Ona tilining konsonantizmi
![4-sinfda “Tovushlar va harflar” mavzusi berilgan bo‘lib, unga jami 28 soat vaqt
ajratilgan. Chunonchi: Tovushlar va harflar. Unli tovushlar va harflar; a va o, i va
u, o va o‘ unlilarining talaffuzi va imlosi. Undosh tovushlar va ularni ifodalovchi
harflar. Ayrim undosh tovushlarning talaffuzi va imlosi (d-t, b-p, z-s
undoshlarining
talaffuzi va imlosi), so‘z oxirida , talaffuzda tushib qoladigan d, t undoshlari. Harf
birikmalari: sh, ch, ng. Alifbo: Harflarning nomi. Harflarning bosh va kichik
shakllari. So‘zlarni alifbo tartibida yozish. Alifboning ahamiyati. Tutuq belgisi (’),
uni so‘z tarkibida to‘g‘ri shakllantirish. Tutuq belgisining so‘zdagi vazifasi:
o‘zidan oldingi unlining cho‘ziq aytilishiga, oldingi bo‘g‘inni keyingi bo‘g‘indan
ajratib talaffuz qilinishiga xizmat qilishi, so‘z ma’nolarini farqlashi. Bo‘g‘in.
So‘zlarni bo‘g‘inga bo‘lish. Bo‘g‘in ko‘chirilishi, tutuq belgili so‘zlarni, ketma –
ket kelgan bir undoshli so‘zlarni bir yo‘ldan keyingi yo‘lga bo‘g‘inlab ko‘chirish.
Harf birikmasi (sh,ch,ng) qatnashgan so‘zlarning bir yo‘ldan ikkinchi yo‘lga
ko‘chirilishi kabilar berilgan. 5-sinfda boshlang‘ich sinfda o‘tilganlar yuzasidan (6
soat) takrorlashdan so‘ng, fonetikaga 50 soat vaqt ajratilib, unda quyidagi
mavzular qamrab olingan: Unli va undosh tovushlar, ularning bir-biridan farqi.
Tovushlarni harflar bilan belgilash. Unli tovushlar va harflar. O‘zbek tilidagi olti
unli tovushning
olti unli harf bilan belgilash. [a] va [o], [u] va [i], [e] va [o‘] unli tovushlarining
talaffuzi va undosh tovushlar portlovchi f va p, h va x hamda harf birikmasi bilan
ifodalangan ng tovushining talaffuzi va imlosi. Tutuq belgisi (’) va uning
ishlatilishi, tutuq belgisining so‘zdagi vazifasi kabilar. “Bo‘g‘in” mavzusiga doir
quyidagi ma’lumotlar berilgan. So‘zning oldingi satrga sig‘may qolgan qismini
keying satrga bo‘g‘inlab ko‘chirish. So‘zda nechta unli tovush bo‘lsa, shuncha
bo‘g‘in bo‘lishi. Bo‘g‘in tarkibi unli tovushdan, bir unli va bir undosh tovushdan ,
bir unli va bir necha undosh tovushdan tuzilishi kabilar. “Bo‘g‘in ko‘chirish” ga
alohida e’tibor berilgan. So‘zning bir yo‘ldan keyingi yo‘lga bo‘g‘inlab
ko‘chirilishi. Bo‘g‘in hosil qilgan bir unli harfni oldingi yo‘lda qoldirib yoki
keyingi yo‘lga ko‘chirib bo‘lmasligi. Bir bo‘g‘inli so‘zlar ,(ona, ahil, o‘rik, elak
23](https://docx.uz/documents/9d94e645-cf63-47d5-b467-61b83a703687/page_23.png?v=1)
Ona tilining konsonantizmi