Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 673.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 23 Сентябрь 2019
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Основы культурологии

Продавец

Bohodir Jalolov

Шарк уйғониш даври маданияти

Купить
Шарк уйғониш даври маданияти www.arxiv.uz Режа Кириш 1. IX-XII асрлардаги Шарк Уйгониш даври ва унинг асосий омиллари. 2. Ислом маданияти. 3. Шарк Уйгониш даври алломалари ижодининг жахон фани равнакидаги урни. 4. Меъморчилик ва тасвирий саньат юксалиши. Хулоса www.arxiv.uz01 06 19 1D 17 21 28 КИРИШ Бу жараёнда куп минг йиллик тарихга эга булган, Шарку ғарбни туташтирган. узаро маданият, дину эътикод, урф-одат, удуму аньаналар алмашинувини таъминлаган Буюк ипак йулининг урни катта булди. Кухна Хитой юртидан бошланган бу йул аввало Шарк халкларини бир-бири билан боглаган. уларнинг иктисодий. савдо-сотиқ маданий-маънавий алокаларини ривожланиши. турмуш тарзини бойишида сезиларли туртки булди. Шарк халклари. элатларининг тили, урф-одатлари, мусикаси. туйу маъракалари. диний pacм- pycyмлapидaги ўхшашлик жихатларининг мавжудлиги хам буни яккол исбот этади. Шунингдек. VII асрдан бошлаб араб дунёсида ислом байроги остида вужудга келган халифалик давлати киска тарихий давр ичида купгина худудларни эгаллаб уларда нисбатан ягона иктисодий ва маданий-маънавий макон яратишга муваффак булди. IX-XII АСРЛАРДАГИ ШАРК УЙГОНИШ ДАВРИ ВА УНИНГ АСОСИЙОМИЛЛАРИ • IX-ХII асрларда жахон иивилизацияси тарихий тараккиёти давомида биринчи булиб Шарк муъжизаси руй берди. Худди шу даврда кадимги Шарк минтакасига мансуб Миср. Месопотамия. Хиндистон, Хитой. Марказий Осиё худудлари инсоният цивилизациясининг илк сарчашмалари сифатида шаклланди. • IX-XII асрлар давомида халифалик тасарруфидаги мамлакатларда исломий хамда дунёвий маданиятнинг ёнма-ён ривожланишига кенг йул очилдики. бу хол охир-окибатда Шарк дунёсини улкан узгаришларга олиб келди. www.arxiv.uz • Бу жараёнларнинг кучайишига шу юртлар хукмдорларининг уз даврининг донишманд. билимдон, илмпарвар сиймолари сифатида адолат, конун устуворлигига амал килиб фаолият юритганлиги хам маълум маънода туртки берган. Буни халифалик хукмдорлари саналган Хорун ар-Рашид. Маьмун ёхуд она юртимиз маьрифатпарвар хукмдорлари: Наср. Исмоил Сомонийлар. Махмуд хазнавий, Маликшох. Низомулмулк Жалолиддин Отсиз, Амир Темур. Мирзо Улугбек, Хусайн Бойкаро, Бобур Мирзо ва бошкалар тимсолида аник-равшан куришимиз мумкин. www.arxiv.uz ШАРК УЙГОНИШ ДАВРИ УЗ МАЗМУН-МОХИЯТИГА КУРА КУЙИДАГИ МУХИМ ОМИЛЛАР ВА ХУСУСИЯТЛАРИ БИЛАН ЯККОЛ АЖРАЛИБ ТУРАДИ: 1) маданиятда дунёвий билимлар. ислом ахкомлари, акидаларнинг ривожланиши. уларнинг жамият ва одамлар манфаатлари нуктаи назаридан талкин этилиши; 2) турли давлатлар. халкларнинг (араб, эрон. юнон. хинд, туркий ва бош.) маданий мерослари, кадриятлари, ютуклари. маънавий бойликларидан фойдаланиш зарурлиги; 3) астрономия, математика, минерология. жугрофия. кимё ва бошка табиий фанлар ривожи; 4) услуб (методология)да рационализм (окилоналик), мантикнинг устуворлиги; 5) инсоний дустлик. юксак ахлокийлик гояларининг таргиб этилиши. комил инсон шахсини шакллантириб вояга етказиш; 6) фалсафа ва тарих фанларининг усиши: 7) адабиёт, мусика. бадиий маданият. нотикликнинг кенг ривож топиши; 2. Ислом маданияти • Араб халифалиги VII-VIII асрлар давомида Магрибу Машрикнинг кенг худудларини. шу жумладан Марказий Осиё ерларини хам уз тасарруфига киритган эди. Халифаликка кирган худудларга аста-секин араб маданияти, унинг куплаб унсурлари кириб кела бошлади. Энг асосийси. исломнинг мyкaддac китоби «Курьони Карим ғоялари турли халклар орасида кенг ёйила бошлади. Бунинг учун бу ерларда араб тили, араб ёзуви жорий этилди. Мусулмон маданиятининг курки хисобланган накшинкор безаклар билан зийнатланган салобатли масжиду мадрасалар, хонакою макбаралар. диний ва илмий китоблар. кулёзмазарга бой кутубхоналар ва бошқа иншоотлар кад ростлай бошлади. Улар шу халкларнинг аввалги моддий маданияги харобалари урнида барпо этилди. www.arxiv.uz • «Куръони Карим" («кироат» сузидан олинган) гоялари. кадриятлари (одамларни тугрилик. ростгуйлик, поклик. халоллик. эзгулик, яхшилик. саховат. дустлик. биродарлик, узаро тотувлик. хамжихатлик. тинчлигу осойишталикка ундаш ва х.к.). исломий ахкомлар. жамияту одамлар хаётига сингдириб борилиб. шу асосда улар авватги купхудолик. гайридиний саркитлардан. хурофот тушунчаларидан халос булиб бордилар. Халифа Усмон пайгамбаримиз улимидан кейин огизма-огиз кў'чиб юрган "Куръони Карим" матнларини бир жойга туплаб, ягона мукаммал матнни яратиб. ислом маданияти тарихида ном колдирган. У котиб Мухаммад Зайд ибн Собит кумагида ва пайгамбаримизнинг тирик сахобалари гувохлигида 'Куръони Карим'нинг ягона нусхасини тузиб чикали. Сунг ягона нусхадан беш нусха кучириб Макка, Малина. Д • Бутун мусулмон дунёсида бирдан-бнр тугри, ишончли деб тан олннган б нафар хадисчилар: Имом Бухорий, Имом Муслим ал Хажжож, Исо ат- Термизий. Имом Абу Довуд Сижистоний, Имом Ан-Наеафий. имомАбдулда ион Язиб ион Можжалар хаммаси аслдан Марказий Осиёлик булиб. уларнинг «Кутуби еитта» («Олти китоб») асари бутун дунёга машхурдир. Улар орасида Имом Бухорий (810-870) ва ул зотга мансуб «Ал жомеъ ас-сахих» («Ишонарли туплам») асари ягонадир. Бу асарни исломшунослар «Куръони Карим»дан кейинги улуг уринга куядилар. 4 жилддан иборат бу муборак китобга 7275 та энг сахих (ишонарли) хадислар киритилган бўглиб. улар нихоятда кимматли тарбиявий-маърифий ахамиятга эгадир. Ахломанинг «Ал адаб ал-муфрад» («Адаб дурдоналари») асари хам машхурдир. Булар мустакиллик йилларида узбек тилида биринчи бор чоп этил • Исломий илм тараккиётида аллома Бурхониддин Маргиноний (1123-1197) нинг хизмати хам буюкдир. У 1178 йили "Хидоя" ("Тугри йул") ноёб асарини яратади. Бу китобда уша замонларда, жумладан мусулмонлар доим келадиган долзарб масалалар. жумладан. оилавий ва ижтимоий муносабатлар. мулкчилик. савдо-сотик. жиноий жазо ва инсоннинг бурч ва масъулиятларига тааллукли жуда куп мураккаб муаммоларни исломий хукук нуктаи назаридан хал этиб беради. Мазкур китоб нафакат Мовароуннахрда. балки бутун ислом Шаркида хам ислом- хукукшунослиги буйича нуфузли хукукий манба - асосий кулланма сифатида фойдаданилган. Аллома «Бидоят ул-мубтадий>> («Бошловчилар учун дастлабки таьлим»), «Кифоят ал-мунтахий» («Якунловчилар учун тугал таълим»), «Нашр ул-мазхаб» («Мазхабнинг ёйилиши»), «Китоб ул-мазид» («И ШАРК УЙҒОНИШ ДАВРИ АЛЛОМАЛАРИ ИЖОДИНИНГ ЖАХОН ФАНИ РАВНАКИДАГИ ЎРНИ • Маьлумки. Шаркда. айнан Урта Осиё заминида юз берган Уйғониш жараёни хусусан дунёвий фанлар ривожида алохида юксалиш боскичи бўлди. Бу борада илм-фан ва маданият тараккиётида турли тарихий даврларда фаолият кўрсатган «Илм уйлари» - Бағдоддаги (819-833) «Байт ул-хикмат» (Бағдод академияси). Хоразм пойтахти Гурганчдаги «Маъмун академияси», шунингдек «Улуғбек академияси» ва бошка кўплаб юксак илм даргохларининг ўрни ва ахамияти бекиёсдир. Уйғониш даври ўз юксак акл- заковати. мохияти. изланишлари билан фаннинг кўплаб сохаларида мухим кашфиётлар килган канчалаб буюк дахоларни етиштириб берди. Улар жахон фанининг тиббиёт. фалакиёт. математика. жуғрофия. тарих. геология. геодезия. минерология. фармакология ва бошка йўналишлари • Абу Абдулло Хоразмий. Махмуд аз- Замахшарий, Бурхониддин Марғилоний. Низомулмулк. Каффол аш-Шоший, Мирзо Улуғбек, Козизода Румий, Ғиёсиддин Жамшид Коший. Али Кушчи ва бошка буюк сиймолар номини хакли равишда эхтиром билан тилга оламиз. Миллий мустакиллигимиз шарофати туфайли уларнинг бой илмий мероси сарчашмаларидан тағинда мўл-кўл бахраманд бўла бошладик. «Истиклол шарофати билан. - деган эди Ислом Каримов. - маънавият булокларининг кўзи очилди. биз бу булокнинг зилол сувларидан бахраманд бўла бошладик. Шўро даврида унутилган кадриятларимиз, номи кораланган бобокалонларимизнинг дурдона сўзларини биз оби кавсардек кўзимизга суртмокдамиз. www.arxiv.uz 4. Меъморчилик ва тасвирий санъат юксалиши • Биз кўздан кечираётган асрларда Шаркда илм-фан ва маданиятнинг юксак даражада равнак топганлиги айни чоғда бошка сохаларда. Хусусан меъморчилик хамда тасвирий саньатда хам ўз ифодасини топди. Бунда кўп жихатдан бу даврда ўлка ҳудудларида хукм сурган тинчлик, осойишталикнинг шарофати хам катта бўлди. Шу даврда махалдий хукмдорларнинг саъй-харакатлари туфайли шахарларда ноёб тарнхнй обидалар. хашаматли бинолар. илмий-маданий масканлар. кутубхоналар. масжилу-малрасалар кад кўтарди. Айникса халк ичидан чиккан махалдий усталар. наккошлар. кулолдар. заргарлар томонидан юрт довруғини одамга танитган. ажойиб меьморчилик обидалари. тасвирий саньат намуналари яратилди. www.arxiv.uz • Бу давр шахарсозлигида хом ғиштлар ва пахсалардан кенг фойдаданилган. Уларни шинамлиги ва кўринишини янада мустахкамлаштиришда охакли коришмалар ишдатилиб. гажжакдор килиб ишлов берилган. Курилган айрим масжидларнинг мехроблари эса силликланган ғиштлар. ўйма ганжлар ва хатто тилдо сувлари битан хам безатилган. Хар бир шахар марказларида китоб дўконлари. маданий молдар бўлишига алохида эътибор берилган. www.arxiv.uz • X асрдан бошлаб бинокорликда синчли иморатлар курилиши кенг таркалган. Яккасинч ва кўшсинчли бинолар асосан ёғочларни пайванллаш услубида курилиб. синчларнинг ораси хом ғишт ёки гувадалар билан уриб чикилиб. сомон лойлар ёки кумли лойлар билан сувалган. Бундай қурилма нморатлар XII асрда хам шахар меъморчилигида асосий ўринни эгалдаган хамда зилзида силкинишларига ўта чидамли бўлган. Аждодларимизнинг Уйғониш даври меьморчилиги сохасидаги бунёдкорликлари бугунга калар хам сакданиб колинган. Ушбу тарихий маьлумотларни олимларимиз Афросёб. Варахша, Бухоро, Пойканд ва бошка шахарлар харобалари мисолнда хам тадкик этадилар. www.arxiv.uz • Шаркий ўлкаларда IХ-ХИ асрларда меъморчилик билан бирга тасвирий саньат. наккошлик, сопол ишлаш ва ганч санъати хам анча ривож топиб борган. Иморатларни ўймакор устун ва тўсинлар билан, деворларни эса бўёкли ёки ганчкорлик накшлари билан безаш кенг таркалган. Бунга мисол килиб. Зарафшоннинг юкори окимидаги Обурдом деган манзилда X асрда барпо этилган накшинкор бино намунасини кўрсатиш мумкин. Иншоотда ўзига хос янгилик, гўзаллик. яьни махалдий анъана. бадиий шакл кўзга яккол ташданади. Шунингдек. ХI-ХИ асрларга тегишли Самарканд билан Бухоро оралиғида бунёд этилган Работи Малик карвонсаройи пештокига ишланган ганч ўймакорлиги хам тахсинга лойикдир. Наккошлик санъатининг тараккиёти ўз навбатида кулолчилик, мискарлик ва заргарликнинг ривожланишига хам туртки бўлди. www.arxiv.uz • Самарканд, Бухоро. Тошкент ва бошка шахарлар ушбу сохаларда ривож топган марказга айланди. Шу нарса диккатга сазоворки. Уйғониш даврига хос меъморчилик ва унда ишланган меьморий накш услублари ўз навбатида аждодларимизнинг хаётда ижодкор ва бунёдкор бўлганлигини тўда тасдик этади. Уларнинг яратган ноёб ишлари саньат асарининг дурдоналари сифатида хозирга калар хам аждоду авлодлар эъзозу хурматига сазовор бўлиб келмокда. Биз авлодлар ўтмишда Ватанимиз худудида шундай кўли гул, юксак яратувчилик салохиятига эга бўлган, халкимиз ва маданиятимизни дунёга танитган бундай улуғ аждодларимиз билан хакли равишда фахрдана одамиз. www.arxiv.uz Хулоса • Бу даврда ишланган сопол буюмлар нихоятда чидамли бўлиб. шахар ва кишлок ахолисининг кундалик хаётига кириб борган. шунингдек, бу махсулотлар чет матакатларига хам чикарилган. Кулолчилик махсулотларини тайёрлаш жараёни эса бутун бошли ишлаб чикариш жараёнларини ўзига камраб олган. Шу билан бирга бу даврда кумуш, мис. бронзадан накшинкор бадиий санъат буюмлари. чиройли ва бежирим идиш-товоклар. кадахлар ясаш хам расм бўлган ва уларнинг кўрию1шлари санъаткарона тарзда устамонлик билан безатилган. Бу сохада Самарканд. Фарғона, Тошкент. Хоразм, Нахшоб. Кеш жараёнларнинг ривожланиши хаттотлик санъатининг хам кенг ёйилишига боис бўлди. Ҳали китоб босиш кашф этилмаганлиги, кўлёзма китоблардан нусхалар хаттотлар томонидан кўлда кўчирилиши сабаб хаттотлик санъати анча ривож топди. Уста хат АДАБИЁТЛАР 1. Каримов И.А. Тарихий хотирасиз келажак й´³. Т., 1998 й. 2. Васильев Л.С. Проблемы генезиса китайской мысли. М., 1989 г. 3. Вейнберг И.П. Человек в культуре Древнего Ближнего Востока. М., 1986 г. 4. Древние цивилизации. М., 1987 г. 5. Ерасов Б.С. Культура, религия и цивилизация на Востоке. М., 1979 г. 6. Конрад Н.И. Запад-Восток. М., 1972 г. 7. Литература Древнего Востока М., 1984 г. 8. Ольденбург С. Культура Индии. М., 1991 г. 9. Оппенхейм А.Л. Древняя Месопотамия. М., 1980 г. www.arxiv.uz ЭЪТИБОРИНГИЗ УЧУН РАХМАТ !!! www.arxiv.uz
Купить
  • Похожие документы

  • Ma’naviy hayotdagi o‘zgarishlar, madaniy taraqqiyot muammolari
  • Zardushtiylik dini ta’limoti
  • Sunna. Hadis turlari. Muhaddislar. Al jome as-sahih
  • Islom dini qadriyatlari
  • Islom dini paydo bo'lgan ijtimoiy-iqtisodiy shart-sharoitlar. Muhammad payg'ambar hayotlari

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha