Ogahiyning poetik mahorati - Литература - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	280.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	02 Май 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Литература

Ogahiyning poetik mahorati

Купить

Ogahiyning poetik mahorati 1.Ogahiyning lirik merosi. 2.Shoirning "Ta'viz ul-oshiqin" devoni, uning janr xususiyatlari. 3. Ogahiy she'rlarining mavzu va g'oyalar olami. 4.Shoir she'riyatida qo'llangan poetik san'atlar. Reja:

Ogahiy (taxallusi) toʻliq ism-sharifi Muhammadrizo Erniyozbek oʻgʻli 1809-yil Xiva yaqinidagi Qiyot qishlogʻida Mirob oilasida tugʻilgan.

Xiva madrasalarida tahsil koʻrgan. Arab, fors, turk tillarini puxta egallagan. Xorazmning mashhur shoir va olimlari, adabiyot muxlislarining suhbatlarida ishtirok etgan. Sharq klassik asarlari, ayniqsa, Navoiy ijodini qunt bilan oʻrgangan. 1829-yilda amakisi va ustozi Munis vafot etgach, Xiva xoni Olloqulixon Ogahiyni Munisning oʻrniga mirob etib tayinlagan. Shu davrdan eʼtiboran Ogahiy xalq hayoti va saroy ishlari bilan shugʻullangan. Qizgʻin ijtimoiy-siyosiy mehnat bilan mashgʻul bir paytda otdan yiqilib, oyogʻi „shakarlang“ (shol) boʻlib qolgan. 1857-yildan miroblik vazifasidan isteʼfo bergan. Umrining oxirigacha moddiy muhtoj, gʻamgin, kasalmand ahvolda kun kechirgan.

Ogahiy xalq orasida koʻproq lirik shoir sifatida mashhur. Umrining oxirgi yillarida tuzgan lirik kulliyoti — „Taʼviz ul- oshiqin“ („Oshiqlar tumori“, 1872) bizgacha toʻla yetib kelgan.

Devon anʼanaviy tartibda tuzilgan, 470 gʻazal, 3 mustazod, 89 muhammas, 5 musaddas, 2 murabba, 4 musamman, 4 tarjeʼband, 7 qitʼa, 80 ruboiy, 10 tuyuq, 1 mulamma, 4 chiston, 2 muammo, 4 masnaviy, 1 bahri tavil, 1 munojot, 1 oshiq va maʼshuq savol-javobi, 20 taʼrix, 19 qasida — jami 18000 misradan iborat. Devonga „ Ashʼori forsiy“ nomi bilan Ogahiyning fors tilidagi 1300 misra sheʼri ham kiritilgan. Devondagi asarlar mazmun-mundarijasi markazida ishq mavzusi turadi.

Ogahiy janr imkoniyatlariga ijodiy yondashib, ularni takomillashtirgan: oʻzigacha boʻlgan 7—8, 10—12 baytli gʻazal yozish tartibini 23 baytgacha yetkazgan, mustazod janrining qoʻsh orttirma misrali yangi shaklini kashf etgan: Ey yor, sango ushbu jahon bogʻi aro gul bir oshiqi hayron, diydoriga shaydo, Bir shuyftadur kokili mushkulinga sumbul ham holi parishon, ham boshida savdo.

Ogahiy „Riyoz uddavla“, „Zubdat uttavorix“ , „Jomeʼ ul-voqeoti sultoniy“, „Gulshani davlat“, „Shohidi iqbol“va boshqa tarixiy asarlarida Olloqulixon, Rahimqulixon, Muhammad Aminxon, Sayid Muhammadxon, Muhammad Rahim II hukmronligi davrida Xorazmda yashagan oʻzbeklar,turkman, qoraqalpoqlar, qozoq xalqlarining tarixi, madaniy va ijtimoiy hayoti, Xiva xonligining boshqa xonliklar bilan munosabati va boshqa tarixiy voqealar aks etgan.

Ogahiyning yuksak insonparvarlik ruhi bilan sugʻorilgan gʻoyalari xon va shoir Feruzning siyosiy- maʼrifiy tarbiyasiga taʼsir qilgan. U tarixchi olim sifatida Xiva xonlariga, yirik tarixiy shaxslarga bagʻishlab qasidalar yozgan. Ogahiyning „Qasidai nasihat“ asari Feruzga bagʻishlangan. U oʻz nasihatlarida saltanatni boshqarishning yoʻl-yoʻriqlarini koʻrsatadi, mamlakat va xalqni adolat bilan idora etish yoʻllarini belgilab beradi. Qasida masnaviy janrida yozilgan boʻlib, unda shoirning siyosiy-maʼrifiy qarashlari yorqin aks etgan. Ogahiy fikricha, har qanday davlat boshligʻi hokimiyatni mustahkamlash uchun barcha ijobiy fazilatlarga ega boʻlishi lozim.

Ogahiy „Ravzat us-safo“ (Mirxond) , „Tarixi jahonkushoyi Nodiriy“ (Muhammad Maxdiy Astrobodiy), „Badoyeʼ ul-vaqoyeʼ“ ( Vosifiy) , „Miftoh ut-tolibin“ (Mahmud binni Shayx Ali Gʻijduvoniy), „ Tabaqoti Akbarshohiy“ (Muhammad Muqim Hirotiy) , „Tazkirai Muqimxoniy“ (Muhammad Yusuf Munshiy), „ Ravzat us-safoyi Nosiriy“ (Rizoqulixon Hidoyat), „ Axloqi Muhsiniy“ (Koshifip) , „ Qobusnoma“, „ Zubdat ul-hikoyot“ , „Sharhi daloil ulhayrat“ (Muhammad Voris) , „Guliston“ (Saʼdiy) , „Yusuf va Zulayho“ (Jomiy) , „Shoh va gado“ (Hiloliy), „Haft paykar“ (Nizomiy) va boshqa tarixiy-badiiy asarlarni fors tilidan oʻzbekchaga tarjima qilgan.

Ogahiy „Haft paykar“ ni nasriy yoʻl bilan, „ Guliston“ ni qisqartirib, keng kitobxonlarga tushunarli qilib tarjima etgan. „Yusuf va Zulayho“ hamda „Shoh va gado“ dostonlarini esa baytma-bayt tarjima qilib (kirish qismidan tashqari), aniq ijodiy tarjima namunasini yaratgan. „Miftoh ut-tolibin“ , „Ravzat us-safoyi Nosiriy“, „Tabaqoti Akbarshohiy“, „Tazkirai Muqimxoniy“, „Firdavs ul-iqbol“,„Shohidi iqbol“, „Yusuf va Zulayho“ , „Taʼviz ul-oshiqin“ asarlarining qoʻlyozma nusxalari Toshkent, Dushanba va Sankt-Peterburgda saqlanadi. „Zafarnoma“ (Ali Yazdiy) , „Bahoriston“, „Salomon va Ibsol“ (Jomiy) , „Hasht behisht“ (Xusrav Dexlaviy) asarlarining Ogahiy tarjimasi hanuzgacha topilmagan.

Купить

Похожие документы
Fitrat dramaturgiyasi
«Saddi Iskandariy» dostoni
Abdulhamid Cho'lponning «Kecha va kunduz» romanida realizm
Adabiyotshunoslik tarixi va tarixiylik omillari
Abdulla Qahhorning «Sarob» romanida mazmunni ifodalovchi konsepsiyalar