Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 10.7MB
Покупки 0
Дата загрузки 23 Сентябрь 2019
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Экология

Продавец

Bohodir Jalolov

Орол ва Орол бўйи экологик муаммолари

Купить
Мавзу:Орол ва Орол бўйи экологик муаммолари Режа: 1.Орол денгизи ха қида маълумот 2. Орол денгизининг ўтмиши ва бугуни 3. Орол денгизининг қ уриши 4 . Орол денгизининг эртаси ИЛОВА ХУЛОСА ФОЙДАЛАНИЛАДИГАН АДАБИЁТЛАР Кириш: Мавзунинг долзарблиги: Орол ва орол бўйидаги экологик аволнинг кескинлашуви жаҳон хамжамиятини ташвишга солмода.Оролнинг танглиги э нг йирик регионал халокатлардан бири булиб денгиз атрофида яшайдиган 35 млн дан ортик киши шу жўмладан Ўзбекистон ахолисининг катта кисми орол таъсирида яшамода.Орол денгизининг қ уришига асосий сабаб Амударё ва Сирдарё сувларининг сугоришига ишлатилиши натижасида о қ им камайиб кетишидир.Ўрта Осиё ва Жанубий Қ озоистондаги ерларни узлаштирилиши қ атор йирик сув омборларининг бунёд э тилиши,каналлар қ уриб ишга туширилиши натижасида 1961 йилдан бошлаб Амударё ва Сирдарё орол денгизига тушган сувлар микдори камая бошлади. Мавзуни ўрганишдан мақсад Орол ва Орол бўйидаги экологик аволнинг кескинлашуви,бу а х волга олиб келувчи сабаблар оролнинг кечаги бугу 19 7 0 й.: - Орол денгизи майдони 57 минг км. кв. га тенглашган. - сув ҳажми 10 64 км. кубни ташкил қилган. Манбалар - Амударё ва Сирдарё Орол денгизи тахминан 19 минг йил мукаддам тоғ кўта рилиши муносабати билан Каспийдан ажралган. 1911-1962 йилларда Оролнинг сатхи 53, 4 метрни, сувнинг хажми 1 0 64 км3, сувнинг юзаси 66 минг км2, минераллашув даражаси 1 0 -11 гр/л ни ташкил этган. Денгиз трансиорти, баликчилик хужалиги гуллаб-яшиаган. Иқлим шароити инсонга етарлича эстетик завк бера олган. Оролга бир борган киши яна бир бор боришии, кемада сўзишии, балик овлашии орзу килган. У куйидаги мухим геоэкологик ва иктисодий-экологик функқияни бажарган : 1.Дунёнинг буюк сахролари ҳисобланган Қоракқум, Кизилкқум, Ўстюрт плотасини бир-биридан ажратиб турадиган ва улар тўта шган чегараларда жойлашган Орол денгизи Марказий Осиёда мухим иқлим шакллантирувчи ролни бажарган. Маълқум даражада регионни Шимолдан келадиган совук хаво окими т 2.Орол минг йиллар давомида регионда асосий тўз тупловчи ва сакловчи табиий омбор бўлиб, тўзлардан Ўрта Осиёни холос этиш функқиясини бажарган. У регион гидрология тизимида дарё окимлари олиб келадиган тўзларнинг буюк кон ц ентратори эди; 3. Орол мухим экологик тизим сифатида биохилмахилликнинг ўзига хос макони бўлиб, денгиз ихоталари, экологик бой дельталар, тўқайзорлар хилма-хиллиги билан ажралиб тўрган. Хужаликда доривор ўсимликлар тайёрлаш, балик овлаш (йилига 4 0 минг тоннагача), паррандачили к я й лов чорвачилиги мухим ахамиятга эга бўлган ва улар экотизимлар махсулдорлигига асосланган; денгиз ва дарё транспорти ривожланишига имкон берган; 4. Орол региони дунё ци вилиза ц ияси пайдо бўлган марказлардан ва дунёнинг энг кадимги дехкончилик маданияти учоқаридан Кисобланган; 5. Орол денгизи акваториясининг ярми Ўзбекистонда ярми Козогнстонда жойлашган бўлиб, у ушбу икки давлат хаётида мухим экологик ва ижтимоий-иктисодий роль уйнаган. 