OAV da biznes rejalashtirish mahorati - Iqtisodiyot - Kurs ishlari

Dokument ma'lumotlari

Narxi	15000UZS
Hajmi	503.5KB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	07 Dekabr 2024
Kengaytma	docx
Bo'lim	Kurs ishlari
Fan	Iqtisodiyot

Sotuvchi

Bahrom

Ro'yxatga olish sanasi 05 Dekabr 2024

351 Sotish

OAV da biznes rejalashtirish mahorati

Sotib olish

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM FAN VA
INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
O`ZBEKISTON DAVLAT JAHON TILLARI UNIVERSITETI
FAKULTETI
MEDIA BIZNES ASOSLARI VA BOSHQARUV FANIDAN
KURS ISHI
MAVZU: OAV DA BIZNES REJALASHTIRISH MAHORATI
Bajardi: ABDAZOVA A’LOXON
Ilmiy rahbar:Axborot xizmati va jamoatchilik bilan aloqalar kafedrasining
o'qituvchisi Aliyeva. Sh. A
Qabul qilindi: (baho)
_______________
TOSHKENT-2024

MUNDARIJA
KIRISH
ASOSIY QISM:
1. Bozor tahlili va auditoriyani segmentatsiyalash uslublari
Media biznes-rejasida bozor tahliliga kirish.
2. Ommaviy axborot vositalariga xos moliyaviy rejalashtirish va
byudjetlashtirish strategiyalari.
3. Ommaviy media platformalari kontekstida reklama va marketingni
rejalashtirish.
4. Media biznesini rejalashtirishdagi muammolar va imkoniyatlar.
XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
2

KIRISH
Mazkur mavzu bugungi kunda ommaviy axborot vositalarining (OAV)
raqobatbardosh va tezkor rivojlanayotgan sohasida juda dolzarbdir. Ushbu soha
tez-tez o‘zgaruvchi texnologiyalar va iste'molchilarning talablariga
moslashishni talab qiladi, shuning uchun samarali biznes rejalashtirish mahorati
muhim ahamiyat kasb etadi. Keling, ushbu mavzuning dolzarbligi va
ahamiyatini batafsil ko‘rib chiqamiz.
Zamonaviy OAV ekotizimi an'anaviy bosma va televidenie kabi
vositalardan tortib, internet asosidagi platformalarga va ijtimoiy tarmoqlargacha
kengaymoqda. Har bir kanal o‘ziga xos auditoriyaga ega va turli xil kontent
strategiyalarini talab qiladi. Shu sababli, OAV tashkilotlari o‘zlarining biznes
modellarini va strategiyalarini muntazam yangilab turishlari zarur, bu esa o‘z
navbatida aniq va samarali biznes rejalashtirishni talab qiladi.
OAV sohasidagi raqobat juda yuqori. Yangi texnologiyalar va
innovatsiyalar tez-tez paydo bo‘lib turadi, bu esa kompaniyalarga doimiy
ravishda o‘zgarishlarga moslashish va yangiliklarni qabul qilishni talab qiladi.
Masalan, sun'iy intellekt va ma'lumotlarni katta hajmda qayta ishlash kabi
texnologiyalar ommaviy axborot vositalarini tahlil qilish va auditoriyalar bilan
aloqa qilish usullarini tubdan o‘zgartirmoqda. Biznes rejalashtirish ushbu
o‘zgarishlarni oldindan ko‘rib chiqish va ularga tayyor bo‘lish uchun zarurdir.
Zamonaviy iste'molchilar o‘zlarining axborot oladigan manbalaridan tez
va qulay kontent iste'mol qilishni kutadilar. Shuningdek, ularning qiziqishlari va
talablari tez-tez o‘zgarib turadi. OAV kompaniyalari ushbu o‘zgaruvchan
talablarga moslashuvchan va innovatsion yondashuvlar bilan javob berishlari
kerak. Bu, o‘z navbatida, strategik rejalashtirish va tezkor qaror qabul qilishni
talab qiladi. Samarali biznes rejalashtirish OAV sohasida muvaffaqiyatga
erishishning asosidir. Bu qarorlar tashkilotning moliyaviy barqarorligini,
o‘sishini va raqobatbardoshligini ta'minlaydi. Biznes rejalashtirish tahliliy
3

ma'lumotlarga asoslanib, bozor tendentsiyalarini, raqobatbardosh tahlillarni va
iste'molchilarning xatti-harakatlarini inobatga olgan holda amalga oshiriladi.
OAV sohasida resurslar cheklangan bo‘lishi mumkin, shu jumladan
moliyaviy resurslar, inson resurslari va vaqt. Aniq va o‘lchangan biznes
rejalashtirish orqali kompaniyalar ushbu resurslarni eng samarali tarzda
taqsimlash va sarflashlari mumkin, bu esa yuqori darajadagi operatsion
samaradorlikni ta'minlaydi.
Tezkor o‘zgaruvchan biznes muhitida kompaniyalar o‘zlarining
strategiyalarini tezda o‘zgartirishga qodir bo‘lishlari kerak. Biznes rejalashtirish
jarayoni kompaniyalarni o‘zgarishlarga tayyorlashga yordam beradi, ularni
bozordagi yangi imkoniyatlar va tahdidlardan xabardor qiladi. Ushbu mavzu
OAV sohasida faoliyat yurituvchi har qanday tashkilot uchun asosiy ahamiyatga
ega bo‘lib, bu sohada samarali faoliyat yuritish uchun zarur bo‘lgan asosiy
ko‘nikmalardan biridir.
Kurs ishi kirish, asosiy qism, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar
qismlaridan iborat bo ‘ lib, jami 27-betni tashkil qiladi.
4

ASOSIY QISM.
1. Bozor tahlili va auditoriyani segmentatsiyalash uslublari. Media
biznes-rejasida bozor tahliliga kirish
Bozor tahlili, har qanday biznes rejasining muhim qismi bo‘lib,
kompaniyalarga o‘zlarining bozorlarini chuqurroq tushunishga va o‘z mahsulot
yoki xizmatlarini qanday qilib eng samarali tarzda taklif qilish mumkinligini
aniqlashga yordam beradi. Bozor tahlili quyidagi asosiy elementlarni o‘z ichiga
oladi:
1. Bozor hajmi va o‘sish sur’ati: Bu yordamida bizneslar o‘z faoliyatlarini
yuritayotgan bozor qanchalik katta va u qanday sur'atlar bilan o‘sib
borayotgani haqida ma'lumot olishadi. Bu ma'lumotlar biznesning bozor
ulushini va kelajakdagi o‘sish imkoniyatlarini baholash uchun zarurdir.
2. Bozor segmentatsiyasi: Bozor tahlilining asosiy qismi bo‘lib,
iste'molchilarni ularning ehtiyojlariga, demografik xususiyatlariga, xarid
qilish odatlariga va boshqa omillarga ko‘ra guruhlarga bo‘lishni o‘z
ichiga oladi. Bu yondashuv bizneslarga aniq auditoriyaga moslashuvchan
va samarali marketing strategiyalari ishlab chiqishga imkon beradi.
3. Raqobatchilar tahlili: Kompaniyalar o‘zlarining asosiy raqobatchilarini
aniqlashlari va ularning kuchli va zaif tomonlarini tahlil qilishlari kerak.
Bu yordamida ular o‘zlarining raqobat afzalliklarini aniqlay oladilar va
bozorda o‘z o‘rinlarini mustahkamlash uchun strategiyalar ishlab
chiqadilar.
4. Mijozlarning ehtiyojlari va xatti-harakatlari: Bozor tahlilida mijozlarning
joriy va kelajakdagi ehtiyojlarini tushunish juda muhimdir. Bu, mahsulot
yoki xizmatlarini mijozlar talabiga mos ravishda takomillashtirish
imkonini beradi.
Auditoriyani Segmentatsiyalash Uslublari
5

Auditoriyani segmentatsiyalash, marketing strategiyalarini aniq va
samarali ishlab chiqish uchun zarur bo‘lgan jarayondir. Ushbu jarayon quyidagi
uslublarni o‘z ichiga olishi mumkin:
1. Demografik segmentatsiya: Bu eng ko‘p ishlatiladigan segmentatsiya
uslubi bo‘lib, iste'molchilarni yosh, jins, daromad darajasi, ma'lumot
darajasi va oilaviy holati kabi omillarga ko‘ra guruhlarga ajratadi.
Masalan, yoshlar uchun mo‘ljallangan mahsulotlar o‘zlarining reklama
kampaniyalarida ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishlari mumkin, chunki
bu auditoriya ushbu platformalarda faol.
2. Geografik segmentatsiya: Iste'molchilarni joylashuviga ko‘ra
segmentlash, masalan, shahar, viloyat, mamlakat yoki iqlim
mintaqalariga ko‘ra. Bu uslub mahalliy farqlarga moslashuvchan
yondashuvlarni talab qiladi, masalan, iqlim sharoitiga mos mahsulotlar
yoki xizmatlar taklif qilish.
3. Psixografik segmentatsiya: Bu uslub iste'molchilarning qiziqishlari, hayot
tarzi va qadriyatlari kabi ichki omillarga asoslanadi. Psixografik
segmentatsiya yordamida kompaniyalar o‘z mahsulotlarini aniq maqsadli
guruhlar ehtiyojlariga qanchalik mos kelishini aniqlay oladilar.
4. Xulq-atvor segmentatsiyasi: Bu uslub iste'molchilarning xarid qilish
tarixi, mahsulotdan foydalanish chastotasi va sadoqati kabi xatti-
harakatlarini o‘rganishga asoslanadi. Ushbu ma'lumotlar yordamida
kompaniyalar mijozlar bilan uzoq muddatli munosabatlar o‘rnatish va
ularni sadoqatli mijozlarga aylantirish strategiyalarini ishlab chiqishlari
mumkin.
Har bir uslub o‘ziga xos yondashuv va ma'lumotlar tahlilini talab qiladi
va ularning birlashtirilgan qo‘llanilishi kompaniyalarga o‘z auditoriyalarini
chuqurroq tushunish va ularning ehtiyojlariga aniq javob berish imkonini
beradi.
6

Media biznes-rejasida bozor tahlilini kirish qismi strategik va tuzilgan
yondashuvni talab qiladi. Bu bo‘lim, kompaniyaning bozor imkoniyatlari va
xatarlarini tahlil qilish orqali kelajakdagi strategiyalarni belgilash uchun zarur
bo‘lgan ma'lumotlarni to‘plash va tahlil qilishni o‘z ichiga oladi. Keling, media
biznes-rejasida bozor tahliliga kirish qanday bo‘lishi kerakligini qadam-
baqadam ko‘rib chiqamiz:
1. Bozor tavsifi
Dastlab, siz media sohasida faoliyat yuritadigan aniq bozor segmentini
aniqlashingiz kerak. Bu sizning asosiy maqsadli auditoriyangiz, ularning
geografik joylashuvi, demografik ma’lumotlari va psixografik xususiyatlari
haqida ma'lumotlarni o‘z ichiga olishi kerak. Masalan, agar siz onlayn
yangiliklar platformasini ishga tushirmoqchi bo‘lsangiz, bozoringiz global
bo‘lishi mumkin, yoki agar siz mahalliy yangiliklar bilan shug‘ullanadigan
bo‘lsangiz, ma'lum bir geografik hududga qaratilgan bo‘lishi mumkin.
2. Bozor hajmi va o‘sish istiqbollari
Bozor hajmini va uning o‘sish istiqbollarini baholash, media biznesingiz uchun
umumiy bozor salohiyatini aniqlashda muhimdir. Bu yerda siz o‘tgan yillardagi
o‘sish ko‘rsatkichlari va kelajakda kutilayotgan o‘sish tendentsiyalarini
kiritishingiz kerak. Statistik ma'lumotlar va bozor tadqiqotlari manbalaridan
foydalanib, bu ma'lumotlarni taqdim etishingiz mumkin.
3. Raqobat tahlili
7Bozor tavsifi Bozor hajmi va
o‘sish istiqbollari Raqobat tahlili
Iste'molchilar tahlili PEST tahlili

Bozordagi asosiy raqobatchilarni va ularning biznes modellari, kuchli va zaif
tomonlari, bozor ulushlari va strategiyalarini tahlil qiling. Shuningdek, raqobat
muhitini SWOT tahlili orqali batafsil ko‘rib chiqish mumkin, bu esa sizga o‘z
strategiyangizni shakllantirishda yordam beradi. Raqobatchilarning qanday
yutuqlarga erishganligi va qaysi sohalarda zaifligi haqida tushuncha beradi.
4. Iste'molchilar tahlili
O‘zingizning asosiy mijozlaringiz kim ekanligini tushunish uchun iste'molchilar
tahlilini o‘tkazing. Bu, ularning xulq-atvori, xarid qilish odatlari, media
iste'moli shakllari va kommunikatsiya preferensiyalari kabi jihatlarni o‘z ichiga
oladi. Iste'molchilarning ehtiyojlarini va qanday muammolarni hal qilish
mumkinligini aniq tushunish, mahsulot yoki xizmatlarni qanday qilib yanada
moslashtirish kerakligini ko‘rsatadi.
5. PEST tahlili
Siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va texnologik omillar bo‘yicha tahlil qilish (PEST —
bu Siyosiy (Political), Iqtisodiy (Economic), Ijtimoiy (Social), va Texnologik
(Technological) so’zlarining bosh harflaridan olingan qisqartma.) sizning media
biznesingizga ta'sir qiluvchi makro-muhit omillarini tushunishga yordam beradi.
Bu omillar sizning biznesingizning muvaffaqiyatiga ta'sir qiluvchi qonunlar,
iqtisodiy sharoitlar, texnologik yangilanishlar va ijtimoiy tendentsiyalarni o‘z
ichiga oladi.
Bozor tahlili qismi, media biznes-rejasi uchun poydevor qo‘yadi va
kompaniyaning strategiyasini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Aniq va
tuzilgan bozor tahlili, investorlarga va manfaatdor tomonlarga sizning
biznesingizning bozordagi o‘rnini va uning muvaffaqiyatli bo‘lishi uchun
qanchalik tayyor ekanligini ko‘rsatish imkonini beradi. Media biznes-rejasining
bozor tahlili va auditoriyani segmentatsiyalash uslublari bo‘limi biznesning
muvaffaqiyati uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Aniq va chuqur bozor tahlili
kompaniyaning raqobatbardoshligini oshirishga va tezkor o‘zgaruvchan bozor
sharoitlariga moslashuvchanlikni ta'minlashga yordam beradi. Auditoriyani
8

samarali segmentatsiyalash esa mijozlarni yanada yaxshi tushunish va ularning
ehtiyojlariga mos keladigan mahsulotlar va xizmatlarni taklif qilish imkonini
beradi. Shunday qilib, bu ikki jarayon biznes rejasining muhim tarkibiy qismlari
hisoblanib, ular biznesning o‘sish strategiyasini belgilashda asosiy rol o‘ynaydi.
2. Ommaviy axborot vositalariga xos moliyaviy rejalashtirish va
byudjetlashtirish strategiyalari.
Ommaviy axborot vositalari (OAV) sohasida moliyaviy rejalashtirish va
byudjetlashtirish juda muhim rol o‘ynaydi, chunki bu soha tez-tez texnologik
yangilanishlar va o‘zgaruvchan iste'molchilar xulq-atvori bilan xarakterlanadi.
Moliyaviy rejalashtirish va byudjetlashtirish strategiyalari OAV korxonalariga
resurslarni samarali taqsimlash, daromadlarni maksimallashtirish va xarajatlarni
nazorat qilish orqali barqarorlik va o‘sishni ta'minlashga yordam beradi. Keling,
ushbu jarayonlarning asosiy jihatlari va ularni amalga oshirish usullarini ko‘rib
chiqamiz.
Daromad Manbalarini Aniqlash
OAV tashkilotlari ko‘pincha turli xil daromad manbalariga tayanadi.
Bular quyidagilarni o‘z ichiga olishi mumkin:
 Reklama daromadlari: Bu eng keng tarqalgan daromad manbai bo‘lib,
bosma nashrlar, televizoriya, radio va onlayn platformalar orqali amalga
oshiriladi. Reklama stavkalarini belgilashda auditoriyaning soni va sifati
muhim rol o‘ynaydi.
 Obuna daromadlari: Ko‘plab OAVlar, ayniqsa onlayn nashrlar,
obunachilardan tushadigan muntazam daromadlarga tayanadi. Bu model
auditoriyaning sadoqatini va barqaror daromad oqimini ta'minlaydi.
 Sotiladigan mahsulotlar: Ba'zi OAVlar o‘z brendi ostida mahsulotlar
sotish orqali qo‘shimcha daromad oladi, masalan, tematik atributika,
kitoblar, elektron mahsulotlar va boshqalar.
9

 Litsenziyalash va sindikatsiya: OAV tarkibini boshqa nashrlarga
litsenziyalash yoki sindikatsiya qilish orqali daromad olish ham mumkin.
Bu usul bilan siz tarkibingizni kengroq auditoriyaga yetkazishingiz va
daromadingizni oshirishingiz mumkin.
Xarajatlar Rejalashtirish
OAV sohasidagi xarajatlarni to‘g‘ri boshqarish korxonaning moliyaviy
barqarorligini ta'minlaydi. Xarajatlar quyidagi asosiy kategoriyalarga bo‘linadi:
 Ishlab chiqarish xarajatlari: Bu, ayniqsa, kontent ishlab chiqarish bilan
bog‘liq bo‘lib, materiallar, texnik resurslar va ijodiy jamoaga
to‘lanadigan haqni o‘z ichiga oladi.
 Texnologik xarajatlar: Zamonaviy OAVlar texnologiyaga juda bog‘liq,
shuning uchun yangi texnologiyalarni sotib olish va mavjud tizimlarni
yangilash uchun mablag‘ ajratish zarur.
 Marketing va reklama xarajatlari: Auditoriyani kengaytirish va tarkibni
targ‘ib qilish uchun marketing kampaniyalari va reklama faoliyatlari
uchun ajratiladigan mablag‘lar.
 Ma'muriy xarajatlar: Bu kategoriyaga ofis ijarasi, kommunal xizmatlar,
ish haqi va boshqa umumiy boshqaruv xarajatlari kiradi.
Byudjetlashtirish Jarayoni
Byudjetlashtirish — bu kelajakdagi moliyaviy faoliyatni rejalashtirish
jarayonidir. OAVda byudjetlashtirish quyidagi qadamlarni o‘z ichiga olishi
kerak:
 Strategik Maqsadlar Bilan Uyg‘unlash: Byudjetingizni kompaniyaning
umumiy strategik maqsadlari bilan muvofiqlashtirish muhimdir. Bu sizga
moliyaviy resurslarni eng muhim loyihalarga yo‘naltirishga yordam
beradi.
 Elastik Byudjetlar: OAV sohasining o‘zgaruvchan tabiati tufayli,
byudjetlarni vaqti-vaqti bilan qayta ko‘rib chiqish va zarurat tug‘ilganda
moslashuvchanlik bilan o‘zgartirish zarur.
10

 Monitoring va Baholash: Byudjet ijrosini muntazam ravishda kuzatib
borish va rejalashtirilgan natijalarga erishilishini baholash orqali
moliyaviy samaradorlikni oshirish mumkin.
OAV sohasidagi moliyaviy rejalashtirish va byudjetlashtirishning asosiy
jihatlari va uslublarini davom ettirish quyidagicha bo‘lishi mumkin:
Jihat Tavsif
Daromad
Manbalarini
Aniqlash Reklama: Turli platformalardagi reklama orqali
daromad. Obuna: Muntazam daromad manbai sifatida
obunachilar. Mahsulot sotish: Brend ostida mahsulotlar
sotish. Litsenziyalash va sindikatsiya: Kontentni
boshqa nashrlarga sotish.
Xarajatlar
Rejalashtirish Ishlab chiqarish xarajatlari: Kontent ishlab chiqarish
uchun zarur bo‘lgan materiallar va mehnat haqi.
Texnologik xarajatlar: Yangi texnologiyalar sotibi va
yangilanishlar. Marketing: Auditoriyani kengaytirish
uchun marketing va reklama xarajatlari. Ma'muriy
xarajatlar: Ofis ijarasi va boshqaruv xarajatlari.
Byudjetlashtirish
Jarayoni Strategik maqsadlar bilan uyg‘unlash: Byudjetni
kompaniyaning umumiy strategik maqsadlari bilan
muvofiqlashtirish. Elastik byudjetlar: O‘zgaruvchan
bozor sharoitlariga moslashish. Monitoring va
Baholash: Byudjet ijrosini kuzatib borish va baholash.
Mazkur jadval, OAV sohasida moliyaviy rejalashtirish va
byudjetlashtirishning asosiy elementlarini tushunish va ularni amaliyotda
qo‘llash uchun qulay ko‘rsatma vazifasini o‘taydi. Har bir jihat aniq maqsadlar
bilan bog‘liq bo‘lib, korxonalarga o‘z moliyaviy resurslarini samarali
boshqarishda yordam beradi. Ommaviy axborot vositalari (OAV) sohasida
moliyaviy rejalashtirish va byudjetlashtirish, sohaning tezkor o'zgaruvchan
11

xususiyatiga moslashuvchan va aniq yondashuvlarni talab qiladi. Bu jarayonlar
OAV korxonalariga samarali daromadlarni generatsiya qilish, xarajatlarni
boshqarish va sohadagi o'zgarishlarga tez moslashish imkonini beradi. Keling,
OAV sohasiga xos ushbu moliyaviy strategiyalar haqida batafsilroq ma'lumot
beramiz.
OAV tashkilotlari o'z daromadlarini turli manbalardan olishi muhim, bu
esa tashkilotni birgina daromad manbasining pasayishi yoki yo'qolish
xavflaridan himoya qiladi. Masalan, bosma nashrlar reklama daromadlariga
qattiq tayanadi, lekin zamonaviy onlayn platformalar obuna asosidagi
modellarga va maxsus kontentlarni sotishga ham e'tibor berishlari mumkin.
Shuningdek, litsenziyalash va kontentni boshqa tashkilotlar bilan sindikatsiya
qilish orqali qo'shimcha daromad manbalarini yaratish mumkin. Bularning
barchasi tashkilotning moliyaviy barqarorligini oshiradi va daromadlarni
maksimallashtirishga yordam beradi.
OAV sohasida xarajatlar, ayniqsa ishlab chiqarish va texnologik
yangilanishlar bo'yicha tez-tez kuzatib borilishi kerak. Byudjetlashtirish
jarayonida aniq va realistik xarajat prognozlari muhim ahamiyatga ega.
Marketing va reklama, shuningdek, ijodiy va texnik resurslarga sarflanadigan
mablag'lar samaradorligini oshirish uchun diqqat bilan rejalashtirilishi kerak.
Bundan tashqari, ma'muriy xarajatlarni optimallashtirish orqali umumiy
xarajatlarni kamaytirish mumkin, bu esa operatsion samaradorlikni oshiradi.
OAV korxonalarida moliyaviy prognozlar tuzish va ularni muntazam
yangilab turish juda muhimdir. Bu prognozlar bozor tendentsiyalarini,
auditoriya xulq-atvori o'zgarishlarini va texnologik rivojlanishlarni inobatga
olishi kerak. Shuningdek, moliyaviy xavflarni boshqarish strategiyalari,
jumladan turli xil daromad manbalariga tayanish va xarajatlarni diversifikatsiya
qilish orqali korxonani tashqi ta'sirotlarga qarshi mustahkamlash zarur.
Muntazam monitoring va hisobot tizimlari OAV korxonalariga o'z
byudjetlarining ijrosini kuzatib borish va zarur bo'lganda tezkor tuzatishlar
12

kiritish imkonini beradi. Bu tizimlar yordamida tashkilot moliyaviy
maqsadlariga erishish yo'lida qanday harakat qilayotganini aniq ko'rishi va
strategik qarorlar qabul qilishi mumkin.
Xulosa qilib aytganda, OAV sohasiga xos moliyaviy rejalashtirish va
byudjetlashtirish strategiyalari, sohaning o'ziga xos dinamikasini hisobga olishi
va korxonani turli xil iqtisodiy sharoitlarda barqaror rivojlanishini ta'minlashi
kerak. Ushbu strategiyalar korxonaning moliyaviy barqarorligini ta'minlashda,
o'zgaruvchan bozor muhitida raqobatbardoshligini oshirishda va o'sish
imkoniyatlaridan samarali foydalanishda muhim rol o'ynaydi.
3. Ommaviy media platformalari kontekstida reklama va marketingni
rejalashtirish.
Ommaviy media platformalarida reklama va marketingni rejalashtirish,
ushbu platformalar orqali keng ko‘lamli auditoriyaga murojaat qilish va muhim
daromad manbalari yaratish imkoniyatini beradi. Zamonaviy media
platformalari, shu jumladan ijtimoiy media, onlayn portallar, televizion va
radiokanallar, keng turdagi reklama va marketing strategiyalarini qo‘llash uchun
juda mos keladi. Ushbu kontekstda samarali reklama va marketing
strategiyalarini rejalashtirishning asosiy elementlari quyidagilardan iborat:
Auditoriya Tahlili
Har qanday samarali marketing kampaniyasi o‘zining maqsadli
auditoriyasini aniq tushunishdan boshlanadi. Demografik ma'lumotlar (yosh,
jins, daromad darajasi va boshqalar), geografik joylashuv, auditoriyaning
qiziqishlari va xulq-atvori kabi omillarni tahlil qilish muhimdir. Media
platformalari o‘zlarining keng qamrovli ma'lumotlar bazasi yordamida bu
tahlillarni aniq va chuqur o‘tkazish imkoniyatiga ega, bu esa ularni aniq
segmentlangan va shaxsiylashtirilgan reklama takliflarini yaratishda foydalanish
mumkin.
Kontent Strategiyasi
13

Reklama va marketingning muvaffaqiyati kuchli kontent strategiyasiga
bog‘liq. Bu, auditoriyaning ehtiyojlarini qondirishga qaratilgan, qiziqarli va jalb
qiluvchi kontentni o‘z ichiga oladi. Kontent turlari matn, video, audio,
infografika va interaktiv elementlarni o‘z ichiga olishi mumkin. Masalan, video
kontent YouTube yoki Facebook kabi platformalarda ayniqsa samarali bo‘lishi
mumkin, chunki bu kabi formatlar yuqori darajada foydalanuvchi jalb qilish
qobiliyatiga ega.
Kanallararo Integratsiya
Zamonaviy ommaviy media platformalari orqali amalga oshiriladigan
kampaniyalar turli kanallar bo‘ylab integratsiyalashgan bo‘lishi kerak. Bu, bir
xil brend xabarini turli platformalarda bir xil darajada ifodalashni o‘z ichiga
oladi, masalan, ijtimoiy media, rasmiy veb-sayt, mobil ilovalar va hatto
an'anaviy media. Kanallararo integratsiya yagona, izchil brend tajribasini
yaratishga yordam beradi, bu esa foydalanuvchilarni bir platformadan
ikkinchisiga o‘tkazishda samaradorlikni oshiradi.
ROI Monitoringi va Optimallashtirish
Har qanday marketing kampaniyasi uchun ROI (investitsiyadan qaytish
darajasi) ni kuzatib borish juda muhimdir. Media platformalarida reklama va
marketing faoliyatlari uchun aniq maqsadlar qo‘yilishi va ularning natijalari
muntazam ravishda kuzatilib, tahlil qilinishi kerak. Bu ma'lumotlar asosida
kampaniyalarni optimallashtirish, ya'ni eng yaxshi natijalarni berayotgan
elementlarga ko‘proq mablag‘ yo‘naltirish va kam samarali qismlarni qayta
ko‘rib chiqish yoki to‘xtatish mumkin.
Texnologiyadan Foydalanish
Zamonaviy texnologiyalar, jumladan sun'iy intellekt va ma'lumotlar
tahlili vositalaridan foydalanish, reklama va marketing kampaniyalarini yanada
samarali qilish imkonini beradi. Masalan, sun'iy intellekt asosidagi algoritmlar
foydalanuvchi xulq-atvorini tahlil qilish va shu asosda eng mos reklama va
kontentni taqdim etish imkoniyatini yaratadi. Shuningdek, katta ma'lumotlar
14

(big data) tahlili, foydalanuvchi bazasini chuqurroq tushunish va yanada
shaxsiylashtirilgan marketing yechimlarini ishlab chiqish imkonini beradi.
Ommaviy media platformalarida reklama va marketingni rejalashtirish, strategik
yondashuvni, muntazam baholashni va texnologiyalardan oqilona foydalanishni
talab qiladi. Bularning barchasi birgalikda, brendning bozordagi o‘rnini
mustahkamlashga va uning daromadlarini oshirishga yordam beradi.
Yuqoridagi ustunli grafik turli media turlariga qilingan reklama
xarajatlarini solishtiradi. Grafikdan ko‘rinib turibdiki, televideniega eng ko‘p
xarajat qilingan, keyingi o‘rinda onlayn platformalar, so‘ng ijtimoiy media va
eng oxirida radio turadi. Bu ma'lumotlar reklama byudjetini taqsimlashda qaysi
kanallarga ko‘proq e’tibor berish kerakligini aniqlashga yordam beradi. Quyida
Gantt diagrammasi keltirilgan, marketing kampaniyalarining boshlanish va
tugash vaqtlarini hamda ularning umumiy davomiyligini grafik shaklida
ko‘rsatib beradi. Har bir kampaniya uchun alohida sariq rangdagi barlar
15

ishlatilgan, bu barlar kampaniyaning boshlanish vaqti va tugash vaqti orqali
uzunligi belgilanadi. Diagramma quyidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi:
Yuqoridagi Gantt diagrammasi turli marketing kampaniyalarining
boshlanish va tugash vaqtlarini hamda ularning davomiyligini ko‘rsatadi.
Diagramma quyidagi kampaniyalarni o‘z ichiga oladi:
 Mahsulot Taqdimoti: 2024-yilning aprel oyida boshlanib, oy oxirida
tugaydi.
 Yozgi Sotuvlar: 2024-yilning o‘rtalarida boshlanib, bir oy davom etadi.
 Yangi Yil Aksiyasi: 2024-yilning dekabr oyida boshlanib, yil oxirigacha
davom etadi.
 Bahorgi Yangilanish: 2025-yilning mart oyida boshlanib, oy oxirigacha
davom etadi.
Bu Gantt diagrammasi marketing jamoasiga kampaniyalar o‘rtasidagi
vaqt bo‘shliqlarini aniqlashda yordam beradi va resurslarni samarali boshqarish
uchun zarur bo‘lgan ma'lumotlarni taqdim etadi. Kampaniyalarning Maqsadlari
va Ularning O‘zaro Bog‘liqligi: Har bir kampaniya ma'lum bir mavsum yoki
tadbirga moslashgan holda rejalashtirilgan, bu esa marketing harakatlarining
16

samaradorligini oshirish maqsadida qilinadi. Diagramma orqali marketing
jamoasi kampaniyalar o‘rtasidagi vaqt bo‘shliqlarini aniq ko‘rishi va bu
vaqtlarda resurslarni qanday taqsimlash kerakligini rejalashtirish imkoniyatiga
ega bo‘ladi. Kampaniyalar o‘rtasidagi bu vaqt bo‘shliqlari tayyorgarlik vaqti
sifatida ham foydalaniladi, bu vaqt davomida keyingi kampaniya uchun zarur
bo‘lgan resurslar va materiallar tayyorlanadi.
Gantt diagrammasi yordamida barcha kampaniyalar vaqt jadvaliga
muvofiq aniq ishlab chiqilgan bo‘lib, bu esa maqsadli auditoriyaga eng yuqori
darajada ta'sir qilish imkonini beradi. Bu yondashuv marketing strategiyasining
umumiy samaradorligini oshirishga yordam beradi va tegishli resurslarni
samarali boshqarish imkonini yaratadi. Ommaviy media platformalari orqali
reklama va marketingni rejalashtirish, zamonaviy biznes strategiyasining
muhim qismlaridan biri hisoblanadi. Ushbu platformalar keng ko‘lamli
auditoriyaga tezkor va samarali yetib borish imkoniyatini beradi, shu bilan
birga, reklama va marketing harakatlarini aniq maqsadli va moslashtirilgan
tarzda amalga oshirishga yordam beradi. Ommaviy media platformalari orqali
amalga oshiriladigan reklama va marketing strategiyalari, brendlar uchun keng
ko‘lamli imkoniyatlar yaratadi. Ushbu strategiyalar orqali kompaniyalar o‘z
mahsulot va xizmatlarini keng auditoriyaga tezkor va samarali tarzda yetkaza
oladilar. Shu bilan birga, ushbu yondashuvlar brendning bozordagi mavqei va
raqobatbardoshligini oshirishga yordam beradi, bu esa o‘z navbatida
daromadlarni oshirish va biznesning barqaror rivojlanishini ta'minlaydi.
4. Media biznesini rejalashtirishdagi muammolar va imkoniyatlar.
Media biznesini rejalashtirishda uchrashadigan muammolar va paydo
bo‘ladigan imkoniyatlarni batafsil ko‘rib chiqish juda muhimdir. Bu, media
sohasida faoliyat yurituvchi kompaniyalarga o‘z strategiyalarini samarali ishlab
chiqish va amalga oshirishda yordam beradi. Quyidagi bandlarda media
biznesini rejalashtirishdagi asosiy muammolar va imkoniyatlarni tahlil qilamiz.
17

Media biznesini rejalashtirishdagi mumkin bo’lgan muammolar:
Media biznesini rejalashtirishda uchraydigan muammolar turli xil bo‘lishi
mumkin va ular sohani yaxshi tushunishni va strategik yondashuvni talab qiladi.
Quyida media biznesini rejalashtirishdagi asosiy muammolarni batafsil tahlil
qilamiz.
Texnologik O ‘ zgarishlar: Media sohasi tez sur'atlarda rivojlanib
borayotgan texnologiyalar ta'sirida doimiy o‘zgarib turadi. Yangi
texnologiyalar, masalan, sun'iy intellekt, katta ma'lumotlar ( big data ) va virtual
haqiqat kabi sohalarni o‘z ichiga olgan holda, media kompaniyalari ushbu
yangiliklarni qabul qilib, o‘z faoliyatlarini yangilab borishlari zarur. Media
sohasi tezkor texnologik o'zgarishlarga duchor bo‘lmoqda. Yangi platformalar,
sun'iy intellektning rivojlanishi, katta ma'lumotlar (big data) va raqamli
tarqatish usullari kabi texnologiyalar media tashkilotlariga doimiy ravishda
yangilanish va adaptatsiya qilishni talab qiladi. Bu o‘zgarishlar tufayli eskirgan
texnologiyalardan foydalanayotgan tashkilotlar o‘z faoliyatlarini qayta ko‘rib
chiqishlari va yangi texnologiyalarga sarmoya kiritishlari zarur bo‘ladi. Biroq,
18Texnologik
O'zgarishlar
Raqobat
Kuchayishi
Daromad
Manbalarining
Cheklanganligi
Regulyatsiyala
r va
Qonunchilik

bu jarayon moliyaviy va tashkiliy qiyinchiliklarni ham keltirib chiqarishi
mumkin, chunki yangi texnologiyalarni qo'llash va xodimlarni yangi usullarga
o'qitish katta mablag‘ va vaqt talab etadi.
Raqobat Kuchayishi: Internet va raqamli texnologiyalar tufayli yangi
raqobatchilar tez-tez paydo bo‘ladi. Ushbu kuchli raqobat muhitida o‘zining
o‘rnini saqlab qolish va bozorda muvaffaqiyat qozonish uchun media
tashkilotlari doimiy innovatsiya va sifatli kontent yaratishga majbur. Zamonaviy
media muhitida raqobat juda yuqori darajada. Internet va raqamli platformalar
ko‘plab yangi raqiblarni jalb qilgan, bu esa an'anaviy media tashkilotlariga
qo‘shimcha bosim o‘tkazadi. Raqiblar orasida nafaqat katta nashriyotlar va
televidenie tarmoqlari, balki bloggerlar, podkasterlar va boshqa kontent
yaratuvchilar ham bor. Ushbu raqobat muhitida o‘zgaruvchan va samarali
strategiyalar yaratish, shuningdek, noyob va sifatli kontentni taqdim etish orqali
diqqatni tortish va auditoriyani jalb qilish muhim ahamiyat kasb etadi.
Daromad Manbalarining Cheklanganligi: An'anaviy daromad
modellari, masalan bosma nashr sotish va an'anaviy reklama, zamonaviy media
muhitida samarasiz bo‘lib qolmoqda. Media kompaniyalari yangi daromad
manbalarini izlash va diversifikatsiya qilish yo‘llarini topishlari kerak.
An'anaviy daromad modellari, masalan bosma nashrlar va klassik reklama,
zamonaviy muhitda samarasini yo‘qotmoqda. Shu bilan birga, yangi daromad
modellarini — masalan, onlayn obunalar, premium kontent uchun to‘lovlar,
shaxsiylashtirilgan reklama va boshqalar — ishlab chiqish va joriy etish talab
etiladi. Biroq, bu yangi modellar ham o‘ziga xos qiyinchiliklarni keltirib
chiqaradi, chunki iste'molchilar ko‘pincha kontent uchun to‘lashdan ko‘ra bepul
alternativalarni afzal ko‘rishadi.
Regulyatsiyalar va Qonunchilik: Media sohasini tartibga soluvchi
qonunlar va regulyatsiyalar muntazam o‘zgarib turadi. Bu o‘zgarishlar media
tashkilotlarining ish yuritishiga ta'sir qiladi va ularga moslashish
qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi. Media sohasi ko‘pincha qattiq qonuniy va
19

etik regulyatsiyalarga bo‘ysunadi. Bu qonunlar va regulyatsiyalar mamlakatdan
mamlakatga farq qilishi mumkin, va ular tez-tez o‘zgarib turadi, bu esa xalqaro
media tashkilotlari uchun qo‘shimcha murakkabliklar yaratadi. Masalan,
ma'lumotlar maxfiyligini ta'minlash, reklama qoidalariga rioya qilish va
kontentni yosh cheklovlari asosida tasniflash kabi masalalar muhim ahamiyatga
ega. Ushbu qonuniy talablarni bajarish, ayniqsa kichik va o‘rta miqyosdagi
tashkilotlar uchun, moliyaviy va administrativ yukni oshiradi.
Media biznesini rejalashtirishdagi ushbu muammolarni tushunish va
ularni hal qilish strategiyalari, media kompaniyalari uchun barqaror rivojlanish
va muvaffaqiyatli faoliyat yuritishning kalitidir.
Media biznesini rejalashtirishda duch keladigan imkoniyatlar sohani
yangilash va kengaytirish uchun kuchli asos yaratadi. Zamonaviy texnologiyalar
va global bozorlarga kirish imkoniyatlari, ijtimoiy media va influencer
marketing strategiyalari, hamda innovatsiyalar va moslashuvchanlik media
tashkilotlariga raqobatda ustunlik qozonishda yordam beradi. Quyida media
biznesini rejalashtirishdagi asosiy imkoniyatlar haqida batafsil ma'lumot
berilgan.
Media biznesini rejalashtirishdagi mumkin bo’lgan imkoniyatlar:
20Imkoniyatlar
Ijtimoiy Media
va Influencer
Marketing
Ya ngi
Texnologiyalar
Global
Bozorlarga
Kirish
Moslashuvchanli
k va
Innovatsiyalar

Yangi Texnologiyalar: Raqamli texnologiyalar va sun'iy intellekt kabi
sohalardagi yangiliklar media kompaniyalariga yangi turdagi kontent yaratish,
uni targ‘ib qilish va auditoriyaga yetkazishda yangi usullar taklif etadi. Masalan,
shaxsiylashtirilgan kontent taklif qilish yoki interaktiv reklama kampaniyalari.
Yangi texnologiyalar, masalan sun'iy intellekt, katta ma'lumotlar ( big data ),
virtual va augmentlangan haqiqat, media sohasiga chuqur ta'sir ko'rsatmoqda.
Ushbu texnologiyalar tufayli media tashkilotlari:
 Shaxsiylashtirilgan Kontent Yaratish: Foydalanuvchilarning xulq-atvorini
tahlil qilish orqali ularning qiziqishlariga mos kontentni yaratish va taklif etish.
 Avtomatlashtirilgan Tahlil: Katta ma'lumotlar va AI yordamida
auditoriya xatti-harakatlarini real vaqt rejimida tahlil qilish va bunga asoslanib,
reklama va marketing strategiyalarini optimallashtirish.
 Immersiv Tarkib Takliflari: Virtual va augmentlangan haqiqat
texnologiyalaridan foydalanish orqali foydalanuvchilarga yangi tajribalar taklif
etish.
Global Bozorlarga Kirish: Internet va raqamli platformalar orqali media
kompaniyalari o‘z mahsulot va xizmatlarini global miqyosda taklif etish
imkoniyatiga ega. Bu kengaytirilgan bozor ulushi va ko‘proq daromad
manbalarini anglatadi. Internet va raqamli platformalar orqali media
kompaniyalari o‘z mahsulot va xizmatlarini global miqyosda taklif etish
imkoniyatiga ega bo‘ldilar. Bu:
 Kengaytirilgan Bozor Ulushi: Global auditoriyaga yetish imkoniyati
orqali yangi bozorlarni egallash va mahsulotni kengroq tarqatish.
 Xilma-xil Auditoriya: Turli madaniyatlardan va geografik joylashuvlardan
bo'lgan foydalanuvchilarga moslashish orqali yangi segmentlarni ochish.
Ijtimoiy Media va Influencer Marketing: Ijtimoiy tarmoqlar va ta'sirchan
shaxslar bilan hamkorlik qilish orqali media kompaniyalari o‘z mahsulotlarini
samarali va tezkor tarzda targ‘ib qilishlari mumkin. Bu yondashuvlar, ayniqsa,
yoshlar orasida keng tarqalgan bo‘lib, ularning e'tiborini jalb qilishda muhim rol
21

o‘ynaydi. Ijtimoiy tarmoqlar va ta'sirchan shaxslar bilan hamkorlik media
kompaniyalariga:
 Tezkor Targ‘ibot: Mahsulot va xizmatlarni tez va samarali tarzda targ‘ib
qilish.
 Ishonchli Manba: Ma'lum bir sohada obro‘li influencerlar orqali mahsulot
va xizmatlarni tavsiya etish, bu esa iste'molchilarning ishonchini oshiradi.
Moslashuvchanlik va Innovatsiyalar: Media kompaniyalari o‘z biznes
modellarini moslashuvchan va innovatsion qilish orqali doimiy o‘sib
borayotgan va o‘zgarib borayotgan bozor talablariga javob bera oladilar. Ushbu
yondashuv ularni raqobatbardosh qiladi va bozorda uzoq muddatli muvaffaqiyat
qozonishlariga yordam beradi. Media kompaniyalari o‘z biznes modellarini
innovatsion va moslashuvchan qilish orqali:
 Yangi Daromad Modellari: Obunalar, premium xizmatlar va
shaxsiylashtirilgan reklama kabi yangi daromad keltiruvchi modellarni joriy
etish.
 Tezkor Moslashuvchanlik: Bozor talablariga tez javob qaytarish va
raqobat muhitida ustunlik qozonish.
Media biznesini rejalashtirishda duch keladigan muammolarni tushunish
va shu bilan birga mavjud imkoniyatlardan unumli foydalanish, media
kompaniyalarining barqaror rivojlanishi va muvaffaqiyatiga asos soladi. Media
biznesini rejalashtirishda yuqorida sanab o‘tilgan imkoniyatlar tashkilotlarni
yangilashga, kengaytirishga va barqaror rivojlanishga undaydi. Ushbu
imkoniyatlardan samarali foydalanish esa media kompaniyalarining bozordagi
mavqeini mustahkamlash va uzoq muddatli muvaffaqiyatga erishishlarini
ta'minlaydi. Media biznesini rejalashtirishda duch keladigan muammolar va
imkoniyatlar sohada faoliyat yurituvchi tashkilotlarning strategiyasini
aniqlashda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu muammolar va imkoniyatlar media
kompaniyalariga o‘z faoliyatlarini qayta ko‘rib chiqish va bozor talablariga
22

javob berish uchun yangi yondashuvlar ishlab chiqish imkonini beradi. Media
sohasidagi tez sur'atlar bilan rivojlanayotgan texnologiyalar kompaniyalarni
doimiy yangilanish va adaptatsiyaga majbur qiladi, bu esa katta moliyaviy va
tashkiliy resurslarni talab etadi. Raqamli platformalar va yangi media
vositalarining ko‘payishi bilan raqobat keskinlashadi, bu esa an'anaviy media
tashkilotlarini yangi raqobatchilarga qarshi kurashishga undaydi.
An'anaviy daromad modellari samarasiz bo‘lib qolmoqda, va yangi
daromad manbalarini topish zarur bo‘lib qolmoqda. Qattiq qonuniy cheklovlar
va doimiy o'zgaruvchan regulyatsiyalar media kompaniyalarining faoliyatiga
to‘sqinlik qiladi. Sun'iy intellekt, katta ma'lumotlar va boshqa zamonaviy
texnologiyalar yangi turdagi kontent yaratish va uni targ‘ib qilish
imkoniyatlarini ochadi. Raqamli platformalar orqali media mahsulotlari global
auditoriyaga tez va samarali yetkazilishi mumkin, bu kengaytirilgan bozor
ulushi va daromad manbalarini anglatadi. Ijtimoiy tarmoqlar va ta'sirchan
shaxslar bilan hamkorlik orqali tezkor va samarali marketing strategiyalari
amalga oshirilishi mumkin.
Yangi biznes modellari va daromad manbalarini joriy etish orqali media
tashkilotlari o'zlarini yangilab, raqobatbardoshligini oshirishi mumkin. Media
biznesini rejalashtirishda duch keladigan muammolar va imkoniyatlar har bir
kompaniyaning o'ziga xos holatini tahlil qilishni va mos strategiyalarni ishlab
chiqishni talab qiladi. Ushbu muammolarni hal qilish va mavjud
imkoniyatlardan samarali foydalanish orqali media tashkilotlari o‘zlarining
barqaror rivojlanishini ta'minlashi va bozordagi mavqeini mustahkamlashi
mumkin. Strategik rejalashtirish va innovatsion yondashuvlar, media
kompaniyalari uchun uzoq muddatli muvaffaqiyatning kalitidir.
23

XULOSA
Ommaviy axborot vositalari (OAV) sohasida biznes rejalashtirishning
muhimligi, bu soha tez o’zgaruvchan va raqobatbardosh ekanligi bilan
izohlanadi. OAV sohasida samarali biznes rejalashtirish uchun zarur bo'lgan
asosiy jihatlarni quyidagilardan iborat umumiy xulosa bilan ko'rib chiqish
mumkin. Bozor tahlili va auditoriyani segmentatsiyalash, media biznes-
rejasining muvaffaqiyatli amalga oshirilishining asosiy omillaridan biridir. Bu
jarayon media kompaniyalariga o'z mahsulot va xizmatlarini kimlar uchun
ishlab chiqarayotganini, shuningdek, ularning ehtiyoj va istaklarini chuqur
tushunish imkonini beradi. Demografik, geografik, psixografik va xulq-atvor
segmentatsiyasi orqali media kompaniyalari o'z reklama va marketing
strategiyalarini maqsadli auditoriyaga qaratishi, shu orqali resurslarni samarali
taqsimlashi va ROI ni oshirishi mumkin.
Media sohasida moliyaviy rejalashtirish va byudjetlashtirish muhim
ahamiyatga ega. Bu, tashkilotning moliyaviy barqarorligini ta'minlash va uning
strategiyalarini amalga oshirish uchun zarur bo'lgan mablag'larni ta'minlashni
o'z ichiga oladi. Daromad manbalarini aniq belgilash, xarajatlarni samarali
boshqarish va byudjet taqsimotini muntazam nazorat qilish orqali media
tashkilotlari bozordagi o'zgarishlarga tez moslasha oladi va moliyaviy risklarni
minimallashtira oladi. Zamonaviy media platformalari orqali reklama va
marketingni samarali rejalashtirish, kompaniyaning mahsulot va xizmatlarini
kengroq auditoriyaga yetkazishda asosiy rol o'ynaydi. Bu jarayonda ijtimoiy
media, raqamli reklama, kontent marketingi va influencer marketing kabi
zamonaviy usullar qo'llaniladi. Ushbu strategiyalar orqali media kompaniyalari
tezkor va aniq natijalarga erishishi, shuningdek, brendning bozordagi mavqeini
24

mustahkamlashi mumkin. Media sohasida duch keladigan muammolar va
imkoniyatlar kompaniyalarni doimiy ravishda yangilanish va
moslashuvchanlikka undaydi. Texnologik o'zgarishlar, kuchli raqobat, daromad
manbalarining cheklanganligi va qonunchilikdagi o'zgarishlar kabi
muammolarga qaramay, yangi texnologiyalar, global bozorlarga kirish, ijtimoiy
media va innovatsiyalar kabi imkoniyatlar tashkilotlarni o'sishga va
rivojlanishga boshlaydi.
Ommaviy axborot vositalari sohasida biznes rejalashtirishning
murakkabligi va zaruriyati, sohaning o'ziga xos dinamikasi va tezkor
o'zgaruvchanligi bilan bog'liq Ushbu sohada samaradorlik bozor dinamikasini
chuqur tushunish, innovatsion moliyaviy rejalashtirish, maqsadli reklama va
marketing strategiyalari, shuningdek, muammolar va imkoniyatlarga moslashish
qobiliyatini talab qiladi. Ushbu elementlar birgalikda zamonaviy bozor
bosimlariga bardosh bera oladigan va raqobatbardosh muhitda gullab-
yashnaydigan muvaffaqiyatli media biznes strategiyasining asosini tashkil etadi.
Media kompaniyalari o'z auditoriyasining ehtiyojlarini va xatti-harakatlarini
yaxshiroq tushunishlari kerak. Bu, demografik, geografik va psixografik
ma'lumotlarni tahlil qilish orqali amalga oshiriladi. Auditoriyani to'g'ri
segmentlash orqali kompaniya o'z resurslarini eng samarali yo'naltira oladi va
nishonli reklama hamda marketing kampaniyalarini amalga oshiradi.
Zamonaviy texnologiyalar va raqamli vositalar, masalan sun'iy intellekt
va katta ma'lumotlar tahlili, media kompaniyalariga yangi imkoniyatlar yaratib
beradi. Ular orqali kompaniyalar ma'lumotlarni real vaqt rejimida tahlil qilish,
mijozlar xulq-atvori haqidagi prognozlarni yaxshilash va shaxsiylashtirilgan
kontent yaratish kabi jarayonlarni optimallashtira oladilar. Internet va
globalizatsiya tufayli media kompaniyalari mahalliy bozordan tashqarida ham
o'z mahsulot va xizmatlarini taklif etish imkoniyatiga ega. Bu, yangi bozorlarni
ochish, xalqaro hamkorliklarni rivojlantirish va dunyo bo'ylab o'z brendini
tanitish imkoniyatini beradi. Media sohasi tez o'zgaruvchan bo'lganligi sababli,
25

kompaniyalar o'zgarishlarga tez moslasha olishi kerak. Bu, yangi biznes
modellarini sinab ko'rish, operatsion samaradorlikni oshirish va raqobatdosh
muhitda o'z o'rnini saqlab qolish uchun zarur. Barqaror va moslashuvchan
yondashuvlar, kompaniyaning uzoq muddatli rivojlanishini ta'minlaydi.
Umuman olganda, media biznesini muvaffaqiyatli rejalashtirish uchun
chuqur bozor tushunchasi, innovatsion moliyaviy yondashuvlar, maqsadli
reklama va marketing strategiyalari, hamda muammolar va imkoniyatlarga
moslashish qobiliyati talab etiladi. Ushbu omillar birgalikda kompaniyaning
zamonaviy bozorda muvaffaqiyat qozonishiga yordam beradi.
26

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1. Alvarado, M., & Buscombe, E. (Eds.). (1993). The Media in Question:
Popular Cultures and Public Interests. British Film Institute.
2. Doyle, G. (2013). Understanding Media Economics (2nd ed.). Sage
Publications.
3. Flew, T. (2020). The Creative Industries: Culture and Policy. Sage.
4. Holt, J., & Sanson, K. (Eds.). (2014). Connected Viewing: Selling,
Streaming, & Sharing Media in the Digital Age. Routledge.
5. Jenkins, H., Ford, S., & Green, J. (2013). Spreadable Media: Creating
Value and Meaning in a Networked Culture. NYU Press.
6. Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing Management (15th ed.).
Pearson Education, Inc.
7. McChesney, R. W. (2015). Rich Media, Poor Democracy:
Communication Politics in Dubious Times. The New Press.
8. Napoli, P. M. (2011). Audience Evolution: New Technologies and the
Transformation of Media Audiences. Columbia University Press.
9. Shirky, C. (2010). Cognitive Surplus: Creativity and Generosity in a
Connected Age. Penguin Press.
10. Turow, J. (2011). The Daily You: How the New Advertising Industry is
Defining Your Identity and Your Worth. Yale University Press.
11. U.P. Umurzakov, A.J. Toshboyev. Kichik biznes va tadbirkorlik . “Sano-
standart” nashriyoti, 2014. – 478 b.
12. Кузина О. Финансовая грамотность и финансовая компетентность:
определение, методики измерения и результаты анализа в России //
Вопросы экономики. 2015. № 8. C. 129-148.
27

13. Судакова А.Е. Финансовая грамотность: теоретическое осмысление
и практическое исследование // Финансы и кредит, 2017, т. 23, вып. 26,
стр. 1563-1582.
28

Oav da biznes rejalashtirish mahorati

Sotib olish