Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1.6MB
Покупки 0
Дата загрузки 23 Сентябрь 2019
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Экология

Продавец

Bohodir Jalolov

Ўзбекистон хавосини саклаш муаммолари

Купить
FokinaLida.75@mail.ruМавзу: Ўзбекистон хавосини саклаш муаммолари www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ruРЕЖА: • Атмосфера хавосининг ифлосланиши ва унинг олдини олиш 1. Атмосфера хавосини ифлослантирувчи манбалар 2. Узбекистонда атмосфера хавоси ифлосланишининг хозирги ахволи 3. Органик ёкилги ёкилиши натижасида углероднинг ажралиб чикиши 4. Атмосфера хавоси ифлосланишининг ижтимоий- иктисодий окибатлари 5. Атмосфера хавосини мухофаза к,илиш тадбирлари мажмуаси www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ruАтмосфера хавосининг ифлосланиши ва у нинг олдини олиш • Атмосфера — Ер куррасининг ташки кобили, унинг барча табиий жараёнлардаги ахамияти нихоятда катта. У аввало Ер сатхининг умумий иссиклик режимини бир маромда саклайди, коинотдан келадиган турли зарарли осмон жисмлари таъсиридан асрайди. Атмосфера циркуляцияси махаллий иклим шароитларига таъсир этади ва у оркали дарёларнинг сув режими, тупрок,усимлик шароитларига, шунингдек релъеф хосил булиш жараёнларига таъсир курсатади. Хаво-Ерда хаётнинг вужудга келишида зарурий омил. www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru• Атмосферанинг газ таркиби куйидагича (хажм буйича фоиз хисобида) азот-78. 09, кислород- 20. 95, аргон-О. 93, углерод (II) оксиди- 0,03, неон-0,00018. Атмосферада шунингдек, сув буглари мавжуд. Атмосферанинг таркибига инсоннинг хужалик фаолияти борган сари купрок таъсир курсатмокда. www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ruАтмосфера хавосини ифлослантирувчи манбалар • Атмосферани ифлослантирувчи чикиндилар одатда икки кисмга булинади: газсимон ва каттик моддалар, шундан газли моддалар бутун чикиндиларнинг 90%, каттик моддалар эса 10% ини ташкил этади. Атмосферани ифлослантирувчи манбаларни табиий ва ишлаб чикариш-маиший жараёнлар ташкил килади. Табиий манбаларга чанг, чанг-тузон, вулконларнинг отилиши, коинот чанглари ва бошкалар хос. Табиий манбалардан келадиган ифлослантирувчи моддаларнинг 3/4 фоизи ноорганик генезисга эга. Булар нураш махсулотлари, тупрок, доналари, туз, микроорганизмлар ва бошка. Табиий манбалардан атмосферага кушилган турли моддалар маълумотларга караганда, хар хили урта FokinaLida.75@mail.ru www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru• 80 - йилларнинг охирида дунё буйича йилига тахминан • 600*109 т саноат-маиший чикиндилар атмосферага чикарилган. Эндиликда атмосферанинг сунъий манбалар хисобига чикиндилар билан ифлосланиши борган сари кучайиб бормокда. Иссиклик электростанциялар тутун билан бирга xaaora олтин- гугуртли ва карбонат ангидрит газлар ва бошка бирикмаларни, металлургия, айникса, рангли металлургия корхоналари, газ холда азот оксидлари, водород сулъфид, углерод оксид, хлор, фтор, аммиак, фосфор бирикмалари, турли металл заррачалари ва бирикмалари, симоб, маргимуш; худди шундай чикиндиларни кимё корхоналари, цемент ишлаб чикарувчи ва пахта тозаловчи заводлар куплаб чанг чикаради. Масалан, FokinaLida.75@mail.ru• Хавони ифлослаштиришда автомобиль транспортининг хиссаси жуда хам юкори. Ички ёниш двигателлари ташкарига чикариб ташлаган чикиндилари таркибида углерод оксиди, азот куш оксиди, углеводородлар, алъдегидлар, куя, бен(а) прея ва бошка кимёвий ашёлар мавжуд булади. Олимларнинг таъкидлашича, чикиндилар таркибида карийб 200 номдаги компонентлар борлиги аникланган. Хозирги вактда дунёда 500 млн.