Senekaning Lutsiliyga axloqiy xatlari asari
![usullar bilan hal etilmay qoldi. Hayot kun tartibiga yangi muammolarni qo'ydi-
milliy masalaga yondashish va eski usullardan qat'iy voz kechish.” [1] Bugungi
davr jamiyatlar o’zaro faol integratsiyalashayotgan, axborot texnikasi ,
komunikatsiya, texnologiyalar rivoji globallashayotgan bir so’z bilan aytganda
globallashuv va axborotlashayotgan jamiyatlar qaror topayotgan davrdir.
Axborotlashgan jamiyatning qaror topishi tezlashayotgan davrda uni har
tomonlama o’rganishimiz biz uchun tobora hayotiy zaruratga aylanib bormoqda va
bunday jamiyat kelib chiqish tarixi, sabablarini o’rganishimiz ham kun tartibidagi
asosiy masalardan biridir zero bugungi kunda biz ham shu jamiyat tomon asta-
sekin yuzlanmoqdamizAxborot insonning gnesiologik-ratsional,irratsional
bilimlarning asosini tashkil qiladi. Axborot qadimdan isonlarning tur sifatida
yashab qolishiga va keyingi revolyutsiyasida muhim ahamiyat kasb etgan.
Dastlabgi axborot shakli inuitiv tarzda rivojlangan ya’ni o’zini saqlab qolishga
intilish shaklida, keyinchalik insonlarda yig’ilgan axborotlar jamlanib nutq
ko’rinishini olgan bu insonlar orasidagi eng dastlabgi buyuk integrativ va aloqa
shakli hisoblanib, insoniyat tarixidagi dastlabgi ongli muloqot davrini boshlab
bergan.Insoniyat ongining muhim xususiyatin shundaki u axborotlarni ya’ni
informatsiyalarni saqlash, qayta ishlash, uzatish, berilgan axborotlar asosida ong
ma’lumotlarni ya’ni o’z-o’zini qayta ishlash va o’zgartirish xususiyatiga
ega.Insonlarda muloqot paydo bo’lishi axborotning og’zaki shaklini vujudga
keltirdi. Insonlarning tevarak olamni teranroq tushunishga intilishi rasmlar va
shakillar yaratilishiga, bu esa ma’lum ma’nolarni ifodalovchi iyegroflarni ya’ni
“fikr axborotini’’ shakillantirdi iyegroflar yozuvlarni yaratilishigaga olib keldi,
rivojlanish asosan axborotlarning to’planishi tufayli sodir bo’ldi. Yozuvning kashf
etilishi axborotning muloqat shakli bilan birgalikda yozma shaklini ham vujudga
keltirdi. Faylasuf Р . Ф . Абдеев fikricha Axborot hodisasini tushuntirishda ikki xil
bahs-munozaralar mavjud bo’lgan. Axborotning atributiv va funksional
tushunchalari bir-biriga qarama-qarshidir. “Atributistlar” axborotni barcha moddiy
obyektlarga xos xususiyat, materiyaning atributi sifatida kvalifikatsiya qiladi.
“Funksionalistlar” esa, aksincha, axborotni hayotning paydo boʻlishi bilangina](https://docx.uz/documents/12be15e5-30ac-4f04-9e24-1a80275e46f5/page_8.png?v=1)
![paydo boʻlgan deb hisoblab, oʻz-oʻzini tashkil etuvchi tizimlar faoliyati bilan
bogʻlaydilar [4] Daphne R. Raban , Avishag Gordon , Dorit Geifman olimlar
jamoasining fikricha: “Axborot jamiyati” atamasining evolyutsiyasini ko'rib chiqish
shuni ko'rsatadiki, bizning fikrimizcha hudud yadro va periferiya aniqlanishi
mumkin bo'lgan darajaga yetdi deb ta’rif beradi. [5] Axborolashgan jamiyat
tushunchasini izohlashga bo’lgan ta’riflar oxirgi 30-yil mobaynida turli xil
shakillarni oldi. Ko’pgina faylasuf-olimlar, tarixchilar tarixdan to bugunga qadar
bo’lgan insoniyat rivojlanish bosqich dinamikasini (svilizatsiyani) uch bosqichga
bo’lishgan bular ; agrar svilizatsiya, postindustrial svilizatsiya va industrial
svilizatsiya. Bugungi axborotlashgan jamiyatga - to’rtinchi to’lqin yoki to’rtinchi
svilizatsiya sifatida qaralmoqda.
Xulosa
Xulosa o’rnida shuni ta’kidlash mumkinki butun dunyoda AKT texnologiyalari,
raqamli iqtisodiyoti, avtomatlashtirish rivoji, umumiy axborot texnologiyalari
taraqqiyoti kishilik jamiyatini yangi bosqichga olib chiqmoqda. Tarix shuni
ko’rsatadiki har bir kishilik jamiyati yangi bosqichiga o’tilishi evolutsion, tadrijiy
yo’sinda amalga oshadi. Har bir yangi bosqichda yangi kasblar, yangi odatlar,
yangicha san’at, fan, madaniyat, siyosat, maorif, axloq, yangicha dunyoqarash
vujudga keladi. Axborotlashgan jamiyatga o’tishni bugungi kunda ayrim davlatlar
davlat dasturi darajasiga ham kirgizishmoqda. Bu jamiyatga qadam tashlash
ko’pgina sohalarda sifat va miqdor jihatdan ustunlikni ta’minlashga yordam
beradi. Yuqorida aytib o’tganimizdek axborotlashgan jamiyat ko’pgina sohalarga
inovatsion taraqqiyot bag’ishlaydi xususan insonlarning ijtimoiy, madaniy hayotiga
ham Yozuvning nutq axborotidan farqli jihati makon[masofa] va zamon[vaqt]
nuqtayi nazaridan cheklanmaganligida. Yozuv axboroti axborotning shu paytgacha
bo’lgan funksiyalari, vazifalariga yangicha yo’nalish va takomillashtirish olib kirdi
shuningdek davlat boshqaruvi funksiyalarini murrakab, kengroq ko’lamga olib
chiqdi. Masalan dastlabgi yozuvlar yaqin sharqda old Osiyoda [Finikiya aifbosi]](https://docx.uz/documents/12be15e5-30ac-4f04-9e24-1a80275e46f5/page_9.png?v=1)
![vujudga kelgan bo’lsa aynan shu hududlarda dastabgi Jamiyat a’zolari uchun
bajarilishi va bilishi shart hisoblangan yozma axborot – Qonun ishlab chiqildi
[Xamurapi qonunlari – Bobil Old Osiyo] va amalda jamiyat ustidan nazorat qilish ,
boshqarish uhun qo’llanildi. Insoniyat taraqqiyotida ilk fanlar tasnifini vujudga
kelishi, rivojlanishi (xususan Qadimgi Yunonistonda – Antik davr) - axborotning
insonlarga beradigan vazifa, mazmuniga ham jiddiy ta’sir ko’rsatdi, ma’lum
vaqtlardan so’ng dastabgi fanlar vujudga kelib bu fanlar zarur bo’lgan
axborotlardan foydalanish uchun dasturamal vazifasini bajargan.](https://docx.uz/documents/12be15e5-30ac-4f04-9e24-1a80275e46f5/page_10.png?v=1)
Senekaning Lutsiliyga axloqiy xatlari asari