O’zbekistonda ekologik masalalar va ularning hal qilish yo’llari - Экология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Экология

O’zbekistonda ekologik masalalar va ularning hal qilish yo’llari

Купить

“ O’zbekistonda ekologik masalalar va ularning hal qilish yo’llari”

EKOLOGOYA FANING RIVOJLANISH TARIXI Inson o‘z sivilizatsiyasining ilk qadamlaridanoq tabiiy muhit o‘simlik va hayvonot turlari bilin birga yashab, ularni ko‘paytirishgan, rivojlanishiga imkon bergan va ulardan foydalanib kelgan. Zaratushtraning kitobi «Avesto»da (eramizdan avvalgi II-I ming yillar) tabiat va insonlar orasidagi o‘zaro bog‘liqlar haqidagi fikrlar o‘z aksini topgan. Qadimgi Yunon olimlari Gippokrat va Aristotellarning ilmiy asarlarida 500 ga yaqin o‘simlik turi va hayvonlvrning 454 turlari haqida ma’lumotlar keltiriladi. Galen va Teofrast ham turli jonvorlarning hayoti, tabiatga moslashishi to‘g‘risida qimmatli ma’lumotlar qoldirgan. Markaziy Osiyo mutafakkirlarining bizga qoldirgan asarlarida inson va tabiat orasidagi o‘zaro munosabatlar o‘z aksini topgan. Xalif–al-Ma’mun (8

EKOLOGIK MUAMMOLARNI O‘RGANISH VA HAL QILISH MASALASIGA IKKI XIL YONDASHISH MAVJUD. TEXNOTSENTRIK YONDASHISH Ekologik muammolarni hal qilishning texnologik choralarini asosiy deb biladi. Ammo tabiat qonunlari va imkoniyatlari inobatga olinmaydi. Tabiiy boyliklardan foydalanishdan texnologik qudrad hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Texnika imkoniyatlari yordamida biosfera barqarorligini tiklash, ekologik muammolarni hal qilish mumkinligi takidlanadi. Bunday yondashish ko‘pchilik iqtisodchilar, siyosatchilar va xo‘jalik rahbarlari uchun asosiy hisoblanadi. EKOTSENTRIK YONDASHISH Ushbu yondashishda tabiat qonunlarini hisobga olish, mavjud tabiiy ekosistemalarni asl holda saqlash va rivojlantirish ustivor vazifa hisoblanadi. Biosferadagi mavjud bog‘liqliklarni bo‘zilishini texnik yechimlar yordam

OROL DENGIZI MUAMMOSI NIMALARDAN IBORAT Markaziy Osiyo mintaqasining ulkan suv havzasi bo‘lmish Orol dengiziga Amudaryo va Sirdaryodan oqib kelayotgan suvning hajmi va suv sathining balandligi pasayib borishi 1961 yildan boshlab ko‘zatila boshlandi. 1990 yilga kelib Orol dengiziga kelib qushiladigan suvlarning miqdori 10 marotaba kamaydi, suv maydoni esa, 1,5 marotaba qisqardi. Agar 1994 yilda suv sathining balandligi 36,6m ni tashkil etgan bo‘lsa, 1996 yilga kelib bu ko‘rsatgich 36m ni tashkil etgan. Hozirgi vaqtda suv sathining balandligi 1961 yildagi ko‘rsatgichiga nisbatan qariyb 18m ga pasaygan. Bunda dengiz suvining hajmi 4 marotaba, suv maydoni esa, 2 marotaba kamaygan. Hozirgi paytda suvning sho‘rlanish darajasi nihoyatda yuqori bo‘lib, har 1l suv tarkibida 24-25g tuz, ayrim joylar

Shuni ham ta’kidlash kerakki, qirg‘oq chizig‘i 60-80 km ga cheklangan hududlarda ochilib qolgan tuzli maydonlar 23ming km 2 ni tashkil etadi. Eng achinarli ekologik ahvol Janubiy Orol mintaqasida ko‘zatilmoqda. Bu mintaqaga shimoliy-g‘arbiy Qizilqum, Zuangao‘z Qoraqumi, Janubiy Ustyurt va Amudaryo deltasi kiradi. Agar Orol bo‘yining umumiy maydoni 473 ming km 2 ni tashkil etsa, janubiy qismining maydoni 245 ming km 2 ni tashkil etadi. Bunga Qoraqalpog‘iston, Xorazm va Toshhovo‘z viloyatlari kiradi. Janubiy Orol bo‘yida dengizning qurigan qismidan yiliga 90-100 ming tonna tuz va sho‘r changlar havoga ko‘tarilib, 100 ming km 2 maydonga tushmoqda, ya’ni ularning miqdori har 1 gektar maydonga 90-100 kg dan tushmoqda. Orol dengizi suv sathining pasayib borishi, Amudaryo va Sirdaryo deltalariga

OROL MUAMMOSINING KELIB CHIQISH SABABLARI Orol dengizi Markaziy Osiyoning ulkan suv havzasi hisoblanadi. 1911-1960 yillar davomida Amudaryo va Sirdaryodan oqib kelayotgan suv miqdori bilan uning suv sarfi (ya’ni, suvning bug‘lanishi, suvdan sanoatda va qishloq xo‘jaligida ishlatilishi) deyarli teng bo‘lgan. Ammo 1970-1989 yillar davomida ro‘y bergan suv taqchilligi tufayli bu mutanosiblik bo‘zilgan. Aynan mana shu davrda O‘zbekistonda sug‘oriladigan yerlarning maydoni yiliga 100ming gektarga kengayib borgan. Demak, yangi yerlarni o‘zlashtirish-bu to‘qayzorlarni yo‘q qilish, qolaversa, hayvonot turlarini yo‘qolishiga katta omil bo‘la oladi. Ekologik inqirozning paydo bo‘lishiga Orol havzasida yangi sug‘oriladigan yerlarni o‘zlashtirish, kimyoviy o‘g‘itlardan foydalanish, sig‘imi katta bo‘lg

O‘RTAGA TASHLANGAN USHBU G‘OYALARNING QAYSI BIRINI AMALGA OSHIRISH SAMARALIROQ . Avvalombor, Markaziy Osiyoning suv resurslari nihoyatda cheklanganligini inobatga olish kerak. Markaziy Osiyoning asosiy suv manbalari Amudaryo (yillik suv hajmi 37,1 km 3 ) hisoblanadi. Amudaryoning qariyb 83% suvi Tojikiston hududida shakllanadi, 6% gina suv esa, O‘zbekiston hududida shakllanadi. Sirdaryoning 80% suvi Qirg‘izistonda, 13% suvi esa O‘zbekistonda shakllanadi. Orol dengizi havzasining suv resurslarini shakllanishida Tojikiston Respublikasi alohida o‘rin egallaydi. Tojikiston hududida yillik suv hajmi 52,7 km 3 ni yoki Orol dengizi havzasidagi suvning 44% ni tashkil etadi.Ushbu faktlardan xulosa shuki, Orol dengizi muammosining samarali yechish uchun faqat bitta respublikaning iqtisodiy imkoniyat

OROL BO‘YI MINTAQASIDA VUJUDGA KELGAN MUAMMOLARNI YECHISH Orolbo‘yi mintaqasida vujudga kelgan barcha iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik muammolarning qisqa vaqt davomida yaxshilashni nafaqat dengiz atrofida yashab kelayotgan 3 mln dan ziyodroq aholi, balki Orol inqirozi ta’sirida qolib ketayotgan 50 mln dan ziyodroq zahmatkash xalq kutmoqda. Orol muammosi ko‘p qirrali muammo bo‘lib, uning samarali yechimi Amudaryo va Sirdaryo havzalari hududidagi yer-suv muammolarini ijobiy hol qilish bilan bog‘liq. Boshqacha qilib aytganda, ushbu muammolarni yechish faqat bitta mamlakat xalqining burchi emas. Shuning uchun Xalqaro ahamiyatga ega bo‘lgan bir qator me’yoriy hujjatlar qabul qilingan. 1.1993 yil 26 martda Qizil O‘rda shahrida Rossiya va Markaziy Osiyo respublikalari rahbarlari ishtiroqida Orol

OROLBO‘YI HUDUDINING EKOLOGIK AHVOLINI YAXSHILASHGA QARATILGAN ENG DOLZARB CHORA-TADBIRLAR Birinchidan, hozirgi qabul qilingan qarorlar, shartnomalar va xalqaro ahamiyatga molik bo‘lgan bayonot va majburiyatlar, respublikamizda ishlab chiqilgan Orolbo‘yi hududining ekologik ahvolini yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlar baholi qudrat amalga oshirilmoqda. Eng asosiy muammo-Orol bo‘yi mintaqsida yashab kelayotgan 4 mln dan ko‘proq aholini toza ichimlik suvi bilan ta’minlashdir. Qoraqalpog‘istonning shimoliy qismida yashab kelayotgan aholi va Xorazm viloyatidagi barcha aholi yashaydigan mintaqalarni toza ichimlik suvi bilan ta’minlash uchun bir-qator amaliy ishlar bajarilmoqda. Masalan, Taxtako‘pirda suvni tozalovchi yirik qurilma ishga tushirildi. Tuyamo‘yin suv ombori majmuasiga kiruvchi

ARNASOY KO‘LLARIDA VUJUDGA KELGAN EKOLOGIK MUAMMOLAR 1969 yili Sirdaryodan (Chordara suv omboridan) Jizzax viloyati hududlariga 21 km 3 suv oqizildi. Natijada umumiy maydoni 2175 km 2 teng bo‘lgan Arnasoy ko‘llari (Arnasoy, Aydar va Tuzkon ko‘llari) paydo bo‘ldi. Arnasoy ko‘llariga Mirzachul va Jizzax ko‘llaridan yiliga 2,0-2,5 km 3 okova suvlari zovurlar orkali kelib tushadi. Ko‘llarga kelib tushayotgan okova suvlari bilan birgalikda 25 ming tonna tuzlar va zaxarli moddalar kelib tushadi. O‘tgan asrning 70-chi yillarining oxiriga kelib, Chordara suv omboridan chuchuk suvlarning Arnasoy ko‘llariga kelib tushishi tuxtatildi. Natijada Arnasoy ko‘llaridagi suvning satxi 4 m ga pasayib ketdi. Suv tarkibidagi tuzlarning miqdori esa, Tuzkon ko‘lida xar 1 l suvda 10-11g ga va Aydar ko‘lida 14-15

ARNASOY KO‘LLARIDIGI EKOLOGIK MUAMMOLARNING MANTIKKA ZID TOMONLARINI Arnasoy ko‘llari bilan bog‘liq ekologik muammolarning eng achinarli va mantikka zid tomoni shundan iboratki, Orol dengizi borgan sayin kurib, bir tomchi suv oltinga teng bo‘lgan bir paytda, respublikamiz miqyosida nihoyatda katta suv miqdori bekorga isrof bo‘lib, yangi-yangi iqtisodiy-ijtimoiy va ekologik muammolarni vujudga keltirmokda. Bu esa, tabiat in’omlariga nisbatan lokaydlik va bepisandlikning yorkin namunasidir. Agar sunggi 8 yil davomida fakatgina Chordara suv omboridan Arnasoy ko‘llariga kariyb 27 km 3 chuchuk daryo suvlari kelib qo‘shilgan bulsa, Orol dengizi suv satxini 33,5 m balandlikka saqlab kolish uchun yiliga 20 km 3 suv degizga kuyilib turish kerak. Biz esa, buncha suvlarni kaerdan topamiz deb, uylab y

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT

Купить