O’zbekistonda matematika fanini o’qitish metodikasi tarixi va rivojlanishi
![18metodik asosi bo’lib hisoblanadi. Milliy dasturning asosiy maqsadi uzluksiz ta’lim
tizimini rivojlantirish bo’lib, u ijodiy va mustaqil fikrlovchi, tafakkuri rivojlangan,
erkin shaxsni shakllantirish bilan barcha sohalarda raqobatbardosh kadrlar
tayyorlashni kafolatlash bilan ahamiyatlidir.
Shunga ko’ra, mamlakatimizda mustaqillikning dastlabki yillaridanoq boy
madaniyatimizni tiklash va uni rivojlantirish, ta’lim tizimini takomillashtirish, uni
zamon talablariga javob bera oladigan jahon andozalari darajasiga ko’tarish
maqsadiga e’tibor berib borilmoqda.Ta’lim
sohasida ―Ta’lim to’g’risida‖ Q onu n qabul qiling anligi, 199 6— 1997
yildan boshlab birinchi sinflarda o’qishning lotin yozuviga asoslangan yangi
alifboda dastur, qo’llanma, dasrliklarning yaratilganligi — bu ta’lim sohasida
qo’yilgan dastlabki odimlar edi.
O’tgan davrda yangi turdagi ta’lim muassasalari tashkil etildi. Oliy o’quv yurtlari
qoshida litseylar ochildi. Qobiliyatli o’quvchilar chet ellarda ta’lim ola boshladi.
O’qituvchilar xorijiy davlatlarda bo’lib, ilg’or tajribalarni o’rganib kela boshladilar.
Oliy maktab sohasida test usuli joriy etildi. Viloyatlardagi pedagogika institutlari
universitetlarga aylantirildi, chet el mutaxassislari respublikamiz o’quv
muassasalariga jalb etildi.
―M ahalla‖,
―K am olot‖, ―Sog’lom avlod uchun ‖, ―N uroniy‖, ―U lug ’bek‖,
―Um id‖
jam g’arm alari ham ta’lim sohasini rivojlantirishg a
hiss alarini
qo’shmoqdalar[12, 250-bet].
Mustaqillik yillarida Oliy ta’lim sohasida ham islohotlarni o’tkazish talab qilina
boshladi. Bularning barchasi hisobga olinib, 1997 yil mart oyida Vazirlar
Mahkamasining farmoyishiga muvofiq, ta’lim tizimini isloh etilish, kadrlar
tayyorlash jarayoniga zamon talabi darajasida o’zgartirishlar kiritish maqsadida
m axsus
kom iss iya tuzildi va natijada ―K adrlar tayy orlash m illi y dasturi‖
ham da
―Ta’lim
to’g’risida‖ Q onu n O liy M ajlis sess iyasida qabul qilindi.
Bu ikki hujjatga binoan ta’lim tizimi isloh qilishni bosqichma-bosqich amalga
oshirish nazarda tutiladi:](https://docx.uz/documents/d7a29679-e67e-4fc7-9071-2f0df2bb9eaf/page_18.png?v=1)
![20Bola shaxsini sog’lom va etuk o’qishga tayyorlash maqsadini ko’zlaydi. Mazkur
ta’lim uch yoshdan olti-etti yoshgacha oilada, bolalar bog’chasida va mulk shaklidan
qat’iy nazar, boshqa xil ta’lim tashkilotlarida olib boriladi.
Umumiy o’rta ta’lim.
Umumiy o’rta ta’lim quyidagi bosqichlarga bo’linadi:
Boshlang’ich ta’lim (I-IV sinf) Umumiy o’rta ta’lim (I-IX sinflar)
Boshlang’ich ta’limda umumiy o’rta ta’lim olish uchun zarur bo’lgan savodxonlik,
bilim va ko’nikmalar asoslari shakllantiriladi. Birinchi sinfga bolalar 6—7 yoshdan
qabul qilinadi.
Umumiy o’rta ta’limda bilimlarni zarur hajmi beriladi. Bolalarda mustaqil fikrlash,
tashkilotchilik qobiliyati va amaliy tajriba ko’nikmalari rivojlantiriladi.
Kasbga yo’naltiradi, ta’limning navbatdagi bosqichiga yordam beradi.
Ixtisoslashtirilgan maktalar ham tashkil etilishi va bolalar qobiliyati, iste’dodga
ko’ra bunday maktablarda ta’lim olishi mumkin.
O’rta maxsus va kasb-hunar ta’limi.
Har bir yigit-qiz umumiy o’rta ta’limga ega bo’lgandan so’ng akademik litsey yoki
kasb-hunar kollejida o’qishni ixtiyoriy ravishda tanlashi mumkin. Bu ta’lim
muassasalarida o’qish muddati uch yildan kam bo’lmaydi.
Litsey va kollejlar egallangan kasb-hunar bo’yicha ishlash huquqini beradi va
hamda ish yoki ta’limni navbatdagi bosqichda davom ettirishi uchun asos
bo’ladigan maxsus, kasb-hunar ta’lim beradi[12].
2- §. Matematika o’qitish metodikalari va ularni o’quv jarayoniga
tatbiq etilishi
2.1. Hozirgi kunda matematika o’qitishning umumiy metodikasi
Matematika so’zi qadimgi grekcha - mathema so’zidan olingan bo’lib, uning
ma’nosi «fanlarni bilish » demakdir . Matematika fanining o’rganadigan narsasi](https://docx.uz/documents/d7a29679-e67e-4fc7-9071-2f0df2bb9eaf/page_20.png?v=1)
O’zbekistonda matematika fanini o’qitish metodikasi tarixi va rivojlanishi