дан зиёд автомобиллар мавжуд булиб, уларнинг 80 млн.таси юк, тахминан 1 млн.таси автобуслардан иборат. Янги аср бошларида автомобиллар сони 700-800 млн.га радар ортиши тахмин килинмокда. Мугахассисларнинг апик,лашича, бир енгил автомобиль йил давомида 4 т дан купрок кислород ютиб, FokinaLida.75@mail.ru www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru Ў збекистонда атмосфера хавоси ифлосланишининг хозирги ахволи • Узбекистонда моддий ишлаб чикаришнинг кенг микёсларда ривожланиши Чирчик, Охангарон, Фарюна водийсида, Кизилкум паст токари этакларида, Сурхондарё, Кашкадарё, Зарафшон вохаларида бир неча саноат ва транспорт тугунлари, шахарларни таркиб топишига олиб келди. Саноат ишлаб чикаришининг бекиёс даражада тараккий килиши атроф мухитни, хусусан атмосфера хавоси ифлосланишга таъсир этмокда. Саноат шахарлари купрок, тог водийларида жойлашганлиги туфайли хавонинг уз-узини тозалаш хусусияти анча чегараланган, яъни ток водой шамоллари ифлосланган хавони ток зтаклари томон суриб кетади, натижада бу х;удудларда жойлашган вохалар ва шахар FokinaLida.75@mail.ru• ХХ асрнинг 80-йилларида Узбекистонда атмосфера xaвoсига чикарилган чикиндиларнинг жами микдори 4,1-4,3 млн. т атрофида, шундан 1,3-1,5 млн. т стационар, 2,6-2,9 млн. т си харакатдаги манбалар хиссасига тугри келган (2-расм). 1990 йилдан эътиборан хавога чикарилаётган чикиндилар йил сайин камайиш йуналишига утди. Бу хол асосан ишлаб чикаришнинг камайиши ва ёкилищан камрок, фойдаланиш (63% ), шунингдек, табиатни мухофаза килиш тадбирларининг тадбик килиниши (37%) билан боглик. Чет эл фирмалари билак курилган янги корхоналар лойихада атроф мухитни иложи борича камрок ифлосланишини назарда тугган холда амалга оширилаёгганлиги туфайли хамда мавжуд саноат корхоналари ч FokinaLida.75@mail.ru• Атмосфера хавосини ифлослантирувчи устувор чикиндилар республикада асосан углерод оксиди (карийиб 50 4 ), олтин- гутурт (II) оксиди (15%), учувчи углеводородлар(15%), азот (II) оксиди(9%), каттик аралашмалар(7%) ташкил килади. Умуман олганда минтаиада асоснй ифлослантирувчи чииинди- лар буйича уртача йиллик курсаткичлар хавфли курсаткичлардан пастрок. Куйида Тошкент шахрида атмосфера хавосининг ифлосланиши тадрижий равишда берилган ( 1 -жадвал). www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru 1 -жадвал www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru• Атмосфера давосининг сифат курсаткичлари буйича республика шахарлар, мутахассисларининг фикрича, учта гурухга: ажратиш мумкин: атмосфера хавосининг ифлосланиши юкори даражада булган шахарлар, буларда бир катор захарли моддаларнинг энг юкори концентрацияси РЭМдан 2-5 марта куп булади. Буларга Тошкент, саноат шахарлари: Олмалик(формальдегид буйича PЭM 6 марта, мис буйича РЭМ 5 марта, маргимуш ва фтор буйича РЭМ 2-4 марта, кургошин РЭМ буйича 2 марта куп), Ангрен(чанг ва азот оксидлари РЭМдан 3 мартадан куп), Охангарон(азот оксиди буйича РЭМдан 11 марта куп, кургошин РЭМ буйича 3 марта куп), Чирчик, (захарли газлар буйича 6-10 марта куп, цемент, чанг РЭМ буйича 6 марта куп, FokinaLida.75@mail.ru www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru• Саноат ишлаб чикаришнинг атмосфера хавосини ифлослантиришдаги улуши куйидагича (% хисобида): ёкилги саноати- 40, электроэнергетика-28, металлургия- 14, курилиш индустрияси-5, кимё саноати-3 ни ташкил килади. Ёкилги саноатининг хавони ифлослантирищдаги хиссасининг катгалиги аввало табиий газ, нефть конларида маълум микдордаги ёкилги турларининг ёниш учун сарф этилиши (газ конларида машъалларнинг мавжудлиги), кумир конларида кумирнинг бир кисмининг чанг сифатида осмонга кутарилиши, ёниши, нефть махсулотларининг ёниши ва бошка жараёнлар билан тушунтирилади. www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru• Республикада харакатлаги транспорт турларидан хавога кутарилаётган чикиндиларни хисобга олиш йулга к у йилмаган. Маълумотлар ёкилги согиладиган пунктларидан олинган ахборотлар асосида хисоб-китоб килиш билан уларда канча чикиндиларнинг хавога кутарилганлиги аник,панади. Бу йул билан килинган хисоб- китоб тахминан 10% атрофида хатоликка олиб келиши мумкин. www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ruАтмосфера хавоси ифлосланишининг ижтимоий- иктисодий окибатлари • Инсоннинг ифлос хавода нафас олиши купгина кунгилсиз окибатларга олиб келади, баъзан бу хол улим билан тугайди. • Атмосфера хавоси таркибида кургошин, маргимуш, мис ва бошка овир металларнинг каттик, бирикмалари, олтингугур г гази, углерод оксиди, фтор бирикмаси, азот оксиди, аммиак, углеводородлар, бошка газсимон ва суюк, моддалар микдори РЭМ даражасидан ошиб кетса бундай хаво тарик организмга катта таъсир курсатади. Чунончи, олтингугурт (II) оксиди ва унинг бошка бирикмалари хар хавода 0,85 мг дан зиёд булганда кузнинг шиллик, пардасини ва нафас олиш йулини яллиглантиради; олтингутурт гази FokinaLida.75@mail.ru• Углерод оксидининг РЭМ 0,5 мг дан ортиши гемоглобин харакатини кучайтиради, тукималард~ кислороднинг етишмаслигига олиб келади, асаб ва юрак-кон томирлари тизимларининг бетартиб харакатини келтириб чикаради, атесклерознинг келиб чикишига сабабчи булади. Бош айланиш, бош окрик, кучли ялликланиш, юракнинг кучли уриши, уйкунинг бузилиши кузатилади. • Фтор, фторли водород бирикмалари микдори РЭМ 0,005 мг цан зиёд булса, тери ва кузнинг шиллик пардаси нескин яллигланади, бурундан кон келади, тумов, йуталиш, атеросклероз кучаяди. Азот икки оксиди микдори РЭМ 0,06 дан ортса организмда упка ва нафас йулларини кучли яллиглайди, уларда шамоллашнинг вужудга кели FokinaLida.75@mail.ru• Курюшин ва унинг бирикмалари РЭМ 0,0017 мг дан ортганда тупланиш хусусиятига эга булади (организмда захарли моддаларнинг йигилиши)ионнинг таркибини узгартиради ва мия суягига таъсир курсатади, мускулларнинг кучсизланишини оширади, асаб тизимини бузади, бош миянинг шамоллаши, буйрак ва жигарнинг зарарланиши кузатилади. Болалар учун хавфли, жисмоний исиши секинлашади. Табиий кувшин таъсирида организмда модда алмашуви бузилади, болаларнинг аклий жихатдан оркада колиши ва миянинг хроник касалланиши содир булади. Атмосфера хавосининг ифлосланиши нафакат нисон саломатлиги, шунингдек, чорва молларининг касалланишига фаол таъсир этади. Турсунзода шах- ридаги алюминий корхонасининг 80-йилл FokinaLida.75@mail.ru