Shukur Xolmirzayev 8 -sinf - Литература - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	7.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	25 Сентябрь 2021
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Литература

Shukur Xolmirzayev 8 -sinf

Купить

8-sinf adabiyot darsligi asosida 23-mavzu:

O'zbekiston xalq yozuvchisi Shukur Xolmirzayev 1940- yilning 24- mart kuni Surxondaryo viloya-tining Boysun tumanida tug'ilgan. 1963- yilda Toshkent davlat univer-siteti (hozirgi Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekiston Milliy universiteti)-ning Jurnalistika fakultetini tugatgan. Yoshlar nashriyoti va bir necha jur- nallarda muharrirlik qilgan.

Sh. Xolmirzayevning hikoya va ocherklari talabalik yillaridayoq Respublika ommaviy axborot vositalarida e'lon qilina boshlagan. U qissalar yozishga ham tengdoshlariga nisbatan erta kirishgan. Yosh adibning hikoyalari, « To'lqinlar » (1963), « O`n sakkizga kirmagan kim bor » (1965) nomli qissalari ko'plab muxlislar orttirishi bilan birga, Abdulla Qahhordek ustozlar e'tiborini ham qozongan.

Yozuvchi roman janrida ham o'z kuchini sinab, « So'nggi bekat », « Qil ko'prik », « Yo'lovchi », « 01abo'ji », « Dinozavr » kabi asarlar yozdi. Agar « Qil ko'prik » romanida o'tgan asrning 20- yillaridagi birodarkushlik urushining halokatli hodisalari tasvirlangan bo'lsa, qolgan romanlarda 70-80-yillardagi ma'naviy-mafkuraviy tanazzul o'z aksini topdi.

Shukur Xolmirzayev sho'ro davrida faqat qoralanib kelgan « bosmachilik harakati »ga ham yangicha yondashishga urindi. 1987- yilda yaratgan « Qora kamar » pyesasida mazkur hodisani butun murakkabligi bilan chuqur badiiy talqin etdi. Xotin-qizlarimizning sho'ro davridagi fojiali hayotini ro'yirost yoritgan « Ziyofat » pyesasi esa 1990- yilda sahnalashtirildi.

Yozuvchi adabiy ijodning turli janrlarida qalam tebratgan bo'lsada, o'zbek adabiyoti tarixida, awalo, usta hikoyanavis sifatida qoldi. Uning «0lis yulduzlar ostida», «0'zbekning soddasi», « Ora yo'l », « Odam », « Cho'loq turna », «Kimsasiz hovli», « Bodom qishda gulladi », « Tog'larga qor tushdi », « Yashil Niva », « Xumor » singari o'nlab asarlari milliy hikoyachiligimiz xazinasidan mu-nosib joy olgan.

O'zbek adabiyoti tarixida o'ziga xos o'chmas iz qoldirgan yozuvchi Shukur Xolmirzayev 2005-yil 29-sentabrda Toshkent shahrida vafot etgan. Aziz o'quvchi, adibning quyidagi ikki hikoyasini o'qir ekansiz, avvalo, bosh qahramonlar ruhiyatidagi, dunyoqa- rashidagi jiddiy farqlarga e'tibor bering.

OT EGASI Inodning uchta boyligi bor edi. Biri - soy bo'yidagi serdaraxt qishlog'i; qishloq chetida bosmachilar bilan urushda halok bo'lgan otasining qabri do'ppayib turar, Inod goho uni ziyorat qilgani borardi. Ikkinchi boyligi -qishloq o'rtasidagi tepada o'rnashgan ikki xonali maktabi edi; bu maktabga tog'ning olis-olis burchaklaridan otli, eshakli bo'lib o'quvchilar qatnar, hammasining yagona muallimi shu Inod edi. Uning uchinchi boyligi - qoraba-yir oti edi; bu otning olis avlodi muallimning otasiga ham vaqtida xizmat qilgan, uni ko'p jang-u jadallardan omon olib o'tgan edi. Lekin Inodning qo'lidagi ushbu qorabayir ham unga sodiq xizmatini o'tardi, ikki bor anavi soyni sel suvi bosganda, egasini olib chiqqan, to'rt yildan buyon ko&

Uzoq yili Inodning bor-yo'q ikki farzandi beda solingan bostirmaga tuynukdan kirib, gugurt o'ynaydi, bedaga o't ketadi. Ularning qiychuvini eshitgan onalari borib, eshikni ochmoqchi bo'ladi, biroq eshik qulf, u ham jonsarak holatda tuynukdan o'zini ichkariga tashlaydi. Bolalarini topadi, biroq tutun-u olov bosgan xonada kirgan tuynugini topolmaydi. Alangani ko'rib yayov chopib kelgan Inod xotin, bola-chaqasining allaqachon sob bo'lganini ko'radi. So'ng ularni otasi yotgan qabristonga ko'mib, chorbog'da yolg'iz qoladi. U ruhan va jisman har qancha kuchli bo'lmasin, g'am uni eza boshlaydi, qishlog'-u maktabidan ham ko'ngli sovib boradi. Nochorlikdan qorabayirni minib, toqqa ketadi.

Cho'ponlar ovulida sang'ib, marhum otasining jang qilgan yerlarini ko'radi, zumrad qorli cho'qqilar ostidan o'tib, yashil o'tloqlarda tunaydi va o'zi sezmagan holda ko'ngli ko'tarilib, dardi pasayib, qishloqqa qaytadi. Shundan keyin darsdan bo'sh kunlarida qorabayirda sayr qilish unga odat bo'lib qoladi. Oylar o'tib, yigit qalbidagi yara bitgandek bo'ladi. Qishlog'i-yu maktabiga bo'lgan mehri yana jo'sh uradi. U azalgi ahvoliga qaytgandek his etadi o'zini. Maktab ikki xonadan iborat bo'lib, biri dahliz, biri sinf- xona. Ana shu sinfda yetti yashar bolakay ham, o'n ikki yashar yigitcha ham yonma-yon o'tirib o'qishadi, ularning har biri har xil sinf o'quvchisi bo'lgani holda, bir sinfda o'tirib sa

Chunki bu atrofda bundan o'zga maktab yo'q, shu yerga qatnab, imkoni boricha ilm oladilar. Inodning o'zi vaqtida o'n sinfni bitirgandi, xolos. Qolaversa, ular o'qituvchilarini sevadi, bu - bir qadar xo'mraygan, og'irkarvon va allanechuk odamovi yigitni hurmat qilishadi. Inod bo'sh soatlarda va mehnat darslarida qorabayir otini maktab qoshidagi maydonga keltirib, o'quvchilarga arg'umoqda yurishni ham o'rgatadi, miltiq otishni ham ko'rsatadi, goho soy suvini band qilib, bolalari bilan baliq ham tutadi.

Bir kech Inod maktabdan chorbog' qorovuli bilan yayov qaytib kelarkan, qorovul Bo'riboy: — Eshitdingizmi, shaxsiy ot saqlash man bo'lipti, qaror chiqipti. Bir milisa kecha bizning yonimizdagi yurtdan bir cho'ponning otini hay dab ketdi, - dedi. Inodning ko'ngli xira bo'ldi: — Yangilik-ku... Lekin men otimni bermayman, —dedi. Darhaqiqat, bu tog' yonbag'irlari qarashli bo'lgan rayondagi partiya komiteti « nega o'zimiz tog'lik bo'lib, qimiz ishlab chiqarmaymiz! » degan mulohaza bilan yangi bir sovxoz tashkil etishga qaror qilgan, aholining ortiqcha baytallarini sotib olish uchun tashkilotlardan joylarga vakil jo'natgan edi. Bu tomonlardan biya sotib olish esa kichik leytenant Egamberdi Xudoyberdiyevga topshirilgan edi.

Uning esa dilida boshqa bir pinhoniy istagi ham bor edi: ana shu tog'dagi suv bo'yida joylashgan qishloqda istiqomat qiladigan muallimning ko'p yaxshi, chopqir, chiroyli oti borda. Shuni o'ziniki qilishning iloji yo'qmikin? U o'ylab-o'ylab, ilojini topdi: bir necha biyaning nar-xini bichib, rayonga jo'natgandan keyin Tumshuqda bit-ta cho'ponning soppa-sog' baytali turgan holda, uning minib yuruvchi otini aldab-suldab, qo'rqitib, do'q urib sotib oldi va « Nega biya olmading, deb so'rashsa, biyasi yo'q ekan, otini bera qoldi. Buni almashtirish mumkin-ku, deyman-da », - deb o'yladi. U bilardiki, qishloq qorovuli cho'ponga qo'shni, qishloqda esa Inod muallimdan bo'lak kishi yo'q hisobi. Aholisi bo'z yerlarga ko&#39

Quyosh kunbotarga egilib, kunchiqardagi adirlar bag'rini yoritar, soyning ham u yerbu yeri yiltirar edi. Nari sohildan to'riq ot mingan shapkali, pogoni bor kishi pastlay boshladi. Suvni kechib o'tib, bu sohilga chiqib keldi. Inod unga bir qaradida, ishidan qolmadi. Egamberdi pakana jiydalarni oralab, bedapoya adog'ida pay do bo'ldi.

-Hov, salomatmi? Qani bu, mehmon keldimi, demay- siz? - dedi. Inod qaddini ko'tarib turdi. O'roqni o'rik tanasiga qat- tiq sanchib: -Keling, - dedi do'rillab. Egamberdi to'riqni jadal haydab, o'rik ostiga keldi, egardan sakrab tushib, tizgindan tutganicha chorbog' egasi tomon yo' rg' aladi. Inod u bilan xomush ko'rishdi. Qani, bu maza yo'qmi? - dedi Egamberdi kulib va tizginni o'rik cho'qmoriga bog'ladi, o'rib qo'ygan o'tdan bir qo'ltiq olib ot oldiga tashladi; kaftlarini bir-biriga urib qoqqanicha, Inodga kulimsirab boqdi. - Bilaman, nimadan xafasiz, - dedi, so'ng chuqur xo'rsindi: - Endi, Inodboy, bu ko'pga kelgan to'y, jo'ra. Biz oddiy ijrochi. Shuning uchun bizdan xafa bo'lmaysiz endi.

Купить

Похожие документы
Fitrat dramaturgiyasi
«Saddi Iskandariy» dostoni
Abdulhamid Cho'lponning «Kecha va kunduz» romanida realizm
Adabiyotshunoslik tarixi va tarixiylik omillari
Abdulla Qahhorning «Sarob» romanida mazmunni ifodalovchi konsepsiyalar