1994 йил га келиб Орол денгизидаги сувнинг сатхи - 32,5 метрга, сув ҳажми - 4 00 куб киломтердан камрокка, сув юзасининг майдони эса 32,5 минг квадрат километрга тушиб колди, сувнинг минераллашуви 3-4 баробар ортди. Оролнинг сатхи 2 0 метр пасайиши натижасида у энди яхлит ден гиз эмас, балки иккита колдик кулга айланиб қолди. Унинг сохдллари 6 0 -8 0 километрга чекинди. Бунинг окибатида Амударё билан Сирдарёнинг дельталари жадал суръатлар билан бўзилиб бормокда. Денгизнинг сув кочган туби 4 миллион гектардан ортикрок майдонда куриниб колди. Натижада яна битта "кулбола" кқумли-шурхок сахрога эга бўлдик. Шамол Орол денгизииинг кўриб колган тубидан тўз ва чанг-тўзонни юзлаб километрга учириб кетмокда. Туз-чангли шлейфлар 400 ва ундан зиёдроқ километрларга етади, чанг довуллар ҳаракат радиуси – 300 км. гача Ҳар йили бу ердан атмосферага 100 млн. тоннагача тузли чанглар кўтарилади. 80- йиллар бошидан бундай довуллар йилига 90 кундан ортиқ вақт давомида тез-тез содир бўладиган бўлди. Оролнинг кўриб қолган тубидаги чанг б ў ронлари 1975 йилдаёк космик тадкиқотлар натижасида аникданган эди. 8 0 - йилларнинг бошларидан буён бундай туфонлар 1 йилда 9 0 кун давомида кўзатилмокда. Чанг-тўзон ўзунлиги 4 00 километр ва эни 4 0 километр майдонга етиб бормокда. Чанг- б ў ронларининг таъсир доираси эса 3 00 километргача етмокда. Мўта хассислар берган маълқумотларга кура, бу ерда хар йили атмосферага 1 00 миллион тонна чанг кўта рилмокда. Буларнинг хаммаси Орол бўйи ик л имининг ўзгаришига олиб келди. 1983 йилдан бошлаб Орол бали қ овлашга яроқсиз бўлиб қолди. Сохилнинг хозирги чизигидан й ироқларда бўлган балиқчиларнинг қачонлардир кудратли флотилиясининг занг босган қолдикларини, ва й ронага айланган баликчилар п осёлкаларини учратиш мқумкин. Бўзкул, Олтинкул, каратма курфазлари 1960 йилларда гуллаб яшнаган орол хозир деярли куриди.Бунга асосий сабаб урта осиё ва Жанубий Козогистондаги ерларни узлаштирилиши катор йирик сув омборларининг бунёд этилиши каналлар куриб ишга туширилиши натижасида 1961 йилдан бошлаб Амударё ва Сирдарё орол денгизига тушган сувлар микдори камая бошлади.Бунинг окибатида орол денгизининг сатхи пасайиб майдони кискара бошлади сувнинг шурланганлик даражаси эса орта бошлади. Масалан буни биз куйдаги жадвал оркали билишимиз мумкин: Йиллар 1926-1940 1941-1950 1951-1960 1961-1970 1971-1985 1986-1996 Денгизга қ уйилган сув (км.кв ҳисобида ) 53,8 55,2 55,2 41,5 15,0 12,6 Сувни оролга келиб куйилиши Сувни оролга келиб куйилиши озайгандан сунг уз навбатида озайгандан сунг уз навбатида орол сатхи хам тушиб орол сатхи хам тушиб борарди.Оролдаги сувнинг хажми борарди.Оролдаги сувнинг хажми камайиб майдони хам озайиб камайиб майдони хам озайиб борди. Буни куйдаги жадвалда борди. Буни куйдаги жадвалда хам куришимиз мумкин:хам куришимиз мумкин: Йиллар 1965 1970 1975 1980 1985 1989 1999 2003 Сатхи(м) 52,5 51,5 49,4 49,3 42,2 38,6 35,0 30 ажми м 3 1040 975 845 675 470 329 231,3 155 Майдони минг км 2 64,4 61,2 57,4 52,1 45,0 36,5 28,0 20 1964 1964 йил – майдони йил – майдони 64800 км64800 км 2 2 2001 2001 йил – майдони йил – майдони 21100 км21100 км 2 2 2009 2009 йил – майдони йил – майдони 8730 км8730 км 22 100% 100% 33 2,5%2,5% 11 3,5 %3,5 %ОРОЛ ДЕНГИЗИНИНГ ҚУРИШИ ОРОЛ ДЕНГИЗИНИНГ ҚУРИШИ СУРЪАТИ СУРЪАТИ ““ Орол инқирози – инсоният Орол инқирози – инсоният тарихидаги энг йирик тарихидаги энг йирик экологик ва гуманитар экологик ва гуманитар фожиалардан биридир. Денгиз фожиалардан биридир. Денгиз ҳавзасида яшовчи ўнлаб ҳавзасида яшовчи ўнлаб миллион инсонлар унинг миллион инсонлар унинг таъсири остида қолдилар.таъсири остида қолдилар.ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ БМТ БОШ АССАМБЛЕЯСИДА ГИ СЎЗЛАГАН НУТҚИДАН Бир неча йиллар мобайнида биз дунёдаги энг йирик ёпиқ сув ҳавзаларидан бирининг йўқолиб кетишига гувоҳ бўлдик. Бир авлод кўзи ўнгида бутун бир денгизнинг йўқ бўлиб кетиши каби ҳодиса ҳали содир бўлмаган”. ҚУЛОНЛАРОролбўйида Ўзбекистон “Қизил китоби”га киритилган туёқлилар, яъни Бухоро буғуси, жайрон, қулон, Устюрт тоғ қўйи яшаган БУХОРО БУҒУСИ Сайғоқ – мамонтлар билан бир пайтта пайдо бўлган 1988 йил сайғоқлар сони 1млн. бошга етган. Дарёларнинг ўрта кисми ўзанларидаги сувларнинг кўп кисми ташлама, окова, зовур ва ер ости сувлари хисобига хосил бўлади ва натижада унинг сифати кескин ўзгаради. Бу ерда Хосил булувчи дарё сувлари ўзандан деярли тўла суғоришга олина ди, уларнинг куйи кисмида эса ўзан сувлари окова ва зовур сувлари Хисобига хосил бўлади. Сув сифатининг бундай ўзгариши бир канча экологик муаммолар ни юзага келтиради, жўмладан: 1. дарё суви ва у билан гидравлик боғланган, грунт суви асосида курилган, аҳоли н и ичимлик суви билан таъминла й диган тизим тўла издан чикади; 2. дарё суви шўрланиш даражасининг ортиши сабабли суғорма дехкончиликда суғориш меъёри ошириладн, натижада у мавжуд сув ресурсларининг суғориш кобилиятинн ва хосилдорликнинг камайишига олиб келади; 3. дарё куйи окимларида ўзандаги сувнинг кисл ОРОЛ ДЕНГИЗИНИНГ ҚУРИГАН ТУБИДА ОРОЛ ДЕНГИЗИНИНГ ҚУРИГАН ТУБИДА ИҲОТА ДАРАХТЗОРЛАРИНИ ЯРАТИШИҲОТА ДАРАХТЗОРЛАРИНИ ЯРАТИШ 270 гр. / л 10 гр. / лСувнинг минераллаш уви (гр./ л)20 тури 0 тури11 тури 5 тури 1 тури Хулоса Хулоса қ илиб айтганда сўнги йилларда орол денгизида жуда кам сув келиб қ уйилмокда натижада денгиз тобора кичрайиб бормокда.Бундан чорак аср муа қ ддам орол денгизида 30 хилга якин балик яшаг а н,баликлар куплаб овланган.Бирок кейинги йилларда инсоннинг табиатга нисбатан бўлган муносабати унинг мувозанатини бузди.1960 йилдан бошлаб Амударё билан Сирдарё суви асосан су ғ оришга сарфланаётганлиги сув омборларининг кўплаб қ урилиши орол денгизига куйиладиган сув ми қ дорини кескин камйтирди ҳ атто Амударё билан Сирдарё суви йилнинг кўп кисмида орол денгизига етиб бормай қ олди.Ўрта Осиёнинг кўрки булган асосий сув манбаимиз Орол қ урий бошлади.Сунги 30 йил мобайнида орол денгизининг сатхи 14 метрга пасайди сувнинг умумий хажми э са 65% камайди.Айни вактда денгиз суви таркибидаги тузл ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИ Ё ТЛАР РЎЙХАТИ: 1.И.А.Каримов “Ўзбекистон ХХИ аср бўсаасида афсизликка тахдид,барарорлик шартлари ва тариёт кафолатлари”Тошкент Ўзбекистон 1997 й 2.Х.Х.Зокиров ,Ш.А.ўлдошева “Табиатни муофаза илиш ва ундан оилона фойдаланиш” Тошкент. ”Янги нашр” 2011 й 3.Х.Т.Турсунов,Т.У.Раимова “экология фанидан ўув ўлланма” Тошкент-2006 4.О.А.Ашурметов,Т.Т.Раимова ,А.ТРаимова ,С.Х.икматов “экология” Тошкент “ Чинор ЕНК” 2008 й 5.Х.Х.Зокиров,ўлдошева Ш.А. “Табиатни муофаза илишиинг ташкилий ва ууий асослари” Ўув услубий ўлланма 2010 ИНТЕНЕТ САЙТЛАРИ: www.uznature.uz www.ziyonet.uz www.Google.ru www.uzstudent.uz www.voydod.uz www.uzvip.uz
Купить
  • Похожие документы

  • Jamiyat va tabiatning o’zaro tasiri
  • Qobiq- trubali, spiralsimon. Zmeyevikli va plastinali isitkichlarni, hamda ularning hamma elementlari qurilmalarini hisoblash va loyihalash.
  • Экологик аудит. Сувдан ва ердан фойдаланувчи корхоналарни экологик аудити процедураси
  • Ерларни қайта тиклаш тадбирлари ва ифлосланишни баҳолаш тартиби
  • Ekologiya yakuniy testlar bazasi 200 talik

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha