Raqamli iqtisodiyotda bank va moliyaviy texnologiyalar - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	17 Апрель 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Raqamli iqtisodiyotda bank va moliyaviy texnologiyalar

Купить

RAQAMLI IQTISODIYOTDA BANK VA MOLIYAVIY TEXNOLOGIYALAR 1. Raqamli iqtisodiyotda bank tizimini barqaror rivojlantirish modellari 2. Moliyaviy hizmatlarni (Fintech) raqamlashtirish jarayonini amalga oshirish 3. Raqamli biznesini moliyalashtirish usullari RAQAMLI IQTISODIYOTDA BANK VA MOLIYAVIY TEXNOLOGIYALAR 1. Raqamli iqtisodiyotda bank tizimini barqaror rivojlantirish modellari 2. Moliyaviy hizmatlarni (Fintech) raqamlashtirish jarayonini amalga oshirish 3. Raqamli biznesini moliyalashtirish usullari

16.1. Raqamli iqtisodiyotda bank tizimini barqaror rivojlantirish modellari Raqamli bank — bu elektron aylanma modelidan foydalangan holda ishlaydigan filialsiz bank. Raqamli tarmoq raqamli bankning tayanchi bo lib, call-markaz, internet-banking, mobil ʻ banking va filiallar qo yilgan poydevorga qo shimchalar xolos. ʻ ʻ Birinchi marta “raqamli bank” yoki neobank atamasi 2014-yilda AQShda nashr etilgan Kris Skinnerning “Digital bank” kitobida batafsil tavsiflangan. 1989-yil oktabr oyida ish boshlagan First Direct (Buyuk Britaniya) filialsiz bank yaratishda birinchilardan bo ldi. ʻ Mijozlarga xizmat ko rsatish bank tomonidan telefon orqali ʻ amalga oshirildi. Birinchi kun davomida b

2015-2020-yillar davomida Yevropada raqamli banking tez o sishi kuzatilgan. ʻ Garchi Amerika bank raqobatchilari sekinroq sur’atda paydo bo lsa-da. ʻ An anaviy AQSh banklari o nlab ʼ ʻ yillar davomida chakana bank xizmatlarida ustunlik qilib kelgan. Biroq rivojlanayotgan raqobatchi banklar mijozlarga qulayroq va foydali xizmatlarni taqdim etish uchun raqamli texnologiyalardagi ilg or innovatsiyalardan ʻ foydalanadigan muqobil variantlarni taklif qilmoqdalar.

Raqamli banklar ilovalar yoki kompyuter orqali kirish mumkin bo lgan to liq raqamli xizmatni taqdim ʻ ʻ etadi. Bu ularning jismoniy mas’ullari yo qligini anglatadi. Biroq 24/7 ʻ mavjudlik, mijozlarga samarali xizmat ko rsatish, moliyani boshqarish va ʻ xavfsizlikni himoya qilishga yordam beradigan son-sanoqsiz xususiyatlar ushbu turdagi xizmat uchun jismoniy filiallarni talab qilmasligini anglatadi

Raqamli bank va klassik bank o rtasidagi asosiy ʻ farqlar Neobanklarni yaratuvchilar klassik bank tizimiga ya ni chakana bankka qarshi ʼ chiqdilar. Neobankning mohiyati shundan iboratki, neobank o zining mobil ilovasi ʻ asosida yuqori texnologiyali IT infratuzilmasi bilan ta minlangan bank operatsiyalarining ʼ yuqori texnologiyalari bilan ajralib turishi kerak. Aynan neobankning o ziga xos yuqori ʻ texnologiyali IT infratuzilmasi innovatsion bank mahsulotlari va jarayonlarini yaratish, ma lumotlar bazalarini integratsiyalash va ʼ boshqa xizmatlar bilan hamkorlik qilish uchun asos bo lib, o zgarishlarga tez moslashish ʻ ʻ imkonini beradi. Agar bu boshlang ich ʻ darajada

A s o s iy f a r q la r q u y id a g ic h a :1. Bank filiallarining to liq yo qligi; ʻ ʻ 1. 100 % “bank-mijoz” ning onlayn rejimida o zaro ʻ hamkorligi; 1. Tezkor mijoz onboarding(taxminan 35 marta bosish); 1. Sifatli va foydalanuvchilar uchun qulay mobil ilova, — qulay UX/UI mobil ilovasi; 1. Depozitlar va kreditlar bo yicha bozorda mavjud ʻ bo lganlarga nisbatan qulay shartlar; ʻ 24 / 7 rejimida tezkor, qulay, ishlaydigan aloqa markazi (xizmatni qo llab-quvvatlash). ʻ

Hozirda O'zbekistonda uchta raqamli bank faoliyat yuritmoqda. Bular: TBC Bank, Anorbank va Uzum Bank (Apelsin). TBC Bank va Anorbank banklari 2020-yilning mos ravishda aprel va avgust oylarida, (Uzum) Bank Apelsin esa 2021-yilning noyabr oyida Markaziy Bank litsenziyasini olgan.

16.2. Moliyaviy hizmatlarni (Fintech) raqamlashtirish jarayonini amalga oshirish Fintex moliyaviy texnologiyalar so’zining qisqartmasidan iborat. Ushbu tarmoq to’lovlar, kreditlash va investitsiyalash konsepsiyalarini zamonaviy raqamli elektron texnologiyalarga mos ravishda o’zgartirish maqsadida yaratilgan. Bular ichida eng perspektivi rivojlanayotgan yo’nalish to’lovlar va pul jo’natmalari tarmog’i hisoblanadi.

Kopchilikka TransferWize (mobil pul o’tkazmalari), Square (mobil to’lovlar), kraudfonding ( Kickstarter, Crowdcube, Smart Angels va boshqalar), kreditlash tizimlari ( LendingClub, Zopa, Pret d’Union ) kabi nomlar va tushunchalar juda yaxshi tanish. O’quvchilarimizdan ba’zi birlari esa bunday tizimlardan faol ravishda foydalanadilar ham. Bunday texnologiyalar moliyaviy taxnologiyalar bo’yicha eng rivojlangan davlatlarda – Britaniya, AQSH, Fransiya, Gonkong, Singapur ishlab chiqishgan va rivojlantirishmoqda. Bunday texnologiyalarning rivojlanishi an’anaviy moliyaviy texnologiyalarning krizisidan va unga bo’lgan ishonchning yo’qolishi tufayli paydo bo’ldi.

 Xuddi shuning uchun ham fintex juda katta ijtimoiy ahamiyatga ega bo’lgan innovatsiyadir. Hozirgi davrda chet elda ishlaydigan xodimlarning o’z vatanlariga pul jo’natishlari uchun mo’ljallangan WorldRemit va Remitlyservislari juda ommabop bo’lib ketgani tufayli ular mos ravishda $100 milliondan kamida $12,5 million investitsiyalar yig’a oldilar. Moliyaviy inqiroz davrida banklar nafaqat ishonchni yo’qotdilar, balki kredti olish jarayonini ham ancha murakkablashtirib yubordilar. Teng huquqli kreditlash deb nomlangan yangi moliyaviy texnologiyalar esa kredit olishni oson, shaffof, imkonli va tezkor qilishga muvaffaq bo’ldilar. Kredit oli

Rivojlangan mamlakatlarda fintex ishlanmalar eng avvalo onlayn servislarni rivojlantirishga qaratilgan, rivojlanayotgan davlarlarda esa bunday startaplar mobil telefonlarning keng bozoriga yo’naltirilgan. Telekommunikatsiyalar xalqaro ittifoqi ma’lumotiga ko’ra, dunyo aholisining 95,5% qismi mobil telefonlardan foydalanadilar – bu ma’noda mobil servislarning internetdan ko’ra samaradorroqligi ma’lum bo’ladi. M - Pesa deb nomlangan mobil pul o’tkazmalari servisi bank tashkilotlari yetishmasligi sharoitida Keniya va Bangladeshdagi iqtisodiy holatni o’zgartirishga ta’sir qildi.

O’zbekistonda moliyaviy texnologiyalarni rivojlantirishga nimalar to’siq bo’layapti va bunday muammolarni hal qilish uchun nimalar qilmoq zarurligini o’rganib chiqishga harakat qilamiz. Avvalo shuni aytish kerakki, respublikamizdagi moliyaviy-texnologik loyihalarning fundamental muammolari milliy iqtisodiyotdagi umumiy muammolar mavjudligi sababli yuzaga kelayapti. Bu soha bo’yicha potentsiyali i nvestorlar mamlakatimizdagi startaplarga investitsiyalar qilishga cho’chimoqdalar va pullarining qaytishdan havotirlanayaptilar. Shuning uchun ham Bloomchain orqali ekspertlar orasida so’rov o’tkazilganida, o’zbek moliya- texnologik sektoridagi faollik ko’pchilik hollarda tayyor texn

 Birinchidan , respublikamizda venchur korxonalar va ular bilan bog’liq bo’lgan venchur investitsiya la r rivojlanmagan yoki bunday mexanizmni bizning tadbirkorlar hali pishiq- puxta o’rganishmagan;  Ikkinchidan , mamlakatimizdagi tadbirkorlarning chet ellardagi moliyaviy texnologiya kompaniyalari va mutaxassislari bilan aloqalari maqtanalarli darajada emas. Chunki chet tillarni bilmaslik, bu sohadagi yangi adabiyotlarning mavjud emasligi yoki kamchilligi, yangi texnologiyalarga qiziqmaslik yoki ularni tushunmaslik innovatsion texnologiyalarni mamlakatimizda joriy qilish uchun o’ziga hos to’siq bo’lib turibdi;  Uchinchidan , ko’p yillar davomida bu sohaga yetarlicha e’tibor berilm

16.3. Raqamli biznesini moliyalashtirish usullari Yuzlab milliard dollarlik kattalikka ega bo’lgan jahon internet bozorining rivojlanishi nafaqat tadbirkorlar uchun qiziqarli, balki investorlarni ham o’ziga jalb qiladi. Chunki bu sohada tavakkalchilik miqdori ancha katta bo’lishiga qaramay, elektron biznesga bo’lgan investitsiyalar 3-5 yilgahca bo’lgan muddatlard a Forbes ning ma’lumotlariga ko’ra, 1000% gacha daromad keltirishi mumkin ekan. Shuning uchun ham venchur fondlar elektron biznes yo’nalishidagi loyihalarga ularning boshlang’ich bosqichlaridayoq yaxshi niyat bilan pullar jalb qiladilar.

 “ MoneyTreeTM:Venchur bozori navigator ” ning ma’lumotlariga ko’ra, 2013 yilning uchta choragida amalga oshirilgan venchur kelishuvlarning 157 tasidan 138 tasi IT -loyihalarga to’g’ri kelganligini ko’rish mumkin. Keyingi yillarga investorlar medisinadagi, ta’limdagi, biotexnologiyadagi, transportdagi va moliya so h asidagi loyihalarga ham faol investitsiyalarni amalga oshirmoqdalar. Bunday investorlarga misol qilib, i2bf fondini, Bright Energy ( al’ternativ energetika ) fondini, QWave ( kvant texnologiyalari ) fondini, Biopress Capital Ventures va Maxwell Biotex ( biotexnologiya ) fondlarini keltirish mumkin. Bright Capital venchur fondi top-menejerining fikriga ko’ra, indus

Trasmilliy korporatsiyalar innovatsion loyihalarga quyidagi bir qancha usullar vositasida kirishlari mumkin: - To ’ g ’ ridan - to ’ g ’ ri ( bevosita ) investitsiyalar – bunda tavakkalchilik darajasi juda katta bo ’ ladi , ammo juda katta foydaga ham ega bo ‘ lish mumkin ; - O’zining kichik innovatsion korxonasini tashkil qilish; - Korporatsiya oldindan mavjud bo’lgan va tegishi mutaxassislakka ega bo’lgan venchur fondga kirishi mumkin;

Venchur fondlarga investitsiya qiladigan korporatsiyalar sifatida Intel Capital, Google Ventures va Mikrosoft firmasining investitsiyalar fondini ko’rsatib o’tishimiz mumkin. Innovatsion loyihalarni rivojlantirish uchun foydalaniladigan tashkilotlar sifatida esa quyidagilarni keltirishimiz mumkin: texnologik markazlar (klasterlar), innovatsion- texnologik markazlar, texnoparklar, biznes- inkubatorlar va biznes-akseleratorlar.

Venchur investitsiyalarning bir qancha tur la ri bo’lib, ular orasida eng keng tarqalganlari quyidagilardir: Biznes loyihaga investitsiya qilish (seed investment); Boshlang’ich biznesga investitsya qilish (start-up investment); Qandayidr mahsulot loyixasi, ishga tushirilayotgan mahsulot yoki hizmat lineykasiga va biznes tarixiga ega bo‘lgan kompaniyaga investitsiya qilish (earlystage investment); Stabil va perspektiv kompaniyaning mahsulotlarini mukammalashtirish va uning bozor ulushini kengaytirish uchun investitsiya ( expansion investment ).

Купить