www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru• Тошкент вилоятида 50-йиларда жуда хам сифатли ва шираси юкори булган холма-хил ковун-тарвузлар етиштирилган, 60-70- йиллардаёк уларни пошиб етилишига хавони ифлосланишининг фаол таъсири туфайли улар бутунлай экилмай куйилди. Эндиликда бу вилоятда ковун хам торвуз хам экилмайди. Худди шундай ахвол Фаргона вилоятида содир булмокда. www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru• Узбекситонада атмосфера хавосининг ифлосланиши натижасида унинг салбий иктисодий окибатлари хам етарли даражада юз бермокда. Олтингугурт икки оксиди маданий усимликлар учун захарли хисобланади. Нам хавода сульфат ишкор хосил килади, ёгингарчилик вактида унга кушилиб ишкорли ёмгир» булиб тушади. Бу ходиса республика худудида унчалик кенг таркалмаган булса хам, лекин саноат шахарлари атрофида «ишкорли ёмгир» мевали дарахтларни бахорда баргларини тешиб юборади, етилиб келаётган меваларнинг сифатини бузади, яъни турли хил буртмалар вужудга келади. Баъзан мевали дарахтларнинг барглари умуман куриб колади ва бунинг окибатида дарахтзорларнинг меъёрида усиши учун кулай FokinaLida.75@mail.ruАтмосфера хавосини мухофаза килиш тадбирлари мажмуаси • Узбекистонда бошка давлатлар катори атмосфера хавосини мухофаза килиш ишлари Узбекистон Республикаси Олий Мажлиси кабул килган «Атмосфера хавосини мухофаза килиш тугрисида»ги конун асосида амалга оширилади, бу конун УзР Олий Мажлиси томонидан 1996 йил 27 декабрда тасдикланган. Атмосфера хавосини мухофаза килиш куп омилларга боглик www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru• 1) автотранспортдан чикадиган зарарли чикиндиларни имкони борича камайтириш; • 2) саноатга кам чикитли ва чикиндисиз технологияни жорой этиш; • 3) маиший чикиндиларни ёкишга бархам бериш; • 4) минерал хомашёлар казиб олинадиган конларда ва карерларда турли газ, чанг ва бош к аларни хавога чикишни минимал микдоригача камайтириш ва бошк,. (З-чизма). Хавони энг куп автотранспорт захарлаши туфайли асосий эътиборни саноат билан бирга транспортнинг шу турига каратиш максадга мувофик. Аввало хар бир автомобилни соилом тутиш билан бирга унда фойдаланилаёгган ёкилги турига ахамият бериш даркор. Амалда фойдаланилаётган этилли бензин та FokinaLida.75@mail.ru• Ёкилгидан фойдаланишда дизел двигатели билан харакатланувчи автомобиллар хам иктисодий, хам экологик тозалик жихатдан устуворликка эга. Дизел двигатели билан харакатланувчи автотранспортда ташцарига чикарилаетган чик,индиларнинг жами захарли даражаси бензин билан юрувчи автомобилларга караганда 3 марта кам. Лекин баъзида дизел ёкилгиси билан харакатланувчи автобус ёки юк автомашиналаридан кучюк, кора тутун чикаёттани кузатилади. У чала ёнган углерод булиб, куядан иборат. Тутун автомобилнинг носогломлигидан хабар беради. Лекин дизел ёкилгисида кургошин йук, углеро д оксиди ва углеводородлар микдори 50- 90 % кам. Гап автотраспортдан хар доим соколом хол д а фойдаланишга FokinaLida.75@mail.ru• Нефть махсулотларининг борган сари кимматлашиб бораёттанлиги ва атмосфера хавосининг ифлосланишида автотранспортнинг хиссаси катталигини эътиборга олган холда автомобилларни электр токи асосида харакатта келтириш буйича амалий ишлар килинмокда. Бу холга 70-йилларнинг бошларидаги нефть кризиси катта туртки булди. 