Қишлоқ хўжалиги корхоналарида бухгалтерия ҳисобини такомиллаштириш хусусиятлари - Экономика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	805.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	27 Сентябрь 2019
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Экономика

Қишлоқ хўжалиги корхоналарида бухгалтерия ҳисобини такомиллаштириш хусусиятлари

Купить

Қишлоқ хўжалиги корхоналарида бухгалтерия ҳисобини такомиллаштириш хусусиятлари 5230900 – “Бухгалтерия ҳисоби” таълим йўналиши бўйича бакалавр даражасини олиш учун БИТИРУВ МАЛАКАВИЙ ИШИ 1

Кириш I боб. Иқтисодиётни модернизациялаш шароитида қишлоқ хўжалиги корхоналарида ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш жараёнини ҳисобга олишнинг назарий асослари 1.1. Қишлоқ хўжалиги корхоналарида бухгалтерия ҳисобининг ташкил этилиши хусусиятлари 1.2. Қишлоқ хўжалиги корхоналарида ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш жараёнини бошқарув ҳисобида акс эттириш хусусиятлари II боб. Қишлоқ хўжалиги корхоналарида ёрдамчи ва умумишлаб чиқаришни ҳисобга олишни ташкил қилиш 2.1. Ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш харажатларининг дастлабки ва йиғма ҳисоби 2.2. Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатларни ҳисобга олиш ва уни такомиллаштириш 2.3. Қишлоқ хўжалиги корхоналарида умумишлаб чиқариш харажатларининг ҳисоби ва уни такомиллаштириш III боб. Қишлоқ хўжалиги корхоналарида ёрдамчи ва умумишлаб чиқаришлар аудитини ташкил қилиш

Кириш Ўзбекистон Республикасининг мустақилликка эришганлиги туфайли иқтисодий ислоҳотларни босқичма-босқич амалга ошириш, бозор иқтисодиётининг ҳуқуқий асосларини яратиш, демократик давлат қуриш ва уни ривожлантиришнинг шарт- шароитлари яратилди. Ривожланган давлатларнинг бошқариш усуллари ва шаклларининг Ўзбекистон Республикаси иқтисодиётига тадбиқ этилиши барча корхоналарга тааллуқлидир. Бу жараён, айниқса, иқтисодиётни модернизациялаш шароитида муҳим аҳамият касб этиши лозим. Бу ҳақда Президент И.Каримов шундай дейди: «Биз жорий этган бундай механизм банкрот корхоналарда ишлаб чиқариш фаолиятини қайта тиклаш, ишлаб чиқаришни модернизация қилиш, техник ва технологик янгилаш учун банклар томонидан қўшимча инвестиция киритиш, ана шундай корхоналарни молиявий соғломлаштириш, янги турдаги м

Ушбу малакавий ишнинг мақсади қишлоқ хўжалиги корхоналарида ёрдамчи ва умумишлаб чиқаришлар ҳисоби ва аудитининг ҳозирги ҳолатини ўрганиб чиқиб, камчиликларини ёритган ҳолда уни такомиллаштириш бўйича тегишли хулоса ва таклифлар бериш ҳисобланади. Ушбу битирув малакавий ишда Ўзбекистон Республикасидаги қишлоқ хўжалигидаги корхоналар фаолиятининг ижобий ютуқлари, мавжуд муаммолари ва уларни бартараф этиш йўллари ҳамда такомиллаштириш масалалари кўриб чиқилган. Иқтисодиётни модернизациялаш шароитида қишлоқ хўжалиги корхоналарида ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатларининг таркиби, уларни бухгалтерия ҳисобида юритиш ва тармоқда маҳсулот таннархини аниқлашни такомиллаштириш, ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш харажатлари ва маҳсулот таннархи аудитини ташкил қилишда бухгалтерия ҳисобининг халқаро стандартл

I боб. Иқтисодиётни модернизациялаш шароитида қишлоқ хўжалиги корхоналарида ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш жараёнини ҳисобга олишнинг назарий асослари 1.1. Қишлоқ хўжалиги корхоналарида бухгалтерия ҳисобининг ташкил этилиши хусусиятлари Ўзбекистон Республикасида аҳолининг асосий қисми ҳам, иқтисодий салоҳиятимизнинг катта улуши ҳам қишлоқ хўжалигига тўғри келади. Шу сабабли бизнинг жамиятимизда янгиланиш, биринчи навбатда, қишлоқ хўжалиги соҳасидан бошланиши зарур. Шу мақсадда аграр муносабатларни иқтисодий ислоҳ қилишнинг ҳуқуқий асослари барпо этилди, натижада кўп мулкчиликка асосланган хўжалик юритувчи субъектлар сони кўпайди. Президентимиз И.Каримовнинг ташаббуси билан юртимизда 2009 йилнинг «Қишлоқ тараққиёти ва фаровонлиги йили» деб эьлон қилиниши, шу муносабат билан қабул қилинган Дав

йиллигига бағишланган тантанали маросимдаги маърузасида мазкур дастур доирасида амалга оширилган ишлар ва эришилган натижалар тўғрисида батафсил тўхтаб ўтди. Маълумки, «Қишлoқ тaрaққиёти вa фaрoвoнлиги йили» Давлат дастури 105 та бандни ўз ичига олувчи 9 та бўлимдан иборат (2.6.1-жадвал). 2.6.1-жадвал. «Қишлoқ тaрaққиёти вa фaрoвoнлиги йили» Дaвлaт дaстурининг асосий йўналишлари Бўлим-лар Дастурнинг асосий йўналишлари I Қишлоқда яшовчиларнинг манфаатларини янада тўлиқроқ таъминлаш учун қонунчилик ва меъёрий-ҳуқуқий базани янада такомиллаштириш ва мустаҳкамлаш II Қишлоқда уй-жой ва ижтимоий соҳа объектларини қуришни лойиҳалаштириш, қишлоқ аҳоли пунктларини архитектуравий режалаштиришни ташкил қилиш тизимини тубдан такомиллаштириш III Қишлоқ жойларда ижтимоий ва ишлаб чиқариш инфратузилмани

Қонунчилик Палатаси томонидан Ўзбекистон Республикасининг «Қишлоқ ва сув хўжалигидаги иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонунчилик ҳужжатларига ўзгариш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги қонуни қабул қилинди. Қишлoқ xўжaлигидaги ислoҳoтлaрни чуқурлaштириш, сoҳaнинг мoддий-тexник бaзaсини мустaҳкaмлaш, энг муҳими, қишлoқ xўжaлиги иқтисoдиётини юксaлтириш, юртимизни oбoд этиш йўлидa тoбoрa ҳaл қилувчи кучгa aйлaниб бoрaётгaн фeрмeрлик ҳaрaкaтининг сaмaрaсини янaдa oшириш мaқсaдидa йирик кўламдаги ишлaр амалга оширилмоқда. Айниқса, «Қишлoқ тaрaққиёти вa фaрoвoнлиги йили» дaстури дoирaсидa eрнинг унумдoрлигини oшириш, унинг мeлиoрaтив ҳoлaтини яxшилaш бўйичa ҳaм сaлмoқли нaтижaлaргa эришилди. Жумладан, дастур доирасида 10 минг килoмeтрдaн o

меъёрлаштириш, таҳлил ва назорат жараёнларини амалга ошириш, яъни самарали бошқарув қарорлари қабул қилишнинг муҳим воситаси бўлиши учун зарурий асос бўлиши керак. Шу нарса равшанки, юқорида санаб ўтилган барча талабларни қондириш учун ахборотни тўплаш, ишлов бериш ва акс эттиришнинг турли усулларидан фойдаланиш зарур. Иқтисодий жиҳатдан ривожланган мамлакатларда бу муаммо бухгалтерлик ҳисоби бутун тизимини икки кичик тизим: молиявий ва бошқарув тизимига бўлиш шарофати билан ҳал этилган. Бошқарув ҳисоби эса корхонани бошқаришнинг ички вазифаларини ҳал этишга мўлжалланган бўлиб, унинг «ноу-хау» ҳисобланади. Молиявий ҳисобдан фарқли ўлароқ бошқарув ҳисоби субъектив (хусусий) ва конфеденциал (сирли)дир, бироқ айнан у бошқарув қарорлари қабул қилишни таъминлашда асосий юкни зиммасига олади ва

Асримизнинг 40-йиллари охирида АҚШ ва §арбий Европанинг айрим мамлакатларида “ишлаб чиқариш ҳисоби” атамаси аста-секин “бошқарув ҳисоби” атамасига алмашина бошлади. Бу даврда бухгалтерлик ҳисоби бошқарув сиёсати шаклланиши ва ижро этилишида фаол иштирок эта бошлади, бухгалтер эса тахминлашга, режалаштиришга, қарорлар қабул қилиш ва корхона бошқарув хизматларини ахборот билан таъминлаш устидан назорат ўрнатишга эътибор қила бошлади, яъни унда бошқарув ва хўжалик қарорлари қабул қилиш соҳасида қўшимча функциялар пайдо бўлди. Бошқарув ҳисоби тикланиши ва ривожланиши йўлида мавжуд бухгалтерия базасида икки мустақил ҳисоб режаси – молиявий ва бошқарув ҳисобини қўллаш амалий қадам бўлиб қолди. Бундай бўлиниш сезиларли тарзда Европа мамлакатларининг ягона миллий режалари шаклланишига таъсир қила

Назаримизда, замонавий ишлаб чиқариш ҳисобини асосий боблари қуйидагича бўлиши керак. 1-чизма. Замонавий ишлаб чиқариш ҳисобининг асосий боблари Тўлдириш бўйича харажатлар ва даромадлар ҳисоби шуни кўрсатиш кераки, ҳисобот даврида маҳсулот (ишчи ва хизматчилар) ишлаб чиқариш харажатида корхонада харажатларни қиймат гуруҳлари изига келди ва булар (ишчи ва хизматчилар)ни сотиш жараёнида улар қандай уқдириб олинган. Жавобларни идроклари бўйича харажатлар ва даромадлар ҳисоби жавобгарликнинг ҳар бир маркази мавқесидаги натижаларини англаш учун корхона айрим бўлинмалари (жавобгарлик марказлари) ўртасида уларнинг аниқ тақсимланишига туғдириш керак. Ниҳоят, уларни элтувчилар бўйича харажатлар ва даромадлар ҳисоби ишлаб чиқариш олинган маҳсулотлар (ишлар, ҳизматлар) хар бир турини режалаштишришни

Мутлақо молиявий маъно касб этувчи хўжалик операциялари (қимматбаҳо қоғозлар билан қилинадиган операциялари, ижара ва лизинг операциялари ва ҳ.к.) бошқарув ҳисоби мазмуни доирасидан чиқиб кетади. Мавзунинг моҳияти унинг объектлари билан очилади. Аввал айтиб ўтилганидек, ташкилот ва унинг алоҳида тузилмавий бўлинмалари жавобгарлик марказлари трансферт (қиймати ўргартирилган) нархлардан фойдаланишни кўзда тутувчи ички нарх-наволар, бюджетлаштириш ва ички ҳисобот тизимининг харажатлари (жорий ва ялпи) ва даромадлари бошқарув ҳисобининг объектлари (манбалари) ҳисобланади. Бошқарув ҳисоби объектлари бошқарув ҳисоби услубининг асосини ташкил этувчи йўллар ва усуллар мажмуи орқали акс этирилади. Бошқарув ҳисобида хужжатлаштириш ва инвентаризация, баҳолаш ва калькуляция, ҳисоблар ва иккиламчи қайд

Бироқ барча қўлланилган чоралар кераклича самара бермади ва бошқарув ҳисобининг бусбутун тизимини яратишга имкон туғдирмади. Ҳозирги вақтда ҳам уни тиклаш йўлида маълум қийинчиликлар мавжуд. Кўпгина бош бухгалтерлар бунинг учун асосан, мавжуд солиқ тизимини айбдор қилиб кўрсатишади, гўёки у бошқарув ҳисобининг самарали тизимини ташкил этиш учун кўп вақт олиб қўяр эмиш. Шу билан бирга амалиётда кўрилганидек, маълум сабаблар мавжуд бўлишига қарамай, бухгалтернинг бухгалтерия субъектидан (қўғирчоғидан) бухгалтер-менежерга айланиши тенденцияси кўрсатила бошлади. У тобора кўпроқ ташкилот бошқарув фаолиятининг фаол субъекти бўлиб бораётир. Бошқарув ҳисоби - иқтисодий билимларнинг янги ялпи соҳасидир. Унинг катта афзаллиги ҳам шунда, чунки айнан финлар туташган жойда, турли илмий услублардан фойд

 сарфларни ва материал захираларини баҳолаш усуллари;  захираларга бўлган харажатларнинг кўрсаткичлари ҳақида маълумот йиғиш;  захираларга бўлган харажатларнинг ҳисоби;  ишлаб чиқаришда ишлатилаётган материаллар устидан назорат ўтказиш процедура (муолажа)лари;  таъминот-тайёрлов фаолиятини бошқариш концепциясини тузиш. Ишлаб чиқариш фаолияти хўжалик юритувчи субъектнинг асосий мақсадини- сотиладиган ва фойда берадиган маҳсулотнинг ишлаб чиқирилишини кўрсатади. Ишлаб чиқариш жараёнлари- ишлаб чиқаришнинг иккинчи босқичи. Ишлаб чиқариш тизимида марказий бўлган бу босқичнинг моҳияти маҳсулот ишлаб чиқаришга сарфланган харажатларни шакллантиришидадир. Ишлаб чиқаришнинг ҳолати унинг самарадорлиги, руҳий параметрлари, илмий- техникавий тараққиёт ютуқларини қўлланиш даражаси, ишчининг ишлаб

-чизма. Таннархни бошқариш тизимининг элементлари ва уларнинг ўзаро боғлиқлиги. Бошқарувнинг мажбуриятлари ишлаб чиқариш фаолияти харажатларининг услубиятларини алоҳида ўрганиш ва ҳисобда қўлланиладиган харажатларнинг гуруҳларини кенгайтириш асосида субъектлар учун ишлаб чиқариш бўлинмалари маҳсулотларининг таннархини назорат қилиш тизимини яратишни тақозо этади. Фаолиятнинг ишлаб чиқариш доирасидаги харажатлари ишлаб чиқариш технологиясига ва маҳсулот чиқариш ҳажмига боғлиқ бўлиб, чиқарилган маҳсулотнинг аниқ асосини ташкил этадиган харажатлар киради. Ишлаб чиқариш харажатларининг ҳисоби бухгалтерия ҳисобининг умумий тизимида аниқловчи ҳисобланади. Бошқарув ҳисоби меъёрий ҳужжатларга асосан тартибга солинган нарх кўрсаткичидаги харажатларнинг ҳисоби билан чегараланиб қолмайди. Унинг мазм

техник параметрларга нисбатан устунликлари бўлган маҳсулот ёки фаолиятни танлашни ўз ичига олади. Иккинчи босқич- тўғри шартнома ва мустақил бозорда сотиладиган ишлаб чиқариладиган маҳсулотларнинг номенклатураси ва ассортименти аниқланганда бозор стратегиясини яратишдан иборат. Бу босқичда доимий равишда бозорни ўрганиш ва ишлаб чиқариш номенклатурасини тартибга солиш йўли билан ишлаб чиқариш ва талаб баланслаштирилади. Маҳсулотни сотиш ва тақсимлаш- учинчи босқич. Бу функция сотиб олувчи томонидан у белгилаган вақтда ва белгилаган миқдордаги товарларни ташкил қилиш ва етказиб беришни ўз ичига оладиган ишлаб чиқарувчидан истеъмолчига бўлган товарларнинг ҳаракатидан иборат. Тўртинчи босқич маркетинг тизимида энг муҳими ҳисобланади. У ўз ичига реклама ва сотишни рағбатлантиришни олади. Рекла

Бошқарув- субъектнинг мақсадларига мувофиқ фаолиятини таъминлаш учун зарур бўлган режалаштириш, ташкил этиш, мотивация ва назорат жараёнидир. Бошқарув функцияларини бажариш учун хўжалик юритувчи субъектда унинг фаолиятини ёки бошқа ишлаб чиқариш бирликларини бошқарувчи ишчилар тўпламидан иборат бўлган бошқарув аппарати тузилади. Йирик субъектларда бошқарув аппарати бошқарув функцияларига мувофиқ равишда тузилади, кичик субъектларда эса битта таркибий бўлинма (бўлим, сектор) ёки алоҳида бажарувчи томонидан бир неча функциялар бажарилади. Бошқарув бўлинмалари билан биргаликда аппаратнинг бу қисми цехларда мужассамланади. Субъектни ва бўлимларни бошқаришда банд бўлган ишчилар сонининг нисбати "менеджмент" фанида аниқ кўриладиган кўп омилларга боғлиқ. Саноат корхоналарида ташкилий фаол

4730-ҳисобварақ - моддий қийматликларнинг камомади ёрдамчи ишлаб чиқаришларга ўтказилганида. Ёрдамчи ишлаб чиқариш томонидан тайёрланган маҳсулот, бажарилган иш ва кўрсатилган хизматлар қуйидаги ҳужжатлар асосида расмийлаштирилади: - юкхатлар - омборга топширилган тайёрланган инструментлар миқдори кўрсатилган ҳолда; - таъмирланган асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси - бажарилган ва топширилган ишлар ҳажмига; - маршрут варақалар - юк автомобиллари томонидан ташилган юк ҳажмига. 2310-ҳисобварақ кредитланганда қуйидаги ҳисобварақлар дебетланади: 1010, 1070, 1090 - ҳисобварақлар ишлаб чиқарилган эҳтиёт қисмлар ва ишлаб чиқаришдан қайтган чиқитлар киримга олинганида; 2610 - тузатиб бўлмайдиган бракнинг ҳисобдан чиқиши; 2810 - ҳисобварақ - ёрдамчи ишлаб чиқаришлар маҳсулотининг

журнал-ордернинг қатори бўйича кўчирилади. №10-1-журнал-ордер 10журнал- ордернинг давоми бўлиб ҳисобланади. Унда №10-журнал-ордердаги кредит бўйича ҳисобварақлар обороти акс эттирилади ва ноишлаб чиқариш ҳисобварақлар дебети билан корреспонденциялашади. Якуний маълумотлар жамланиб, кредит бўйича ҳисобварақлар оборот суммалари аниқланади ва Бош китобга кўчирилади. Бош китоб йиллик ҳисоботларни асосини ташкил этувчи якуний маълумотнома бўлиб ҳисобланади. Ушбу китобда маълум давр мобайнида ҳар бир ҳисобварақ бўйича хўжалик операциялари обороти акс эттирилади. 2.2. Ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатларни ҳисобга олиш ва уни такомиллаштириш Корхоналарда асосий ишлаб чиқариш билан бирга ёрдамчи ишлаб чиқаришлар ҳам мавжуд. Буларга таъмирлаш-тузатиш устахоналари, юк автотранспорти, от-улов транспорти,

асосий воситаларни таъмирлаш бўлимида акс эттирилиб, унда айрим таъмирлаш турлари ва тайёрланадиган деталларнинг аналитик ҳисоби юритилади. Бунда ишчиларнинг иш ҳақлари, ижтимоий суғурта ажарматлари, эхтиёт қисмлар ва тузатиш материаллари, ёрдамчи материаллар ва бошқа асосий харажатлари моддалар бўйича ҳисобга олинади. Умумишлаб чиқариш харажатларидан ташқари барча харажатлар бевосита харажатлар ҳисобланади, яъни бошланғич хужжатлар асосида бевосита тегишли объект ва таъмирлаш ишлари турларига ўтказилади. Таъмирлаш-тузатиш устахонасининг умумишлаб чиқариш харажатлари саноатдаги билан бир хил, улар умумий характерда бўлганлиги учун билвоситадир, шу сабабли улар аввал алоҳида аналитик счёт «Тузатиш устахоналари бўйича умумишлаб чиқариш харажатлари»да тўпланади. Бу харажатларга устахона мудир

километрнинг режадаги таннархи бўйича тегишли счётларга ўтказилади, йил охирида эса ҳақиқий таннархга етказиб тўғриланади. Юк автотранспорти ишини ҳисобга олишга доир дастлабки хужжат автотранспорт харажатлари ва иш вақти акс эттириладиган йўл варақаси, меҳнат шунингдек товар- транспорт накладнойларидир. Кўрсатилган хизматларнинг таннархини тонна-километр миқдорига кўра «ёрдамчи ишлаб чиқариш» счёти кредитидан харажатларнинг йўналиши ва вазифасига кўра кўрсатилган хизмат миқдорига мувофиқ тегишли харажат объектларига, яъни «Асосий ишлаб чиқариш» счётларига, «Реализация» (четга кўрсатилган хизматлар) ва бошқа счётларнинг дебетига ўтказилади. Тракторлар ҳам транспорт хизмат кўрсатадилар. Бу транспорт хизматлари бўйича харажатлар таркибига тракторчининг меҳнат ҳақлари, ижтимоий суғуртага ажра

кредитланади); таъмирлаш фондига ажратмалар («Таъмирлаш фонди») счёти кредит қилинади. Бошқа харажатлар. Мазкур ҳолатда калькуляция бирлиги бўлиб иш кун (от-кун, хўкиз-кун ва шу кабилар) ҳисобланади. Унинг таннархи барча харажатларни йилдаги озиқа- кунларининг, миқдорига тақсимлаб аниқланади, бундан олинган насл ва ёрдамчи маҳсулот, (гўнг, от қили, жун) қиймати чиқариб ташланади. Олинган насл ва ёрдамчи маҳсулот қиймати «От-улов транспорти» счётнинг кредитида акс эттирилади. Олинган насл катта ёшли иш хайвони 60 кун озиқа-кун давомида боқишга сарфланган суммага кўра баҳоланади. Гўнгнинг (ерга ўғит сифатида) тоннаси белгиланган нархда юнг, от қили ва бошқалар реализация нархида баҳоланади. От-улов транспортиинг хизматлари йил давомида тегишли счётларга режадаги таннархларида ўтказиб борилад

Трактор ва қишлоқ хўжалик машиналари амортизацияси, трактор аравалари, майдонча, шийпон, гараж машина-трактор паркнинг умумий мақсадларидаги бошқа асосий воситаларни таъмирлаш сарфлари, суғурта тўловлари, бошқа ишлаб чиқариш харажатлари йил бошидан бошлаб ўсувчи якунда «Машина-трактор паркини сақлаш ва ундан фойдаланиш» счётида машина турлари бўйича алоҳида ҳисобга олиб борилди. Йил охирида бу харажатлар тегишли объектларга белгиланган тартибда ўтказилади. Бунда деҳқончилик бўйича харажатларга бу харажатлар тегишли моддалар бўйича киритилади, жумладан, амортизация суммаси ва таъмирлаш харажатлари (ёки ажратмалар) «Асосий воситаларни сақлаш харажатлари» моддасида акс эттирилади. Суғурта тўловлари ва бошқа харажатлар мустақил модда сифатида акс эттирилади. Бино ва иншоотлар (машина-трактор п

- ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш билан банд бўлган ишлаб чиқарувчи ходимларга иш ҳақи ҳисобланганда: Д-т 2510-«Умумишлаб чиқариш харажатлари» - 37000 сўм. К-т 6710-«Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоб китоблар» - 37000 сўм. - умумишлаб чиқариш харажатлари маҳсулотлар таннархига ўтказилганда: Д-т 2010-«Асосий ишлаб чиқаришлар» - 20000 сўм. К-т 2510-«Умумишлаб чиқариш харажатлари» - 20000 сўм. Д-т 2310-«Ёрдамчи ишлаб чиқаришлар» - 17000 сўм. К-т 2510-«Умумишлаб чиқариш харажатлари» - 17000 сўм. Умумишлаб чиқариш харажатларининг ҳисоби алоҳида юритиладиган объектлар ўртасида тақсимлаш тартиби тегишли меъёрий ҳужжатларда акс эттирилган. Корхоналарда умумишлаб чиқариш харажатларини маҳсулот таннархига тўғри тақсимлаш катта аҳамиятга эга. Агарда, умумишлаб чиқариш харажатлари турли маҳсулот

Демак, тақсимланиши лозим бўлган 55000 сўм юқоридаги фоиз нисбатларида тақсимланади. 55000:100x55%=30250 сўм 55000:100 x45%=24750 сўм Биринчи ишлаб чиқариш бўлинмасида ишлаб чиқарилган маҳсулотлар таннархига 30250 сўм ўтказилади, иккинчи ишлаб чиқариш бўлинмасида ишлаб чиқарилган маҳсулотлар таннархига 24750 сўм ўтказилади. Умумий харажатлар миқдори 55000 (30250+24750) сўм. Юқоридаги муомалалар бухгалтерия ҳисобида қуйидагича расмийлаштирилади: Д-т 2010-«Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағи - 30250 сўм. К-т 2510-«Умумишлаб ишлаб чиқариш харажатлари» ҳисобварағи - 30250 сўм Д-т 2020-«Асосий ишлаб чиқариш» ҳисобварағи - 24750 сўм К-т 2510-«Умумишлаб ишлаб чиқариш харажатлари» ҳисобварағи - 24750 сўм. Ҳар қандай умумишлаб чиқариш харажатлари ўзларининг тақсимот базасига нисбатан юқоридаги тартиб

III боб. Қишлоқ хўжалиги корхоналарида ёрдамчи ва умумишлаб чиқаришлар аудитини ташкил қилиш ва такомиллаштириш 3.1. Корхонада ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш харажатлари аудитининг мақсад, вазифалари ва манбалари Ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш аудитининг мақсади ёрдамчи ва умумишлаб чиқаришда харажатларни асосли шаклланганлиги ва тўғри ҳисобга олинганлигини текширишдан иборат, чунки, пировард натижада, ишлаб чиқарилган маҳсулот (сотиб олинган товарлар)нинг сотишдан олинган якуний молиявий натижанинг ишончлилиги уларга боғлиқ. Ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш аудитининг вазифалари қуйидагилардан иборат: - дастлабки ҳужжатлар ва ҳисоб регистрлари маълумотлари бўйича ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш бўйича харажатларнинг таркиби ва тизимини ўрганиш; - ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш бўйича харажатлар билан

Хисобнинг ушбу бўлими бўйича дастлабки ҳужжатлар. Хисобнинг ушбу бўлими бўйича синтетик ва таҳлилий ҳисоб регистрлари. 11. Бухгалтерия ҳисоботи. Ўзбекистон Республикасининг “Аудиторлик фаолияти тўғрисида”ги, “Ширкатлар (кооперативлар) тўғрисида”ги, “Фермер (деҳқон) хўжаликлари тўғрисида”ги қонунларга мувофиқ ҳар бир хўжалик субъекти унинг ташкилий шаклидан қатьий назар аудиторлик хизматидан фойдаланиш ҳуқуқига эгадирлар. Худди шунингдек, аудиторлик фаолияти билан шуғулланувчи субъектлар шартномага мувофиқ ҳар қандай хўжалик субъектларига аудиторлик хизмати кўрсатиш ҳуқуқига эгадирлар ва шу асосда хизмат кўрсатади. Аудитор хизматига бўлган талаб-эҳтиёж қуйидаги ҳолатларга асосан вужудга келган: 1) маъмурият ва ахборотдан фойдаланувчилар мулкдорлар, сармоядорлар, кредиторлар ўртасида келишмо

Ўзбекистон Республикасида бухгалтерия ҳисобини юритишда асос бўлиб “Ўзбекистон Республикасида бухгалтерия ҳисоби тўғрисида”ги қонун ҳисобланади. Ушбу қонунда биринчи марта бухгалтерия ҳисобининг ҳуқуқий асослари яратилиши баробарида корхоналарнинг рахбарлари ва мутахассисларига бухгалтерия ҳисобининг услубий ва ташкилий масалаларини ечишда етарли даражада имтиёзлар берилди. Бундай имтиёзлардан бири хар бир корхона мустақил равишда ўзининг бухгалтерия ҳисоби тизимини яъни ҳисоб сиёсатини ишлаб чиқиши ва эълон қилиши мумкин. Ҳисоб сиёсатини ташкил қилинишини кўриб чиқишда хўжалик бўйича белгиланган тартиб, хўжалик бўлинмаларида ҳисоб ишларини юритиш ҳамда ишлаб чиқариш харажатларининг ҳисобини ташкил этилиши ва маҳсулот таннархини аниқлашнинг усуллари ва қоидаларининг энг аввало ҳуқуқий жиҳа

ҳисобот текшириладими? 4 Тўлиқлик Юк хатлари, чеклаб олиш хариталари, талабномалар, нарядлар, табеллар, ҳисоб варақалари олдиндан рақамланадими ва ундан мавжуд бўлмаган ва сохта ҳужжатларни аниқлаш учун фойда-ланиладими? Тестлаштириш натижаларига кўра корхона маъмуриятининг ишлаб чиқариш харажатларига нисбатан бўлган муносабати аниқланади. Аудитор аудитни режалаштиришда аудиторлик текширувини ўтказиш босқичлари кетма кетлигини, маълумотларни олиш учун муайян манбаларни ва аудиторлик таваккалчилигини аниқлаши лозим. Шунинг учун махсус дастурни тайёрлаш фойда беради. Бундай дастур намунаси қуйидаги жадвалда келтирилган. -жадвал Ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш бўйича харажатлар аудитининг дастури Текширилаётган корхона _________________________________________________________ Аудит даври _______

Режалаштирилган аудиторлик таваккалчилиги _____________________________________ Режалаштирилган аҳамиятлилик даражаси __________________________________________ Т. р. Аудит бўлимлари бўйича аудиторлик муолажалар рўйхати Ўтказиш даври Иж- ро-чи Аудиторнинг ишчи ҳужжатлари Из оҳ 1 2 3 4 5 6 1 ёрдамчи ва умумишлаб чиқаришга оид моддий харажатлар бўйича ҳисоб регистрлари маълумотларини текшириш ва уларни Бош китоб ҳисобварақлари билан солиштириш Ишлаб чиқариш моддий харажатлари тўғрисида ҳисобот, журнал- ордерлар, маши- нограммалар 2 ёрдамчи ва умумишлаб чиқаришга оид Иш ҳақини ҳисобга меҳнатга ҳақ тўлаш харажатлари ҳисоби олиш табели, ҳисоб- бўйича ҳисоб регистрлари китоб қайднома-лари, маълумотларини текшириш ва Бош журнал-ордерлар, китоб маълумотлари билан солиштириш маши-нограммалар 3 ёрда

сонли журнал-ордер ва бошқа ҳисоб регистрлари 9 Хом ашё ва материаллар тўғри Шартномалар, сарфланиши (ҳисобдан чиқарилиши)ни ҳисобварақ-фак- текшириш туралар, юк хат-лари, ҳисобдан чи- қариш далолат- номалари, мате- риалларни ҳисобга олиш варақалари, Бош китоб 3.2. Ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш харажатлари аудитини ўтказиш ва уни такомиллаштириш Ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш харажатларининг аудиторлик текшируви аудиторлик фаолиятида энг кўп меҳнат сарфини талаб этадиган жараёнлардан бири бўлиб, у катта диққатэътиборни талаб этади, кейинги ўзгаришлар киритилган меъёрий ва йўриқнома ҳужжатларини ҳамда корхона хўжалик юритиш фаолиятининг айрим турларида ишлаб чиқариш харажатлари тўғри ҳисобланиши бўйича ўзига хос бўлган хусусиятларга оид билимга эга бўлишни талаб этади. Шунинг учун, қуйида ишла

- моддий харажатлар (қайтариладиган чиқиндилар қиймати чиқарилган ҳолда); - меҳнатга ҳақ тўлаш харажатлари; - ижтимоий эҳтиёжларга ажратмалар; - асосий воситаларнинг эскириши (амортизация)си; - бошқа харажатлар. Ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш бўйича харажатлар ҳисоби тўғри юритилишини текширувига бевосита киришишда аудитор қуйидаги масалаларга алоҳида эътибор бериши керак: - харажатлар ҳисобида доимийлик тамойилига риоя қилиниши (яъни: йил бошида танлаб олинган ишлаб чиқариш харажатлари ҳисобини юритиш усули ва маҳсулот таннархини калькуляциялаш усули ўзгартирилмаслиги); - харажатлар ҳисобини юритиш бўйича танлаб олинган усул корхонанинг тармоқ ва техникавий-иқтисодий хусусиятларига мувофиқлиги; - ишлаб чиқариш харажатлари ҳисобот даврлари бўйича қай даражада тўғри чегараланиши; - танлаб оли

меҳнатга ҳақ тўлаш шакллари ва тизимларига мувофиқ бўлиши ва дастлабки ҳужжатлар асосида таннархга тўлиқ киритилиши лозимлигини назарда тутиши лозим. Ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш бўйича меҳнатга ҳақ тўлаш бўйича харажатларни текшираётганда, аудитор ишланмаган вақт учун, яъни: меҳнат таътили, ўсмирлар ва оналарнинг имтиёзли соатлари, жамоат ва давлат мажбуриятларини бажарган вақти учун ва бошқаларга тўловлар асосланган ҳолда амалга оширилганлигига эътибор бериши лозим. Меҳнатга ҳақ тўлаш харажатларига киритиладиган тўловлар: натура кўринишида бериладиган маҳсулот қиймати, турли қўшимча тўловлар ва устамалар синчковлик билан текширувдан ўтказилиши керак. Ёрдамчи ишлаб чиқариш бўйича асосий воситалар ва номоддий активлар бўйича эскириш ажратмалари қийматининг ҳақиқийлиги аудиторнинг эътиборид

Юқоридагилардан ташқари, бухгалтерия ҳисобини ҳам ислоҳ қилиш муҳим аҳамиятга эгадир. Ўзбекистонда бухгалтерия ҳисоби соҳасидаги ислоҳотларнинг асосий мақсади ривожланаётган бозор иқтисодиётини талабларига мувофиқ келадиган иқтисодий ахборот тизимини шакллантиришдир. Бухгалтерия ҳисоби ислоҳоти Ўзбекистонда иқтисодий ислоҳотни муваффақиятли ўтказишнинг муҳим шартларидан биридир, бу капитал бозорини ривожлантириш, хусусийлаштириш, ички ва ташқи инвестиция оқимини кенгайтириш, хусусий сектор фаолияти самарадорлигини баҳолаш учун ишончли ахборот асосини яратиш имконини беради. Ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш харажатлари ҳисоби бошқарув ҳисобининг асосий таркибий қисми бўлиб, унинг ҳисобини бухгалтерияда тўғри ҳисобга олиш муҳим аҳамиятга эга. Ҳар бир корхона фаолият юргизишдан мақсад фойда олишд

меҳнат харажатлари, ижтимоий суғурта ажратмалари, асосий воситалар ва номоддий активлар амортизацияси харажатлари бўйича меъёрдан четга чиқишларни аниқлаш имкони бўлмайди. Бизнинг фикримизча, ҳисоботда ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга олиш ва ҳақиқий моддий ва бошқа харажатларни маҳсулот таннархига тақсимлашда меъёрдан четга чиқишлар ҳар бир маҳсулот тури бўйича алоҳида ҳисобга олиниши керак. 4. Малакавий ишда ёрдамчи ва умумишлаб чиқаришлар аудитини ўтказишнинг амалий аҳамияти ёритилди. Унда ёрдамчи ва умумишлаб чиқаришлар аудитини режалаштириш тартиб баён этилди ва унга таҳлилий русум-қоидаларни ўтказиш, аудиторлик хатари каби иқтисодий омиллар таъсири атрофлича ўрганилди. Назаримизда, мулк эгалари ёрдамчи ва умумишлаб чиқариш жараёнини аудит ва назорат қилишдан мақсад

8. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикасининг 2009 йилги асосий макроиқтисодий кўрсаткичлари прогнози ва Давлат бюджети параметрлари тўғрисида”ги 1024-сонли Қарори. 2008 йил 29 декабрь. 9. Каримов И.А. “2012 йил Ватанимиз тараққиётини янги босқичга кўтарадиган йил бўлади”. - Т: “Ўзбекистон”, 2012. - 36 б. 10. Каримов И.А. Барча режа ва дастурларимиз ватанимиз тараққиётини юксалтириш, халқимиз фаровонлигини оширишга хизмат қилади. // – Т.: Ўзбекистон. 2011. – 48 б. 11. Каримов И.А. Мамлакатимизда демократик ислоҳотларни янада чуқурлаштириш ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш концепцияси. // - Т.: Ўзбекистон. 2011. – 56 б. 12. Каримов И.А. Асосий вазифамиз – Ватанимиз тараққиёти ва халқимиз фаровонлигини янада юксалтиришдир. // – Т.: Ўзбекистон. 2010. – 80 б. 13. Ка

35. Маликов Т.С., Ҳайдаров Ҳ.Н. Давлат бюджети. Ўқув қўлланма. Иқтисод-молия. Т., 2007. -85 б. 36. Маликов Т.С., Ҳайдаров Ҳ.Н. Бюджет даромадлари ва харажатлари.Ўқув қўлланма. Иқтисодмолия. Т. 2007. -245 б. 37. Ўлмасов А., Ваҳобов А. Иқтисодиёт назарияси. Дарслик. Шарқ. 2006. -4806. 38. Ваҳобов А.В., Маликов Т.С. Молия: умумназарий масалалар. Ўқув қўлланма. – Т.: “IQTISODMOLIYA”, 2008 йил. 39. Т.С.Маликов, Н.Ҳ.Хайдаров “Молия: умумдавлат молияси” Т: “IQTISOD-MOLIYA”, 2009 йил 40. Ваҳобов А., Жўраев А. Солиқлар ва солиққа тортиш. //Дарслик. –Т.: “Шарқ”. 2009. 41. Маликов Т., Жалилов П. Бюджет солиқ сиёсати. – Т.: Академнашр, 2011 й. – 462 б. 42. Юринова Л. Налоги и налогообложение. -СПб.: “ПИТЕР”. 2007. 43. Бодрова Т. Налоговый учет и формирование учетной политики для целей налогообложения.

Купить