa, valyuta tushumining ko’payishini ta’minlaydi. www.arxiv.uz

• Turizm nafaqat iqtisodiy, balki muhim ijtimoiy sohasi hamdir. Buning iqtisodiy samaradorligi bilan birga ma’naviy, ruhiy va intellektual ahamiyati ham juda katta. Shu tufayli ushbu sohaga davlat alohida e’tibor berib ma’lum imtiyozlar ham belgilaydi. Odamlar bu imtiyozlardan faqat turist bo’lganliklari uchun foydalanadilar. Bu ham turizmning o’ziga xos xususiyati va katta ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyatidan dalolat beradi. Imtiyozlar turistlarning bojxona postlaridan o’tishda, soliq to’lashda, chetga chiqishda pasportiga ruxsat berishlarida, avia va temir yo’l transportlariga chiptalar olishda, ularni rasmiylashtirishlarda namoyon bo’ladi. Shunday qilib, turizm iqtisodiyotning tarkibiy qismi sifatida o’ziga xos xususiyatlarga ega ekan. Bulardan tashqari turizm mamlakat hayotiga sezilarli dar

• Turizmning mahalliy aholi uchun ham katta foydasi bor. Ular ish bilan ta’minlanadi, turli millat, elat va xalq vakillari bilan muloqotda bo’ladilar va ularning turli an’ana va qadriyatlari bilan tanishadilar, doimiy daromad olib turish imkoniyati www.arxiv.uz

• Turizmning rivojlanishi davlat uchun ham juda foydalidir. Xususan u turizmni rivojlantrish evaziga o’z iqtisodiyotining yuksalishiga erishadi, davlat byudjetiga tushumlarning ko’payishini ta’minlaydi, tabiiy ob’ektlarni asrab-avaylashga erishadi, mamlakatning ijtimoiy barqarorligini ta’minlashga harakat qiladi va unga erishadi, xalqlararo aloqalarga erishadi, madaniy aloqalar kengayadi, valyuta tushumi ko’payadi va h.k. Atrof muhitga ham turizmni rivojlantirish katta foyda beradi. Xususan, mamlakatning biomaydoni asl holida saqlanishiga harakat qilinadi, ekologik barqarorlikni ta’minlash tadbirlari qo’llaniladi, tabiat ob’ektlaridan turistlarning rohatlanishi uchun foydalanladi, manzarali maydonlarning yaratilishi imkoniyatini tug’diradi, suv, havo, o’rmonlarning tabiiy holda saqlanishi

Ijobiy xususiyatlari quyidagilardan iborat: • ish o’rinlarini yaralishi; • daromadni ko ’ payishi , mahalliy aholini yashash darajasini oshishi ; • urbanizasiya jarayonini tezlashishi , shaharcha xizmat , infrastruktura , madaniyat tashkilotlarini rivojlanishi ; • ijtimoiy va madaniy jarayonlarin tezlashishi; • mahalliy madaniyat o’choqlarning yaralishi, xalq ijodiyoti, an’analari, rusumlarini rivojlanishi; • qishloq xo’jaligi mahsulotlari va mahalliy ishlab chiqarilgan tovarlarga talabni oshishi; • mahalliy madaniy yodgorliklarni tiklanishi va muhofazasi; • tabiiy komplekslarni kengayishi; • mintaqa jozibadorligini oshishi; • mahalliy madaniy hayotni jonlanishi; www.arxiv.uz

Salbiy xususiyatlari quyidagilar: • malakasiz mehnat ulushining o ’ sishi ; • umumjamiyat normasini buzulishi oshishi ( ichkilik , fohishabozlik , bezorilik ); • oila “ eroziyasi ” ( oilaviy ajralishlar , yoshlarni hayotga yengil qarashi ); • mahalliy aholi va turistlar o ’ rtasidagi kelshmovchiliklar va boshqalar . www.arxiv.uz

Turistik ob’ektlarda sayyohlarga xizmat ko’rsatish sohalarining holati • Fuqarolarning sayohat qilish paytida dam olish, erkin harakatlanish va boshqa huquqlarni ta’minlash. Bunda, eng avvalo, turistlarning xavfsizligini ta’minlash katta salohiyat kasb etadi. CHunki xavfsizlik ta’minlanmagan joyda erkinlik ham, dam olish ham ko’ngildagidek bo’lmaydi. Bu ham davlat hududidagi turistlarning hammasi uchun daxldordir. CHunki turistlarga davlat, nodavlat, xususiy turistik firmalar xizmat qilishi mumkin. Lekin mulk shaklidan qat’iy nazar, davlat turistlarning erkin harakati va xavfsizligini ta’minlashni, qonun bilan o’z zimmasiga olgan. Bu turizmning rivojlanishi uchun asosiy omillardan biridir. www.arxiv.uz

• Turistlarning xavfsizligini, ularning huquqlari, qonuniy manfaatlari va mol- mulki muhofaza qilinishi ta’minlash ham bu sohadagi davlat siyosatining asosiy yo’nalishlaridan birini tashkil qiladi. Zero, har qanday turist bir joydan ikkinchi joyga borishga, asosan o’zining har tomonlama xavfsizligi ta’minlangan bo’lsagina, qaror qabul qiladi. Turistlar tomosha qiluvchi, dam oluvchi sifatida o’zlarining qonuniy manfaatlariga ega bo’lishi, mol-mulkining daxlsizligi ta’minlanishini xohlaydi. Bu uchun esa turistlarni qabul qiluvchi mamlakat ushbu sharoitlarni to’liq yaratgan bo’lishi lozim. SHu jihatdan davlatimizning mazkur siyosat yo’nalishi aynan turistlarning shu muhim talablarini qondirishga qaratilgan. Turistlarning xavfsizligini ta’minlash, ayniqsa bugungi, dunyoda xalqaro terrorizm bal

• Bizda turistlarga ko’rsatiladigan servis xizmati juda past darajada. Birgina misol, ayrim mutaxassislarning tadqiqot natijasi shuni ko’rsatadiki, O’zbekistonga kelgan turistlarning 60 foizi bu yerga faqat servis xizmatining pastligi evaziga qaytib kelmasligini bildirgan. Bu ko’rsatkich ham hali bizda servis xizmatini yaxshilash uchun juda ko’p ishlarni amalga oshirish lozimligidan dalolat berib turibdi. Bu yo’nalish bo’yicha birinchi galda kadrlar masalasini hal qilish lozim. Albatta bu bo’yicha ayrim ishlar qilindi. Xususan, Samarqandda turizm kolleji ochildi, Samarqand iqtisodiyot va servis instituti tashkil qilinib, unda servis, turizmga oid bakalavr va magistrlar tayyorlashga kirishildi. Ammo bu keng ko’lamli turistik xizmatlari uchun yetarli emas. Bu sohaga kadrlarni turli mulk shak

Turistik ob’ektlarning baholash mezonlari. Turizm bozorida O’zbekistonning ulushi • Turistik ob’ektlar turli tabiiy, madaniy - tarixiy, hamda ijtimoiy - iqtisodiy ob’ektlar ko’rinishida bo’lib, turistik xizmatlar ko’rsatishga asos bo’la oladigan • ob’ektlarga aytiladi. Undan tashqari, turistik ob’ektlar turistik mahsulotlar yaratishga asos bo’ladigan tabiiy hamda, insonlar tomonidan yaratilgan ob’ektlar majmuasidan iborat. • V.S.Bogolyubov va V.P.Orlovskayalar (Ekonomika turizma. M.2005,151b.) turistik ob’ektlarda alohida ajralib turuvchi qo’yidagi asosiy belgilarni ajratishgan: www.arxiv.uz

Qo’qon. Xudoyorxon o’rdasi www.arxiv.uz

• Qo’laylik (jozibadorlik); • Iqlimiy sharoit; • O’rganganlik darajasi; • Sayyohlik ahamiyati; • Manzara va ekologik xususiyatlari; • Ijtimoiy - demografik xususiyatlari; • Potensial zahirasi; • Foydalanish imkoniyati va boshqalar. www.arxiv.uz

• Turistik ob’ektlardan sog’lomlashtirish, turistik, sport va tanishuv maqsadida foydalaniladi. Undan tashqari turistik ob’ektlarni shartli ravishda ikki guruhga bo’lish mumkin: tabiiy va infrastrukturali. Turistik biznesni rivojlanishida yuqoridagi ikki guruhni ham ahamiyati yuqori. Har qanday yuqori turistik ob’ekt potensialidan, kommunikasiya, aloqa vositalari, xizmat ko’rsatish sohalarisiz foydalanib bo’lmaydi. www.arxiv.uz

• Har bir hududda turizm shakllanar ekan, bu hududda turizm faoliyatida foydalanilayotgan turistik ob’ektlar mavjud bo’ladi. Bu ob’ektlarni turizmni tashkil etish asosi desak bo’ladi. Lekin, har bir hududning ob’ekt salohiyati ob’ektlarning miqdor va sifat jihatiga ko’ra farq qiladi. Shu sababli turistik ob’ektlarni har jihatdan o’rganish, baholash, umuman olganda turizm faoliyatida foydalanish imkoniyatlarini tahlil etish ma’lum mintaqada turizmni rivojlantirish istiqbolini belgilaydi. Shu sababdan mavjud turistik ob’ektlardan turizm faoliyatida foydalani^da ularni har jihatdan baholash o’ta muhimdir. Turistik ob’ektlarni baholash bo’yicha ham turli yondoshuvlar mavjud. Turistik ob’ektlarning iqtisodiy bahosi bevosita ob’ekt turiga, uning sifatiga, joylashuviga, foydalanish texnologiyasig

Xiva www.arxiv.uz

Turistik ob’ektlarni miqdor va sifat jihatdan baholash. • Turistik - rekreatsiya ob’ektlarini mutaxasislar asosan miqdor va sifat jihatdan baholashni taklif etishgan. Miqdor jihatdan baholashda turistik faoliyatda foydalanish mumkin bo’lgan turistik ob’ektlar hisobi olinadi hamda baholashda qo’yidagi xislatlar hisobga olinadi: • Zahira ko’rsatgichi, ya’ni hududiy rekreatsion tizimning qabul qilish potensiali; • Mavjud ob’ektlarni maydon ko’rsatgichi, ulardan rekreatsiya maqsadida foydalanish imkoniyati; • Rekreatsiya ob’ektlaridan mavsum sifatida foydalanishning davomiyligi. www.arxiv.uz

O’zbekistonda turizm sohasi rivojlantirishning istiqbollari va muammolar • Turizm boshqa sohalarga nisbatan tez taraqqiy etadigan tarmoqdir, chunki bu soha mamlakatimiz uchun unchalik katta investitsiyani talab qilmasdan rivojlanishi mumkin bo’lgan sohadir. Boshqa sohalar, jumladan havo, temiryo’l, avtomobil transporti, ovqatlanish va savdo shahobchalari, mehmonxonalar rivoj topsa o’sha joyda turistik ob’ektlar mavjud bo’lsa bemalol turizmni rivojlantirish mumkin. • Turizm sohasidagi mutaxassislarning fikricha, u XXI asrda dunyo miqiyosida eng ustuvor foyda keltiruvchi sohaga aylanadi. Hozir u dunyo bo’yicha avtomobilsozlik va neftni qayta ishlash sohasidan keyin uchinchi o’rinni egallab turibdi. Bu soha dunyo sanoati va qishloq xo’jaligidan o’zib ketdilar. www.arxiv.uz

• Turizmning tez rivojlanishiga yana bir sabab, u yuqori darajadagi katta ilmiy tadqiqot xarajatini (naukoyomkiy) va quvvatni ko’p sarf qiladigan (energoyomkiy) texnologiyani talab qilmaydi. Biroq, turizm boshqa sohalarni rivojlantirishni taqozo qiladi. SHu tufayli ushbu soha bilan ko’pgina xizmat ko’rsatuvchi sohalar bir-biri bilan uzviy bog’liq ravishda rivoj topmog’i lozim. • Turizmning yuqori daromad keltiruvchi soha bo’lganligi tufayli ko’pgina davlatlar va tadbirkorlar uning rivojlanishi uchun katta e’tibor bermoqdalar. Ular yangi-yangi mehmonxonalarni qurmoqda, eskilarini rekonstruktsiya qilib ta’mirlamoqda, qaysiki ularni ham jahon standartlari talablariga moslashtirmoqda. Bunga birgina Samarqand shahrida qurilgan o’nlab shaxsiy mehmonxonalarni misol keltirish mumkin. Ular hech kim

• Turistlarni ko’proq jalb qilish maqsadida dunyo tamadduni va tarixiy obidalar namunalarini qayta tiklash va asl holiga keltirish uchun ham katta e’tibor berilmoqda. Masalan, Samarqandda «Bibixonim» majmuasining qayta tiklanishi, Imom Al- Buxoriy, Motrudiy kabi allomalarimiz majmualarining qaytadan barpo qilinishi kabilar bularga misol bo’la oladi. • Bu sohani rivojlantirish uchun kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlashga ham katta e’tibor berilmoqda. Mamlakatimizning bir qancha oliy o’quv yurtlarida (O’zMU, TDIU, UzDJTU, SamISI kabilar) turizm, xalqaro turizm, turizm menejmenti, turizm xizmatlari operatorligi, turizm marketingi kabi o’quv yo’nalishlari bo’yicha bakalavr va magistrlar tayyorlash yo’lga qo’yilmoqda. Bularning hammasi kelajakda mamlakatimizda turizmning rivojlanishi uchun

• Turizmning rivojlanishiga nafaqat daromad keltiruvchi iqtisodiy, balki katta ijtimoiy soha deb ham qarash lozim. Agar xalqaro turizm o’z rivojini topsa xalqlar o’rtasidagi madaniy va ma’rifiy aloqalarning mustahkamlanishiga, turli millatlarning do’stlashishiga, davlatlar o’rtasidagi munosabatlarning yaxshilanishiga, oxir-oqibatda dunyoda tinchlikning qaror topishiga ham muhim omil bo’ladi. • Butun Yevropa birlashdi va birlashmoqda. Bu esa bir tomondan shu jarayonni tezlatsa, ikkinchi tomondan, turizmning rivojlanishiga katta omil bo’lib xizmat qilmoqda. Hozirgi paytda butun dunyo turistlarining 70 foizi faqat shu Yevropa mamlakatlariga to’g’ri kelsa, butun Osiyo, Afrika va Avstraliya mamlakatlariga esa, uning atigi, 10 foizigina to’g’ri kelmoqda. Bu mamlakatlarda turizmning tez rivoj top

• Bunday muammolar O’zbekistonda ham mavjud. Agar turistlar tarixiy obidalarni tamosha qilish bilan birga yoz paytlarida cho’milish va sof havoda sayr qilishni maqsad qilib qo’ysa, birinchi yo’nalish bo’yicha tegishli obidalarni, turistik ob’ektlarni topishimiz mumkin. Ammo chet mamlakatlardan kelib bemalol cho’miladigan suv havzalarimiz, miriqib dam oladigan, ekologik jihatdan to’liq talabga javob beradigan bog’, sun’iy o’rmonlarimiz yetarli emas. Albatta, toza havosi, ekologik jihatdan barcha talablarga javob beradigan betarkror tabiati va iqlimiga ega bo’lgan tog’larimiz bor. Ammo ular turistik ob’ektlar qatoriga kiritilmagan va turistik marshrutda o’z ifodasini topmagan. Buning ustiga tog’larda turistlarga servis xizmati deyarli tashkil qilinmagan. Bulardan ko’rinib turibdiki, turizmni

• Turizmni rivojlantirishning yana bir muhim omillardan biri bu sohada reklamani yo’lga qo’yishdir. Ammo mamlakatimizda bu soha ham juda oqsoq holatda. Bir tomondan bu reklama ma’lum mablag’ni talab qiladi. Mablag’ esa, turistik tashkilotlar hali rivojlanib ulgurmaganligi tufayli, kamlik qilmoqda. Oqibatda bu soha, ayniqsa diqqatga sazovor yangi-yangi turistik ob’ektlar aholining, turistlarning diqqat e’tiboriga tushmasdan qolib ketmoqda. O’zimizda mavjud bo’lgan ko’pgina turistik ob’ektlarni nafaqat xorijiy, hatto o’zlarimiz ham to’liq bilmas ekanmiz. www.arxiv.uz

• Mustaqillik yillarida birqancha alloma va avliyolarimizning qadamjoylari, qabr- maqbaralari qaytadan kashf etildi. Ammo uni ham aholining aksariyat qismi bilishmaydi. Masalan, Tayloq tumanida Xo’ja Darun, Urgut tumanida Imomi A’zam, Baxmal tumanida Mir Said Xalil, Fallaorol tumanida Sadir Vaqqos kabi avliyo va allomalarimizning maqbaralari tiklandi, yirik majmualar qurildi. Bu ro’yxatni yana ham davom ettirish mumkin edi. Bularning hammasi diqqatga sazovar, tarixiy ahamiyatga molik, ma’naviyatimizning tarixiy ildizlaridan dalolat beruvchi obidalardir. Ammo bu obidalar turistik marshrutga, diqqatga sazovor ob’ekt sifatida kiritilmagan. Bu joylarga faqat yerlik aholi ziyoratga boradilar, xolos. O’sha joylarning tarixini, uning barcha qirralarini aholiga tushuntirib beradigan gitlarning yo’

• Demak, turizm kompleksini rivojlantirishda asosiy yo’nalishlardan biri unga xizmat qiladigan kadrlar salohiyatini ham shakllantirish maqsadga muvofiq. Buning ichida xalqaro andozalar darajasida xizmat ko’rsatadigan servis sohasi, gitlar kabi mutaxassislarga alohida ahamiyat berish lozim, deb o’ylaymiz. • SHunday qilib, mamlakatimizda turizmni rivojlantirish uchun turli yo’llar, vosita va omillar borki, ulardan tadbir bilan foydalanish maqsadga muvofiqdir. www.arxiv.uz

• Mamlakatimizda 300 dan ziyod kurortlar, 40 dan ziyod sihatgohlar, yuzlab dam olish uylari mavjud. Ammo bu ob’ektlarning aksariyati turizm sohasiga jalb qilinmagan. Biroq, juda ko’p kurortlarimiz ajoyib xushmanzara joylarda joylashgani bilan birga ko’pgina kasalliklarga davo hamdir. Lekin ta’kidlangandek, reklamaning yaxshi yo’lga qo’yilmaganligi, turistlarning ushbu joylarga umuman jalb qilinmaganligi birorta kurort ob’ektlarini xalqaro maydonga, dam olish zonasiga aylantira olgan emasmiz. Bu ham hali ancha ishlarni amalga oshirish lozimligidan dalolat beradi. www.arxiv.uz

• Bizning mamlakatimizga turistik yo’l bilan kelish istagini bildirgan xorijliklarning soni 10,0 mln. kishini tashkil qiladi. Bu juda katta imkoniyat, endigi vazifa ana shu imkoniyatdan oqilona foydalanishda. • O’zbekistonning yana bir muhim xususiyati shundaki, undan «Buyuk ipak yo’li» o’tgan bo’lib, uning markazi ham shu hudud hisoblanadi. Agar buni tiklab «Buyuk ipak yo’li bo’ylab» degan bitta marshrut tashkil qilinsa, bu ham turistlarni jalb qiladigan katta imkoniyat hisoblanadi. www.arxiv.uz

Buxoro www.arxiv.uz

Xulosa • Ona Vatanimiz O’zbekiston hududi o’zining qadimiyligi, ko’hnaligi bilan tarix zarvaraqlariga bitilgan. Muqaddas zaminimiz uyg’onish davrining yetuk allomalarini yetishtirib berdi. Ular qurdirgan me’moriy obidalar, tarixiy yodgorliklar qolaversa, jannatmakon serquyosh o’lkamiz manzarali tabiati har qanday sayyohni o’ziga jalb qilib kelmoqda. Prezidentimiz boshchiligida mavjud tomoshabop joylar, tarixiy yodgorliklarni butun dunyoga ko’z-ko’z qilish uchun davlat dasturlari amalda tatbiq etilib kelinmoqda. Tarixi ming yillikka borib taqaladigan turistik ob’ektlarimizga sayyohlarni jalb qilish iqtisodimiz hamda infratuzilma rivojiga katta hissa qo’shishi muhim xususiyatlaridan biridir. www.arxiv.uz

• Bizda turistlarga ko’rsatiladigan servis xizmatlar bo’yicha bir qator qonun hujjatlari ishlab chiqilgan. Shunday bo’lsada, ko’p hollarda turistlar servis xizmatlardan nolib ketish hollari kuzatilmoqda. • Istiqlol yillarida bir qancha alloma va avliyolarimizning qadamjoylari, qabr- maqbaralari qaytadan ta’mirlandi. Turistik bilim yurtlari tashkil etildi. Shu bilan bir qatorda oliy o’quv yurtlarida turizm va servis yo’nalishlari bo’yicha kadrlar tayyorlanmoqda. Yurtimizga sayyohlarni jalb qilish jadal suratda davom etmoqda. Lekin, hali hanuz sayyohlar bilmaydigan qadimiy obidalarimiz ta’mirtalab bo’lib turibdi. Bu joylarni hatto mahalliy aholi ham bilmasligi achinarli holda degan xulosaga kelamsiz. www.arxiv.uz

Купить