Sharq adabiyoti

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	05 Сентябрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Литература

Sharq adabiyoti

Купить

• Janubiy Osiyoda joylashgan Sharq mamlakatlari: Hindiston, Pokiston, Nepal, Afg oniston, ʻ Bangladesh, Butan, Shri-Lanka, Maldiv orollari. • Ro yxatga kiritilgan respublikalardan tashqari, avtonom tashkilotlar ham bo lishi mumkin. ʻ ʻ • “ Sharq mamlakatlari” iborasi shartli atama bo lib, juda ko p davlatlarni birlashtiradi. Ammo ʻ ʻ uyushma asosan hududiy asosda sodir bo'ladi. Ikki qo'shni davlat butunlay boshqacha madaniyat va bo'lishi mumkinikki xalqning bir-biriga mos kelmaydigan mentaliteti. Bunday holda, nega Sharq mamlakatlari yagona birlik deb ataladi? Eronni ko'pincha Iroq bilan, Pokistonni Hinduston bilan chalkashtirib yuborishadi. Hammasi geografik va etnografik o ziga xoslik bilan bog liq. ʻ ʻ • Ba'zi sharq mamlakatlarini "Qadimgi Sharq mamlakatlari"

“ Uzoq Sharq mamlakatlari” roʻyxatiga toʻliq avtonom, oʻz iqtisodiyoti, ijtimoiy-siyosiy tizimi, hukumati va armiyasiga ega 18 ta davlat kiradi. Uzoq Sharq mamlakatlari va ularning poytaxtlari: Rossiya, Sharqiy qismi - Moskva. Xitoy - Pekin. Xitoy Respublikasi (Tayvan) - Taypey. KXDR - Pxenyan. Janubiy Koreya - Seul. Filippin Respublikasi - Manila. Tailand Qirolligi - Bangkok. Singapur Respublikasi - Singapur. Sharqiy Timor - Dili. Yaponiya - Tokio. Myanma Ittifoqi Respublikasi - Neypido. Malayziya - Kuala-Lumpur. Mo'g'uliston - Ulan-Bator. Laos - Vientian. Kambodja Qirolligi - Pnompen. Indoneziya Respublikasi - Jakarta. Vyetnam - Xanoy. Bruney - Begavan.

KOZIMIY MURTAZO MUSHFIQ Kozimiy Murtazo Mushfiq – Eron yozuvchisi. • Zamonaviy fors nasrining asoschilaridan biri. • "Soʻligan gul", "Qimmatga tushgan rashk" va boshqa romanlar muallifi. Publitsistik asarlari, tarjimalari Eron adabiyotida oʻziga xos oʻrin tutadi. • "Erane javan" ("Yosh Eron") jurnalida bosh muharrir boʻlib ishlagan (1926). • Ijodiy faoliyati 20-asrning 20-yillaridan boshlangan. • Uning birinchi yirik asari "Qoʻrqinchli Tehron" (1922) romani hisoblanadi

• Murtazo Mushfiq Kozimiy (1887 — ?) — Eron yozuvchisi. Zamonaviy fors nasrining asoschilaridan biri. «Erane javan» («Yosh Eron») jurnalida bosh muharrir bo‘lib ishlagan (1926). Ijodiy faoliyati 20-asrning 20-yillaridan boshlangan. Kozimiyning birinchi yirik asari «Qo‘rqinchli Tehron» (1922) romani hisoblanadi. Romanda Erondagi ijtimoiy hayot, xalq boshiga tushgan qiyinchiliklar, adolatsizliklar, ayollarning og‘ir qismati aks ettirilgan. Romanning 1-qismi «Mahuf» (1921) Tehronda, 2-qismi «Bir kecha xotirasi» (1924) Berlinda nashr etilgan. Kozimiy «So‘ligan gul», «Qimmatga tushgan rashk» va boshqa romanlar muallifi. Publitsistik asarlari, tarjimalari Eron adabiyotida o‘ziga xos o‘rin tutadi. «Ko‘rqinchli Tehron»ning 1-qismi Fafur G‘ulom, 2-qismi Sotiboldi Yo‘ldoshev tomonidan o‘zbek tiliga

“ Qo’rqinchli Tehron asari haqida qisqacha ma’lumot • 1922 yilda yozib tugallangan hamda 1924 yilda ilk bor ikki tomli kitob holida nashr ettirilgan «Qo‘rqinchli Tehron» 1920 yillarning Eron adabiyotini butunlay yangi o‘zanga burib yuborgan asarlar sirasiga kiradi. • Asar uslubi va mazmuni jihatidan Abdulla Qodiriy va Xolid Husayniy asarlariga uyg‘unlik sezish mumkin. Turli davrlarda yashagan bu ijodkorlarning har qaysisi ma’rifatdan yiroq millatining qayg‘usi bilan yashaydi. • Romanda Erondagi ijtimoiy hayot, xalq boshiga tushgan qiyinchiliklar, adolatsizliklar, ayollarning ogʻir qismati aks ettirilgan. Romanning 1-qismi "Mahuf" (1921) Tehronda, 2- qismi "Bir kecha xotirasi" (1924) Berlinda nashr etilgan • “ Qoʻrqinchli Tehron"ning 1-qismi G’afur Gʻulom, 2-qismi Sotibo

• Mushfiq Kozimiyning «Qo‘rqinchli Tehron» asari nafs, ilmsizlik, o‘z haq-huquqini bilmaslik, fikrsizlik ortidan tanazzulga yuz tutgan jamiyat tarixi va taqdiridan so‘zlaydi. • Asar voqealari bo‘lib o‘tgan 1916−1921 yillarda Eron hukumati Angliya va Rossiya ta’siri ostida, yarim mustamlaka holatida edi. Johil amaldorlar o‘z huzur-halovatidan boshqa narsaning tashvishini qilmas, xalqning turish-turmushi, mamlakatning taqdiri bilan qiziqmas edilar. Bu ham yetmagandek, mamlakatda «din peshvolari» o‘zlarining dindan butunlay yiroq bo‘lgan mutaassib qarashlarini nafaqat avomga, balki davlat xizmatchilariga ham singdirib, zarur paytda shaxsiy manfaatlari yo‘lida dinni qurol qilib, jamiyat manfaatlarini qurbon qilishdan tap tortmasdilar.

• Qo‘rqinchli Tehron» asari Eronning XX asr boshlaridagi qo‘rqinchli, ayanchli tarixi haqida so‘zlaydi. Asarda hamma narsa: mamlakatdagi (xususan, Tehrondagi) ijtimoiy-siyosiy vaziyat, milliy ozodlik harakatlari, siyosiy ziddiyatlar-u ijtimoiy turmushdagi tengsizlik va qarama- qarshiliklar, diniy mutaassiblik va, albatta, (bizga tanish) sevgi-muhabbat mojarolari quyuq bo‘yoqlarda aks ettirilgan. Asarda, ayniqsa, jamiyatdagi ayollarga bo‘lgan munosabat, zulm va jinsiy zo‘ravonlik masalalari, shaharda avj olgan qo‘shmachilik, ayollar orasidagi axloqsizlik va buzuqlik, ularning asl kelib chiqish sabablari (ehtimol, eng birinchilardan bo‘lib) qalamga olinganligi keng, qizg‘in muhokamalarga sabab bo‘lgan.

Rabindranat Tagor (1861-1941; Hindiston) • Hind yozuvchisi va jamoat arbobi. Bengal tilida ijod qilgan. Kalkutta va London universitetlarida o‘qigan (1878—80). Angliyada chiqadigan «Gyanankur» va «Bharati» jurnalilarida dastlabki she’r, doston va maqolalari bosilgan (1875 yildan).Vataniga qaytgach (1880), «Valmika dahosi» (1881) musiqali dramasini yozgan. Ilk she’riy to‘plami — «Oqshom qo‘shiqlari» (1882) panteistik ruhda. «Tabiat intiqomi» (1883) pesasi, «Tonggi qo‘shiqlar» (1883), «Suratlar va qo‘shiqlar» (1884) she’riy to‘plamlarida pok muhabbat ulug‘langan.«Bibha sohili» (1883) va «Donishmand raja» (1886) tarixiy romanlarida zulm va adolatsizlik qoralangan. Tagor 1884—1911 yillarda «Brahma Samaj» diniy-ma’rifiy jamiyatining kotibi vazifasida ishlagan.

• Hindiston Milliy Kongressining 2-kongressi (1886) ishlarida faol qatnashgan.Uning «Chitra» (1896), «Lahza» (1900) she’riy to‘plamlari, «Raja va Raniy» (1889), «Qurbonlik» (1890), «Chitrangoda» (1892), «Malini» (1895) falsafiy dramalari va «Hisoblar» (1891), «Jazo» (1893), «Nyp va soyalar» (1894) kabi hikoyalarida hind xalqining ingliz mustamlakachilariga qarshi kurashi tasvirlangan.«Ko‘zga tushgan cho‘p» (1902), «Halokat» (1905) romanlari va «Buzilgan uya» (1903) qissasi bilan bengal adabiyotida maishiy-psixologik roman janrini boshlab berdi. 1902 yil Tagorning xotini, otasi, o‘g‘li olamdan o‘tadi. Uning bu musibat va iztiroblari «Xotira» (1903), «Farzand» (1903), «Parom» (1906) she’riy to‘plamlarida aks ettirilgan.

• Uning «Xalq qalbi» nomli qo‘shig‘i (1911) Hindiston Respublikasining, vatanparvarlik haqidagi «Mening oltin Bengaliyam» qo‘shig‘i (1913) esa Bangladesh Xalq Respublikasining milliy gimniga aylangan. «Gitanjali» («Baxshida qo‘shiqlar», 1910) she’riy to‘plami uchun unga nufuzli mukofot berilgan. «Turnalar parvozi» (1914 —16) she’riy turkumi shoirning G‘arb mamlakatlariga qilgan safari, 1-jahon urushi va insoniyat taqtsiri haqidagi o‘ylarini aks ettirgan. «To‘rt hayot» (1916) qissasi, «Xonadon va jahon» (1915—16) romani milliy ozodlik harakati voqealariga bag‘ishlangan.

• 30-yillarda Tagorning siyosiy qarashlari yanada o‘sadi, u o‘z ijodida milliy ozodlik harakatiga e’tibor qaratadi. Bu davrda «Intiho haqida doston» (1929), «To‘rt qism» (1934) romanlari, «Yaproqlar» (1936), «Tungi sham» (1938), «So‘nggi she’rlar» (1941) she’riy to‘plamlari nashr etildi. Tagor 30-yillarda badiiy asarlar bilan bir qatorda ko‘plab darsliklar, falsafa va din bo‘yicha ilmiy risolalar yozdi , milliy ozodlik harakati masalalarini adabiyotda yanada kengroq yoritishga katta e’tibor berdi, hind she’riyatida yangi siyosiy janrni yaratdi («Afrika», 1936; «Budda ixlosmandlari», 1937 va b.).

• Tagor ijodi, hozirgi bengal adabiy tilining shakllanishida, she’riyatning yangi shakl va mazmun bilan boyishida hal qiluvchi rol o‘ynagan. U o‘z she’rlariga musiqa bastalab, ommaviy qo‘shiqpar yaratgan.Asarlari jahonning ko‘p tillariga tarjima qilingan. Tagorning «Halokat» romani asosida tayyorlangan «Gang daryosining qizi» dramasi (1956) va «Pochta» pesasi (1961) O‘zbek milliy teatrida sahnalashtirilgan. «O‘zbekfilm» kinostudiyasi «Gang daryosining qizi» filmini yaratgan (1961). 8 jildli asarlar to‘plami (1958—65) o‘zbek tilida nashr etilgan. Nobel mukofoti laureati (1913).

$Ahmad Fayz (1911-1984; Pokiston) • Fayz, Ahmad Fayz ( — ضی \u0003\u0003 ف د \u0003\u0003 م\u0003ح\u0003ا ض \u0003\u0003 ی\u0003\u0003 ف1911.13.2 Siyolkat — 1984.27.11) — Pokiston shoiri, tanqidchi va jamoat arbobi. Siyolkat (1917—29) va Lohur (1929-34) kollejlarida tahsil olgan. 1972 yildan Pokiston san’ati milliy kengashining raisi. «Pakistan tayms» («Pakistan», 1947—51; 1955—58), «Imroz» («Imros», 1948—51; 1955 —58) gazetalarida bosh muharrir. 1950 yilda Jahon tinchlik kengashining a’zoligiga saylangan va shu yili «Ravalpindi fitnasi» ishtirokchisi sifatida ayblanib, qamoqqa olingan. 1955 yilda ozod qilingan. Urdu va panjob tillarida ijod qilgan. Fayz lirikasida insoniy his-tuyg‘ular, chuqur falsafiy mushohadalar hamda siyosiy masalalar muhim o‘rin tutadi. U she’riyatning g‘azal, qasida,$