Дата регистрации 04 Февраль 2025
22 ПродажOgʻzaki hisoblash malakasini rivojlantirishning nazariy asoslari
![92x9=92x10-92=828
46x2x9=828
Ko‘paytuvchi bo‘lgan 18 soni 2-bilan 9 ning ko‘paytmasidir. Shu sababdan
dastlab 46 ni 2ga vaundan hosil bo‘lgan natijani 9 ga ko‘paytiriladi;yoki 45 soni
bilan 9 ning ko‘paytmasi bo‘lgani uchun:
68x45=68x5x9 ya’ni 68x5=(68:2)x10=340 340x9=340x10-340=3060
b) ketma-ket bo‘lish asosan bo‘luvchi 2 xonali va ko‘p xonali son bo‘lgan
hollarda qo‘llaniladi,ammo bo‘luvchi soddaroq bo‘gan holda ham undan
foydalanish imkoni yuqolmaydi; Masalan:
224:8[(224:2):2]:2=28
Bu ularning mohiyati shundan iboratki, bo‘luvchini ko‘paytuvchilarga
ajratiladi, so‘ngra bo‘linuvchi shu ko‘paytuvchilarga ajratiladi, so‘ngra bo‘linuvchi
shu ko‘paytuvchilarning birinchisiga, chiqqan bo‘linma ikkinchisiga bo‘linadi va
hokozo. Bo‘luvchini ko‘paytuvchilarga shunday ajratish kerakki, buning natijasida
bo‘lish prosessi haqiqatdan yengillashadigan bo‘lsin.
Ko‘pgina maktablarda og‘zaki hisob darsining boshida uy vazifasini
tekshirgandan keyin o‘tkazadi. Buni maqullash mumkun, lekin doim shunday
qilish yaramaydi.
Og‘zaki hisobni darsning o‘rtasida, masalan, yangi qoidani chiqorgandan
kiyen, uni o‘qituvchining rahbarligi ostida misol va masalalar yechib
mustahkamlash vaqtida o‘tkazish ham mumkun.
Masalan:
4) aylanma misollar.
1) o‘qituvchi 14x5 misolini beradi.
O‘quvchi javobni aytmaydi, balki shu javob birinchi bo‘lib keladigan yangi
bir misol o‘ylab aytadi.
Ikkinchi o‘uvchi yana yangi misol topadi, bu misolda esa, ikkinchi javob
birinchi son bo‘lib keladi.
21](https://docx.uz/documents/144957e9-0764-4a49-af88-df67eebb2ee5/page_21.png?v=1)
![Jadvalni devorga osib qo ’qi sh kerak jadval bo‘yicha og‘zaki hisoblash
paytlarida hamma o‘quvchilar jadvalga qarab o‘tirishadi. Jadvaldagi sonlari
ko‘rsatish uchun o‘quvchi bir tayoqcha oladi va ko‘rsatilgan sonlarning hammasini
qo‘shish, yoki aytish, yoki oldingi ikkitasini qushish, uchunchisini ayirish,
to‘rtinchisini qo‘shish vahokozo.
O‘quvchi biror sonni ko‘rsatib “qushing” diydi-da ikkinchi sonni ko‘rsatadi,
keyin yana muvofiq bir sonni ko‘rsatib “ko‘paytiring” deb aytish mumkun va
hokozo.
O‘quvchilarning nima qilish kerak ekanligi haqida o‘qituvchi tomonidan
berilgan ovozsiz yoki qisqacha ko‘rsatmalar o‘quvchilarning diqqatini tarbiyalash
uchun zo‘ ahamiyatga egadir.
Masalan: (o‘quvchilar og‘zaki bajaradilar).
[((117-37):2-15)x4+80] :90=
Jadvalni kim aytadi.
Bir necha o‘quvchi qo‘l ko‘taradi.
O‘qituvchi natijani bilish kerak.
Bu siferblat ham og‘zaki hisob uchun qilingan. Bu siferblat kartondan yoki
fanerdan yasaladi; uning ikki yog‘iga ham bir hil raqamlar yoziladi; siferblat orqali
ikki strelkali bir o‘q o‘tkaziladi strelkalar o‘qqa shunday o‘rnatilgan bo‘ladiki, biri
281
2 3
4 5
6 7 8 9
1
3 1
4 1
5 11 1
6 19
1
0 2
0 2
1 24 2
7 26
4
0 5
0 6
0 70 8
0 90
3
6 4
9 6
4 81 9
1 93
2
3 3
7 4
3 59 9
7 73
7
5 6
8 6
6 62 6
9 38
5
6 9
1 5
7 51 6
8 78
1
11 1
17 1
19 12
1 1
21 14
4](https://docx.uz/documents/144957e9-0764-4a49-af88-df67eebb2ee5/page_28.png?v=1)
![FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.Bikboyeva.N.U. Ahmadjonov I.G. Yangiboyeva E.Y. Adambekova G.A.
Ikkinchi sinf matematika darsligi. Toshkent. “O‘qituvchi” 2023-yil.
2..Bikboyeva.N.U. Ahmadjonov I.G. Yangiboyeva E.Y. Adambekova G.A.
Uchinchi sinf matematika darsligi. Toshkent. “O‘qituvchi” 2020-yil.
3.Bikboyeva.N.U. va boshqalar. To‘rtinchi sinf matematika darsligi. Toshkent.
“O‘qituvchi” 2021-yil.
4 . Bikboyeva.N.U. M.A.Zaynitdinova, Ahmadjonov I.G. Yangiboyeva E.Y.
Adambekova G.A. Birinchi sinf matematika darsligi.o‘qituvchilar uchun qo‘llanma
Toshkent. “O‘qituvchi” 2022-yil.
5. . Jumay е v M.E, Bolalarda matematik tushunchalarni rivojlantirish nazariyasi
va metodikasi. (KHK uchun ) Toshk е nt. “Ilm Ziyo” , 2022 yil.
16. M.Axmedov, B.Ibragimov, M.Jumaev, “Matematika o’qituvchisi kitobi”.
Toshkent. O’zinkomsentr. 2023y.
7. Umumiy o’rta ta’lim maktablarining 1-sinfi uchun darslik. / Lolaxon
O‘rinboyeva, Shuxrat Ismailov, Toshkent: Respublika ta’lim markazi, 2020. – 190
b.
8 . Matematika 2-sinf [Matn]: darslik / L.O‘rinboyeva [va boshq.]. – Toshkent:
Respublika ta’lim markazi, 2021. – 192 b.
9. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 3-sinfi uchun darslik «SHARQ»
NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI BOSH
TAHRIRIYATI TOSHKENT – 2022
10 .Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 4- sinfi uchun darslik Qayta ishlangan
va to‘ldirilgan 4-nashri Toshkent. “O‘qituvchi” 2022-yil.
36](https://docx.uz/documents/144957e9-0764-4a49-af88-df67eebb2ee5/page_36.png?v=1)
-
Похожие документы
- Boshlang`ich sinf mehnat darslarida qog`ozdan amaliy ishlar
- Matеmatika o’qitishda o’quvchilarning bilish faoliyatini shakllantirish
- Ming ichida arifmetik amallarni o'rganish
- Miqdorlarning proportsional bog`liqligiga doir masalalar yechish metodikasi
- Ikki xonali sonlarni o'nlikdan o'tib qo'shish va ayirish metodikasi