80-йилларда ишлаб чикилган Австралия электромобиллари тезлиги соатига 130 км га тенг, лекин бир марталик электр билак таъминлаш бор-йуги 200 км масофага етди. Хали бу борада юкори техник самарадорликка эришиш учун куп ишлар бажарилиши даркор. Ривожланган мамлакатларда электромобилларнинг энг самарали турини яратиш буйича талай ишлар килинмокда, албатта бу ма FokinaLida.75@mail.ru www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru• Ишлаб чикариш жараёнида хар кандай мосламаларнинг урнатилишига карамай хавонинг ифлосланиши содир булиши давом этади. Бу борада чикиндисиз ва кам чикупщили ишлаб чикариш технологиясининг кулланиши юкори самара беради. Хомашёни мажмуали ишлаш ва мавжуд технологияни такомиллаштириш йули билан чикупщисиз ишлаб чикаришга эришилади. Бунинг натижасида атроф мух,итга зарарли модцалар бутунлай чикмащди. www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru• Чикиндисиз технологияда ишлаб чикаришни шундай ташкил килиш зарурки, бунда «табиий ресурслар-ишлаб чикариш- истеъмол-иккиламчи ресурслар» занжирининг хар бир тутунида хомашё мажмуали фойдаланилади, энергия исроф килинмайди, махсулотлар тегишли сохалар буйича фойдаланишга йуналтирилади. Бинобарин, бу жараёнлар негизида атмосфера хавоси бутунлай зарар курмайди. Нихоятда самарали чикиндисиз ва кам чикьпщили технология Муборак газни кайта ишлаш корхонасида, Бухоро нефтьни кайта ишлаш мажмуасида тулиги билан кулланилмокда, янгитдан курилаётган Шуртан газ-кимё мажмуасида, Талимаржон ИЭСида бу технология хисобга олинган. www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru• Саноат ривожланган ва транспорт катнови кучли булган шахарларда санитария-мухофаза минтакалари вужудга келтириш айни муддао. Сабаби- саноат корхоналари одатда 500- 1000 метр, баъзан 5-7 км масофага кадар атроф мухит хавосигa кучли таъсир курсатади. Шуни эътиборга олиб мазкур минтака яшил дарахтзор, бутазор ва гулзордан ёки утлокдан иборат булгани маъкул. Дарахт аввало шовкинни ютади, чанг ва турли кимёвий газли чикиндиларни тозалайди. 1 га. майдондаги урмон йилига 32 кг дан 63 кг гача чангни ютади, углерод икки оксидини ютиб кислород ишлаб чикаради. www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ru www.arxiv.uz FokinaLida.75@mail.ruФойдаланилган адабиётлар 1. И. А. Каримов. Ватан саждагох каби мукаддасиди. Узбекистон. 2. И.М.Култивасов, Х.М.Охунов. Ўсимликлар экологияси. Т. «Ўқитув ч и».1990 3. С.Мустафоев, А.Холмуродов. Ўсимликлар биоекологияси. 4. Т. «Ўқитув ч и».1992 5. Новиков Ю.В. Природа и ч еловек. М. «Просве ш ение» 1991 6. Тўхтаев А. Экология. Т. Ўқитув ч и 1988 7. Ш одиметов Ю. Ижтимоий экологияга кири ш . Т. Ўқитув ч и. 1996 8. Г.В.Стадницкий, А.И.Родионов. Экология. Москва., «В ысшая ш кола».,1988, 34с. 9. А.Эрга ш ев “Умумий экология”, Т.”Ўқитув ч и” 2003 й 10. http://library.tuit.uz/ www.arxiv.uz
Купить
  • Похожие документы

  • Jamiyat va tabiatning o’zaro tasiri
  • Qobiq- trubali, spiralsimon. Zmeyevikli va plastinali isitkichlarni, hamda ularning hamma elementlari qurilmalarini hisoblash va loyihalash.
  • Экологик аудит. Сувдан ва ердан фойдаланувчи корхоналарни экологик аудити процедураси
  • Ерларни қайта тиклаш тадбирлари ва ифлосланишни баҳолаш тартиби
  • Ekologiya yakuniy testlar bazasi 200 talik

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha