Dokument ma'lumotlari

Narxi 30000UZS
Hajmi 262.1KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 01 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Testlar
Fan Iqtisodiyot

Sotuvchi

DocX Seller

Ro'yxatga olish sanasi 31 Oktyabr 2026

1 Sotish

Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari. Tayyorgarlik to‘plami: 1020 ta mashq testi (javoblari va izohlari bilan) + 30 ta suhbat bileti namunaviy javoblari bilan, 2026

Sotib olish
SOLIQ ORGANLARIGA ISHGA KIRISH: TEST VA SUHBAT SAVOLLARI Tayyorgarlik to'plami: 1020 ta mashq testi (javoblari va izohlari bilan) + 30 ta suhbat bileti namunaviy javoblari bilan, 2026 64 ta variant • 1170 ta topshiriq • javoblari bilan Mashq to'plami • 2026–2027 o'quv yili Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 1 SOLIQ ORGANLARIGA ISHGA KIRISH: TEST VA SUHBAT SAVOLLARI Tayyorgarlik to'plami: 1020 ta mashq testi (javoblari va izohlari bilan) + 30 ta suhbat bileti namunaviy javoblari bilan, 2026 64 ta variant • 1170 ta topshiriq • javoblari bilan Mashq to'plami • 2026–2027 o'quv yili Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 1 SOLIQ ORGANLARIGA ISHGA KIRISH: TEST VA SUHBAT SAVOLLARI Tayyorgarlik to'plami: 1020 ta mashq testi (javoblari va izohlari bilan) + 30 ta suhbat bileti namunaviy javoblari bilan, 2026 64 ta variant • 1170 ta topshiriq • javoblari bilan Mashq to'plami • 2026–2027 o'quv yili Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 1 Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma • Soliq organlariga ishga qabul odatda tanlov asosida — hujjatlar, test (bilim) sinovi va suhbat orqali — o'tkaziladi. Aniq tartib har bir tanlov e'lonida ko'rsatiladi. • Ushbu tayyorgarlik to'plamining birinchi qismida 1020 ta mashq testi bor: soliq tizimi tamoyillari, soliq to'lovchilarning huquq va majburiyatlari, soliqqa tortish elementlari, QQS, foyda va daromad soliqlari, mol-mulk va resurs soliqlari, soliq hisoboti, soliq ma'muriyatchiligi va tekshiruvlari, buxgalteriya, moliya va iqtisodiyot asoslari, raqamli xizmatlar, xizmat etikasi. Har bir savolga to'g'ri javob va izoh berilgan. • Ikkinchi qismda 30 ta suhbat bileti (har birida 5 ta savol) va namunaviy javoblar bor: motivatsiya, soliq bo'yicha bilim, etika, umumiy iqtisodiy bilim va amaliy vaziyat (keys). • Savollar tushunchalar va mexanizmlar darajasida tuzilgan: soliq stavkalari, imtiyoz miqdorlari va muddatlar tez-tez o'zgargani uchun ataylab kiritilmagan — ularni amaldagi Soliq kodeksidan alohida takrorlang. • Muhim: bu mashq testlari — rasmiy tanlov savollari yoki ularning javoblari emas. Amaldagi Soliq kodeksi tahririni lex.uz va soliq.uz dan tekshiring. Bo'limlar Bo'lim Variantlar Izoh Test savollari 34 ta variant × 30 ta savol Har bir savolga izoh berilgan Suhbat biletlari 30 ta bilet × 5 ta savol Namunaviy javoblar bilan Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 2 Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma • Soliq organlariga ishga qabul odatda tanlov asosida — hujjatlar, test (bilim) sinovi va suhbat orqali — o'tkaziladi. Aniq tartib har bir tanlov e'lonida ko'rsatiladi. • Ushbu tayyorgarlik to'plamining birinchi qismida 1020 ta mashq testi bor: soliq tizimi tamoyillari, soliq to'lovchilarning huquq va majburiyatlari, soliqqa tortish elementlari, QQS, foyda va daromad soliqlari, mol-mulk va resurs soliqlari, soliq hisoboti, soliq ma'muriyatchiligi va tekshiruvlari, buxgalteriya, moliya va iqtisodiyot asoslari, raqamli xizmatlar, xizmat etikasi. Har bir savolga to'g'ri javob va izoh berilgan. • Ikkinchi qismda 30 ta suhbat bileti (har birida 5 ta savol) va namunaviy javoblar bor: motivatsiya, soliq bo'yicha bilim, etika, umumiy iqtisodiy bilim va amaliy vaziyat (keys). • Savollar tushunchalar va mexanizmlar darajasida tuzilgan: soliq stavkalari, imtiyoz miqdorlari va muddatlar tez-tez o'zgargani uchun ataylab kiritilmagan — ularni amaldagi Soliq kodeksidan alohida takrorlang. • Muhim: bu mashq testlari — rasmiy tanlov savollari yoki ularning javoblari emas. Amaldagi Soliq kodeksi tahririni lex.uz va soliq.uz dan tekshiring. Bo'limlar Bo'lim Variantlar Izoh Test savollari 34 ta variant × 30 ta savol Har bir savolga izoh berilgan Suhbat biletlari 30 ta bilet × 5 ta savol Namunaviy javoblar bilan Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 2 Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma • Soliq organlariga ishga qabul odatda tanlov asosida — hujjatlar, test (bilim) sinovi va suhbat orqali — o'tkaziladi. Aniq tartib har bir tanlov e'lonida ko'rsatiladi. • Ushbu tayyorgarlik to'plamining birinchi qismida 1020 ta mashq testi bor: soliq tizimi tamoyillari, soliq to'lovchilarning huquq va majburiyatlari, soliqqa tortish elementlari, QQS, foyda va daromad soliqlari, mol-mulk va resurs soliqlari, soliq hisoboti, soliq ma'muriyatchiligi va tekshiruvlari, buxgalteriya, moliya va iqtisodiyot asoslari, raqamli xizmatlar, xizmat etikasi. Har bir savolga to'g'ri javob va izoh berilgan. • Ikkinchi qismda 30 ta suhbat bileti (har birida 5 ta savol) va namunaviy javoblar bor: motivatsiya, soliq bo'yicha bilim, etika, umumiy iqtisodiy bilim va amaliy vaziyat (keys). • Savollar tushunchalar va mexanizmlar darajasida tuzilgan: soliq stavkalari, imtiyoz miqdorlari va muddatlar tez-tez o'zgargani uchun ataylab kiritilmagan — ularni amaldagi Soliq kodeksidan alohida takrorlang. • Muhim: bu mashq testlari — rasmiy tanlov savollari yoki ularning javoblari emas. Amaldagi Soliq kodeksi tahririni lex.uz va soliq.uz dan tekshiring. Bo'limlar Bo'lim Variantlar Izoh Test savollari 34 ta variant × 30 ta savol Har bir savolga izoh berilgan Suhbat biletlari 30 ta bilet × 5 ta savol Namunaviy javoblar bilan Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 2 Mundarija № Variant Topshiriqlar 1 1-variant 1–30 2 2-variant 31–60 3 3-variant 61–90 4 4-variant 91–120 5 5-variant 121–150 6 6-variant 151–180 7 7-variant 181–210 8 8-variant 211–240 9 9-variant 241–270 10 10-variant 271–300 11 11-variant 301–330 12 12-variant 331–360 13 13-variant 361–390 14 14-variant 391–420 15 15-variant 421–450 16 16-variant 451–480 17 17-variant 481–510 18 18-variant 511–540 19 19-variant 541–570 20 20-variant 571–600 21 21-variant 601–630 22 22-variant 631–660 23 23-variant 661–690 24 24-variant 691–720 25 25-variant 721–750 26 26-variant 751–780 27 27-variant 781–810 28 28-variant 811–840 29 29-variant 841–870 30 30-variant 871–900 31 31-variant 901–930 32 32-variant 931–960 33 33-variant 961–990 34 34-variant 991–1020 35 Suhbat bileti 1 1021–1025 36 Suhbat bileti 2 1026–1030 Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 3 Mundarija № Variant Topshiriqlar 1 1-variant 1–30 2 2-variant 31–60 3 3-variant 61–90 4 4-variant 91–120 5 5-variant 121–150 6 6-variant 151–180 7 7-variant 181–210 8 8-variant 211–240 9 9-variant 241–270 10 10-variant 271–300 11 11-variant 301–330 12 12-variant 331–360 13 13-variant 361–390 14 14-variant 391–420 15 15-variant 421–450 16 16-variant 451–480 17 17-variant 481–510 18 18-variant 511–540 19 19-variant 541–570 20 20-variant 571–600 21 21-variant 601–630 22 22-variant 631–660 23 23-variant 661–690 24 24-variant 691–720 25 25-variant 721–750 26 26-variant 751–780 27 27-variant 781–810 28 28-variant 811–840 29 29-variant 841–870 30 30-variant 871–900 31 31-variant 901–930 32 32-variant 931–960 33 33-variant 961–990 34 34-variant 991–1020 35 Suhbat bileti 1 1021–1025 36 Suhbat bileti 2 1026–1030 Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 3 Mundarija № Variant Topshiriqlar 1 1-variant 1–30 2 2-variant 31–60 3 3-variant 61–90 4 4-variant 91–120 5 5-variant 121–150 6 6-variant 151–180 7 7-variant 181–210 8 8-variant 211–240 9 9-variant 241–270 10 10-variant 271–300 11 11-variant 301–330 12 12-variant 331–360 13 13-variant 361–390 14 14-variant 391–420 15 15-variant 421–450 16 16-variant 451–480 17 17-variant 481–510 18 18-variant 511–540 19 19-variant 541–570 20 20-variant 571–600 21 21-variant 601–630 22 22-variant 631–660 23 23-variant 661–690 24 24-variant 691–720 25 25-variant 721–750 26 26-variant 751–780 27 27-variant 781–810 28 28-variant 811–840 29 29-variant 841–870 30 30-variant 871–900 31 31-variant 901–930 32 32-variant 931–960 33 33-variant 961–990 34 34-variant 991–1020 35 Suhbat bileti 1 1021–1025 36 Suhbat bileti 2 1026–1030 Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 3 № Variant Topshiriqlar 37 Suhbat bileti 3 1031–1035 38 Suhbat bileti 4 1036–1040 39 Suhbat bileti 5 1041–1045 40 Suhbat bileti 6 1046–1050 41 Suhbat bileti 7 1051–1055 42 Suhbat bileti 8 1056–1060 43 Suhbat bileti 9 1061–1065 44 Suhbat bileti 10 1066–1070 45 Suhbat bileti 11 1071–1075 46 Suhbat bileti 12 1076–1080 47 Suhbat bileti 13 1081–1085 48 Suhbat bileti 14 1086–1090 49 Suhbat bileti 15 1091–1095 50 Suhbat bileti 16 1096–1100 51 Suhbat bileti 17 1101–1105 52 Suhbat bileti 18 1106–1110 53 Suhbat bileti 19 1111–1115 54 Suhbat bileti 20 1116–1120 55 Suhbat bileti 21 1121–1125 56 Suhbat bileti 22 1126–1130 57 Suhbat bileti 23 1131–1135 58 Suhbat bileti 24 1136–1140 59 Suhbat bileti 25 1141–1145 60 Suhbat bileti 26 1146–1150 61 Suhbat bileti 27 1151–1155 62 Suhbat bileti 28 1156–1160 63 Suhbat bileti 29 1161–1165 64 Suhbat bileti 30 1166–1170 Jami topshiriqlar 1170 Javoblar kaliti (hujjat oxirida) Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 4 № Variant Topshiriqlar 37 Suhbat bileti 3 1031–1035 38 Suhbat bileti 4 1036–1040 39 Suhbat bileti 5 1041–1045 40 Suhbat bileti 6 1046–1050 41 Suhbat bileti 7 1051–1055 42 Suhbat bileti 8 1056–1060 43 Suhbat bileti 9 1061–1065 44 Suhbat bileti 10 1066–1070 45 Suhbat bileti 11 1071–1075 46 Suhbat bileti 12 1076–1080 47 Suhbat bileti 13 1081–1085 48 Suhbat bileti 14 1086–1090 49 Suhbat bileti 15 1091–1095 50 Suhbat bileti 16 1096–1100 51 Suhbat bileti 17 1101–1105 52 Suhbat bileti 18 1106–1110 53 Suhbat bileti 19 1111–1115 54 Suhbat bileti 20 1116–1120 55 Suhbat bileti 21 1121–1125 56 Suhbat bileti 22 1126–1130 57 Suhbat bileti 23 1131–1135 58 Suhbat bileti 24 1136–1140 59 Suhbat bileti 25 1141–1145 60 Suhbat bileti 26 1146–1150 61 Suhbat bileti 27 1151–1155 62 Suhbat bileti 28 1156–1160 63 Suhbat bileti 29 1161–1165 64 Suhbat bileti 30 1166–1170 Jami topshiriqlar 1170 Javoblar kaliti (hujjat oxirida) Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 4 № Variant Topshiriqlar 37 Suhbat bileti 3 1031–1035 38 Suhbat bileti 4 1036–1040 39 Suhbat bileti 5 1041–1045 40 Suhbat bileti 6 1046–1050 41 Suhbat bileti 7 1051–1055 42 Suhbat bileti 8 1056–1060 43 Suhbat bileti 9 1061–1065 44 Suhbat bileti 10 1066–1070 45 Suhbat bileti 11 1071–1075 46 Suhbat bileti 12 1076–1080 47 Suhbat bileti 13 1081–1085 48 Suhbat bileti 14 1086–1090 49 Suhbat bileti 15 1091–1095 50 Suhbat bileti 16 1096–1100 51 Suhbat bileti 17 1101–1105 52 Suhbat bileti 18 1106–1110 53 Suhbat bileti 19 1111–1115 54 Suhbat bileti 20 1116–1120 55 Suhbat bileti 21 1121–1125 56 Suhbat bileti 22 1126–1130 57 Suhbat bileti 23 1131–1135 58 Suhbat bileti 24 1136–1140 59 Suhbat bileti 25 1141–1145 60 Suhbat bileti 26 1146–1150 61 Suhbat bileti 27 1151–1155 62 Suhbat bileti 28 1156–1160 63 Suhbat bileti 29 1161–1165 64 Suhbat bileti 30 1166–1170 Jami topshiriqlar 1170 Javoblar kaliti (hujjat oxirida) Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 4 1-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq bazasini aniqlashda qaysi narx odatda asos qilib olinadi? A) Davlat tomonidan har yili tasdiqlanadigan yagona ulgurji narx B) Faqat ishlab chiqaruvchining tovar bo'yicha hisoblagan tannarxi C) Soliq organi tomonidan har bir tovar uchun belgilangan qat'iy narx D) Bitim taraflari tomonidan qo'llangan narx, u bozor narxiga mos deb faraz qilinadi To'g'ri javob: D) Bitim taraflari tomonidan qo'llangan narx, u bozor narxiga mos deb faraz qilinadi✔ Izoh: Soliq maqsadlarida bitim taraflari ko'rsatgan narx qo'llaniladi va u bozor narxiga mos deb hisoblanadi; transfert narx qoidalari qo'llanadigan hollar bundan mustasno. 2. Soliq to'lovchilarning ro'yxati (reyestri) nima uchun yuritiladi? A) Soliq to'lovchilar ma'lumotlarini yagona tizimda saqlash va nazorat uchun B) Soliq inspektorlarining ish natijalarini baholash uchun C) Soliq to'lovchilarni ommaviy axborot vositalarida reklama qilish uchun D) Faqat yillik statistik ko'rgazma materiallarini tayyorlash uchun To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchilar ma'lumotlarini yagona tizimda saqlash va nazorat uchun ✔ Izoh: Reyestr soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlarni markazlashgan holda saqlab, hisob va nazoratni tashkil etish uchun yuritiladi. 3. Daromadni (foydani) yashirish qanday huquqbuzarlik sifatida baholanadi? A) Buxgalteriya hisobini soddalashtirishning ruxsat etilgan usuli B) Soliq bazasini kamaytirish orqali soliq to'lashdan bo'yin tovlash C) Qonunda nazarda tutilgan soliq imtiyozidan foydalanish D) Soliq rejalashtirishning qonun doirasidagi oddiy usuli To'g'ri javob: B) Soliq bazasini kamaytirish orqali soliq to'lashdan bo'yin tovlash ✔ Izoh: Daromadni yashirish soliq bazasini sun'iy kamaytirib, soliq to'lashdan bo'yin tovlash maqsadidagi huquqbuzarlikdir. 4. Tijoratbop topilma bonusi qachon to'lanadi? A) Yer qa'ridan foydalanuvchi har oy soliq hisobotini va ilovalarini soliq organiga topshirgan har bir holatda B) Konda qazib olingan har bir tovar partiyasi chet elga eksport qilinganda, bojxona chegarasida undiriladi C) Konda ishlash uchun har bir yangi xodim mehnat shartnomasi bo'yicha ishga olinganda, xodim soniga qarab D) Tijorat ahamiyatiga ega foydali qazilma koni topilib, uning zaxiralari belgilangan tartibda tasdiqlanganda To'g'ri javob: D) Tijorat ahamiyatiga ega foydali qazilma koni topilib, uning zaxiralari belgilangan ✔ tartibda tasdiqlanganda Izoh: Tijoratbop topilma bonusi yer qa'ridan foydalanuvchi tijorat ahamiyatiga ega konni topib, zaxiralar tasdiqlanganda to'lanadigan maxsus to'lovdir. 5. Foyda solig'i bo'yicha yillik hisobotni kim topshiradi? A) Foyda solig'i to'lovchilari B) Faqat chet el fuqarolari C) Har qanday jismoniy shaxs D) Faqat aylanma solig'i to'lovchilari To'g'ri javob: A) Foyda solig'i to'lovchilari ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 5 1-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq bazasini aniqlashda qaysi narx odatda asos qilib olinadi? A) Davlat tomonidan har yili tasdiqlanadigan yagona ulgurji narx B) Faqat ishlab chiqaruvchining tovar bo'yicha hisoblagan tannarxi C) Soliq organi tomonidan har bir tovar uchun belgilangan qat'iy narx D) Bitim taraflari tomonidan qo'llangan narx, u bozor narxiga mos deb faraz qilinadi To'g'ri javob: D) Bitim taraflari tomonidan qo'llangan narx, u bozor narxiga mos deb faraz qilinadi✔ Izoh: Soliq maqsadlarida bitim taraflari ko'rsatgan narx qo'llaniladi va u bozor narxiga mos deb hisoblanadi; transfert narx qoidalari qo'llanadigan hollar bundan mustasno. 2. Soliq to'lovchilarning ro'yxati (reyestri) nima uchun yuritiladi? A) Soliq to'lovchilar ma'lumotlarini yagona tizimda saqlash va nazorat uchun B) Soliq inspektorlarining ish natijalarini baholash uchun C) Soliq to'lovchilarni ommaviy axborot vositalarida reklama qilish uchun D) Faqat yillik statistik ko'rgazma materiallarini tayyorlash uchun To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchilar ma'lumotlarini yagona tizimda saqlash va nazorat uchun ✔ Izoh: Reyestr soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlarni markazlashgan holda saqlab, hisob va nazoratni tashkil etish uchun yuritiladi. 3. Daromadni (foydani) yashirish qanday huquqbuzarlik sifatida baholanadi? A) Buxgalteriya hisobini soddalashtirishning ruxsat etilgan usuli B) Soliq bazasini kamaytirish orqali soliq to'lashdan bo'yin tovlash C) Qonunda nazarda tutilgan soliq imtiyozidan foydalanish D) Soliq rejalashtirishning qonun doirasidagi oddiy usuli To'g'ri javob: B) Soliq bazasini kamaytirish orqali soliq to'lashdan bo'yin tovlash ✔ Izoh: Daromadni yashirish soliq bazasini sun'iy kamaytirib, soliq to'lashdan bo'yin tovlash maqsadidagi huquqbuzarlikdir. 4. Tijoratbop topilma bonusi qachon to'lanadi? A) Yer qa'ridan foydalanuvchi har oy soliq hisobotini va ilovalarini soliq organiga topshirgan har bir holatda B) Konda qazib olingan har bir tovar partiyasi chet elga eksport qilinganda, bojxona chegarasida undiriladi C) Konda ishlash uchun har bir yangi xodim mehnat shartnomasi bo'yicha ishga olinganda, xodim soniga qarab D) Tijorat ahamiyatiga ega foydali qazilma koni topilib, uning zaxiralari belgilangan tartibda tasdiqlanganda To'g'ri javob: D) Tijorat ahamiyatiga ega foydali qazilma koni topilib, uning zaxiralari belgilangan ✔ tartibda tasdiqlanganda Izoh: Tijoratbop topilma bonusi yer qa'ridan foydalanuvchi tijorat ahamiyatiga ega konni topib, zaxiralar tasdiqlanganda to'lanadigan maxsus to'lovdir. 5. Foyda solig'i bo'yicha yillik hisobotni kim topshiradi? A) Foyda solig'i to'lovchilari B) Faqat chet el fuqarolari C) Har qanday jismoniy shaxs D) Faqat aylanma solig'i to'lovchilari To'g'ri javob: A) Foyda solig'i to'lovchilari ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 5 1-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq bazasini aniqlashda qaysi narx odatda asos qilib olinadi? A) Davlat tomonidan har yili tasdiqlanadigan yagona ulgurji narx B) Faqat ishlab chiqaruvchining tovar bo'yicha hisoblagan tannarxi C) Soliq organi tomonidan har bir tovar uchun belgilangan qat'iy narx D) Bitim taraflari tomonidan qo'llangan narx, u bozor narxiga mos deb faraz qilinadi To'g'ri javob: D) Bitim taraflari tomonidan qo'llangan narx, u bozor narxiga mos deb faraz qilinadi✔ Izoh: Soliq maqsadlarida bitim taraflari ko'rsatgan narx qo'llaniladi va u bozor narxiga mos deb hisoblanadi; transfert narx qoidalari qo'llanadigan hollar bundan mustasno. 2. Soliq to'lovchilarning ro'yxati (reyestri) nima uchun yuritiladi? A) Soliq to'lovchilar ma'lumotlarini yagona tizimda saqlash va nazorat uchun B) Soliq inspektorlarining ish natijalarini baholash uchun C) Soliq to'lovchilarni ommaviy axborot vositalarida reklama qilish uchun D) Faqat yillik statistik ko'rgazma materiallarini tayyorlash uchun To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchilar ma'lumotlarini yagona tizimda saqlash va nazorat uchun ✔ Izoh: Reyestr soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlarni markazlashgan holda saqlab, hisob va nazoratni tashkil etish uchun yuritiladi. 3. Daromadni (foydani) yashirish qanday huquqbuzarlik sifatida baholanadi? A) Buxgalteriya hisobini soddalashtirishning ruxsat etilgan usuli B) Soliq bazasini kamaytirish orqali soliq to'lashdan bo'yin tovlash C) Qonunda nazarda tutilgan soliq imtiyozidan foydalanish D) Soliq rejalashtirishning qonun doirasidagi oddiy usuli To'g'ri javob: B) Soliq bazasini kamaytirish orqali soliq to'lashdan bo'yin tovlash ✔ Izoh: Daromadni yashirish soliq bazasini sun'iy kamaytirib, soliq to'lashdan bo'yin tovlash maqsadidagi huquqbuzarlikdir. 4. Tijoratbop topilma bonusi qachon to'lanadi? A) Yer qa'ridan foydalanuvchi har oy soliq hisobotini va ilovalarini soliq organiga topshirgan har bir holatda B) Konda qazib olingan har bir tovar partiyasi chet elga eksport qilinganda, bojxona chegarasida undiriladi C) Konda ishlash uchun har bir yangi xodim mehnat shartnomasi bo'yicha ishga olinganda, xodim soniga qarab D) Tijorat ahamiyatiga ega foydali qazilma koni topilib, uning zaxiralari belgilangan tartibda tasdiqlanganda To'g'ri javob: D) Tijorat ahamiyatiga ega foydali qazilma koni topilib, uning zaxiralari belgilangan ✔ tartibda tasdiqlanganda Izoh: Tijoratbop topilma bonusi yer qa'ridan foydalanuvchi tijorat ahamiyatiga ega konni topib, zaxiralar tasdiqlanganda to'lanadigan maxsus to'lovdir. 5. Foyda solig'i bo'yicha yillik hisobotni kim topshiradi? A) Foyda solig'i to'lovchilari B) Faqat chet el fuqarolari C) Har qanday jismoniy shaxs D) Faqat aylanma solig'i to'lovchilari To'g'ri javob: A) Foyda solig'i to'lovchilari ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 5 Izoh: Foyda solig'i to'lovchilari soliq davri yakuni bo'yicha foyda solig'i hisobotini (deklaratsiyasini) soliq organiga taqdim etadi. 6. Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i va yer solig'ini odatda kim hisoblaydi? A) Fuqaro ishlaydigan korxona B) Notarius C) Soliq organi D) Jismoniy shaxsning o'zi deklaratsiya orqali To'g'ri javob: C) Soliq organi✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i va yer solig'i soliq organi tomonidan hisoblanadi va ularga soliq xabarnomasi yuboriladi. 7. Soliq huquqbuzarligini sodir etishga boshqa shaxsni undash qanday baholanadi? A) Qonun doirasidagi soliq maslahati va tavsiyasi sifatida B) Ishtirokchilik sifatida, undovchi ham javobgar bo'lishi mumkin C) Huquqiy ahamiyatga ega bo'lmagan oddiy suhbat sifatida D) Faqat axloqiy qusur, hech qanday huquqiy javobgarliksiz To'g'ri javob: B) Ishtirokchilik sifatida, undovchi ham javobgar bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Huquqbuzarlikka undash, unga yordam berish ishtirokchilik shakli bo'lib, qonunga ko'ra undovchi ham javobgar bo'lishi mumkin. 8. Foyda solig'i bo'yicha soliq hisobini yuritishda qaysi usul umumiy qoida sifatida qo'llanadi? A) Faqat natural hisob usuli B) Faqat taxminiy baholash usuli C) Hisoblash usuli D) Faqat kassa usuli To'g'ri javob: C) Hisoblash usuli ✔ Izoh: Foyda solig'i bo'yicha daromad va xarajatlar umumiy qoidaga ko'ra hisoblash usulida, ya'ni tegishli davrda tan olinadi. 9. Royalti soliq maqsadlarida nima uchun to'lov hisoblanadi? A) Bank kreditidan va boshqa qarz mablag'laridan foydalanish uchun B) Xodimga belgilangan me'yordan ortiqcha ishlagan vaqti uchun C) Yer uchastkasini sotib olish yoki uzoq muddatli ijaraga olish uchun D) Intellektual mulk obyektlaridan foydalanish huquqi uchun To'g'ri javob: D) Intellektual mulk obyektlaridan foydalanish huquqi uchun ✔ Izoh: Royalti mualliflik huquqi, patent, tovar belgisi, nou-xau kabi intellektual mulk obyektlaridan foydalanganlik yoki foydalanish huquqi uchun to'lovdir. 10. Imzo bonusi nima? A) Yer qa'ridan foydalanish huquqini olishda to'lanadigan bir martalik maxsus to'lov B) Soliq hisobotini imzolagani uchun rahbardan undiriladigan maxsus yig'im C) Tijorat banki tomonidan kredit shartnomasi imzolanganda beriladigan chegirma D) Xodimga mehnat shartnomasini imzolagani uchun ish beruvchi beradigan bir martalik mukofot To'g'ri javob: A) Yer qa'ridan foydalanish huquqini olishda to'lanadigan bir martalik maxsus to'lov ✔ Izoh: Imzo bonusi yer qa'ridan foydalanuvchi tomonidan foydalanish huquqini olgani (litsenziya, shartnoma) uchun to'lanadigan bir martalik to'lovdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 6 Izoh: Foyda solig'i to'lovchilari soliq davri yakuni bo'yicha foyda solig'i hisobotini (deklaratsiyasini) soliq organiga taqdim etadi. 6. Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i va yer solig'ini odatda kim hisoblaydi? A) Fuqaro ishlaydigan korxona B) Notarius C) Soliq organi D) Jismoniy shaxsning o'zi deklaratsiya orqali To'g'ri javob: C) Soliq organi✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i va yer solig'i soliq organi tomonidan hisoblanadi va ularga soliq xabarnomasi yuboriladi. 7. Soliq huquqbuzarligini sodir etishga boshqa shaxsni undash qanday baholanadi? A) Qonun doirasidagi soliq maslahati va tavsiyasi sifatida B) Ishtirokchilik sifatida, undovchi ham javobgar bo'lishi mumkin C) Huquqiy ahamiyatga ega bo'lmagan oddiy suhbat sifatida D) Faqat axloqiy qusur, hech qanday huquqiy javobgarliksiz To'g'ri javob: B) Ishtirokchilik sifatida, undovchi ham javobgar bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Huquqbuzarlikka undash, unga yordam berish ishtirokchilik shakli bo'lib, qonunga ko'ra undovchi ham javobgar bo'lishi mumkin. 8. Foyda solig'i bo'yicha soliq hisobini yuritishda qaysi usul umumiy qoida sifatida qo'llanadi? A) Faqat natural hisob usuli B) Faqat taxminiy baholash usuli C) Hisoblash usuli D) Faqat kassa usuli To'g'ri javob: C) Hisoblash usuli ✔ Izoh: Foyda solig'i bo'yicha daromad va xarajatlar umumiy qoidaga ko'ra hisoblash usulida, ya'ni tegishli davrda tan olinadi. 9. Royalti soliq maqsadlarida nima uchun to'lov hisoblanadi? A) Bank kreditidan va boshqa qarz mablag'laridan foydalanish uchun B) Xodimga belgilangan me'yordan ortiqcha ishlagan vaqti uchun C) Yer uchastkasini sotib olish yoki uzoq muddatli ijaraga olish uchun D) Intellektual mulk obyektlaridan foydalanish huquqi uchun To'g'ri javob: D) Intellektual mulk obyektlaridan foydalanish huquqi uchun ✔ Izoh: Royalti mualliflik huquqi, patent, tovar belgisi, nou-xau kabi intellektual mulk obyektlaridan foydalanganlik yoki foydalanish huquqi uchun to'lovdir. 10. Imzo bonusi nima? A) Yer qa'ridan foydalanish huquqini olishda to'lanadigan bir martalik maxsus to'lov B) Soliq hisobotini imzolagani uchun rahbardan undiriladigan maxsus yig'im C) Tijorat banki tomonidan kredit shartnomasi imzolanganda beriladigan chegirma D) Xodimga mehnat shartnomasini imzolagani uchun ish beruvchi beradigan bir martalik mukofot To'g'ri javob: A) Yer qa'ridan foydalanish huquqini olishda to'lanadigan bir martalik maxsus to'lov ✔ Izoh: Imzo bonusi yer qa'ridan foydalanuvchi tomonidan foydalanish huquqini olgani (litsenziya, shartnoma) uchun to'lanadigan bir martalik to'lovdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 6 Izoh: Foyda solig'i to'lovchilari soliq davri yakuni bo'yicha foyda solig'i hisobotini (deklaratsiyasini) soliq organiga taqdim etadi. 6. Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i va yer solig'ini odatda kim hisoblaydi? A) Fuqaro ishlaydigan korxona B) Notarius C) Soliq organi D) Jismoniy shaxsning o'zi deklaratsiya orqali To'g'ri javob: C) Soliq organi✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i va yer solig'i soliq organi tomonidan hisoblanadi va ularga soliq xabarnomasi yuboriladi. 7. Soliq huquqbuzarligini sodir etishga boshqa shaxsni undash qanday baholanadi? A) Qonun doirasidagi soliq maslahati va tavsiyasi sifatida B) Ishtirokchilik sifatida, undovchi ham javobgar bo'lishi mumkin C) Huquqiy ahamiyatga ega bo'lmagan oddiy suhbat sifatida D) Faqat axloqiy qusur, hech qanday huquqiy javobgarliksiz To'g'ri javob: B) Ishtirokchilik sifatida, undovchi ham javobgar bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Huquqbuzarlikka undash, unga yordam berish ishtirokchilik shakli bo'lib, qonunga ko'ra undovchi ham javobgar bo'lishi mumkin. 8. Foyda solig'i bo'yicha soliq hisobini yuritishda qaysi usul umumiy qoida sifatida qo'llanadi? A) Faqat natural hisob usuli B) Faqat taxminiy baholash usuli C) Hisoblash usuli D) Faqat kassa usuli To'g'ri javob: C) Hisoblash usuli ✔ Izoh: Foyda solig'i bo'yicha daromad va xarajatlar umumiy qoidaga ko'ra hisoblash usulida, ya'ni tegishli davrda tan olinadi. 9. Royalti soliq maqsadlarida nima uchun to'lov hisoblanadi? A) Bank kreditidan va boshqa qarz mablag'laridan foydalanish uchun B) Xodimga belgilangan me'yordan ortiqcha ishlagan vaqti uchun C) Yer uchastkasini sotib olish yoki uzoq muddatli ijaraga olish uchun D) Intellektual mulk obyektlaridan foydalanish huquqi uchun To'g'ri javob: D) Intellektual mulk obyektlaridan foydalanish huquqi uchun ✔ Izoh: Royalti mualliflik huquqi, patent, tovar belgisi, nou-xau kabi intellektual mulk obyektlaridan foydalanganlik yoki foydalanish huquqi uchun to'lovdir. 10. Imzo bonusi nima? A) Yer qa'ridan foydalanish huquqini olishda to'lanadigan bir martalik maxsus to'lov B) Soliq hisobotini imzolagani uchun rahbardan undiriladigan maxsus yig'im C) Tijorat banki tomonidan kredit shartnomasi imzolanganda beriladigan chegirma D) Xodimga mehnat shartnomasini imzolagani uchun ish beruvchi beradigan bir martalik mukofot To'g'ri javob: A) Yer qa'ridan foydalanish huquqini olishda to'lanadigan bir martalik maxsus to'lov ✔ Izoh: Imzo bonusi yer qa'ridan foydalanuvchi tomonidan foydalanish huquqini olgani (litsenziya, shartnoma) uchun to'lanadigan bir martalik to'lovdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 6 11. Quyidagilardan qaysi biri to'g'ri soliq hisoblanadi? A) Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i B) Qo'shilgan qiymat solig'i C) Aksiz solig'i (ichki tovarlar) D) Import qilinadigan tovarlar uchun undiriladigan QQS To'g'ri javob: A) Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i✔ Izoh: Daromad solig'i shaxsning olgan daromadidan bevosita undiriladi, shuning uchun u to'g'ri soliqlar qatoriga kiradi. 12. Moliyaviy resurslar deganda nima tushuniladi? A) Faqat ishlab chiqarish uskunalari, dastgohlar va texnika B) Faqat korxonalardagi xodimlar soni va ularning malakasi C) Davlat, korxona va aholi ixtiyoridagi pul daromadlari va jamg'armalari D) Faqat mamlakatdagi yer, suv va boshqa tabiiy resurslar To'g'ri javob: C) Davlat, korxona va aholi ixtiyoridagi pul daromadlari va jamg'armalari ✔ Izoh: Moliyaviy resurslar — xo'jalik subyektlari va davlat ixtiyorida bo'lgan, turli ehtiyojlarga sarflanadigan pul mablag'lari. 13. Bir nechta huquqbuzarlik birgalikda sodir etilganda javobgarlik qanday belgilanadi? A) Faqat eng yengil huquqbuzarlik uchun javobgarlik qo'llanadi B) Har biri qonunda belgilangan tartibda alohida baholanadi C) Ular birgalikda avtomatik ravishda kechiriladi D) Faqat oxirgi sodir etilgan huquqbuzarlik hisobga olinadi To'g'ri javob: B) Har biri qonunda belgilangan tartibda alohida baholanadi ✔ Izoh: Bir nechta huquqbuzarlik sodir etilganda har biri alohida baholanib, qonunda belgilangan qoidalar bo'yicha javobgarlik qo'llaniladi. 14. Penya qanday holatda hisoblanadi? A) Soliqni belgilangan muddatdan kech to'laganda B) Soliq imtiyozidan foydalanganda C) Soliqni ortiqcha to'laganda D) Soliq hisobotini muddatidan oldin topshirganda To'g'ri javob: A) Soliqni belgilangan muddatdan kech to'laganda ✔ Izoh: Penya soliq summasini qonunda belgilangan muddatdan kechiktirib to'laganlik uchun kechiktirilgan har bir kun uchun hisoblanadi. 15. Hisobdan chiqarilgan (talab qilish muddati o'tgan) kreditorlik qarzi foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Soliq bazasidan chegiriladigan xarajat hisoblanadi B) Soliqqa tortish obyekti bo'lmaydi va hisobga olinmaydi C) Soliq to'lovchining jami daromadiga kiritiladi D) Faqat QQS bo'yicha soliq bazasini kamaytiradi To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchining jami daromadiga kiritiladi ✔ Izoh: Kreditorga to'lanmay hisobdan chiqarilgan majburiyat soliq to'lovchi uchun iqtisodiy naf bo'lib, boshqa daromadlar tarkibida soliqqa tortiladi. 16. Soliq to'lovchi faoliyatini tugatganda soliq organi nima qiladi? A) Hech qanday harakat qilmaydi B) Uni darhol yangi STIR bilan qayta ro'yxatga oladi C) Uning soliq qarzlarini avtomatik kechiradi D) Hisob-kitoblarni yakunlab, uni soliq hisobidan chiqaradi To'g'ri javob: D) Hisob-kitoblarni yakunlab, uni soliq hisobidan chiqaradi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 7 11. Quyidagilardan qaysi biri to'g'ri soliq hisoblanadi? A) Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i B) Qo'shilgan qiymat solig'i C) Aksiz solig'i (ichki tovarlar) D) Import qilinadigan tovarlar uchun undiriladigan QQS To'g'ri javob: A) Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i✔ Izoh: Daromad solig'i shaxsning olgan daromadidan bevosita undiriladi, shuning uchun u to'g'ri soliqlar qatoriga kiradi. 12. Moliyaviy resurslar deganda nima tushuniladi? A) Faqat ishlab chiqarish uskunalari, dastgohlar va texnika B) Faqat korxonalardagi xodimlar soni va ularning malakasi C) Davlat, korxona va aholi ixtiyoridagi pul daromadlari va jamg'armalari D) Faqat mamlakatdagi yer, suv va boshqa tabiiy resurslar To'g'ri javob: C) Davlat, korxona va aholi ixtiyoridagi pul daromadlari va jamg'armalari ✔ Izoh: Moliyaviy resurslar — xo'jalik subyektlari va davlat ixtiyorida bo'lgan, turli ehtiyojlarga sarflanadigan pul mablag'lari. 13. Bir nechta huquqbuzarlik birgalikda sodir etilganda javobgarlik qanday belgilanadi? A) Faqat eng yengil huquqbuzarlik uchun javobgarlik qo'llanadi B) Har biri qonunda belgilangan tartibda alohida baholanadi C) Ular birgalikda avtomatik ravishda kechiriladi D) Faqat oxirgi sodir etilgan huquqbuzarlik hisobga olinadi To'g'ri javob: B) Har biri qonunda belgilangan tartibda alohida baholanadi ✔ Izoh: Bir nechta huquqbuzarlik sodir etilganda har biri alohida baholanib, qonunda belgilangan qoidalar bo'yicha javobgarlik qo'llaniladi. 14. Penya qanday holatda hisoblanadi? A) Soliqni belgilangan muddatdan kech to'laganda B) Soliq imtiyozidan foydalanganda C) Soliqni ortiqcha to'laganda D) Soliq hisobotini muddatidan oldin topshirganda To'g'ri javob: A) Soliqni belgilangan muddatdan kech to'laganda ✔ Izoh: Penya soliq summasini qonunda belgilangan muddatdan kechiktirib to'laganlik uchun kechiktirilgan har bir kun uchun hisoblanadi. 15. Hisobdan chiqarilgan (talab qilish muddati o'tgan) kreditorlik qarzi foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Soliq bazasidan chegiriladigan xarajat hisoblanadi B) Soliqqa tortish obyekti bo'lmaydi va hisobga olinmaydi C) Soliq to'lovchining jami daromadiga kiritiladi D) Faqat QQS bo'yicha soliq bazasini kamaytiradi To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchining jami daromadiga kiritiladi ✔ Izoh: Kreditorga to'lanmay hisobdan chiqarilgan majburiyat soliq to'lovchi uchun iqtisodiy naf bo'lib, boshqa daromadlar tarkibida soliqqa tortiladi. 16. Soliq to'lovchi faoliyatini tugatganda soliq organi nima qiladi? A) Hech qanday harakat qilmaydi B) Uni darhol yangi STIR bilan qayta ro'yxatga oladi C) Uning soliq qarzlarini avtomatik kechiradi D) Hisob-kitoblarni yakunlab, uni soliq hisobidan chiqaradi To'g'ri javob: D) Hisob-kitoblarni yakunlab, uni soliq hisobidan chiqaradi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 7 11. Quyidagilardan qaysi biri to'g'ri soliq hisoblanadi? A) Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i B) Qo'shilgan qiymat solig'i C) Aksiz solig'i (ichki tovarlar) D) Import qilinadigan tovarlar uchun undiriladigan QQS To'g'ri javob: A) Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i✔ Izoh: Daromad solig'i shaxsning olgan daromadidan bevosita undiriladi, shuning uchun u to'g'ri soliqlar qatoriga kiradi. 12. Moliyaviy resurslar deganda nima tushuniladi? A) Faqat ishlab chiqarish uskunalari, dastgohlar va texnika B) Faqat korxonalardagi xodimlar soni va ularning malakasi C) Davlat, korxona va aholi ixtiyoridagi pul daromadlari va jamg'armalari D) Faqat mamlakatdagi yer, suv va boshqa tabiiy resurslar To'g'ri javob: C) Davlat, korxona va aholi ixtiyoridagi pul daromadlari va jamg'armalari ✔ Izoh: Moliyaviy resurslar — xo'jalik subyektlari va davlat ixtiyorida bo'lgan, turli ehtiyojlarga sarflanadigan pul mablag'lari. 13. Bir nechta huquqbuzarlik birgalikda sodir etilganda javobgarlik qanday belgilanadi? A) Faqat eng yengil huquqbuzarlik uchun javobgarlik qo'llanadi B) Har biri qonunda belgilangan tartibda alohida baholanadi C) Ular birgalikda avtomatik ravishda kechiriladi D) Faqat oxirgi sodir etilgan huquqbuzarlik hisobga olinadi To'g'ri javob: B) Har biri qonunda belgilangan tartibda alohida baholanadi ✔ Izoh: Bir nechta huquqbuzarlik sodir etilganda har biri alohida baholanib, qonunda belgilangan qoidalar bo'yicha javobgarlik qo'llaniladi. 14. Penya qanday holatda hisoblanadi? A) Soliqni belgilangan muddatdan kech to'laganda B) Soliq imtiyozidan foydalanganda C) Soliqni ortiqcha to'laganda D) Soliq hisobotini muddatidan oldin topshirganda To'g'ri javob: A) Soliqni belgilangan muddatdan kech to'laganda ✔ Izoh: Penya soliq summasini qonunda belgilangan muddatdan kechiktirib to'laganlik uchun kechiktirilgan har bir kun uchun hisoblanadi. 15. Hisobdan chiqarilgan (talab qilish muddati o'tgan) kreditorlik qarzi foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Soliq bazasidan chegiriladigan xarajat hisoblanadi B) Soliqqa tortish obyekti bo'lmaydi va hisobga olinmaydi C) Soliq to'lovchining jami daromadiga kiritiladi D) Faqat QQS bo'yicha soliq bazasini kamaytiradi To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchining jami daromadiga kiritiladi ✔ Izoh: Kreditorga to'lanmay hisobdan chiqarilgan majburiyat soliq to'lovchi uchun iqtisodiy naf bo'lib, boshqa daromadlar tarkibida soliqqa tortiladi. 16. Soliq to'lovchi faoliyatini tugatganda soliq organi nima qiladi? A) Hech qanday harakat qilmaydi B) Uni darhol yangi STIR bilan qayta ro'yxatga oladi C) Uning soliq qarzlarini avtomatik kechiradi D) Hisob-kitoblarni yakunlab, uni soliq hisobidan chiqaradi To'g'ri javob: D) Hisob-kitoblarni yakunlab, uni soliq hisobidan chiqaradi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 7 Izoh: Faoliyat tugatilganda soliq majburiyatlari yakuniy hisob-kitob qilinadi va to'lovchi soliq hisobidan chiqariladi. 17. Penya qanday holatda hisoblanadi? A) Soliq hisoboti o'z vaqtida topshirilganda B) Soliq belgilangan muddatdan kechiktirib to'langanda C) Soliq to'lovchiga soliq imtiyozi qo'llanilganda D) Soliq belgilangan muddatdan oldin to'langanda To'g'ri javob: B) Soliq belgilangan muddatdan kechiktirib to'langanda✔ Izoh: Penya soliqni to'lash muddati o'tkazib yuborilgan har bir kun uchun hisoblanadi va kechikish uchun kompensatsiya vazifasini bajaradi. 18. Obligatsiya aksiyadan nimasi bilan farq qiladi? A) Aksiya qaytarilishi kafolatlangan va foizli qarz majburiyati B) Obligatsiya faqat jamiyatni boshqarishda ovoz huquqini beradi C) Obligatsiya qarz munosabatini, aksiya esa egalik ulushini tasdiqlaydi D) Ular huquqiy tabiati jihatidan mutlaqo bir xil qog'ozlar To'g'ri javob: C) Obligatsiya qarz munosabatini, aksiya esa egalik ulushini tasdiqlaydi ✔ Izoh: Obligatsiya emitentning qarzini tasdiqlaydi va qaytarilishi kerak; aksiya esa kompaniya kapitalidagi ulushni bildiradi. 19. Qasddan sodir etilgan soliq huquqbuzarligi qanday tavsiflanadi? A) Shaxs tasodifan, qonun talabini bilmasdan xatoga yo'l qo'ygan B) Shaxs tabiiy ofat tufayli soliqni o'z vaqtida to'lay olmagan C) Shaxs soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan D) Shaxs o'z harakatining g'ayriqonuniyligini anglagan va oqibatini xohlagan To'g'ri javob: D) Shaxs o'z harakatining g'ayriqonuniyligini anglagan va oqibatini xohlagan ✔ Izoh: Qasdda shaxs harakatining g'ayriqonuniyligini anglaydi va zararli oqibatlarni xohlaydi yoki ongli ravishda yo'l qo'yadi. 20. Ma'lumotlarni shifrlashning maqsadi nima? A) Ma'lumotni hamma uchun ochiq va erkin qilib qo'yish B) Ma'lumotni qurilmadan butunlay va qaytarilmas o'chirish C) Ma'lumotni ruxsatsiz shaxslar o'qiy olmasligi uchun himoyalash D) Ma'lumot faylining hajmini ataylab oshirib yuborish To'g'ri javob: C) Ma'lumotni ruxsatsiz shaxslar o'qiy olmasligi uchun himoyalash ✔ Izoh: Shifrlash ma'lumotni maxsus kalitsiz o'qib bo'lmaydigan ko'rinishga keltirib, uni ruxsatsiz kirishdan himoya qiladi. 21. Elektron hujjat aylanishining tashkilot uchun asosiy afzalligi nimada? A) Hujjatlarni tez almashish, saqlash, izlash va qog'oz xarajatini kamaytirish B) Hujjatlarga imzo qo'yish va tasdiqlash talab qilinmasligi C) Hujjatlarning tez-tez va qayta tiklab bo'lmas holda yo'qolishi D) Tashkilotdagi hujjatlar soni va arxiv hajmining keskin ko'payishi To'g'ri javob: A) Hujjatlarni tez almashish, saqlash, izlash va qog'oz xarajatini kamaytirish ✔ Izoh: Elektron hujjat aylanishi hujjat almashinuvini tezlashtiradi, saqlash va qidirishni osonlashtiradi, qog'oz va pochta xarajatlarini kamaytiradi. 22. Quyidagilardan qaysi biri soliq majburiyatini bekor qiluvchi asos hisoblanadi? A) Soliqning to'liq to'langanligi B) Soliq hisobotining kechikishi C) Soliq to'lovchining rahbari almashishi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 8 Izoh: Faoliyat tugatilganda soliq majburiyatlari yakuniy hisob-kitob qilinadi va to'lovchi soliq hisobidan chiqariladi. 17. Penya qanday holatda hisoblanadi? A) Soliq hisoboti o'z vaqtida topshirilganda B) Soliq belgilangan muddatdan kechiktirib to'langanda C) Soliq to'lovchiga soliq imtiyozi qo'llanilganda D) Soliq belgilangan muddatdan oldin to'langanda To'g'ri javob: B) Soliq belgilangan muddatdan kechiktirib to'langanda✔ Izoh: Penya soliqni to'lash muddati o'tkazib yuborilgan har bir kun uchun hisoblanadi va kechikish uchun kompensatsiya vazifasini bajaradi. 18. Obligatsiya aksiyadan nimasi bilan farq qiladi? A) Aksiya qaytarilishi kafolatlangan va foizli qarz majburiyati B) Obligatsiya faqat jamiyatni boshqarishda ovoz huquqini beradi C) Obligatsiya qarz munosabatini, aksiya esa egalik ulushini tasdiqlaydi D) Ular huquqiy tabiati jihatidan mutlaqo bir xil qog'ozlar To'g'ri javob: C) Obligatsiya qarz munosabatini, aksiya esa egalik ulushini tasdiqlaydi ✔ Izoh: Obligatsiya emitentning qarzini tasdiqlaydi va qaytarilishi kerak; aksiya esa kompaniya kapitalidagi ulushni bildiradi. 19. Qasddan sodir etilgan soliq huquqbuzarligi qanday tavsiflanadi? A) Shaxs tasodifan, qonun talabini bilmasdan xatoga yo'l qo'ygan B) Shaxs tabiiy ofat tufayli soliqni o'z vaqtida to'lay olmagan C) Shaxs soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan D) Shaxs o'z harakatining g'ayriqonuniyligini anglagan va oqibatini xohlagan To'g'ri javob: D) Shaxs o'z harakatining g'ayriqonuniyligini anglagan va oqibatini xohlagan ✔ Izoh: Qasdda shaxs harakatining g'ayriqonuniyligini anglaydi va zararli oqibatlarni xohlaydi yoki ongli ravishda yo'l qo'yadi. 20. Ma'lumotlarni shifrlashning maqsadi nima? A) Ma'lumotni hamma uchun ochiq va erkin qilib qo'yish B) Ma'lumotni qurilmadan butunlay va qaytarilmas o'chirish C) Ma'lumotni ruxsatsiz shaxslar o'qiy olmasligi uchun himoyalash D) Ma'lumot faylining hajmini ataylab oshirib yuborish To'g'ri javob: C) Ma'lumotni ruxsatsiz shaxslar o'qiy olmasligi uchun himoyalash ✔ Izoh: Shifrlash ma'lumotni maxsus kalitsiz o'qib bo'lmaydigan ko'rinishga keltirib, uni ruxsatsiz kirishdan himoya qiladi. 21. Elektron hujjat aylanishining tashkilot uchun asosiy afzalligi nimada? A) Hujjatlarni tez almashish, saqlash, izlash va qog'oz xarajatini kamaytirish B) Hujjatlarga imzo qo'yish va tasdiqlash talab qilinmasligi C) Hujjatlarning tez-tez va qayta tiklab bo'lmas holda yo'qolishi D) Tashkilotdagi hujjatlar soni va arxiv hajmining keskin ko'payishi To'g'ri javob: A) Hujjatlarni tez almashish, saqlash, izlash va qog'oz xarajatini kamaytirish ✔ Izoh: Elektron hujjat aylanishi hujjat almashinuvini tezlashtiradi, saqlash va qidirishni osonlashtiradi, qog'oz va pochta xarajatlarini kamaytiradi. 22. Quyidagilardan qaysi biri soliq majburiyatini bekor qiluvchi asos hisoblanadi? A) Soliqning to'liq to'langanligi B) Soliq hisobotining kechikishi C) Soliq to'lovchining rahbari almashishi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 8 Izoh: Faoliyat tugatilganda soliq majburiyatlari yakuniy hisob-kitob qilinadi va to'lovchi soliq hisobidan chiqariladi. 17. Penya qanday holatda hisoblanadi? A) Soliq hisoboti o'z vaqtida topshirilganda B) Soliq belgilangan muddatdan kechiktirib to'langanda C) Soliq to'lovchiga soliq imtiyozi qo'llanilganda D) Soliq belgilangan muddatdan oldin to'langanda To'g'ri javob: B) Soliq belgilangan muddatdan kechiktirib to'langanda✔ Izoh: Penya soliqni to'lash muddati o'tkazib yuborilgan har bir kun uchun hisoblanadi va kechikish uchun kompensatsiya vazifasini bajaradi. 18. Obligatsiya aksiyadan nimasi bilan farq qiladi? A) Aksiya qaytarilishi kafolatlangan va foizli qarz majburiyati B) Obligatsiya faqat jamiyatni boshqarishda ovoz huquqini beradi C) Obligatsiya qarz munosabatini, aksiya esa egalik ulushini tasdiqlaydi D) Ular huquqiy tabiati jihatidan mutlaqo bir xil qog'ozlar To'g'ri javob: C) Obligatsiya qarz munosabatini, aksiya esa egalik ulushini tasdiqlaydi ✔ Izoh: Obligatsiya emitentning qarzini tasdiqlaydi va qaytarilishi kerak; aksiya esa kompaniya kapitalidagi ulushni bildiradi. 19. Qasddan sodir etilgan soliq huquqbuzarligi qanday tavsiflanadi? A) Shaxs tasodifan, qonun talabini bilmasdan xatoga yo'l qo'ygan B) Shaxs tabiiy ofat tufayli soliqni o'z vaqtida to'lay olmagan C) Shaxs soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan D) Shaxs o'z harakatining g'ayriqonuniyligini anglagan va oqibatini xohlagan To'g'ri javob: D) Shaxs o'z harakatining g'ayriqonuniyligini anglagan va oqibatini xohlagan ✔ Izoh: Qasdda shaxs harakatining g'ayriqonuniyligini anglaydi va zararli oqibatlarni xohlaydi yoki ongli ravishda yo'l qo'yadi. 20. Ma'lumotlarni shifrlashning maqsadi nima? A) Ma'lumotni hamma uchun ochiq va erkin qilib qo'yish B) Ma'lumotni qurilmadan butunlay va qaytarilmas o'chirish C) Ma'lumotni ruxsatsiz shaxslar o'qiy olmasligi uchun himoyalash D) Ma'lumot faylining hajmini ataylab oshirib yuborish To'g'ri javob: C) Ma'lumotni ruxsatsiz shaxslar o'qiy olmasligi uchun himoyalash ✔ Izoh: Shifrlash ma'lumotni maxsus kalitsiz o'qib bo'lmaydigan ko'rinishga keltirib, uni ruxsatsiz kirishdan himoya qiladi. 21. Elektron hujjat aylanishining tashkilot uchun asosiy afzalligi nimada? A) Hujjatlarni tez almashish, saqlash, izlash va qog'oz xarajatini kamaytirish B) Hujjatlarga imzo qo'yish va tasdiqlash talab qilinmasligi C) Hujjatlarning tez-tez va qayta tiklab bo'lmas holda yo'qolishi D) Tashkilotdagi hujjatlar soni va arxiv hajmining keskin ko'payishi To'g'ri javob: A) Hujjatlarni tez almashish, saqlash, izlash va qog'oz xarajatini kamaytirish ✔ Izoh: Elektron hujjat aylanishi hujjat almashinuvini tezlashtiradi, saqlash va qidirishni osonlashtiradi, qog'oz va pochta xarajatlarini kamaytiradi. 22. Quyidagilardan qaysi biri soliq majburiyatini bekor qiluvchi asos hisoblanadi? A) Soliqning to'liq to'langanligi B) Soliq hisobotining kechikishi C) Soliq to'lovchining rahbari almashishi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 8 D) Soliq to'lovchining manzil o'zgartirishi To'g'ri javob: A) Soliqning to'liq to'langanligi✔ Izoh: Soliq majburiyati asosan soliq to'liq to'langanda, shuningdek qonunda belgilangan boshqa holatlarda (masalan, umidsiz qarz hisobdan chiqarilganda) bekor bo'ladi. 23. Soliq nazoratining shakllariga qaysi biri kiradi? A) Davlat budjetini tasdiqlash B) Narxlarni litsenziyalash C) Kameral soliq tekshiruvi D) Valyuta kursini belgilash To'g'ri javob: C) Kameral soliq tekshiruvi ✔ Izoh: Kameral soliq tekshiruvi soliq nazoratining asosiy shakllaridan biri bo'lib, hisobotlar asosida o'tkaziladi. 24. Davlat budjeti qaysi muddatga tuziladi? A) Har bir oy uchun alohida budjet B) Muddatsiz, faqat bir martalik C) Har o'n yilda bir marta, uzoq muddatga D) Moliya yili uchun, odatda bir yilga To'g'ri javob: D) Moliya yili uchun, odatda bir yilga ✔ Izoh: Davlat budjeti moliya yili uchun tuziladi va qabul qilinadi; u kalendar yiliga to'g'ri keladi. 25. Xodimlarga to'lanadigan mukofot (premiya) foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Jarima va moliyaviy sanksiya sifatida hisobga olinadi B) Dividend sifatida qaralib, soliq bazasidan chegirilmaydi C) Mehnatga haq to'lash xarajatlari tarkibida chegiriladi D) Korxonaning jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi To'g'ri javob: C) Mehnatga haq to'lash xarajatlari tarkibida chegiriladi ✔ Izoh: Mehnat natijalari uchun xodimlarga to'lanadigan mukofotlar mehnatga haq to'lash xarajatlari hisoblanadi va chegiriladi. 26. Zararli dasturlardan (viruslardan) himoyalanishning asosiy usuli qaysi? A) Muhim fayllarni hamma uchun ochiq tarmoqqa joylash B) Noma'lum manbalardan dasturlarni yuklab o'rnatish C) Operatsion tizimni hech qachon yangilamay ishlatish D) Litsenziyali antivirus va yangilangan dasturlardan foydalanish To'g'ri javob: D) Litsenziyali antivirus va yangilangan dasturlardan foydalanish ✔ Izoh: Yangilangan dasturiy ta'minot va antivirus ma'lum zaifliklarni yopib, zararli dasturlardan himoya qiladi. 27. Bitta uy va uning ostidagi yer uchastkasi bo'yicha egasi qanday soliqlarni to'lashi mumkin? A) Faqat suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqni B) Faqat foyda solig'ini, uy daromad keltirmasa ham C) Bino uchun mol-mulk solig'ini, yer uchun yer solig'ini D) Faqat QQSni, uy va yer qiymati bo'yicha har yili To'g'ri javob: C) Bino uchun mol-mulk solig'ini, yer uchun yer solig'ini ✔ Izoh: Bino va yer uchastkasi alohida soliqqa tortish obyektlari: binoga mol-mulk solig'i, yer uchastkasiga esa yer solig'i hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 9 D) Soliq to'lovchining manzil o'zgartirishi To'g'ri javob: A) Soliqning to'liq to'langanligi✔ Izoh: Soliq majburiyati asosan soliq to'liq to'langanda, shuningdek qonunda belgilangan boshqa holatlarda (masalan, umidsiz qarz hisobdan chiqarilganda) bekor bo'ladi. 23. Soliq nazoratining shakllariga qaysi biri kiradi? A) Davlat budjetini tasdiqlash B) Narxlarni litsenziyalash C) Kameral soliq tekshiruvi D) Valyuta kursini belgilash To'g'ri javob: C) Kameral soliq tekshiruvi ✔ Izoh: Kameral soliq tekshiruvi soliq nazoratining asosiy shakllaridan biri bo'lib, hisobotlar asosida o'tkaziladi. 24. Davlat budjeti qaysi muddatga tuziladi? A) Har bir oy uchun alohida budjet B) Muddatsiz, faqat bir martalik C) Har o'n yilda bir marta, uzoq muddatga D) Moliya yili uchun, odatda bir yilga To'g'ri javob: D) Moliya yili uchun, odatda bir yilga ✔ Izoh: Davlat budjeti moliya yili uchun tuziladi va qabul qilinadi; u kalendar yiliga to'g'ri keladi. 25. Xodimlarga to'lanadigan mukofot (premiya) foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Jarima va moliyaviy sanksiya sifatida hisobga olinadi B) Dividend sifatida qaralib, soliq bazasidan chegirilmaydi C) Mehnatga haq to'lash xarajatlari tarkibida chegiriladi D) Korxonaning jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi To'g'ri javob: C) Mehnatga haq to'lash xarajatlari tarkibida chegiriladi ✔ Izoh: Mehnat natijalari uchun xodimlarga to'lanadigan mukofotlar mehnatga haq to'lash xarajatlari hisoblanadi va chegiriladi. 26. Zararli dasturlardan (viruslardan) himoyalanishning asosiy usuli qaysi? A) Muhim fayllarni hamma uchun ochiq tarmoqqa joylash B) Noma'lum manbalardan dasturlarni yuklab o'rnatish C) Operatsion tizimni hech qachon yangilamay ishlatish D) Litsenziyali antivirus va yangilangan dasturlardan foydalanish To'g'ri javob: D) Litsenziyali antivirus va yangilangan dasturlardan foydalanish ✔ Izoh: Yangilangan dasturiy ta'minot va antivirus ma'lum zaifliklarni yopib, zararli dasturlardan himoya qiladi. 27. Bitta uy va uning ostidagi yer uchastkasi bo'yicha egasi qanday soliqlarni to'lashi mumkin? A) Faqat suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqni B) Faqat foyda solig'ini, uy daromad keltirmasa ham C) Bino uchun mol-mulk solig'ini, yer uchun yer solig'ini D) Faqat QQSni, uy va yer qiymati bo'yicha har yili To'g'ri javob: C) Bino uchun mol-mulk solig'ini, yer uchun yer solig'ini ✔ Izoh: Bino va yer uchastkasi alohida soliqqa tortish obyektlari: binoga mol-mulk solig'i, yer uchastkasiga esa yer solig'i hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 9 D) Soliq to'lovchining manzil o'zgartirishi To'g'ri javob: A) Soliqning to'liq to'langanligi✔ Izoh: Soliq majburiyati asosan soliq to'liq to'langanda, shuningdek qonunda belgilangan boshqa holatlarda (masalan, umidsiz qarz hisobdan chiqarilganda) bekor bo'ladi. 23. Soliq nazoratining shakllariga qaysi biri kiradi? A) Davlat budjetini tasdiqlash B) Narxlarni litsenziyalash C) Kameral soliq tekshiruvi D) Valyuta kursini belgilash To'g'ri javob: C) Kameral soliq tekshiruvi ✔ Izoh: Kameral soliq tekshiruvi soliq nazoratining asosiy shakllaridan biri bo'lib, hisobotlar asosida o'tkaziladi. 24. Davlat budjeti qaysi muddatga tuziladi? A) Har bir oy uchun alohida budjet B) Muddatsiz, faqat bir martalik C) Har o'n yilda bir marta, uzoq muddatga D) Moliya yili uchun, odatda bir yilga To'g'ri javob: D) Moliya yili uchun, odatda bir yilga ✔ Izoh: Davlat budjeti moliya yili uchun tuziladi va qabul qilinadi; u kalendar yiliga to'g'ri keladi. 25. Xodimlarga to'lanadigan mukofot (premiya) foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Jarima va moliyaviy sanksiya sifatida hisobga olinadi B) Dividend sifatida qaralib, soliq bazasidan chegirilmaydi C) Mehnatga haq to'lash xarajatlari tarkibida chegiriladi D) Korxonaning jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi To'g'ri javob: C) Mehnatga haq to'lash xarajatlari tarkibida chegiriladi ✔ Izoh: Mehnat natijalari uchun xodimlarga to'lanadigan mukofotlar mehnatga haq to'lash xarajatlari hisoblanadi va chegiriladi. 26. Zararli dasturlardan (viruslardan) himoyalanishning asosiy usuli qaysi? A) Muhim fayllarni hamma uchun ochiq tarmoqqa joylash B) Noma'lum manbalardan dasturlarni yuklab o'rnatish C) Operatsion tizimni hech qachon yangilamay ishlatish D) Litsenziyali antivirus va yangilangan dasturlardan foydalanish To'g'ri javob: D) Litsenziyali antivirus va yangilangan dasturlardan foydalanish ✔ Izoh: Yangilangan dasturiy ta'minot va antivirus ma'lum zaifliklarni yopib, zararli dasturlardan himoya qiladi. 27. Bitta uy va uning ostidagi yer uchastkasi bo'yicha egasi qanday soliqlarni to'lashi mumkin? A) Faqat suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqni B) Faqat foyda solig'ini, uy daromad keltirmasa ham C) Bino uchun mol-mulk solig'ini, yer uchun yer solig'ini D) Faqat QQSni, uy va yer qiymati bo'yicha har yili To'g'ri javob: C) Bino uchun mol-mulk solig'ini, yer uchun yer solig'ini ✔ Izoh: Bino va yer uchastkasi alohida soliqqa tortish obyektlari: binoga mol-mulk solig'i, yer uchastkasiga esa yer solig'i hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 9 28. Soliq to'lovchilarning ahvolini yomonlashtiruvchi soliq qonunchiligi normalari qanday kuchga ega? A) Orqaga qaytish kuchiga ega emas B) Faqat soliq organi qarori bilan orqaga kuchga ega C) Doimo orqaga qaytish kuchiga ega D) Faqat yirik soliq to'lovchilar uchun orqaga kuchga ega To'g'ri javob: A) Orqaga qaytish kuchiga ega emas✔ Izoh: Yangi soliqlarni belgilovchi, stavkalarni oshiruvchi yoki to'lovchi holatini boshqacha yomonlashtiruvchi normalar orqaga qaytish kuchiga ega emas. 29. Jismoniy shaxslarning yer solig'ini odatda kim hisoblaydi? A) Yer uchastkasini sotgan shaxs B) Mahalla fuqarolar yig'ini C) Yer egasi o'zi deklaratsiya orqali D) Soliq organi To'g'ri javob: D) Soliq organi ✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning yer solig'i soliq organi tomonidan kadastr va boshqa ma'lumotlar asosida hisoblanadi va xabarnoma yuboriladi. 30. Soliq munosabatlarining ishtirokchilariga kimlar kiradi? A) Faqat banklar, sug'urta tashkilotlari va lizing kompaniyalari B) Faqat tijorat banklari, fond birjalari va investitsiya fondlari C) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va soliq organlari D) Faqat sudlar, prokuratura va ichki ishlar organlari To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va soliq organlari ✔ Izoh: Soliq munosabatlari ishtirokchilari asosan soliq to'lovchilar, soliq agentlari, soliq organlari, shuningdek qonunda nazarda tutilgan boshqa organlardir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 10 28. Soliq to'lovchilarning ahvolini yomonlashtiruvchi soliq qonunchiligi normalari qanday kuchga ega? A) Orqaga qaytish kuchiga ega emas B) Faqat soliq organi qarori bilan orqaga kuchga ega C) Doimo orqaga qaytish kuchiga ega D) Faqat yirik soliq to'lovchilar uchun orqaga kuchga ega To'g'ri javob: A) Orqaga qaytish kuchiga ega emas✔ Izoh: Yangi soliqlarni belgilovchi, stavkalarni oshiruvchi yoki to'lovchi holatini boshqacha yomonlashtiruvchi normalar orqaga qaytish kuchiga ega emas. 29. Jismoniy shaxslarning yer solig'ini odatda kim hisoblaydi? A) Yer uchastkasini sotgan shaxs B) Mahalla fuqarolar yig'ini C) Yer egasi o'zi deklaratsiya orqali D) Soliq organi To'g'ri javob: D) Soliq organi ✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning yer solig'i soliq organi tomonidan kadastr va boshqa ma'lumotlar asosida hisoblanadi va xabarnoma yuboriladi. 30. Soliq munosabatlarining ishtirokchilariga kimlar kiradi? A) Faqat banklar, sug'urta tashkilotlari va lizing kompaniyalari B) Faqat tijorat banklari, fond birjalari va investitsiya fondlari C) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va soliq organlari D) Faqat sudlar, prokuratura va ichki ishlar organlari To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va soliq organlari ✔ Izoh: Soliq munosabatlari ishtirokchilari asosan soliq to'lovchilar, soliq agentlari, soliq organlari, shuningdek qonunda nazarda tutilgan boshqa organlardir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 10 28. Soliq to'lovchilarning ahvolini yomonlashtiruvchi soliq qonunchiligi normalari qanday kuchga ega? A) Orqaga qaytish kuchiga ega emas B) Faqat soliq organi qarori bilan orqaga kuchga ega C) Doimo orqaga qaytish kuchiga ega D) Faqat yirik soliq to'lovchilar uchun orqaga kuchga ega To'g'ri javob: A) Orqaga qaytish kuchiga ega emas✔ Izoh: Yangi soliqlarni belgilovchi, stavkalarni oshiruvchi yoki to'lovchi holatini boshqacha yomonlashtiruvchi normalar orqaga qaytish kuchiga ega emas. 29. Jismoniy shaxslarning yer solig'ini odatda kim hisoblaydi? A) Yer uchastkasini sotgan shaxs B) Mahalla fuqarolar yig'ini C) Yer egasi o'zi deklaratsiya orqali D) Soliq organi To'g'ri javob: D) Soliq organi ✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning yer solig'i soliq organi tomonidan kadastr va boshqa ma'lumotlar asosida hisoblanadi va xabarnoma yuboriladi. 30. Soliq munosabatlarining ishtirokchilariga kimlar kiradi? A) Faqat banklar, sug'urta tashkilotlari va lizing kompaniyalari B) Faqat tijorat banklari, fond birjalari va investitsiya fondlari C) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va soliq organlari D) Faqat sudlar, prokuratura va ichki ishlar organlari To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va soliq organlari ✔ Izoh: Soliq munosabatlari ishtirokchilari asosan soliq to'lovchilar, soliq agentlari, soliq organlari, shuningdek qonunda nazarda tutilgan boshqa organlardir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 10 2-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Korrupsiyaga qarshi kurashda xalqaro hamkorlikning ahamiyati nimada? A) Faqat xalqaro reytinglardagi o'rinni sun'iy oshirish B) Faqat davlat xizmatchilari uchun xorijiy sayohatlar tashkil etish C) Milliy qonunlarni xalqaro qoidalar bilan bekor qilish D) Transmilliy korrupsiya va jinoiy daromadlarga qarshi birga kurashish To'g'ri javob: D) Transmilliy korrupsiya va jinoiy daromadlarga qarshi birga kurashish✔ Izoh: Korrupsiyaviy daromadlar ko'pincha chegaradan tashqariga chiqariladi, shuning uchun xalqaro hamkorlik ularni aniqlash va qaytarishda muhim. 2. Tekshiruvda «hisob-kitob usuli» qo'llanilishining sababi nima bo'lishi mumkin? A) Tekshiruvchi hisob-kitobni yoqtirgani B) Soliq to'lovchi hisobotni muddatidan oldin topshirgani C) Soliq to'lovchi imtiyozga ega ekani D) Soliq to'lovchi hisob yuritmagani yoki hujjatlarni taqdim etmagani To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi hisob yuritmagani yoki hujjatlarni taqdim etmagani ✔ Izoh: Hisob-kitob usuli hujjatlar yo'qligi yoki ishonchsizligi sababli soliq bazasini to'g'ridan-to'g'ri aniqlab bo'lmaganda qo'llaniladi. 3. Soliq to'lovchi deb kimga aytiladi? A) Soliq to'lovchining nomidan sudda ishtirok etuvchi advokatga B) Soliq organida shtatda ishlaydigan xodimga C) Zimmasiga soliq va yig'imlarni to'lash majburiyati yuklatilgan shaxsga D) Boshqa shaxslardan soliqni ushlab qolib o'tkazuvchi shaxsga To'g'ri javob: C) Zimmasiga soliq va yig'imlarni to'lash majburiyati yuklatilgan shaxsga ✔ Izoh: Soliq to'lovchi Soliq kodeksiga muvofiq zimmasiga soliqlar va yig'imlarni to'lash majburiyati yuklatilgan yuridik yoki jismoniy shaxsdir. 4. Moliyaviy hisobotning asosiy foydalanuvchilariga kimlar kiradi? A) Faqat korxona qo'riqchilari va haydovchilari B) Faqat bozordagi raqobatchi korxonalar C) Investorlar, kreditorlar va davlat organlari D) Faqat reklama agentliklari va dizaynerlar To'g'ri javob: C) Investorlar, kreditorlar va davlat organlari ✔ Izoh: Moliyaviy hisobotdan investorlar, kreditorlar, soliq va boshqa davlat organlari, rahbariyat qaror qabul qilishda foydalanadi. 5. Norezident ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi shartnoma imtiyozidan foydalanishi uchun odatda qanday hujjat taqdim etadi? A) O'zbekistonda yashagan mehmonxonaning to'lov chekini B) O'z davlatida berilgan tug'ilganlik haqidagi guvohnomasini C) O'z davlatining vakolatli organi bergan rezidentlik sertifikatini D) O'zbekistonga kelgan reysning aviachiptasini va bortga chiqish talonini To'g'ri javob: C) O'z davlatining vakolatli organi bergan rezidentlik sertifikatini ✔ Izoh: Xalqaro shartnoma imtiyozlarini qo'llash uchun norezident o'zi rezident bo'lgan davlatning vakolatli organi tomonidan berilgan rezidentlik sertifikatini taqdim etadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 11 2-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Korrupsiyaga qarshi kurashda xalqaro hamkorlikning ahamiyati nimada? A) Faqat xalqaro reytinglardagi o'rinni sun'iy oshirish B) Faqat davlat xizmatchilari uchun xorijiy sayohatlar tashkil etish C) Milliy qonunlarni xalqaro qoidalar bilan bekor qilish D) Transmilliy korrupsiya va jinoiy daromadlarga qarshi birga kurashish To'g'ri javob: D) Transmilliy korrupsiya va jinoiy daromadlarga qarshi birga kurashish✔ Izoh: Korrupsiyaviy daromadlar ko'pincha chegaradan tashqariga chiqariladi, shuning uchun xalqaro hamkorlik ularni aniqlash va qaytarishda muhim. 2. Tekshiruvda «hisob-kitob usuli» qo'llanilishining sababi nima bo'lishi mumkin? A) Tekshiruvchi hisob-kitobni yoqtirgani B) Soliq to'lovchi hisobotni muddatidan oldin topshirgani C) Soliq to'lovchi imtiyozga ega ekani D) Soliq to'lovchi hisob yuritmagani yoki hujjatlarni taqdim etmagani To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi hisob yuritmagani yoki hujjatlarni taqdim etmagani ✔ Izoh: Hisob-kitob usuli hujjatlar yo'qligi yoki ishonchsizligi sababli soliq bazasini to'g'ridan-to'g'ri aniqlab bo'lmaganda qo'llaniladi. 3. Soliq to'lovchi deb kimga aytiladi? A) Soliq to'lovchining nomidan sudda ishtirok etuvchi advokatga B) Soliq organida shtatda ishlaydigan xodimga C) Zimmasiga soliq va yig'imlarni to'lash majburiyati yuklatilgan shaxsga D) Boshqa shaxslardan soliqni ushlab qolib o'tkazuvchi shaxsga To'g'ri javob: C) Zimmasiga soliq va yig'imlarni to'lash majburiyati yuklatilgan shaxsga ✔ Izoh: Soliq to'lovchi Soliq kodeksiga muvofiq zimmasiga soliqlar va yig'imlarni to'lash majburiyati yuklatilgan yuridik yoki jismoniy shaxsdir. 4. Moliyaviy hisobotning asosiy foydalanuvchilariga kimlar kiradi? A) Faqat korxona qo'riqchilari va haydovchilari B) Faqat bozordagi raqobatchi korxonalar C) Investorlar, kreditorlar va davlat organlari D) Faqat reklama agentliklari va dizaynerlar To'g'ri javob: C) Investorlar, kreditorlar va davlat organlari ✔ Izoh: Moliyaviy hisobotdan investorlar, kreditorlar, soliq va boshqa davlat organlari, rahbariyat qaror qabul qilishda foydalanadi. 5. Norezident ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi shartnoma imtiyozidan foydalanishi uchun odatda qanday hujjat taqdim etadi? A) O'zbekistonda yashagan mehmonxonaning to'lov chekini B) O'z davlatida berilgan tug'ilganlik haqidagi guvohnomasini C) O'z davlatining vakolatli organi bergan rezidentlik sertifikatini D) O'zbekistonga kelgan reysning aviachiptasini va bortga chiqish talonini To'g'ri javob: C) O'z davlatining vakolatli organi bergan rezidentlik sertifikatini ✔ Izoh: Xalqaro shartnoma imtiyozlarini qo'llash uchun norezident o'zi rezident bo'lgan davlatning vakolatli organi tomonidan berilgan rezidentlik sertifikatini taqdim etadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 11 2-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Korrupsiyaga qarshi kurashda xalqaro hamkorlikning ahamiyati nimada? A) Faqat xalqaro reytinglardagi o'rinni sun'iy oshirish B) Faqat davlat xizmatchilari uchun xorijiy sayohatlar tashkil etish C) Milliy qonunlarni xalqaro qoidalar bilan bekor qilish D) Transmilliy korrupsiya va jinoiy daromadlarga qarshi birga kurashish To'g'ri javob: D) Transmilliy korrupsiya va jinoiy daromadlarga qarshi birga kurashish✔ Izoh: Korrupsiyaviy daromadlar ko'pincha chegaradan tashqariga chiqariladi, shuning uchun xalqaro hamkorlik ularni aniqlash va qaytarishda muhim. 2. Tekshiruvda «hisob-kitob usuli» qo'llanilishining sababi nima bo'lishi mumkin? A) Tekshiruvchi hisob-kitobni yoqtirgani B) Soliq to'lovchi hisobotni muddatidan oldin topshirgani C) Soliq to'lovchi imtiyozga ega ekani D) Soliq to'lovchi hisob yuritmagani yoki hujjatlarni taqdim etmagani To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi hisob yuritmagani yoki hujjatlarni taqdim etmagani ✔ Izoh: Hisob-kitob usuli hujjatlar yo'qligi yoki ishonchsizligi sababli soliq bazasini to'g'ridan-to'g'ri aniqlab bo'lmaganda qo'llaniladi. 3. Soliq to'lovchi deb kimga aytiladi? A) Soliq to'lovchining nomidan sudda ishtirok etuvchi advokatga B) Soliq organida shtatda ishlaydigan xodimga C) Zimmasiga soliq va yig'imlarni to'lash majburiyati yuklatilgan shaxsga D) Boshqa shaxslardan soliqni ushlab qolib o'tkazuvchi shaxsga To'g'ri javob: C) Zimmasiga soliq va yig'imlarni to'lash majburiyati yuklatilgan shaxsga ✔ Izoh: Soliq to'lovchi Soliq kodeksiga muvofiq zimmasiga soliqlar va yig'imlarni to'lash majburiyati yuklatilgan yuridik yoki jismoniy shaxsdir. 4. Moliyaviy hisobotning asosiy foydalanuvchilariga kimlar kiradi? A) Faqat korxona qo'riqchilari va haydovchilari B) Faqat bozordagi raqobatchi korxonalar C) Investorlar, kreditorlar va davlat organlari D) Faqat reklama agentliklari va dizaynerlar To'g'ri javob: C) Investorlar, kreditorlar va davlat organlari ✔ Izoh: Moliyaviy hisobotdan investorlar, kreditorlar, soliq va boshqa davlat organlari, rahbariyat qaror qabul qilishda foydalanadi. 5. Norezident ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi shartnoma imtiyozidan foydalanishi uchun odatda qanday hujjat taqdim etadi? A) O'zbekistonda yashagan mehmonxonaning to'lov chekini B) O'z davlatida berilgan tug'ilganlik haqidagi guvohnomasini C) O'z davlatining vakolatli organi bergan rezidentlik sertifikatini D) O'zbekistonga kelgan reysning aviachiptasini va bortga chiqish talonini To'g'ri javob: C) O'z davlatining vakolatli organi bergan rezidentlik sertifikatini ✔ Izoh: Xalqaro shartnoma imtiyozlarini qo'llash uchun norezident o'zi rezident bo'lgan davlatning vakolatli organi tomonidan berilgan rezidentlik sertifikatini taqdim etadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 11 6. Tovar-transport yuk xati qanday operatsiyani tasdiqlaydi? A) Bankdan kredit olishni B) Xodimga ish haqi to'lashni C) Ustav kapitalini oshirishni D) Tovarlarni jo'natish va tashishni To'g'ri javob: D) Tovarlarni jo'natish va tashishni✔ Izoh: Yuk xati tovarlarning sotuvchidan xaridorga jo'natilgani va tashilganini tasdiqlovchi birlamchi hujjat hisoblanadi. 7. QQS mexanizmida chegirish tizimi qanday muammoning oldini oladi? A) Iste'mol narxlari inflyatsiyasining o'sishi B) Milliy valyuta kursining keskin tebranishi C) Soliqning soliqqa tortilishi (kaskad effekti) D) Tijorat banklari kreditlarining qimmatlashuvi va foizlar o'sishi To'g'ri javob: C) Soliqning soliqqa tortilishi (kaskad effekti) ✔ Izoh: Har bir bosqichda oldin to'langan QQS chegirilgani uchun soliq faqat qo'shilgan qiymatdan olinadi va soliq ustiga soliq hisoblanmaydi. 8. Tekshiruv davomida soliq to'lovchining tijorat siri bilan bog'liq ma'lumotlar qanday himoyalanadi? A) Tekshiruvchi ularni oshkor etmaslik majburiyatiga ega B) Ular tekshiruvchining shaxsiy mulkiga aylanadi C) Ular raqobatchilarga beriladi D) Ular ommaviy e'lon qilinadi To'g'ri javob: A) Tekshiruvchi ularni oshkor etmaslik majburiyatiga ega ✔ Izoh: Tekshiruvda olingan ma'lumotlar soliq siri hisoblanadi va tekshiruvchi ularni oshkor etmaslik majburiyatini oladi. 9. O'rtacha tannarx usulida zaxiralar qanday baholanadi? A) Faqat davr ichidagi eng arzon xarid narxi bo'yicha B) Faqat zaxiralarning sotish narxi bo'yicha C) Faqat davr ichidagi eng qimmat xarid narxi bo'yicha D) Zaxiralarning o'rtacha tortilgan qiymati bo'yicha To'g'ri javob: D) Zaxiralarning o'rtacha tortilgan qiymati bo'yicha ✔ Izoh: O'rtacha tannarx usulida har bir birlik qiymati zaxiralarning umumiy qiymatini ularning miqdoriga bo'lish orqali aniqlanadi. 10. Aktiv schyotlarda qoldiq qaysi tomonda bo'ladi? A) Kreditda B) Debetda C) Ham debetda, ham kreditda bir vaqtda D) Har doim nolga teng To'g'ri javob: B) Debetda ✔ Izoh: Aktiv schyotlarda qoldiq va ko'payish debetda, kamayish esa kreditda aks ettiriladi. 11. Agar kiruvchi QQS chiquvchi QQSdan ko'p bo'lsa, farq nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi QQSni kam hisoblagani uchun belgilangan tartibda jarimaga tortiladi B) Farq soliq davri yakunida butunlay yo'qoladi va keyingi davrlarda hech qachon hisobga olinmaydi C) QQSning ortiqcha summasi hosil bo'ladi va u qonunda belgilangan tartibda hisobga olinadi yoki qaytariladi D) Farq foyda solig'ining soliq bazasiga qo'shilib, foyda solig'i bilan birga to'lanadi To'g'ri javob: C) QQSning ortiqcha summasi hosil bo'ladi va u qonunda belgilangan tartibda ✔ hisobga olinadi yoki qaytariladi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 12 6. Tovar-transport yuk xati qanday operatsiyani tasdiqlaydi? A) Bankdan kredit olishni B) Xodimga ish haqi to'lashni C) Ustav kapitalini oshirishni D) Tovarlarni jo'natish va tashishni To'g'ri javob: D) Tovarlarni jo'natish va tashishni✔ Izoh: Yuk xati tovarlarning sotuvchidan xaridorga jo'natilgani va tashilganini tasdiqlovchi birlamchi hujjat hisoblanadi. 7. QQS mexanizmida chegirish tizimi qanday muammoning oldini oladi? A) Iste'mol narxlari inflyatsiyasining o'sishi B) Milliy valyuta kursining keskin tebranishi C) Soliqning soliqqa tortilishi (kaskad effekti) D) Tijorat banklari kreditlarining qimmatlashuvi va foizlar o'sishi To'g'ri javob: C) Soliqning soliqqa tortilishi (kaskad effekti) ✔ Izoh: Har bir bosqichda oldin to'langan QQS chegirilgani uchun soliq faqat qo'shilgan qiymatdan olinadi va soliq ustiga soliq hisoblanmaydi. 8. Tekshiruv davomida soliq to'lovchining tijorat siri bilan bog'liq ma'lumotlar qanday himoyalanadi? A) Tekshiruvchi ularni oshkor etmaslik majburiyatiga ega B) Ular tekshiruvchining shaxsiy mulkiga aylanadi C) Ular raqobatchilarga beriladi D) Ular ommaviy e'lon qilinadi To'g'ri javob: A) Tekshiruvchi ularni oshkor etmaslik majburiyatiga ega ✔ Izoh: Tekshiruvda olingan ma'lumotlar soliq siri hisoblanadi va tekshiruvchi ularni oshkor etmaslik majburiyatini oladi. 9. O'rtacha tannarx usulida zaxiralar qanday baholanadi? A) Faqat davr ichidagi eng arzon xarid narxi bo'yicha B) Faqat zaxiralarning sotish narxi bo'yicha C) Faqat davr ichidagi eng qimmat xarid narxi bo'yicha D) Zaxiralarning o'rtacha tortilgan qiymati bo'yicha To'g'ri javob: D) Zaxiralarning o'rtacha tortilgan qiymati bo'yicha ✔ Izoh: O'rtacha tannarx usulida har bir birlik qiymati zaxiralarning umumiy qiymatini ularning miqdoriga bo'lish orqali aniqlanadi. 10. Aktiv schyotlarda qoldiq qaysi tomonda bo'ladi? A) Kreditda B) Debetda C) Ham debetda, ham kreditda bir vaqtda D) Har doim nolga teng To'g'ri javob: B) Debetda ✔ Izoh: Aktiv schyotlarda qoldiq va ko'payish debetda, kamayish esa kreditda aks ettiriladi. 11. Agar kiruvchi QQS chiquvchi QQSdan ko'p bo'lsa, farq nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi QQSni kam hisoblagani uchun belgilangan tartibda jarimaga tortiladi B) Farq soliq davri yakunida butunlay yo'qoladi va keyingi davrlarda hech qachon hisobga olinmaydi C) QQSning ortiqcha summasi hosil bo'ladi va u qonunda belgilangan tartibda hisobga olinadi yoki qaytariladi D) Farq foyda solig'ining soliq bazasiga qo'shilib, foyda solig'i bilan birga to'lanadi To'g'ri javob: C) QQSning ortiqcha summasi hosil bo'ladi va u qonunda belgilangan tartibda ✔ hisobga olinadi yoki qaytariladi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 12 6. Tovar-transport yuk xati qanday operatsiyani tasdiqlaydi? A) Bankdan kredit olishni B) Xodimga ish haqi to'lashni C) Ustav kapitalini oshirishni D) Tovarlarni jo'natish va tashishni To'g'ri javob: D) Tovarlarni jo'natish va tashishni✔ Izoh: Yuk xati tovarlarning sotuvchidan xaridorga jo'natilgani va tashilganini tasdiqlovchi birlamchi hujjat hisoblanadi. 7. QQS mexanizmida chegirish tizimi qanday muammoning oldini oladi? A) Iste'mol narxlari inflyatsiyasining o'sishi B) Milliy valyuta kursining keskin tebranishi C) Soliqning soliqqa tortilishi (kaskad effekti) D) Tijorat banklari kreditlarining qimmatlashuvi va foizlar o'sishi To'g'ri javob: C) Soliqning soliqqa tortilishi (kaskad effekti) ✔ Izoh: Har bir bosqichda oldin to'langan QQS chegirilgani uchun soliq faqat qo'shilgan qiymatdan olinadi va soliq ustiga soliq hisoblanmaydi. 8. Tekshiruv davomida soliq to'lovchining tijorat siri bilan bog'liq ma'lumotlar qanday himoyalanadi? A) Tekshiruvchi ularni oshkor etmaslik majburiyatiga ega B) Ular tekshiruvchining shaxsiy mulkiga aylanadi C) Ular raqobatchilarga beriladi D) Ular ommaviy e'lon qilinadi To'g'ri javob: A) Tekshiruvchi ularni oshkor etmaslik majburiyatiga ega ✔ Izoh: Tekshiruvda olingan ma'lumotlar soliq siri hisoblanadi va tekshiruvchi ularni oshkor etmaslik majburiyatini oladi. 9. O'rtacha tannarx usulida zaxiralar qanday baholanadi? A) Faqat davr ichidagi eng arzon xarid narxi bo'yicha B) Faqat zaxiralarning sotish narxi bo'yicha C) Faqat davr ichidagi eng qimmat xarid narxi bo'yicha D) Zaxiralarning o'rtacha tortilgan qiymati bo'yicha To'g'ri javob: D) Zaxiralarning o'rtacha tortilgan qiymati bo'yicha ✔ Izoh: O'rtacha tannarx usulida har bir birlik qiymati zaxiralarning umumiy qiymatini ularning miqdoriga bo'lish orqali aniqlanadi. 10. Aktiv schyotlarda qoldiq qaysi tomonda bo'ladi? A) Kreditda B) Debetda C) Ham debetda, ham kreditda bir vaqtda D) Har doim nolga teng To'g'ri javob: B) Debetda ✔ Izoh: Aktiv schyotlarda qoldiq va ko'payish debetda, kamayish esa kreditda aks ettiriladi. 11. Agar kiruvchi QQS chiquvchi QQSdan ko'p bo'lsa, farq nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi QQSni kam hisoblagani uchun belgilangan tartibda jarimaga tortiladi B) Farq soliq davri yakunida butunlay yo'qoladi va keyingi davrlarda hech qachon hisobga olinmaydi C) QQSning ortiqcha summasi hosil bo'ladi va u qonunda belgilangan tartibda hisobga olinadi yoki qaytariladi D) Farq foyda solig'ining soliq bazasiga qo'shilib, foyda solig'i bilan birga to'lanadi To'g'ri javob: C) QQSning ortiqcha summasi hosil bo'ladi va u qonunda belgilangan tartibda ✔ hisobga olinadi yoki qaytariladi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 12 Izoh: Kiruvchi QQS chiquvchidan oshib ketsa, hosil bo'lgan ortiqcha summa kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkaziladi yoki belgilangan hollarda qaytariladi. 12. Jismoniy shaxs olgan daromad bo'yicha soliq ushlab qolinmagan bo'lsa va soliq agenti ham bo'lmasa, soliqni kim to'laydi? A) Daromad olgan jismoniy shaxsning o'zi deklaratsiya asosida B) Bank tomonidan avtomatik, shaxsning hisobvarag'idan C) Daromad to'lagan jismoniy shaxsning qo'shnisi yoki qarindoshi D) Soliq organi o'z mablag'idan, keyin undirmasdan To'g'ri javob: A) Daromad olgan jismoniy shaxsning o'zi deklaratsiya asosida✔ Izoh: Soliq agenti orqali soliqqa tortilmagan daromad bo'yicha jismoniy shaxs mustaqil ravishda deklaratsiya topshirib, soliqni to'laydi. 13. Nominal YaIM va real YaIM farqi nimada? A) Real YaIM faqat eksport qilingan mahsulotlarni hisobga oladi B) Ular hisoblash usuli jihatidan hech qanday farq qilmaydi C) Nominal YaIM faqat qishloq xo'jaligi mahsulotini o'z ichiga oladi D) Real YaIM narxlar o'zgarishini hisobga olib, o'zgarmas narxlarda hisoblanadi To'g'ri javob: D) Real YaIM narxlar o'zgarishini hisobga olib, o'zgarmas narxlarda hisoblanadi ✔ Izoh: Nominal YaIM joriy narxlarda, real YaIM esa bazaviy yil narxlarida o'lchanib, inflyatsiya ta'siridan tozalanadi. 14. Davlat xizmatchisi xizmat vazifasini bajarishda tasodifan manfaatdor bo'lib qolsa, eng to'g'ri birinchi qadam qaysi? A) Rahbariyatga xabar berib, qaror qabul qilishdan o'zini chetlatish B) Hech kimga hech narsa demay ishni davom ettirish C) Vaziyatdan o'z manfaati yo'lida foydalanib qolish D) Vaziyatga oid hujjatlarni yo'q qilib yuborish To'g'ri javob: A) Rahbariyatga xabar berib, qaror qabul qilishdan o'zini chetlatish ✔ Izoh: Manfaatdorlik paydo bo'lganda xizmatchi uni oshkor qilib, tegishli qarorlarni qabul qilishda ishtirok etmasligi kerak. 15. Tovarlarni import qilishda QQS qaysi organ tomonidan undiriladi? A) Tijorat banklari tomonidan B) Statistika organlari tomonidan C) Bojxona organlari tomonidan D) Tuman hokimligi tomonidan To'g'ri javob: C) Bojxona organlari tomonidan ✔ Izoh: Import qilinayotgan tovarlar bo'yicha QQS bojxona rasmiylashtiruvi jarayonida bojxona organlari tomonidan undiriladi. 16. Korxonaning hisob siyosati nima? A) Korxonaning narx belgilash va chegirmalar bo'yicha marketing strategiyasi majmui B) Korxona rahbarining shaxsiy siyosiy qarashlari va jamoat tashkilotlaridagi faoliyati C) Korxonaning xodimlarni ishga olish, attestatsiyadan o'tkazish va ishdan bo'shatish qoidalari D) Korxona tomonidan tanlangan buxgalteriya va soliq hisobini yuritish usullari majmui To'g'ri javob: D) Korxona tomonidan tanlangan buxgalteriya va soliq hisobini yuritish usullari ✔ majmui Izoh: Hisob siyosati qonunchilik doirasida tanlangan baholash, amortizatsiya, xarajatlarni taqsimlash kabi hisob yuritish usullarini belgilaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 13 Izoh: Kiruvchi QQS chiquvchidan oshib ketsa, hosil bo'lgan ortiqcha summa kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkaziladi yoki belgilangan hollarda qaytariladi. 12. Jismoniy shaxs olgan daromad bo'yicha soliq ushlab qolinmagan bo'lsa va soliq agenti ham bo'lmasa, soliqni kim to'laydi? A) Daromad olgan jismoniy shaxsning o'zi deklaratsiya asosida B) Bank tomonidan avtomatik, shaxsning hisobvarag'idan C) Daromad to'lagan jismoniy shaxsning qo'shnisi yoki qarindoshi D) Soliq organi o'z mablag'idan, keyin undirmasdan To'g'ri javob: A) Daromad olgan jismoniy shaxsning o'zi deklaratsiya asosida✔ Izoh: Soliq agenti orqali soliqqa tortilmagan daromad bo'yicha jismoniy shaxs mustaqil ravishda deklaratsiya topshirib, soliqni to'laydi. 13. Nominal YaIM va real YaIM farqi nimada? A) Real YaIM faqat eksport qilingan mahsulotlarni hisobga oladi B) Ular hisoblash usuli jihatidan hech qanday farq qilmaydi C) Nominal YaIM faqat qishloq xo'jaligi mahsulotini o'z ichiga oladi D) Real YaIM narxlar o'zgarishini hisobga olib, o'zgarmas narxlarda hisoblanadi To'g'ri javob: D) Real YaIM narxlar o'zgarishini hisobga olib, o'zgarmas narxlarda hisoblanadi ✔ Izoh: Nominal YaIM joriy narxlarda, real YaIM esa bazaviy yil narxlarida o'lchanib, inflyatsiya ta'siridan tozalanadi. 14. Davlat xizmatchisi xizmat vazifasini bajarishda tasodifan manfaatdor bo'lib qolsa, eng to'g'ri birinchi qadam qaysi? A) Rahbariyatga xabar berib, qaror qabul qilishdan o'zini chetlatish B) Hech kimga hech narsa demay ishni davom ettirish C) Vaziyatdan o'z manfaati yo'lida foydalanib qolish D) Vaziyatga oid hujjatlarni yo'q qilib yuborish To'g'ri javob: A) Rahbariyatga xabar berib, qaror qabul qilishdan o'zini chetlatish ✔ Izoh: Manfaatdorlik paydo bo'lganda xizmatchi uni oshkor qilib, tegishli qarorlarni qabul qilishda ishtirok etmasligi kerak. 15. Tovarlarni import qilishda QQS qaysi organ tomonidan undiriladi? A) Tijorat banklari tomonidan B) Statistika organlari tomonidan C) Bojxona organlari tomonidan D) Tuman hokimligi tomonidan To'g'ri javob: C) Bojxona organlari tomonidan ✔ Izoh: Import qilinayotgan tovarlar bo'yicha QQS bojxona rasmiylashtiruvi jarayonida bojxona organlari tomonidan undiriladi. 16. Korxonaning hisob siyosati nima? A) Korxonaning narx belgilash va chegirmalar bo'yicha marketing strategiyasi majmui B) Korxona rahbarining shaxsiy siyosiy qarashlari va jamoat tashkilotlaridagi faoliyati C) Korxonaning xodimlarni ishga olish, attestatsiyadan o'tkazish va ishdan bo'shatish qoidalari D) Korxona tomonidan tanlangan buxgalteriya va soliq hisobini yuritish usullari majmui To'g'ri javob: D) Korxona tomonidan tanlangan buxgalteriya va soliq hisobini yuritish usullari ✔ majmui Izoh: Hisob siyosati qonunchilik doirasida tanlangan baholash, amortizatsiya, xarajatlarni taqsimlash kabi hisob yuritish usullarini belgilaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 13 Izoh: Kiruvchi QQS chiquvchidan oshib ketsa, hosil bo'lgan ortiqcha summa kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkaziladi yoki belgilangan hollarda qaytariladi. 12. Jismoniy shaxs olgan daromad bo'yicha soliq ushlab qolinmagan bo'lsa va soliq agenti ham bo'lmasa, soliqni kim to'laydi? A) Daromad olgan jismoniy shaxsning o'zi deklaratsiya asosida B) Bank tomonidan avtomatik, shaxsning hisobvarag'idan C) Daromad to'lagan jismoniy shaxsning qo'shnisi yoki qarindoshi D) Soliq organi o'z mablag'idan, keyin undirmasdan To'g'ri javob: A) Daromad olgan jismoniy shaxsning o'zi deklaratsiya asosida✔ Izoh: Soliq agenti orqali soliqqa tortilmagan daromad bo'yicha jismoniy shaxs mustaqil ravishda deklaratsiya topshirib, soliqni to'laydi. 13. Nominal YaIM va real YaIM farqi nimada? A) Real YaIM faqat eksport qilingan mahsulotlarni hisobga oladi B) Ular hisoblash usuli jihatidan hech qanday farq qilmaydi C) Nominal YaIM faqat qishloq xo'jaligi mahsulotini o'z ichiga oladi D) Real YaIM narxlar o'zgarishini hisobga olib, o'zgarmas narxlarda hisoblanadi To'g'ri javob: D) Real YaIM narxlar o'zgarishini hisobga olib, o'zgarmas narxlarda hisoblanadi ✔ Izoh: Nominal YaIM joriy narxlarda, real YaIM esa bazaviy yil narxlarida o'lchanib, inflyatsiya ta'siridan tozalanadi. 14. Davlat xizmatchisi xizmat vazifasini bajarishda tasodifan manfaatdor bo'lib qolsa, eng to'g'ri birinchi qadam qaysi? A) Rahbariyatga xabar berib, qaror qabul qilishdan o'zini chetlatish B) Hech kimga hech narsa demay ishni davom ettirish C) Vaziyatdan o'z manfaati yo'lida foydalanib qolish D) Vaziyatga oid hujjatlarni yo'q qilib yuborish To'g'ri javob: A) Rahbariyatga xabar berib, qaror qabul qilishdan o'zini chetlatish ✔ Izoh: Manfaatdorlik paydo bo'lganda xizmatchi uni oshkor qilib, tegishli qarorlarni qabul qilishda ishtirok etmasligi kerak. 15. Tovarlarni import qilishda QQS qaysi organ tomonidan undiriladi? A) Tijorat banklari tomonidan B) Statistika organlari tomonidan C) Bojxona organlari tomonidan D) Tuman hokimligi tomonidan To'g'ri javob: C) Bojxona organlari tomonidan ✔ Izoh: Import qilinayotgan tovarlar bo'yicha QQS bojxona rasmiylashtiruvi jarayonida bojxona organlari tomonidan undiriladi. 16. Korxonaning hisob siyosati nima? A) Korxonaning narx belgilash va chegirmalar bo'yicha marketing strategiyasi majmui B) Korxona rahbarining shaxsiy siyosiy qarashlari va jamoat tashkilotlaridagi faoliyati C) Korxonaning xodimlarni ishga olish, attestatsiyadan o'tkazish va ishdan bo'shatish qoidalari D) Korxona tomonidan tanlangan buxgalteriya va soliq hisobini yuritish usullari majmui To'g'ri javob: D) Korxona tomonidan tanlangan buxgalteriya va soliq hisobini yuritish usullari ✔ majmui Izoh: Hisob siyosati qonunchilik doirasida tanlangan baholash, amortizatsiya, xarajatlarni taqsimlash kabi hisob yuritish usullarini belgilaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 13 17. Soliq tekshiruvi dalolatnomasi bilan rozi bo'lmagan soliq to'lovchi nima qilishi mumkin? A) Tekshiruvchini javobgarlikka o'zi tortishi mumkin B) Yozma e'tiroz taqdim etishi mumkin C) Dalolatnomani imzolamay, uni yo'q qilishi mumkin D) Faqat jarimani to'lashi shart, e'tiroz huquqi yo'q To'g'ri javob: B) Yozma e'tiroz taqdim etishi mumkin✔ Izoh: Soliq to'lovchi tekshiruv dalolatnomasidagi xulosalarga rozi bo'lmasa, qonunda belgilangan tartibda yozma e'tiroz bildirish huquqiga ega. 18. Daromad solig'i ish haqining qaysi summasidan hisoblanadi? A) Hisoblangan (soliq ushlanishidan oldingi) ish haqidan B) Faqat avans summasidan C) Faqat ish haqining yarmidan D) Qo'lga berilgan (soliq ushlangandan keyingi) qolgan summadan To'g'ri javob: A) Hisoblangan (soliq ushlanishidan oldingi) ish haqidan ✔ Izoh: Soliq hisoblangan ish haqidan (yalpi summadan) hisoblanadi; xodim qo'liga esa soliq ushlab qolingandan keyingi summa beriladi. 19. Talab inflyatsiyasi nimadan kelib chiqadi? A) Ishchilar ish haqining keskin va uzoq kamayishidan B) Xom ashyo va energiya narxlarining keskin oshishidan C) Ishlab chiqarish hajmining talabdan tez o'sishidan D) Yalpi talabning ishlab chiqarish imkoniyatlaridan tezroq o'sishidan To'g'ri javob: D) Yalpi talabning ishlab chiqarish imkoniyatlaridan tezroq o'sishidan ✔ Izoh: Talab inflyatsiyasi yalpi talab tovar va xizmatlar taklifidan oshib ketganda narxlarning ko'tarilishi natijasida yuzaga keladi. 20. Soliq to'lovchi elektron hisobotni yuborganidan keyin uning qabul qilinganini qanday biladi? A) Faqat keyingi soliq tekshiruvi vaqtida inspektor tomonidan og'zaki aytiladi B) Hech qanday tasdiq berilmaydi, soliq to'lovchi o'zi taxmin qilishi kerak C) Tizimdan hisobot qabul qilingani haqida elektron tasdiq (xabar) olinadi D) Faqat bir yil o'tgandan keyin pochta orqali qog'oz shaklidagi xat yuboriladi To'g'ri javob: C) Tizimdan hisobot qabul qilingani haqida elektron tasdiq (xabar) olinadi ✔ Izoh: Elektron hisobot yuborilgach, soliq organi tizimi uning qabul qilingani yoki xatolar sababli qabul qilinmagani haqida elektron xabar beradi. 21. Soliq auditi tushunchasi nimani anglatadi? A) Davlat budjetini parlament tomonidan tasdiqlash jarayoni B) Soliq majburiyatlari to'g'ri bajarilganini hujjatlar asosida tekshirish C) Soliq to'lovchiga imtiyozli kredit ajratish tartibi D) Soliq organlarining ommaviy reklama va targ'ibot faoliyati To'g'ri javob: B) Soliq majburiyatlari to'g'ri bajarilganini hujjatlar asosida tekshirish ✔ Izoh: Soliq auditi soliq to'lovchining soliq majburiyatlarini to'g'ri bajarganligini hujjatlar va hisoblar asosida tekshirishdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 14 17. Soliq tekshiruvi dalolatnomasi bilan rozi bo'lmagan soliq to'lovchi nima qilishi mumkin? A) Tekshiruvchini javobgarlikka o'zi tortishi mumkin B) Yozma e'tiroz taqdim etishi mumkin C) Dalolatnomani imzolamay, uni yo'q qilishi mumkin D) Faqat jarimani to'lashi shart, e'tiroz huquqi yo'q To'g'ri javob: B) Yozma e'tiroz taqdim etishi mumkin✔ Izoh: Soliq to'lovchi tekshiruv dalolatnomasidagi xulosalarga rozi bo'lmasa, qonunda belgilangan tartibda yozma e'tiroz bildirish huquqiga ega. 18. Daromad solig'i ish haqining qaysi summasidan hisoblanadi? A) Hisoblangan (soliq ushlanishidan oldingi) ish haqidan B) Faqat avans summasidan C) Faqat ish haqining yarmidan D) Qo'lga berilgan (soliq ushlangandan keyingi) qolgan summadan To'g'ri javob: A) Hisoblangan (soliq ushlanishidan oldingi) ish haqidan ✔ Izoh: Soliq hisoblangan ish haqidan (yalpi summadan) hisoblanadi; xodim qo'liga esa soliq ushlab qolingandan keyingi summa beriladi. 19. Talab inflyatsiyasi nimadan kelib chiqadi? A) Ishchilar ish haqining keskin va uzoq kamayishidan B) Xom ashyo va energiya narxlarining keskin oshishidan C) Ishlab chiqarish hajmining talabdan tez o'sishidan D) Yalpi talabning ishlab chiqarish imkoniyatlaridan tezroq o'sishidan To'g'ri javob: D) Yalpi talabning ishlab chiqarish imkoniyatlaridan tezroq o'sishidan ✔ Izoh: Talab inflyatsiyasi yalpi talab tovar va xizmatlar taklifidan oshib ketganda narxlarning ko'tarilishi natijasida yuzaga keladi. 20. Soliq to'lovchi elektron hisobotni yuborganidan keyin uning qabul qilinganini qanday biladi? A) Faqat keyingi soliq tekshiruvi vaqtida inspektor tomonidan og'zaki aytiladi B) Hech qanday tasdiq berilmaydi, soliq to'lovchi o'zi taxmin qilishi kerak C) Tizimdan hisobot qabul qilingani haqida elektron tasdiq (xabar) olinadi D) Faqat bir yil o'tgandan keyin pochta orqali qog'oz shaklidagi xat yuboriladi To'g'ri javob: C) Tizimdan hisobot qabul qilingani haqida elektron tasdiq (xabar) olinadi ✔ Izoh: Elektron hisobot yuborilgach, soliq organi tizimi uning qabul qilingani yoki xatolar sababli qabul qilinmagani haqida elektron xabar beradi. 21. Soliq auditi tushunchasi nimani anglatadi? A) Davlat budjetini parlament tomonidan tasdiqlash jarayoni B) Soliq majburiyatlari to'g'ri bajarilganini hujjatlar asosida tekshirish C) Soliq to'lovchiga imtiyozli kredit ajratish tartibi D) Soliq organlarining ommaviy reklama va targ'ibot faoliyati To'g'ri javob: B) Soliq majburiyatlari to'g'ri bajarilganini hujjatlar asosida tekshirish ✔ Izoh: Soliq auditi soliq to'lovchining soliq majburiyatlarini to'g'ri bajarganligini hujjatlar va hisoblar asosida tekshirishdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 14 17. Soliq tekshiruvi dalolatnomasi bilan rozi bo'lmagan soliq to'lovchi nima qilishi mumkin? A) Tekshiruvchini javobgarlikka o'zi tortishi mumkin B) Yozma e'tiroz taqdim etishi mumkin C) Dalolatnomani imzolamay, uni yo'q qilishi mumkin D) Faqat jarimani to'lashi shart, e'tiroz huquqi yo'q To'g'ri javob: B) Yozma e'tiroz taqdim etishi mumkin✔ Izoh: Soliq to'lovchi tekshiruv dalolatnomasidagi xulosalarga rozi bo'lmasa, qonunda belgilangan tartibda yozma e'tiroz bildirish huquqiga ega. 18. Daromad solig'i ish haqining qaysi summasidan hisoblanadi? A) Hisoblangan (soliq ushlanishidan oldingi) ish haqidan B) Faqat avans summasidan C) Faqat ish haqining yarmidan D) Qo'lga berilgan (soliq ushlangandan keyingi) qolgan summadan To'g'ri javob: A) Hisoblangan (soliq ushlanishidan oldingi) ish haqidan ✔ Izoh: Soliq hisoblangan ish haqidan (yalpi summadan) hisoblanadi; xodim qo'liga esa soliq ushlab qolingandan keyingi summa beriladi. 19. Talab inflyatsiyasi nimadan kelib chiqadi? A) Ishchilar ish haqining keskin va uzoq kamayishidan B) Xom ashyo va energiya narxlarining keskin oshishidan C) Ishlab chiqarish hajmining talabdan tez o'sishidan D) Yalpi talabning ishlab chiqarish imkoniyatlaridan tezroq o'sishidan To'g'ri javob: D) Yalpi talabning ishlab chiqarish imkoniyatlaridan tezroq o'sishidan ✔ Izoh: Talab inflyatsiyasi yalpi talab tovar va xizmatlar taklifidan oshib ketganda narxlarning ko'tarilishi natijasida yuzaga keladi. 20. Soliq to'lovchi elektron hisobotni yuborganidan keyin uning qabul qilinganini qanday biladi? A) Faqat keyingi soliq tekshiruvi vaqtida inspektor tomonidan og'zaki aytiladi B) Hech qanday tasdiq berilmaydi, soliq to'lovchi o'zi taxmin qilishi kerak C) Tizimdan hisobot qabul qilingani haqida elektron tasdiq (xabar) olinadi D) Faqat bir yil o'tgandan keyin pochta orqali qog'oz shaklidagi xat yuboriladi To'g'ri javob: C) Tizimdan hisobot qabul qilingani haqida elektron tasdiq (xabar) olinadi ✔ Izoh: Elektron hisobot yuborilgach, soliq organi tizimi uning qabul qilingani yoki xatolar sababli qabul qilinmagani haqida elektron xabar beradi. 21. Soliq auditi tushunchasi nimani anglatadi? A) Davlat budjetini parlament tomonidan tasdiqlash jarayoni B) Soliq majburiyatlari to'g'ri bajarilganini hujjatlar asosida tekshirish C) Soliq to'lovchiga imtiyozli kredit ajratish tartibi D) Soliq organlarining ommaviy reklama va targ'ibot faoliyati To'g'ri javob: B) Soliq majburiyatlari to'g'ri bajarilganini hujjatlar asosida tekshirish ✔ Izoh: Soliq auditi soliq to'lovchining soliq majburiyatlarini to'g'ri bajarganligini hujjatlar va hisoblar asosida tekshirishdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 14 22. Soliq agenti deb kimga aytiladi? A) Soliq organi topshirig'i bilan korxonada tekshiruv o'tkazuvchi mustaqil auditorga B) Soliq to'lovchiga soliqlarni to'lash uchun kredit beruvchi va hisob yurituvchi bankka C) Soliqni hisoblash, to'lovchidan ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklatilgan shaxsga D) Soliq to'lovchining soliq organidagi manfaatlarini shartnoma asosida ifodalovchi maslahatchiga To'g'ri javob: C) Soliqni hisoblash, to'lovchidan ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati ✔ yuklatilgan shaxsga Izoh: Soliq agenti soliq to'lovchiga to'lanadigan summadan soliqni hisoblab, ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklatilgan shaxsdir. 23. Tekshiruvda tovar-moddiy boyliklarning inventarizatsiyasi nima uchun o'tkaziladi? A) Ombor mudiri va boshqa xodimlarni almashtirish uchun B) Ombordagi tovarlarni tekshiruvchilar ishtirokida sotib yuborish uchun C) Ombordagi tovarlarning sotuv narxlarini qayta oshirish uchun D) Haqiqiy qoldiqlarni hisob ma'lumotlari bilan solishtirish uchun To'g'ri javob: D) Haqiqiy qoldiqlarni hisob ma'lumotlari bilan solishtirish uchun ✔ Izoh: Inventarizatsiya tovarlarning haqiqiy qoldig'ini hisobdagi ma'lumot bilan taqqoslab, yashirin savdo yoki kamomadni aniqlaydi. 24. Jismoniy shaxsga dividend to'lanayotganda daromad solig'i qanday undiriladi? A) Jismoniy shaxslarga to'lanadigan dividendlar soliqqa tortilmaydi B) To'lovchi yuridik shaxs tomonidan to'lov manbaida ushlab qolinadi C) Soliqni dividend o'tkazilgan tijorat banki o'z mablag'i hisobidan to'laydi D) Dividend oluvchi soliqni faqat chet elda, o'z davlatida to'laydi To'g'ri javob: B) To'lovchi yuridik shaxs tomonidan to'lov manbaida ushlab qolinadi ✔ Izoh: Dividendlar bo'yicha soliq ularni to'layotgan yuridik shaxs tomonidan soliq agenti sifatida ushlab qolinadi. 25. Soliq to'lovchining asosiy majburiyatlaridan qaysi biri soliq hisobi bilan bog'liq? A) Tijorat banklarining foiz stavkalarini va valyuta kurslarini kuzatib borish B) Daromad, xarajat va soliqqa tortish obyektlari hisobini belgilangan tartibda yuritish C) Soliq organi xodimlarining ish haqi va mukofotlarini hisoblab chiqish va to'lash D) Raqobatchi korxonalarning daromadlari va xarajatlarini hisobga olib borish To'g'ri javob: B) Daromad, xarajat va soliqqa tortish obyektlari hisobini belgilangan tartibda ✔ yuritish Izoh: Soliq to'lovchi daromadlar, xarajatlar va soliqqa tortish obyektlarini qonunda belgilangan tartibda hisobga olishi shart. 26. Salbiy eksternaliyaga misol keltiring. A) Zavod chiqindilaridan atrof-muhitning ifloslanishi B) Ta'lim olgan shaxsning jamiyatga foydasi C) Bog' barpo etilishi D) Emlash orqali kasallik tarqalishining kamayishi To'g'ri javob: A) Zavod chiqindilaridan atrof-muhitning ifloslanishi ✔ Izoh: Ifloslanish uchinchi shaxslarga zarar yetkazadi, ammo uning xarajati ishlab chiqaruvchi narxida aks etmaydi — bu salbiy eksternaliya. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 15 22. Soliq agenti deb kimga aytiladi? A) Soliq organi topshirig'i bilan korxonada tekshiruv o'tkazuvchi mustaqil auditorga B) Soliq to'lovchiga soliqlarni to'lash uchun kredit beruvchi va hisob yurituvchi bankka C) Soliqni hisoblash, to'lovchidan ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklatilgan shaxsga D) Soliq to'lovchining soliq organidagi manfaatlarini shartnoma asosida ifodalovchi maslahatchiga To'g'ri javob: C) Soliqni hisoblash, to'lovchidan ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati ✔ yuklatilgan shaxsga Izoh: Soliq agenti soliq to'lovchiga to'lanadigan summadan soliqni hisoblab, ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklatilgan shaxsdir. 23. Tekshiruvda tovar-moddiy boyliklarning inventarizatsiyasi nima uchun o'tkaziladi? A) Ombor mudiri va boshqa xodimlarni almashtirish uchun B) Ombordagi tovarlarni tekshiruvchilar ishtirokida sotib yuborish uchun C) Ombordagi tovarlarning sotuv narxlarini qayta oshirish uchun D) Haqiqiy qoldiqlarni hisob ma'lumotlari bilan solishtirish uchun To'g'ri javob: D) Haqiqiy qoldiqlarni hisob ma'lumotlari bilan solishtirish uchun ✔ Izoh: Inventarizatsiya tovarlarning haqiqiy qoldig'ini hisobdagi ma'lumot bilan taqqoslab, yashirin savdo yoki kamomadni aniqlaydi. 24. Jismoniy shaxsga dividend to'lanayotganda daromad solig'i qanday undiriladi? A) Jismoniy shaxslarga to'lanadigan dividendlar soliqqa tortilmaydi B) To'lovchi yuridik shaxs tomonidan to'lov manbaida ushlab qolinadi C) Soliqni dividend o'tkazilgan tijorat banki o'z mablag'i hisobidan to'laydi D) Dividend oluvchi soliqni faqat chet elda, o'z davlatida to'laydi To'g'ri javob: B) To'lovchi yuridik shaxs tomonidan to'lov manbaida ushlab qolinadi ✔ Izoh: Dividendlar bo'yicha soliq ularni to'layotgan yuridik shaxs tomonidan soliq agenti sifatida ushlab qolinadi. 25. Soliq to'lovchining asosiy majburiyatlaridan qaysi biri soliq hisobi bilan bog'liq? A) Tijorat banklarining foiz stavkalarini va valyuta kurslarini kuzatib borish B) Daromad, xarajat va soliqqa tortish obyektlari hisobini belgilangan tartibda yuritish C) Soliq organi xodimlarining ish haqi va mukofotlarini hisoblab chiqish va to'lash D) Raqobatchi korxonalarning daromadlari va xarajatlarini hisobga olib borish To'g'ri javob: B) Daromad, xarajat va soliqqa tortish obyektlari hisobini belgilangan tartibda ✔ yuritish Izoh: Soliq to'lovchi daromadlar, xarajatlar va soliqqa tortish obyektlarini qonunda belgilangan tartibda hisobga olishi shart. 26. Salbiy eksternaliyaga misol keltiring. A) Zavod chiqindilaridan atrof-muhitning ifloslanishi B) Ta'lim olgan shaxsning jamiyatga foydasi C) Bog' barpo etilishi D) Emlash orqali kasallik tarqalishining kamayishi To'g'ri javob: A) Zavod chiqindilaridan atrof-muhitning ifloslanishi ✔ Izoh: Ifloslanish uchinchi shaxslarga zarar yetkazadi, ammo uning xarajati ishlab chiqaruvchi narxida aks etmaydi — bu salbiy eksternaliya. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 15 22. Soliq agenti deb kimga aytiladi? A) Soliq organi topshirig'i bilan korxonada tekshiruv o'tkazuvchi mustaqil auditorga B) Soliq to'lovchiga soliqlarni to'lash uchun kredit beruvchi va hisob yurituvchi bankka C) Soliqni hisoblash, to'lovchidan ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklatilgan shaxsga D) Soliq to'lovchining soliq organidagi manfaatlarini shartnoma asosida ifodalovchi maslahatchiga To'g'ri javob: C) Soliqni hisoblash, to'lovchidan ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati ✔ yuklatilgan shaxsga Izoh: Soliq agenti soliq to'lovchiga to'lanadigan summadan soliqni hisoblab, ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklatilgan shaxsdir. 23. Tekshiruvda tovar-moddiy boyliklarning inventarizatsiyasi nima uchun o'tkaziladi? A) Ombor mudiri va boshqa xodimlarni almashtirish uchun B) Ombordagi tovarlarni tekshiruvchilar ishtirokida sotib yuborish uchun C) Ombordagi tovarlarning sotuv narxlarini qayta oshirish uchun D) Haqiqiy qoldiqlarni hisob ma'lumotlari bilan solishtirish uchun To'g'ri javob: D) Haqiqiy qoldiqlarni hisob ma'lumotlari bilan solishtirish uchun ✔ Izoh: Inventarizatsiya tovarlarning haqiqiy qoldig'ini hisobdagi ma'lumot bilan taqqoslab, yashirin savdo yoki kamomadni aniqlaydi. 24. Jismoniy shaxsga dividend to'lanayotganda daromad solig'i qanday undiriladi? A) Jismoniy shaxslarga to'lanadigan dividendlar soliqqa tortilmaydi B) To'lovchi yuridik shaxs tomonidan to'lov manbaida ushlab qolinadi C) Soliqni dividend o'tkazilgan tijorat banki o'z mablag'i hisobidan to'laydi D) Dividend oluvchi soliqni faqat chet elda, o'z davlatida to'laydi To'g'ri javob: B) To'lovchi yuridik shaxs tomonidan to'lov manbaida ushlab qolinadi ✔ Izoh: Dividendlar bo'yicha soliq ularni to'layotgan yuridik shaxs tomonidan soliq agenti sifatida ushlab qolinadi. 25. Soliq to'lovchining asosiy majburiyatlaridan qaysi biri soliq hisobi bilan bog'liq? A) Tijorat banklarining foiz stavkalarini va valyuta kurslarini kuzatib borish B) Daromad, xarajat va soliqqa tortish obyektlari hisobini belgilangan tartibda yuritish C) Soliq organi xodimlarining ish haqi va mukofotlarini hisoblab chiqish va to'lash D) Raqobatchi korxonalarning daromadlari va xarajatlarini hisobga olib borish To'g'ri javob: B) Daromad, xarajat va soliqqa tortish obyektlari hisobini belgilangan tartibda ✔ yuritish Izoh: Soliq to'lovchi daromadlar, xarajatlar va soliqqa tortish obyektlarini qonunda belgilangan tartibda hisobga olishi shart. 26. Salbiy eksternaliyaga misol keltiring. A) Zavod chiqindilaridan atrof-muhitning ifloslanishi B) Ta'lim olgan shaxsning jamiyatga foydasi C) Bog' barpo etilishi D) Emlash orqali kasallik tarqalishining kamayishi To'g'ri javob: A) Zavod chiqindilaridan atrof-muhitning ifloslanishi ✔ Izoh: Ifloslanish uchinchi shaxslarga zarar yetkazadi, ammo uning xarajati ishlab chiqaruvchi narxida aks etmaydi — bu salbiy eksternaliya. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 15 27. Soxta (fiktiv) bitim bo'yicha rasmiylashtirilgan hisobvaraq-faktura asosida kiruvchi QQS hisobga olinishi mumkinmi? A) Ha, agar hisobvaraq-fakturadagi QQS summasi kichik bo'lsa hisobga olinadi B) Ha, lekin faqat soliq davri yakunida, yil oxirida hisobga olinadi C) Ha, rasmiylashtirilgan hisobvaraq-faktura bo'lsa yetarli hisoblanadi D) Yo'q, haqiqatda bo'lmagan operatsiya bo'yicha kiruvchi QQS hisobga olinmaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, haqiqatda bo'lmagan operatsiya bo'yicha kiruvchi QQS hisobga olinmaydi✔ Izoh: Kiruvchi QQS faqat haqiqatda amalga oshirilgan operatsiyalar bo'yicha hisobga olinadi; soxta hujjatlar asosida hisobga olish soliq huquqbuzarligidir. 28. O'zgaruvchan xarajatlar qanday tavsiflanadi? A) Ishlab chiqarish hajmiga mutanosib ravishda o'zgaradigan xarajatlar B) Faqat bino va uskunalar uchun ijara to'lovlari C) Faqat korxona rahbariyatining belgilangan ish haqi D) Hajmdan qat'i nazar qisqa muddatda o'zgarmaydigan xarajatlar To'g'ri javob: A) Ishlab chiqarish hajmiga mutanosib ravishda o'zgaradigan xarajatlar ✔ Izoh: O'zgaruvchan xarajatlar (xom ashyo, ishbay ish haqi) ishlab chiqarish hajmi ortishi yoki kamayishi bilan o'zgaradi. 29. Soliq inspektori o'z qarindoshi rahbarlik qiladigan korxonani tekshirishga tayinlansa, qanday harakat to'g'ri? A) Hech kimga hech narsa demay tekshiruvni o'tkazaverish B) Tekshiruvni o'tkazib, qarindoshiga ayrim yengilliklar qilish C) Qarindoshini tekshiruv haqida oldindan ogohlantirib qo'yish D) Manfaatlar to'qnashuvi haqida xabar berib, chetlatilishini so'rash To'g'ri javob: D) Manfaatlar to'qnashuvi haqida xabar berib, chetlatilishini so'rash ✔ Izoh: Qarindoshlik munosabati manfaatlar to'qnashuvini yuzaga keltiradi, shuning uchun xodim xabar berib, ishdan chetlatilishi kerak. 30. Sof foyda nima? A) Ta'sischilar kiritgan ustav kapitali summasi B) Mahsulot sotishdan olingan umumiy tushum summasi C) Hisobot sanasida kassadagi naqd pul qoldig'i D) Jami xarajatlar va foyda solig'i chegirilgandan keyingi foyda To'g'ri javob: D) Jami xarajatlar va foyda solig'i chegirilgandan keyingi foyda ✔ Izoh: Sof foyda barcha xarajatlar, jumladan foyda solig'i chegirilgandan keyin korxona ixtiyorida qoladigan foyda. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 16 27. Soxta (fiktiv) bitim bo'yicha rasmiylashtirilgan hisobvaraq-faktura asosida kiruvchi QQS hisobga olinishi mumkinmi? A) Ha, agar hisobvaraq-fakturadagi QQS summasi kichik bo'lsa hisobga olinadi B) Ha, lekin faqat soliq davri yakunida, yil oxirida hisobga olinadi C) Ha, rasmiylashtirilgan hisobvaraq-faktura bo'lsa yetarli hisoblanadi D) Yo'q, haqiqatda bo'lmagan operatsiya bo'yicha kiruvchi QQS hisobga olinmaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, haqiqatda bo'lmagan operatsiya bo'yicha kiruvchi QQS hisobga olinmaydi✔ Izoh: Kiruvchi QQS faqat haqiqatda amalga oshirilgan operatsiyalar bo'yicha hisobga olinadi; soxta hujjatlar asosida hisobga olish soliq huquqbuzarligidir. 28. O'zgaruvchan xarajatlar qanday tavsiflanadi? A) Ishlab chiqarish hajmiga mutanosib ravishda o'zgaradigan xarajatlar B) Faqat bino va uskunalar uchun ijara to'lovlari C) Faqat korxona rahbariyatining belgilangan ish haqi D) Hajmdan qat'i nazar qisqa muddatda o'zgarmaydigan xarajatlar To'g'ri javob: A) Ishlab chiqarish hajmiga mutanosib ravishda o'zgaradigan xarajatlar ✔ Izoh: O'zgaruvchan xarajatlar (xom ashyo, ishbay ish haqi) ishlab chiqarish hajmi ortishi yoki kamayishi bilan o'zgaradi. 29. Soliq inspektori o'z qarindoshi rahbarlik qiladigan korxonani tekshirishga tayinlansa, qanday harakat to'g'ri? A) Hech kimga hech narsa demay tekshiruvni o'tkazaverish B) Tekshiruvni o'tkazib, qarindoshiga ayrim yengilliklar qilish C) Qarindoshini tekshiruv haqida oldindan ogohlantirib qo'yish D) Manfaatlar to'qnashuvi haqida xabar berib, chetlatilishini so'rash To'g'ri javob: D) Manfaatlar to'qnashuvi haqida xabar berib, chetlatilishini so'rash ✔ Izoh: Qarindoshlik munosabati manfaatlar to'qnashuvini yuzaga keltiradi, shuning uchun xodim xabar berib, ishdan chetlatilishi kerak. 30. Sof foyda nima? A) Ta'sischilar kiritgan ustav kapitali summasi B) Mahsulot sotishdan olingan umumiy tushum summasi C) Hisobot sanasida kassadagi naqd pul qoldig'i D) Jami xarajatlar va foyda solig'i chegirilgandan keyingi foyda To'g'ri javob: D) Jami xarajatlar va foyda solig'i chegirilgandan keyingi foyda ✔ Izoh: Sof foyda barcha xarajatlar, jumladan foyda solig'i chegirilgandan keyin korxona ixtiyorida qoladigan foyda. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 16 27. Soxta (fiktiv) bitim bo'yicha rasmiylashtirilgan hisobvaraq-faktura asosida kiruvchi QQS hisobga olinishi mumkinmi? A) Ha, agar hisobvaraq-fakturadagi QQS summasi kichik bo'lsa hisobga olinadi B) Ha, lekin faqat soliq davri yakunida, yil oxirida hisobga olinadi C) Ha, rasmiylashtirilgan hisobvaraq-faktura bo'lsa yetarli hisoblanadi D) Yo'q, haqiqatda bo'lmagan operatsiya bo'yicha kiruvchi QQS hisobga olinmaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, haqiqatda bo'lmagan operatsiya bo'yicha kiruvchi QQS hisobga olinmaydi✔ Izoh: Kiruvchi QQS faqat haqiqatda amalga oshirilgan operatsiyalar bo'yicha hisobga olinadi; soxta hujjatlar asosida hisobga olish soliq huquqbuzarligidir. 28. O'zgaruvchan xarajatlar qanday tavsiflanadi? A) Ishlab chiqarish hajmiga mutanosib ravishda o'zgaradigan xarajatlar B) Faqat bino va uskunalar uchun ijara to'lovlari C) Faqat korxona rahbariyatining belgilangan ish haqi D) Hajmdan qat'i nazar qisqa muddatda o'zgarmaydigan xarajatlar To'g'ri javob: A) Ishlab chiqarish hajmiga mutanosib ravishda o'zgaradigan xarajatlar ✔ Izoh: O'zgaruvchan xarajatlar (xom ashyo, ishbay ish haqi) ishlab chiqarish hajmi ortishi yoki kamayishi bilan o'zgaradi. 29. Soliq inspektori o'z qarindoshi rahbarlik qiladigan korxonani tekshirishga tayinlansa, qanday harakat to'g'ri? A) Hech kimga hech narsa demay tekshiruvni o'tkazaverish B) Tekshiruvni o'tkazib, qarindoshiga ayrim yengilliklar qilish C) Qarindoshini tekshiruv haqida oldindan ogohlantirib qo'yish D) Manfaatlar to'qnashuvi haqida xabar berib, chetlatilishini so'rash To'g'ri javob: D) Manfaatlar to'qnashuvi haqida xabar berib, chetlatilishini so'rash ✔ Izoh: Qarindoshlik munosabati manfaatlar to'qnashuvini yuzaga keltiradi, shuning uchun xodim xabar berib, ishdan chetlatilishi kerak. 30. Sof foyda nima? A) Ta'sischilar kiritgan ustav kapitali summasi B) Mahsulot sotishdan olingan umumiy tushum summasi C) Hisobot sanasida kassadagi naqd pul qoldig'i D) Jami xarajatlar va foyda solig'i chegirilgandan keyingi foyda To'g'ri javob: D) Jami xarajatlar va foyda solig'i chegirilgandan keyingi foyda ✔ Izoh: Sof foyda barcha xarajatlar, jumladan foyda solig'i chegirilgandan keyin korxona ixtiyorida qoladigan foyda. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 16 3-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Ehtiyotsizlik oqibatida sodir etilgan huquqbuzarlik qanday tavsiflanadi? A) Shaxs boshqa shaxsni qonunni buzishga majburlagan B) Shaxs oqibatni anglab, uning yuz berishini xohlagan C) Shaxs qonunni ataylab va rejali ravishda buzgan D) Shaxs oqibatni ko'ra olishi lozim edi, ammo beparvolik qilgan To'g'ri javob: D) Shaxs oqibatni ko'ra olishi lozim edi, ammo beparvolik qilgan✔ Izoh: Ehtiyotsizlikda shaxs g'ayriqonuniy oqibatni xohlamaydi, lekin beparvoligi tufayli unga yo'l qo'yadi. 2. Kompyuterni ish joyidan qisqa vaqtga tark etganda axborot xavfsizligi uchun nima qilish kerak? A) Kompyuterni ochiq qoldirib, hamkasbga ishonib ketish B) Ekranni bloklash va ERI kalitini qurilmadan uzish C) Ish dasturlarini ochiq qoldirib ketish D) Parolni ekranga yozib qoldirish To'g'ri javob: B) Ekranni bloklash va ERI kalitini qurilmadan uzish ✔ Izoh: Qurilmani bloklash va kalitni uzish begona shaxslarning tizimga kirishi va nomingizdan hujjat imzolashining oldini oladi. 3. Soliq siri deganda nima tushuniladi? A) Keyingi yil uchun belgilanadigan soliq stavkalarining yashirin ro'yxati B) Hali qabul qilinmagan soliq qonunining muhokamadagi loyihasi C) Soliq organi olgan, soliq to'lovchiga oid oshkor etilmaydigan ma'lumotlar D) Soliq organining ichki ish rejasi va xodimlar ish jadvali To'g'ri javob: C) Soliq organi olgan, soliq to'lovchiga oid oshkor etilmaydigan ma'lumotlar ✔ Izoh: Soliq siri — soliq organlari tomonidan olingan, qonunda belgilangan istisnolardan tashqari oshkor etilishi mumkin bo'lmagan soliq to'lovchi to'g'risidagi ma'lumotlar. 4. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq qaysi soliqlar guruhiga kiradi? A) Egri soliqlarga B) Resurs soliqlariga C) Mehnat soliqlariga D) Bojxona yig'imlariga To'g'ri javob: B) Resurs soliqlariga ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq tabiiy resursdan foydalanganlik uchun undiriladi va resurs soliqlari qatoriga kiradi. 5. Yer qa'ridan foydalanuvchi qazib olingan foydali qazilmalar bo'yicha qanday hisob yuritishi kerak? A) Hech qanday maxsus hisob yuritmaydi, faqat yillik hisobot beradi B) Faqat xodimlarning tug'ilgan kunlari va ta'tillari ro'yxatini C) Faqat ofisdagi mebellar va kompyuter texnikasi hisobini D) Qazib olingan foydali qazilmalar miqdori va qiymati hisobini To'g'ri javob: D) Qazib olingan foydali qazilmalar miqdori va qiymati hisobini ✔ Izoh: Soliq bazasini to'g'ri aniqlash uchun yer qa'ridan foydalanuvchi qazib olingan foydali qazilmalarning miqdori va qiymati hisobini yuritishi shart. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 17 3-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Ehtiyotsizlik oqibatida sodir etilgan huquqbuzarlik qanday tavsiflanadi? A) Shaxs boshqa shaxsni qonunni buzishga majburlagan B) Shaxs oqibatni anglab, uning yuz berishini xohlagan C) Shaxs qonunni ataylab va rejali ravishda buzgan D) Shaxs oqibatni ko'ra olishi lozim edi, ammo beparvolik qilgan To'g'ri javob: D) Shaxs oqibatni ko'ra olishi lozim edi, ammo beparvolik qilgan✔ Izoh: Ehtiyotsizlikda shaxs g'ayriqonuniy oqibatni xohlamaydi, lekin beparvoligi tufayli unga yo'l qo'yadi. 2. Kompyuterni ish joyidan qisqa vaqtga tark etganda axborot xavfsizligi uchun nima qilish kerak? A) Kompyuterni ochiq qoldirib, hamkasbga ishonib ketish B) Ekranni bloklash va ERI kalitini qurilmadan uzish C) Ish dasturlarini ochiq qoldirib ketish D) Parolni ekranga yozib qoldirish To'g'ri javob: B) Ekranni bloklash va ERI kalitini qurilmadan uzish ✔ Izoh: Qurilmani bloklash va kalitni uzish begona shaxslarning tizimga kirishi va nomingizdan hujjat imzolashining oldini oladi. 3. Soliq siri deganda nima tushuniladi? A) Keyingi yil uchun belgilanadigan soliq stavkalarining yashirin ro'yxati B) Hali qabul qilinmagan soliq qonunining muhokamadagi loyihasi C) Soliq organi olgan, soliq to'lovchiga oid oshkor etilmaydigan ma'lumotlar D) Soliq organining ichki ish rejasi va xodimlar ish jadvali To'g'ri javob: C) Soliq organi olgan, soliq to'lovchiga oid oshkor etilmaydigan ma'lumotlar ✔ Izoh: Soliq siri — soliq organlari tomonidan olingan, qonunda belgilangan istisnolardan tashqari oshkor etilishi mumkin bo'lmagan soliq to'lovchi to'g'risidagi ma'lumotlar. 4. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq qaysi soliqlar guruhiga kiradi? A) Egri soliqlarga B) Resurs soliqlariga C) Mehnat soliqlariga D) Bojxona yig'imlariga To'g'ri javob: B) Resurs soliqlariga ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq tabiiy resursdan foydalanganlik uchun undiriladi va resurs soliqlari qatoriga kiradi. 5. Yer qa'ridan foydalanuvchi qazib olingan foydali qazilmalar bo'yicha qanday hisob yuritishi kerak? A) Hech qanday maxsus hisob yuritmaydi, faqat yillik hisobot beradi B) Faqat xodimlarning tug'ilgan kunlari va ta'tillari ro'yxatini C) Faqat ofisdagi mebellar va kompyuter texnikasi hisobini D) Qazib olingan foydali qazilmalar miqdori va qiymati hisobini To'g'ri javob: D) Qazib olingan foydali qazilmalar miqdori va qiymati hisobini ✔ Izoh: Soliq bazasini to'g'ri aniqlash uchun yer qa'ridan foydalanuvchi qazib olingan foydali qazilmalarning miqdori va qiymati hisobini yuritishi shart. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 17 3-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Ehtiyotsizlik oqibatida sodir etilgan huquqbuzarlik qanday tavsiflanadi? A) Shaxs boshqa shaxsni qonunni buzishga majburlagan B) Shaxs oqibatni anglab, uning yuz berishini xohlagan C) Shaxs qonunni ataylab va rejali ravishda buzgan D) Shaxs oqibatni ko'ra olishi lozim edi, ammo beparvolik qilgan To'g'ri javob: D) Shaxs oqibatni ko'ra olishi lozim edi, ammo beparvolik qilgan✔ Izoh: Ehtiyotsizlikda shaxs g'ayriqonuniy oqibatni xohlamaydi, lekin beparvoligi tufayli unga yo'l qo'yadi. 2. Kompyuterni ish joyidan qisqa vaqtga tark etganda axborot xavfsizligi uchun nima qilish kerak? A) Kompyuterni ochiq qoldirib, hamkasbga ishonib ketish B) Ekranni bloklash va ERI kalitini qurilmadan uzish C) Ish dasturlarini ochiq qoldirib ketish D) Parolni ekranga yozib qoldirish To'g'ri javob: B) Ekranni bloklash va ERI kalitini qurilmadan uzish ✔ Izoh: Qurilmani bloklash va kalitni uzish begona shaxslarning tizimga kirishi va nomingizdan hujjat imzolashining oldini oladi. 3. Soliq siri deganda nima tushuniladi? A) Keyingi yil uchun belgilanadigan soliq stavkalarining yashirin ro'yxati B) Hali qabul qilinmagan soliq qonunining muhokamadagi loyihasi C) Soliq organi olgan, soliq to'lovchiga oid oshkor etilmaydigan ma'lumotlar D) Soliq organining ichki ish rejasi va xodimlar ish jadvali To'g'ri javob: C) Soliq organi olgan, soliq to'lovchiga oid oshkor etilmaydigan ma'lumotlar ✔ Izoh: Soliq siri — soliq organlari tomonidan olingan, qonunda belgilangan istisnolardan tashqari oshkor etilishi mumkin bo'lmagan soliq to'lovchi to'g'risidagi ma'lumotlar. 4. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq qaysi soliqlar guruhiga kiradi? A) Egri soliqlarga B) Resurs soliqlariga C) Mehnat soliqlariga D) Bojxona yig'imlariga To'g'ri javob: B) Resurs soliqlariga ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq tabiiy resursdan foydalanganlik uchun undiriladi va resurs soliqlari qatoriga kiradi. 5. Yer qa'ridan foydalanuvchi qazib olingan foydali qazilmalar bo'yicha qanday hisob yuritishi kerak? A) Hech qanday maxsus hisob yuritmaydi, faqat yillik hisobot beradi B) Faqat xodimlarning tug'ilgan kunlari va ta'tillari ro'yxatini C) Faqat ofisdagi mebellar va kompyuter texnikasi hisobini D) Qazib olingan foydali qazilmalar miqdori va qiymati hisobini To'g'ri javob: D) Qazib olingan foydali qazilmalar miqdori va qiymati hisobini ✔ Izoh: Soliq bazasini to'g'ri aniqlash uchun yer qa'ridan foydalanuvchi qazib olingan foydali qazilmalarning miqdori va qiymati hisobini yuritishi shart. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 17 6. Yer solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Yer ostidan qazib olingan va realizatsiya qilingan foydali qazilmalar B) Yer uchastkasiga ekilgan ekinlardan yig'ib olingan hosil C) Mulk, egalik yoki foydalanish huquqidagi yer uchastkalari D) Yer uchastkasini sotishdan yoki ijaraga berishdan olingan foyda To'g'ri javob: C) Mulk, egalik yoki foydalanish huquqidagi yer uchastkalari✔ Izoh: Yer solig'i obyekti yuridik va jismoniy shaxslarning mulki, egaligi yoki foydalanishidagi yer uchastkalaridir. 7. Soliq siyosati deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchilarning buxgalteriya hisobini yuritish bo'yicha ichki siyosati B) Davlatning soliqlar sohasidagi maqsad va chora-tadbirlari tizimi C) Soliq organlari xodimlarining odob-axloq va xizmat qoidalari majmui D) Tijorat banklarining kredit berish va foiz belgilash qoidalari tizimi To'g'ri javob: B) Davlatning soliqlar sohasidagi maqsad va chora-tadbirlari tizimi ✔ Izoh: Soliq siyosati davlatning soliqlarni belgilash, soliq yukini taqsimlash va soliq tizimini rivojlantirishga oid maqsad va choralari majmuidir. 8. Davlat budjetidan moliyalashtiriladigan tashkilotlar qanday ataladi? A) Xalqaro kompaniyalar B) Budjet tashkilotlari C) Tijorat banklari D) Xususiy korxonalar To'g'ri javob: B) Budjet tashkilotlari ✔ Izoh: Budjet tashkilotlari faoliyati asosan davlat budjeti mablag'lari hisobidan moliyalashtiriladi va xarajatlar smetasi bo'yicha ishlaydi. 9. Norezident uchun daromad manbaining joylashgan joyi nima uchun muhim? A) Manba joyi norezident to'laydigan soliq summasiga va uning hisoblanishiga hech ta'sir qilmaydi B) Norezident faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromad bo'yicha soliq to'lagani uchun C) Manba joyi faqat statistik hisobot va tahlil uchun ahamiyatli, soliqqa ta'sir qilmaydi D) Norezident faqat chet eldagi manbalardan olgan daromadi bo'yicha O'zbekistonda soliq to'laydi To'g'ri javob: B) Norezident faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromad bo'yicha soliq ✔ to'lagani uchun Izoh: Norezidentlar O'zbekiston Respublikasidagi manbalardan olingan daromadlar bo'yicha soliqqa tortiladi, shuning uchun daromad manbaini aniqlash hal qiluvchi ahamiyatga ega. 10. Budjet mablag'larining oluvchisi kim? A) Budjetdan mablag' olish huquqiga ega tashkilot yoki shaxs B) Faqat mamlakatdagi xorijiy investorlar C) Faqat tijorat banklari va ularning filiallari D) Faqat soliq to'lovchi xususiy korxonalar To'g'ri javob: A) Budjetdan mablag' olish huquqiga ega tashkilot yoki shaxs ✔ Izoh: Budjet mablag'lari oluvchisi — qonunchilikka muvofiq budjetdan mablag' olish va ularni maqsadli sarflash huquqiga ega subyekt. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 18 6. Yer solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Yer ostidan qazib olingan va realizatsiya qilingan foydali qazilmalar B) Yer uchastkasiga ekilgan ekinlardan yig'ib olingan hosil C) Mulk, egalik yoki foydalanish huquqidagi yer uchastkalari D) Yer uchastkasini sotishdan yoki ijaraga berishdan olingan foyda To'g'ri javob: C) Mulk, egalik yoki foydalanish huquqidagi yer uchastkalari✔ Izoh: Yer solig'i obyekti yuridik va jismoniy shaxslarning mulki, egaligi yoki foydalanishidagi yer uchastkalaridir. 7. Soliq siyosati deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchilarning buxgalteriya hisobini yuritish bo'yicha ichki siyosati B) Davlatning soliqlar sohasidagi maqsad va chora-tadbirlari tizimi C) Soliq organlari xodimlarining odob-axloq va xizmat qoidalari majmui D) Tijorat banklarining kredit berish va foiz belgilash qoidalari tizimi To'g'ri javob: B) Davlatning soliqlar sohasidagi maqsad va chora-tadbirlari tizimi ✔ Izoh: Soliq siyosati davlatning soliqlarni belgilash, soliq yukini taqsimlash va soliq tizimini rivojlantirishga oid maqsad va choralari majmuidir. 8. Davlat budjetidan moliyalashtiriladigan tashkilotlar qanday ataladi? A) Xalqaro kompaniyalar B) Budjet tashkilotlari C) Tijorat banklari D) Xususiy korxonalar To'g'ri javob: B) Budjet tashkilotlari ✔ Izoh: Budjet tashkilotlari faoliyati asosan davlat budjeti mablag'lari hisobidan moliyalashtiriladi va xarajatlar smetasi bo'yicha ishlaydi. 9. Norezident uchun daromad manbaining joylashgan joyi nima uchun muhim? A) Manba joyi norezident to'laydigan soliq summasiga va uning hisoblanishiga hech ta'sir qilmaydi B) Norezident faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromad bo'yicha soliq to'lagani uchun C) Manba joyi faqat statistik hisobot va tahlil uchun ahamiyatli, soliqqa ta'sir qilmaydi D) Norezident faqat chet eldagi manbalardan olgan daromadi bo'yicha O'zbekistonda soliq to'laydi To'g'ri javob: B) Norezident faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromad bo'yicha soliq ✔ to'lagani uchun Izoh: Norezidentlar O'zbekiston Respublikasidagi manbalardan olingan daromadlar bo'yicha soliqqa tortiladi, shuning uchun daromad manbaini aniqlash hal qiluvchi ahamiyatga ega. 10. Budjet mablag'larining oluvchisi kim? A) Budjetdan mablag' olish huquqiga ega tashkilot yoki shaxs B) Faqat mamlakatdagi xorijiy investorlar C) Faqat tijorat banklari va ularning filiallari D) Faqat soliq to'lovchi xususiy korxonalar To'g'ri javob: A) Budjetdan mablag' olish huquqiga ega tashkilot yoki shaxs ✔ Izoh: Budjet mablag'lari oluvchisi — qonunchilikka muvofiq budjetdan mablag' olish va ularni maqsadli sarflash huquqiga ega subyekt. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 18 6. Yer solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Yer ostidan qazib olingan va realizatsiya qilingan foydali qazilmalar B) Yer uchastkasiga ekilgan ekinlardan yig'ib olingan hosil C) Mulk, egalik yoki foydalanish huquqidagi yer uchastkalari D) Yer uchastkasini sotishdan yoki ijaraga berishdan olingan foyda To'g'ri javob: C) Mulk, egalik yoki foydalanish huquqidagi yer uchastkalari✔ Izoh: Yer solig'i obyekti yuridik va jismoniy shaxslarning mulki, egaligi yoki foydalanishidagi yer uchastkalaridir. 7. Soliq siyosati deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchilarning buxgalteriya hisobini yuritish bo'yicha ichki siyosati B) Davlatning soliqlar sohasidagi maqsad va chora-tadbirlari tizimi C) Soliq organlari xodimlarining odob-axloq va xizmat qoidalari majmui D) Tijorat banklarining kredit berish va foiz belgilash qoidalari tizimi To'g'ri javob: B) Davlatning soliqlar sohasidagi maqsad va chora-tadbirlari tizimi ✔ Izoh: Soliq siyosati davlatning soliqlarni belgilash, soliq yukini taqsimlash va soliq tizimini rivojlantirishga oid maqsad va choralari majmuidir. 8. Davlat budjetidan moliyalashtiriladigan tashkilotlar qanday ataladi? A) Xalqaro kompaniyalar B) Budjet tashkilotlari C) Tijorat banklari D) Xususiy korxonalar To'g'ri javob: B) Budjet tashkilotlari ✔ Izoh: Budjet tashkilotlari faoliyati asosan davlat budjeti mablag'lari hisobidan moliyalashtiriladi va xarajatlar smetasi bo'yicha ishlaydi. 9. Norezident uchun daromad manbaining joylashgan joyi nima uchun muhim? A) Manba joyi norezident to'laydigan soliq summasiga va uning hisoblanishiga hech ta'sir qilmaydi B) Norezident faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromad bo'yicha soliq to'lagani uchun C) Manba joyi faqat statistik hisobot va tahlil uchun ahamiyatli, soliqqa ta'sir qilmaydi D) Norezident faqat chet eldagi manbalardan olgan daromadi bo'yicha O'zbekistonda soliq to'laydi To'g'ri javob: B) Norezident faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromad bo'yicha soliq ✔ to'lagani uchun Izoh: Norezidentlar O'zbekiston Respublikasidagi manbalardan olingan daromadlar bo'yicha soliqqa tortiladi, shuning uchun daromad manbaini aniqlash hal qiluvchi ahamiyatga ega. 10. Budjet mablag'larining oluvchisi kim? A) Budjetdan mablag' olish huquqiga ega tashkilot yoki shaxs B) Faqat mamlakatdagi xorijiy investorlar C) Faqat tijorat banklari va ularning filiallari D) Faqat soliq to'lovchi xususiy korxonalar To'g'ri javob: A) Budjetdan mablag' olish huquqiga ega tashkilot yoki shaxs ✔ Izoh: Budjet mablag'lari oluvchisi — qonunchilikka muvofiq budjetdan mablag' olish va ularni maqsadli sarflash huquqiga ega subyekt. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 18 11. Soliq kodeksida «soliqqa tortilmaydigan aylanma» va «soliqdan ozod qilingan aylanma» tushunchalari nima maqsadda ishlatiladi? A) Soliq stavkasini oshirish va qo'shimcha soliq summasini hisoblash uchun B) Soliq to'lovchini soliq organidagi hisobdan va reyestrdan chiqarish uchun C) Qaysi operatsiyalar soliq bazasini shakllantirmasligini aniq ajratish uchun D) Soliq davrini uzaytirish va soliq hisobotini topshirish muddatini kechiktirish uchun To'g'ri javob: C) Qaysi operatsiyalar soliq bazasini shakllantirmasligini aniq ajratish uchun✔ Izoh: Ushbu toifalar ayrim operatsiyalarni soliq bazasidan chiqarish va ular bo'yicha hisob, jumladan kiruvchi QQSni hisobga olish tartibini belgilash uchun xizmat qiladi. 12. Foyda solig'i bo'yicha soliq imtiyozlari qayerda belgilanadi? A) Auditorlik xulosasida B) Soliq kodeksi va soliq qonunchiligida C) Korxona ichki buyrug'ida D) Bank bilan tuzilgan shartnomada To'g'ri javob: B) Soliq kodeksi va soliq qonunchiligida ✔ Izoh: Soliq imtiyozlari faqat soliq qonunchiligida belgilanadi; soliq to'lovchi ularni o'z xohishiga ko'ra o'zi o'rnatishi mumkin emas. 13. Mol-mulk solig'i va yer solig'i asosan qaysi budjet daromadlarini shakllantiradi? A) Tijorat banklari kapitalini B) Mahalliy budjetlar daromadlarini C) Xalqaro tashkilotlar budjetini D) Faqat pensiya jamg'armasini To'g'ri javob: B) Mahalliy budjetlar daromadlarini ✔ Izoh: Mol-mulk va yer soliqlari mahalliy budjetlarning muhim daromad manbalari hisoblanadi. 14. Yangi qurilgan uy jismoniy shaxs uchun mol-mulk solig'i obyekti qachondan bo'ladi? A) Qurilish uchun birinchi g'isht va qurilish materiallari sotib olingan kundan boshlab B) Qurilish loyihasi chizilgan va me'mor tomonidan tasdiqlangan kundan boshlab C) Hech qachon obyekt bo'lmaydi, chunki yangi qurilgan uylar mol-mulk solig'idan doimo ozod D) Unga bo'lgan mulk huquqi qonunda belgilangan tartibda vujudga kelgan (ro'yxatdan o'tkazilgan) paytdan To'g'ri javob: D) Unga bo'lgan mulk huquqi qonunda belgilangan tartibda vujudga kelgan ✔ (ro'yxatdan o'tkazilgan) paytdan Izoh: Soliq majburiyati ko'chmas mulkka bo'lgan huquq qonunda belgilangan tartibda vujudga kelishi va ro'yxatdan o'tkazilishi bilan bog'liq. 15. Soliq organi xodimi qonunga xilof harakati bilan soliq to'lovchiga zarar yetkazsa, nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi yetkazilgan zararni o'zi ko'taradi B) Zarar belgilangan tartibda qoplanadi, xodim javobgar bo'ladi C) Zarar soliq to'lovchining kontragentiga yuklanadi D) Hech kim javob bermaydi, zarar qoplanmaydi To'g'ri javob: B) Zarar belgilangan tartibda qoplanadi, xodim javobgar bo'ladi ✔ Izoh: Soliq organlari xodimlarining noqonuniy harakatlari natijasida yetkazilgan zarar qoplanishi va aybdorlar javobgarlikka tortilishi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 19 11. Soliq kodeksida «soliqqa tortilmaydigan aylanma» va «soliqdan ozod qilingan aylanma» tushunchalari nima maqsadda ishlatiladi? A) Soliq stavkasini oshirish va qo'shimcha soliq summasini hisoblash uchun B) Soliq to'lovchini soliq organidagi hisobdan va reyestrdan chiqarish uchun C) Qaysi operatsiyalar soliq bazasini shakllantirmasligini aniq ajratish uchun D) Soliq davrini uzaytirish va soliq hisobotini topshirish muddatini kechiktirish uchun To'g'ri javob: C) Qaysi operatsiyalar soliq bazasini shakllantirmasligini aniq ajratish uchun✔ Izoh: Ushbu toifalar ayrim operatsiyalarni soliq bazasidan chiqarish va ular bo'yicha hisob, jumladan kiruvchi QQSni hisobga olish tartibini belgilash uchun xizmat qiladi. 12. Foyda solig'i bo'yicha soliq imtiyozlari qayerda belgilanadi? A) Auditorlik xulosasida B) Soliq kodeksi va soliq qonunchiligida C) Korxona ichki buyrug'ida D) Bank bilan tuzilgan shartnomada To'g'ri javob: B) Soliq kodeksi va soliq qonunchiligida ✔ Izoh: Soliq imtiyozlari faqat soliq qonunchiligida belgilanadi; soliq to'lovchi ularni o'z xohishiga ko'ra o'zi o'rnatishi mumkin emas. 13. Mol-mulk solig'i va yer solig'i asosan qaysi budjet daromadlarini shakllantiradi? A) Tijorat banklari kapitalini B) Mahalliy budjetlar daromadlarini C) Xalqaro tashkilotlar budjetini D) Faqat pensiya jamg'armasini To'g'ri javob: B) Mahalliy budjetlar daromadlarini ✔ Izoh: Mol-mulk va yer soliqlari mahalliy budjetlarning muhim daromad manbalari hisoblanadi. 14. Yangi qurilgan uy jismoniy shaxs uchun mol-mulk solig'i obyekti qachondan bo'ladi? A) Qurilish uchun birinchi g'isht va qurilish materiallari sotib olingan kundan boshlab B) Qurilish loyihasi chizilgan va me'mor tomonidan tasdiqlangan kundan boshlab C) Hech qachon obyekt bo'lmaydi, chunki yangi qurilgan uylar mol-mulk solig'idan doimo ozod D) Unga bo'lgan mulk huquqi qonunda belgilangan tartibda vujudga kelgan (ro'yxatdan o'tkazilgan) paytdan To'g'ri javob: D) Unga bo'lgan mulk huquqi qonunda belgilangan tartibda vujudga kelgan ✔ (ro'yxatdan o'tkazilgan) paytdan Izoh: Soliq majburiyati ko'chmas mulkka bo'lgan huquq qonunda belgilangan tartibda vujudga kelishi va ro'yxatdan o'tkazilishi bilan bog'liq. 15. Soliq organi xodimi qonunga xilof harakati bilan soliq to'lovchiga zarar yetkazsa, nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi yetkazilgan zararni o'zi ko'taradi B) Zarar belgilangan tartibda qoplanadi, xodim javobgar bo'ladi C) Zarar soliq to'lovchining kontragentiga yuklanadi D) Hech kim javob bermaydi, zarar qoplanmaydi To'g'ri javob: B) Zarar belgilangan tartibda qoplanadi, xodim javobgar bo'ladi ✔ Izoh: Soliq organlari xodimlarining noqonuniy harakatlari natijasida yetkazilgan zarar qoplanishi va aybdorlar javobgarlikka tortilishi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 19 11. Soliq kodeksida «soliqqa tortilmaydigan aylanma» va «soliqdan ozod qilingan aylanma» tushunchalari nima maqsadda ishlatiladi? A) Soliq stavkasini oshirish va qo'shimcha soliq summasini hisoblash uchun B) Soliq to'lovchini soliq organidagi hisobdan va reyestrdan chiqarish uchun C) Qaysi operatsiyalar soliq bazasini shakllantirmasligini aniq ajratish uchun D) Soliq davrini uzaytirish va soliq hisobotini topshirish muddatini kechiktirish uchun To'g'ri javob: C) Qaysi operatsiyalar soliq bazasini shakllantirmasligini aniq ajratish uchun✔ Izoh: Ushbu toifalar ayrim operatsiyalarni soliq bazasidan chiqarish va ular bo'yicha hisob, jumladan kiruvchi QQSni hisobga olish tartibini belgilash uchun xizmat qiladi. 12. Foyda solig'i bo'yicha soliq imtiyozlari qayerda belgilanadi? A) Auditorlik xulosasida B) Soliq kodeksi va soliq qonunchiligida C) Korxona ichki buyrug'ida D) Bank bilan tuzilgan shartnomada To'g'ri javob: B) Soliq kodeksi va soliq qonunchiligida ✔ Izoh: Soliq imtiyozlari faqat soliq qonunchiligida belgilanadi; soliq to'lovchi ularni o'z xohishiga ko'ra o'zi o'rnatishi mumkin emas. 13. Mol-mulk solig'i va yer solig'i asosan qaysi budjet daromadlarini shakllantiradi? A) Tijorat banklari kapitalini B) Mahalliy budjetlar daromadlarini C) Xalqaro tashkilotlar budjetini D) Faqat pensiya jamg'armasini To'g'ri javob: B) Mahalliy budjetlar daromadlarini ✔ Izoh: Mol-mulk va yer soliqlari mahalliy budjetlarning muhim daromad manbalari hisoblanadi. 14. Yangi qurilgan uy jismoniy shaxs uchun mol-mulk solig'i obyekti qachondan bo'ladi? A) Qurilish uchun birinchi g'isht va qurilish materiallari sotib olingan kundan boshlab B) Qurilish loyihasi chizilgan va me'mor tomonidan tasdiqlangan kundan boshlab C) Hech qachon obyekt bo'lmaydi, chunki yangi qurilgan uylar mol-mulk solig'idan doimo ozod D) Unga bo'lgan mulk huquqi qonunda belgilangan tartibda vujudga kelgan (ro'yxatdan o'tkazilgan) paytdan To'g'ri javob: D) Unga bo'lgan mulk huquqi qonunda belgilangan tartibda vujudga kelgan ✔ (ro'yxatdan o'tkazilgan) paytdan Izoh: Soliq majburiyati ko'chmas mulkka bo'lgan huquq qonunda belgilangan tartibda vujudga kelishi va ro'yxatdan o'tkazilishi bilan bog'liq. 15. Soliq organi xodimi qonunga xilof harakati bilan soliq to'lovchiga zarar yetkazsa, nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi yetkazilgan zararni o'zi ko'taradi B) Zarar belgilangan tartibda qoplanadi, xodim javobgar bo'ladi C) Zarar soliq to'lovchining kontragentiga yuklanadi D) Hech kim javob bermaydi, zarar qoplanmaydi To'g'ri javob: B) Zarar belgilangan tartibda qoplanadi, xodim javobgar bo'ladi ✔ Izoh: Soliq organlari xodimlarining noqonuniy harakatlari natijasida yetkazilgan zarar qoplanishi va aybdorlar javobgarlikka tortilishi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 19 16. Soliq bo'yicha qarzdorlik uchun mol-mulkni xatlash qanday choradir? A) Mulkni yong'in va o'g'irlikdan majburiy sug'urtalash B) Qarzni undirishni ta'minlash maqsadidagi majburlov chorasi C) Mulkni soliq to'lovchining qarindoshiga sovg'a qilish D) Mulkni soliq organi foydasiga ijaraga berish To'g'ri javob: B) Qarzni undirishni ta'minlash maqsadidagi majburlov chorasi✔ Izoh: Xatlash qarzdor mol-mulkini tasarruf etishni cheklab, soliq qarzini undirishni ta'minlaydigan majburlov chorasi. 17. Huquqbuzarlik faktini tasdiqlovchi dalillar qaysi talabga javob berishi kerak? A) Anonim manbadan kelgan bo'lishi B) Faqat og'zaki eshitilgan bo'lishi C) Qonuniy yo'l bilan olingan va ishga aloqador bo'lishi D) Soliq to'lovchidan majburan olingan bo'lishi To'g'ri javob: C) Qonuniy yo'l bilan olingan va ishga aloqador bo'lishi ✔ Izoh: Faqat qonuniy tartibda olingan va ishga daxldor dalillar huquqbuzarlikni tasdiqlash uchun qabul qilinadi. 18. Budjet daromadlarining asosiy manbai nima? A) Fuqarolarning ixtiyoriy xayriyalari B) Soliqlar va boshqa majburiy to'lovlar C) Chet el kreditlari D) Tijorat banklarining foydasi To'g'ri javob: B) Soliqlar va boshqa majburiy to'lovlar ✔ Izoh: Ko'pchilik mamlakatlarda, jumladan O'zbekistonda, budjet daromadlarining asosiy qismini soliqlar tashkil etadi. 19. Foyda solig'i bo'yicha joriy to'lovlar (avans) nima uchun to'lanadi? A) Yil davomida budjetga soliqni bo'lib-bo'lib to'lab borish uchun B) Faqat jarima to'lash uchun C) Soliq to'lovchini yillik deklaratsiyadan ozod qilish uchun D) Kelgusi yil soliqdan ozod bo'lish uchun To'g'ri javob: A) Yil davomida budjetga soliqni bo'lib-bo'lib to'lab borish uchun ✔ Izoh: Joriy to'lovlar soliq davri davomida soliqni bo'lib to'lashni ta'minlaydi, yil yakunida esa yakuniy hisob- kitob qilinib, farq aniqlanadi. 20. Soliq nazoratining asosiy maqsadi nima? A) Soliq to'lovchilarning shaxsiy hayoti va oilaviy xarajatlarini doimiy kuzatish B) Tadbirkorlarning olgan foydasini to'liq hajmda davlat foydasiga olib qo'yish C) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'g'ri to'lanishini ta'minlash D) Korxonalar ishlab chiqaradigan tovarlar narxlarini davlat tomonidan belgilash To'g'ri javob: C) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'g'ri to'lanishini ta'minlash ✔ Izoh: Soliq nazorati soliq qonunchiligiga rioya qilinishi, soliqlarning to'g'ri hisoblanishi va o'z vaqtida to'lanishini tekshirish maqsadida amalga oshiriladi. 21. ERI yopiq (shaxsiy) kaliti bilan qanday munosabatda bo'lish kerak? A) Uni sir saqlash va boshqa shaxslarga bermaslik B) Uni bank kartasiga yozib qo'yish C) Uni hamkasblarga tarqatish D) Uni ijtimoiy tarmoqlarda e'lon qilish To'g'ri javob: A) Uni sir saqlash va boshqa shaxslarga bermaslik ✔ Izoh: Yopiq kalit faqat egasiga ma'lum bo'lishi kerak; uni boshqaga berish uning nomidan soxta hujjatlar imzolanishiga olib kelishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 20 16. Soliq bo'yicha qarzdorlik uchun mol-mulkni xatlash qanday choradir? A) Mulkni yong'in va o'g'irlikdan majburiy sug'urtalash B) Qarzni undirishni ta'minlash maqsadidagi majburlov chorasi C) Mulkni soliq to'lovchining qarindoshiga sovg'a qilish D) Mulkni soliq organi foydasiga ijaraga berish To'g'ri javob: B) Qarzni undirishni ta'minlash maqsadidagi majburlov chorasi✔ Izoh: Xatlash qarzdor mol-mulkini tasarruf etishni cheklab, soliq qarzini undirishni ta'minlaydigan majburlov chorasi. 17. Huquqbuzarlik faktini tasdiqlovchi dalillar qaysi talabga javob berishi kerak? A) Anonim manbadan kelgan bo'lishi B) Faqat og'zaki eshitilgan bo'lishi C) Qonuniy yo'l bilan olingan va ishga aloqador bo'lishi D) Soliq to'lovchidan majburan olingan bo'lishi To'g'ri javob: C) Qonuniy yo'l bilan olingan va ishga aloqador bo'lishi ✔ Izoh: Faqat qonuniy tartibda olingan va ishga daxldor dalillar huquqbuzarlikni tasdiqlash uchun qabul qilinadi. 18. Budjet daromadlarining asosiy manbai nima? A) Fuqarolarning ixtiyoriy xayriyalari B) Soliqlar va boshqa majburiy to'lovlar C) Chet el kreditlari D) Tijorat banklarining foydasi To'g'ri javob: B) Soliqlar va boshqa majburiy to'lovlar ✔ Izoh: Ko'pchilik mamlakatlarda, jumladan O'zbekistonda, budjet daromadlarining asosiy qismini soliqlar tashkil etadi. 19. Foyda solig'i bo'yicha joriy to'lovlar (avans) nima uchun to'lanadi? A) Yil davomida budjetga soliqni bo'lib-bo'lib to'lab borish uchun B) Faqat jarima to'lash uchun C) Soliq to'lovchini yillik deklaratsiyadan ozod qilish uchun D) Kelgusi yil soliqdan ozod bo'lish uchun To'g'ri javob: A) Yil davomida budjetga soliqni bo'lib-bo'lib to'lab borish uchun ✔ Izoh: Joriy to'lovlar soliq davri davomida soliqni bo'lib to'lashni ta'minlaydi, yil yakunida esa yakuniy hisob- kitob qilinib, farq aniqlanadi. 20. Soliq nazoratining asosiy maqsadi nima? A) Soliq to'lovchilarning shaxsiy hayoti va oilaviy xarajatlarini doimiy kuzatish B) Tadbirkorlarning olgan foydasini to'liq hajmda davlat foydasiga olib qo'yish C) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'g'ri to'lanishini ta'minlash D) Korxonalar ishlab chiqaradigan tovarlar narxlarini davlat tomonidan belgilash To'g'ri javob: C) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'g'ri to'lanishini ta'minlash ✔ Izoh: Soliq nazorati soliq qonunchiligiga rioya qilinishi, soliqlarning to'g'ri hisoblanishi va o'z vaqtida to'lanishini tekshirish maqsadida amalga oshiriladi. 21. ERI yopiq (shaxsiy) kaliti bilan qanday munosabatda bo'lish kerak? A) Uni sir saqlash va boshqa shaxslarga bermaslik B) Uni bank kartasiga yozib qo'yish C) Uni hamkasblarga tarqatish D) Uni ijtimoiy tarmoqlarda e'lon qilish To'g'ri javob: A) Uni sir saqlash va boshqa shaxslarga bermaslik ✔ Izoh: Yopiq kalit faqat egasiga ma'lum bo'lishi kerak; uni boshqaga berish uning nomidan soxta hujjatlar imzolanishiga olib kelishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 20 16. Soliq bo'yicha qarzdorlik uchun mol-mulkni xatlash qanday choradir? A) Mulkni yong'in va o'g'irlikdan majburiy sug'urtalash B) Qarzni undirishni ta'minlash maqsadidagi majburlov chorasi C) Mulkni soliq to'lovchining qarindoshiga sovg'a qilish D) Mulkni soliq organi foydasiga ijaraga berish To'g'ri javob: B) Qarzni undirishni ta'minlash maqsadidagi majburlov chorasi✔ Izoh: Xatlash qarzdor mol-mulkini tasarruf etishni cheklab, soliq qarzini undirishni ta'minlaydigan majburlov chorasi. 17. Huquqbuzarlik faktini tasdiqlovchi dalillar qaysi talabga javob berishi kerak? A) Anonim manbadan kelgan bo'lishi B) Faqat og'zaki eshitilgan bo'lishi C) Qonuniy yo'l bilan olingan va ishga aloqador bo'lishi D) Soliq to'lovchidan majburan olingan bo'lishi To'g'ri javob: C) Qonuniy yo'l bilan olingan va ishga aloqador bo'lishi ✔ Izoh: Faqat qonuniy tartibda olingan va ishga daxldor dalillar huquqbuzarlikni tasdiqlash uchun qabul qilinadi. 18. Budjet daromadlarining asosiy manbai nima? A) Fuqarolarning ixtiyoriy xayriyalari B) Soliqlar va boshqa majburiy to'lovlar C) Chet el kreditlari D) Tijorat banklarining foydasi To'g'ri javob: B) Soliqlar va boshqa majburiy to'lovlar ✔ Izoh: Ko'pchilik mamlakatlarda, jumladan O'zbekistonda, budjet daromadlarining asosiy qismini soliqlar tashkil etadi. 19. Foyda solig'i bo'yicha joriy to'lovlar (avans) nima uchun to'lanadi? A) Yil davomida budjetga soliqni bo'lib-bo'lib to'lab borish uchun B) Faqat jarima to'lash uchun C) Soliq to'lovchini yillik deklaratsiyadan ozod qilish uchun D) Kelgusi yil soliqdan ozod bo'lish uchun To'g'ri javob: A) Yil davomida budjetga soliqni bo'lib-bo'lib to'lab borish uchun ✔ Izoh: Joriy to'lovlar soliq davri davomida soliqni bo'lib to'lashni ta'minlaydi, yil yakunida esa yakuniy hisob- kitob qilinib, farq aniqlanadi. 20. Soliq nazoratining asosiy maqsadi nima? A) Soliq to'lovchilarning shaxsiy hayoti va oilaviy xarajatlarini doimiy kuzatish B) Tadbirkorlarning olgan foydasini to'liq hajmda davlat foydasiga olib qo'yish C) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'g'ri to'lanishini ta'minlash D) Korxonalar ishlab chiqaradigan tovarlar narxlarini davlat tomonidan belgilash To'g'ri javob: C) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'g'ri to'lanishini ta'minlash ✔ Izoh: Soliq nazorati soliq qonunchiligiga rioya qilinishi, soliqlarning to'g'ri hisoblanishi va o'z vaqtida to'lanishini tekshirish maqsadida amalga oshiriladi. 21. ERI yopiq (shaxsiy) kaliti bilan qanday munosabatda bo'lish kerak? A) Uni sir saqlash va boshqa shaxslarga bermaslik B) Uni bank kartasiga yozib qo'yish C) Uni hamkasblarga tarqatish D) Uni ijtimoiy tarmoqlarda e'lon qilish To'g'ri javob: A) Uni sir saqlash va boshqa shaxslarga bermaslik ✔ Izoh: Yopiq kalit faqat egasiga ma'lum bo'lishi kerak; uni boshqaga berish uning nomidan soxta hujjatlar imzolanishiga olib kelishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 20 22. Soliq hisobi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchining bankdagi shaxsiy jamg'arma hisobvarag'i B) Soliqni hisoblash uchun ma'lumotlarni hujjatlar asosida umumlashtirish tizimi C) Soliq organining G'aznachilikda ochilgan maxsus hisobvarag'i D) Soliq inspeksiyasidagi lavozimlar va xodimlarning shtat jadvali To'g'ri javob: B) Soliqni hisoblash uchun ma'lumotlarni hujjatlar asosida umumlashtirish tizimi✔ Izoh: Soliq hisobi — soliq bazasini aniqlash va soliqlarni hisoblash uchun ma'lumotlarni birlamchi hujjatlar asosida yig'ish va umumlashtirish tizimi. 23. Undirib bo'lmaydigan (umidsiz) debitorlik qarzi foyda solig'ida qanday hisobga olinishi mumkin? A) Faqat QQS bo'yicha soliq bazasiga kiritiladi va foyda solig'iga ta'sir qilmaydi B) Soliq to'lovchining jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi C) Hech qachon hisobga olinmaydi, qarz summasi balansda muddatsiz qoladi D) Qonunda belgilangan shartlar bajarilganda chegiriladigan xarajat sifatida To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan shartlar bajarilganda chegiriladigan xarajat sifatida ✔ Izoh: Undirib bo'lmaydigan deb e'tirof etilgan debitorlik qarzi Soliq kodeksidagi shartlar va hujjatlar mavjud bo'lsa xarajatga olib boriladi. 24. Aylanma solig'ining kichik biznes uchun ijtimoiy-iqtisodiy maqsadi nima? A) Yirik korxonalarga kichik biznes hisobidan qo'shimcha soliq imtiyozlari berish B) Kichik tadbirkorlikni rivojlantirish va soliq ma'muriyatchiligini soddalashtirish C) Import qilinadigan tovarlarni ichki bozorda qimmatlashtirish va ularni cheklash D) Kichik biznesdan budjetga keladigan soliq tushumlarini butunlay to'xtatish To'g'ri javob: B) Kichik tadbirkorlikni rivojlantirish va soliq ma'muriyatchiligini soddalashtirish ✔ Izoh: Soddalashtirilgan rejim kichik biznes uchun soliq hisobini osonlashtiradi va tadbirkorlikni qo'llab- quvvatlashga xizmat qiladi. 25. Aksiz solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Korxonaning mulki, egaligi yoki foydalanishidagi yer uchastkalarining maydoni B) Aksiz to'lanadigan tovarlarni ishlab chiqarish va realizatsiya qilish hamda import qilish C) Korxonaning yil yakunida jami xarajatlar chegirilgandan keyin qolgan sof foydasi D) Xodimlarga mehnat shartnomasi bo'yicha hisoblangan va to'langan ish haqi fondi To'g'ri javob: B) Aksiz to'lanadigan tovarlarni ishlab chiqarish va realizatsiya qilish hamda import ✔ qilish Izoh: Aksiz solig'i aksiz to'lanadigan tovarlarni (tamaki, alkogol mahsulotlari, yoqilg'i va h.k.) ishlab chiqarish, realizatsiya qilish va import qilishga nisbatan undiriladi. 26. Budjet jarayoni qanday bosqichlarni o'z ichiga oladi? A) Faqat tashqi manbalardan kredit jalb qilish B) Tuzish, qabul qilish, ijro etish, hisobot va nazorat C) Faqat soliq va yig'imlarni yig'ish bosqichi D) Faqat ajratilgan mablag'larni sarflash bosqichi To'g'ri javob: B) Tuzish, qabul qilish, ijro etish, hisobot va nazorat ✔ Izoh: Budjet jarayoni tuzish, qabul qilish, ijro etish va ijrosi ustidan hisobot hamda nazoratni qamrab oladi. 27. Soliq tizimi tushunchasi nimalarni qamrab oladi? A) Faqat soliq organlarining tashkiliy tuzilmasi va ularning bo'ysunish tartibini B) Faqat soliq hisobida turgan soliq to'lovchilarning yagona ro'yxati va reyestrini C) Faqat bank tizimi faoliyati va tijorat banklarining hisob-kitob operatsiyalarini D) Soliqlar va yig'imlar, ularni belgilash tamoyillari hamda undirish tartibi majmuini To'g'ri javob: D) Soliqlar va yig'imlar, ularni belgilash tamoyillari hamda undirish tartibi majmuini ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 21 22. Soliq hisobi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchining bankdagi shaxsiy jamg'arma hisobvarag'i B) Soliqni hisoblash uchun ma'lumotlarni hujjatlar asosida umumlashtirish tizimi C) Soliq organining G'aznachilikda ochilgan maxsus hisobvarag'i D) Soliq inspeksiyasidagi lavozimlar va xodimlarning shtat jadvali To'g'ri javob: B) Soliqni hisoblash uchun ma'lumotlarni hujjatlar asosida umumlashtirish tizimi✔ Izoh: Soliq hisobi — soliq bazasini aniqlash va soliqlarni hisoblash uchun ma'lumotlarni birlamchi hujjatlar asosida yig'ish va umumlashtirish tizimi. 23. Undirib bo'lmaydigan (umidsiz) debitorlik qarzi foyda solig'ida qanday hisobga olinishi mumkin? A) Faqat QQS bo'yicha soliq bazasiga kiritiladi va foyda solig'iga ta'sir qilmaydi B) Soliq to'lovchining jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi C) Hech qachon hisobga olinmaydi, qarz summasi balansda muddatsiz qoladi D) Qonunda belgilangan shartlar bajarilganda chegiriladigan xarajat sifatida To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan shartlar bajarilganda chegiriladigan xarajat sifatida ✔ Izoh: Undirib bo'lmaydigan deb e'tirof etilgan debitorlik qarzi Soliq kodeksidagi shartlar va hujjatlar mavjud bo'lsa xarajatga olib boriladi. 24. Aylanma solig'ining kichik biznes uchun ijtimoiy-iqtisodiy maqsadi nima? A) Yirik korxonalarga kichik biznes hisobidan qo'shimcha soliq imtiyozlari berish B) Kichik tadbirkorlikni rivojlantirish va soliq ma'muriyatchiligini soddalashtirish C) Import qilinadigan tovarlarni ichki bozorda qimmatlashtirish va ularni cheklash D) Kichik biznesdan budjetga keladigan soliq tushumlarini butunlay to'xtatish To'g'ri javob: B) Kichik tadbirkorlikni rivojlantirish va soliq ma'muriyatchiligini soddalashtirish ✔ Izoh: Soddalashtirilgan rejim kichik biznes uchun soliq hisobini osonlashtiradi va tadbirkorlikni qo'llab- quvvatlashga xizmat qiladi. 25. Aksiz solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Korxonaning mulki, egaligi yoki foydalanishidagi yer uchastkalarining maydoni B) Aksiz to'lanadigan tovarlarni ishlab chiqarish va realizatsiya qilish hamda import qilish C) Korxonaning yil yakunida jami xarajatlar chegirilgandan keyin qolgan sof foydasi D) Xodimlarga mehnat shartnomasi bo'yicha hisoblangan va to'langan ish haqi fondi To'g'ri javob: B) Aksiz to'lanadigan tovarlarni ishlab chiqarish va realizatsiya qilish hamda import ✔ qilish Izoh: Aksiz solig'i aksiz to'lanadigan tovarlarni (tamaki, alkogol mahsulotlari, yoqilg'i va h.k.) ishlab chiqarish, realizatsiya qilish va import qilishga nisbatan undiriladi. 26. Budjet jarayoni qanday bosqichlarni o'z ichiga oladi? A) Faqat tashqi manbalardan kredit jalb qilish B) Tuzish, qabul qilish, ijro etish, hisobot va nazorat C) Faqat soliq va yig'imlarni yig'ish bosqichi D) Faqat ajratilgan mablag'larni sarflash bosqichi To'g'ri javob: B) Tuzish, qabul qilish, ijro etish, hisobot va nazorat ✔ Izoh: Budjet jarayoni tuzish, qabul qilish, ijro etish va ijrosi ustidan hisobot hamda nazoratni qamrab oladi. 27. Soliq tizimi tushunchasi nimalarni qamrab oladi? A) Faqat soliq organlarining tashkiliy tuzilmasi va ularning bo'ysunish tartibini B) Faqat soliq hisobida turgan soliq to'lovchilarning yagona ro'yxati va reyestrini C) Faqat bank tizimi faoliyati va tijorat banklarining hisob-kitob operatsiyalarini D) Soliqlar va yig'imlar, ularni belgilash tamoyillari hamda undirish tartibi majmuini To'g'ri javob: D) Soliqlar va yig'imlar, ularni belgilash tamoyillari hamda undirish tartibi majmuini ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 21 22. Soliq hisobi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchining bankdagi shaxsiy jamg'arma hisobvarag'i B) Soliqni hisoblash uchun ma'lumotlarni hujjatlar asosida umumlashtirish tizimi C) Soliq organining G'aznachilikda ochilgan maxsus hisobvarag'i D) Soliq inspeksiyasidagi lavozimlar va xodimlarning shtat jadvali To'g'ri javob: B) Soliqni hisoblash uchun ma'lumotlarni hujjatlar asosida umumlashtirish tizimi✔ Izoh: Soliq hisobi — soliq bazasini aniqlash va soliqlarni hisoblash uchun ma'lumotlarni birlamchi hujjatlar asosida yig'ish va umumlashtirish tizimi. 23. Undirib bo'lmaydigan (umidsiz) debitorlik qarzi foyda solig'ida qanday hisobga olinishi mumkin? A) Faqat QQS bo'yicha soliq bazasiga kiritiladi va foyda solig'iga ta'sir qilmaydi B) Soliq to'lovchining jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi C) Hech qachon hisobga olinmaydi, qarz summasi balansda muddatsiz qoladi D) Qonunda belgilangan shartlar bajarilganda chegiriladigan xarajat sifatida To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan shartlar bajarilganda chegiriladigan xarajat sifatida ✔ Izoh: Undirib bo'lmaydigan deb e'tirof etilgan debitorlik qarzi Soliq kodeksidagi shartlar va hujjatlar mavjud bo'lsa xarajatga olib boriladi. 24. Aylanma solig'ining kichik biznes uchun ijtimoiy-iqtisodiy maqsadi nima? A) Yirik korxonalarga kichik biznes hisobidan qo'shimcha soliq imtiyozlari berish B) Kichik tadbirkorlikni rivojlantirish va soliq ma'muriyatchiligini soddalashtirish C) Import qilinadigan tovarlarni ichki bozorda qimmatlashtirish va ularni cheklash D) Kichik biznesdan budjetga keladigan soliq tushumlarini butunlay to'xtatish To'g'ri javob: B) Kichik tadbirkorlikni rivojlantirish va soliq ma'muriyatchiligini soddalashtirish ✔ Izoh: Soddalashtirilgan rejim kichik biznes uchun soliq hisobini osonlashtiradi va tadbirkorlikni qo'llab- quvvatlashga xizmat qiladi. 25. Aksiz solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Korxonaning mulki, egaligi yoki foydalanishidagi yer uchastkalarining maydoni B) Aksiz to'lanadigan tovarlarni ishlab chiqarish va realizatsiya qilish hamda import qilish C) Korxonaning yil yakunida jami xarajatlar chegirilgandan keyin qolgan sof foydasi D) Xodimlarga mehnat shartnomasi bo'yicha hisoblangan va to'langan ish haqi fondi To'g'ri javob: B) Aksiz to'lanadigan tovarlarni ishlab chiqarish va realizatsiya qilish hamda import ✔ qilish Izoh: Aksiz solig'i aksiz to'lanadigan tovarlarni (tamaki, alkogol mahsulotlari, yoqilg'i va h.k.) ishlab chiqarish, realizatsiya qilish va import qilishga nisbatan undiriladi. 26. Budjet jarayoni qanday bosqichlarni o'z ichiga oladi? A) Faqat tashqi manbalardan kredit jalb qilish B) Tuzish, qabul qilish, ijro etish, hisobot va nazorat C) Faqat soliq va yig'imlarni yig'ish bosqichi D) Faqat ajratilgan mablag'larni sarflash bosqichi To'g'ri javob: B) Tuzish, qabul qilish, ijro etish, hisobot va nazorat ✔ Izoh: Budjet jarayoni tuzish, qabul qilish, ijro etish va ijrosi ustidan hisobot hamda nazoratni qamrab oladi. 27. Soliq tizimi tushunchasi nimalarni qamrab oladi? A) Faqat soliq organlarining tashkiliy tuzilmasi va ularning bo'ysunish tartibini B) Faqat soliq hisobida turgan soliq to'lovchilarning yagona ro'yxati va reyestrini C) Faqat bank tizimi faoliyati va tijorat banklarining hisob-kitob operatsiyalarini D) Soliqlar va yig'imlar, ularni belgilash tamoyillari hamda undirish tartibi majmuini To'g'ri javob: D) Soliqlar va yig'imlar, ularni belgilash tamoyillari hamda undirish tartibi majmuini ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 21 Izoh: Soliq tizimi davlatda undiriladigan soliq va yig'imlar, ularni belgilash, hisoblash, to'lash tamoyillari va ma'muriyatchiligi yig'indisidir. 28. Avtomatlashtirilgan kameral nazorat tizimi nima qiladi? A) Xatosi bor korxonalarni avtomatik ravishda yopib qo'yadi B) Nomuvofiq hisobotlarni tizimdan avtomatik o'chirib tashlaydi C) Soliq to'lovchilarni tekshiruvsiz avtomatik jarimaga tortadi D) Elektron ma'lumotlarni avtomatik solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlaydi To'g'ri javob: D) Elektron ma'lumotlarni avtomatik solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlaydi✔ Izoh: Avtomatlashtirilgan tizim hisobotlar, fakturalar va kassa ma'lumotlarini solishtirib, xatarli nomuvofiqliklarni aniqlaydi. 29. Soliq to'lovchi uchun ixtiyoriy muvofiqlik (voluntary compliance) tushunchasi nimani bildiradi? A) Soliq majburiyatlarini majburlovsiz o'z ixtiyori bilan to'g'ri bajarishini B) Soliqni xohlasa to'lashi, xohlamasa to'lamasligi mumkinligini C) Soliqni faqat tekshiruv o'tkazilgandan keyin to'lashini D) Soliq stavkasini soliq organi bilan kelishib o'zi belgilashini To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatlarini majburlovsiz o'z ixtiyori bilan to'g'ri bajarishini ✔ Izoh: Ixtiyoriy muvofiqlik — soliq to'lovchilarning majburlov choralarisiz soliq majburiyatlarini o'z vaqtida va to'g'ri bajarishi. 30. Soliq to'lash majburiyatini bajarishni ta'minlash usullariga nimalar kiradi? A) Faoliyatga litsenziya berish va sertifikatlash B) Amaldagi soliq stavkalarini vaqtincha kamaytirish C) Penya, mol-mulk garovi, kafillik, operatsiyalarni to'xtatib turish D) Ish haqini oshirish va xodimlarga mukofot berish To'g'ri javob: C) Penya, mol-mulk garovi, kafillik, operatsiyalarni to'xtatib turish ✔ Izoh: Soliq majburiyati bajarilishini ta'minlash usullariga penya, garov, kafillik va hisobvaraqlar bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish kiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 22 Izoh: Soliq tizimi davlatda undiriladigan soliq va yig'imlar, ularni belgilash, hisoblash, to'lash tamoyillari va ma'muriyatchiligi yig'indisidir. 28. Avtomatlashtirilgan kameral nazorat tizimi nima qiladi? A) Xatosi bor korxonalarni avtomatik ravishda yopib qo'yadi B) Nomuvofiq hisobotlarni tizimdan avtomatik o'chirib tashlaydi C) Soliq to'lovchilarni tekshiruvsiz avtomatik jarimaga tortadi D) Elektron ma'lumotlarni avtomatik solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlaydi To'g'ri javob: D) Elektron ma'lumotlarni avtomatik solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlaydi✔ Izoh: Avtomatlashtirilgan tizim hisobotlar, fakturalar va kassa ma'lumotlarini solishtirib, xatarli nomuvofiqliklarni aniqlaydi. 29. Soliq to'lovchi uchun ixtiyoriy muvofiqlik (voluntary compliance) tushunchasi nimani bildiradi? A) Soliq majburiyatlarini majburlovsiz o'z ixtiyori bilan to'g'ri bajarishini B) Soliqni xohlasa to'lashi, xohlamasa to'lamasligi mumkinligini C) Soliqni faqat tekshiruv o'tkazilgandan keyin to'lashini D) Soliq stavkasini soliq organi bilan kelishib o'zi belgilashini To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatlarini majburlovsiz o'z ixtiyori bilan to'g'ri bajarishini ✔ Izoh: Ixtiyoriy muvofiqlik — soliq to'lovchilarning majburlov choralarisiz soliq majburiyatlarini o'z vaqtida va to'g'ri bajarishi. 30. Soliq to'lash majburiyatini bajarishni ta'minlash usullariga nimalar kiradi? A) Faoliyatga litsenziya berish va sertifikatlash B) Amaldagi soliq stavkalarini vaqtincha kamaytirish C) Penya, mol-mulk garovi, kafillik, operatsiyalarni to'xtatib turish D) Ish haqini oshirish va xodimlarga mukofot berish To'g'ri javob: C) Penya, mol-mulk garovi, kafillik, operatsiyalarni to'xtatib turish ✔ Izoh: Soliq majburiyati bajarilishini ta'minlash usullariga penya, garov, kafillik va hisobvaraqlar bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish kiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 22 Izoh: Soliq tizimi davlatda undiriladigan soliq va yig'imlar, ularni belgilash, hisoblash, to'lash tamoyillari va ma'muriyatchiligi yig'indisidir. 28. Avtomatlashtirilgan kameral nazorat tizimi nima qiladi? A) Xatosi bor korxonalarni avtomatik ravishda yopib qo'yadi B) Nomuvofiq hisobotlarni tizimdan avtomatik o'chirib tashlaydi C) Soliq to'lovchilarni tekshiruvsiz avtomatik jarimaga tortadi D) Elektron ma'lumotlarni avtomatik solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlaydi To'g'ri javob: D) Elektron ma'lumotlarni avtomatik solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlaydi✔ Izoh: Avtomatlashtirilgan tizim hisobotlar, fakturalar va kassa ma'lumotlarini solishtirib, xatarli nomuvofiqliklarni aniqlaydi. 29. Soliq to'lovchi uchun ixtiyoriy muvofiqlik (voluntary compliance) tushunchasi nimani bildiradi? A) Soliq majburiyatlarini majburlovsiz o'z ixtiyori bilan to'g'ri bajarishini B) Soliqni xohlasa to'lashi, xohlamasa to'lamasligi mumkinligini C) Soliqni faqat tekshiruv o'tkazilgandan keyin to'lashini D) Soliq stavkasini soliq organi bilan kelishib o'zi belgilashini To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatlarini majburlovsiz o'z ixtiyori bilan to'g'ri bajarishini ✔ Izoh: Ixtiyoriy muvofiqlik — soliq to'lovchilarning majburlov choralarisiz soliq majburiyatlarini o'z vaqtida va to'g'ri bajarishi. 30. Soliq to'lash majburiyatini bajarishni ta'minlash usullariga nimalar kiradi? A) Faoliyatga litsenziya berish va sertifikatlash B) Amaldagi soliq stavkalarini vaqtincha kamaytirish C) Penya, mol-mulk garovi, kafillik, operatsiyalarni to'xtatib turish D) Ish haqini oshirish va xodimlarga mukofot berish To'g'ri javob: C) Penya, mol-mulk garovi, kafillik, operatsiyalarni to'xtatib turish ✔ Izoh: Soliq majburiyati bajarilishini ta'minlash usullariga penya, garov, kafillik va hisobvaraqlar bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish kiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 22 4-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Ehtiyotkorlik tamoyili nimani talab qiladi? A) Ehtimoliy xarajatlarni hisobotdan chiqarib tashlashni B) Zaxiralarni bozor narxidan yuqoriroq qiymatda baholashni C) Hisobotda faqat daromadlarni ko'rsatib, xarajatlarni yozmaslikni D) Aktiv va daromadni oshirib, majburiyat va xarajatni kamaytirmaslikni To'g'ri javob: D) Aktiv va daromadni oshirib, majburiyat va xarajatni kamaytirmaslikni✔ Izoh: Ehtiyotkorlik noaniqlik sharoitida aktiv va daromadlarning oshirilishi, majburiyat va xarajatlarning kamaytirilishiga yo'l qo'ymaslikni talab qiladi. 2. Soliq deklaratsiyasi nima? A) Tijorat banki bilan tuziladigan hisob-kitob hisobvarag'ini ochish to'g'risidagi shartnoma B) Soliq to'lovchining soliq bazasi, imtiyozlar va hisoblangan soliq summasi to'g'risidagi arizasi C) Korxonaning ichki mehnat tartibi qoidalari va xodimlarning lavozim yo'riqnomalari majmui D) Soliq organining tekshiruv natijalari bo'yicha soliq to'lovchiga bergan jarima to'g'risidagi qarori To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchining soliq bazasi, imtiyozlar va hisoblangan soliq summasi ✔ to'g'risidagi arizasi Izoh: Deklaratsiya soliq to'lovchining olgan daromadlari, soliq bazasi, imtiyozlari va hisoblangan soliq summasi haqidagi rasmiy arizasidir. 3. Daromad solig'i bo'yicha soliq imtiyozlari kimga qo'llanishi mumkin? A) Ish beruvchi o'z xohishiga ko'ra tanlagan har qanday xodimga B) Faqat ijtimoiy tarmoqlarda faol bo'lgan va obunachisi ko'p foydalanuvchilarga C) Soliq kodeksida belgilangan toifadagi shaxslar va daromad turlariga D) Faqat soliq organlari xodimlari va ularning yaqin qarindoshlariga To'g'ri javob: C) Soliq kodeksida belgilangan toifadagi shaxslar va daromad turlariga ✔ Izoh: Daromad solig'i imtiyozlari faqat Soliq kodeksida aniq ko'rsatilgan toifadagi shaxslar va daromad turlariga nisbatan qo'llaniladi. 4. Soliq to'lovchi faoliyatini tugatganda soliq bo'yicha qanday majburiyatlarga ega? A) Faqat tijorat bankidagi hisobvarag'ini yopishi va bu haqda bankka xabar berishi kifoya B) Hech qanday majburiyati qolmaydi, chunki faoliyat to'xtatilgan hisoblanadi C) Mavjud soliq qarzlari faoliyat tugatilishi bilan avtomatik ravishda kechiriladi D) Tugatish hisobotini topshirib, budjet bilan hisob-kitoblarni yakunlashi kerak To'g'ri javob: D) Tugatish hisobotini topshirib, budjet bilan hisob-kitoblarni yakunlashi kerak ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxs soliq hisobotini topshirishi va soliqlar bo'yicha qarzlarni to'lab, budjet bilan hisob-kitobni yakunlashi lozim. 5. Nomoddiy aktivlarga qaysi biri misol bo'ladi? A) Ishlab chiqarish binosi B) Dasturiy ta'minotga litsenziya C) Ombordagi xom ashyo D) Kassadagi naqd pul To'g'ri javob: B) Dasturiy ta'minotga litsenziya ✔ Izoh: Nomoddiy aktivlar — jismoniy shaklga ega bo'lmagan aktivlar: dasturiy ta'minot, litsenziyalar, patentlar, tovar belgilari. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 23 4-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Ehtiyotkorlik tamoyili nimani talab qiladi? A) Ehtimoliy xarajatlarni hisobotdan chiqarib tashlashni B) Zaxiralarni bozor narxidan yuqoriroq qiymatda baholashni C) Hisobotda faqat daromadlarni ko'rsatib, xarajatlarni yozmaslikni D) Aktiv va daromadni oshirib, majburiyat va xarajatni kamaytirmaslikni To'g'ri javob: D) Aktiv va daromadni oshirib, majburiyat va xarajatni kamaytirmaslikni✔ Izoh: Ehtiyotkorlik noaniqlik sharoitida aktiv va daromadlarning oshirilishi, majburiyat va xarajatlarning kamaytirilishiga yo'l qo'ymaslikni talab qiladi. 2. Soliq deklaratsiyasi nima? A) Tijorat banki bilan tuziladigan hisob-kitob hisobvarag'ini ochish to'g'risidagi shartnoma B) Soliq to'lovchining soliq bazasi, imtiyozlar va hisoblangan soliq summasi to'g'risidagi arizasi C) Korxonaning ichki mehnat tartibi qoidalari va xodimlarning lavozim yo'riqnomalari majmui D) Soliq organining tekshiruv natijalari bo'yicha soliq to'lovchiga bergan jarima to'g'risidagi qarori To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchining soliq bazasi, imtiyozlar va hisoblangan soliq summasi ✔ to'g'risidagi arizasi Izoh: Deklaratsiya soliq to'lovchining olgan daromadlari, soliq bazasi, imtiyozlari va hisoblangan soliq summasi haqidagi rasmiy arizasidir. 3. Daromad solig'i bo'yicha soliq imtiyozlari kimga qo'llanishi mumkin? A) Ish beruvchi o'z xohishiga ko'ra tanlagan har qanday xodimga B) Faqat ijtimoiy tarmoqlarda faol bo'lgan va obunachisi ko'p foydalanuvchilarga C) Soliq kodeksida belgilangan toifadagi shaxslar va daromad turlariga D) Faqat soliq organlari xodimlari va ularning yaqin qarindoshlariga To'g'ri javob: C) Soliq kodeksida belgilangan toifadagi shaxslar va daromad turlariga ✔ Izoh: Daromad solig'i imtiyozlari faqat Soliq kodeksida aniq ko'rsatilgan toifadagi shaxslar va daromad turlariga nisbatan qo'llaniladi. 4. Soliq to'lovchi faoliyatini tugatganda soliq bo'yicha qanday majburiyatlarga ega? A) Faqat tijorat bankidagi hisobvarag'ini yopishi va bu haqda bankka xabar berishi kifoya B) Hech qanday majburiyati qolmaydi, chunki faoliyat to'xtatilgan hisoblanadi C) Mavjud soliq qarzlari faoliyat tugatilishi bilan avtomatik ravishda kechiriladi D) Tugatish hisobotini topshirib, budjet bilan hisob-kitoblarni yakunlashi kerak To'g'ri javob: D) Tugatish hisobotini topshirib, budjet bilan hisob-kitoblarni yakunlashi kerak ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxs soliq hisobotini topshirishi va soliqlar bo'yicha qarzlarni to'lab, budjet bilan hisob-kitobni yakunlashi lozim. 5. Nomoddiy aktivlarga qaysi biri misol bo'ladi? A) Ishlab chiqarish binosi B) Dasturiy ta'minotga litsenziya C) Ombordagi xom ashyo D) Kassadagi naqd pul To'g'ri javob: B) Dasturiy ta'minotga litsenziya ✔ Izoh: Nomoddiy aktivlar — jismoniy shaklga ega bo'lmagan aktivlar: dasturiy ta'minot, litsenziyalar, patentlar, tovar belgilari. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 23 4-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Ehtiyotkorlik tamoyili nimani talab qiladi? A) Ehtimoliy xarajatlarni hisobotdan chiqarib tashlashni B) Zaxiralarni bozor narxidan yuqoriroq qiymatda baholashni C) Hisobotda faqat daromadlarni ko'rsatib, xarajatlarni yozmaslikni D) Aktiv va daromadni oshirib, majburiyat va xarajatni kamaytirmaslikni To'g'ri javob: D) Aktiv va daromadni oshirib, majburiyat va xarajatni kamaytirmaslikni✔ Izoh: Ehtiyotkorlik noaniqlik sharoitida aktiv va daromadlarning oshirilishi, majburiyat va xarajatlarning kamaytirilishiga yo'l qo'ymaslikni talab qiladi. 2. Soliq deklaratsiyasi nima? A) Tijorat banki bilan tuziladigan hisob-kitob hisobvarag'ini ochish to'g'risidagi shartnoma B) Soliq to'lovchining soliq bazasi, imtiyozlar va hisoblangan soliq summasi to'g'risidagi arizasi C) Korxonaning ichki mehnat tartibi qoidalari va xodimlarning lavozim yo'riqnomalari majmui D) Soliq organining tekshiruv natijalari bo'yicha soliq to'lovchiga bergan jarima to'g'risidagi qarori To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchining soliq bazasi, imtiyozlar va hisoblangan soliq summasi ✔ to'g'risidagi arizasi Izoh: Deklaratsiya soliq to'lovchining olgan daromadlari, soliq bazasi, imtiyozlari va hisoblangan soliq summasi haqidagi rasmiy arizasidir. 3. Daromad solig'i bo'yicha soliq imtiyozlari kimga qo'llanishi mumkin? A) Ish beruvchi o'z xohishiga ko'ra tanlagan har qanday xodimga B) Faqat ijtimoiy tarmoqlarda faol bo'lgan va obunachisi ko'p foydalanuvchilarga C) Soliq kodeksida belgilangan toifadagi shaxslar va daromad turlariga D) Faqat soliq organlari xodimlari va ularning yaqin qarindoshlariga To'g'ri javob: C) Soliq kodeksida belgilangan toifadagi shaxslar va daromad turlariga ✔ Izoh: Daromad solig'i imtiyozlari faqat Soliq kodeksida aniq ko'rsatilgan toifadagi shaxslar va daromad turlariga nisbatan qo'llaniladi. 4. Soliq to'lovchi faoliyatini tugatganda soliq bo'yicha qanday majburiyatlarga ega? A) Faqat tijorat bankidagi hisobvarag'ini yopishi va bu haqda bankka xabar berishi kifoya B) Hech qanday majburiyati qolmaydi, chunki faoliyat to'xtatilgan hisoblanadi C) Mavjud soliq qarzlari faoliyat tugatilishi bilan avtomatik ravishda kechiriladi D) Tugatish hisobotini topshirib, budjet bilan hisob-kitoblarni yakunlashi kerak To'g'ri javob: D) Tugatish hisobotini topshirib, budjet bilan hisob-kitoblarni yakunlashi kerak ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxs soliq hisobotini topshirishi va soliqlar bo'yicha qarzlarni to'lab, budjet bilan hisob-kitobni yakunlashi lozim. 5. Nomoddiy aktivlarga qaysi biri misol bo'ladi? A) Ishlab chiqarish binosi B) Dasturiy ta'minotga litsenziya C) Ombordagi xom ashyo D) Kassadagi naqd pul To'g'ri javob: B) Dasturiy ta'minotga litsenziya ✔ Izoh: Nomoddiy aktivlar — jismoniy shaklga ega bo'lmagan aktivlar: dasturiy ta'minot, litsenziyalar, patentlar, tovar belgilari. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 23 6. Korrupsiyaga qarshi kurashishda fuqarolik jamiyatining roli nimada? A) Davlat organlari vazifalarini to'liq o'z zimmasiga olish B) Jamoatchilik nazorati va korrupsiya holatlarini fosh etishda ishtirok etish C) Hech qanday roli yo'q, bu faqat davlat vazifasi D) Korrupsiyaviy amaliyotlarni ochiq qo'llab-quvvatlash To'g'ri javob: B) Jamoatchilik nazorati va korrupsiya holatlarini fosh etishda ishtirok etish✔ Izoh: Davlat va fuqarolik jamiyati hamkorligi korrupsiyaga qarshi kurash tamoyillaridan biri; jamoatchilik nazorati shaffoflikni oshiradi. 7. O'zbekistonda daromad solig'i kim bo'yicha hisoblanadi: oila bo'yichami yoki har bir shaxs bo'yicha? A) Xonadon daromadini undagi a'zolar soniga bo'lib hisoblanadi B) Mahalla bo'yicha umumiy daromaddan hisoblanadi C) Har bir jismoniy shaxsning daromadi bo'yicha alohida D) Oilaning jami a'zolari umumiy daromadi bo'yicha To'g'ri javob: C) Har bir jismoniy shaxsning daromadi bo'yicha alohida ✔ Izoh: Daromad solig'i har bir jismoniy shaxsning o'z daromadi bo'yicha individual tarzda hisoblanadi. 8. Rahbarning korrupsiyaga qarshi kurashdagi alohida mas'uliyati nimada? A) Bo'ysunuvchilarning qoidabuzarliklarini yuqori organlardan yashirish B) Bo'ysunuvchilar orasida korrupsiyaning oldini olish va shaxsiy namuna ko'rsatish C) Faqat o'z vazifalarini bajarib, jamoa ishiga aralashmaslik D) Korrupsiya haqida kelgan xabarlarni e'tiborsiz qoldirish To'g'ri javob: B) Bo'ysunuvchilar orasida korrupsiyaning oldini olish va shaxsiy namuna ko'rsatish ✔ Izoh: Rahbar o'z bo'linmasida korrupsiyaning oldini olish uchun javobgar bo'lib, shaxsiy namuna orqali halollik madaniyatini shakllantiradi. 9. Naqd pul tushumining soliq hisobida to'liq aks etishi qanday ta'minlanadi? A) Har bir sotuvni NKM orqali rasmiylashtirib, fiskal chek berish orqali B) Tushumni hech qayerda qayd etmaslik va faqat oy oxirida umumiy summani yozish orqali C) Tushumni faqat sotuvchining shaxsiy daftariga qalam bilan yozib borish orqali D) Kunlik tushumni korxona rahbarining uyida saqlash va oy oxirida bankka topshirish orqali To'g'ri javob: A) Har bir sotuvni NKM orqali rasmiylashtirib, fiskal chek berish orqali ✔ Izoh: NKM orqali chek berish naqd tushumni avtomatik qayd etadi va soliq organiga uzatadi, bu tushumning hisobda to'liq aks etishini ta'minlaydi. 10. Soliq to'lovchi xarid qilgan tovarni keyinchalik QQSdan ozod faoliyatga yo'naltirsa, oldin hisobga olingan kiruvchi QQS bilan nima qilinadi? A) Uni kelgusi davrlarda ikki baravar miqdorda kiruvchi QQS sifatida hisobga olish mumkin B) U foyda solig'iga aylantirilib, foyda solig'i bilan birga budjetga to'lanadi C) Hech narsa qilinmaydi, chunki kiruvchi QQS bir marta hisobga olingan bo'lsa keyin o'zgartirilmaydi D) Oldin hisobga olingan QQS qonunda belgilangan tartibda tiklanadi (budjetga qaytariladi) To'g'ri javob: D) Oldin hisobga olingan QQS qonunda belgilangan tartibda tiklanadi (budjetga ✔ qaytariladi) Izoh: Tovar ozod qilingan faoliyatga yo'naltirilsa, hisobga olish sharti buziladi va ilgari chegirilgan QQS tiklanishi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 24 6. Korrupsiyaga qarshi kurashishda fuqarolik jamiyatining roli nimada? A) Davlat organlari vazifalarini to'liq o'z zimmasiga olish B) Jamoatchilik nazorati va korrupsiya holatlarini fosh etishda ishtirok etish C) Hech qanday roli yo'q, bu faqat davlat vazifasi D) Korrupsiyaviy amaliyotlarni ochiq qo'llab-quvvatlash To'g'ri javob: B) Jamoatchilik nazorati va korrupsiya holatlarini fosh etishda ishtirok etish✔ Izoh: Davlat va fuqarolik jamiyati hamkorligi korrupsiyaga qarshi kurash tamoyillaridan biri; jamoatchilik nazorati shaffoflikni oshiradi. 7. O'zbekistonda daromad solig'i kim bo'yicha hisoblanadi: oila bo'yichami yoki har bir shaxs bo'yicha? A) Xonadon daromadini undagi a'zolar soniga bo'lib hisoblanadi B) Mahalla bo'yicha umumiy daromaddan hisoblanadi C) Har bir jismoniy shaxsning daromadi bo'yicha alohida D) Oilaning jami a'zolari umumiy daromadi bo'yicha To'g'ri javob: C) Har bir jismoniy shaxsning daromadi bo'yicha alohida ✔ Izoh: Daromad solig'i har bir jismoniy shaxsning o'z daromadi bo'yicha individual tarzda hisoblanadi. 8. Rahbarning korrupsiyaga qarshi kurashdagi alohida mas'uliyati nimada? A) Bo'ysunuvchilarning qoidabuzarliklarini yuqori organlardan yashirish B) Bo'ysunuvchilar orasida korrupsiyaning oldini olish va shaxsiy namuna ko'rsatish C) Faqat o'z vazifalarini bajarib, jamoa ishiga aralashmaslik D) Korrupsiya haqida kelgan xabarlarni e'tiborsiz qoldirish To'g'ri javob: B) Bo'ysunuvchilar orasida korrupsiyaning oldini olish va shaxsiy namuna ko'rsatish ✔ Izoh: Rahbar o'z bo'linmasida korrupsiyaning oldini olish uchun javobgar bo'lib, shaxsiy namuna orqali halollik madaniyatini shakllantiradi. 9. Naqd pul tushumining soliq hisobida to'liq aks etishi qanday ta'minlanadi? A) Har bir sotuvni NKM orqali rasmiylashtirib, fiskal chek berish orqali B) Tushumni hech qayerda qayd etmaslik va faqat oy oxirida umumiy summani yozish orqali C) Tushumni faqat sotuvchining shaxsiy daftariga qalam bilan yozib borish orqali D) Kunlik tushumni korxona rahbarining uyida saqlash va oy oxirida bankka topshirish orqali To'g'ri javob: A) Har bir sotuvni NKM orqali rasmiylashtirib, fiskal chek berish orqali ✔ Izoh: NKM orqali chek berish naqd tushumni avtomatik qayd etadi va soliq organiga uzatadi, bu tushumning hisobda to'liq aks etishini ta'minlaydi. 10. Soliq to'lovchi xarid qilgan tovarni keyinchalik QQSdan ozod faoliyatga yo'naltirsa, oldin hisobga olingan kiruvchi QQS bilan nima qilinadi? A) Uni kelgusi davrlarda ikki baravar miqdorda kiruvchi QQS sifatida hisobga olish mumkin B) U foyda solig'iga aylantirilib, foyda solig'i bilan birga budjetga to'lanadi C) Hech narsa qilinmaydi, chunki kiruvchi QQS bir marta hisobga olingan bo'lsa keyin o'zgartirilmaydi D) Oldin hisobga olingan QQS qonunda belgilangan tartibda tiklanadi (budjetga qaytariladi) To'g'ri javob: D) Oldin hisobga olingan QQS qonunda belgilangan tartibda tiklanadi (budjetga ✔ qaytariladi) Izoh: Tovar ozod qilingan faoliyatga yo'naltirilsa, hisobga olish sharti buziladi va ilgari chegirilgan QQS tiklanishi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 24 6. Korrupsiyaga qarshi kurashishda fuqarolik jamiyatining roli nimada? A) Davlat organlari vazifalarini to'liq o'z zimmasiga olish B) Jamoatchilik nazorati va korrupsiya holatlarini fosh etishda ishtirok etish C) Hech qanday roli yo'q, bu faqat davlat vazifasi D) Korrupsiyaviy amaliyotlarni ochiq qo'llab-quvvatlash To'g'ri javob: B) Jamoatchilik nazorati va korrupsiya holatlarini fosh etishda ishtirok etish✔ Izoh: Davlat va fuqarolik jamiyati hamkorligi korrupsiyaga qarshi kurash tamoyillaridan biri; jamoatchilik nazorati shaffoflikni oshiradi. 7. O'zbekistonda daromad solig'i kim bo'yicha hisoblanadi: oila bo'yichami yoki har bir shaxs bo'yicha? A) Xonadon daromadini undagi a'zolar soniga bo'lib hisoblanadi B) Mahalla bo'yicha umumiy daromaddan hisoblanadi C) Har bir jismoniy shaxsning daromadi bo'yicha alohida D) Oilaning jami a'zolari umumiy daromadi bo'yicha To'g'ri javob: C) Har bir jismoniy shaxsning daromadi bo'yicha alohida ✔ Izoh: Daromad solig'i har bir jismoniy shaxsning o'z daromadi bo'yicha individual tarzda hisoblanadi. 8. Rahbarning korrupsiyaga qarshi kurashdagi alohida mas'uliyati nimada? A) Bo'ysunuvchilarning qoidabuzarliklarini yuqori organlardan yashirish B) Bo'ysunuvchilar orasida korrupsiyaning oldini olish va shaxsiy namuna ko'rsatish C) Faqat o'z vazifalarini bajarib, jamoa ishiga aralashmaslik D) Korrupsiya haqida kelgan xabarlarni e'tiborsiz qoldirish To'g'ri javob: B) Bo'ysunuvchilar orasida korrupsiyaning oldini olish va shaxsiy namuna ko'rsatish ✔ Izoh: Rahbar o'z bo'linmasida korrupsiyaning oldini olish uchun javobgar bo'lib, shaxsiy namuna orqali halollik madaniyatini shakllantiradi. 9. Naqd pul tushumining soliq hisobida to'liq aks etishi qanday ta'minlanadi? A) Har bir sotuvni NKM orqali rasmiylashtirib, fiskal chek berish orqali B) Tushumni hech qayerda qayd etmaslik va faqat oy oxirida umumiy summani yozish orqali C) Tushumni faqat sotuvchining shaxsiy daftariga qalam bilan yozib borish orqali D) Kunlik tushumni korxona rahbarining uyida saqlash va oy oxirida bankka topshirish orqali To'g'ri javob: A) Har bir sotuvni NKM orqali rasmiylashtirib, fiskal chek berish orqali ✔ Izoh: NKM orqali chek berish naqd tushumni avtomatik qayd etadi va soliq organiga uzatadi, bu tushumning hisobda to'liq aks etishini ta'minlaydi. 10. Soliq to'lovchi xarid qilgan tovarni keyinchalik QQSdan ozod faoliyatga yo'naltirsa, oldin hisobga olingan kiruvchi QQS bilan nima qilinadi? A) Uni kelgusi davrlarda ikki baravar miqdorda kiruvchi QQS sifatida hisobga olish mumkin B) U foyda solig'iga aylantirilib, foyda solig'i bilan birga budjetga to'lanadi C) Hech narsa qilinmaydi, chunki kiruvchi QQS bir marta hisobga olingan bo'lsa keyin o'zgartirilmaydi D) Oldin hisobga olingan QQS qonunda belgilangan tartibda tiklanadi (budjetga qaytariladi) To'g'ri javob: D) Oldin hisobga olingan QQS qonunda belgilangan tartibda tiklanadi (budjetga ✔ qaytariladi) Izoh: Tovar ozod qilingan faoliyatga yo'naltirilsa, hisobga olish sharti buziladi va ilgari chegirilgan QQS tiklanishi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 24 11. QQSdan ozod qilingan aylanma va nol stavkada soliqqa tortiladigan aylanma o'rtasidagi asosiy farq nima? A) Nol stavka faqat jismoniy shaxslarga qo'llanadi B) Nol stavkada kiruvchi QQS hisobga olinadi, ozod qilingan aylanmada esa hisobga olinmaydi C) Ozod qilingan aylanmada kiruvchi QQS qaytariladi, nol stavkada esa yo'q D) Ular o'rtasida hech qanday farq yo'q To'g'ri javob: B) Nol stavkada kiruvchi QQS hisobga olinadi, ozod qilingan aylanmada esa hisobga ✔ olinmaydi Izoh: Nol stavkada soliq hisoblanmasa-da, tegishli xaridlar bo'yicha kiruvchi QQS hisobga olinadi; ozod qilingan aylanmada esa bunday huquq bo'lmaydi. 12. Iqtisodiy sikl (biznes sikli) qaysi bosqichlardan iborat? A) Yuksalish, cho'qqi, pasayish (retsessiya), tubi B) Ishlab chiqarish, taqsimot, ayirboshlash, iste'mol C) Talab, taklif, narx, foyda D) Reja, ijro, nazorat, hisobot To'g'ri javob: A) Yuksalish, cho'qqi, pasayish (retsessiya), tubi ✔ Izoh: Iqtisodiy sikl iqtisodiy faollikning davriy tebranishi bo'lib, yuksalish, cho'qqi, pasayish va eng past nuqta bosqichlaridan iborat. 13. Ish beruvchi soliq agenti sifatida yil davomida to'langan daromadlar va ushlangan soliqlar haqida qanday majburiyatga ega? A) Faqat xodimlarning oila a'zolariga daromadlar haqida og'zaki aytishi B) Hech kimga, shu jumladan soliq organiga ham ma'lumot bermasligi C) Soliq organiga belgilangan shaklda hisobot (ma'lumot) taqdim etishi D) Faqat ijtimoiy tarmoqlarda va korxona saytida e'lon qilishi To'g'ri javob: C) Soliq organiga belgilangan shaklda hisobot (ma'lumot) taqdim etishi ✔ Izoh: Soliq agenti to'langan daromadlar, hisoblangan va ushlab qolingan soliqlar to'g'risida soliq organiga belgilangan tartibda hisobot topshiradi. 14. Soliqni to'lash majburiyati qachon bajarilgan hisoblanadi? A) To'lov topshiriqnomasi bankka taqdim etilib, hisobvaraqda yetarli qoldiq bo'lgan holda mablag' o'tkazilganda B) Soliq hisoboti belgilangan shaklda to'ldirilib, soliq organiga topshirilgan zahoti, to'lovdan qat'i nazar C) Soliq to'lovchi soliq organiga yozma ravishda to'lov qilishga va'da bergan va kafolat xati yuborgan paytda D) Soliq organi soliq to'lovchiga hisoblangan soliq summasi haqida xabarnoma yuborgan va u yetkazilgan kuni To'g'ri javob: A) To'lov topshiriqnomasi bankka taqdim etilib, hisobvaraqda yetarli qoldiq bo'lgan ✔ holda mablag' o'tkazilganda Izoh: Soliq to'lash majburiyati odatda to'lov topshiriqnomasi bankka taqdim etilib, yetarli qoldiq mavjud bo'lgan hisobvaraqdan budjetga mablag' o'tkazilganda bajarilgan hisoblanadi. 15. Davlat xizmatchisining xizmat sirini saqlash majburiyati qachongacha davom etadi? A) Faqat mehnat ta'tilida bo'lgan davrda B) Qonunda belgilanganidek, xizmatdan ketgandan keyin ham C) Faqat ishga qabul qilingandagi sinov muddatida D) Faqat har bir ish kunining oxirigacha To'g'ri javob: B) Qonunda belgilanganidek, xizmatdan ketgandan keyin ham ✔ Izoh: Xizmat sirini saqlash majburiyati, qonunda belgilanganidek, xizmatchi lavozimdan ketganidan keyin ham saqlanib qoladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 25 11. QQSdan ozod qilingan aylanma va nol stavkada soliqqa tortiladigan aylanma o'rtasidagi asosiy farq nima? A) Nol stavka faqat jismoniy shaxslarga qo'llanadi B) Nol stavkada kiruvchi QQS hisobga olinadi, ozod qilingan aylanmada esa hisobga olinmaydi C) Ozod qilingan aylanmada kiruvchi QQS qaytariladi, nol stavkada esa yo'q D) Ular o'rtasida hech qanday farq yo'q To'g'ri javob: B) Nol stavkada kiruvchi QQS hisobga olinadi, ozod qilingan aylanmada esa hisobga ✔ olinmaydi Izoh: Nol stavkada soliq hisoblanmasa-da, tegishli xaridlar bo'yicha kiruvchi QQS hisobga olinadi; ozod qilingan aylanmada esa bunday huquq bo'lmaydi. 12. Iqtisodiy sikl (biznes sikli) qaysi bosqichlardan iborat? A) Yuksalish, cho'qqi, pasayish (retsessiya), tubi B) Ishlab chiqarish, taqsimot, ayirboshlash, iste'mol C) Talab, taklif, narx, foyda D) Reja, ijro, nazorat, hisobot To'g'ri javob: A) Yuksalish, cho'qqi, pasayish (retsessiya), tubi ✔ Izoh: Iqtisodiy sikl iqtisodiy faollikning davriy tebranishi bo'lib, yuksalish, cho'qqi, pasayish va eng past nuqta bosqichlaridan iborat. 13. Ish beruvchi soliq agenti sifatida yil davomida to'langan daromadlar va ushlangan soliqlar haqida qanday majburiyatga ega? A) Faqat xodimlarning oila a'zolariga daromadlar haqida og'zaki aytishi B) Hech kimga, shu jumladan soliq organiga ham ma'lumot bermasligi C) Soliq organiga belgilangan shaklda hisobot (ma'lumot) taqdim etishi D) Faqat ijtimoiy tarmoqlarda va korxona saytida e'lon qilishi To'g'ri javob: C) Soliq organiga belgilangan shaklda hisobot (ma'lumot) taqdim etishi ✔ Izoh: Soliq agenti to'langan daromadlar, hisoblangan va ushlab qolingan soliqlar to'g'risida soliq organiga belgilangan tartibda hisobot topshiradi. 14. Soliqni to'lash majburiyati qachon bajarilgan hisoblanadi? A) To'lov topshiriqnomasi bankka taqdim etilib, hisobvaraqda yetarli qoldiq bo'lgan holda mablag' o'tkazilganda B) Soliq hisoboti belgilangan shaklda to'ldirilib, soliq organiga topshirilgan zahoti, to'lovdan qat'i nazar C) Soliq to'lovchi soliq organiga yozma ravishda to'lov qilishga va'da bergan va kafolat xati yuborgan paytda D) Soliq organi soliq to'lovchiga hisoblangan soliq summasi haqida xabarnoma yuborgan va u yetkazilgan kuni To'g'ri javob: A) To'lov topshiriqnomasi bankka taqdim etilib, hisobvaraqda yetarli qoldiq bo'lgan ✔ holda mablag' o'tkazilganda Izoh: Soliq to'lash majburiyati odatda to'lov topshiriqnomasi bankka taqdim etilib, yetarli qoldiq mavjud bo'lgan hisobvaraqdan budjetga mablag' o'tkazilganda bajarilgan hisoblanadi. 15. Davlat xizmatchisining xizmat sirini saqlash majburiyati qachongacha davom etadi? A) Faqat mehnat ta'tilida bo'lgan davrda B) Qonunda belgilanganidek, xizmatdan ketgandan keyin ham C) Faqat ishga qabul qilingandagi sinov muddatida D) Faqat har bir ish kunining oxirigacha To'g'ri javob: B) Qonunda belgilanganidek, xizmatdan ketgandan keyin ham ✔ Izoh: Xizmat sirini saqlash majburiyati, qonunda belgilanganidek, xizmatchi lavozimdan ketganidan keyin ham saqlanib qoladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 25 11. QQSdan ozod qilingan aylanma va nol stavkada soliqqa tortiladigan aylanma o'rtasidagi asosiy farq nima? A) Nol stavka faqat jismoniy shaxslarga qo'llanadi B) Nol stavkada kiruvchi QQS hisobga olinadi, ozod qilingan aylanmada esa hisobga olinmaydi C) Ozod qilingan aylanmada kiruvchi QQS qaytariladi, nol stavkada esa yo'q D) Ular o'rtasida hech qanday farq yo'q To'g'ri javob: B) Nol stavkada kiruvchi QQS hisobga olinadi, ozod qilingan aylanmada esa hisobga ✔ olinmaydi Izoh: Nol stavkada soliq hisoblanmasa-da, tegishli xaridlar bo'yicha kiruvchi QQS hisobga olinadi; ozod qilingan aylanmada esa bunday huquq bo'lmaydi. 12. Iqtisodiy sikl (biznes sikli) qaysi bosqichlardan iborat? A) Yuksalish, cho'qqi, pasayish (retsessiya), tubi B) Ishlab chiqarish, taqsimot, ayirboshlash, iste'mol C) Talab, taklif, narx, foyda D) Reja, ijro, nazorat, hisobot To'g'ri javob: A) Yuksalish, cho'qqi, pasayish (retsessiya), tubi ✔ Izoh: Iqtisodiy sikl iqtisodiy faollikning davriy tebranishi bo'lib, yuksalish, cho'qqi, pasayish va eng past nuqta bosqichlaridan iborat. 13. Ish beruvchi soliq agenti sifatida yil davomida to'langan daromadlar va ushlangan soliqlar haqida qanday majburiyatga ega? A) Faqat xodimlarning oila a'zolariga daromadlar haqida og'zaki aytishi B) Hech kimga, shu jumladan soliq organiga ham ma'lumot bermasligi C) Soliq organiga belgilangan shaklda hisobot (ma'lumot) taqdim etishi D) Faqat ijtimoiy tarmoqlarda va korxona saytida e'lon qilishi To'g'ri javob: C) Soliq organiga belgilangan shaklda hisobot (ma'lumot) taqdim etishi ✔ Izoh: Soliq agenti to'langan daromadlar, hisoblangan va ushlab qolingan soliqlar to'g'risida soliq organiga belgilangan tartibda hisobot topshiradi. 14. Soliqni to'lash majburiyati qachon bajarilgan hisoblanadi? A) To'lov topshiriqnomasi bankka taqdim etilib, hisobvaraqda yetarli qoldiq bo'lgan holda mablag' o'tkazilganda B) Soliq hisoboti belgilangan shaklda to'ldirilib, soliq organiga topshirilgan zahoti, to'lovdan qat'i nazar C) Soliq to'lovchi soliq organiga yozma ravishda to'lov qilishga va'da bergan va kafolat xati yuborgan paytda D) Soliq organi soliq to'lovchiga hisoblangan soliq summasi haqida xabarnoma yuborgan va u yetkazilgan kuni To'g'ri javob: A) To'lov topshiriqnomasi bankka taqdim etilib, hisobvaraqda yetarli qoldiq bo'lgan ✔ holda mablag' o'tkazilganda Izoh: Soliq to'lash majburiyati odatda to'lov topshiriqnomasi bankka taqdim etilib, yetarli qoldiq mavjud bo'lgan hisobvaraqdan budjetga mablag' o'tkazilganda bajarilgan hisoblanadi. 15. Davlat xizmatchisining xizmat sirini saqlash majburiyati qachongacha davom etadi? A) Faqat mehnat ta'tilida bo'lgan davrda B) Qonunda belgilanganidek, xizmatdan ketgandan keyin ham C) Faqat ishga qabul qilingandagi sinov muddatida D) Faqat har bir ish kunining oxirigacha To'g'ri javob: B) Qonunda belgilanganidek, xizmatdan ketgandan keyin ham ✔ Izoh: Xizmat sirini saqlash majburiyati, qonunda belgilanganidek, xizmatchi lavozimdan ketganidan keyin ham saqlanib qoladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 25 16. Soliq to'lovida to'lov rekvizitlarini to'g'ri ko'rsatish nima uchun muhim? A) To'lov to'g'ri soliq turi va soliq to'lovchiga hisobga olinishi uchun B) Soliq hisobotini topshirmaslik va hisobot davrini o'tkazib yuborish uchun C) Soliq stavkasini kamaytirish va imtiyozli stavkani qo'llash uchun D) To'lovni bank tezroq rad etishi va mablag'ni qaytarishi uchun To'g'ri javob: A) To'lov to'g'ri soliq turi va soliq to'lovchiga hisobga olinishi uchun✔ Izoh: STIR, soliq turi va boshqa rekvizitlar noto'g'ri ko'rsatilsa, to'lov boshqa soliq yoki shaxs hisobiga tushib qolishi va qarz paydo bo'lishi mumkin. 17. Tekshiruvlar sonini kamaytirish va profilaktikaga e'tibor berishdan asosiy maqsad nima? A) Soliq organlarini bosqichma-bosqich tugatib borish B) Amaldagi soliq turlarini birin-ketin bekor qilib borish C) Soliq tushumlarini qasddan va rejali ravishda kamaytirish D) Aralashuvni kamaytirib, soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Aralashuvni kamaytirib, soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish ✔ Izoh: Profilaktika va tahlilga asoslangan nazorat tadbirkorlarga yukni kamaytiradi va soliqlarni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantiradi. 18. Rezident jismoniy shaxs qaysi daromadlari bo'yicha O'zbekistonda soliq to'lovchi hisoblanadi? A) Faqat O'zbekistondagi ish beruvchidan olgan ish haqi va mukofotlari bo'yicha B) O'zbekistondagi va undan tashqaridagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha C) Faqat chet eldagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha, ichki daromaddan tashqari D) Faqat O'zbekistonda tadbirkorlik faoliyatidan olingan daromadlari bo'yicha To'g'ri javob: B) O'zbekistondagi va undan tashqaridagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha ✔ Izoh: Rezident jismoniy shaxslar O'zbekistonda va undan tashqarida olingan barcha daromadlari bo'yicha soliq to'lovchi hisoblanadi. 19. Taqsimlanmagan foyda balansning qaysi bo'limida aks etadi? A) Debitorlik qarzlarida B) Joriy aktivlarda C) Xususiy kapital bo'limida D) Uzoq muddatli aktivlarda To'g'ri javob: C) Xususiy kapital bo'limida ✔ Izoh: Taqsimlanmagan foyda korxona egalariga tegishli bo'lib, xususiy kapital tarkibida ko'rsatiladi. 20. Iste'mol savatchasi tushunchasi nima uchun ishlatiladi? A) Do'kon savdosini reklama qilish uchun B) Narxlar darajasi va inflyatsiyani o'lchash uchun C) Soliq hisobotini tuzish uchun D) Korxona aktivlarini baholash uchun To'g'ri javob: B) Narxlar darajasi va inflyatsiyani o'lchash uchun ✔ Izoh: Iste'mol narxlari indeksi muayyan iste'mol savatchasi qiymatining o'zgarishi asosida hisoblanib, inflyatsiyani o'lchaydi. 21. QQS qaysi turdagi soliq hisoblanadi? A) Egri soliq B) To'g'ri daromad solig'i C) Mulkiy soliq D) Resurs solig'i To'g'ri javob: A) Egri soliq ✔ Izoh: QQS tovar va xizmatlar narxiga kiritiladi va iste'molchi tomonidan to'lanadi, shuning uchun u egri soliqdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 26 16. Soliq to'lovida to'lov rekvizitlarini to'g'ri ko'rsatish nima uchun muhim? A) To'lov to'g'ri soliq turi va soliq to'lovchiga hisobga olinishi uchun B) Soliq hisobotini topshirmaslik va hisobot davrini o'tkazib yuborish uchun C) Soliq stavkasini kamaytirish va imtiyozli stavkani qo'llash uchun D) To'lovni bank tezroq rad etishi va mablag'ni qaytarishi uchun To'g'ri javob: A) To'lov to'g'ri soliq turi va soliq to'lovchiga hisobga olinishi uchun✔ Izoh: STIR, soliq turi va boshqa rekvizitlar noto'g'ri ko'rsatilsa, to'lov boshqa soliq yoki shaxs hisobiga tushib qolishi va qarz paydo bo'lishi mumkin. 17. Tekshiruvlar sonini kamaytirish va profilaktikaga e'tibor berishdan asosiy maqsad nima? A) Soliq organlarini bosqichma-bosqich tugatib borish B) Amaldagi soliq turlarini birin-ketin bekor qilib borish C) Soliq tushumlarini qasddan va rejali ravishda kamaytirish D) Aralashuvni kamaytirib, soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Aralashuvni kamaytirib, soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish ✔ Izoh: Profilaktika va tahlilga asoslangan nazorat tadbirkorlarga yukni kamaytiradi va soliqlarni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantiradi. 18. Rezident jismoniy shaxs qaysi daromadlari bo'yicha O'zbekistonda soliq to'lovchi hisoblanadi? A) Faqat O'zbekistondagi ish beruvchidan olgan ish haqi va mukofotlari bo'yicha B) O'zbekistondagi va undan tashqaridagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha C) Faqat chet eldagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha, ichki daromaddan tashqari D) Faqat O'zbekistonda tadbirkorlik faoliyatidan olingan daromadlari bo'yicha To'g'ri javob: B) O'zbekistondagi va undan tashqaridagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha ✔ Izoh: Rezident jismoniy shaxslar O'zbekistonda va undan tashqarida olingan barcha daromadlari bo'yicha soliq to'lovchi hisoblanadi. 19. Taqsimlanmagan foyda balansning qaysi bo'limida aks etadi? A) Debitorlik qarzlarida B) Joriy aktivlarda C) Xususiy kapital bo'limida D) Uzoq muddatli aktivlarda To'g'ri javob: C) Xususiy kapital bo'limida ✔ Izoh: Taqsimlanmagan foyda korxona egalariga tegishli bo'lib, xususiy kapital tarkibida ko'rsatiladi. 20. Iste'mol savatchasi tushunchasi nima uchun ishlatiladi? A) Do'kon savdosini reklama qilish uchun B) Narxlar darajasi va inflyatsiyani o'lchash uchun C) Soliq hisobotini tuzish uchun D) Korxona aktivlarini baholash uchun To'g'ri javob: B) Narxlar darajasi va inflyatsiyani o'lchash uchun ✔ Izoh: Iste'mol narxlari indeksi muayyan iste'mol savatchasi qiymatining o'zgarishi asosida hisoblanib, inflyatsiyani o'lchaydi. 21. QQS qaysi turdagi soliq hisoblanadi? A) Egri soliq B) To'g'ri daromad solig'i C) Mulkiy soliq D) Resurs solig'i To'g'ri javob: A) Egri soliq ✔ Izoh: QQS tovar va xizmatlar narxiga kiritiladi va iste'molchi tomonidan to'lanadi, shuning uchun u egri soliqdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 26 16. Soliq to'lovida to'lov rekvizitlarini to'g'ri ko'rsatish nima uchun muhim? A) To'lov to'g'ri soliq turi va soliq to'lovchiga hisobga olinishi uchun B) Soliq hisobotini topshirmaslik va hisobot davrini o'tkazib yuborish uchun C) Soliq stavkasini kamaytirish va imtiyozli stavkani qo'llash uchun D) To'lovni bank tezroq rad etishi va mablag'ni qaytarishi uchun To'g'ri javob: A) To'lov to'g'ri soliq turi va soliq to'lovchiga hisobga olinishi uchun✔ Izoh: STIR, soliq turi va boshqa rekvizitlar noto'g'ri ko'rsatilsa, to'lov boshqa soliq yoki shaxs hisobiga tushib qolishi va qarz paydo bo'lishi mumkin. 17. Tekshiruvlar sonini kamaytirish va profilaktikaga e'tibor berishdan asosiy maqsad nima? A) Soliq organlarini bosqichma-bosqich tugatib borish B) Amaldagi soliq turlarini birin-ketin bekor qilib borish C) Soliq tushumlarini qasddan va rejali ravishda kamaytirish D) Aralashuvni kamaytirib, soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Aralashuvni kamaytirib, soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish ✔ Izoh: Profilaktika va tahlilga asoslangan nazorat tadbirkorlarga yukni kamaytiradi va soliqlarni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantiradi. 18. Rezident jismoniy shaxs qaysi daromadlari bo'yicha O'zbekistonda soliq to'lovchi hisoblanadi? A) Faqat O'zbekistondagi ish beruvchidan olgan ish haqi va mukofotlari bo'yicha B) O'zbekistondagi va undan tashqaridagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha C) Faqat chet eldagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha, ichki daromaddan tashqari D) Faqat O'zbekistonda tadbirkorlik faoliyatidan olingan daromadlari bo'yicha To'g'ri javob: B) O'zbekistondagi va undan tashqaridagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha ✔ Izoh: Rezident jismoniy shaxslar O'zbekistonda va undan tashqarida olingan barcha daromadlari bo'yicha soliq to'lovchi hisoblanadi. 19. Taqsimlanmagan foyda balansning qaysi bo'limida aks etadi? A) Debitorlik qarzlarida B) Joriy aktivlarda C) Xususiy kapital bo'limida D) Uzoq muddatli aktivlarda To'g'ri javob: C) Xususiy kapital bo'limida ✔ Izoh: Taqsimlanmagan foyda korxona egalariga tegishli bo'lib, xususiy kapital tarkibida ko'rsatiladi. 20. Iste'mol savatchasi tushunchasi nima uchun ishlatiladi? A) Do'kon savdosini reklama qilish uchun B) Narxlar darajasi va inflyatsiyani o'lchash uchun C) Soliq hisobotini tuzish uchun D) Korxona aktivlarini baholash uchun To'g'ri javob: B) Narxlar darajasi va inflyatsiyani o'lchash uchun ✔ Izoh: Iste'mol narxlari indeksi muayyan iste'mol savatchasi qiymatining o'zgarishi asosida hisoblanib, inflyatsiyani o'lchaydi. 21. QQS qaysi turdagi soliq hisoblanadi? A) Egri soliq B) To'g'ri daromad solig'i C) Mulkiy soliq D) Resurs solig'i To'g'ri javob: A) Egri soliq ✔ Izoh: QQS tovar va xizmatlar narxiga kiritiladi va iste'molchi tomonidan to'lanadi, shuning uchun u egri soliqdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 26 22. Daromad solig'i bo'yicha xodimning qo'liga beriladigan summani qanday aniqlash mumkin? A) Faqat oy o'rtasida to'langan avans summasini asos qilib olib B) Hisoblangan ish haqiga ushlab qolinadigan daromad solig'ini va boshqa summalarni qo'shib C) Hisoblangan ish haqini ikkiga bo'lib, yarmini xodimga to'lash orqali D) Hisoblangan ish haqidan ushlab qolingan daromad solig'i va boshqa ushlanmalarni ayirib To'g'ri javob: D) Hisoblangan ish haqidan ushlab qolingan daromad solig'i va boshqa ushlanmalarni✔ ayirib Izoh: Qo'lga beriladigan summa hisoblangan ish haqidan daromad solig'i va qonunda nazarda tutilgan boshqa ushlanmalar chegirilgandan keyin qoladi. 23. Soliq to'lovchi ortiqcha to'langan soliqni qaytarish uchun nima qilishi kerak? A) Hech narsa qilish shart emas, pul avtomatik naqd beriladi B) Soliq organiga ariza bilan murojaat qilishi kerak C) Faqat sudga da'vo qilishi shart D) Bankka kredit arizasi berishi kerak To'g'ri javob: B) Soliq organiga ariza bilan murojaat qilishi kerak ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan soliqni qaytarish yoki hisobga o'tkazish soliq to'lovchining soliq organiga yozma (elektron) arizasi asosida amalga oshiriladi. 24. Tekshiruv davomida soliq organi xodimlari qaysi harakatni qilishi mumkin emas? A) Mansabdor shaxslardan yozma tushuntirish so'rash B) Tekshiruv doirasiga aloqasi bo'lmagan hujjatlarni talab qilish C) Soliq to'lovchining birlamchi hujjatlarini o'rganish D) Hisobot ma'lumotlarini hujjatlar bilan solishtirish To'g'ri javob: B) Tekshiruv doirasiga aloqasi bo'lmagan hujjatlarni talab qilish ✔ Izoh: Tekshiruvchi faqat tekshiruv predmetiga taalluqli hujjatlarni talab qilishi mumkin; aloqasiz hujjatlarni talab qilish noqonuniy. 25. Daromad (tushum) qachon tan olinadi? A) Faqat tovar haqida reklama e'lon qilingan paytda B) Tovar nazorati xaridorga o'tib, summa ishonchli baholanganda C) Faqat moliyaviy yil tugaganidan keyin, bir martada D) Faqat shartnoma imzolangan kunning o'zida, avtomatik To'g'ri javob: B) Tovar nazorati xaridorga o'tib, summa ishonchli baholanganda ✔ Izoh: Daromad majburiyat bajarilib, tovar nazorati xaridorga o'tganda va uning summasini ishonchli baholash mumkin bo'lganda tan olinadi. 26. Aksiz to'lanadigan tovar realizatsiya qilinganda QQS bazasiga aksiz summasi kiradimi? A) Ha, QQS bazasiga aksiz solig'i summasi ham kiritiladi B) Faqat import paytida kiradi, sotuvda emas C) Yo'q, aksiz to'lanadigan tovarlar QQSga tortilmaydi D) Yo'q, aksiz QQSdan chegiriladi To'g'ri javob: A) Ha, QQS bazasiga aksiz solig'i summasi ham kiritiladi ✔ Izoh: Aksiz to'lanadigan tovarlar bo'yicha QQS bazasi aksiz solig'ini ham o'z ichiga olgan qiymatdan aniqlanadi. 27. Xarajatlar (taklif) inflyatsiyasi nimadan kelib chiqadi? A) Muomaladagi pul massasining qisqarishidan B) Yalpi talabning taklifdan keskin o'sib ketishidan C) Ishlab chiqarish xarajatlarining (xom ashyo, energiya) oshishidan D) Iste'molchilar daromadining keskin kamayishidan To'g'ri javob: C) Ishlab chiqarish xarajatlarining (xom ashyo, energiya) oshishidan ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 27 22. Daromad solig'i bo'yicha xodimning qo'liga beriladigan summani qanday aniqlash mumkin? A) Faqat oy o'rtasida to'langan avans summasini asos qilib olib B) Hisoblangan ish haqiga ushlab qolinadigan daromad solig'ini va boshqa summalarni qo'shib C) Hisoblangan ish haqini ikkiga bo'lib, yarmini xodimga to'lash orqali D) Hisoblangan ish haqidan ushlab qolingan daromad solig'i va boshqa ushlanmalarni ayirib To'g'ri javob: D) Hisoblangan ish haqidan ushlab qolingan daromad solig'i va boshqa ushlanmalarni✔ ayirib Izoh: Qo'lga beriladigan summa hisoblangan ish haqidan daromad solig'i va qonunda nazarda tutilgan boshqa ushlanmalar chegirilgandan keyin qoladi. 23. Soliq to'lovchi ortiqcha to'langan soliqni qaytarish uchun nima qilishi kerak? A) Hech narsa qilish shart emas, pul avtomatik naqd beriladi B) Soliq organiga ariza bilan murojaat qilishi kerak C) Faqat sudga da'vo qilishi shart D) Bankka kredit arizasi berishi kerak To'g'ri javob: B) Soliq organiga ariza bilan murojaat qilishi kerak ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan soliqni qaytarish yoki hisobga o'tkazish soliq to'lovchining soliq organiga yozma (elektron) arizasi asosida amalga oshiriladi. 24. Tekshiruv davomida soliq organi xodimlari qaysi harakatni qilishi mumkin emas? A) Mansabdor shaxslardan yozma tushuntirish so'rash B) Tekshiruv doirasiga aloqasi bo'lmagan hujjatlarni talab qilish C) Soliq to'lovchining birlamchi hujjatlarini o'rganish D) Hisobot ma'lumotlarini hujjatlar bilan solishtirish To'g'ri javob: B) Tekshiruv doirasiga aloqasi bo'lmagan hujjatlarni talab qilish ✔ Izoh: Tekshiruvchi faqat tekshiruv predmetiga taalluqli hujjatlarni talab qilishi mumkin; aloqasiz hujjatlarni talab qilish noqonuniy. 25. Daromad (tushum) qachon tan olinadi? A) Faqat tovar haqida reklama e'lon qilingan paytda B) Tovar nazorati xaridorga o'tib, summa ishonchli baholanganda C) Faqat moliyaviy yil tugaganidan keyin, bir martada D) Faqat shartnoma imzolangan kunning o'zida, avtomatik To'g'ri javob: B) Tovar nazorati xaridorga o'tib, summa ishonchli baholanganda ✔ Izoh: Daromad majburiyat bajarilib, tovar nazorati xaridorga o'tganda va uning summasini ishonchli baholash mumkin bo'lganda tan olinadi. 26. Aksiz to'lanadigan tovar realizatsiya qilinganda QQS bazasiga aksiz summasi kiradimi? A) Ha, QQS bazasiga aksiz solig'i summasi ham kiritiladi B) Faqat import paytida kiradi, sotuvda emas C) Yo'q, aksiz to'lanadigan tovarlar QQSga tortilmaydi D) Yo'q, aksiz QQSdan chegiriladi To'g'ri javob: A) Ha, QQS bazasiga aksiz solig'i summasi ham kiritiladi ✔ Izoh: Aksiz to'lanadigan tovarlar bo'yicha QQS bazasi aksiz solig'ini ham o'z ichiga olgan qiymatdan aniqlanadi. 27. Xarajatlar (taklif) inflyatsiyasi nimadan kelib chiqadi? A) Muomaladagi pul massasining qisqarishidan B) Yalpi talabning taklifdan keskin o'sib ketishidan C) Ishlab chiqarish xarajatlarining (xom ashyo, energiya) oshishidan D) Iste'molchilar daromadining keskin kamayishidan To'g'ri javob: C) Ishlab chiqarish xarajatlarining (xom ashyo, energiya) oshishidan ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 27 22. Daromad solig'i bo'yicha xodimning qo'liga beriladigan summani qanday aniqlash mumkin? A) Faqat oy o'rtasida to'langan avans summasini asos qilib olib B) Hisoblangan ish haqiga ushlab qolinadigan daromad solig'ini va boshqa summalarni qo'shib C) Hisoblangan ish haqini ikkiga bo'lib, yarmini xodimga to'lash orqali D) Hisoblangan ish haqidan ushlab qolingan daromad solig'i va boshqa ushlanmalarni ayirib To'g'ri javob: D) Hisoblangan ish haqidan ushlab qolingan daromad solig'i va boshqa ushlanmalarni✔ ayirib Izoh: Qo'lga beriladigan summa hisoblangan ish haqidan daromad solig'i va qonunda nazarda tutilgan boshqa ushlanmalar chegirilgandan keyin qoladi. 23. Soliq to'lovchi ortiqcha to'langan soliqni qaytarish uchun nima qilishi kerak? A) Hech narsa qilish shart emas, pul avtomatik naqd beriladi B) Soliq organiga ariza bilan murojaat qilishi kerak C) Faqat sudga da'vo qilishi shart D) Bankka kredit arizasi berishi kerak To'g'ri javob: B) Soliq organiga ariza bilan murojaat qilishi kerak ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan soliqni qaytarish yoki hisobga o'tkazish soliq to'lovchining soliq organiga yozma (elektron) arizasi asosida amalga oshiriladi. 24. Tekshiruv davomida soliq organi xodimlari qaysi harakatni qilishi mumkin emas? A) Mansabdor shaxslardan yozma tushuntirish so'rash B) Tekshiruv doirasiga aloqasi bo'lmagan hujjatlarni talab qilish C) Soliq to'lovchining birlamchi hujjatlarini o'rganish D) Hisobot ma'lumotlarini hujjatlar bilan solishtirish To'g'ri javob: B) Tekshiruv doirasiga aloqasi bo'lmagan hujjatlarni talab qilish ✔ Izoh: Tekshiruvchi faqat tekshiruv predmetiga taalluqli hujjatlarni talab qilishi mumkin; aloqasiz hujjatlarni talab qilish noqonuniy. 25. Daromad (tushum) qachon tan olinadi? A) Faqat tovar haqida reklama e'lon qilingan paytda B) Tovar nazorati xaridorga o'tib, summa ishonchli baholanganda C) Faqat moliyaviy yil tugaganidan keyin, bir martada D) Faqat shartnoma imzolangan kunning o'zida, avtomatik To'g'ri javob: B) Tovar nazorati xaridorga o'tib, summa ishonchli baholanganda ✔ Izoh: Daromad majburiyat bajarilib, tovar nazorati xaridorga o'tganda va uning summasini ishonchli baholash mumkin bo'lganda tan olinadi. 26. Aksiz to'lanadigan tovar realizatsiya qilinganda QQS bazasiga aksiz summasi kiradimi? A) Ha, QQS bazasiga aksiz solig'i summasi ham kiritiladi B) Faqat import paytida kiradi, sotuvda emas C) Yo'q, aksiz to'lanadigan tovarlar QQSga tortilmaydi D) Yo'q, aksiz QQSdan chegiriladi To'g'ri javob: A) Ha, QQS bazasiga aksiz solig'i summasi ham kiritiladi ✔ Izoh: Aksiz to'lanadigan tovarlar bo'yicha QQS bazasi aksiz solig'ini ham o'z ichiga olgan qiymatdan aniqlanadi. 27. Xarajatlar (taklif) inflyatsiyasi nimadan kelib chiqadi? A) Muomaladagi pul massasining qisqarishidan B) Yalpi talabning taklifdan keskin o'sib ketishidan C) Ishlab chiqarish xarajatlarining (xom ashyo, energiya) oshishidan D) Iste'molchilar daromadining keskin kamayishidan To'g'ri javob: C) Ishlab chiqarish xarajatlarining (xom ashyo, energiya) oshishidan ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 27 Izoh: Xarajatlar inflyatsiyasida xom ashyo, energiya yoki ish haqi kabi xarajatlar o'sib, firmalar narxlarni oshiradi. 28. Tekshiruvchi soliq to'lovchi hududiga kelganda nima qilishi shart? A) Faqat o'z ismi va telefon raqamini aytib qo'yishi B) Hech qanday hujjat ko'rsatmasdan ishni boshlashi C) Avval soliq to'lovchidan tekshiruv uchun to'lov olishi D) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv tayinlash hujjatini ko'rsatishi To'g'ri javob: D) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv tayinlash hujjatini ko'rsatishi✔ Izoh: Tekshiruvchi o'z vakolatini tasdiqlovchi xizmat guvohnomasi va tekshiruv tayinlash to'g'risidagi hujjatni ko'rsatishi shart. 29. Soliq tekshiruvini o'tkazishda tekshiruvchilarning mustaqilligi nima uchun muhim? A) Tekshiruvni tezroq tugatish uchun B) Tekshiruvni yashirin o'tkazish uchun C) Xolis va asoslangan xulosa chiqarish uchun D) Soliq to'lovchi bilan do'stlashish uchun To'g'ri javob: C) Xolis va asoslangan xulosa chiqarish uchun ✔ Izoh: Tekshiruvchining mustaqilligi va xolisligi xulosalarning ishonchli bo'lishi va manfaatlar to'qnashuvining oldini olish uchun zarur. 30. Ishlab chiqarishning asosiy omillari qaysilar? A) Narx, talab, taklif va sof foyda B) Eksport, import, budjet va davlat qarzi C) Pul, soliq, kredit va valyuta zaxirasi D) Yer, mehnat, kapital va tadbirkorlik qobiliyati To'g'ri javob: D) Yer, mehnat, kapital va tadbirkorlik qobiliyati ✔ Izoh: Iqtisodiyot nazariyasida ishlab chiqarish omillari sifatida yer (tabiiy resurslar), mehnat, kapital va tadbirkorlik ajratiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 28 Izoh: Xarajatlar inflyatsiyasida xom ashyo, energiya yoki ish haqi kabi xarajatlar o'sib, firmalar narxlarni oshiradi. 28. Tekshiruvchi soliq to'lovchi hududiga kelganda nima qilishi shart? A) Faqat o'z ismi va telefon raqamini aytib qo'yishi B) Hech qanday hujjat ko'rsatmasdan ishni boshlashi C) Avval soliq to'lovchidan tekshiruv uchun to'lov olishi D) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv tayinlash hujjatini ko'rsatishi To'g'ri javob: D) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv tayinlash hujjatini ko'rsatishi✔ Izoh: Tekshiruvchi o'z vakolatini tasdiqlovchi xizmat guvohnomasi va tekshiruv tayinlash to'g'risidagi hujjatni ko'rsatishi shart. 29. Soliq tekshiruvini o'tkazishda tekshiruvchilarning mustaqilligi nima uchun muhim? A) Tekshiruvni tezroq tugatish uchun B) Tekshiruvni yashirin o'tkazish uchun C) Xolis va asoslangan xulosa chiqarish uchun D) Soliq to'lovchi bilan do'stlashish uchun To'g'ri javob: C) Xolis va asoslangan xulosa chiqarish uchun ✔ Izoh: Tekshiruvchining mustaqilligi va xolisligi xulosalarning ishonchli bo'lishi va manfaatlar to'qnashuvining oldini olish uchun zarur. 30. Ishlab chiqarishning asosiy omillari qaysilar? A) Narx, talab, taklif va sof foyda B) Eksport, import, budjet va davlat qarzi C) Pul, soliq, kredit va valyuta zaxirasi D) Yer, mehnat, kapital va tadbirkorlik qobiliyati To'g'ri javob: D) Yer, mehnat, kapital va tadbirkorlik qobiliyati ✔ Izoh: Iqtisodiyot nazariyasida ishlab chiqarish omillari sifatida yer (tabiiy resurslar), mehnat, kapital va tadbirkorlik ajratiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 28 Izoh: Xarajatlar inflyatsiyasida xom ashyo, energiya yoki ish haqi kabi xarajatlar o'sib, firmalar narxlarni oshiradi. 28. Tekshiruvchi soliq to'lovchi hududiga kelganda nima qilishi shart? A) Faqat o'z ismi va telefon raqamini aytib qo'yishi B) Hech qanday hujjat ko'rsatmasdan ishni boshlashi C) Avval soliq to'lovchidan tekshiruv uchun to'lov olishi D) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv tayinlash hujjatini ko'rsatishi To'g'ri javob: D) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv tayinlash hujjatini ko'rsatishi✔ Izoh: Tekshiruvchi o'z vakolatini tasdiqlovchi xizmat guvohnomasi va tekshiruv tayinlash to'g'risidagi hujjatni ko'rsatishi shart. 29. Soliq tekshiruvini o'tkazishda tekshiruvchilarning mustaqilligi nima uchun muhim? A) Tekshiruvni tezroq tugatish uchun B) Tekshiruvni yashirin o'tkazish uchun C) Xolis va asoslangan xulosa chiqarish uchun D) Soliq to'lovchi bilan do'stlashish uchun To'g'ri javob: C) Xolis va asoslangan xulosa chiqarish uchun ✔ Izoh: Tekshiruvchining mustaqilligi va xolisligi xulosalarning ishonchli bo'lishi va manfaatlar to'qnashuvining oldini olish uchun zarur. 30. Ishlab chiqarishning asosiy omillari qaysilar? A) Narx, talab, taklif va sof foyda B) Eksport, import, budjet va davlat qarzi C) Pul, soliq, kredit va valyuta zaxirasi D) Yer, mehnat, kapital va tadbirkorlik qobiliyati To'g'ri javob: D) Yer, mehnat, kapital va tadbirkorlik qobiliyati ✔ Izoh: Iqtisodiyot nazariyasida ishlab chiqarish omillari sifatida yer (tabiiy resurslar), mehnat, kapital va tadbirkorlik ajratiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 28 5-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchi mobil ilova orqali qanday soliq xizmatidan foydalanishi mumkin? A) O'zi uchun qulay bo'lgan soliq stavkasini tanlash B) Amaldagi soliq qonunini o'z xohishiga ko'ra o'zgartirish C) Soliq inspektorini lavozimga ishga qabul qilish D) Soliq qarzi va to'lovlarini ko'rish, ayrim to'lovlarni amalga oshirish To'g'ri javob: D) Soliq qarzi va to'lovlarini ko'rish, ayrim to'lovlarni amalga oshirish✔ Izoh: Mobil ilovalar orqali fuqarolar o'z soliq majburiyatlari va qarzlarini ko'rishi hamda to'lovlarni masofadan amalga oshirishi mumkin. 2. Budjet profitsiti nima? A) Inflyatsiyaning tezlashishi B) Davlat qarzining o'sishi C) Budjet daromadlarining xarajatlardan ortiqligi D) Budjet xarajatlarining daromadlardan ortiqligi To'g'ri javob: C) Budjet daromadlarining xarajatlardan ortiqligi ✔ Izoh: Profitsit — daromadlar xarajatlardan ortiq bo'lgan holat; ortiqcha mablag' qarzni kamaytirish yoki zaxiraga yo'naltirilishi mumkin. 3. Davlat qarzi deganda nima tushuniladi? A) Korxonalarning bir-biriga bo'lgan tijorat qarzlari B) Soliq to'lovchilarga hisoblangan penyalar yig'indisi C) Fuqarolarning tijorat banklariga bo'lgan iste'mol qarzi D) Davlatning qarz oluvchi sifatidagi majburiyatlari yig'indisi To'g'ri javob: D) Davlatning qarz oluvchi sifatidagi majburiyatlari yig'indisi ✔ Izoh: Davlat qarzi davlat nomidan olingan kreditlar, chiqarilgan qimmatli qog'ozlar va berilgan kafolatlar bo'yicha majburiyatlardir. 4. Elektron ishonchnoma nima uchun ishlatiladi? A) Elektron pochta manzilini o'zgartirish uchun B) Yo'qolgan bank kartasini bloklash uchun C) Mobil telefon raqamini almashtirish uchun D) Boshqa shaxsga elektron tarzda vakolat berish uchun To'g'ri javob: D) Boshqa shaxsga elektron tarzda vakolat berish uchun ✔ Izoh: Elektron ishonchnoma vakilga tashkilot nomidan muayyan harakatlarni (tovar qabul qilish va hokazo) bajarish vakolatini elektron tarzda beradi. 5. Soliq maqsadlarida amortizatsiya qilinmaydigan aktivga misol qaysi? A) Kompyuter jihozlari B) Yuk avtomobili C) Yer uchastkasi D) Ishlab chiqarish binosi To'g'ri javob: C) Yer uchastkasi ✔ Izoh: Yer uchastkasi vaqt o'tishi bilan eskirmaydi va iste'mol qilinmaydi, shuning uchun u amortizatsiya qilinmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 29 5-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchi mobil ilova orqali qanday soliq xizmatidan foydalanishi mumkin? A) O'zi uchun qulay bo'lgan soliq stavkasini tanlash B) Amaldagi soliq qonunini o'z xohishiga ko'ra o'zgartirish C) Soliq inspektorini lavozimga ishga qabul qilish D) Soliq qarzi va to'lovlarini ko'rish, ayrim to'lovlarni amalga oshirish To'g'ri javob: D) Soliq qarzi va to'lovlarini ko'rish, ayrim to'lovlarni amalga oshirish✔ Izoh: Mobil ilovalar orqali fuqarolar o'z soliq majburiyatlari va qarzlarini ko'rishi hamda to'lovlarni masofadan amalga oshirishi mumkin. 2. Budjet profitsiti nima? A) Inflyatsiyaning tezlashishi B) Davlat qarzining o'sishi C) Budjet daromadlarining xarajatlardan ortiqligi D) Budjet xarajatlarining daromadlardan ortiqligi To'g'ri javob: C) Budjet daromadlarining xarajatlardan ortiqligi ✔ Izoh: Profitsit — daromadlar xarajatlardan ortiq bo'lgan holat; ortiqcha mablag' qarzni kamaytirish yoki zaxiraga yo'naltirilishi mumkin. 3. Davlat qarzi deganda nima tushuniladi? A) Korxonalarning bir-biriga bo'lgan tijorat qarzlari B) Soliq to'lovchilarga hisoblangan penyalar yig'indisi C) Fuqarolarning tijorat banklariga bo'lgan iste'mol qarzi D) Davlatning qarz oluvchi sifatidagi majburiyatlari yig'indisi To'g'ri javob: D) Davlatning qarz oluvchi sifatidagi majburiyatlari yig'indisi ✔ Izoh: Davlat qarzi davlat nomidan olingan kreditlar, chiqarilgan qimmatli qog'ozlar va berilgan kafolatlar bo'yicha majburiyatlardir. 4. Elektron ishonchnoma nima uchun ishlatiladi? A) Elektron pochta manzilini o'zgartirish uchun B) Yo'qolgan bank kartasini bloklash uchun C) Mobil telefon raqamini almashtirish uchun D) Boshqa shaxsga elektron tarzda vakolat berish uchun To'g'ri javob: D) Boshqa shaxsga elektron tarzda vakolat berish uchun ✔ Izoh: Elektron ishonchnoma vakilga tashkilot nomidan muayyan harakatlarni (tovar qabul qilish va hokazo) bajarish vakolatini elektron tarzda beradi. 5. Soliq maqsadlarida amortizatsiya qilinmaydigan aktivga misol qaysi? A) Kompyuter jihozlari B) Yuk avtomobili C) Yer uchastkasi D) Ishlab chiqarish binosi To'g'ri javob: C) Yer uchastkasi ✔ Izoh: Yer uchastkasi vaqt o'tishi bilan eskirmaydi va iste'mol qilinmaydi, shuning uchun u amortizatsiya qilinmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 29 5-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchi mobil ilova orqali qanday soliq xizmatidan foydalanishi mumkin? A) O'zi uchun qulay bo'lgan soliq stavkasini tanlash B) Amaldagi soliq qonunini o'z xohishiga ko'ra o'zgartirish C) Soliq inspektorini lavozimga ishga qabul qilish D) Soliq qarzi va to'lovlarini ko'rish, ayrim to'lovlarni amalga oshirish To'g'ri javob: D) Soliq qarzi va to'lovlarini ko'rish, ayrim to'lovlarni amalga oshirish✔ Izoh: Mobil ilovalar orqali fuqarolar o'z soliq majburiyatlari va qarzlarini ko'rishi hamda to'lovlarni masofadan amalga oshirishi mumkin. 2. Budjet profitsiti nima? A) Inflyatsiyaning tezlashishi B) Davlat qarzining o'sishi C) Budjet daromadlarining xarajatlardan ortiqligi D) Budjet xarajatlarining daromadlardan ortiqligi To'g'ri javob: C) Budjet daromadlarining xarajatlardan ortiqligi ✔ Izoh: Profitsit — daromadlar xarajatlardan ortiq bo'lgan holat; ortiqcha mablag' qarzni kamaytirish yoki zaxiraga yo'naltirilishi mumkin. 3. Davlat qarzi deganda nima tushuniladi? A) Korxonalarning bir-biriga bo'lgan tijorat qarzlari B) Soliq to'lovchilarga hisoblangan penyalar yig'indisi C) Fuqarolarning tijorat banklariga bo'lgan iste'mol qarzi D) Davlatning qarz oluvchi sifatidagi majburiyatlari yig'indisi To'g'ri javob: D) Davlatning qarz oluvchi sifatidagi majburiyatlari yig'indisi ✔ Izoh: Davlat qarzi davlat nomidan olingan kreditlar, chiqarilgan qimmatli qog'ozlar va berilgan kafolatlar bo'yicha majburiyatlardir. 4. Elektron ishonchnoma nima uchun ishlatiladi? A) Elektron pochta manzilini o'zgartirish uchun B) Yo'qolgan bank kartasini bloklash uchun C) Mobil telefon raqamini almashtirish uchun D) Boshqa shaxsga elektron tarzda vakolat berish uchun To'g'ri javob: D) Boshqa shaxsga elektron tarzda vakolat berish uchun ✔ Izoh: Elektron ishonchnoma vakilga tashkilot nomidan muayyan harakatlarni (tovar qabul qilish va hokazo) bajarish vakolatini elektron tarzda beradi. 5. Soliq maqsadlarida amortizatsiya qilinmaydigan aktivga misol qaysi? A) Kompyuter jihozlari B) Yuk avtomobili C) Yer uchastkasi D) Ishlab chiqarish binosi To'g'ri javob: C) Yer uchastkasi ✔ Izoh: Yer uchastkasi vaqt o'tishi bilan eskirmaydi va iste'mol qilinmaydi, shuning uchun u amortizatsiya qilinmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 29 6. Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlikni yengillashtiruvchi holatga nima misol bo'ladi? A) Soliq organini aldash maqsadida soxta hujjat tayyorlash B) Huquqbuzarlikni guruh bo'lib sodir etish C) Huquqbuzarlikni takroran sodir etish D) Og'ir shaxsiy yoki oilaviy holatlar ta'sirida sodir etilgani To'g'ri javob: D) Og'ir shaxsiy yoki oilaviy holatlar ta'sirida sodir etilgani✔ Izoh: Og'ir shaxsiy yoki oilaviy sharoit, majburlov kabi holatlar javobgarlikni yengillashtiruvchi omillar sifatida inobatga olinadi. 7. Chet el valyutasida ifodalangan daromad soliq bazasini aniqlashda qanday hisobga olinadi? A) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblanadi B) Bunday daromad soliqqa tortilmaydi C) Soliq to'lovchi tanlagan har qanday kurs bo'yicha hisoblanadi D) Chet el valyutasida qoldiriladi va soliq ham valyutada to'lanadi To'g'ri javob: A) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblanadi ✔ Izoh: Chet el valyutasidagi daromad va xarajatlar soliq maqsadlarida O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki kursi bo'yicha milliy valyutaga qayta hisoblanadi. 8. Jismoniy shaxs soliq xabarnomasidagi mulk ma'lumotlari noto'g'ri deb hisoblasa, nima qilishi mumkin? A) Soliqni umuman to'lamasligi mumkin, hech kimga xabar bermay B) Faqat xabarnomani yo'q qilishi mumkin C) Qo'shnisiga soliqni to'lashni topshirishi mumkin D) Soliq organiga ma'lumotlarni aniqlashtirish uchun murojaat qilishi mumkin To'g'ri javob: D) Soliq organiga ma'lumotlarni aniqlashtirish uchun murojaat qilishi mumkin ✔ Izoh: Soliq to'lovchi xabarnomadagi noto'g'ri ma'lumotlarni tuzatish uchun tasdiqlovchi hujjatlar bilan soliq organiga murojaat qilish huquqiga ega. 9. Soliq organining yozma tushuntirishi soliq to'lovchi uchun qanday ahamiyatga ega? A) U soliq to'lovchini har qanday soliqdan ozod qiladi B) U hech qanday huquqiy ahamiyatga ega emas C) U faqat soliq organi xodimlari uchun majburiy D) Unga amal qilgan to'lovchining aybi istisno qilinishi mumkin To'g'ri javob: D) Unga amal qilgan to'lovchining aybi istisno qilinishi mumkin ✔ Izoh: Soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan soliq to'lovchining soliq huquqbuzarligi sodir etishdagi aybi istisno qilinadi. 10. Daromad soliq maqsadlarida qanday ta'riflanadi? A) Faqat bank hisobvarag'iga tushgan ish haqi va unga tenglashtirilgan to'lovlar B) Kelajakda olinishi kutilayotgan, lekin hali haqiqatda olinmagan foyda C) Pul yoki natura shaklida olingan va baholanishi mumkin bo'lgan iqtisodiy naf D) Faqat sotilgan tovarning tannarxi va uni ishlab chiqarish xarajatlari To'g'ri javob: C) Pul yoki natura shaklida olingan va baholanishi mumkin bo'lgan iqtisodiy naf ✔ Izoh: Soliq qonunchiligida daromad pul yoki natura shaklida olingan, baholanishi mumkin bo'lgan iqtisodiy naf sifatida tushuniladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 30 6. Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlikni yengillashtiruvchi holatga nima misol bo'ladi? A) Soliq organini aldash maqsadida soxta hujjat tayyorlash B) Huquqbuzarlikni guruh bo'lib sodir etish C) Huquqbuzarlikni takroran sodir etish D) Og'ir shaxsiy yoki oilaviy holatlar ta'sirida sodir etilgani To'g'ri javob: D) Og'ir shaxsiy yoki oilaviy holatlar ta'sirida sodir etilgani✔ Izoh: Og'ir shaxsiy yoki oilaviy sharoit, majburlov kabi holatlar javobgarlikni yengillashtiruvchi omillar sifatida inobatga olinadi. 7. Chet el valyutasida ifodalangan daromad soliq bazasini aniqlashda qanday hisobga olinadi? A) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblanadi B) Bunday daromad soliqqa tortilmaydi C) Soliq to'lovchi tanlagan har qanday kurs bo'yicha hisoblanadi D) Chet el valyutasida qoldiriladi va soliq ham valyutada to'lanadi To'g'ri javob: A) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblanadi ✔ Izoh: Chet el valyutasidagi daromad va xarajatlar soliq maqsadlarida O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki kursi bo'yicha milliy valyutaga qayta hisoblanadi. 8. Jismoniy shaxs soliq xabarnomasidagi mulk ma'lumotlari noto'g'ri deb hisoblasa, nima qilishi mumkin? A) Soliqni umuman to'lamasligi mumkin, hech kimga xabar bermay B) Faqat xabarnomani yo'q qilishi mumkin C) Qo'shnisiga soliqni to'lashni topshirishi mumkin D) Soliq organiga ma'lumotlarni aniqlashtirish uchun murojaat qilishi mumkin To'g'ri javob: D) Soliq organiga ma'lumotlarni aniqlashtirish uchun murojaat qilishi mumkin ✔ Izoh: Soliq to'lovchi xabarnomadagi noto'g'ri ma'lumotlarni tuzatish uchun tasdiqlovchi hujjatlar bilan soliq organiga murojaat qilish huquqiga ega. 9. Soliq organining yozma tushuntirishi soliq to'lovchi uchun qanday ahamiyatga ega? A) U soliq to'lovchini har qanday soliqdan ozod qiladi B) U hech qanday huquqiy ahamiyatga ega emas C) U faqat soliq organi xodimlari uchun majburiy D) Unga amal qilgan to'lovchining aybi istisno qilinishi mumkin To'g'ri javob: D) Unga amal qilgan to'lovchining aybi istisno qilinishi mumkin ✔ Izoh: Soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan soliq to'lovchining soliq huquqbuzarligi sodir etishdagi aybi istisno qilinadi. 10. Daromad soliq maqsadlarida qanday ta'riflanadi? A) Faqat bank hisobvarag'iga tushgan ish haqi va unga tenglashtirilgan to'lovlar B) Kelajakda olinishi kutilayotgan, lekin hali haqiqatda olinmagan foyda C) Pul yoki natura shaklida olingan va baholanishi mumkin bo'lgan iqtisodiy naf D) Faqat sotilgan tovarning tannarxi va uni ishlab chiqarish xarajatlari To'g'ri javob: C) Pul yoki natura shaklida olingan va baholanishi mumkin bo'lgan iqtisodiy naf ✔ Izoh: Soliq qonunchiligida daromad pul yoki natura shaklida olingan, baholanishi mumkin bo'lgan iqtisodiy naf sifatida tushuniladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 30 6. Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlikni yengillashtiruvchi holatga nima misol bo'ladi? A) Soliq organini aldash maqsadida soxta hujjat tayyorlash B) Huquqbuzarlikni guruh bo'lib sodir etish C) Huquqbuzarlikni takroran sodir etish D) Og'ir shaxsiy yoki oilaviy holatlar ta'sirida sodir etilgani To'g'ri javob: D) Og'ir shaxsiy yoki oilaviy holatlar ta'sirida sodir etilgani✔ Izoh: Og'ir shaxsiy yoki oilaviy sharoit, majburlov kabi holatlar javobgarlikni yengillashtiruvchi omillar sifatida inobatga olinadi. 7. Chet el valyutasida ifodalangan daromad soliq bazasini aniqlashda qanday hisobga olinadi? A) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblanadi B) Bunday daromad soliqqa tortilmaydi C) Soliq to'lovchi tanlagan har qanday kurs bo'yicha hisoblanadi D) Chet el valyutasida qoldiriladi va soliq ham valyutada to'lanadi To'g'ri javob: A) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblanadi ✔ Izoh: Chet el valyutasidagi daromad va xarajatlar soliq maqsadlarida O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki kursi bo'yicha milliy valyutaga qayta hisoblanadi. 8. Jismoniy shaxs soliq xabarnomasidagi mulk ma'lumotlari noto'g'ri deb hisoblasa, nima qilishi mumkin? A) Soliqni umuman to'lamasligi mumkin, hech kimga xabar bermay B) Faqat xabarnomani yo'q qilishi mumkin C) Qo'shnisiga soliqni to'lashni topshirishi mumkin D) Soliq organiga ma'lumotlarni aniqlashtirish uchun murojaat qilishi mumkin To'g'ri javob: D) Soliq organiga ma'lumotlarni aniqlashtirish uchun murojaat qilishi mumkin ✔ Izoh: Soliq to'lovchi xabarnomadagi noto'g'ri ma'lumotlarni tuzatish uchun tasdiqlovchi hujjatlar bilan soliq organiga murojaat qilish huquqiga ega. 9. Soliq organining yozma tushuntirishi soliq to'lovchi uchun qanday ahamiyatga ega? A) U soliq to'lovchini har qanday soliqdan ozod qiladi B) U hech qanday huquqiy ahamiyatga ega emas C) U faqat soliq organi xodimlari uchun majburiy D) Unga amal qilgan to'lovchining aybi istisno qilinishi mumkin To'g'ri javob: D) Unga amal qilgan to'lovchining aybi istisno qilinishi mumkin ✔ Izoh: Soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan soliq to'lovchining soliq huquqbuzarligi sodir etishdagi aybi istisno qilinadi. 10. Daromad soliq maqsadlarida qanday ta'riflanadi? A) Faqat bank hisobvarag'iga tushgan ish haqi va unga tenglashtirilgan to'lovlar B) Kelajakda olinishi kutilayotgan, lekin hali haqiqatda olinmagan foyda C) Pul yoki natura shaklida olingan va baholanishi mumkin bo'lgan iqtisodiy naf D) Faqat sotilgan tovarning tannarxi va uni ishlab chiqarish xarajatlari To'g'ri javob: C) Pul yoki natura shaklida olingan va baholanishi mumkin bo'lgan iqtisodiy naf ✔ Izoh: Soliq qonunchiligida daromad pul yoki natura shaklida olingan, baholanishi mumkin bo'lgan iqtisodiy naf sifatida tushuniladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 30 11. Yuridik shaxs soliq huquqbuzarligi sodir etsa, mansabdor shaxslar ham javobgar bo'lishi mumkinmi? A) Yo'q, har qanday holatda faqat korxonaning o'zi javob beradi B) Ha, aybi bo'lgan mansabdor shaxslar alohida javobgar bo'lishi mumkin C) Faqat oddiy xodimlar javob beradi, rahbarlar javob bermaydi D) Faqat korxona ta'sischisining oila a'zolari javob beradi To'g'ri javob: B) Ha, aybi bo'lgan mansabdor shaxslar alohida javobgar bo'lishi mumkin✔ Izoh: Korxona javobgarligi uning aybdor rahbarlari va mansabdor shaxslarining ma'muriy yoki jinoiy javobgarligini istisno qilmaydi. 12. Aylanmadan olinadigan soliq summasi umumiy holda qanday hisoblanadi? A) Soliq bazasi (aylanma) ga belgilangan stavkani qo'llash orqali B) Mol-mulk qiymatiga stavkani qo'llash orqali C) Foydaga stavkani qo'llash orqali D) Xodimlar soniga qat'iy summani ko'paytirish orqali To'g'ri javob: A) Soliq bazasi (aylanma) ga belgilangan stavkani qo'llash orqali ✔ Izoh: Aylanma solig'i soliq davridagi tushum (aylanma) ga faoliyat turiga mos stavkani qo'llash orqali hisoblanadi. 13. Soliq monitoringi qanday nazorat shakli hisoblanadi? A) Faqat tungi vaqtda o'tkaziladigan to'satdan reyd shakli B) Soliq to'lovchi bilan axborot almashish orqali doimiy nazorat qilish shakli C) Yilda bir marta o'tkaziladigan inventarizatsiya shakli D) Faqat sud orqali olib boriladigan tergov harakatlari shakli To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi bilan axborot almashish orqali doimiy nazorat qilish shakli ✔ Izoh: Soliq monitoringi soliq to'lovchi ma'lumotlariga elektron kirish va axborot almashish asosida joriy nazoratni amalga oshirishdir. 14. O'rta muddatli budjet rejalashtirishning afzalligi nimada? A) Xarajatlarni oldindan rejasiz amalga oshirishda B) Bir necha yillik prognoz orqali budjet barqarorligini oshirishda C) Soliqlarni bosqichma-bosqich to'liq bekor qilishda D) Budjetni har kuni qaytadan qabul qilish imkonini berishda To'g'ri javob: B) Bir necha yillik prognoz orqali budjet barqarorligini oshirishda ✔ Izoh: O'rta muddatli rejalashtirish siyosat ustuvorliklarini bir necha yilga bog'lab, budjetning bashorat qilinishi va barqarorligini oshiradi. 15. Hisobot davri soliq davridan nimasi bilan farq qilishi mumkin? A) Hisobot davri soliq organining rejalashtirish davridir B) U doimo soliq davridan uzunroq bo'ladi C) Hisobot davri faqat jismoniy shaxslarga taalluqli D) Soliq davri ichida oraliq hisobot topshiriladigan qism bo'lishi mumkin To'g'ri javob: D) Soliq davri ichida oraliq hisobot topshiriladigan qism bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Ayrim soliqlarda soliq davri bir necha hisobot davriga bo'linadi va har birining yakunida oraliq hisobot taqdim etiladi. 16. Monetar (pul-kredit) siyosatni kim amalga oshiradi? A) Moliya vazirligi qoshidagi g'aznachilik B) Hokimliklar C) Markaziy bank D) Soliq qo'mitasi To'g'ri javob: C) Markaziy bank ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 31 11. Yuridik shaxs soliq huquqbuzarligi sodir etsa, mansabdor shaxslar ham javobgar bo'lishi mumkinmi? A) Yo'q, har qanday holatda faqat korxonaning o'zi javob beradi B) Ha, aybi bo'lgan mansabdor shaxslar alohida javobgar bo'lishi mumkin C) Faqat oddiy xodimlar javob beradi, rahbarlar javob bermaydi D) Faqat korxona ta'sischisining oila a'zolari javob beradi To'g'ri javob: B) Ha, aybi bo'lgan mansabdor shaxslar alohida javobgar bo'lishi mumkin✔ Izoh: Korxona javobgarligi uning aybdor rahbarlari va mansabdor shaxslarining ma'muriy yoki jinoiy javobgarligini istisno qilmaydi. 12. Aylanmadan olinadigan soliq summasi umumiy holda qanday hisoblanadi? A) Soliq bazasi (aylanma) ga belgilangan stavkani qo'llash orqali B) Mol-mulk qiymatiga stavkani qo'llash orqali C) Foydaga stavkani qo'llash orqali D) Xodimlar soniga qat'iy summani ko'paytirish orqali To'g'ri javob: A) Soliq bazasi (aylanma) ga belgilangan stavkani qo'llash orqali ✔ Izoh: Aylanma solig'i soliq davridagi tushum (aylanma) ga faoliyat turiga mos stavkani qo'llash orqali hisoblanadi. 13. Soliq monitoringi qanday nazorat shakli hisoblanadi? A) Faqat tungi vaqtda o'tkaziladigan to'satdan reyd shakli B) Soliq to'lovchi bilan axborot almashish orqali doimiy nazorat qilish shakli C) Yilda bir marta o'tkaziladigan inventarizatsiya shakli D) Faqat sud orqali olib boriladigan tergov harakatlari shakli To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi bilan axborot almashish orqali doimiy nazorat qilish shakli ✔ Izoh: Soliq monitoringi soliq to'lovchi ma'lumotlariga elektron kirish va axborot almashish asosida joriy nazoratni amalga oshirishdir. 14. O'rta muddatli budjet rejalashtirishning afzalligi nimada? A) Xarajatlarni oldindan rejasiz amalga oshirishda B) Bir necha yillik prognoz orqali budjet barqarorligini oshirishda C) Soliqlarni bosqichma-bosqich to'liq bekor qilishda D) Budjetni har kuni qaytadan qabul qilish imkonini berishda To'g'ri javob: B) Bir necha yillik prognoz orqali budjet barqarorligini oshirishda ✔ Izoh: O'rta muddatli rejalashtirish siyosat ustuvorliklarini bir necha yilga bog'lab, budjetning bashorat qilinishi va barqarorligini oshiradi. 15. Hisobot davri soliq davridan nimasi bilan farq qilishi mumkin? A) Hisobot davri soliq organining rejalashtirish davridir B) U doimo soliq davridan uzunroq bo'ladi C) Hisobot davri faqat jismoniy shaxslarga taalluqli D) Soliq davri ichida oraliq hisobot topshiriladigan qism bo'lishi mumkin To'g'ri javob: D) Soliq davri ichida oraliq hisobot topshiriladigan qism bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Ayrim soliqlarda soliq davri bir necha hisobot davriga bo'linadi va har birining yakunida oraliq hisobot taqdim etiladi. 16. Monetar (pul-kredit) siyosatni kim amalga oshiradi? A) Moliya vazirligi qoshidagi g'aznachilik B) Hokimliklar C) Markaziy bank D) Soliq qo'mitasi To'g'ri javob: C) Markaziy bank ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 31 11. Yuridik shaxs soliq huquqbuzarligi sodir etsa, mansabdor shaxslar ham javobgar bo'lishi mumkinmi? A) Yo'q, har qanday holatda faqat korxonaning o'zi javob beradi B) Ha, aybi bo'lgan mansabdor shaxslar alohida javobgar bo'lishi mumkin C) Faqat oddiy xodimlar javob beradi, rahbarlar javob bermaydi D) Faqat korxona ta'sischisining oila a'zolari javob beradi To'g'ri javob: B) Ha, aybi bo'lgan mansabdor shaxslar alohida javobgar bo'lishi mumkin✔ Izoh: Korxona javobgarligi uning aybdor rahbarlari va mansabdor shaxslarining ma'muriy yoki jinoiy javobgarligini istisno qilmaydi. 12. Aylanmadan olinadigan soliq summasi umumiy holda qanday hisoblanadi? A) Soliq bazasi (aylanma) ga belgilangan stavkani qo'llash orqali B) Mol-mulk qiymatiga stavkani qo'llash orqali C) Foydaga stavkani qo'llash orqali D) Xodimlar soniga qat'iy summani ko'paytirish orqali To'g'ri javob: A) Soliq bazasi (aylanma) ga belgilangan stavkani qo'llash orqali ✔ Izoh: Aylanma solig'i soliq davridagi tushum (aylanma) ga faoliyat turiga mos stavkani qo'llash orqali hisoblanadi. 13. Soliq monitoringi qanday nazorat shakli hisoblanadi? A) Faqat tungi vaqtda o'tkaziladigan to'satdan reyd shakli B) Soliq to'lovchi bilan axborot almashish orqali doimiy nazorat qilish shakli C) Yilda bir marta o'tkaziladigan inventarizatsiya shakli D) Faqat sud orqali olib boriladigan tergov harakatlari shakli To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi bilan axborot almashish orqali doimiy nazorat qilish shakli ✔ Izoh: Soliq monitoringi soliq to'lovchi ma'lumotlariga elektron kirish va axborot almashish asosida joriy nazoratni amalga oshirishdir. 14. O'rta muddatli budjet rejalashtirishning afzalligi nimada? A) Xarajatlarni oldindan rejasiz amalga oshirishda B) Bir necha yillik prognoz orqali budjet barqarorligini oshirishda C) Soliqlarni bosqichma-bosqich to'liq bekor qilishda D) Budjetni har kuni qaytadan qabul qilish imkonini berishda To'g'ri javob: B) Bir necha yillik prognoz orqali budjet barqarorligini oshirishda ✔ Izoh: O'rta muddatli rejalashtirish siyosat ustuvorliklarini bir necha yilga bog'lab, budjetning bashorat qilinishi va barqarorligini oshiradi. 15. Hisobot davri soliq davridan nimasi bilan farq qilishi mumkin? A) Hisobot davri soliq organining rejalashtirish davridir B) U doimo soliq davridan uzunroq bo'ladi C) Hisobot davri faqat jismoniy shaxslarga taalluqli D) Soliq davri ichida oraliq hisobot topshiriladigan qism bo'lishi mumkin To'g'ri javob: D) Soliq davri ichida oraliq hisobot topshiriladigan qism bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Ayrim soliqlarda soliq davri bir necha hisobot davriga bo'linadi va har birining yakunida oraliq hisobot taqdim etiladi. 16. Monetar (pul-kredit) siyosatni kim amalga oshiradi? A) Moliya vazirligi qoshidagi g'aznachilik B) Hokimliklar C) Markaziy bank D) Soliq qo'mitasi To'g'ri javob: C) Markaziy bank ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 31 Izoh: Pul-kredit siyosatini Markaziy bank amalga oshiradi; uning asosiy maqsadi narxlar barqarorligini ta'minlash. 17. Soliq yukining o'tkazilishi (perelojeniye) nimani anglatadi? A) Soliq to'lovchini boshqa tumandagi soliq organida hisobga qo'yish uchun o'tkazishni B) Soliq bo'yicha mavjud qarzni shartnoma asosida boshqa korxonaga sotishni C) Soliq hisobotini va undagi ko'rsatkichlarni keyingi hisobot davriga ko'chirishni D) Soliq yukini narx orqali boshqa shaxsga, masalan iste'molchiga o'tkazishni To'g'ri javob: D) Soliq yukini narx orqali boshqa shaxsga, masalan iste'molchiga o'tkazishni✔ Izoh: Soliq yukining o'tkazilishi qonuniy to'lovchi soliq summasini narxlarni oshirish orqali xaridor yoki iste'molchiga o'tkazishidir. 18. Quyidagilardan qaysi biri foydali qazilmaga misol bo'la oladi? A) Tabiiy gaz B) Paxta tolasi C) Meva sharbati D) Bug'doy hosili To'g'ri javob: A) Tabiiy gaz ✔ Izoh: Tabiiy gaz, neft, oltin, mis, ko'mir kabi yer qa'ridan qazib olinadigan resurslar foydali qazilmalar hisoblanadi. 19. Soliq huquqbuzarligi deganda nima tushuniladi? A) Qonunda belgilangan soliq imtiyozidan asosli ravishda va qonuniy foydalanish B) Soliq hisobotini belgilangan muddatda va to'liq hajmda soliq organiga topshirish C) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy harakat yoki harakatsizlik D) Soliq qonunchiligini qo'llash bo'yicha soliq organiga tushuntirish so'rab murojaat qilish To'g'ri javob: C) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy harakat yoki ✔ harakatsizlik Izoh: Soliq qonunchiligi buzilishi bilan bog'liq, qonunda javobgarlik nazarda tutilgan g'ayriqonuniy harakat yoki harakatsizlik soliq huquqbuzarligi hisoblanadi. 20. Elektron hujjat aylanishi operatori nima? A) Elektron hujjat almashinuvi xizmatini ko'rsatuvchi tashkilot B) Naqd pul qabul qiluvchi bank kassiri C) Qog'oz xatlarni yetkazuvchi pochta tashuvchisi D) Hujjatlarni tekshiruvchi soliq inspektori To'g'ri javob: A) Elektron hujjat almashinuvi xizmatini ko'rsatuvchi tashkilot ✔ Izoh: Operatorlar soliq to'lovchilar o'rtasida elektron hisobvaraq-faktura va boshqa hujjatlar almashinuvini ta'minlovchi xizmatlar ko'rsatadi. 21. Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlikka tortishning asosiy sharti nima? A) Shaxsning aybi mavjudligi B) Huquqbuzarlik haqida gazetada yozilgani C) Soliq organining rejasi bajarilmagani D) Soliq to'lovchining boy ekanligi To'g'ri javob: A) Shaxsning aybi mavjudligi ✔ Izoh: Javobgarlikka faqat aybi aniqlangan shaxs tortiladi; aybsiz harakat uchun javobgarlik qo'llanilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 32 Izoh: Pul-kredit siyosatini Markaziy bank amalga oshiradi; uning asosiy maqsadi narxlar barqarorligini ta'minlash. 17. Soliq yukining o'tkazilishi (perelojeniye) nimani anglatadi? A) Soliq to'lovchini boshqa tumandagi soliq organida hisobga qo'yish uchun o'tkazishni B) Soliq bo'yicha mavjud qarzni shartnoma asosida boshqa korxonaga sotishni C) Soliq hisobotini va undagi ko'rsatkichlarni keyingi hisobot davriga ko'chirishni D) Soliq yukini narx orqali boshqa shaxsga, masalan iste'molchiga o'tkazishni To'g'ri javob: D) Soliq yukini narx orqali boshqa shaxsga, masalan iste'molchiga o'tkazishni✔ Izoh: Soliq yukining o'tkazilishi qonuniy to'lovchi soliq summasini narxlarni oshirish orqali xaridor yoki iste'molchiga o'tkazishidir. 18. Quyidagilardan qaysi biri foydali qazilmaga misol bo'la oladi? A) Tabiiy gaz B) Paxta tolasi C) Meva sharbati D) Bug'doy hosili To'g'ri javob: A) Tabiiy gaz ✔ Izoh: Tabiiy gaz, neft, oltin, mis, ko'mir kabi yer qa'ridan qazib olinadigan resurslar foydali qazilmalar hisoblanadi. 19. Soliq huquqbuzarligi deganda nima tushuniladi? A) Qonunda belgilangan soliq imtiyozidan asosli ravishda va qonuniy foydalanish B) Soliq hisobotini belgilangan muddatda va to'liq hajmda soliq organiga topshirish C) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy harakat yoki harakatsizlik D) Soliq qonunchiligini qo'llash bo'yicha soliq organiga tushuntirish so'rab murojaat qilish To'g'ri javob: C) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy harakat yoki ✔ harakatsizlik Izoh: Soliq qonunchiligi buzilishi bilan bog'liq, qonunda javobgarlik nazarda tutilgan g'ayriqonuniy harakat yoki harakatsizlik soliq huquqbuzarligi hisoblanadi. 20. Elektron hujjat aylanishi operatori nima? A) Elektron hujjat almashinuvi xizmatini ko'rsatuvchi tashkilot B) Naqd pul qabul qiluvchi bank kassiri C) Qog'oz xatlarni yetkazuvchi pochta tashuvchisi D) Hujjatlarni tekshiruvchi soliq inspektori To'g'ri javob: A) Elektron hujjat almashinuvi xizmatini ko'rsatuvchi tashkilot ✔ Izoh: Operatorlar soliq to'lovchilar o'rtasida elektron hisobvaraq-faktura va boshqa hujjatlar almashinuvini ta'minlovchi xizmatlar ko'rsatadi. 21. Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlikka tortishning asosiy sharti nima? A) Shaxsning aybi mavjudligi B) Huquqbuzarlik haqida gazetada yozilgani C) Soliq organining rejasi bajarilmagani D) Soliq to'lovchining boy ekanligi To'g'ri javob: A) Shaxsning aybi mavjudligi ✔ Izoh: Javobgarlikka faqat aybi aniqlangan shaxs tortiladi; aybsiz harakat uchun javobgarlik qo'llanilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 32 Izoh: Pul-kredit siyosatini Markaziy bank amalga oshiradi; uning asosiy maqsadi narxlar barqarorligini ta'minlash. 17. Soliq yukining o'tkazilishi (perelojeniye) nimani anglatadi? A) Soliq to'lovchini boshqa tumandagi soliq organida hisobga qo'yish uchun o'tkazishni B) Soliq bo'yicha mavjud qarzni shartnoma asosida boshqa korxonaga sotishni C) Soliq hisobotini va undagi ko'rsatkichlarni keyingi hisobot davriga ko'chirishni D) Soliq yukini narx orqali boshqa shaxsga, masalan iste'molchiga o'tkazishni To'g'ri javob: D) Soliq yukini narx orqali boshqa shaxsga, masalan iste'molchiga o'tkazishni✔ Izoh: Soliq yukining o'tkazilishi qonuniy to'lovchi soliq summasini narxlarni oshirish orqali xaridor yoki iste'molchiga o'tkazishidir. 18. Quyidagilardan qaysi biri foydali qazilmaga misol bo'la oladi? A) Tabiiy gaz B) Paxta tolasi C) Meva sharbati D) Bug'doy hosili To'g'ri javob: A) Tabiiy gaz ✔ Izoh: Tabiiy gaz, neft, oltin, mis, ko'mir kabi yer qa'ridan qazib olinadigan resurslar foydali qazilmalar hisoblanadi. 19. Soliq huquqbuzarligi deganda nima tushuniladi? A) Qonunda belgilangan soliq imtiyozidan asosli ravishda va qonuniy foydalanish B) Soliq hisobotini belgilangan muddatda va to'liq hajmda soliq organiga topshirish C) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy harakat yoki harakatsizlik D) Soliq qonunchiligini qo'llash bo'yicha soliq organiga tushuntirish so'rab murojaat qilish To'g'ri javob: C) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy harakat yoki ✔ harakatsizlik Izoh: Soliq qonunchiligi buzilishi bilan bog'liq, qonunda javobgarlik nazarda tutilgan g'ayriqonuniy harakat yoki harakatsizlik soliq huquqbuzarligi hisoblanadi. 20. Elektron hujjat aylanishi operatori nima? A) Elektron hujjat almashinuvi xizmatini ko'rsatuvchi tashkilot B) Naqd pul qabul qiluvchi bank kassiri C) Qog'oz xatlarni yetkazuvchi pochta tashuvchisi D) Hujjatlarni tekshiruvchi soliq inspektori To'g'ri javob: A) Elektron hujjat almashinuvi xizmatini ko'rsatuvchi tashkilot ✔ Izoh: Operatorlar soliq to'lovchilar o'rtasida elektron hisobvaraq-faktura va boshqa hujjatlar almashinuvini ta'minlovchi xizmatlar ko'rsatadi. 21. Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlikka tortishning asosiy sharti nima? A) Shaxsning aybi mavjudligi B) Huquqbuzarlik haqida gazetada yozilgani C) Soliq organining rejasi bajarilmagani D) Soliq to'lovchining boy ekanligi To'g'ri javob: A) Shaxsning aybi mavjudligi ✔ Izoh: Javobgarlikka faqat aybi aniqlangan shaxs tortiladi; aybsiz harakat uchun javobgarlik qo'llanilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 32 22. Soliq huquqbuzarliklari uchun javobgarlikning qaysi turlari mavjud? A) Faqat intizomiy javobgarlik B) Moliyaviy, ma'muriy va jinoiy javobgarlik C) Faqat fuqarolik-huquqiy javobgarlik D) Faqat axloqiy javobgarlik To'g'ri javob: B) Moliyaviy, ma'muriy va jinoiy javobgarlik✔ Izoh: Soliq qonunchiligini buzish moliyaviy sanksiya, ma'muriy jarima yoki og'ir hollarda jinoiy javobgarlikka olib keladi. 23. Elektron hujjatni saqlash muddati qanday belgilanadi? A) Faqat soliq to'lovchi xohlagancha, cheklovsiz belgilanadi B) Xuddi shu turdagi qog'oz hujjatlar uchun belgilangan muddatlar kabi C) Elektron hujjatlar umuman saqlanmaydi, darhol o'chiriladi D) Elektron hujjat faqat yuborilgan kuni saqlanadi To'g'ri javob: B) Xuddi shu turdagi qog'oz hujjatlar uchun belgilangan muddatlar kabi ✔ Izoh: Elektron hujjatlar qog'oz hujjatlar uchun belgilangan saqlash muddatlariga muvofiq saqlanishi kerak. 24. Mol-mulk solig'ining iqtisodiy vazifasi nima? A) Milliy valyuta kursini barqarorlashtirish va inflyatsiyani pasaytirish B) Ko'chmas mulkdan foydalanuvchi korxonalarda xodimlar ish haqini oshirish C) Mamlakatdan tovarlar eksportini cheklash va ichki bozorni himoya qilish D) Ko'chmas mulkdan samarali foydalanishni rag'batlantirish va mahalliy budjetni to'ldirish To'g'ri javob: D) Ko'chmas mulkdan samarali foydalanishni rag'batlantirish va mahalliy budjetni ✔ to'ldirish Izoh: Mol-mulk solig'i mahalliy budjetlarning muhim daromad manbai bo'lib, foydalanilmayotgan mulkni saqlashni qimmatlashtirib, undan samarali foydalanishga undaydi. 25. Kredit bo'yicha to'langan foizlar foyda solig'ida qanday hisobga olinishi mumkin? A) Hech qachon chegirilmaydi, chunki foizlar soliq to'langandan keyingi foydadan to'lanadi B) Qonunda belgilangan shartlar va cheklovlar bilan chegiriladigan xarajat sifatida C) Kredit bo'yicha to'langan foizlar soliq to'lovchining jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi D) Faqat jismoniy shaxslar uchun, ular olgan iste'mol kreditlari bo'yicha chegiriladi To'g'ri javob: B) Qonunda belgilangan shartlar va cheklovlar bilan chegiriladigan xarajat sifatida ✔ Izoh: Tadbirkorlik faoliyati uchun olingan qarzlar bo'yicha foizlar, Soliq kodeksida belgilangan cheklovlarni hisobga olgan holda, chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi. 26. Nazorat qilinadigan chet el kompaniyasi qoidalarining maqsadi nima? A) Rezidentlarning chet elga tovar eksport qilishini va valyuta tushumini rag'batlantirish B) Chet el kompaniyalariga O'zbekistonda investitsiya kiritgani uchun maxsus soliq imtiyozlari va kafolatlar berish C) Chet el investorlari va ularning kompaniyalarini O'zbekistonda davlat ro'yxatidan o'tkazish D) Rezidentlar nazoratidagi chet el kompaniyalarida foydani soliqsiz to'plab qo'yishning oldini olish To'g'ri javob: D) Rezidentlar nazoratidagi chet el kompaniyalarida foydani soliqsiz to'plab ✔ qo'yishning oldini olish Izoh: Bu qoidalar rezidentlar past soliqli yurisdiksiyalardagi kompaniyalarda foydani taqsimlamasdan saqlab, soliqdan qochishining oldini oladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 33 22. Soliq huquqbuzarliklari uchun javobgarlikning qaysi turlari mavjud? A) Faqat intizomiy javobgarlik B) Moliyaviy, ma'muriy va jinoiy javobgarlik C) Faqat fuqarolik-huquqiy javobgarlik D) Faqat axloqiy javobgarlik To'g'ri javob: B) Moliyaviy, ma'muriy va jinoiy javobgarlik✔ Izoh: Soliq qonunchiligini buzish moliyaviy sanksiya, ma'muriy jarima yoki og'ir hollarda jinoiy javobgarlikka olib keladi. 23. Elektron hujjatni saqlash muddati qanday belgilanadi? A) Faqat soliq to'lovchi xohlagancha, cheklovsiz belgilanadi B) Xuddi shu turdagi qog'oz hujjatlar uchun belgilangan muddatlar kabi C) Elektron hujjatlar umuman saqlanmaydi, darhol o'chiriladi D) Elektron hujjat faqat yuborilgan kuni saqlanadi To'g'ri javob: B) Xuddi shu turdagi qog'oz hujjatlar uchun belgilangan muddatlar kabi ✔ Izoh: Elektron hujjatlar qog'oz hujjatlar uchun belgilangan saqlash muddatlariga muvofiq saqlanishi kerak. 24. Mol-mulk solig'ining iqtisodiy vazifasi nima? A) Milliy valyuta kursini barqarorlashtirish va inflyatsiyani pasaytirish B) Ko'chmas mulkdan foydalanuvchi korxonalarda xodimlar ish haqini oshirish C) Mamlakatdan tovarlar eksportini cheklash va ichki bozorni himoya qilish D) Ko'chmas mulkdan samarali foydalanishni rag'batlantirish va mahalliy budjetni to'ldirish To'g'ri javob: D) Ko'chmas mulkdan samarali foydalanishni rag'batlantirish va mahalliy budjetni ✔ to'ldirish Izoh: Mol-mulk solig'i mahalliy budjetlarning muhim daromad manbai bo'lib, foydalanilmayotgan mulkni saqlashni qimmatlashtirib, undan samarali foydalanishga undaydi. 25. Kredit bo'yicha to'langan foizlar foyda solig'ida qanday hisobga olinishi mumkin? A) Hech qachon chegirilmaydi, chunki foizlar soliq to'langandan keyingi foydadan to'lanadi B) Qonunda belgilangan shartlar va cheklovlar bilan chegiriladigan xarajat sifatida C) Kredit bo'yicha to'langan foizlar soliq to'lovchining jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi D) Faqat jismoniy shaxslar uchun, ular olgan iste'mol kreditlari bo'yicha chegiriladi To'g'ri javob: B) Qonunda belgilangan shartlar va cheklovlar bilan chegiriladigan xarajat sifatida ✔ Izoh: Tadbirkorlik faoliyati uchun olingan qarzlar bo'yicha foizlar, Soliq kodeksida belgilangan cheklovlarni hisobga olgan holda, chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi. 26. Nazorat qilinadigan chet el kompaniyasi qoidalarining maqsadi nima? A) Rezidentlarning chet elga tovar eksport qilishini va valyuta tushumini rag'batlantirish B) Chet el kompaniyalariga O'zbekistonda investitsiya kiritgani uchun maxsus soliq imtiyozlari va kafolatlar berish C) Chet el investorlari va ularning kompaniyalarini O'zbekistonda davlat ro'yxatidan o'tkazish D) Rezidentlar nazoratidagi chet el kompaniyalarida foydani soliqsiz to'plab qo'yishning oldini olish To'g'ri javob: D) Rezidentlar nazoratidagi chet el kompaniyalarida foydani soliqsiz to'plab ✔ qo'yishning oldini olish Izoh: Bu qoidalar rezidentlar past soliqli yurisdiksiyalardagi kompaniyalarda foydani taqsimlamasdan saqlab, soliqdan qochishining oldini oladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 33 22. Soliq huquqbuzarliklari uchun javobgarlikning qaysi turlari mavjud? A) Faqat intizomiy javobgarlik B) Moliyaviy, ma'muriy va jinoiy javobgarlik C) Faqat fuqarolik-huquqiy javobgarlik D) Faqat axloqiy javobgarlik To'g'ri javob: B) Moliyaviy, ma'muriy va jinoiy javobgarlik✔ Izoh: Soliq qonunchiligini buzish moliyaviy sanksiya, ma'muriy jarima yoki og'ir hollarda jinoiy javobgarlikka olib keladi. 23. Elektron hujjatni saqlash muddati qanday belgilanadi? A) Faqat soliq to'lovchi xohlagancha, cheklovsiz belgilanadi B) Xuddi shu turdagi qog'oz hujjatlar uchun belgilangan muddatlar kabi C) Elektron hujjatlar umuman saqlanmaydi, darhol o'chiriladi D) Elektron hujjat faqat yuborilgan kuni saqlanadi To'g'ri javob: B) Xuddi shu turdagi qog'oz hujjatlar uchun belgilangan muddatlar kabi ✔ Izoh: Elektron hujjatlar qog'oz hujjatlar uchun belgilangan saqlash muddatlariga muvofiq saqlanishi kerak. 24. Mol-mulk solig'ining iqtisodiy vazifasi nima? A) Milliy valyuta kursini barqarorlashtirish va inflyatsiyani pasaytirish B) Ko'chmas mulkdan foydalanuvchi korxonalarda xodimlar ish haqini oshirish C) Mamlakatdan tovarlar eksportini cheklash va ichki bozorni himoya qilish D) Ko'chmas mulkdan samarali foydalanishni rag'batlantirish va mahalliy budjetni to'ldirish To'g'ri javob: D) Ko'chmas mulkdan samarali foydalanishni rag'batlantirish va mahalliy budjetni ✔ to'ldirish Izoh: Mol-mulk solig'i mahalliy budjetlarning muhim daromad manbai bo'lib, foydalanilmayotgan mulkni saqlashni qimmatlashtirib, undan samarali foydalanishga undaydi. 25. Kredit bo'yicha to'langan foizlar foyda solig'ida qanday hisobga olinishi mumkin? A) Hech qachon chegirilmaydi, chunki foizlar soliq to'langandan keyingi foydadan to'lanadi B) Qonunda belgilangan shartlar va cheklovlar bilan chegiriladigan xarajat sifatida C) Kredit bo'yicha to'langan foizlar soliq to'lovchining jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi D) Faqat jismoniy shaxslar uchun, ular olgan iste'mol kreditlari bo'yicha chegiriladi To'g'ri javob: B) Qonunda belgilangan shartlar va cheklovlar bilan chegiriladigan xarajat sifatida ✔ Izoh: Tadbirkorlik faoliyati uchun olingan qarzlar bo'yicha foizlar, Soliq kodeksida belgilangan cheklovlarni hisobga olgan holda, chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi. 26. Nazorat qilinadigan chet el kompaniyasi qoidalarining maqsadi nima? A) Rezidentlarning chet elga tovar eksport qilishini va valyuta tushumini rag'batlantirish B) Chet el kompaniyalariga O'zbekistonda investitsiya kiritgani uchun maxsus soliq imtiyozlari va kafolatlar berish C) Chet el investorlari va ularning kompaniyalarini O'zbekistonda davlat ro'yxatidan o'tkazish D) Rezidentlar nazoratidagi chet el kompaniyalarida foydani soliqsiz to'plab qo'yishning oldini olish To'g'ri javob: D) Rezidentlar nazoratidagi chet el kompaniyalarida foydani soliqsiz to'plab ✔ qo'yishning oldini olish Izoh: Bu qoidalar rezidentlar past soliqli yurisdiksiyalardagi kompaniyalarda foydani taqsimlamasdan saqlab, soliqdan qochishining oldini oladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 33 27. Soliqqa tortish obyekti va soliq bazasining farqi qaysi javobda to'g'ri ko'rsatilgan? A) Obyekt soliq stavkasini, baza esa soliq hisoblanadigan soliq davrini bildiradi B) Obyekt va baza bir xil tushuncha bo'lib, qonunda sinonim sifatida ishlatiladi C) Obyekt soliq to'lovchining o'zi, baza esa soliqni undiruvchi soliq organi hisoblanadi D) Obyekt soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi holat, baza esa uning o'lchanadigan ifodasi To'g'ri javob: D) Obyekt soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi holat, baza esa uning ✔ o'lchanadigan ifodasi Izoh: Masalan, foyda solig'ida obyekt foyda olish faktining o'zi, baza esa shu foydaning pul ifodasidagi miqdoridir. 28. Yer solig'i maqsadida yerlar qanday asosiy guruhlarga ajratiladi? A) Qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan va qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlarga B) Ichki hududdagi yerlarga va davlat chegarasi bo'ylab joylashgan tashqi yerlarga C) Davlat mulkidagi yerlarga va xorijiy davlatlarga tegishli yerlarga D) Shahar mahallalaridagi va qishloq mahallalaridagi yerlarga, joylashuviga ko'ra To'g'ri javob: A) Qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan va qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlarga ✔ Izoh: Yer solig'ini hisoblash tartibi qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan va mo'ljallanmagan yerlar uchun farqlanadi. 29. Ish beruvchi xodimga ish haqi to'layotganda jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ini ushlab qolsa, u qanday maqomda harakat qiladi? A) Kafil B) Soliq agenti C) Soliq organi D) Soliq maslahatchisi To'g'ri javob: B) Soliq agenti ✔ Izoh: Ish beruvchi daromad to'lash manbaida soliqni ushlab qolib budjetga o'tkazgani uchun soliq agenti hisoblanadi. 30. Davlat budjeti tizimi nuqtai nazaridan soliqlar qayerga tushadi? A) Faqat soliq organlarining moddiy rag'batlantirish uchun ichki jamg'armasiga B) Faqat soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banklarining hisobvaraqlariga C) Faqat xalqaro moliya tashkilotlari va donor davlatlarning hisobiga D) Respublika budjeti va mahalliy budjetlarga belgilangan normativlar bo'yicha To'g'ri javob: D) Respublika budjeti va mahalliy budjetlarga belgilangan normativlar bo'yicha ✔ Izoh: Soliq tushumlari Davlat budjeti tarkibidagi respublika va mahalliy budjetlar o'rtasida qonunda belgilangan tartibda taqsimlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 34 27. Soliqqa tortish obyekti va soliq bazasining farqi qaysi javobda to'g'ri ko'rsatilgan? A) Obyekt soliq stavkasini, baza esa soliq hisoblanadigan soliq davrini bildiradi B) Obyekt va baza bir xil tushuncha bo'lib, qonunda sinonim sifatida ishlatiladi C) Obyekt soliq to'lovchining o'zi, baza esa soliqni undiruvchi soliq organi hisoblanadi D) Obyekt soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi holat, baza esa uning o'lchanadigan ifodasi To'g'ri javob: D) Obyekt soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi holat, baza esa uning ✔ o'lchanadigan ifodasi Izoh: Masalan, foyda solig'ida obyekt foyda olish faktining o'zi, baza esa shu foydaning pul ifodasidagi miqdoridir. 28. Yer solig'i maqsadida yerlar qanday asosiy guruhlarga ajratiladi? A) Qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan va qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlarga B) Ichki hududdagi yerlarga va davlat chegarasi bo'ylab joylashgan tashqi yerlarga C) Davlat mulkidagi yerlarga va xorijiy davlatlarga tegishli yerlarga D) Shahar mahallalaridagi va qishloq mahallalaridagi yerlarga, joylashuviga ko'ra To'g'ri javob: A) Qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan va qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlarga ✔ Izoh: Yer solig'ini hisoblash tartibi qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan va mo'ljallanmagan yerlar uchun farqlanadi. 29. Ish beruvchi xodimga ish haqi to'layotganda jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ini ushlab qolsa, u qanday maqomda harakat qiladi? A) Kafil B) Soliq agenti C) Soliq organi D) Soliq maslahatchisi To'g'ri javob: B) Soliq agenti ✔ Izoh: Ish beruvchi daromad to'lash manbaida soliqni ushlab qolib budjetga o'tkazgani uchun soliq agenti hisoblanadi. 30. Davlat budjeti tizimi nuqtai nazaridan soliqlar qayerga tushadi? A) Faqat soliq organlarining moddiy rag'batlantirish uchun ichki jamg'armasiga B) Faqat soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banklarining hisobvaraqlariga C) Faqat xalqaro moliya tashkilotlari va donor davlatlarning hisobiga D) Respublika budjeti va mahalliy budjetlarga belgilangan normativlar bo'yicha To'g'ri javob: D) Respublika budjeti va mahalliy budjetlarga belgilangan normativlar bo'yicha ✔ Izoh: Soliq tushumlari Davlat budjeti tarkibidagi respublika va mahalliy budjetlar o'rtasida qonunda belgilangan tartibda taqsimlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 34 27. Soliqqa tortish obyekti va soliq bazasining farqi qaysi javobda to'g'ri ko'rsatilgan? A) Obyekt soliq stavkasini, baza esa soliq hisoblanadigan soliq davrini bildiradi B) Obyekt va baza bir xil tushuncha bo'lib, qonunda sinonim sifatida ishlatiladi C) Obyekt soliq to'lovchining o'zi, baza esa soliqni undiruvchi soliq organi hisoblanadi D) Obyekt soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi holat, baza esa uning o'lchanadigan ifodasi To'g'ri javob: D) Obyekt soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi holat, baza esa uning ✔ o'lchanadigan ifodasi Izoh: Masalan, foyda solig'ida obyekt foyda olish faktining o'zi, baza esa shu foydaning pul ifodasidagi miqdoridir. 28. Yer solig'i maqsadida yerlar qanday asosiy guruhlarga ajratiladi? A) Qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan va qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlarga B) Ichki hududdagi yerlarga va davlat chegarasi bo'ylab joylashgan tashqi yerlarga C) Davlat mulkidagi yerlarga va xorijiy davlatlarga tegishli yerlarga D) Shahar mahallalaridagi va qishloq mahallalaridagi yerlarga, joylashuviga ko'ra To'g'ri javob: A) Qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan va qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlarga ✔ Izoh: Yer solig'ini hisoblash tartibi qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan va mo'ljallanmagan yerlar uchun farqlanadi. 29. Ish beruvchi xodimga ish haqi to'layotganda jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ini ushlab qolsa, u qanday maqomda harakat qiladi? A) Kafil B) Soliq agenti C) Soliq organi D) Soliq maslahatchisi To'g'ri javob: B) Soliq agenti ✔ Izoh: Ish beruvchi daromad to'lash manbaida soliqni ushlab qolib budjetga o'tkazgani uchun soliq agenti hisoblanadi. 30. Davlat budjeti tizimi nuqtai nazaridan soliqlar qayerga tushadi? A) Faqat soliq organlarining moddiy rag'batlantirish uchun ichki jamg'armasiga B) Faqat soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banklarining hisobvaraqlariga C) Faqat xalqaro moliya tashkilotlari va donor davlatlarning hisobiga D) Respublika budjeti va mahalliy budjetlarga belgilangan normativlar bo'yicha To'g'ri javob: D) Respublika budjeti va mahalliy budjetlarga belgilangan normativlar bo'yicha ✔ Izoh: Soliq tushumlari Davlat budjeti tarkibidagi respublika va mahalliy budjetlar o'rtasida qonunda belgilangan tartibda taqsimlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 34 6-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchining huquqlaridan biri qaysi? A) Soliqni o'zi uchun qulay bo'lgan va o'zi tanlagan stavkada hisoblash B) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish C) Soliq hisobotini istalgan vaqtda va hech qanday asos ko'rsatmasdan topshirmaslik D) Soliq organlariga o'zida soliq tekshiruvini o'tkazishni har qanday holatda taqiqlash To'g'ri javob: B) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlaridan amaldagi soliqlar, soliq qonunchiligi va uni qo'llash bo'yicha bepul axborot va yozma tushuntirishlar olish huquqiga ega. 2. Nima uchun soliq hisobida daromad va xarajatlarni hujjatlar bilan tasdiqlash talab qilinadi? A) Soliq hisobotini topshirish muddatini kechiktirish va uzaytirish uchun B) Korxonadagi hujjatlar soni ko'p bo'lishi va arxiv to'ldirilishi uchun C) Soliq to'lovchi uchun qo'llanadigan soliq stavkasini oshirish uchun D) Soliq bazasining ishonchliligini va tekshirish imkoniyatini ta'minlash uchun To'g'ri javob: D) Soliq bazasining ishonchliligini va tekshirish imkoniyatini ta'minlash uchun ✔ Izoh: Hujjat bilan tasdiqlanmagan xarajatlar soliq bazasini kamaytira olmaydi, chunki ularning haqiqatda amalga oshirilganini tekshirib bo'lmaydi. 3. Regressiv soliq qanday tavsiflanadi? A) Daromad oshishi bilan soliqning daromaddagi ulushi ham oshadi B) Har qanday daromad darajasida soliq ulushi bir xil bo'ladi C) Faqat yuqori daromadlarga soliq solinib, qolganlari ozod D) Daromad oshishi bilan soliqning daromaddagi ulushi kamayib boradi To'g'ri javob: D) Daromad oshishi bilan soliqning daromaddagi ulushi kamayib boradi ✔ Izoh: Regressiv soliqda yuqori daromadli shaxslar daromadining kichikroq ulushini soliq sifatida to'laydi. 4. Virtual kassa deganda nima tushuniladi? A) Soliq organidagi hisobotlar va hujjatlar saqlanadigan elektron arxiv xonasi B) Alohida qurilma o'rniga dasturiy ta'minot ko'rinishidagi nazorat-kassa vositasi C) Faqat kompyuter o'yini ilovasidagi o'yin valyutasi bilan ishlaydigan kassa D) Tijorat bankining naqd pul va qimmatliklarni saqlash uchun mo'ljallangan maxsus xonasi To'g'ri javob: B) Alohida qurilma o'rniga dasturiy ta'minot ko'rinishidagi nazorat-kassa vositasi ✔ Izoh: Virtual kassa savdo va xizmat ko'rsatishda chek berish va ma'lumotlarni soliq organiga uzatish uchun qo'llanadigan dasturiy NKM shaklidir. 5. Chegaraviy xarajat nima? A) Qo'shimcha bir birlik mahsulot tufayli umumiy xarajatlarning o'sishi B) Korxona tomonidan to'lanadigan soliqlar bo'yicha xarajatlar C) Ishlab chiqarilgan mahsulot birligiga to'g'ri keladigan o'rtacha xarajat D) Ishlab chiqarish hajmiga bog'liq bo'lmagan doimiy xarajatlar To'g'ri javob: A) Qo'shimcha bir birlik mahsulot tufayli umumiy xarajatlarning o'sishi ✔ Izoh: Chegaraviy xarajat ishlab chiqarish hajmini bir birlikka oshirganda umumiy xarajatlarning qanchaga o'zgarishini ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 35 6-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchining huquqlaridan biri qaysi? A) Soliqni o'zi uchun qulay bo'lgan va o'zi tanlagan stavkada hisoblash B) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish C) Soliq hisobotini istalgan vaqtda va hech qanday asos ko'rsatmasdan topshirmaslik D) Soliq organlariga o'zida soliq tekshiruvini o'tkazishni har qanday holatda taqiqlash To'g'ri javob: B) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlaridan amaldagi soliqlar, soliq qonunchiligi va uni qo'llash bo'yicha bepul axborot va yozma tushuntirishlar olish huquqiga ega. 2. Nima uchun soliq hisobida daromad va xarajatlarni hujjatlar bilan tasdiqlash talab qilinadi? A) Soliq hisobotini topshirish muddatini kechiktirish va uzaytirish uchun B) Korxonadagi hujjatlar soni ko'p bo'lishi va arxiv to'ldirilishi uchun C) Soliq to'lovchi uchun qo'llanadigan soliq stavkasini oshirish uchun D) Soliq bazasining ishonchliligini va tekshirish imkoniyatini ta'minlash uchun To'g'ri javob: D) Soliq bazasining ishonchliligini va tekshirish imkoniyatini ta'minlash uchun ✔ Izoh: Hujjat bilan tasdiqlanmagan xarajatlar soliq bazasini kamaytira olmaydi, chunki ularning haqiqatda amalga oshirilganini tekshirib bo'lmaydi. 3. Regressiv soliq qanday tavsiflanadi? A) Daromad oshishi bilan soliqning daromaddagi ulushi ham oshadi B) Har qanday daromad darajasida soliq ulushi bir xil bo'ladi C) Faqat yuqori daromadlarga soliq solinib, qolganlari ozod D) Daromad oshishi bilan soliqning daromaddagi ulushi kamayib boradi To'g'ri javob: D) Daromad oshishi bilan soliqning daromaddagi ulushi kamayib boradi ✔ Izoh: Regressiv soliqda yuqori daromadli shaxslar daromadining kichikroq ulushini soliq sifatida to'laydi. 4. Virtual kassa deganda nima tushuniladi? A) Soliq organidagi hisobotlar va hujjatlar saqlanadigan elektron arxiv xonasi B) Alohida qurilma o'rniga dasturiy ta'minot ko'rinishidagi nazorat-kassa vositasi C) Faqat kompyuter o'yini ilovasidagi o'yin valyutasi bilan ishlaydigan kassa D) Tijorat bankining naqd pul va qimmatliklarni saqlash uchun mo'ljallangan maxsus xonasi To'g'ri javob: B) Alohida qurilma o'rniga dasturiy ta'minot ko'rinishidagi nazorat-kassa vositasi ✔ Izoh: Virtual kassa savdo va xizmat ko'rsatishda chek berish va ma'lumotlarni soliq organiga uzatish uchun qo'llanadigan dasturiy NKM shaklidir. 5. Chegaraviy xarajat nima? A) Qo'shimcha bir birlik mahsulot tufayli umumiy xarajatlarning o'sishi B) Korxona tomonidan to'lanadigan soliqlar bo'yicha xarajatlar C) Ishlab chiqarilgan mahsulot birligiga to'g'ri keladigan o'rtacha xarajat D) Ishlab chiqarish hajmiga bog'liq bo'lmagan doimiy xarajatlar To'g'ri javob: A) Qo'shimcha bir birlik mahsulot tufayli umumiy xarajatlarning o'sishi ✔ Izoh: Chegaraviy xarajat ishlab chiqarish hajmini bir birlikka oshirganda umumiy xarajatlarning qanchaga o'zgarishini ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 35 6-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchining huquqlaridan biri qaysi? A) Soliqni o'zi uchun qulay bo'lgan va o'zi tanlagan stavkada hisoblash B) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish C) Soliq hisobotini istalgan vaqtda va hech qanday asos ko'rsatmasdan topshirmaslik D) Soliq organlariga o'zida soliq tekshiruvini o'tkazishni har qanday holatda taqiqlash To'g'ri javob: B) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlaridan amaldagi soliqlar, soliq qonunchiligi va uni qo'llash bo'yicha bepul axborot va yozma tushuntirishlar olish huquqiga ega. 2. Nima uchun soliq hisobida daromad va xarajatlarni hujjatlar bilan tasdiqlash talab qilinadi? A) Soliq hisobotini topshirish muddatini kechiktirish va uzaytirish uchun B) Korxonadagi hujjatlar soni ko'p bo'lishi va arxiv to'ldirilishi uchun C) Soliq to'lovchi uchun qo'llanadigan soliq stavkasini oshirish uchun D) Soliq bazasining ishonchliligini va tekshirish imkoniyatini ta'minlash uchun To'g'ri javob: D) Soliq bazasining ishonchliligini va tekshirish imkoniyatini ta'minlash uchun ✔ Izoh: Hujjat bilan tasdiqlanmagan xarajatlar soliq bazasini kamaytira olmaydi, chunki ularning haqiqatda amalga oshirilganini tekshirib bo'lmaydi. 3. Regressiv soliq qanday tavsiflanadi? A) Daromad oshishi bilan soliqning daromaddagi ulushi ham oshadi B) Har qanday daromad darajasida soliq ulushi bir xil bo'ladi C) Faqat yuqori daromadlarga soliq solinib, qolganlari ozod D) Daromad oshishi bilan soliqning daromaddagi ulushi kamayib boradi To'g'ri javob: D) Daromad oshishi bilan soliqning daromaddagi ulushi kamayib boradi ✔ Izoh: Regressiv soliqda yuqori daromadli shaxslar daromadining kichikroq ulushini soliq sifatida to'laydi. 4. Virtual kassa deganda nima tushuniladi? A) Soliq organidagi hisobotlar va hujjatlar saqlanadigan elektron arxiv xonasi B) Alohida qurilma o'rniga dasturiy ta'minot ko'rinishidagi nazorat-kassa vositasi C) Faqat kompyuter o'yini ilovasidagi o'yin valyutasi bilan ishlaydigan kassa D) Tijorat bankining naqd pul va qimmatliklarni saqlash uchun mo'ljallangan maxsus xonasi To'g'ri javob: B) Alohida qurilma o'rniga dasturiy ta'minot ko'rinishidagi nazorat-kassa vositasi ✔ Izoh: Virtual kassa savdo va xizmat ko'rsatishda chek berish va ma'lumotlarni soliq organiga uzatish uchun qo'llanadigan dasturiy NKM shaklidir. 5. Chegaraviy xarajat nima? A) Qo'shimcha bir birlik mahsulot tufayli umumiy xarajatlarning o'sishi B) Korxona tomonidan to'lanadigan soliqlar bo'yicha xarajatlar C) Ishlab chiqarilgan mahsulot birligiga to'g'ri keladigan o'rtacha xarajat D) Ishlab chiqarish hajmiga bog'liq bo'lmagan doimiy xarajatlar To'g'ri javob: A) Qo'shimcha bir birlik mahsulot tufayli umumiy xarajatlarning o'sishi ✔ Izoh: Chegaraviy xarajat ishlab chiqarish hajmini bir birlikka oshirganda umumiy xarajatlarning qanchaga o'zgarishini ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 35 6. Sintetik hisob va analitik hisobning farqi nimada? A) Analitik umumlashgan, sintetik esa batafsil ma'lumotlarni beradi B) Ular bir xil hisob bo'lib, faqat nomlanishi bilan farq qiladi C) Sintetik umumlashgan ko'rsatkichlarni, analitik esa batafsil ma'lumotlarni beradi D) Sintetik hisob faqat qog'ozda, analitik esa faqat elektron yuritiladi To'g'ri javob: C) Sintetik umumlashgan ko'rsatkichlarni, analitik esa batafsil ma'lumotlarni beradi✔ Izoh: Sintetik hisob umumlashgan schyotlarda, analitik hisob esa ularning ichida batafsil ko'rsatkichlarda yuritiladi. 7. Ustav kapitali nima? A) Korxonaning tijorat bankidan olgan uzoq muddatli krediti B) Korxonaning budjet oldidagi soliq qarzi C) Ta'sischilar korxona faoliyati uchun kiritgan mablag'lar D) Xaridorlarning korxonaga to'lanmagan qarzi To'g'ri javob: C) Ta'sischilar korxona faoliyati uchun kiritgan mablag'lar ✔ Izoh: Ustav kapitali — ta'sischilar (aksiyadorlar) tomonidan korxonani tashkil etish va faoliyati uchun kiritilgan mablag'lar. 8. Soliq to'lovchi tekshiruv dalolatnomasini imzolashdan bosh tortsa, nima bo'ladi? A) Aniqlangan soliq qarzi to'liq kechiriladi B) Tekshiruvchi intizomiy javobgarlikka tortiladi C) Tekshiruv natijalari avtomatik ravishda bekor bo'ladi D) Dalolatnomada bu haqda qayd qilinadi va u kuchini yo'qotmaydi To'g'ri javob: D) Dalolatnomada bu haqda qayd qilinadi va u kuchini yo'qotmaydi ✔ Izoh: Imzolashdan bosh tortish dalolatnomada qayd etiladi, ammo bu tekshiruv natijalarini bekor qilmaydi. 9. Jismoniy shaxsning mol-mulkni sotishdan olgan daromadi umumiy qoidaga ko'ra qanday aniqlanadi? A) Sotish narxining to'liq summasi sifatida, sotib olish xarajatlari chegirilmasdan B) Sotish narxi va hujjatlar bilan tasdiqlangan sotib olish xarajatlari o'rtasidagi farq sifatida C) Faqat mol-mulkning kadastr qiymati sifatida, shartnoma narxidan qat'i nazar aniqlanadi D) Faqat mol-mulkni sotib olish narxi sifatida, sotish narxidan qat'i nazar aniqlanadi To'g'ri javob: B) Sotish narxi va hujjatlar bilan tasdiqlangan sotib olish xarajatlari o'rtasidagi farq ✔ sifatida Izoh: Mol-mulkni sotishdan olingan daromad sotish summasi va hujjatlar bilan tasdiqlangan sotib olish xarajatlari o'rtasidagi ijobiy farq sifatida aniqlanadi; imtiyozlar alohida belgilanadi. 10. To'lov balansi nimani aks ettiradi? A) Mamlakatning xorij bilan amalga oshirilgan iqtisodiy operatsiyalarini B) Tijorat banklari bergan kreditlarning umumiy hajmini C) Davlat budjetining yillik daromad va xarajatlarini D) Alohida olingan korxonaning moliyaviy holatini To'g'ri javob: A) Mamlakatning xorij bilan amalga oshirilgan iqtisodiy operatsiyalarini ✔ Izoh: To'lov balansi rezidentlar va norezidentlar o'rtasidagi tovar, xizmat, daromad va kapital harakatining tizimli hisobidir. 11. Davlat xizmatchisi uchun «qonun ustuvorligi» tamoyili nimani anglatadi? A) Qonunlar faqat oddiy fuqarolarga taalluqli ekanini B) Rahbarning har qanday ko'rsatmasi qonundan ustun ekanini C) Har qanday qaror va harakat qonunga muvofiq bo'lishi kerakligini D) Xizmatchining shaxsiy fikri qonundan muhimroq ekanini To'g'ri javob: C) Har qanday qaror va harakat qonunga muvofiq bo'lishi kerakligini ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 36 6. Sintetik hisob va analitik hisobning farqi nimada? A) Analitik umumlashgan, sintetik esa batafsil ma'lumotlarni beradi B) Ular bir xil hisob bo'lib, faqat nomlanishi bilan farq qiladi C) Sintetik umumlashgan ko'rsatkichlarni, analitik esa batafsil ma'lumotlarni beradi D) Sintetik hisob faqat qog'ozda, analitik esa faqat elektron yuritiladi To'g'ri javob: C) Sintetik umumlashgan ko'rsatkichlarni, analitik esa batafsil ma'lumotlarni beradi✔ Izoh: Sintetik hisob umumlashgan schyotlarda, analitik hisob esa ularning ichida batafsil ko'rsatkichlarda yuritiladi. 7. Ustav kapitali nima? A) Korxonaning tijorat bankidan olgan uzoq muddatli krediti B) Korxonaning budjet oldidagi soliq qarzi C) Ta'sischilar korxona faoliyati uchun kiritgan mablag'lar D) Xaridorlarning korxonaga to'lanmagan qarzi To'g'ri javob: C) Ta'sischilar korxona faoliyati uchun kiritgan mablag'lar ✔ Izoh: Ustav kapitali — ta'sischilar (aksiyadorlar) tomonidan korxonani tashkil etish va faoliyati uchun kiritilgan mablag'lar. 8. Soliq to'lovchi tekshiruv dalolatnomasini imzolashdan bosh tortsa, nima bo'ladi? A) Aniqlangan soliq qarzi to'liq kechiriladi B) Tekshiruvchi intizomiy javobgarlikka tortiladi C) Tekshiruv natijalari avtomatik ravishda bekor bo'ladi D) Dalolatnomada bu haqda qayd qilinadi va u kuchini yo'qotmaydi To'g'ri javob: D) Dalolatnomada bu haqda qayd qilinadi va u kuchini yo'qotmaydi ✔ Izoh: Imzolashdan bosh tortish dalolatnomada qayd etiladi, ammo bu tekshiruv natijalarini bekor qilmaydi. 9. Jismoniy shaxsning mol-mulkni sotishdan olgan daromadi umumiy qoidaga ko'ra qanday aniqlanadi? A) Sotish narxining to'liq summasi sifatida, sotib olish xarajatlari chegirilmasdan B) Sotish narxi va hujjatlar bilan tasdiqlangan sotib olish xarajatlari o'rtasidagi farq sifatida C) Faqat mol-mulkning kadastr qiymati sifatida, shartnoma narxidan qat'i nazar aniqlanadi D) Faqat mol-mulkni sotib olish narxi sifatida, sotish narxidan qat'i nazar aniqlanadi To'g'ri javob: B) Sotish narxi va hujjatlar bilan tasdiqlangan sotib olish xarajatlari o'rtasidagi farq ✔ sifatida Izoh: Mol-mulkni sotishdan olingan daromad sotish summasi va hujjatlar bilan tasdiqlangan sotib olish xarajatlari o'rtasidagi ijobiy farq sifatida aniqlanadi; imtiyozlar alohida belgilanadi. 10. To'lov balansi nimani aks ettiradi? A) Mamlakatning xorij bilan amalga oshirilgan iqtisodiy operatsiyalarini B) Tijorat banklari bergan kreditlarning umumiy hajmini C) Davlat budjetining yillik daromad va xarajatlarini D) Alohida olingan korxonaning moliyaviy holatini To'g'ri javob: A) Mamlakatning xorij bilan amalga oshirilgan iqtisodiy operatsiyalarini ✔ Izoh: To'lov balansi rezidentlar va norezidentlar o'rtasidagi tovar, xizmat, daromad va kapital harakatining tizimli hisobidir. 11. Davlat xizmatchisi uchun «qonun ustuvorligi» tamoyili nimani anglatadi? A) Qonunlar faqat oddiy fuqarolarga taalluqli ekanini B) Rahbarning har qanday ko'rsatmasi qonundan ustun ekanini C) Har qanday qaror va harakat qonunga muvofiq bo'lishi kerakligini D) Xizmatchining shaxsiy fikri qonundan muhimroq ekanini To'g'ri javob: C) Har qanday qaror va harakat qonunga muvofiq bo'lishi kerakligini ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 36 6. Sintetik hisob va analitik hisobning farqi nimada? A) Analitik umumlashgan, sintetik esa batafsil ma'lumotlarni beradi B) Ular bir xil hisob bo'lib, faqat nomlanishi bilan farq qiladi C) Sintetik umumlashgan ko'rsatkichlarni, analitik esa batafsil ma'lumotlarni beradi D) Sintetik hisob faqat qog'ozda, analitik esa faqat elektron yuritiladi To'g'ri javob: C) Sintetik umumlashgan ko'rsatkichlarni, analitik esa batafsil ma'lumotlarni beradi✔ Izoh: Sintetik hisob umumlashgan schyotlarda, analitik hisob esa ularning ichida batafsil ko'rsatkichlarda yuritiladi. 7. Ustav kapitali nima? A) Korxonaning tijorat bankidan olgan uzoq muddatli krediti B) Korxonaning budjet oldidagi soliq qarzi C) Ta'sischilar korxona faoliyati uchun kiritgan mablag'lar D) Xaridorlarning korxonaga to'lanmagan qarzi To'g'ri javob: C) Ta'sischilar korxona faoliyati uchun kiritgan mablag'lar ✔ Izoh: Ustav kapitali — ta'sischilar (aksiyadorlar) tomonidan korxonani tashkil etish va faoliyati uchun kiritilgan mablag'lar. 8. Soliq to'lovchi tekshiruv dalolatnomasini imzolashdan bosh tortsa, nima bo'ladi? A) Aniqlangan soliq qarzi to'liq kechiriladi B) Tekshiruvchi intizomiy javobgarlikka tortiladi C) Tekshiruv natijalari avtomatik ravishda bekor bo'ladi D) Dalolatnomada bu haqda qayd qilinadi va u kuchini yo'qotmaydi To'g'ri javob: D) Dalolatnomada bu haqda qayd qilinadi va u kuchini yo'qotmaydi ✔ Izoh: Imzolashdan bosh tortish dalolatnomada qayd etiladi, ammo bu tekshiruv natijalarini bekor qilmaydi. 9. Jismoniy shaxsning mol-mulkni sotishdan olgan daromadi umumiy qoidaga ko'ra qanday aniqlanadi? A) Sotish narxining to'liq summasi sifatida, sotib olish xarajatlari chegirilmasdan B) Sotish narxi va hujjatlar bilan tasdiqlangan sotib olish xarajatlari o'rtasidagi farq sifatida C) Faqat mol-mulkning kadastr qiymati sifatida, shartnoma narxidan qat'i nazar aniqlanadi D) Faqat mol-mulkni sotib olish narxi sifatida, sotish narxidan qat'i nazar aniqlanadi To'g'ri javob: B) Sotish narxi va hujjatlar bilan tasdiqlangan sotib olish xarajatlari o'rtasidagi farq ✔ sifatida Izoh: Mol-mulkni sotishdan olingan daromad sotish summasi va hujjatlar bilan tasdiqlangan sotib olish xarajatlari o'rtasidagi ijobiy farq sifatida aniqlanadi; imtiyozlar alohida belgilanadi. 10. To'lov balansi nimani aks ettiradi? A) Mamlakatning xorij bilan amalga oshirilgan iqtisodiy operatsiyalarini B) Tijorat banklari bergan kreditlarning umumiy hajmini C) Davlat budjetining yillik daromad va xarajatlarini D) Alohida olingan korxonaning moliyaviy holatini To'g'ri javob: A) Mamlakatning xorij bilan amalga oshirilgan iqtisodiy operatsiyalarini ✔ Izoh: To'lov balansi rezidentlar va norezidentlar o'rtasidagi tovar, xizmat, daromad va kapital harakatining tizimli hisobidir. 11. Davlat xizmatchisi uchun «qonun ustuvorligi» tamoyili nimani anglatadi? A) Qonunlar faqat oddiy fuqarolarga taalluqli ekanini B) Rahbarning har qanday ko'rsatmasi qonundan ustun ekanini C) Har qanday qaror va harakat qonunga muvofiq bo'lishi kerakligini D) Xizmatchining shaxsiy fikri qonundan muhimroq ekanini To'g'ri javob: C) Har qanday qaror va harakat qonunga muvofiq bo'lishi kerakligini ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 36 Izoh: Qonun ustuvorligi tamoyiliga ko'ra davlat xizmatchisi faqat qonun doirasida va qonun asosida harakat qiladi. 12. Mol-mulkni garovga berish, agar mulk huquqi garovga oluvchiga o'tmasa, QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Tovar importi hisoblanadi B) Chakana savdo hisoblanadi C) Realizatsiya hisoblanmaydi D) Tovar eksporti sifatida qaraladi To'g'ri javob: C) Realizatsiya hisoblanmaydi✔ Izoh: Garovga berishda mulk huquqi o'tmaydi, shuning uchun bu realizatsiya emas; garov predmeti keyinchalik undirilib, huquq o'tganda esa realizatsiya yuzaga keladi. 13. Ichki nazoratning buxgalteriya hisobidagi ahamiyati nimada? A) Xato va suiiste'molliklarning oldini olish va aniqlashda B) Buxgalteriya xodimlari sonini oshirishda C) Soliq bazasini yashirish imkonini yaratishda D) Hisobot topshirish muddatini kechiktirishda To'g'ri javob: A) Xato va suiiste'molliklarning oldini olish va aniqlashda ✔ Izoh: Ichki nazorat tizimi aktivlarning saqlanishi, ma'lumotlarning to'g'riligi va xatolar hamda firibgarlikning oldini olishni ta'minlaydi. 14. QQSni kim budjetga hisoblab to'laydi? A) Faqat soliq organlari xodimlari o'z ish haqi hisobidan B) Do'kondan tovar xarid qilgan har bir fuqaro alohida, har bir xarid bo'yicha C) QQS to'lovchisi sifatida ro'yxatdan o'tgan tovar sotuvchi va xizmat ko'rsatuvchilar D) Faqat hisob-kitoblarga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banklari To'g'ri javob: C) QQS to'lovchisi sifatida ro'yxatdan o'tgan tovar sotuvchi va xizmat ko'rsatuvchilar ✔ Izoh: QQSning iqtisodiy yukini iste'molchi ko'tarsa-da, uni hisoblab budjetga to'lash majburiyati QQS to'lovchisi bo'lgan sotuvchi zimmasida bo'ladi. 15. Hisobvaraq-fakturani xaridor rad etsa yoki tasdiqlamasa, kiruvchi QQSga qanday ta'sir qiladi? A) Sotuvchi shu operatsiya bo'yicha QQSni hisoblash va to'lashdan ozod bo'ladi B) Tasdiqlanmagan hisobvaraq-faktura bo'yicha xaridor kiruvchi QQSni hisobga ololmaydi C) Xaridor bu hisobvaraq-faktura bo'yicha QQSni ikki baravar hisobga oladi D) Hech qanday ta'sir qilmaydi, xaridor kiruvchi QQSni to'liq hisobga oladi To'g'ri javob: B) Tasdiqlanmagan hisobvaraq-faktura bo'yicha xaridor kiruvchi QQSni hisobga ✔ ololmaydi Izoh: Elektron hisobvaraq-faktura ikki taraf tomonidan imzolanib tizimda qayd etilganidan keyin kiruvchi QQSni hisobga olish uchun asos bo'ladi. 16. Jismoniy shaxs xorijiy davlatda rezident bo'lsa ham O'zbekistonda ishlab daromad olsa, bu daromad qayerda soliqqa tortiladi? A) Hech qayerda soliqqa tortilmaydi, chunki shaxs ikki davlat o'rtasida bo'ladi B) Faqat xorijiy davlatda, rezidentlik bo'yicha va O'zbekistonda hisobga olinmasdan C) Faqat uchinchi davlatda, shaxs fuqarosi bo'lgan davlatda soliqqa tortiladi D) O'zbekistonda manba bo'yicha, xalqaro shartnoma qoidalarini hisobga olgan holda To'g'ri javob: D) O'zbekistonda manba bo'yicha, xalqaro shartnoma qoidalarini hisobga olgan ✔ holda Izoh: O'zbekistondagi manbadan olingan daromad norezident uchun ham O'zbekistonda soliqqa tortiladi; xalqaro shartnoma boshqacha qoidani belgilashi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 37 Izoh: Qonun ustuvorligi tamoyiliga ko'ra davlat xizmatchisi faqat qonun doirasida va qonun asosida harakat qiladi. 12. Mol-mulkni garovga berish, agar mulk huquqi garovga oluvchiga o'tmasa, QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Tovar importi hisoblanadi B) Chakana savdo hisoblanadi C) Realizatsiya hisoblanmaydi D) Tovar eksporti sifatida qaraladi To'g'ri javob: C) Realizatsiya hisoblanmaydi✔ Izoh: Garovga berishda mulk huquqi o'tmaydi, shuning uchun bu realizatsiya emas; garov predmeti keyinchalik undirilib, huquq o'tganda esa realizatsiya yuzaga keladi. 13. Ichki nazoratning buxgalteriya hisobidagi ahamiyati nimada? A) Xato va suiiste'molliklarning oldini olish va aniqlashda B) Buxgalteriya xodimlari sonini oshirishda C) Soliq bazasini yashirish imkonini yaratishda D) Hisobot topshirish muddatini kechiktirishda To'g'ri javob: A) Xato va suiiste'molliklarning oldini olish va aniqlashda ✔ Izoh: Ichki nazorat tizimi aktivlarning saqlanishi, ma'lumotlarning to'g'riligi va xatolar hamda firibgarlikning oldini olishni ta'minlaydi. 14. QQSni kim budjetga hisoblab to'laydi? A) Faqat soliq organlari xodimlari o'z ish haqi hisobidan B) Do'kondan tovar xarid qilgan har bir fuqaro alohida, har bir xarid bo'yicha C) QQS to'lovchisi sifatida ro'yxatdan o'tgan tovar sotuvchi va xizmat ko'rsatuvchilar D) Faqat hisob-kitoblarga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banklari To'g'ri javob: C) QQS to'lovchisi sifatida ro'yxatdan o'tgan tovar sotuvchi va xizmat ko'rsatuvchilar ✔ Izoh: QQSning iqtisodiy yukini iste'molchi ko'tarsa-da, uni hisoblab budjetga to'lash majburiyati QQS to'lovchisi bo'lgan sotuvchi zimmasida bo'ladi. 15. Hisobvaraq-fakturani xaridor rad etsa yoki tasdiqlamasa, kiruvchi QQSga qanday ta'sir qiladi? A) Sotuvchi shu operatsiya bo'yicha QQSni hisoblash va to'lashdan ozod bo'ladi B) Tasdiqlanmagan hisobvaraq-faktura bo'yicha xaridor kiruvchi QQSni hisobga ololmaydi C) Xaridor bu hisobvaraq-faktura bo'yicha QQSni ikki baravar hisobga oladi D) Hech qanday ta'sir qilmaydi, xaridor kiruvchi QQSni to'liq hisobga oladi To'g'ri javob: B) Tasdiqlanmagan hisobvaraq-faktura bo'yicha xaridor kiruvchi QQSni hisobga ✔ ololmaydi Izoh: Elektron hisobvaraq-faktura ikki taraf tomonidan imzolanib tizimda qayd etilganidan keyin kiruvchi QQSni hisobga olish uchun asos bo'ladi. 16. Jismoniy shaxs xorijiy davlatda rezident bo'lsa ham O'zbekistonda ishlab daromad olsa, bu daromad qayerda soliqqa tortiladi? A) Hech qayerda soliqqa tortilmaydi, chunki shaxs ikki davlat o'rtasida bo'ladi B) Faqat xorijiy davlatda, rezidentlik bo'yicha va O'zbekistonda hisobga olinmasdan C) Faqat uchinchi davlatda, shaxs fuqarosi bo'lgan davlatda soliqqa tortiladi D) O'zbekistonda manba bo'yicha, xalqaro shartnoma qoidalarini hisobga olgan holda To'g'ri javob: D) O'zbekistonda manba bo'yicha, xalqaro shartnoma qoidalarini hisobga olgan ✔ holda Izoh: O'zbekistondagi manbadan olingan daromad norezident uchun ham O'zbekistonda soliqqa tortiladi; xalqaro shartnoma boshqacha qoidani belgilashi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 37 Izoh: Qonun ustuvorligi tamoyiliga ko'ra davlat xizmatchisi faqat qonun doirasida va qonun asosida harakat qiladi. 12. Mol-mulkni garovga berish, agar mulk huquqi garovga oluvchiga o'tmasa, QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Tovar importi hisoblanadi B) Chakana savdo hisoblanadi C) Realizatsiya hisoblanmaydi D) Tovar eksporti sifatida qaraladi To'g'ri javob: C) Realizatsiya hisoblanmaydi✔ Izoh: Garovga berishda mulk huquqi o'tmaydi, shuning uchun bu realizatsiya emas; garov predmeti keyinchalik undirilib, huquq o'tganda esa realizatsiya yuzaga keladi. 13. Ichki nazoratning buxgalteriya hisobidagi ahamiyati nimada? A) Xato va suiiste'molliklarning oldini olish va aniqlashda B) Buxgalteriya xodimlari sonini oshirishda C) Soliq bazasini yashirish imkonini yaratishda D) Hisobot topshirish muddatini kechiktirishda To'g'ri javob: A) Xato va suiiste'molliklarning oldini olish va aniqlashda ✔ Izoh: Ichki nazorat tizimi aktivlarning saqlanishi, ma'lumotlarning to'g'riligi va xatolar hamda firibgarlikning oldini olishni ta'minlaydi. 14. QQSni kim budjetga hisoblab to'laydi? A) Faqat soliq organlari xodimlari o'z ish haqi hisobidan B) Do'kondan tovar xarid qilgan har bir fuqaro alohida, har bir xarid bo'yicha C) QQS to'lovchisi sifatida ro'yxatdan o'tgan tovar sotuvchi va xizmat ko'rsatuvchilar D) Faqat hisob-kitoblarga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banklari To'g'ri javob: C) QQS to'lovchisi sifatida ro'yxatdan o'tgan tovar sotuvchi va xizmat ko'rsatuvchilar ✔ Izoh: QQSning iqtisodiy yukini iste'molchi ko'tarsa-da, uni hisoblab budjetga to'lash majburiyati QQS to'lovchisi bo'lgan sotuvchi zimmasida bo'ladi. 15. Hisobvaraq-fakturani xaridor rad etsa yoki tasdiqlamasa, kiruvchi QQSga qanday ta'sir qiladi? A) Sotuvchi shu operatsiya bo'yicha QQSni hisoblash va to'lashdan ozod bo'ladi B) Tasdiqlanmagan hisobvaraq-faktura bo'yicha xaridor kiruvchi QQSni hisobga ololmaydi C) Xaridor bu hisobvaraq-faktura bo'yicha QQSni ikki baravar hisobga oladi D) Hech qanday ta'sir qilmaydi, xaridor kiruvchi QQSni to'liq hisobga oladi To'g'ri javob: B) Tasdiqlanmagan hisobvaraq-faktura bo'yicha xaridor kiruvchi QQSni hisobga ✔ ololmaydi Izoh: Elektron hisobvaraq-faktura ikki taraf tomonidan imzolanib tizimda qayd etilganidan keyin kiruvchi QQSni hisobga olish uchun asos bo'ladi. 16. Jismoniy shaxs xorijiy davlatda rezident bo'lsa ham O'zbekistonda ishlab daromad olsa, bu daromad qayerda soliqqa tortiladi? A) Hech qayerda soliqqa tortilmaydi, chunki shaxs ikki davlat o'rtasida bo'ladi B) Faqat xorijiy davlatda, rezidentlik bo'yicha va O'zbekistonda hisobga olinmasdan C) Faqat uchinchi davlatda, shaxs fuqarosi bo'lgan davlatda soliqqa tortiladi D) O'zbekistonda manba bo'yicha, xalqaro shartnoma qoidalarini hisobga olgan holda To'g'ri javob: D) O'zbekistonda manba bo'yicha, xalqaro shartnoma qoidalarini hisobga olgan ✔ holda Izoh: O'zbekistondagi manbadan olingan daromad norezident uchun ham O'zbekistonda soliqqa tortiladi; xalqaro shartnoma boshqacha qoidani belgilashi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 37 17. Birlamchi hujjat nima? A) Soliq organining tekshiruv tayinlash to'g'risidagi buyrug'i B) Korxonaning yillik moliyaviy hisoboti va unga ilovalar jildi C) Operatsiya sodir bo'lganini tasdiqlovchi, hisobga asos bo'luvchi hujjat D) Bankning mijozlarga tarqatadigan reklama varag'i va bukleti To'g'ri javob: C) Operatsiya sodir bo'lganini tasdiqlovchi, hisobga asos bo'luvchi hujjat✔ Izoh: Birlamchi hujjat operatsiya faktini tasdiqlaydi va buxgalteriya yozuvlarini amalga oshirish uchun asos bo'ladi. 18. Soliq hisobi to'g'ri yuritilmasa, eng avvalo qanday xavf yuzaga keladi? A) Soliq to'lovchi uchun soliq stavkasining avtomatik kamayishi B) Soliq bazasining noto'g'ri aniqlanishi va natijada javobgarlik xavfi C) Soliq to'lovchida soliq tekshiruvlarining butunlay bekor bo'lishi D) Korxona foydasining avtomatik ortishi va soliq imtiyozi berilishi To'g'ri javob: B) Soliq bazasining noto'g'ri aniqlanishi va natijada javobgarlik xavfi ✔ Izoh: Hisob xatolari soliqning kam yoki ortiqcha hisoblanishiga olib keladi; kam to'langan soliq esa penya va moliyaviy sanksiyalarga sabab bo'ladi. 19. Ma'muriy jarayonlarni soddalashtirish korrupsiyaga qarshi kurashda qanday ahamiyatga ega? A) Byurokratik to'siqlarni kamaytirib, pora uchun bahonalarni qisqartiradi B) Korrupsiya holatlarini ko'paytirishga olib keladi C) Korrupsiyaga qarshi kurashda hech qanday ahamiyatga ega emas D) Faqat davlat xizmatchilarining ish haqini oshiradi To'g'ri javob: A) Byurokratik to'siqlarni kamaytirib, pora uchun bahonalarni qisqartiradi ✔ Izoh: Murakkab va noaniq jarayonlar pora uchun bahona yaratadi; ularni soddalashtirish korrupsiya imkoniyatlarini qisqartiradi. 20. Davlat xizmatchisi uchun siyosiy betaraflik nimani anglatadi? A) Xizmat vazifalarini bajarishda siyosiy qarashlarni aralashtirmaslik B) Siyosiy yangiliklarni o'qish va tinglashdan voz kechish C) Saylovlarda ovoz berish huquqidan butunlay voz kechish D) Har qanday masalada fikr bildirishni o'ziga taqiqlash To'g'ri javob: A) Xizmat vazifalarini bajarishda siyosiy qarashlarni aralashtirmaslik ✔ Izoh: Siyosiy betaraflik xizmatchining xizmat vazifalarini siyosiy afzalliklardan qat'i nazar xolis bajarishini talab qiladi. 21. Tekshiruv natijasida qo'shimcha soliq hisoblansa, soliq to'lovchi nimani to'lashi kerak bo'ladi? A) Faqat tekshiruvchilarning xizmat safari xarajatlari B) Qo'shimcha soliq, penya va asos bo'lsa, moliyaviy sanksiya C) Faqat davlat boji va pochta xarajatlari D) Hech narsa to'lanmaydi, faqat ogohlantirish beriladi To'g'ri javob: B) Qo'shimcha soliq, penya va asos bo'lsa, moliyaviy sanksiya ✔ Izoh: Tekshiruvda yashirilgan soliq aniqlansa, u qo'shimcha hisoblanadi, kechikkan muddat uchun penya va qonunda belgilangan jarima qo'llanadi. 22. Sayyor soliq tekshiruvi o'tkazish uchun qanday hujjat asos bo'ladi? A) Bankning soliq to'lovchi hisobvarag'i bo'yicha oylik ko'chirmasi B) Soliq organining tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarori C) Soliq inspektorining rahbariyatga bergan og'zaki ko'rsatmasi D) Raqobatchi korxonaning soliq organiga yuborgan shikoyat xati To'g'ri javob: B) Soliq organining tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarori ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 38 17. Birlamchi hujjat nima? A) Soliq organining tekshiruv tayinlash to'g'risidagi buyrug'i B) Korxonaning yillik moliyaviy hisoboti va unga ilovalar jildi C) Operatsiya sodir bo'lganini tasdiqlovchi, hisobga asos bo'luvchi hujjat D) Bankning mijozlarga tarqatadigan reklama varag'i va bukleti To'g'ri javob: C) Operatsiya sodir bo'lganini tasdiqlovchi, hisobga asos bo'luvchi hujjat✔ Izoh: Birlamchi hujjat operatsiya faktini tasdiqlaydi va buxgalteriya yozuvlarini amalga oshirish uchun asos bo'ladi. 18. Soliq hisobi to'g'ri yuritilmasa, eng avvalo qanday xavf yuzaga keladi? A) Soliq to'lovchi uchun soliq stavkasining avtomatik kamayishi B) Soliq bazasining noto'g'ri aniqlanishi va natijada javobgarlik xavfi C) Soliq to'lovchida soliq tekshiruvlarining butunlay bekor bo'lishi D) Korxona foydasining avtomatik ortishi va soliq imtiyozi berilishi To'g'ri javob: B) Soliq bazasining noto'g'ri aniqlanishi va natijada javobgarlik xavfi ✔ Izoh: Hisob xatolari soliqning kam yoki ortiqcha hisoblanishiga olib keladi; kam to'langan soliq esa penya va moliyaviy sanksiyalarga sabab bo'ladi. 19. Ma'muriy jarayonlarni soddalashtirish korrupsiyaga qarshi kurashda qanday ahamiyatga ega? A) Byurokratik to'siqlarni kamaytirib, pora uchun bahonalarni qisqartiradi B) Korrupsiya holatlarini ko'paytirishga olib keladi C) Korrupsiyaga qarshi kurashda hech qanday ahamiyatga ega emas D) Faqat davlat xizmatchilarining ish haqini oshiradi To'g'ri javob: A) Byurokratik to'siqlarni kamaytirib, pora uchun bahonalarni qisqartiradi ✔ Izoh: Murakkab va noaniq jarayonlar pora uchun bahona yaratadi; ularni soddalashtirish korrupsiya imkoniyatlarini qisqartiradi. 20. Davlat xizmatchisi uchun siyosiy betaraflik nimani anglatadi? A) Xizmat vazifalarini bajarishda siyosiy qarashlarni aralashtirmaslik B) Siyosiy yangiliklarni o'qish va tinglashdan voz kechish C) Saylovlarda ovoz berish huquqidan butunlay voz kechish D) Har qanday masalada fikr bildirishni o'ziga taqiqlash To'g'ri javob: A) Xizmat vazifalarini bajarishda siyosiy qarashlarni aralashtirmaslik ✔ Izoh: Siyosiy betaraflik xizmatchining xizmat vazifalarini siyosiy afzalliklardan qat'i nazar xolis bajarishini talab qiladi. 21. Tekshiruv natijasida qo'shimcha soliq hisoblansa, soliq to'lovchi nimani to'lashi kerak bo'ladi? A) Faqat tekshiruvchilarning xizmat safari xarajatlari B) Qo'shimcha soliq, penya va asos bo'lsa, moliyaviy sanksiya C) Faqat davlat boji va pochta xarajatlari D) Hech narsa to'lanmaydi, faqat ogohlantirish beriladi To'g'ri javob: B) Qo'shimcha soliq, penya va asos bo'lsa, moliyaviy sanksiya ✔ Izoh: Tekshiruvda yashirilgan soliq aniqlansa, u qo'shimcha hisoblanadi, kechikkan muddat uchun penya va qonunda belgilangan jarima qo'llanadi. 22. Sayyor soliq tekshiruvi o'tkazish uchun qanday hujjat asos bo'ladi? A) Bankning soliq to'lovchi hisobvarag'i bo'yicha oylik ko'chirmasi B) Soliq organining tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarori C) Soliq inspektorining rahbariyatga bergan og'zaki ko'rsatmasi D) Raqobatchi korxonaning soliq organiga yuborgan shikoyat xati To'g'ri javob: B) Soliq organining tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarori ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 38 17. Birlamchi hujjat nima? A) Soliq organining tekshiruv tayinlash to'g'risidagi buyrug'i B) Korxonaning yillik moliyaviy hisoboti va unga ilovalar jildi C) Operatsiya sodir bo'lganini tasdiqlovchi, hisobga asos bo'luvchi hujjat D) Bankning mijozlarga tarqatadigan reklama varag'i va bukleti To'g'ri javob: C) Operatsiya sodir bo'lganini tasdiqlovchi, hisobga asos bo'luvchi hujjat✔ Izoh: Birlamchi hujjat operatsiya faktini tasdiqlaydi va buxgalteriya yozuvlarini amalga oshirish uchun asos bo'ladi. 18. Soliq hisobi to'g'ri yuritilmasa, eng avvalo qanday xavf yuzaga keladi? A) Soliq to'lovchi uchun soliq stavkasining avtomatik kamayishi B) Soliq bazasining noto'g'ri aniqlanishi va natijada javobgarlik xavfi C) Soliq to'lovchida soliq tekshiruvlarining butunlay bekor bo'lishi D) Korxona foydasining avtomatik ortishi va soliq imtiyozi berilishi To'g'ri javob: B) Soliq bazasining noto'g'ri aniqlanishi va natijada javobgarlik xavfi ✔ Izoh: Hisob xatolari soliqning kam yoki ortiqcha hisoblanishiga olib keladi; kam to'langan soliq esa penya va moliyaviy sanksiyalarga sabab bo'ladi. 19. Ma'muriy jarayonlarni soddalashtirish korrupsiyaga qarshi kurashda qanday ahamiyatga ega? A) Byurokratik to'siqlarni kamaytirib, pora uchun bahonalarni qisqartiradi B) Korrupsiya holatlarini ko'paytirishga olib keladi C) Korrupsiyaga qarshi kurashda hech qanday ahamiyatga ega emas D) Faqat davlat xizmatchilarining ish haqini oshiradi To'g'ri javob: A) Byurokratik to'siqlarni kamaytirib, pora uchun bahonalarni qisqartiradi ✔ Izoh: Murakkab va noaniq jarayonlar pora uchun bahona yaratadi; ularni soddalashtirish korrupsiya imkoniyatlarini qisqartiradi. 20. Davlat xizmatchisi uchun siyosiy betaraflik nimani anglatadi? A) Xizmat vazifalarini bajarishda siyosiy qarashlarni aralashtirmaslik B) Siyosiy yangiliklarni o'qish va tinglashdan voz kechish C) Saylovlarda ovoz berish huquqidan butunlay voz kechish D) Har qanday masalada fikr bildirishni o'ziga taqiqlash To'g'ri javob: A) Xizmat vazifalarini bajarishda siyosiy qarashlarni aralashtirmaslik ✔ Izoh: Siyosiy betaraflik xizmatchining xizmat vazifalarini siyosiy afzalliklardan qat'i nazar xolis bajarishini talab qiladi. 21. Tekshiruv natijasida qo'shimcha soliq hisoblansa, soliq to'lovchi nimani to'lashi kerak bo'ladi? A) Faqat tekshiruvchilarning xizmat safari xarajatlari B) Qo'shimcha soliq, penya va asos bo'lsa, moliyaviy sanksiya C) Faqat davlat boji va pochta xarajatlari D) Hech narsa to'lanmaydi, faqat ogohlantirish beriladi To'g'ri javob: B) Qo'shimcha soliq, penya va asos bo'lsa, moliyaviy sanksiya ✔ Izoh: Tekshiruvda yashirilgan soliq aniqlansa, u qo'shimcha hisoblanadi, kechikkan muddat uchun penya va qonunda belgilangan jarima qo'llanadi. 22. Sayyor soliq tekshiruvi o'tkazish uchun qanday hujjat asos bo'ladi? A) Bankning soliq to'lovchi hisobvarag'i bo'yicha oylik ko'chirmasi B) Soliq organining tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarori C) Soliq inspektorining rahbariyatga bergan og'zaki ko'rsatmasi D) Raqobatchi korxonaning soliq organiga yuborgan shikoyat xati To'g'ri javob: B) Soliq organining tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarori ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 38 Izoh: Sayyor tekshiruv vakolatli soliq organining yozma qarori asosida o'tkaziladi va tekshiruvchilar uni soliq to'lovchiga taqdim etadi. 23. Ishsizlik nafaqasi daromad solig'iga nisbatan qanday maqomga ega? A) Soliqdan ozod qilinadigan davlat ijtimoiy to'lovi B) Ish haqi sifatida soliqqa tortiladi C) Moddiy naf sifatida soliqqa tortiladi D) Mulkiy daromad sifatida soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Soliqdan ozod qilinadigan davlat ijtimoiy to'lovi✔ Izoh: Qonunchilikka muvofiq to'lanadigan ishsizlik nafaqasi davlat ijtimoiy ta'minoti to'lovi sifatida daromad solig'idan ozod qilinadi. 24. Buxgalteriya hisobidagi ikki yoqlama yozuv usulining mohiyati nima? A) Har bir xo'jalik operatsiyasi faqat bitta hisobvaraqning debetida aks ettiriladi, kreditida aks ettirilmaydi B) Har bir operatsiya ikki tilda, davlat tilida va chet tilida buxgalteriya registrlariga yozib boriladi C) Har bir xo'jalik operatsiyasi ikki marta, bir-biridan farq qiluvchi ikki xil summada hisobvaraqlarda yoziladi D) Har bir xo'jalik operatsiyasi bir hisobvaraqning debetida va boshqasining kreditida bir xil summada aks ettiriladi To'g'ri javob: D) Har bir xo'jalik operatsiyasi bir hisobvaraqning debetida va boshqasining kreditida ✔ bir xil summada aks ettiriladi Izoh: Ikki yoqlama yozuv operatsiyani o'zaro bog'liq ikki hisobvaraqda teng summada aks ettirib, hisobning to'g'riligini nazorat qilish imkonini beradi. 25. Sayyor soliq tekshiruvini o'tkazish uchun qanday hujjat asos bo'ladi? A) Ijtimoiy tarmoqda tarqalgan tasdiqlanmagan xabar B) Soliq inspektorining shaxsan bergan og'zaki ko'rsatmasi C) Soliq to'lovchining qo'shnisi yozgan imzosiz ariza D) Soliq organi rahbarining tekshiruv tayinlash haqidagi qarori To'g'ri javob: D) Soliq organi rahbarining tekshiruv tayinlash haqidagi qarori ✔ Izoh: Sayyor tekshiruv vakolatli soliq organi rahbarining tekshiruv tayinlash haqidagi rasmiy qarori asosida o'tkaziladi. 26. Imkoniyat xarajati (muqobil qiymat) nima? A) Tanlangan mahsulotning joriy bozor narxi B) Ishlab chiqarishning to'liq hisoblangan tannarxi C) Tanlov natijasida to'langan soliqlar summasi D) Tanlov qilinganda voz kechilgan eng yaxshi muqobilning qiymati To'g'ri javob: D) Tanlov qilinganda voz kechilgan eng yaxshi muqobilning qiymati ✔ Izoh: Imkoniyat xarajati — bir variantni tanlash uchun voz kechilgan eng yaxshi muqobil variantdan olinishi mumkin bo'lgan naf. 27. Tugatilayotgan yuridik shaxsning soliq qarzi qanday tartibda to'lanadi? A) Hududiy soliq organi o'z mablag'i va ichki jamg'armasi hisobidan to'laydi B) Tugatish komissiyasi tomonidan yuridik shaxsning mablag'lari hisobidan C) Qarz yuridik shaxs tugatilishi bilan avtomatik ravishda kechiriladi D) Faqat yuridik shaxs xodimlarining ish haqidan ushlab qolinib, budjetga o'tkaziladi To'g'ri javob: B) Tugatish komissiyasi tomonidan yuridik shaxsning mablag'lari hisobidan ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxsning soliq majburiyatlari tugatish komissiyasi (tugatuvchi) tomonidan uning mablag'lari, shu jumladan mol-mulkini sotishdan tushgan mablag'lar hisobidan bajariladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 39 Izoh: Sayyor tekshiruv vakolatli soliq organining yozma qarori asosida o'tkaziladi va tekshiruvchilar uni soliq to'lovchiga taqdim etadi. 23. Ishsizlik nafaqasi daromad solig'iga nisbatan qanday maqomga ega? A) Soliqdan ozod qilinadigan davlat ijtimoiy to'lovi B) Ish haqi sifatida soliqqa tortiladi C) Moddiy naf sifatida soliqqa tortiladi D) Mulkiy daromad sifatida soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Soliqdan ozod qilinadigan davlat ijtimoiy to'lovi✔ Izoh: Qonunchilikka muvofiq to'lanadigan ishsizlik nafaqasi davlat ijtimoiy ta'minoti to'lovi sifatida daromad solig'idan ozod qilinadi. 24. Buxgalteriya hisobidagi ikki yoqlama yozuv usulining mohiyati nima? A) Har bir xo'jalik operatsiyasi faqat bitta hisobvaraqning debetida aks ettiriladi, kreditida aks ettirilmaydi B) Har bir operatsiya ikki tilda, davlat tilida va chet tilida buxgalteriya registrlariga yozib boriladi C) Har bir xo'jalik operatsiyasi ikki marta, bir-biridan farq qiluvchi ikki xil summada hisobvaraqlarda yoziladi D) Har bir xo'jalik operatsiyasi bir hisobvaraqning debetida va boshqasining kreditida bir xil summada aks ettiriladi To'g'ri javob: D) Har bir xo'jalik operatsiyasi bir hisobvaraqning debetida va boshqasining kreditida ✔ bir xil summada aks ettiriladi Izoh: Ikki yoqlama yozuv operatsiyani o'zaro bog'liq ikki hisobvaraqda teng summada aks ettirib, hisobning to'g'riligini nazorat qilish imkonini beradi. 25. Sayyor soliq tekshiruvini o'tkazish uchun qanday hujjat asos bo'ladi? A) Ijtimoiy tarmoqda tarqalgan tasdiqlanmagan xabar B) Soliq inspektorining shaxsan bergan og'zaki ko'rsatmasi C) Soliq to'lovchining qo'shnisi yozgan imzosiz ariza D) Soliq organi rahbarining tekshiruv tayinlash haqidagi qarori To'g'ri javob: D) Soliq organi rahbarining tekshiruv tayinlash haqidagi qarori ✔ Izoh: Sayyor tekshiruv vakolatli soliq organi rahbarining tekshiruv tayinlash haqidagi rasmiy qarori asosida o'tkaziladi. 26. Imkoniyat xarajati (muqobil qiymat) nima? A) Tanlangan mahsulotning joriy bozor narxi B) Ishlab chiqarishning to'liq hisoblangan tannarxi C) Tanlov natijasida to'langan soliqlar summasi D) Tanlov qilinganda voz kechilgan eng yaxshi muqobilning qiymati To'g'ri javob: D) Tanlov qilinganda voz kechilgan eng yaxshi muqobilning qiymati ✔ Izoh: Imkoniyat xarajati — bir variantni tanlash uchun voz kechilgan eng yaxshi muqobil variantdan olinishi mumkin bo'lgan naf. 27. Tugatilayotgan yuridik shaxsning soliq qarzi qanday tartibda to'lanadi? A) Hududiy soliq organi o'z mablag'i va ichki jamg'armasi hisobidan to'laydi B) Tugatish komissiyasi tomonidan yuridik shaxsning mablag'lari hisobidan C) Qarz yuridik shaxs tugatilishi bilan avtomatik ravishda kechiriladi D) Faqat yuridik shaxs xodimlarining ish haqidan ushlab qolinib, budjetga o'tkaziladi To'g'ri javob: B) Tugatish komissiyasi tomonidan yuridik shaxsning mablag'lari hisobidan ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxsning soliq majburiyatlari tugatish komissiyasi (tugatuvchi) tomonidan uning mablag'lari, shu jumladan mol-mulkini sotishdan tushgan mablag'lar hisobidan bajariladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 39 Izoh: Sayyor tekshiruv vakolatli soliq organining yozma qarori asosida o'tkaziladi va tekshiruvchilar uni soliq to'lovchiga taqdim etadi. 23. Ishsizlik nafaqasi daromad solig'iga nisbatan qanday maqomga ega? A) Soliqdan ozod qilinadigan davlat ijtimoiy to'lovi B) Ish haqi sifatida soliqqa tortiladi C) Moddiy naf sifatida soliqqa tortiladi D) Mulkiy daromad sifatida soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Soliqdan ozod qilinadigan davlat ijtimoiy to'lovi✔ Izoh: Qonunchilikka muvofiq to'lanadigan ishsizlik nafaqasi davlat ijtimoiy ta'minoti to'lovi sifatida daromad solig'idan ozod qilinadi. 24. Buxgalteriya hisobidagi ikki yoqlama yozuv usulining mohiyati nima? A) Har bir xo'jalik operatsiyasi faqat bitta hisobvaraqning debetida aks ettiriladi, kreditida aks ettirilmaydi B) Har bir operatsiya ikki tilda, davlat tilida va chet tilida buxgalteriya registrlariga yozib boriladi C) Har bir xo'jalik operatsiyasi ikki marta, bir-biridan farq qiluvchi ikki xil summada hisobvaraqlarda yoziladi D) Har bir xo'jalik operatsiyasi bir hisobvaraqning debetida va boshqasining kreditida bir xil summada aks ettiriladi To'g'ri javob: D) Har bir xo'jalik operatsiyasi bir hisobvaraqning debetida va boshqasining kreditida ✔ bir xil summada aks ettiriladi Izoh: Ikki yoqlama yozuv operatsiyani o'zaro bog'liq ikki hisobvaraqda teng summada aks ettirib, hisobning to'g'riligini nazorat qilish imkonini beradi. 25. Sayyor soliq tekshiruvini o'tkazish uchun qanday hujjat asos bo'ladi? A) Ijtimoiy tarmoqda tarqalgan tasdiqlanmagan xabar B) Soliq inspektorining shaxsan bergan og'zaki ko'rsatmasi C) Soliq to'lovchining qo'shnisi yozgan imzosiz ariza D) Soliq organi rahbarining tekshiruv tayinlash haqidagi qarori To'g'ri javob: D) Soliq organi rahbarining tekshiruv tayinlash haqidagi qarori ✔ Izoh: Sayyor tekshiruv vakolatli soliq organi rahbarining tekshiruv tayinlash haqidagi rasmiy qarori asosida o'tkaziladi. 26. Imkoniyat xarajati (muqobil qiymat) nima? A) Tanlangan mahsulotning joriy bozor narxi B) Ishlab chiqarishning to'liq hisoblangan tannarxi C) Tanlov natijasida to'langan soliqlar summasi D) Tanlov qilinganda voz kechilgan eng yaxshi muqobilning qiymati To'g'ri javob: D) Tanlov qilinganda voz kechilgan eng yaxshi muqobilning qiymati ✔ Izoh: Imkoniyat xarajati — bir variantni tanlash uchun voz kechilgan eng yaxshi muqobil variantdan olinishi mumkin bo'lgan naf. 27. Tugatilayotgan yuridik shaxsning soliq qarzi qanday tartibda to'lanadi? A) Hududiy soliq organi o'z mablag'i va ichki jamg'armasi hisobidan to'laydi B) Tugatish komissiyasi tomonidan yuridik shaxsning mablag'lari hisobidan C) Qarz yuridik shaxs tugatilishi bilan avtomatik ravishda kechiriladi D) Faqat yuridik shaxs xodimlarining ish haqidan ushlab qolinib, budjetga o'tkaziladi To'g'ri javob: B) Tugatish komissiyasi tomonidan yuridik shaxsning mablag'lari hisobidan ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxsning soliq majburiyatlari tugatish komissiyasi (tugatuvchi) tomonidan uning mablag'lari, shu jumladan mol-mulkini sotishdan tushgan mablag'lar hisobidan bajariladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 39 28. Rejali sayyor tekshiruvlarni o'tkazishda qaysi yondashuv qo'llaniladi? A) Faqat soliq to'lovchining o'z iltimosi bo'yicha tekshirish B) Faqat yirik korxonalarni qur'a tashlab tanlash C) Har bir korxonani tasodifiy navbat bilan tekshirish D) Risk darajasini tahlil qilish asosida tanlab olish To'g'ri javob: D) Risk darajasini tahlil qilish asosida tanlab olish✔ Izoh: Rejali tekshiruvlar uchun soliq to'lovchilar risk tahlili asosida, qonun buzish ehtimoli yuqoriligiga qarab tanlanadi. 29. Xizmat ma'lumotlaridan shaxsiy maqsadda foydalanish qanday baholanadi? A) Odob-axloq qoidalari va qonunchilikning buzilishi sifatida B) Xizmatda odatiy va oddiy hol sifatida C) Rahbariyat rag'batlantiradigan harakat sifatida D) Xodimning yuqori kasbiy mahorati sifatida To'g'ri javob: A) Odob-axloq qoidalari va qonunchilikning buzilishi sifatida ✔ Izoh: Xizmat davomida olingan ma'lumotlardan shaxsiy manfaat uchun foydalanish vakolatni suiiste'mol qilish hisoblanadi. 30. Jismoniy shaxs o'z kvartirasini boshqa jismoniy shaxsga ijaraga bersa, soliq majburiyati qanday bajariladi? A) Ijaraga beruvchi soliqni o'zi qonunda belgilangan tartibda to'laydi B) Soliqni kvartira joylashgan mahalla raisi yig'ib, budjetga to'laydi C) Bunday daromad jismoniy shaxslar o'rtasida bo'lgani uchun soliqqa tortilmaydi D) Ijarachi jismoniy shaxs soliq agenti bo'ladi va soliqni ushlab qoladi To'g'ri javob: A) Ijaraga beruvchi soliqni o'zi qonunda belgilangan tartibda to'laydi ✔ Izoh: Jismoniy shaxs soliq agenti hisoblanmaydi, shu sababli ijara daromadini olgan shaxs soliqni mustaqil ravishda to'lashi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 40 28. Rejali sayyor tekshiruvlarni o'tkazishda qaysi yondashuv qo'llaniladi? A) Faqat soliq to'lovchining o'z iltimosi bo'yicha tekshirish B) Faqat yirik korxonalarni qur'a tashlab tanlash C) Har bir korxonani tasodifiy navbat bilan tekshirish D) Risk darajasini tahlil qilish asosida tanlab olish To'g'ri javob: D) Risk darajasini tahlil qilish asosida tanlab olish✔ Izoh: Rejali tekshiruvlar uchun soliq to'lovchilar risk tahlili asosida, qonun buzish ehtimoli yuqoriligiga qarab tanlanadi. 29. Xizmat ma'lumotlaridan shaxsiy maqsadda foydalanish qanday baholanadi? A) Odob-axloq qoidalari va qonunchilikning buzilishi sifatida B) Xizmatda odatiy va oddiy hol sifatida C) Rahbariyat rag'batlantiradigan harakat sifatida D) Xodimning yuqori kasbiy mahorati sifatida To'g'ri javob: A) Odob-axloq qoidalari va qonunchilikning buzilishi sifatida ✔ Izoh: Xizmat davomida olingan ma'lumotlardan shaxsiy manfaat uchun foydalanish vakolatni suiiste'mol qilish hisoblanadi. 30. Jismoniy shaxs o'z kvartirasini boshqa jismoniy shaxsga ijaraga bersa, soliq majburiyati qanday bajariladi? A) Ijaraga beruvchi soliqni o'zi qonunda belgilangan tartibda to'laydi B) Soliqni kvartira joylashgan mahalla raisi yig'ib, budjetga to'laydi C) Bunday daromad jismoniy shaxslar o'rtasida bo'lgani uchun soliqqa tortilmaydi D) Ijarachi jismoniy shaxs soliq agenti bo'ladi va soliqni ushlab qoladi To'g'ri javob: A) Ijaraga beruvchi soliqni o'zi qonunda belgilangan tartibda to'laydi ✔ Izoh: Jismoniy shaxs soliq agenti hisoblanmaydi, shu sababli ijara daromadini olgan shaxs soliqni mustaqil ravishda to'lashi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 40 28. Rejali sayyor tekshiruvlarni o'tkazishda qaysi yondashuv qo'llaniladi? A) Faqat soliq to'lovchining o'z iltimosi bo'yicha tekshirish B) Faqat yirik korxonalarni qur'a tashlab tanlash C) Har bir korxonani tasodifiy navbat bilan tekshirish D) Risk darajasini tahlil qilish asosida tanlab olish To'g'ri javob: D) Risk darajasini tahlil qilish asosida tanlab olish✔ Izoh: Rejali tekshiruvlar uchun soliq to'lovchilar risk tahlili asosida, qonun buzish ehtimoli yuqoriligiga qarab tanlanadi. 29. Xizmat ma'lumotlaridan shaxsiy maqsadda foydalanish qanday baholanadi? A) Odob-axloq qoidalari va qonunchilikning buzilishi sifatida B) Xizmatda odatiy va oddiy hol sifatida C) Rahbariyat rag'batlantiradigan harakat sifatida D) Xodimning yuqori kasbiy mahorati sifatida To'g'ri javob: A) Odob-axloq qoidalari va qonunchilikning buzilishi sifatida ✔ Izoh: Xizmat davomida olingan ma'lumotlardan shaxsiy manfaat uchun foydalanish vakolatni suiiste'mol qilish hisoblanadi. 30. Jismoniy shaxs o'z kvartirasini boshqa jismoniy shaxsga ijaraga bersa, soliq majburiyati qanday bajariladi? A) Ijaraga beruvchi soliqni o'zi qonunda belgilangan tartibda to'laydi B) Soliqni kvartira joylashgan mahalla raisi yig'ib, budjetga to'laydi C) Bunday daromad jismoniy shaxslar o'rtasida bo'lgani uchun soliqqa tortilmaydi D) Ijarachi jismoniy shaxs soliq agenti bo'ladi va soliqni ushlab qoladi To'g'ri javob: A) Ijaraga beruvchi soliqni o'zi qonunda belgilangan tartibda to'laydi ✔ Izoh: Jismoniy shaxs soliq agenti hisoblanmaydi, shu sababli ijara daromadini olgan shaxs soliqni mustaqil ravishda to'lashi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 40 7-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq bazasini aniqlash uchun hisob ma'lumotlari qayerdan olinadi? A) Faqat ijtimoiy tarmoqlardagi e'lonlar va reklama materiallaridan B) Faqat rahbar va xodimlardan olingan og'zaki ma'lumotlardan C) Birlamchi hujjatlar va buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida D) Faqat raqobatchi korxonalarning e'lon qilingan moliyaviy hisobotlaridan To'g'ri javob: C) Birlamchi hujjatlar va buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida✔ Izoh: Soliq bazasi birlamchi hujjatlar va buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida, soliq qonunchiligi talablarini hisobga olgan holda aniqlanadi. 2. Fiskal modul nima uchun mo'ljallangan? A) Do'kon xodimlarining ish vaqtini hisobga olish uchun B) Kassa operatsiyalarini himoyalangan holda qayd etish va uzatish uchun C) Kassa apparatining tashqi ko'rinishini bezash uchun D) Savdo zalida musiqa ijro etish uchun To'g'ri javob: B) Kassa operatsiyalarini himoyalangan holda qayd etish va uzatish uchun ✔ Izoh: Fiskal modul kassa operatsiyalarini o'zgartirib bo'lmaydigan tarzda qayd qilib, ularning ishonchliligini ta'minlaydi. 3. Soliq to'lovchining shaxsiy kabinetidagi xabarnomalarni muntazam ko'rib borish nima uchun muhim? A) Kabinetdagi tijorat reklama e'lonlarini ko'rib borish uchun B) Soliq organi talab va xabarlaridan o'z vaqtida xabardor bo'lish uchun C) Faqat parolni har kuni muntazam o'zgartirib turish uchun D) Shaxsiy kabinetni o'z vaqtida butunlay yopib qo'yish uchun To'g'ri javob: B) Soliq organi talab va xabarlaridan o'z vaqtida xabardor bo'lish uchun ✔ Izoh: Soliq organi xabarnoma va talabnomalarni elektron yuboradi; ularni o'z vaqtida ko'rmaslik muddatlarni o'tkazib yuborishga olib kelishi mumkin. 4. Ortiqcha to'langan soliq summasi bilan qanday yo'l tutiladi? A) Avtomatik ravishda budjet daromadiga o'tkaziladi va to'lovchiga qaytarilmaydi B) Kelgusi to'lovlar yoki qarzlar hisobiga hisobga olinadi yoki to'lovchiga qaytariladi C) Faqat keyingi yil oxirida soliq organi qaroriga ko'ra hisobdan chiqarib yuboriladi D) Soliq to'lovchiga hisoblangan jarima summasiga aylantirilib, undiriladi To'g'ri javob: B) Kelgusi to'lovlar yoki qarzlar hisobiga hisobga olinadi yoki to'lovchiga qaytariladi ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan soliq summasi soliq to'lovchining arizasiga ko'ra boshqa soliqlar yoki qarz hisobiga o'tkaziladi yoki unga qaytariladi. 5. Soliqqa tortish obyekti deganda nima tushuniladi? A) Mavjudligi soliq to'lash majburiyatini keltirib chiqaradigan holat (daromad, mol-mulk, realizatsiya va h.k.) B) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi hududiy soliq organi joylashgan bino va unga tegishli hudud C) Soliq to'lovchi topshiradigan soliq hisobotining shakli, ilovalari va undagi ko'rsatkichlar tarkibi D) Soliq to'lovchi soliqlarni to'laydigan va unda hisob-kitob hisobvarag'i ochilgan tijorat banki To'g'ri javob: A) Mavjudligi soliq to'lash majburiyatini keltirib chiqaradigan holat (daromad, mol- ✔ mulk, realizatsiya va h.k.) Izoh: Soliqqa tortish obyekti realizatsiya, mol-mulk, foyda, daromad yoki qiymat, miqdor yoki jismoniy tavsifga ega boshqa holat bo'lib, u soliq majburiyatini keltirib chiqaradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 41 7-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq bazasini aniqlash uchun hisob ma'lumotlari qayerdan olinadi? A) Faqat ijtimoiy tarmoqlardagi e'lonlar va reklama materiallaridan B) Faqat rahbar va xodimlardan olingan og'zaki ma'lumotlardan C) Birlamchi hujjatlar va buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida D) Faqat raqobatchi korxonalarning e'lon qilingan moliyaviy hisobotlaridan To'g'ri javob: C) Birlamchi hujjatlar va buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida✔ Izoh: Soliq bazasi birlamchi hujjatlar va buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida, soliq qonunchiligi talablarini hisobga olgan holda aniqlanadi. 2. Fiskal modul nima uchun mo'ljallangan? A) Do'kon xodimlarining ish vaqtini hisobga olish uchun B) Kassa operatsiyalarini himoyalangan holda qayd etish va uzatish uchun C) Kassa apparatining tashqi ko'rinishini bezash uchun D) Savdo zalida musiqa ijro etish uchun To'g'ri javob: B) Kassa operatsiyalarini himoyalangan holda qayd etish va uzatish uchun ✔ Izoh: Fiskal modul kassa operatsiyalarini o'zgartirib bo'lmaydigan tarzda qayd qilib, ularning ishonchliligini ta'minlaydi. 3. Soliq to'lovchining shaxsiy kabinetidagi xabarnomalarni muntazam ko'rib borish nima uchun muhim? A) Kabinetdagi tijorat reklama e'lonlarini ko'rib borish uchun B) Soliq organi talab va xabarlaridan o'z vaqtida xabardor bo'lish uchun C) Faqat parolni har kuni muntazam o'zgartirib turish uchun D) Shaxsiy kabinetni o'z vaqtida butunlay yopib qo'yish uchun To'g'ri javob: B) Soliq organi talab va xabarlaridan o'z vaqtida xabardor bo'lish uchun ✔ Izoh: Soliq organi xabarnoma va talabnomalarni elektron yuboradi; ularni o'z vaqtida ko'rmaslik muddatlarni o'tkazib yuborishga olib kelishi mumkin. 4. Ortiqcha to'langan soliq summasi bilan qanday yo'l tutiladi? A) Avtomatik ravishda budjet daromadiga o'tkaziladi va to'lovchiga qaytarilmaydi B) Kelgusi to'lovlar yoki qarzlar hisobiga hisobga olinadi yoki to'lovchiga qaytariladi C) Faqat keyingi yil oxirida soliq organi qaroriga ko'ra hisobdan chiqarib yuboriladi D) Soliq to'lovchiga hisoblangan jarima summasiga aylantirilib, undiriladi To'g'ri javob: B) Kelgusi to'lovlar yoki qarzlar hisobiga hisobga olinadi yoki to'lovchiga qaytariladi ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan soliq summasi soliq to'lovchining arizasiga ko'ra boshqa soliqlar yoki qarz hisobiga o'tkaziladi yoki unga qaytariladi. 5. Soliqqa tortish obyekti deganda nima tushuniladi? A) Mavjudligi soliq to'lash majburiyatini keltirib chiqaradigan holat (daromad, mol-mulk, realizatsiya va h.k.) B) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi hududiy soliq organi joylashgan bino va unga tegishli hudud C) Soliq to'lovchi topshiradigan soliq hisobotining shakli, ilovalari va undagi ko'rsatkichlar tarkibi D) Soliq to'lovchi soliqlarni to'laydigan va unda hisob-kitob hisobvarag'i ochilgan tijorat banki To'g'ri javob: A) Mavjudligi soliq to'lash majburiyatini keltirib chiqaradigan holat (daromad, mol- ✔ mulk, realizatsiya va h.k.) Izoh: Soliqqa tortish obyekti realizatsiya, mol-mulk, foyda, daromad yoki qiymat, miqdor yoki jismoniy tavsifga ega boshqa holat bo'lib, u soliq majburiyatini keltirib chiqaradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 41 7-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq bazasini aniqlash uchun hisob ma'lumotlari qayerdan olinadi? A) Faqat ijtimoiy tarmoqlardagi e'lonlar va reklama materiallaridan B) Faqat rahbar va xodimlardan olingan og'zaki ma'lumotlardan C) Birlamchi hujjatlar va buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida D) Faqat raqobatchi korxonalarning e'lon qilingan moliyaviy hisobotlaridan To'g'ri javob: C) Birlamchi hujjatlar va buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida✔ Izoh: Soliq bazasi birlamchi hujjatlar va buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida, soliq qonunchiligi talablarini hisobga olgan holda aniqlanadi. 2. Fiskal modul nima uchun mo'ljallangan? A) Do'kon xodimlarining ish vaqtini hisobga olish uchun B) Kassa operatsiyalarini himoyalangan holda qayd etish va uzatish uchun C) Kassa apparatining tashqi ko'rinishini bezash uchun D) Savdo zalida musiqa ijro etish uchun To'g'ri javob: B) Kassa operatsiyalarini himoyalangan holda qayd etish va uzatish uchun ✔ Izoh: Fiskal modul kassa operatsiyalarini o'zgartirib bo'lmaydigan tarzda qayd qilib, ularning ishonchliligini ta'minlaydi. 3. Soliq to'lovchining shaxsiy kabinetidagi xabarnomalarni muntazam ko'rib borish nima uchun muhim? A) Kabinetdagi tijorat reklama e'lonlarini ko'rib borish uchun B) Soliq organi talab va xabarlaridan o'z vaqtida xabardor bo'lish uchun C) Faqat parolni har kuni muntazam o'zgartirib turish uchun D) Shaxsiy kabinetni o'z vaqtida butunlay yopib qo'yish uchun To'g'ri javob: B) Soliq organi talab va xabarlaridan o'z vaqtida xabardor bo'lish uchun ✔ Izoh: Soliq organi xabarnoma va talabnomalarni elektron yuboradi; ularni o'z vaqtida ko'rmaslik muddatlarni o'tkazib yuborishga olib kelishi mumkin. 4. Ortiqcha to'langan soliq summasi bilan qanday yo'l tutiladi? A) Avtomatik ravishda budjet daromadiga o'tkaziladi va to'lovchiga qaytarilmaydi B) Kelgusi to'lovlar yoki qarzlar hisobiga hisobga olinadi yoki to'lovchiga qaytariladi C) Faqat keyingi yil oxirida soliq organi qaroriga ko'ra hisobdan chiqarib yuboriladi D) Soliq to'lovchiga hisoblangan jarima summasiga aylantirilib, undiriladi To'g'ri javob: B) Kelgusi to'lovlar yoki qarzlar hisobiga hisobga olinadi yoki to'lovchiga qaytariladi ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan soliq summasi soliq to'lovchining arizasiga ko'ra boshqa soliqlar yoki qarz hisobiga o'tkaziladi yoki unga qaytariladi. 5. Soliqqa tortish obyekti deganda nima tushuniladi? A) Mavjudligi soliq to'lash majburiyatini keltirib chiqaradigan holat (daromad, mol-mulk, realizatsiya va h.k.) B) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi hududiy soliq organi joylashgan bino va unga tegishli hudud C) Soliq to'lovchi topshiradigan soliq hisobotining shakli, ilovalari va undagi ko'rsatkichlar tarkibi D) Soliq to'lovchi soliqlarni to'laydigan va unda hisob-kitob hisobvarag'i ochilgan tijorat banki To'g'ri javob: A) Mavjudligi soliq to'lash majburiyatini keltirib chiqaradigan holat (daromad, mol- ✔ mulk, realizatsiya va h.k.) Izoh: Soliqqa tortish obyekti realizatsiya, mol-mulk, foyda, daromad yoki qiymat, miqdor yoki jismoniy tavsifga ega boshqa holat bo'lib, u soliq majburiyatini keltirib chiqaradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 41 6. Xronometraj kuzatuvi nima maqsadda o'tkaziladi? A) Soliq organi xodimlarining ish vaqtidan foydalanishini nazorat qilish uchun B) Korxona xodimlarining ishga kelish va ketish vaqtini qayd etib, intizomni baholash uchun C) Tijorat banklarining kredit foiz stavkalarini o'rganib chiqish uchun D) Soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini kuzatish orqali aniqlash uchun To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini kuzatish orqali ✔ aniqlash uchun Izoh: Xronometraj kuzatuvi muayyan muddat davomida faoliyatni bevosita kuzatib, haqiqiy tushum va xarajatlarni aniqlashga xizmat qiladi. 7. Bonitet bali nimani ifodalaydi? A) Yer uchastkasi joylashgan binoning qavati va balandligini B) Yer uchastkasiga qurilgan binolar va inshootlar sonini C) Qishloq xo'jaligi yerlarining sifati va unumdorligini D) Yer egasining tijorat banklaridagi kredit reytingini To'g'ri javob: C) Qishloq xo'jaligi yerlarining sifati va unumdorligini ✔ Izoh: Bonitet bali tuproq unumdorligi va sifatini baholovchi ko'rsatkich bo'lib, qishloq xo'jaligi yerlarini baholashda qo'llaniladi. 8. Hujjatlarni belgilangan muddat saqlamaslik soliq nazorati uchun qanday muammo tug'diradi? A) Soliq bazasining to'g'riligini tekshirish imkoniyati yo'qoladi B) Tekshiruvlar soni kamayadi va bu soliq tizimi uchun foydali C) Soliq tushumlari bu holatda avtomatik ravishda oshadi D) Hech qanday muammo tug'dirmaydi, chunki hujjatlar ortiqcha To'g'ri javob: A) Soliq bazasining to'g'riligini tekshirish imkoniyati yo'qoladi ✔ Izoh: Hujjatlar saqlanmasa, o'tgan davrlar bo'yicha soliqlar to'g'ri hisoblanganini tekshirib bo'lmaydi; bu qonunbuzarlik hisoblanadi. 9. Davlat obligatsiyalarini chiqarishdan maqsad nima? A) Budjet taqchilligini qoplash uchun qarz mablag'larini jalb qilish B) Amaldagi soliq stavkalarini pasaytirishga erishish C) Milliy valyutaning rasmiy kursini belgilash D) Aholiga budjetdan bepul pul mablag'lari tarqatish To'g'ri javob: A) Budjet taqchilligini qoplash uchun qarz mablag'larini jalb qilish ✔ Izoh: Davlat obligatsiyalari davlat moliyaviy ehtiyojlari va budjet taqchilligini qoplash uchun qarz mablag'larini jalb qilish vositasi. 10. Suvdan foydalanish hajmi qanday aniqlanadi? A) Faqat suvdan foydalanuvchi korxonadagi xodimlar soniga va ish smenalariga qarab B) Suv o'lchash asboblari ko'rsatkichlari, ular bo'lmaganda qonunda belgilangan hisob-kitob usuli bilan C) Faqat ob-havo ma'lumotiga va yog'ingarchilik miqdoriga ko'ra, gidrometeorologiya xizmati bo'yicha D) Faqat korxona rahbarining og'zaki ma'lumotiga ko'ra, hech qanday o'lchovsiz va hisob-kitobsiz To'g'ri javob: B) Suv o'lchash asboblari ko'rsatkichlari, ular bo'lmaganda qonunda belgilangan ✔ hisob-kitob usuli bilan Izoh: Foydalanilgan suv hajmi o'lchash asboblari bo'yicha, ular mavjud bo'lmaganda esa belgilangan me'yorlar yoki hisob-kitob usulida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 42 6. Xronometraj kuzatuvi nima maqsadda o'tkaziladi? A) Soliq organi xodimlarining ish vaqtidan foydalanishini nazorat qilish uchun B) Korxona xodimlarining ishga kelish va ketish vaqtini qayd etib, intizomni baholash uchun C) Tijorat banklarining kredit foiz stavkalarini o'rganib chiqish uchun D) Soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini kuzatish orqali aniqlash uchun To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini kuzatish orqali ✔ aniqlash uchun Izoh: Xronometraj kuzatuvi muayyan muddat davomida faoliyatni bevosita kuzatib, haqiqiy tushum va xarajatlarni aniqlashga xizmat qiladi. 7. Bonitet bali nimani ifodalaydi? A) Yer uchastkasi joylashgan binoning qavati va balandligini B) Yer uchastkasiga qurilgan binolar va inshootlar sonini C) Qishloq xo'jaligi yerlarining sifati va unumdorligini D) Yer egasining tijorat banklaridagi kredit reytingini To'g'ri javob: C) Qishloq xo'jaligi yerlarining sifati va unumdorligini ✔ Izoh: Bonitet bali tuproq unumdorligi va sifatini baholovchi ko'rsatkich bo'lib, qishloq xo'jaligi yerlarini baholashda qo'llaniladi. 8. Hujjatlarni belgilangan muddat saqlamaslik soliq nazorati uchun qanday muammo tug'diradi? A) Soliq bazasining to'g'riligini tekshirish imkoniyati yo'qoladi B) Tekshiruvlar soni kamayadi va bu soliq tizimi uchun foydali C) Soliq tushumlari bu holatda avtomatik ravishda oshadi D) Hech qanday muammo tug'dirmaydi, chunki hujjatlar ortiqcha To'g'ri javob: A) Soliq bazasining to'g'riligini tekshirish imkoniyati yo'qoladi ✔ Izoh: Hujjatlar saqlanmasa, o'tgan davrlar bo'yicha soliqlar to'g'ri hisoblanganini tekshirib bo'lmaydi; bu qonunbuzarlik hisoblanadi. 9. Davlat obligatsiyalarini chiqarishdan maqsad nima? A) Budjet taqchilligini qoplash uchun qarz mablag'larini jalb qilish B) Amaldagi soliq stavkalarini pasaytirishga erishish C) Milliy valyutaning rasmiy kursini belgilash D) Aholiga budjetdan bepul pul mablag'lari tarqatish To'g'ri javob: A) Budjet taqchilligini qoplash uchun qarz mablag'larini jalb qilish ✔ Izoh: Davlat obligatsiyalari davlat moliyaviy ehtiyojlari va budjet taqchilligini qoplash uchun qarz mablag'larini jalb qilish vositasi. 10. Suvdan foydalanish hajmi qanday aniqlanadi? A) Faqat suvdan foydalanuvchi korxonadagi xodimlar soniga va ish smenalariga qarab B) Suv o'lchash asboblari ko'rsatkichlari, ular bo'lmaganda qonunda belgilangan hisob-kitob usuli bilan C) Faqat ob-havo ma'lumotiga va yog'ingarchilik miqdoriga ko'ra, gidrometeorologiya xizmati bo'yicha D) Faqat korxona rahbarining og'zaki ma'lumotiga ko'ra, hech qanday o'lchovsiz va hisob-kitobsiz To'g'ri javob: B) Suv o'lchash asboblari ko'rsatkichlari, ular bo'lmaganda qonunda belgilangan ✔ hisob-kitob usuli bilan Izoh: Foydalanilgan suv hajmi o'lchash asboblari bo'yicha, ular mavjud bo'lmaganda esa belgilangan me'yorlar yoki hisob-kitob usulida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 42 6. Xronometraj kuzatuvi nima maqsadda o'tkaziladi? A) Soliq organi xodimlarining ish vaqtidan foydalanishini nazorat qilish uchun B) Korxona xodimlarining ishga kelish va ketish vaqtini qayd etib, intizomni baholash uchun C) Tijorat banklarining kredit foiz stavkalarini o'rganib chiqish uchun D) Soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini kuzatish orqali aniqlash uchun To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini kuzatish orqali ✔ aniqlash uchun Izoh: Xronometraj kuzatuvi muayyan muddat davomida faoliyatni bevosita kuzatib, haqiqiy tushum va xarajatlarni aniqlashga xizmat qiladi. 7. Bonitet bali nimani ifodalaydi? A) Yer uchastkasi joylashgan binoning qavati va balandligini B) Yer uchastkasiga qurilgan binolar va inshootlar sonini C) Qishloq xo'jaligi yerlarining sifati va unumdorligini D) Yer egasining tijorat banklaridagi kredit reytingini To'g'ri javob: C) Qishloq xo'jaligi yerlarining sifati va unumdorligini ✔ Izoh: Bonitet bali tuproq unumdorligi va sifatini baholovchi ko'rsatkich bo'lib, qishloq xo'jaligi yerlarini baholashda qo'llaniladi. 8. Hujjatlarni belgilangan muddat saqlamaslik soliq nazorati uchun qanday muammo tug'diradi? A) Soliq bazasining to'g'riligini tekshirish imkoniyati yo'qoladi B) Tekshiruvlar soni kamayadi va bu soliq tizimi uchun foydali C) Soliq tushumlari bu holatda avtomatik ravishda oshadi D) Hech qanday muammo tug'dirmaydi, chunki hujjatlar ortiqcha To'g'ri javob: A) Soliq bazasining to'g'riligini tekshirish imkoniyati yo'qoladi ✔ Izoh: Hujjatlar saqlanmasa, o'tgan davrlar bo'yicha soliqlar to'g'ri hisoblanganini tekshirib bo'lmaydi; bu qonunbuzarlik hisoblanadi. 9. Davlat obligatsiyalarini chiqarishdan maqsad nima? A) Budjet taqchilligini qoplash uchun qarz mablag'larini jalb qilish B) Amaldagi soliq stavkalarini pasaytirishga erishish C) Milliy valyutaning rasmiy kursini belgilash D) Aholiga budjetdan bepul pul mablag'lari tarqatish To'g'ri javob: A) Budjet taqchilligini qoplash uchun qarz mablag'larini jalb qilish ✔ Izoh: Davlat obligatsiyalari davlat moliyaviy ehtiyojlari va budjet taqchilligini qoplash uchun qarz mablag'larini jalb qilish vositasi. 10. Suvdan foydalanish hajmi qanday aniqlanadi? A) Faqat suvdan foydalanuvchi korxonadagi xodimlar soniga va ish smenalariga qarab B) Suv o'lchash asboblari ko'rsatkichlari, ular bo'lmaganda qonunda belgilangan hisob-kitob usuli bilan C) Faqat ob-havo ma'lumotiga va yog'ingarchilik miqdoriga ko'ra, gidrometeorologiya xizmati bo'yicha D) Faqat korxona rahbarining og'zaki ma'lumotiga ko'ra, hech qanday o'lchovsiz va hisob-kitobsiz To'g'ri javob: B) Suv o'lchash asboblari ko'rsatkichlari, ular bo'lmaganda qonunda belgilangan ✔ hisob-kitob usuli bilan Izoh: Foydalanilgan suv hajmi o'lchash asboblari bo'yicha, ular mavjud bo'lmaganda esa belgilangan me'yorlar yoki hisob-kitob usulida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 42 11. Davlat xaridlari tizimining asosiy tamoyili nima? A) Faqat tanish yetkazib beruvchilardan xarid qilish B) Narxni hisobga olmaslik C) Xaridlarni yashirin o'tkazish D) Raqobat, ochiqlik va budjet mablag'larining samarali sarflanishi To'g'ri javob: D) Raqobat, ochiqlik va budjet mablag'larining samarali sarflanishi✔ Izoh: Davlat xaridlari ochiq raqobat asosida, budjet mablag'larini samarali va shaffof sarflash uchun o'tkaziladi. 12. Barcha faoliyat turlari aylanmadan olinadigan soliqni qo'llashi mumkinmi? A) Yo'q, Soliq kodeksida bu rejimni qo'llay olmaydigan faoliyat va shaxslar belgilangan B) Faqat yirik soliq to'lovchilar toifasiga kiritilgan korxonalar qo'llaydi C) Ha, Soliq kodeksiga ko'ra istalgan faoliyat turi va istalgan shaxs bu rejimni qo'llay oladi D) Faqat bank, sug'urta tashkilotlari va boshqa moliya institutlari qo'llaydi To'g'ri javob: A) Yo'q, Soliq kodeksida bu rejimni qo'llay olmaydigan faoliyat va shaxslar ✔ belgilangan Izoh: Soliq kodeksida aylanma solig'ini qo'llashga yo'l qo'yilmaydigan toifalar, masalan ayrim moliyaviy tashkilotlar va boshqalar alohida ko'rsatilgan. 13. Inventarizatsiya soliq nazoratida nima uchun o'tkaziladi? A) Korxonaning yangi filialini ochishga ruxsat berish uchun B) Mol-mulk va tovarlarning haqiqiy mavjudligini hisob bilan solishtirish uchun C) Korxona xodimlarining malakasini baholash va attestatsiya qilish uchun D) Soliq to'lovchi uchun yangi soliq stavkasini tanlash uchun To'g'ri javob: B) Mol-mulk va tovarlarning haqiqiy mavjudligini hisob bilan solishtirish uchun ✔ Izoh: Inventarizatsiya aktivlarning haqiqiy mavjudligini hisob ma'lumotlari bilan taqqoslab, tafovutlarni aniqlash imkonini beradi. 14. Soliq qonunchiligiga ko'ra bank hisobvarag'i bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish qanday maqsadga xizmat qiladi? A) Valyuta ayirboshlashni tezlashtirishga B) Bankning foydasini oshirishga C) Soliq to'lovchiga kredit berishga D) Soliq majburiyati bajarilishini ta'minlashga To'g'ri javob: D) Soliq majburiyati bajarilishini ta'minlashga ✔ Izoh: Hisobvaraq bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish soliq qarzini undirish yoki talablarni bajarishni ta'minlash chorasidir. 15. Xalqaro ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olishning asosiy vositasi nima? A) Davlatlar o'rtasida tuzilgan ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi shartnomalar B) Daromadni faqat naqd pulda olish va uni bank hisobvarag'idan o'tkazmaslik C) Soliqni faqat chet el valyutasida va faqat xorijiy davlat budjetiga to'lash D) Soliq to'lovchining ikki davlatning birortasida ham soliq hisobiga qo'yilmasligi To'g'ri javob: A) Davlatlar o'rtasida tuzilgan ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi ✔ shartnomalar Izoh: Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish to'g'risidagi xalqaro shartnomalar daromadga qaysi davlat soliq solishini va soliqni hisobga olish tartibini belgilaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 43 11. Davlat xaridlari tizimining asosiy tamoyili nima? A) Faqat tanish yetkazib beruvchilardan xarid qilish B) Narxni hisobga olmaslik C) Xaridlarni yashirin o'tkazish D) Raqobat, ochiqlik va budjet mablag'larining samarali sarflanishi To'g'ri javob: D) Raqobat, ochiqlik va budjet mablag'larining samarali sarflanishi✔ Izoh: Davlat xaridlari ochiq raqobat asosida, budjet mablag'larini samarali va shaffof sarflash uchun o'tkaziladi. 12. Barcha faoliyat turlari aylanmadan olinadigan soliqni qo'llashi mumkinmi? A) Yo'q, Soliq kodeksida bu rejimni qo'llay olmaydigan faoliyat va shaxslar belgilangan B) Faqat yirik soliq to'lovchilar toifasiga kiritilgan korxonalar qo'llaydi C) Ha, Soliq kodeksiga ko'ra istalgan faoliyat turi va istalgan shaxs bu rejimni qo'llay oladi D) Faqat bank, sug'urta tashkilotlari va boshqa moliya institutlari qo'llaydi To'g'ri javob: A) Yo'q, Soliq kodeksida bu rejimni qo'llay olmaydigan faoliyat va shaxslar ✔ belgilangan Izoh: Soliq kodeksida aylanma solig'ini qo'llashga yo'l qo'yilmaydigan toifalar, masalan ayrim moliyaviy tashkilotlar va boshqalar alohida ko'rsatilgan. 13. Inventarizatsiya soliq nazoratida nima uchun o'tkaziladi? A) Korxonaning yangi filialini ochishga ruxsat berish uchun B) Mol-mulk va tovarlarning haqiqiy mavjudligini hisob bilan solishtirish uchun C) Korxona xodimlarining malakasini baholash va attestatsiya qilish uchun D) Soliq to'lovchi uchun yangi soliq stavkasini tanlash uchun To'g'ri javob: B) Mol-mulk va tovarlarning haqiqiy mavjudligini hisob bilan solishtirish uchun ✔ Izoh: Inventarizatsiya aktivlarning haqiqiy mavjudligini hisob ma'lumotlari bilan taqqoslab, tafovutlarni aniqlash imkonini beradi. 14. Soliq qonunchiligiga ko'ra bank hisobvarag'i bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish qanday maqsadga xizmat qiladi? A) Valyuta ayirboshlashni tezlashtirishga B) Bankning foydasini oshirishga C) Soliq to'lovchiga kredit berishga D) Soliq majburiyati bajarilishini ta'minlashga To'g'ri javob: D) Soliq majburiyati bajarilishini ta'minlashga ✔ Izoh: Hisobvaraq bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish soliq qarzini undirish yoki talablarni bajarishni ta'minlash chorasidir. 15. Xalqaro ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olishning asosiy vositasi nima? A) Davlatlar o'rtasida tuzilgan ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi shartnomalar B) Daromadni faqat naqd pulda olish va uni bank hisobvarag'idan o'tkazmaslik C) Soliqni faqat chet el valyutasida va faqat xorijiy davlat budjetiga to'lash D) Soliq to'lovchining ikki davlatning birortasida ham soliq hisobiga qo'yilmasligi To'g'ri javob: A) Davlatlar o'rtasida tuzilgan ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi ✔ shartnomalar Izoh: Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish to'g'risidagi xalqaro shartnomalar daromadga qaysi davlat soliq solishini va soliqni hisobga olish tartibini belgilaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 43 11. Davlat xaridlari tizimining asosiy tamoyili nima? A) Faqat tanish yetkazib beruvchilardan xarid qilish B) Narxni hisobga olmaslik C) Xaridlarni yashirin o'tkazish D) Raqobat, ochiqlik va budjet mablag'larining samarali sarflanishi To'g'ri javob: D) Raqobat, ochiqlik va budjet mablag'larining samarali sarflanishi✔ Izoh: Davlat xaridlari ochiq raqobat asosida, budjet mablag'larini samarali va shaffof sarflash uchun o'tkaziladi. 12. Barcha faoliyat turlari aylanmadan olinadigan soliqni qo'llashi mumkinmi? A) Yo'q, Soliq kodeksida bu rejimni qo'llay olmaydigan faoliyat va shaxslar belgilangan B) Faqat yirik soliq to'lovchilar toifasiga kiritilgan korxonalar qo'llaydi C) Ha, Soliq kodeksiga ko'ra istalgan faoliyat turi va istalgan shaxs bu rejimni qo'llay oladi D) Faqat bank, sug'urta tashkilotlari va boshqa moliya institutlari qo'llaydi To'g'ri javob: A) Yo'q, Soliq kodeksida bu rejimni qo'llay olmaydigan faoliyat va shaxslar ✔ belgilangan Izoh: Soliq kodeksida aylanma solig'ini qo'llashga yo'l qo'yilmaydigan toifalar, masalan ayrim moliyaviy tashkilotlar va boshqalar alohida ko'rsatilgan. 13. Inventarizatsiya soliq nazoratida nima uchun o'tkaziladi? A) Korxonaning yangi filialini ochishga ruxsat berish uchun B) Mol-mulk va tovarlarning haqiqiy mavjudligini hisob bilan solishtirish uchun C) Korxona xodimlarining malakasini baholash va attestatsiya qilish uchun D) Soliq to'lovchi uchun yangi soliq stavkasini tanlash uchun To'g'ri javob: B) Mol-mulk va tovarlarning haqiqiy mavjudligini hisob bilan solishtirish uchun ✔ Izoh: Inventarizatsiya aktivlarning haqiqiy mavjudligini hisob ma'lumotlari bilan taqqoslab, tafovutlarni aniqlash imkonini beradi. 14. Soliq qonunchiligiga ko'ra bank hisobvarag'i bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish qanday maqsadga xizmat qiladi? A) Valyuta ayirboshlashni tezlashtirishga B) Bankning foydasini oshirishga C) Soliq to'lovchiga kredit berishga D) Soliq majburiyati bajarilishini ta'minlashga To'g'ri javob: D) Soliq majburiyati bajarilishini ta'minlashga ✔ Izoh: Hisobvaraq bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish soliq qarzini undirish yoki talablarni bajarishni ta'minlash chorasidir. 15. Xalqaro ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olishning asosiy vositasi nima? A) Davlatlar o'rtasida tuzilgan ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi shartnomalar B) Daromadni faqat naqd pulda olish va uni bank hisobvarag'idan o'tkazmaslik C) Soliqni faqat chet el valyutasida va faqat xorijiy davlat budjetiga to'lash D) Soliq to'lovchining ikki davlatning birortasida ham soliq hisobiga qo'yilmasligi To'g'ri javob: A) Davlatlar o'rtasida tuzilgan ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi ✔ shartnomalar Izoh: Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish to'g'risidagi xalqaro shartnomalar daromadga qaysi davlat soliq solishini va soliqni hisobga olish tartibini belgilaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 43 16. Budjetning qayta taqsimlash funksiyasi nimani anglatadi? A) Korxona ichida ish haqi fondini bo'limlar o'rtasida taqsimlash tartibi B) Daromadlarni soliqlar va xarajatlar orqali aholi va hududlar o'rtasida qayta taqsimlash C) Faqat tijorat banklari o'rtasida kredit resurslarini qayta taqsimlash D) Milliy valyutani xorijiy valyutaga almashtirish va zaxira yaratish To'g'ri javob: B) Daromadlarni soliqlar va xarajatlar orqali aholi va hududlar o'rtasida qayta ✔ taqsimlash Izoh: Budjet orqali soliq shaklida yig'ilgan mablag'lar ijtimoiy soha, hududlar va aholi qatlamlari o'rtasida qayta taqsimlanadi. 17. Soliq organlarida katta ma'lumotlar (big data) tahlili qanday maqsadda qo'llaniladi? A) Soliq to'lovchilarning shaxsiy hayotini ommaga oshkor qilish uchun B) Hisobotlarni yo'q qilish uchun C) Risklarni aniqlash va nazoratni maqsadli yo'naltirish uchun D) Soliq stavkalarini tasodifiy o'zgartirish uchun To'g'ri javob: C) Risklarni aniqlash va nazoratni maqsadli yo'naltirish uchun ✔ Izoh: Turli manbalardagi katta hajmdagi ma'lumotlarni tahlil qilish soliq risklarini aniqlab, nazoratni samarali qiladi. 18. Aylanmadan olinadigan soliqning soliq to'lovchi uchun asosiy afzalligi nima? A) Soliq tekshiruvlaridan butunlay ozod bo'lish B) Har qanday holatda soliq to'lanmasligi C) Xarajatlarni ikki baravar chegirish imkoniyati D) Hisob va hisobotning soddaligi To'g'ri javob: D) Hisob va hisobotning soddaligi ✔ Izoh: Aylanma solig'ida murakkab xarajatlar hisobi, kiruvchi QQS hisob-kitobi talab qilinmaydi, bu kichik biznes uchun ma'muriy yukni kamaytiradi. 19. Elektron to'lov tizimlari orqali soliq to'lashning afzalligi nimada? A) Tezkorlik, qulaylik va to'lovning avtomatik qayd etilishi B) Faqat ish vaqtida to'lash imkoniyati borligi C) To'lanadigan soliq summasining ikki baravar oshishi D) To'lov tasdiqlanmay, qayd etilmay qolishi To'g'ri javob: A) Tezkorlik, qulaylik va to'lovning avtomatik qayd etilishi ✔ Izoh: Elektron to'lovlar istalgan joydan tez amalga oshiriladi va to'lov ma'lumotlari tizimda avtomatik aks etadi. 20. Ijaraga berilgan ko'chmas mulk bo'yicha mol-mulk solig'ini umumiy qoidaga ko'ra kim to'laydi? A) Ijara shartnomasini tasdiqlagan notarius B) Mulkni sug'urtalagan kompaniya C) Mulkdor (ijaraga beruvchi) D) Ijarachi To'g'ri javob: C) Mulkdor (ijaraga beruvchi) ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i mulk huquqi bilan bog'liq, shuning uchun umumiy qoidaga ko'ra soliqni ijarachi emas, balki mulkdor to'laydi. 21. O'zbekistonda soliq organlarining yagona markazlashtirilgan tizimiga qaysi organ rahbarlik qiladi? A) Moliya vazirligi g'aznasi B) Hisob palatasi kengashi C) Markaziy bank boshqaruvi D) Soliq qo'mitasi To'g'ri javob: D) Soliq qo'mitasi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 44 16. Budjetning qayta taqsimlash funksiyasi nimani anglatadi? A) Korxona ichida ish haqi fondini bo'limlar o'rtasida taqsimlash tartibi B) Daromadlarni soliqlar va xarajatlar orqali aholi va hududlar o'rtasida qayta taqsimlash C) Faqat tijorat banklari o'rtasida kredit resurslarini qayta taqsimlash D) Milliy valyutani xorijiy valyutaga almashtirish va zaxira yaratish To'g'ri javob: B) Daromadlarni soliqlar va xarajatlar orqali aholi va hududlar o'rtasida qayta ✔ taqsimlash Izoh: Budjet orqali soliq shaklida yig'ilgan mablag'lar ijtimoiy soha, hududlar va aholi qatlamlari o'rtasida qayta taqsimlanadi. 17. Soliq organlarida katta ma'lumotlar (big data) tahlili qanday maqsadda qo'llaniladi? A) Soliq to'lovchilarning shaxsiy hayotini ommaga oshkor qilish uchun B) Hisobotlarni yo'q qilish uchun C) Risklarni aniqlash va nazoratni maqsadli yo'naltirish uchun D) Soliq stavkalarini tasodifiy o'zgartirish uchun To'g'ri javob: C) Risklarni aniqlash va nazoratni maqsadli yo'naltirish uchun ✔ Izoh: Turli manbalardagi katta hajmdagi ma'lumotlarni tahlil qilish soliq risklarini aniqlab, nazoratni samarali qiladi. 18. Aylanmadan olinadigan soliqning soliq to'lovchi uchun asosiy afzalligi nima? A) Soliq tekshiruvlaridan butunlay ozod bo'lish B) Har qanday holatda soliq to'lanmasligi C) Xarajatlarni ikki baravar chegirish imkoniyati D) Hisob va hisobotning soddaligi To'g'ri javob: D) Hisob va hisobotning soddaligi ✔ Izoh: Aylanma solig'ida murakkab xarajatlar hisobi, kiruvchi QQS hisob-kitobi talab qilinmaydi, bu kichik biznes uchun ma'muriy yukni kamaytiradi. 19. Elektron to'lov tizimlari orqali soliq to'lashning afzalligi nimada? A) Tezkorlik, qulaylik va to'lovning avtomatik qayd etilishi B) Faqat ish vaqtida to'lash imkoniyati borligi C) To'lanadigan soliq summasining ikki baravar oshishi D) To'lov tasdiqlanmay, qayd etilmay qolishi To'g'ri javob: A) Tezkorlik, qulaylik va to'lovning avtomatik qayd etilishi ✔ Izoh: Elektron to'lovlar istalgan joydan tez amalga oshiriladi va to'lov ma'lumotlari tizimda avtomatik aks etadi. 20. Ijaraga berilgan ko'chmas mulk bo'yicha mol-mulk solig'ini umumiy qoidaga ko'ra kim to'laydi? A) Ijara shartnomasini tasdiqlagan notarius B) Mulkni sug'urtalagan kompaniya C) Mulkdor (ijaraga beruvchi) D) Ijarachi To'g'ri javob: C) Mulkdor (ijaraga beruvchi) ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i mulk huquqi bilan bog'liq, shuning uchun umumiy qoidaga ko'ra soliqni ijarachi emas, balki mulkdor to'laydi. 21. O'zbekistonda soliq organlarining yagona markazlashtirilgan tizimiga qaysi organ rahbarlik qiladi? A) Moliya vazirligi g'aznasi B) Hisob palatasi kengashi C) Markaziy bank boshqaruvi D) Soliq qo'mitasi To'g'ri javob: D) Soliq qo'mitasi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 44 16. Budjetning qayta taqsimlash funksiyasi nimani anglatadi? A) Korxona ichida ish haqi fondini bo'limlar o'rtasida taqsimlash tartibi B) Daromadlarni soliqlar va xarajatlar orqali aholi va hududlar o'rtasida qayta taqsimlash C) Faqat tijorat banklari o'rtasida kredit resurslarini qayta taqsimlash D) Milliy valyutani xorijiy valyutaga almashtirish va zaxira yaratish To'g'ri javob: B) Daromadlarni soliqlar va xarajatlar orqali aholi va hududlar o'rtasida qayta ✔ taqsimlash Izoh: Budjet orqali soliq shaklida yig'ilgan mablag'lar ijtimoiy soha, hududlar va aholi qatlamlari o'rtasida qayta taqsimlanadi. 17. Soliq organlarida katta ma'lumotlar (big data) tahlili qanday maqsadda qo'llaniladi? A) Soliq to'lovchilarning shaxsiy hayotini ommaga oshkor qilish uchun B) Hisobotlarni yo'q qilish uchun C) Risklarni aniqlash va nazoratni maqsadli yo'naltirish uchun D) Soliq stavkalarini tasodifiy o'zgartirish uchun To'g'ri javob: C) Risklarni aniqlash va nazoratni maqsadli yo'naltirish uchun ✔ Izoh: Turli manbalardagi katta hajmdagi ma'lumotlarni tahlil qilish soliq risklarini aniqlab, nazoratni samarali qiladi. 18. Aylanmadan olinadigan soliqning soliq to'lovchi uchun asosiy afzalligi nima? A) Soliq tekshiruvlaridan butunlay ozod bo'lish B) Har qanday holatda soliq to'lanmasligi C) Xarajatlarni ikki baravar chegirish imkoniyati D) Hisob va hisobotning soddaligi To'g'ri javob: D) Hisob va hisobotning soddaligi ✔ Izoh: Aylanma solig'ida murakkab xarajatlar hisobi, kiruvchi QQS hisob-kitobi talab qilinmaydi, bu kichik biznes uchun ma'muriy yukni kamaytiradi. 19. Elektron to'lov tizimlari orqali soliq to'lashning afzalligi nimada? A) Tezkorlik, qulaylik va to'lovning avtomatik qayd etilishi B) Faqat ish vaqtida to'lash imkoniyati borligi C) To'lanadigan soliq summasining ikki baravar oshishi D) To'lov tasdiqlanmay, qayd etilmay qolishi To'g'ri javob: A) Tezkorlik, qulaylik va to'lovning avtomatik qayd etilishi ✔ Izoh: Elektron to'lovlar istalgan joydan tez amalga oshiriladi va to'lov ma'lumotlari tizimda avtomatik aks etadi. 20. Ijaraga berilgan ko'chmas mulk bo'yicha mol-mulk solig'ini umumiy qoidaga ko'ra kim to'laydi? A) Ijara shartnomasini tasdiqlagan notarius B) Mulkni sug'urtalagan kompaniya C) Mulkdor (ijaraga beruvchi) D) Ijarachi To'g'ri javob: C) Mulkdor (ijaraga beruvchi) ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i mulk huquqi bilan bog'liq, shuning uchun umumiy qoidaga ko'ra soliqni ijarachi emas, balki mulkdor to'laydi. 21. O'zbekistonda soliq organlarining yagona markazlashtirilgan tizimiga qaysi organ rahbarlik qiladi? A) Moliya vazirligi g'aznasi B) Hisob palatasi kengashi C) Markaziy bank boshqaruvi D) Soliq qo'mitasi To'g'ri javob: D) Soliq qo'mitasi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 44 Izoh: Soliq organlari tizimini Soliq qo'mitasi boshqaradi, uning tarkibiga hududiy boshqarmalar va inspeksiyalar kiradi. 22. Soliq ma'muriyatchiligi deganda nima tushuniladi? A) Tijorat banklarining kredit berish va foiz undirish faoliyatini boshqarish tizimi B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, undirish va nazorat qilish bo'yicha faoliyati C) Soliq to'lovchilarning o'z daromad va xarajatlarini mustaqil rejalashtirish faoliyati D) Budjet mablag'larini vazirlik va idoralar o'rtasida taqsimlash jarayoni To'g'ri javob: B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, undirish va nazorat qilish bo'yicha ✔ faoliyati Izoh: Soliq ma'muriyatchiligi soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, undirish va nazorat qilishni tashkil etish bo'yicha boshqaruv faoliyatidir. 23. Yer solig'i qaysi joy bo'yicha to'lanadi? A) Yer egasining ish joyi bo'yicha B) Yer uchastkasi joylashgan joy bo'yicha C) Yer egasining tug'ilgan joyi bo'yicha D) Yer egasi ro'yxatda turgan bank joylashgan joy bo'yicha To'g'ri javob: B) Yer uchastkasi joylashgan joy bo'yicha ✔ Izoh: Yer solig'i yer uchastkasi joylashgan hudud bo'yicha to'lanadi va asosan o'sha hududning mahalliy budjetiga tushadi. 24. Quyidagilardan qaysi biri soliqning ixtiyoriy (majburiy bo'lmagan) elementi hisoblanadi? A) Soliqqa tortish obyekti B) Soliq imtiyozi C) Soliq stavkasi D) Soliq bazasi To'g'ri javob: B) Soliq imtiyozi ✔ Izoh: Obyekt, baza, stavka, davr, hisoblash va to'lash tartibi soliqning majburiy elementlari; imtiyozlar esa nazarda tutilishi ham, tutilmasligi ham mumkin. 25. Soliq davri davomida amalga oshiriladigan joriy (avans) to'lovlarning maqsadi nima? A) Budjetga tushumlarning davr davomida bir tekis kelib turishini ta'minlash B) Soliq to'lovchini soliq davri oxiridagi soliqdan ozod qilish C) Soliq hisobotini topshirmaslik imkonini berish D) Soliq stavkasini oshirish To'g'ri javob: A) Budjetga tushumlarning davr davomida bir tekis kelib turishini ta'minlash ✔ Izoh: Joriy to'lovlar soliq davri tugashini kutmasdan, uning davomida soliqning bir qismini to'lab borishni ta'minlaydi; yil yakunida yakuniy hisob-kitob qilinadi. 26. Mahalliy budjetlarning o'z daromadlarini oshirish nimaga yordam beradi? A) Soliqlarni hududlararo tengsiz qilishga B) Respublika budjetini butunlay bekor qilishga C) Hududlarning moliyaviy mustaqilligini mustahkamlashga D) Mahalliy xarajatlarni nazoratsiz qilishga To'g'ri javob: C) Hududlarning moliyaviy mustaqilligini mustahkamlashga ✔ Izoh: O'z daromad manbalariga ega mahalliy budjetlar hududiy ehtiyojlarni mustaqil moliyalashtirish imkoniga ega bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 45 Izoh: Soliq organlari tizimini Soliq qo'mitasi boshqaradi, uning tarkibiga hududiy boshqarmalar va inspeksiyalar kiradi. 22. Soliq ma'muriyatchiligi deganda nima tushuniladi? A) Tijorat banklarining kredit berish va foiz undirish faoliyatini boshqarish tizimi B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, undirish va nazorat qilish bo'yicha faoliyati C) Soliq to'lovchilarning o'z daromad va xarajatlarini mustaqil rejalashtirish faoliyati D) Budjet mablag'larini vazirlik va idoralar o'rtasida taqsimlash jarayoni To'g'ri javob: B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, undirish va nazorat qilish bo'yicha ✔ faoliyati Izoh: Soliq ma'muriyatchiligi soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, undirish va nazorat qilishni tashkil etish bo'yicha boshqaruv faoliyatidir. 23. Yer solig'i qaysi joy bo'yicha to'lanadi? A) Yer egasining ish joyi bo'yicha B) Yer uchastkasi joylashgan joy bo'yicha C) Yer egasining tug'ilgan joyi bo'yicha D) Yer egasi ro'yxatda turgan bank joylashgan joy bo'yicha To'g'ri javob: B) Yer uchastkasi joylashgan joy bo'yicha ✔ Izoh: Yer solig'i yer uchastkasi joylashgan hudud bo'yicha to'lanadi va asosan o'sha hududning mahalliy budjetiga tushadi. 24. Quyidagilardan qaysi biri soliqning ixtiyoriy (majburiy bo'lmagan) elementi hisoblanadi? A) Soliqqa tortish obyekti B) Soliq imtiyozi C) Soliq stavkasi D) Soliq bazasi To'g'ri javob: B) Soliq imtiyozi ✔ Izoh: Obyekt, baza, stavka, davr, hisoblash va to'lash tartibi soliqning majburiy elementlari; imtiyozlar esa nazarda tutilishi ham, tutilmasligi ham mumkin. 25. Soliq davri davomida amalga oshiriladigan joriy (avans) to'lovlarning maqsadi nima? A) Budjetga tushumlarning davr davomida bir tekis kelib turishini ta'minlash B) Soliq to'lovchini soliq davri oxiridagi soliqdan ozod qilish C) Soliq hisobotini topshirmaslik imkonini berish D) Soliq stavkasini oshirish To'g'ri javob: A) Budjetga tushumlarning davr davomida bir tekis kelib turishini ta'minlash ✔ Izoh: Joriy to'lovlar soliq davri tugashini kutmasdan, uning davomida soliqning bir qismini to'lab borishni ta'minlaydi; yil yakunida yakuniy hisob-kitob qilinadi. 26. Mahalliy budjetlarning o'z daromadlarini oshirish nimaga yordam beradi? A) Soliqlarni hududlararo tengsiz qilishga B) Respublika budjetini butunlay bekor qilishga C) Hududlarning moliyaviy mustaqilligini mustahkamlashga D) Mahalliy xarajatlarni nazoratsiz qilishga To'g'ri javob: C) Hududlarning moliyaviy mustaqilligini mustahkamlashga ✔ Izoh: O'z daromad manbalariga ega mahalliy budjetlar hududiy ehtiyojlarni mustaqil moliyalashtirish imkoniga ega bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 45 Izoh: Soliq organlari tizimini Soliq qo'mitasi boshqaradi, uning tarkibiga hududiy boshqarmalar va inspeksiyalar kiradi. 22. Soliq ma'muriyatchiligi deganda nima tushuniladi? A) Tijorat banklarining kredit berish va foiz undirish faoliyatini boshqarish tizimi B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, undirish va nazorat qilish bo'yicha faoliyati C) Soliq to'lovchilarning o'z daromad va xarajatlarini mustaqil rejalashtirish faoliyati D) Budjet mablag'larini vazirlik va idoralar o'rtasida taqsimlash jarayoni To'g'ri javob: B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, undirish va nazorat qilish bo'yicha ✔ faoliyati Izoh: Soliq ma'muriyatchiligi soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, undirish va nazorat qilishni tashkil etish bo'yicha boshqaruv faoliyatidir. 23. Yer solig'i qaysi joy bo'yicha to'lanadi? A) Yer egasining ish joyi bo'yicha B) Yer uchastkasi joylashgan joy bo'yicha C) Yer egasining tug'ilgan joyi bo'yicha D) Yer egasi ro'yxatda turgan bank joylashgan joy bo'yicha To'g'ri javob: B) Yer uchastkasi joylashgan joy bo'yicha ✔ Izoh: Yer solig'i yer uchastkasi joylashgan hudud bo'yicha to'lanadi va asosan o'sha hududning mahalliy budjetiga tushadi. 24. Quyidagilardan qaysi biri soliqning ixtiyoriy (majburiy bo'lmagan) elementi hisoblanadi? A) Soliqqa tortish obyekti B) Soliq imtiyozi C) Soliq stavkasi D) Soliq bazasi To'g'ri javob: B) Soliq imtiyozi ✔ Izoh: Obyekt, baza, stavka, davr, hisoblash va to'lash tartibi soliqning majburiy elementlari; imtiyozlar esa nazarda tutilishi ham, tutilmasligi ham mumkin. 25. Soliq davri davomida amalga oshiriladigan joriy (avans) to'lovlarning maqsadi nima? A) Budjetga tushumlarning davr davomida bir tekis kelib turishini ta'minlash B) Soliq to'lovchini soliq davri oxiridagi soliqdan ozod qilish C) Soliq hisobotini topshirmaslik imkonini berish D) Soliq stavkasini oshirish To'g'ri javob: A) Budjetga tushumlarning davr davomida bir tekis kelib turishini ta'minlash ✔ Izoh: Joriy to'lovlar soliq davri tugashini kutmasdan, uning davomida soliqning bir qismini to'lab borishni ta'minlaydi; yil yakunida yakuniy hisob-kitob qilinadi. 26. Mahalliy budjetlarning o'z daromadlarini oshirish nimaga yordam beradi? A) Soliqlarni hududlararo tengsiz qilishga B) Respublika budjetini butunlay bekor qilishga C) Hududlarning moliyaviy mustaqilligini mustahkamlashga D) Mahalliy xarajatlarni nazoratsiz qilishga To'g'ri javob: C) Hududlarning moliyaviy mustaqilligini mustahkamlashga ✔ Izoh: O'z daromad manbalariga ega mahalliy budjetlar hududiy ehtiyojlarni mustaqil moliyalashtirish imkoniga ega bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 45 27. Huquqbuzarlik uchun jazo sifatida jarima qo'llashning asosiy maqsadi nima? A) Soliq to'lovchini bankrot qilish B) Budjetga qo'shimcha daromad rejasi bajarish C) Soliq organi xodimlarini mukofotlash D) Huquqbuzarni jazolash va qonunbuzarlikning oldini olish To'g'ri javob: D) Huquqbuzarni jazolash va qonunbuzarlikning oldini olish✔ Izoh: Jarima jazolash va profilaktika vazifasini bajaradi; uning maqsadi daromad olish emas, qonunbuzarlikning oldini olishdir. 28. Egri soliqlarning yuki pirovardida kimga tushadi? A) Faqat soliqni undiruvchi soliq organiga B) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisiga C) Faqat tovarni tashuvchi va saqlovchi transport korxonasiga D) Faqat tovarni ishlab chiqaruvchi korxonaga To'g'ri javob: B) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisiga ✔ Izoh: Egri soliqlar narxga qo'shilgani uchun ularning iqtisodiy yuki narx orqali yakuniy iste'molchiga o'tadi. 29. Qaysi holat soliq huquqbuzarligi uchun aybni istisno qiluvchi holat hisoblanadi? A) Soliq to'lovchining muddatni shunchaki unutib qo'ygani B) Korxona buxgalterining o'sha paytda ta'tilda bo'lgani C) Soliq to'lovchining qonun talabini bilmagani D) Tabiiy ofat kabi bartaraf etib bo'lmaydigan favqulodda holat To'g'ri javob: D) Tabiiy ofat kabi bartaraf etib bo'lmaydigan favqulodda holat ✔ Izoh: Favqulodda va bartaraf etib bo'lmaydigan holatlar (tabiiy ofat va hokazo) tufayli sodir etilgan qilmishda ayb istisno etiladi. 30. Xizmat safari xarajatlari foyda solig'ida qanday shartda chegiriladi? A) Faqat xodim chet elga xizmat safariga yuborilgan bo'lsa, belgilangan me'yorlarsiz B) Hech qanday shartsiz, safar xarajatlari to'liq hajmda va hujjatlarsiz chegiriladi C) Faqat korxona rahbari safarga chiqqan bo'lsa va buyruq bilan rasmiylashtirilsa D) Faoliyat bilan bog'liq bo'lsa, belgilangan me'yorlar doirasida va hujjatlar bilan tasdiqlansa To'g'ri javob: D) Faoliyat bilan bog'liq bo'lsa, belgilangan me'yorlar doirasida va hujjatlar bilan ✔ tasdiqlansa Izoh: Xizmat safari xarajatlari tadbirkorlik faoliyati bilan bog'liq bo'lsa va hujjatlar bilan tasdiqlansa, qonunchilikda nazarda tutilgan me'yorlar doirasida chegiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 46 27. Huquqbuzarlik uchun jazo sifatida jarima qo'llashning asosiy maqsadi nima? A) Soliq to'lovchini bankrot qilish B) Budjetga qo'shimcha daromad rejasi bajarish C) Soliq organi xodimlarini mukofotlash D) Huquqbuzarni jazolash va qonunbuzarlikning oldini olish To'g'ri javob: D) Huquqbuzarni jazolash va qonunbuzarlikning oldini olish✔ Izoh: Jarima jazolash va profilaktika vazifasini bajaradi; uning maqsadi daromad olish emas, qonunbuzarlikning oldini olishdir. 28. Egri soliqlarning yuki pirovardida kimga tushadi? A) Faqat soliqni undiruvchi soliq organiga B) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisiga C) Faqat tovarni tashuvchi va saqlovchi transport korxonasiga D) Faqat tovarni ishlab chiqaruvchi korxonaga To'g'ri javob: B) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisiga ✔ Izoh: Egri soliqlar narxga qo'shilgani uchun ularning iqtisodiy yuki narx orqali yakuniy iste'molchiga o'tadi. 29. Qaysi holat soliq huquqbuzarligi uchun aybni istisno qiluvchi holat hisoblanadi? A) Soliq to'lovchining muddatni shunchaki unutib qo'ygani B) Korxona buxgalterining o'sha paytda ta'tilda bo'lgani C) Soliq to'lovchining qonun talabini bilmagani D) Tabiiy ofat kabi bartaraf etib bo'lmaydigan favqulodda holat To'g'ri javob: D) Tabiiy ofat kabi bartaraf etib bo'lmaydigan favqulodda holat ✔ Izoh: Favqulodda va bartaraf etib bo'lmaydigan holatlar (tabiiy ofat va hokazo) tufayli sodir etilgan qilmishda ayb istisno etiladi. 30. Xizmat safari xarajatlari foyda solig'ida qanday shartda chegiriladi? A) Faqat xodim chet elga xizmat safariga yuborilgan bo'lsa, belgilangan me'yorlarsiz B) Hech qanday shartsiz, safar xarajatlari to'liq hajmda va hujjatlarsiz chegiriladi C) Faqat korxona rahbari safarga chiqqan bo'lsa va buyruq bilan rasmiylashtirilsa D) Faoliyat bilan bog'liq bo'lsa, belgilangan me'yorlar doirasida va hujjatlar bilan tasdiqlansa To'g'ri javob: D) Faoliyat bilan bog'liq bo'lsa, belgilangan me'yorlar doirasida va hujjatlar bilan ✔ tasdiqlansa Izoh: Xizmat safari xarajatlari tadbirkorlik faoliyati bilan bog'liq bo'lsa va hujjatlar bilan tasdiqlansa, qonunchilikda nazarda tutilgan me'yorlar doirasida chegiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 46 27. Huquqbuzarlik uchun jazo sifatida jarima qo'llashning asosiy maqsadi nima? A) Soliq to'lovchini bankrot qilish B) Budjetga qo'shimcha daromad rejasi bajarish C) Soliq organi xodimlarini mukofotlash D) Huquqbuzarni jazolash va qonunbuzarlikning oldini olish To'g'ri javob: D) Huquqbuzarni jazolash va qonunbuzarlikning oldini olish✔ Izoh: Jarima jazolash va profilaktika vazifasini bajaradi; uning maqsadi daromad olish emas, qonunbuzarlikning oldini olishdir. 28. Egri soliqlarning yuki pirovardida kimga tushadi? A) Faqat soliqni undiruvchi soliq organiga B) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisiga C) Faqat tovarni tashuvchi va saqlovchi transport korxonasiga D) Faqat tovarni ishlab chiqaruvchi korxonaga To'g'ri javob: B) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisiga ✔ Izoh: Egri soliqlar narxga qo'shilgani uchun ularning iqtisodiy yuki narx orqali yakuniy iste'molchiga o'tadi. 29. Qaysi holat soliq huquqbuzarligi uchun aybni istisno qiluvchi holat hisoblanadi? A) Soliq to'lovchining muddatni shunchaki unutib qo'ygani B) Korxona buxgalterining o'sha paytda ta'tilda bo'lgani C) Soliq to'lovchining qonun talabini bilmagani D) Tabiiy ofat kabi bartaraf etib bo'lmaydigan favqulodda holat To'g'ri javob: D) Tabiiy ofat kabi bartaraf etib bo'lmaydigan favqulodda holat ✔ Izoh: Favqulodda va bartaraf etib bo'lmaydigan holatlar (tabiiy ofat va hokazo) tufayli sodir etilgan qilmishda ayb istisno etiladi. 30. Xizmat safari xarajatlari foyda solig'ida qanday shartda chegiriladi? A) Faqat xodim chet elga xizmat safariga yuborilgan bo'lsa, belgilangan me'yorlarsiz B) Hech qanday shartsiz, safar xarajatlari to'liq hajmda va hujjatlarsiz chegiriladi C) Faqat korxona rahbari safarga chiqqan bo'lsa va buyruq bilan rasmiylashtirilsa D) Faoliyat bilan bog'liq bo'lsa, belgilangan me'yorlar doirasida va hujjatlar bilan tasdiqlansa To'g'ri javob: D) Faoliyat bilan bog'liq bo'lsa, belgilangan me'yorlar doirasida va hujjatlar bilan ✔ tasdiqlansa Izoh: Xizmat safari xarajatlari tadbirkorlik faoliyati bilan bog'liq bo'lsa va hujjatlar bilan tasdiqlansa, qonunchilikda nazarda tutilgan me'yorlar doirasida chegiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 46 8-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Kameral tekshiruv soliq to'lovchi uchun qanday afzallikka ega? A) U ilgari qo'llangan jarimalarni bekor qiladi B) Uning faoliyatiga bevosita aralashuvsiz o'tkaziladi C) U faqat dam olish kunlari o'tkaziladi D) U to'lanadigan soliqlarni avtomatik kamaytiradi To'g'ri javob: B) Uning faoliyatiga bevosita aralashuvsiz o'tkaziladi✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq to'lovchi hududiga borilmasdan o'tkazilgani sababli uning faoliyatiga xalaqit bermaydi. 2. Davlat xizmatchisining fuqaroga «bu ishni tezroq hal qilish mumkin, lekin...» deb ishora qilishi qanday baholanadi? A) Xushmuomalalik va xizmat odobi sifatida B) Fuqaroga beriladigan foydali maslahat sifatida C) Yuqori xizmat madaniyatining namunasi sifatida D) Noqonuniy to'lov tama qilish (poraga undash) belgisi sifatida To'g'ri javob: D) Noqonuniy to'lov tama qilish (poraga undash) belgisi sifatida ✔ Izoh: Xizmatni tezlashtirish evaziga ishora qilish pora tama qilishning tipik belgisi bo'lib, korrupsiyaviy harakat hisoblanadi. 3. Sotilgan tovar uchun xaridor hali pul to'lamagan bo'lsa, hisoblash usulida sotuvchi QQSni hisoblashi kerakmi? A) Yo'q, to'lanmagan tovar har qanday holatda QQSdan ozod qilinadi B) Faqat xaridor yozma ravishda rozilik bildirsa hisoblanadi C) Yo'q, QQS faqat pul mablag'lari haqiqatda tushganda hisoblanadi D) Ha, tovar jo'natilgan (realizatsiya qilingan) davrda QQS hisoblanadi To'g'ri javob: D) Ha, tovar jo'natilgan (realizatsiya qilingan) davrda QQS hisoblanadi ✔ Izoh: QQS realizatsiya fakti bo'yicha hisoblanadi; to'lov kechikkani soliq majburiyati vujudga kelishiga to'sqinlik qilmaydi. 4. Aylanma qaydnoma (aylanma-saldo vedomosti) nima maqsadda tuziladi? A) Schyotlar qoldiq va aylanmalarini umumlashtirib, yozuvlarni tekshirish uchun B) Kelgusi yil uchun reklama xarajatlarini rejalashtirib olish uchun C) Sotiladigan mahsulotning chakana narxini hisoblab chiqish uchun D) Korxona xodimlarining to'liq ro'yxatini va lavozimlarini tuzish uchun To'g'ri javob: A) Schyotlar qoldiq va aylanmalarini umumlashtirib, yozuvlarni tekshirish uchun ✔ Izoh: Aylanma qaydnomada debet va kredit aylanmalari tengligi tekshiriladi, bu ikki yoqlama yozuv to'g'riligini nazorat qiladi. 5. Davlat xizmatchisining kasbiy kompetentligi nima uchun muhim? A) Xizmat vazifalarini sifatli va qonuniy bajarish uchun B) Faqat lavozim pillapoyasidan tez ko'tarilish uchun C) Faqat yil yakunida mukofot olish uchun D) Fuqarolardan o'zini ustun qo'yish uchun To'g'ri javob: A) Xizmat vazifalarini sifatli va qonuniy bajarish uchun ✔ Izoh: Kasbiy bilim va ko'nikmalar xizmatchining qonuniy, to'g'ri va samarali qarorlar qabul qilishini ta'minlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 47 8-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Kameral tekshiruv soliq to'lovchi uchun qanday afzallikka ega? A) U ilgari qo'llangan jarimalarni bekor qiladi B) Uning faoliyatiga bevosita aralashuvsiz o'tkaziladi C) U faqat dam olish kunlari o'tkaziladi D) U to'lanadigan soliqlarni avtomatik kamaytiradi To'g'ri javob: B) Uning faoliyatiga bevosita aralashuvsiz o'tkaziladi✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq to'lovchi hududiga borilmasdan o'tkazilgani sababli uning faoliyatiga xalaqit bermaydi. 2. Davlat xizmatchisining fuqaroga «bu ishni tezroq hal qilish mumkin, lekin...» deb ishora qilishi qanday baholanadi? A) Xushmuomalalik va xizmat odobi sifatida B) Fuqaroga beriladigan foydali maslahat sifatida C) Yuqori xizmat madaniyatining namunasi sifatida D) Noqonuniy to'lov tama qilish (poraga undash) belgisi sifatida To'g'ri javob: D) Noqonuniy to'lov tama qilish (poraga undash) belgisi sifatida ✔ Izoh: Xizmatni tezlashtirish evaziga ishora qilish pora tama qilishning tipik belgisi bo'lib, korrupsiyaviy harakat hisoblanadi. 3. Sotilgan tovar uchun xaridor hali pul to'lamagan bo'lsa, hisoblash usulida sotuvchi QQSni hisoblashi kerakmi? A) Yo'q, to'lanmagan tovar har qanday holatda QQSdan ozod qilinadi B) Faqat xaridor yozma ravishda rozilik bildirsa hisoblanadi C) Yo'q, QQS faqat pul mablag'lari haqiqatda tushganda hisoblanadi D) Ha, tovar jo'natilgan (realizatsiya qilingan) davrda QQS hisoblanadi To'g'ri javob: D) Ha, tovar jo'natilgan (realizatsiya qilingan) davrda QQS hisoblanadi ✔ Izoh: QQS realizatsiya fakti bo'yicha hisoblanadi; to'lov kechikkani soliq majburiyati vujudga kelishiga to'sqinlik qilmaydi. 4. Aylanma qaydnoma (aylanma-saldo vedomosti) nima maqsadda tuziladi? A) Schyotlar qoldiq va aylanmalarini umumlashtirib, yozuvlarni tekshirish uchun B) Kelgusi yil uchun reklama xarajatlarini rejalashtirib olish uchun C) Sotiladigan mahsulotning chakana narxini hisoblab chiqish uchun D) Korxona xodimlarining to'liq ro'yxatini va lavozimlarini tuzish uchun To'g'ri javob: A) Schyotlar qoldiq va aylanmalarini umumlashtirib, yozuvlarni tekshirish uchun ✔ Izoh: Aylanma qaydnomada debet va kredit aylanmalari tengligi tekshiriladi, bu ikki yoqlama yozuv to'g'riligini nazorat qiladi. 5. Davlat xizmatchisining kasbiy kompetentligi nima uchun muhim? A) Xizmat vazifalarini sifatli va qonuniy bajarish uchun B) Faqat lavozim pillapoyasidan tez ko'tarilish uchun C) Faqat yil yakunida mukofot olish uchun D) Fuqarolardan o'zini ustun qo'yish uchun To'g'ri javob: A) Xizmat vazifalarini sifatli va qonuniy bajarish uchun ✔ Izoh: Kasbiy bilim va ko'nikmalar xizmatchining qonuniy, to'g'ri va samarali qarorlar qabul qilishini ta'minlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 47 8-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Kameral tekshiruv soliq to'lovchi uchun qanday afzallikka ega? A) U ilgari qo'llangan jarimalarni bekor qiladi B) Uning faoliyatiga bevosita aralashuvsiz o'tkaziladi C) U faqat dam olish kunlari o'tkaziladi D) U to'lanadigan soliqlarni avtomatik kamaytiradi To'g'ri javob: B) Uning faoliyatiga bevosita aralashuvsiz o'tkaziladi✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq to'lovchi hududiga borilmasdan o'tkazilgani sababli uning faoliyatiga xalaqit bermaydi. 2. Davlat xizmatchisining fuqaroga «bu ishni tezroq hal qilish mumkin, lekin...» deb ishora qilishi qanday baholanadi? A) Xushmuomalalik va xizmat odobi sifatida B) Fuqaroga beriladigan foydali maslahat sifatida C) Yuqori xizmat madaniyatining namunasi sifatida D) Noqonuniy to'lov tama qilish (poraga undash) belgisi sifatida To'g'ri javob: D) Noqonuniy to'lov tama qilish (poraga undash) belgisi sifatida ✔ Izoh: Xizmatni tezlashtirish evaziga ishora qilish pora tama qilishning tipik belgisi bo'lib, korrupsiyaviy harakat hisoblanadi. 3. Sotilgan tovar uchun xaridor hali pul to'lamagan bo'lsa, hisoblash usulida sotuvchi QQSni hisoblashi kerakmi? A) Yo'q, to'lanmagan tovar har qanday holatda QQSdan ozod qilinadi B) Faqat xaridor yozma ravishda rozilik bildirsa hisoblanadi C) Yo'q, QQS faqat pul mablag'lari haqiqatda tushganda hisoblanadi D) Ha, tovar jo'natilgan (realizatsiya qilingan) davrda QQS hisoblanadi To'g'ri javob: D) Ha, tovar jo'natilgan (realizatsiya qilingan) davrda QQS hisoblanadi ✔ Izoh: QQS realizatsiya fakti bo'yicha hisoblanadi; to'lov kechikkani soliq majburiyati vujudga kelishiga to'sqinlik qilmaydi. 4. Aylanma qaydnoma (aylanma-saldo vedomosti) nima maqsadda tuziladi? A) Schyotlar qoldiq va aylanmalarini umumlashtirib, yozuvlarni tekshirish uchun B) Kelgusi yil uchun reklama xarajatlarini rejalashtirib olish uchun C) Sotiladigan mahsulotning chakana narxini hisoblab chiqish uchun D) Korxona xodimlarining to'liq ro'yxatini va lavozimlarini tuzish uchun To'g'ri javob: A) Schyotlar qoldiq va aylanmalarini umumlashtirib, yozuvlarni tekshirish uchun ✔ Izoh: Aylanma qaydnomada debet va kredit aylanmalari tengligi tekshiriladi, bu ikki yoqlama yozuv to'g'riligini nazorat qiladi. 5. Davlat xizmatchisining kasbiy kompetentligi nima uchun muhim? A) Xizmat vazifalarini sifatli va qonuniy bajarish uchun B) Faqat lavozim pillapoyasidan tez ko'tarilish uchun C) Faqat yil yakunida mukofot olish uchun D) Fuqarolardan o'zini ustun qo'yish uchun To'g'ri javob: A) Xizmat vazifalarini sifatli va qonuniy bajarish uchun ✔ Izoh: Kasbiy bilim va ko'nikmalar xizmatchining qonuniy, to'g'ri va samarali qarorlar qabul qilishini ta'minlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 47 6. Ishlab chiqarish imkoniyatlari egri chizig'i nimani ko'rsatadi? A) Mamlakatdagi yillik inflyatsiya darajasining o'zgarish dinamikasini B) Turli tarmoqlar uchun belgilangan soliq stavkalari jadvalini C) Mavjud resurslar bilan erishiladigan maksimal ishlab chiqarish kombinatsiyalarini D) Bozordagi talab va taklifning muvozanat nuqtasi va narxini To'g'ri javob: C) Mavjud resurslar bilan erishiladigan maksimal ishlab chiqarish kombinatsiyalarini✔ Izoh: Bu egri chiziq resurslardan to'liq va samarali foydalanilganda ikki tovarning ishlab chiqarilishi mumkin bo'lgan maksimal kombinatsiyalarini ko'rsatadi. 7. Korrupsiyaga qarshi kurashda «qonuniylik» tamoyili nimani anglatadi? A) Kurash choralari faqat qonun asosida va qonun doirasida amalga oshirilishini B) Qonunlar faqat tavsiya xarakterida ekanini C) Faqat oddiy fuqarolar qonunga bo'ysunishini D) Har qanday usulni, hatto noqonuniysini ham qo'llash mumkinligini To'g'ri javob: A) Kurash choralari faqat qonun asosida va qonun doirasida amalga oshirilishini ✔ Izoh: Korrupsiyaga qarshi kurash qonuniylik tamoyiliga asoslanadi: barcha choralar qonun bilan belgilangan tartibda ko'riladi. 8. MHXS qisqartmasi nimani anglatadi? A) Majburiy hisobot xizmati standarti B) Milliy hisob-xarid sertifikati C) Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari D) Mahalliy hokimiyat xarajatlari smetasi To'g'ri javob: C) Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari ✔ Izoh: MHXS (IFRS) moliyaviy hisobotni tuzish bo'yicha xalqaro miqyosda qabul qilingan standartlar bo'lib, ayrim toifadagi korxonalar ularni qo'llaydi. 9. Moliyaviy hisobot va soliq hisoboti o'rtasidagi asosiy farq nimada? A) Moliyaviy hisobot faqat soliq organiga taqdim etiladi, soliq hisoboti esa faqat investorlar va kreditorlar uchun tuzilib, ularga topshiriladi B) Moliyaviy hisobot korxona holati haqida keng foydalanuvchilarga, soliq hisoboti esa soliq majburiyatini aniqlash uchun soliq organiga mo'ljallangan C) Soliq hisoboti faqat og'zaki shaklda beriladi, moliyaviy hisobot esa yozma tuzilib, korxona ichida saqlanadi va hech kimga topshirilmaydi D) Ular mutlaqo bir xil hujjat bo'lib, bir xil shaklda tuziladi va faqat turli muddatlarda turli organlarga topshiriladi To'g'ri javob: B) Moliyaviy hisobot korxona holati haqida keng foydalanuvchilarga, soliq hisoboti ✔ esa soliq majburiyatini aniqlash uchun soliq organiga mo'ljallangan Izoh: Moliyaviy hisobot investorlar, kreditorlar va boshqalar uchun moliyaviy holatni ko'rsatadi, soliq hisoboti esa soliq bazasi va summasini soliq organiga ma'lum qiladi. 10. Kameral soliq tekshiruvining asosiy manbai nima? A) Ommaviy axborot vositalaridagi e'lon va reklamalar B) Faqat guvohlarning og'zaki bergan ko'rsatmalari C) Soliq to'lovchining shaxsiy yozishmalari va xatlari D) Soliq hisobotlari va soliq organidagi boshqa ma'lumotlar To'g'ri javob: D) Soliq hisobotlari va soliq organidagi boshqa ma'lumotlar ✔ Izoh: Kameral tekshiruvda asosiy manba soliq hisobotlari hamda soliq organida mavjud bo'lgan hujjat va ma'lumotlardir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 48 6. Ishlab chiqarish imkoniyatlari egri chizig'i nimani ko'rsatadi? A) Mamlakatdagi yillik inflyatsiya darajasining o'zgarish dinamikasini B) Turli tarmoqlar uchun belgilangan soliq stavkalari jadvalini C) Mavjud resurslar bilan erishiladigan maksimal ishlab chiqarish kombinatsiyalarini D) Bozordagi talab va taklifning muvozanat nuqtasi va narxini To'g'ri javob: C) Mavjud resurslar bilan erishiladigan maksimal ishlab chiqarish kombinatsiyalarini✔ Izoh: Bu egri chiziq resurslardan to'liq va samarali foydalanilganda ikki tovarning ishlab chiqarilishi mumkin bo'lgan maksimal kombinatsiyalarini ko'rsatadi. 7. Korrupsiyaga qarshi kurashda «qonuniylik» tamoyili nimani anglatadi? A) Kurash choralari faqat qonun asosida va qonun doirasida amalga oshirilishini B) Qonunlar faqat tavsiya xarakterida ekanini C) Faqat oddiy fuqarolar qonunga bo'ysunishini D) Har qanday usulni, hatto noqonuniysini ham qo'llash mumkinligini To'g'ri javob: A) Kurash choralari faqat qonun asosida va qonun doirasida amalga oshirilishini ✔ Izoh: Korrupsiyaga qarshi kurash qonuniylik tamoyiliga asoslanadi: barcha choralar qonun bilan belgilangan tartibda ko'riladi. 8. MHXS qisqartmasi nimani anglatadi? A) Majburiy hisobot xizmati standarti B) Milliy hisob-xarid sertifikati C) Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari D) Mahalliy hokimiyat xarajatlari smetasi To'g'ri javob: C) Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari ✔ Izoh: MHXS (IFRS) moliyaviy hisobotni tuzish bo'yicha xalqaro miqyosda qabul qilingan standartlar bo'lib, ayrim toifadagi korxonalar ularni qo'llaydi. 9. Moliyaviy hisobot va soliq hisoboti o'rtasidagi asosiy farq nimada? A) Moliyaviy hisobot faqat soliq organiga taqdim etiladi, soliq hisoboti esa faqat investorlar va kreditorlar uchun tuzilib, ularga topshiriladi B) Moliyaviy hisobot korxona holati haqida keng foydalanuvchilarga, soliq hisoboti esa soliq majburiyatini aniqlash uchun soliq organiga mo'ljallangan C) Soliq hisoboti faqat og'zaki shaklda beriladi, moliyaviy hisobot esa yozma tuzilib, korxona ichida saqlanadi va hech kimga topshirilmaydi D) Ular mutlaqo bir xil hujjat bo'lib, bir xil shaklda tuziladi va faqat turli muddatlarda turli organlarga topshiriladi To'g'ri javob: B) Moliyaviy hisobot korxona holati haqida keng foydalanuvchilarga, soliq hisoboti ✔ esa soliq majburiyatini aniqlash uchun soliq organiga mo'ljallangan Izoh: Moliyaviy hisobot investorlar, kreditorlar va boshqalar uchun moliyaviy holatni ko'rsatadi, soliq hisoboti esa soliq bazasi va summasini soliq organiga ma'lum qiladi. 10. Kameral soliq tekshiruvining asosiy manbai nima? A) Ommaviy axborot vositalaridagi e'lon va reklamalar B) Faqat guvohlarning og'zaki bergan ko'rsatmalari C) Soliq to'lovchining shaxsiy yozishmalari va xatlari D) Soliq hisobotlari va soliq organidagi boshqa ma'lumotlar To'g'ri javob: D) Soliq hisobotlari va soliq organidagi boshqa ma'lumotlar ✔ Izoh: Kameral tekshiruvda asosiy manba soliq hisobotlari hamda soliq organida mavjud bo'lgan hujjat va ma'lumotlardir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 48 6. Ishlab chiqarish imkoniyatlari egri chizig'i nimani ko'rsatadi? A) Mamlakatdagi yillik inflyatsiya darajasining o'zgarish dinamikasini B) Turli tarmoqlar uchun belgilangan soliq stavkalari jadvalini C) Mavjud resurslar bilan erishiladigan maksimal ishlab chiqarish kombinatsiyalarini D) Bozordagi talab va taklifning muvozanat nuqtasi va narxini To'g'ri javob: C) Mavjud resurslar bilan erishiladigan maksimal ishlab chiqarish kombinatsiyalarini✔ Izoh: Bu egri chiziq resurslardan to'liq va samarali foydalanilganda ikki tovarning ishlab chiqarilishi mumkin bo'lgan maksimal kombinatsiyalarini ko'rsatadi. 7. Korrupsiyaga qarshi kurashda «qonuniylik» tamoyili nimani anglatadi? A) Kurash choralari faqat qonun asosida va qonun doirasida amalga oshirilishini B) Qonunlar faqat tavsiya xarakterida ekanini C) Faqat oddiy fuqarolar qonunga bo'ysunishini D) Har qanday usulni, hatto noqonuniysini ham qo'llash mumkinligini To'g'ri javob: A) Kurash choralari faqat qonun asosida va qonun doirasida amalga oshirilishini ✔ Izoh: Korrupsiyaga qarshi kurash qonuniylik tamoyiliga asoslanadi: barcha choralar qonun bilan belgilangan tartibda ko'riladi. 8. MHXS qisqartmasi nimani anglatadi? A) Majburiy hisobot xizmati standarti B) Milliy hisob-xarid sertifikati C) Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari D) Mahalliy hokimiyat xarajatlari smetasi To'g'ri javob: C) Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari ✔ Izoh: MHXS (IFRS) moliyaviy hisobotni tuzish bo'yicha xalqaro miqyosda qabul qilingan standartlar bo'lib, ayrim toifadagi korxonalar ularni qo'llaydi. 9. Moliyaviy hisobot va soliq hisoboti o'rtasidagi asosiy farq nimada? A) Moliyaviy hisobot faqat soliq organiga taqdim etiladi, soliq hisoboti esa faqat investorlar va kreditorlar uchun tuzilib, ularga topshiriladi B) Moliyaviy hisobot korxona holati haqida keng foydalanuvchilarga, soliq hisoboti esa soliq majburiyatini aniqlash uchun soliq organiga mo'ljallangan C) Soliq hisoboti faqat og'zaki shaklda beriladi, moliyaviy hisobot esa yozma tuzilib, korxona ichida saqlanadi va hech kimga topshirilmaydi D) Ular mutlaqo bir xil hujjat bo'lib, bir xil shaklda tuziladi va faqat turli muddatlarda turli organlarga topshiriladi To'g'ri javob: B) Moliyaviy hisobot korxona holati haqida keng foydalanuvchilarga, soliq hisoboti ✔ esa soliq majburiyatini aniqlash uchun soliq organiga mo'ljallangan Izoh: Moliyaviy hisobot investorlar, kreditorlar va boshqalar uchun moliyaviy holatni ko'rsatadi, soliq hisoboti esa soliq bazasi va summasini soliq organiga ma'lum qiladi. 10. Kameral soliq tekshiruvining asosiy manbai nima? A) Ommaviy axborot vositalaridagi e'lon va reklamalar B) Faqat guvohlarning og'zaki bergan ko'rsatmalari C) Soliq to'lovchining shaxsiy yozishmalari va xatlari D) Soliq hisobotlari va soliq organidagi boshqa ma'lumotlar To'g'ri javob: D) Soliq hisobotlari va soliq organidagi boshqa ma'lumotlar ✔ Izoh: Kameral tekshiruvda asosiy manba soliq hisobotlari hamda soliq organida mavjud bo'lgan hujjat va ma'lumotlardir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 48 11. Qayta tashkil etilgan yuridik shaxsning soliq majburiyatlari kimga o'tadi? A) Yuridik shaxsning xodimlariga B) Majburiyatlar bekor bo'ladi C) Uning huquqiy vorisiga (vorislariga) D) Soliq organiga To'g'ri javob: C) Uning huquqiy vorisiga (vorislariga)✔ Izoh: Qayta tashkil etilganda yuridik shaxsning soliq majburiyatlari, shu jumladan qarzlari uning huquqiy vorisi (vorislari) tomonidan bajariladi. 12. Kameral va sayyor tekshiruvlarning asosiy farqi nimada? A) Hech qanday farqi yo'q B) O'tkaziladigan joyi va tekshiruv usullarida C) Faqat tekshiruvchilarning kiyimida D) Faqat soliq turida To'g'ri javob: B) O'tkaziladigan joyi va tekshiruv usullarida ✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq organida hujjatlar asosida, sayyor tekshiruv esa to'lovchi hududida keng usullar bilan o'tkaziladi. 13. Nepotizm nima? A) Ishga eng malakali nomzodni tanlab olish B) Xodimlarni malakasiga ko'ra xolis baholash C) Bo'sh lavozimga ochiq tanlov o'tkazish D) Qarindoshlarga xizmatda asossiz imtiyoz yaratish To'g'ri javob: D) Qarindoshlarga xizmatda asossiz imtiyoz yaratish ✔ Izoh: Nepotizm — qarindoshlarni ularning malakasidan qat'i nazar ishga olish, lavozimga ko'tarish yoki ularga imtiyoz berish. 14. Davlat tomonidan beriladigan bolalar uchun ijtimoiy nafaqalar daromad solig'iga nisbatan qanday? A) Qonunchilikka ko'ra soliqdan ozod qilinadi B) Dividend kabi soliqqa tortiladi C) Ijara daromadi kabi soliqqa tortiladi D) Ish haqi kabi soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Qonunchilikka ko'ra soliqdan ozod qilinadi ✔ Izoh: Davlat ijtimoiy nafaqalari aholini ijtimoiy qo'llab-quvvatlash maqsadida beriladi va daromad solig'idan ozod qilinadi. 15. Proporsional soliq tizimi nimani anglatadi? A) Daromad miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llanadi B) Soliq miqdori har kimga teng summada belgilanadi C) Stavka daromad bilan birga oshadi D) Stavka daromad oshganda pasayadi To'g'ri javob: A) Daromad miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llanadi ✔ Izoh: Proporsional (tekis) soliqda barcha daromad darajalariga bir xil foiz stavka qo'llaniladi. 16. Soliq to'lovchiga soliq to'g'risidagi xabarnoma qachon yuboriladi? A) Faqat soliq to'lovchi doimiy yashash uchun chet elga chiqib ketayotgan holatda B) Soliqni soliq organi hisoblaganda, masalan jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i bo'yicha C) Soliq to'lovchi o'zi soliq deklaratsiyasini topshirgan har bir holatda, har safar D) Faqat soliq to'lovchi sud tomonidan bankrot deb e'lon qilingan holatlarda To'g'ri javob: B) Soliqni soliq organi hisoblaganda, masalan jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i ✔ bo'yicha Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 49 11. Qayta tashkil etilgan yuridik shaxsning soliq majburiyatlari kimga o'tadi? A) Yuridik shaxsning xodimlariga B) Majburiyatlar bekor bo'ladi C) Uning huquqiy vorisiga (vorislariga) D) Soliq organiga To'g'ri javob: C) Uning huquqiy vorisiga (vorislariga)✔ Izoh: Qayta tashkil etilganda yuridik shaxsning soliq majburiyatlari, shu jumladan qarzlari uning huquqiy vorisi (vorislari) tomonidan bajariladi. 12. Kameral va sayyor tekshiruvlarning asosiy farqi nimada? A) Hech qanday farqi yo'q B) O'tkaziladigan joyi va tekshiruv usullarida C) Faqat tekshiruvchilarning kiyimida D) Faqat soliq turida To'g'ri javob: B) O'tkaziladigan joyi va tekshiruv usullarida ✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq organida hujjatlar asosida, sayyor tekshiruv esa to'lovchi hududida keng usullar bilan o'tkaziladi. 13. Nepotizm nima? A) Ishga eng malakali nomzodni tanlab olish B) Xodimlarni malakasiga ko'ra xolis baholash C) Bo'sh lavozimga ochiq tanlov o'tkazish D) Qarindoshlarga xizmatda asossiz imtiyoz yaratish To'g'ri javob: D) Qarindoshlarga xizmatda asossiz imtiyoz yaratish ✔ Izoh: Nepotizm — qarindoshlarni ularning malakasidan qat'i nazar ishga olish, lavozimga ko'tarish yoki ularga imtiyoz berish. 14. Davlat tomonidan beriladigan bolalar uchun ijtimoiy nafaqalar daromad solig'iga nisbatan qanday? A) Qonunchilikka ko'ra soliqdan ozod qilinadi B) Dividend kabi soliqqa tortiladi C) Ijara daromadi kabi soliqqa tortiladi D) Ish haqi kabi soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Qonunchilikka ko'ra soliqdan ozod qilinadi ✔ Izoh: Davlat ijtimoiy nafaqalari aholini ijtimoiy qo'llab-quvvatlash maqsadida beriladi va daromad solig'idan ozod qilinadi. 15. Proporsional soliq tizimi nimani anglatadi? A) Daromad miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llanadi B) Soliq miqdori har kimga teng summada belgilanadi C) Stavka daromad bilan birga oshadi D) Stavka daromad oshganda pasayadi To'g'ri javob: A) Daromad miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llanadi ✔ Izoh: Proporsional (tekis) soliqda barcha daromad darajalariga bir xil foiz stavka qo'llaniladi. 16. Soliq to'lovchiga soliq to'g'risidagi xabarnoma qachon yuboriladi? A) Faqat soliq to'lovchi doimiy yashash uchun chet elga chiqib ketayotgan holatda B) Soliqni soliq organi hisoblaganda, masalan jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i bo'yicha C) Soliq to'lovchi o'zi soliq deklaratsiyasini topshirgan har bir holatda, har safar D) Faqat soliq to'lovchi sud tomonidan bankrot deb e'lon qilingan holatlarda To'g'ri javob: B) Soliqni soliq organi hisoblaganda, masalan jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i ✔ bo'yicha Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 49 11. Qayta tashkil etilgan yuridik shaxsning soliq majburiyatlari kimga o'tadi? A) Yuridik shaxsning xodimlariga B) Majburiyatlar bekor bo'ladi C) Uning huquqiy vorisiga (vorislariga) D) Soliq organiga To'g'ri javob: C) Uning huquqiy vorisiga (vorislariga)✔ Izoh: Qayta tashkil etilganda yuridik shaxsning soliq majburiyatlari, shu jumladan qarzlari uning huquqiy vorisi (vorislari) tomonidan bajariladi. 12. Kameral va sayyor tekshiruvlarning asosiy farqi nimada? A) Hech qanday farqi yo'q B) O'tkaziladigan joyi va tekshiruv usullarida C) Faqat tekshiruvchilarning kiyimida D) Faqat soliq turida To'g'ri javob: B) O'tkaziladigan joyi va tekshiruv usullarida ✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq organida hujjatlar asosida, sayyor tekshiruv esa to'lovchi hududida keng usullar bilan o'tkaziladi. 13. Nepotizm nima? A) Ishga eng malakali nomzodni tanlab olish B) Xodimlarni malakasiga ko'ra xolis baholash C) Bo'sh lavozimga ochiq tanlov o'tkazish D) Qarindoshlarga xizmatda asossiz imtiyoz yaratish To'g'ri javob: D) Qarindoshlarga xizmatda asossiz imtiyoz yaratish ✔ Izoh: Nepotizm — qarindoshlarni ularning malakasidan qat'i nazar ishga olish, lavozimga ko'tarish yoki ularga imtiyoz berish. 14. Davlat tomonidan beriladigan bolalar uchun ijtimoiy nafaqalar daromad solig'iga nisbatan qanday? A) Qonunchilikka ko'ra soliqdan ozod qilinadi B) Dividend kabi soliqqa tortiladi C) Ijara daromadi kabi soliqqa tortiladi D) Ish haqi kabi soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Qonunchilikka ko'ra soliqdan ozod qilinadi ✔ Izoh: Davlat ijtimoiy nafaqalari aholini ijtimoiy qo'llab-quvvatlash maqsadida beriladi va daromad solig'idan ozod qilinadi. 15. Proporsional soliq tizimi nimani anglatadi? A) Daromad miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llanadi B) Soliq miqdori har kimga teng summada belgilanadi C) Stavka daromad bilan birga oshadi D) Stavka daromad oshganda pasayadi To'g'ri javob: A) Daromad miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llanadi ✔ Izoh: Proporsional (tekis) soliqda barcha daromad darajalariga bir xil foiz stavka qo'llaniladi. 16. Soliq to'lovchiga soliq to'g'risidagi xabarnoma qachon yuboriladi? A) Faqat soliq to'lovchi doimiy yashash uchun chet elga chiqib ketayotgan holatda B) Soliqni soliq organi hisoblaganda, masalan jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i bo'yicha C) Soliq to'lovchi o'zi soliq deklaratsiyasini topshirgan har bir holatda, har safar D) Faqat soliq to'lovchi sud tomonidan bankrot deb e'lon qilingan holatlarda To'g'ri javob: B) Soliqni soliq organi hisoblaganda, masalan jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i ✔ bo'yicha Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 49 Izoh: Agar soliqni hisoblash majburiyati soliq organiga yuklatilgan bo'lsa, soliq organi to'lanadigan summa ko'rsatilgan soliq xabarnomasini yuboradi. 17. Pul oqimlari to'g'risidagi hisobot qaysi faoliyat turlariga bo'linadi? A) Operatsion, investitsion va moliyaviy faoliyat B) Ishlab chiqarish, savdo va marketing C) Ichki, tashqi va aralash D) Kunlik, oylik va yillik To'g'ri javob: A) Operatsion, investitsion va moliyaviy faoliyat✔ Izoh: Pul oqimlari hisobotida pul harakati operatsion, investitsion va moliyaviy faoliyat bo'yicha guruhlanadi. 18. To'g'ri chiziqli (bir tekis) amortizatsiya usuli nimani anglatadi? A) Har yili hisoblangan amortizatsiya summasi oldingi yilga nisbatan ikki baravar oshib boradi B) Aktivning butun qiymati foydalanishga topshirilgan birinchi yilda to'liq xarajatga o'tkaziladi C) Amortizatsiya faqat aktiv sotilganda yoki hisobdan chiqarilganda bir yo'la hisoblanadi D) Aktiv qiymati foydalanish muddati davomida teng ulushlarda xarajatga o'tkaziladi To'g'ri javob: D) Aktiv qiymati foydalanish muddati davomida teng ulushlarda xarajatga o'tkaziladi ✔ Izoh: To'g'ri chiziqli usulda amortizatsiya qilinadigan qiymat foydalanish muddatiga teng taqsimlanib, har davrda bir xil summa xarajatga olinadi. 19. Tovarlarni o'z xodimlariga tekinga berish QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Tovarni olgan xodimning o'zi QQS to'lovchisi bo'lib qoladi B) Faqat foyda solig'i bazasiga ta'sir qiladi, QQSga emas C) QQSdan har qanday holatda doimo ozod qilinadi D) Realizatsiya sifatida soliqqa tortiladigan aylanma hisoblanadi To'g'ri javob: D) Realizatsiya sifatida soliqqa tortiladigan aylanma hisoblanadi ✔ Izoh: Tovarlarni xodimlarga yoki boshqa shaxslarga tekin berish umumiy qoidaga ko'ra realizatsiya hisoblanadi va QQSga tortiladi. 20. Mol-mulkni yuridik shaxsning ustav fondiga (kapitaliga) hissa sifatida kiritish QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Eksport sifatida nol stavkada soliqqa tortiladi B) Import sifatida bojxonada soliqqa tortiladi C) Har doim chakana savdo sifatida soliqqa tortiladi D) Odatda realizatsiya hisoblanmaydi va QQS obyekti bo'lmaydi To'g'ri javob: D) Odatda realizatsiya hisoblanmaydi va QQS obyekti bo'lmaydi ✔ Izoh: Ustav fondiga hissa sifatida mol-mulk kiritish investitsiya xususiyatiga ega bo'lib, Soliq kodeksiga ko'ra realizatsiya hisoblanmaydi. 21. Jismoniy shaxsning soliq rezidentligi asosan qaysi mezon bilan aniqlanadi? A) Muayyan davr mobaynida O'zbekistonda haqiqatda bo'lgan kunlar soni bilan B) Ish beruvchisining joylashgan joyi va ro'yxatdan o'tgan davlati bilan C) Pasportdagi fuqarolik va doimiy ro'yxatdan o'tgan manzil bilan D) Shaxsning bank hisobvarag'i ochilgan davlat va hisobvaraq valyutasi bilan To'g'ri javob: A) Muayyan davr mobaynida O'zbekistonda haqiqatda bo'lgan kunlar soni bilan ✔ Izoh: Jismoniy shaxsning rezidentligi Soliq kodeksida belgilangan davr ichida O'zbekistonda bo'lgan kunlar soni asosida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 50 Izoh: Agar soliqni hisoblash majburiyati soliq organiga yuklatilgan bo'lsa, soliq organi to'lanadigan summa ko'rsatilgan soliq xabarnomasini yuboradi. 17. Pul oqimlari to'g'risidagi hisobot qaysi faoliyat turlariga bo'linadi? A) Operatsion, investitsion va moliyaviy faoliyat B) Ishlab chiqarish, savdo va marketing C) Ichki, tashqi va aralash D) Kunlik, oylik va yillik To'g'ri javob: A) Operatsion, investitsion va moliyaviy faoliyat✔ Izoh: Pul oqimlari hisobotida pul harakati operatsion, investitsion va moliyaviy faoliyat bo'yicha guruhlanadi. 18. To'g'ri chiziqli (bir tekis) amortizatsiya usuli nimani anglatadi? A) Har yili hisoblangan amortizatsiya summasi oldingi yilga nisbatan ikki baravar oshib boradi B) Aktivning butun qiymati foydalanishga topshirilgan birinchi yilda to'liq xarajatga o'tkaziladi C) Amortizatsiya faqat aktiv sotilganda yoki hisobdan chiqarilganda bir yo'la hisoblanadi D) Aktiv qiymati foydalanish muddati davomida teng ulushlarda xarajatga o'tkaziladi To'g'ri javob: D) Aktiv qiymati foydalanish muddati davomida teng ulushlarda xarajatga o'tkaziladi ✔ Izoh: To'g'ri chiziqli usulda amortizatsiya qilinadigan qiymat foydalanish muddatiga teng taqsimlanib, har davrda bir xil summa xarajatga olinadi. 19. Tovarlarni o'z xodimlariga tekinga berish QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Tovarni olgan xodimning o'zi QQS to'lovchisi bo'lib qoladi B) Faqat foyda solig'i bazasiga ta'sir qiladi, QQSga emas C) QQSdan har qanday holatda doimo ozod qilinadi D) Realizatsiya sifatida soliqqa tortiladigan aylanma hisoblanadi To'g'ri javob: D) Realizatsiya sifatida soliqqa tortiladigan aylanma hisoblanadi ✔ Izoh: Tovarlarni xodimlarga yoki boshqa shaxslarga tekin berish umumiy qoidaga ko'ra realizatsiya hisoblanadi va QQSga tortiladi. 20. Mol-mulkni yuridik shaxsning ustav fondiga (kapitaliga) hissa sifatida kiritish QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Eksport sifatida nol stavkada soliqqa tortiladi B) Import sifatida bojxonada soliqqa tortiladi C) Har doim chakana savdo sifatida soliqqa tortiladi D) Odatda realizatsiya hisoblanmaydi va QQS obyekti bo'lmaydi To'g'ri javob: D) Odatda realizatsiya hisoblanmaydi va QQS obyekti bo'lmaydi ✔ Izoh: Ustav fondiga hissa sifatida mol-mulk kiritish investitsiya xususiyatiga ega bo'lib, Soliq kodeksiga ko'ra realizatsiya hisoblanmaydi. 21. Jismoniy shaxsning soliq rezidentligi asosan qaysi mezon bilan aniqlanadi? A) Muayyan davr mobaynida O'zbekistonda haqiqatda bo'lgan kunlar soni bilan B) Ish beruvchisining joylashgan joyi va ro'yxatdan o'tgan davlati bilan C) Pasportdagi fuqarolik va doimiy ro'yxatdan o'tgan manzil bilan D) Shaxsning bank hisobvarag'i ochilgan davlat va hisobvaraq valyutasi bilan To'g'ri javob: A) Muayyan davr mobaynida O'zbekistonda haqiqatda bo'lgan kunlar soni bilan ✔ Izoh: Jismoniy shaxsning rezidentligi Soliq kodeksida belgilangan davr ichida O'zbekistonda bo'lgan kunlar soni asosida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 50 Izoh: Agar soliqni hisoblash majburiyati soliq organiga yuklatilgan bo'lsa, soliq organi to'lanadigan summa ko'rsatilgan soliq xabarnomasini yuboradi. 17. Pul oqimlari to'g'risidagi hisobot qaysi faoliyat turlariga bo'linadi? A) Operatsion, investitsion va moliyaviy faoliyat B) Ishlab chiqarish, savdo va marketing C) Ichki, tashqi va aralash D) Kunlik, oylik va yillik To'g'ri javob: A) Operatsion, investitsion va moliyaviy faoliyat✔ Izoh: Pul oqimlari hisobotida pul harakati operatsion, investitsion va moliyaviy faoliyat bo'yicha guruhlanadi. 18. To'g'ri chiziqli (bir tekis) amortizatsiya usuli nimani anglatadi? A) Har yili hisoblangan amortizatsiya summasi oldingi yilga nisbatan ikki baravar oshib boradi B) Aktivning butun qiymati foydalanishga topshirilgan birinchi yilda to'liq xarajatga o'tkaziladi C) Amortizatsiya faqat aktiv sotilganda yoki hisobdan chiqarilganda bir yo'la hisoblanadi D) Aktiv qiymati foydalanish muddati davomida teng ulushlarda xarajatga o'tkaziladi To'g'ri javob: D) Aktiv qiymati foydalanish muddati davomida teng ulushlarda xarajatga o'tkaziladi ✔ Izoh: To'g'ri chiziqli usulda amortizatsiya qilinadigan qiymat foydalanish muddatiga teng taqsimlanib, har davrda bir xil summa xarajatga olinadi. 19. Tovarlarni o'z xodimlariga tekinga berish QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Tovarni olgan xodimning o'zi QQS to'lovchisi bo'lib qoladi B) Faqat foyda solig'i bazasiga ta'sir qiladi, QQSga emas C) QQSdan har qanday holatda doimo ozod qilinadi D) Realizatsiya sifatida soliqqa tortiladigan aylanma hisoblanadi To'g'ri javob: D) Realizatsiya sifatida soliqqa tortiladigan aylanma hisoblanadi ✔ Izoh: Tovarlarni xodimlarga yoki boshqa shaxslarga tekin berish umumiy qoidaga ko'ra realizatsiya hisoblanadi va QQSga tortiladi. 20. Mol-mulkni yuridik shaxsning ustav fondiga (kapitaliga) hissa sifatida kiritish QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Eksport sifatida nol stavkada soliqqa tortiladi B) Import sifatida bojxonada soliqqa tortiladi C) Har doim chakana savdo sifatida soliqqa tortiladi D) Odatda realizatsiya hisoblanmaydi va QQS obyekti bo'lmaydi To'g'ri javob: D) Odatda realizatsiya hisoblanmaydi va QQS obyekti bo'lmaydi ✔ Izoh: Ustav fondiga hissa sifatida mol-mulk kiritish investitsiya xususiyatiga ega bo'lib, Soliq kodeksiga ko'ra realizatsiya hisoblanmaydi. 21. Jismoniy shaxsning soliq rezidentligi asosan qaysi mezon bilan aniqlanadi? A) Muayyan davr mobaynida O'zbekistonda haqiqatda bo'lgan kunlar soni bilan B) Ish beruvchisining joylashgan joyi va ro'yxatdan o'tgan davlati bilan C) Pasportdagi fuqarolik va doimiy ro'yxatdan o'tgan manzil bilan D) Shaxsning bank hisobvarag'i ochilgan davlat va hisobvaraq valyutasi bilan To'g'ri javob: A) Muayyan davr mobaynida O'zbekistonda haqiqatda bo'lgan kunlar soni bilan ✔ Izoh: Jismoniy shaxsning rezidentligi Soliq kodeksida belgilangan davr ichida O'zbekistonda bo'lgan kunlar soni asosida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 50 22. Kreditorlik qarzi nima? A) Korxona kassasidagi naqd pul qoldig'i B) Korxonaning yetkazib beruvchilar va boshqalarga to'lashi lozim summa C) Xaridorlarning korxonaga to'lashi lozim bo'lgan summa D) Korxonaning hisobot davridagi sof foydasi To'g'ri javob: B) Korxonaning yetkazib beruvchilar va boshqalarga to'lashi lozim summa✔ Izoh: Kreditorlik qarzi korxonaning boshqa shaxslar oldidagi majburiyati bo'lib, balansning passiv qismida aks etadi. 23. Yakka tartibdagi tadbirkor soliq munosabatlarida kim hisoblanadi? A) Ta'sischilari bir nechta bo'lgan va ustav kapitaliga ega yuridik shaxs B) Davlat mulki negizida tashkil etilgan unitar korxona C) Tadbirkorlik faoliyatini yuridik shaxs tashkil etmasdan amalga oshiruvchi jismoniy shaxs D) Faqat mehnat shartnomasi bo'yicha ish beruvchi korxonada ishlovchi xodim To'g'ri javob: C) Tadbirkorlik faoliyatini yuridik shaxs tashkil etmasdan amalga oshiruvchi jismoniy ✔ shaxs Izoh: Yakka tartibdagi tadbirkor davlat ro'yxatidan o'tgan va yuridik shaxs tashkil etmagan holda tadbirkorlik bilan shug'ullanuvchi jismoniy shaxsdir. 24. Tarkibiy (strukturaviy) ishsizlik nimadan kelib chiqadi? A) Faqat iqtisodiy inqiroz davridagi talab qisqarishidan B) Faqat yil fasllariga bog'liq ob-havo sharoitlaridan C) Yangi ish joyini qidirishga ketadigan qisqa vaqt oralig'idan D) Iqtisodiyot tuzilmasi o'zgarib, ishchi malakasi talabga mos kelmasligidan To'g'ri javob: D) Iqtisodiyot tuzilmasi o'zgarib, ishchi malakasi talabga mos kelmasligidan ✔ Izoh: Tarkibiy ishsizlik texnologiya va tarmoqlar o'zgarishi natijasida ishchilar malakasi talab qilinayotgan malakaga mos kelmasligidan yuzaga keladi. 25. Yirik soliq to'lovchilar nima uchun alohida toifaga ajratiladi? A) Ularni soliq to'lash majburiyatidan butunlay ozod qilish va imtiyozlar berish uchun B) Ular ustidan soliq ma'muriyatchiligini maxsus tartibda samarali amalga oshirish uchun C) Ular soliqlarni faqat chet el valyutasida va xorijiy bank orqali to'lashi uchun D) Ularga soliq hisobotlarini topshirmaslik va tekshiruvlardan ozod bo'lish huquqini berish uchun To'g'ri javob: B) Ular ustidan soliq ma'muriyatchiligini maxsus tartibda samarali amalga oshirish ✔ uchun Izoh: Yirik soliq to'lovchilar budjetga sezilarli tushum beradi, shu sababli ular ixtisoslashtirilgan soliq organlari tomonidan alohida ma'muriyatchilik qilinadi. 26. Elektron hisobvaraq-fakturalar ma'lumotlari kameral nazoratda qanday ishlatiladi? A) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini avtomatik solishtirish uchun B) Faqat elektron arxivda muddatsiz saqlab qo'yish uchun C) Faqat bank kreditlari bo'yicha foizlarni hisoblash uchun D) Soliq to'lovchilarga reklama xabarlarini tarqatish uchun To'g'ri javob: A) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini avtomatik solishtirish uchun ✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-fakturalar sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlashga imkon beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 51 22. Kreditorlik qarzi nima? A) Korxona kassasidagi naqd pul qoldig'i B) Korxonaning yetkazib beruvchilar va boshqalarga to'lashi lozim summa C) Xaridorlarning korxonaga to'lashi lozim bo'lgan summa D) Korxonaning hisobot davridagi sof foydasi To'g'ri javob: B) Korxonaning yetkazib beruvchilar va boshqalarga to'lashi lozim summa✔ Izoh: Kreditorlik qarzi korxonaning boshqa shaxslar oldidagi majburiyati bo'lib, balansning passiv qismida aks etadi. 23. Yakka tartibdagi tadbirkor soliq munosabatlarida kim hisoblanadi? A) Ta'sischilari bir nechta bo'lgan va ustav kapitaliga ega yuridik shaxs B) Davlat mulki negizida tashkil etilgan unitar korxona C) Tadbirkorlik faoliyatini yuridik shaxs tashkil etmasdan amalga oshiruvchi jismoniy shaxs D) Faqat mehnat shartnomasi bo'yicha ish beruvchi korxonada ishlovchi xodim To'g'ri javob: C) Tadbirkorlik faoliyatini yuridik shaxs tashkil etmasdan amalga oshiruvchi jismoniy ✔ shaxs Izoh: Yakka tartibdagi tadbirkor davlat ro'yxatidan o'tgan va yuridik shaxs tashkil etmagan holda tadbirkorlik bilan shug'ullanuvchi jismoniy shaxsdir. 24. Tarkibiy (strukturaviy) ishsizlik nimadan kelib chiqadi? A) Faqat iqtisodiy inqiroz davridagi talab qisqarishidan B) Faqat yil fasllariga bog'liq ob-havo sharoitlaridan C) Yangi ish joyini qidirishga ketadigan qisqa vaqt oralig'idan D) Iqtisodiyot tuzilmasi o'zgarib, ishchi malakasi talabga mos kelmasligidan To'g'ri javob: D) Iqtisodiyot tuzilmasi o'zgarib, ishchi malakasi talabga mos kelmasligidan ✔ Izoh: Tarkibiy ishsizlik texnologiya va tarmoqlar o'zgarishi natijasida ishchilar malakasi talab qilinayotgan malakaga mos kelmasligidan yuzaga keladi. 25. Yirik soliq to'lovchilar nima uchun alohida toifaga ajratiladi? A) Ularni soliq to'lash majburiyatidan butunlay ozod qilish va imtiyozlar berish uchun B) Ular ustidan soliq ma'muriyatchiligini maxsus tartibda samarali amalga oshirish uchun C) Ular soliqlarni faqat chet el valyutasida va xorijiy bank orqali to'lashi uchun D) Ularga soliq hisobotlarini topshirmaslik va tekshiruvlardan ozod bo'lish huquqini berish uchun To'g'ri javob: B) Ular ustidan soliq ma'muriyatchiligini maxsus tartibda samarali amalga oshirish ✔ uchun Izoh: Yirik soliq to'lovchilar budjetga sezilarli tushum beradi, shu sababli ular ixtisoslashtirilgan soliq organlari tomonidan alohida ma'muriyatchilik qilinadi. 26. Elektron hisobvaraq-fakturalar ma'lumotlari kameral nazoratda qanday ishlatiladi? A) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini avtomatik solishtirish uchun B) Faqat elektron arxivda muddatsiz saqlab qo'yish uchun C) Faqat bank kreditlari bo'yicha foizlarni hisoblash uchun D) Soliq to'lovchilarga reklama xabarlarini tarqatish uchun To'g'ri javob: A) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini avtomatik solishtirish uchun ✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-fakturalar sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlashga imkon beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 51 22. Kreditorlik qarzi nima? A) Korxona kassasidagi naqd pul qoldig'i B) Korxonaning yetkazib beruvchilar va boshqalarga to'lashi lozim summa C) Xaridorlarning korxonaga to'lashi lozim bo'lgan summa D) Korxonaning hisobot davridagi sof foydasi To'g'ri javob: B) Korxonaning yetkazib beruvchilar va boshqalarga to'lashi lozim summa✔ Izoh: Kreditorlik qarzi korxonaning boshqa shaxslar oldidagi majburiyati bo'lib, balansning passiv qismida aks etadi. 23. Yakka tartibdagi tadbirkor soliq munosabatlarida kim hisoblanadi? A) Ta'sischilari bir nechta bo'lgan va ustav kapitaliga ega yuridik shaxs B) Davlat mulki negizida tashkil etilgan unitar korxona C) Tadbirkorlik faoliyatini yuridik shaxs tashkil etmasdan amalga oshiruvchi jismoniy shaxs D) Faqat mehnat shartnomasi bo'yicha ish beruvchi korxonada ishlovchi xodim To'g'ri javob: C) Tadbirkorlik faoliyatini yuridik shaxs tashkil etmasdan amalga oshiruvchi jismoniy ✔ shaxs Izoh: Yakka tartibdagi tadbirkor davlat ro'yxatidan o'tgan va yuridik shaxs tashkil etmagan holda tadbirkorlik bilan shug'ullanuvchi jismoniy shaxsdir. 24. Tarkibiy (strukturaviy) ishsizlik nimadan kelib chiqadi? A) Faqat iqtisodiy inqiroz davridagi talab qisqarishidan B) Faqat yil fasllariga bog'liq ob-havo sharoitlaridan C) Yangi ish joyini qidirishga ketadigan qisqa vaqt oralig'idan D) Iqtisodiyot tuzilmasi o'zgarib, ishchi malakasi talabga mos kelmasligidan To'g'ri javob: D) Iqtisodiyot tuzilmasi o'zgarib, ishchi malakasi talabga mos kelmasligidan ✔ Izoh: Tarkibiy ishsizlik texnologiya va tarmoqlar o'zgarishi natijasida ishchilar malakasi talab qilinayotgan malakaga mos kelmasligidan yuzaga keladi. 25. Yirik soliq to'lovchilar nima uchun alohida toifaga ajratiladi? A) Ularni soliq to'lash majburiyatidan butunlay ozod qilish va imtiyozlar berish uchun B) Ular ustidan soliq ma'muriyatchiligini maxsus tartibda samarali amalga oshirish uchun C) Ular soliqlarni faqat chet el valyutasida va xorijiy bank orqali to'lashi uchun D) Ularga soliq hisobotlarini topshirmaslik va tekshiruvlardan ozod bo'lish huquqini berish uchun To'g'ri javob: B) Ular ustidan soliq ma'muriyatchiligini maxsus tartibda samarali amalga oshirish ✔ uchun Izoh: Yirik soliq to'lovchilar budjetga sezilarli tushum beradi, shu sababli ular ixtisoslashtirilgan soliq organlari tomonidan alohida ma'muriyatchilik qilinadi. 26. Elektron hisobvaraq-fakturalar ma'lumotlari kameral nazoratda qanday ishlatiladi? A) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini avtomatik solishtirish uchun B) Faqat elektron arxivda muddatsiz saqlab qo'yish uchun C) Faqat bank kreditlari bo'yicha foizlarni hisoblash uchun D) Soliq to'lovchilarga reklama xabarlarini tarqatish uchun To'g'ri javob: A) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini avtomatik solishtirish uchun ✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-fakturalar sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlashga imkon beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 51 27. Oldindan to'langan xarajatlar (bo'nak) balansda qanday aks etadi? A) Xususiy kapital sifatida B) Aktiv sifatida C) Majburiyat sifatida D) Faqat foyda sifatida To'g'ri javob: B) Aktiv sifatida✔ Izoh: Kelgusi davrlar uchun oldindan to'langan summalar korxona uchun kelajakda naf keltiradi, shuning uchun aktiv sifatida ko'rsatiladi. 28. Oligopoliya nima? A) Ko'plab kichik firmalarning erkin raqobati B) Bozorda yagona sotuvchining hukmronligi C) Bozorda yagona xaridorning hukmronligi D) Bozorda bir nechta yirik firmalarning hukmronligi To'g'ri javob: D) Bozorda bir nechta yirik firmalarning hukmronligi ✔ Izoh: Oligopoliyada bozorni bir nechta yirik firma egallaydi va ularning qarorlari bir-biriga bog'liq bo'ladi. 29. Soliq organi belgilangan shaklda to'ldirilgan soliq hisobotini qabul qilishdan bosh tortishi mumkinmi? A) Ha, agar inspektorga hisobotning rasmiylashtirilishi yoqmasa B) Yo'q, belgilangan shakldagi hisobotni qabul qilishi shart C) Ha, soliq organi istalgan sababga ko'ra rad etishi mumkin D) Ha, agar hisobotdagi soliq summasi kichik bo'lsa rad etadi To'g'ri javob: B) Yo'q, belgilangan shakldagi hisobotni qabul qilishi shart ✔ Izoh: Soliq organi belgilangan shakl va tartibda topshirilgan hisobotni qabul qilishdan bosh tortishga haqli emas; uni tekshirish keyinchalik amalga oshiriladi. 30. Natura shaklida olingan daromad daromad solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Tovar, ish yoki xizmatlarning bozor qiymati bo'yicha B) Faqat ishlab chiqaruvchining hisoblagan tannarxida C) Xodimning o'zi aytgan va ma'qul ko'rgan narxda D) Doimo nol qiymatda, chunki pul to'lanmagan To'g'ri javob: A) Tovar, ish yoki xizmatlarning bozor qiymati bo'yicha ✔ Izoh: Natura shaklidagi daromad, masalan mahsulot bilan berilgan ish haqi, bozor qiymati bo'yicha baholanib soliq bazasiga kiritiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 52 27. Oldindan to'langan xarajatlar (bo'nak) balansda qanday aks etadi? A) Xususiy kapital sifatida B) Aktiv sifatida C) Majburiyat sifatida D) Faqat foyda sifatida To'g'ri javob: B) Aktiv sifatida✔ Izoh: Kelgusi davrlar uchun oldindan to'langan summalar korxona uchun kelajakda naf keltiradi, shuning uchun aktiv sifatida ko'rsatiladi. 28. Oligopoliya nima? A) Ko'plab kichik firmalarning erkin raqobati B) Bozorda yagona sotuvchining hukmronligi C) Bozorda yagona xaridorning hukmronligi D) Bozorda bir nechta yirik firmalarning hukmronligi To'g'ri javob: D) Bozorda bir nechta yirik firmalarning hukmronligi ✔ Izoh: Oligopoliyada bozorni bir nechta yirik firma egallaydi va ularning qarorlari bir-biriga bog'liq bo'ladi. 29. Soliq organi belgilangan shaklda to'ldirilgan soliq hisobotini qabul qilishdan bosh tortishi mumkinmi? A) Ha, agar inspektorga hisobotning rasmiylashtirilishi yoqmasa B) Yo'q, belgilangan shakldagi hisobotni qabul qilishi shart C) Ha, soliq organi istalgan sababga ko'ra rad etishi mumkin D) Ha, agar hisobotdagi soliq summasi kichik bo'lsa rad etadi To'g'ri javob: B) Yo'q, belgilangan shakldagi hisobotni qabul qilishi shart ✔ Izoh: Soliq organi belgilangan shakl va tartibda topshirilgan hisobotni qabul qilishdan bosh tortishga haqli emas; uni tekshirish keyinchalik amalga oshiriladi. 30. Natura shaklida olingan daromad daromad solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Tovar, ish yoki xizmatlarning bozor qiymati bo'yicha B) Faqat ishlab chiqaruvchining hisoblagan tannarxida C) Xodimning o'zi aytgan va ma'qul ko'rgan narxda D) Doimo nol qiymatda, chunki pul to'lanmagan To'g'ri javob: A) Tovar, ish yoki xizmatlarning bozor qiymati bo'yicha ✔ Izoh: Natura shaklidagi daromad, masalan mahsulot bilan berilgan ish haqi, bozor qiymati bo'yicha baholanib soliq bazasiga kiritiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 52 27. Oldindan to'langan xarajatlar (bo'nak) balansda qanday aks etadi? A) Xususiy kapital sifatida B) Aktiv sifatida C) Majburiyat sifatida D) Faqat foyda sifatida To'g'ri javob: B) Aktiv sifatida✔ Izoh: Kelgusi davrlar uchun oldindan to'langan summalar korxona uchun kelajakda naf keltiradi, shuning uchun aktiv sifatida ko'rsatiladi. 28. Oligopoliya nima? A) Ko'plab kichik firmalarning erkin raqobati B) Bozorda yagona sotuvchining hukmronligi C) Bozorda yagona xaridorning hukmronligi D) Bozorda bir nechta yirik firmalarning hukmronligi To'g'ri javob: D) Bozorda bir nechta yirik firmalarning hukmronligi ✔ Izoh: Oligopoliyada bozorni bir nechta yirik firma egallaydi va ularning qarorlari bir-biriga bog'liq bo'ladi. 29. Soliq organi belgilangan shaklda to'ldirilgan soliq hisobotini qabul qilishdan bosh tortishi mumkinmi? A) Ha, agar inspektorga hisobotning rasmiylashtirilishi yoqmasa B) Yo'q, belgilangan shakldagi hisobotni qabul qilishi shart C) Ha, soliq organi istalgan sababga ko'ra rad etishi mumkin D) Ha, agar hisobotdagi soliq summasi kichik bo'lsa rad etadi To'g'ri javob: B) Yo'q, belgilangan shakldagi hisobotni qabul qilishi shart ✔ Izoh: Soliq organi belgilangan shakl va tartibda topshirilgan hisobotni qabul qilishdan bosh tortishga haqli emas; uni tekshirish keyinchalik amalga oshiriladi. 30. Natura shaklida olingan daromad daromad solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Tovar, ish yoki xizmatlarning bozor qiymati bo'yicha B) Faqat ishlab chiqaruvchining hisoblagan tannarxida C) Xodimning o'zi aytgan va ma'qul ko'rgan narxda D) Doimo nol qiymatda, chunki pul to'lanmagan To'g'ri javob: A) Tovar, ish yoki xizmatlarning bozor qiymati bo'yicha ✔ Izoh: Natura shaklidagi daromad, masalan mahsulot bilan berilgan ish haqi, bozor qiymati bo'yicha baholanib soliq bazasiga kiritiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 52 9-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Subvensiya nima? A) Korxonaning hisobot yili yakunida olgan sof foydasining bir qismi B) Aniq maqsadga ajratilib, maqsadli ishlatilishi shart bo'lgan budjet mablag'i C) Tijorat bankining korxonaga bergan uzoq muddatli foizli krediti D) Soliq qonunchiligini buzgan to'lovchiga qo'llanilgan moliyaviy jarima To'g'ri javob: B) Aniq maqsadga ajratilib, maqsadli ishlatilishi shart bo'lgan budjet mablag'i✔ Izoh: Subvensiya quyi budjetga yoki oluvchiga aniq maqsad uchun beriladi va maqsadsiz ishlatilsa qaytarib olinishi mumkin. 2. Fuqarolarning budjet jarayonida ishtirok etish shakliga nima misol bo'ladi? A) Fuqarolarning budjet qonunini mustaqil qabul qilishi B) Har bir fuqaroning o'zi uchun soliq stavkasini belgilashi C) Tashabbusli budjet orqali mablag' yo'nalishlarini ovoz berib tanlash D) Budjet mablag'larini fuqarolarning shaxsiy hisobiga o'tkazish To'g'ri javob: C) Tashabbusli budjet orqali mablag' yo'nalishlarini ovoz berib tanlash ✔ Izoh: Tashabbusli budjet orqali fuqarolar mahalliy budjet mablag'larining bir qismini qaysi loyihaga yo'naltirishni ovoz berib tanlashadi. 3. Soliq to'lovchining birlamchi hujjatlarni saqlash majburiyati nima uchun muhim? A) Hujjatlarni bankka sotish uchun B) Soliq stavkalarini hisoblash uchun ishlatmaslik uchun C) Ofisni bezash uchun D) Soliq hisobi va hisobotlarining to'g'riligini tasdiqlash uchun To'g'ri javob: D) Soliq hisobi va hisobotlarining to'g'riligini tasdiqlash uchun ✔ Izoh: Birlamchi hujjatlar soliq bazasining asoslanganligini tasdiqlaydi va tekshiruvlarda dalil sifatida xizmat qiladi. 4. Mol-mulk solig'ini to'lash majburiyati mulkdor bo'lmagan, lekin mulkda yashovchi oila a'zosiga o'tadimi? A) Yo'q, soliq to'lovchi mulkdor hisoblanadi B) Ha, mulkda kim yashasa o'sha to'laydi C) Ha, eng yosh oila a'zosi to'laydi D) Ha, mahalla tanlagan shaxs to'laydi To'g'ri javob: A) Yo'q, soliq to'lovchi mulkdor hisoblanadi ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i mulk huquqi bilan bog'liq bo'lgani uchun to'lovchi mulkda yashovchi emas, balki mulkdor hisoblanadi. 5. Qaysi holatda daromad soliq bazasiga kiritilmaydi? A) Qonun bilan soliqdan ozod qilingan daromadlar bo'lganda B) Daromad naqd pulda, kassa orqali yoki qo'lma-qo'l olinganda C) Daromad kalendar yilining oxirgi oyida olinganda D) Daromad chet el valyutasida va xorijiy bank orqali olinganda To'g'ri javob: A) Qonun bilan soliqdan ozod qilingan daromadlar bo'lganda ✔ Izoh: Soliq kodeksida soliqdan ozod qilingan yoki soliqqa tortilmaydigan deb belgilangan daromadlar soliq bazasiga kiritilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 53 9-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Subvensiya nima? A) Korxonaning hisobot yili yakunida olgan sof foydasining bir qismi B) Aniq maqsadga ajratilib, maqsadli ishlatilishi shart bo'lgan budjet mablag'i C) Tijorat bankining korxonaga bergan uzoq muddatli foizli krediti D) Soliq qonunchiligini buzgan to'lovchiga qo'llanilgan moliyaviy jarima To'g'ri javob: B) Aniq maqsadga ajratilib, maqsadli ishlatilishi shart bo'lgan budjet mablag'i✔ Izoh: Subvensiya quyi budjetga yoki oluvchiga aniq maqsad uchun beriladi va maqsadsiz ishlatilsa qaytarib olinishi mumkin. 2. Fuqarolarning budjet jarayonida ishtirok etish shakliga nima misol bo'ladi? A) Fuqarolarning budjet qonunini mustaqil qabul qilishi B) Har bir fuqaroning o'zi uchun soliq stavkasini belgilashi C) Tashabbusli budjet orqali mablag' yo'nalishlarini ovoz berib tanlash D) Budjet mablag'larini fuqarolarning shaxsiy hisobiga o'tkazish To'g'ri javob: C) Tashabbusli budjet orqali mablag' yo'nalishlarini ovoz berib tanlash ✔ Izoh: Tashabbusli budjet orqali fuqarolar mahalliy budjet mablag'larining bir qismini qaysi loyihaga yo'naltirishni ovoz berib tanlashadi. 3. Soliq to'lovchining birlamchi hujjatlarni saqlash majburiyati nima uchun muhim? A) Hujjatlarni bankka sotish uchun B) Soliq stavkalarini hisoblash uchun ishlatmaslik uchun C) Ofisni bezash uchun D) Soliq hisobi va hisobotlarining to'g'riligini tasdiqlash uchun To'g'ri javob: D) Soliq hisobi va hisobotlarining to'g'riligini tasdiqlash uchun ✔ Izoh: Birlamchi hujjatlar soliq bazasining asoslanganligini tasdiqlaydi va tekshiruvlarda dalil sifatida xizmat qiladi. 4. Mol-mulk solig'ini to'lash majburiyati mulkdor bo'lmagan, lekin mulkda yashovchi oila a'zosiga o'tadimi? A) Yo'q, soliq to'lovchi mulkdor hisoblanadi B) Ha, mulkda kim yashasa o'sha to'laydi C) Ha, eng yosh oila a'zosi to'laydi D) Ha, mahalla tanlagan shaxs to'laydi To'g'ri javob: A) Yo'q, soliq to'lovchi mulkdor hisoblanadi ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i mulk huquqi bilan bog'liq bo'lgani uchun to'lovchi mulkda yashovchi emas, balki mulkdor hisoblanadi. 5. Qaysi holatda daromad soliq bazasiga kiritilmaydi? A) Qonun bilan soliqdan ozod qilingan daromadlar bo'lganda B) Daromad naqd pulda, kassa orqali yoki qo'lma-qo'l olinganda C) Daromad kalendar yilining oxirgi oyida olinganda D) Daromad chet el valyutasida va xorijiy bank orqali olinganda To'g'ri javob: A) Qonun bilan soliqdan ozod qilingan daromadlar bo'lganda ✔ Izoh: Soliq kodeksida soliqdan ozod qilingan yoki soliqqa tortilmaydigan deb belgilangan daromadlar soliq bazasiga kiritilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 53 9-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Subvensiya nima? A) Korxonaning hisobot yili yakunida olgan sof foydasining bir qismi B) Aniq maqsadga ajratilib, maqsadli ishlatilishi shart bo'lgan budjet mablag'i C) Tijorat bankining korxonaga bergan uzoq muddatli foizli krediti D) Soliq qonunchiligini buzgan to'lovchiga qo'llanilgan moliyaviy jarima To'g'ri javob: B) Aniq maqsadga ajratilib, maqsadli ishlatilishi shart bo'lgan budjet mablag'i✔ Izoh: Subvensiya quyi budjetga yoki oluvchiga aniq maqsad uchun beriladi va maqsadsiz ishlatilsa qaytarib olinishi mumkin. 2. Fuqarolarning budjet jarayonida ishtirok etish shakliga nima misol bo'ladi? A) Fuqarolarning budjet qonunini mustaqil qabul qilishi B) Har bir fuqaroning o'zi uchun soliq stavkasini belgilashi C) Tashabbusli budjet orqali mablag' yo'nalishlarini ovoz berib tanlash D) Budjet mablag'larini fuqarolarning shaxsiy hisobiga o'tkazish To'g'ri javob: C) Tashabbusli budjet orqali mablag' yo'nalishlarini ovoz berib tanlash ✔ Izoh: Tashabbusli budjet orqali fuqarolar mahalliy budjet mablag'larining bir qismini qaysi loyihaga yo'naltirishni ovoz berib tanlashadi. 3. Soliq to'lovchining birlamchi hujjatlarni saqlash majburiyati nima uchun muhim? A) Hujjatlarni bankka sotish uchun B) Soliq stavkalarini hisoblash uchun ishlatmaslik uchun C) Ofisni bezash uchun D) Soliq hisobi va hisobotlarining to'g'riligini tasdiqlash uchun To'g'ri javob: D) Soliq hisobi va hisobotlarining to'g'riligini tasdiqlash uchun ✔ Izoh: Birlamchi hujjatlar soliq bazasining asoslanganligini tasdiqlaydi va tekshiruvlarda dalil sifatida xizmat qiladi. 4. Mol-mulk solig'ini to'lash majburiyati mulkdor bo'lmagan, lekin mulkda yashovchi oila a'zosiga o'tadimi? A) Yo'q, soliq to'lovchi mulkdor hisoblanadi B) Ha, mulkda kim yashasa o'sha to'laydi C) Ha, eng yosh oila a'zosi to'laydi D) Ha, mahalla tanlagan shaxs to'laydi To'g'ri javob: A) Yo'q, soliq to'lovchi mulkdor hisoblanadi ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i mulk huquqi bilan bog'liq bo'lgani uchun to'lovchi mulkda yashovchi emas, balki mulkdor hisoblanadi. 5. Qaysi holatda daromad soliq bazasiga kiritilmaydi? A) Qonun bilan soliqdan ozod qilingan daromadlar bo'lganda B) Daromad naqd pulda, kassa orqali yoki qo'lma-qo'l olinganda C) Daromad kalendar yilining oxirgi oyida olinganda D) Daromad chet el valyutasida va xorijiy bank orqali olinganda To'g'ri javob: A) Qonun bilan soliqdan ozod qilingan daromadlar bo'lganda ✔ Izoh: Soliq kodeksida soliqdan ozod qilingan yoki soliqqa tortilmaydigan deb belgilangan daromadlar soliq bazasiga kiritilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 53 6. Davlat xizmatlarining yagona interaktiv portali qaysi? A) stat.uz B) lex.uz C) my.soliq.uz D) my.gov.uz To'g'ri javob: D) my.gov.uz✔ Izoh: my.gov.uz — davlat xizmatlarining yagona interaktiv portali bo'lib, unda turli idoralar xizmatlarini elektron olish mumkin. 7. Moliyaning asosiy funksiyalari qaysilar? A) Faqat reklama funksiyasi B) Faqat saqlash funksiyasi C) Ishlab chiqarish va iste'mol funksiyalari D) Taqsimlash va nazorat funksiyalari To'g'ri javob: D) Taqsimlash va nazorat funksiyalari ✔ Izoh: Moliya yalpi ichki mahsulotni taqsimlash va qayta taqsimlash hamda bu jarayonni nazorat qilish funksiyalarini bajaradi. 8. Davlat qarzini boshqarishning asosiy maqsadi nima? A) Qarz majburiyatlarini to'lamaslikka erishish B) Qarzni barqaror darajada saqlash va xizmat xarajatlarini kamaytirish C) Qarz hajmini cheklovsiz oshirib borish D) Qarz to'g'risidagi ma'lumotlarni jamoatchilikdan yashirish To'g'ri javob: B) Qarzni barqaror darajada saqlash va xizmat xarajatlarini kamaytirish ✔ Izoh: Davlat qarzini boshqarish qarz barqarorligini ta'minlash va uni jalb qilish hamda xizmat ko'rsatish xarajatlarini kamaytirishga qaratilgan. 9. Soliq to'lovchi huquqbuzarlik sodir etganini tan olib, tekshiruvga faol yordam bersa, bu qanday baholanadi? A) Og'irlashtiruvchi holat sifatida B) Javobgarlikni kuchaytiruvchi holat sifatida C) Yengillashtiruvchi holat sifatida D) Yangi huquqbuzarlik sifatida To'g'ri javob: C) Yengillashtiruvchi holat sifatida ✔ Izoh: Chin ko'ngildan pushaymon bo'lish va tekshiruvga yordam berish odatda javobgarlikni yengillashtiruvchi holat hisoblanadi. 10. Foyda solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Sotilgan tovarlarning xarajatlar chegirilmagan umumiy tushumi B) Ishlab chiqarishda ishlatilgan suv hajmi va uning kubometrdagi miqdori C) Jami daromaddan chegiriladigan xarajatlar ayirilgandan keyingi foyda D) Korxona balansidagi ko'chmas mulkning o'rtacha yillik qiymati To'g'ri javob: C) Jami daromaddan chegiriladigan xarajatlar ayirilgandan keyingi foyda ✔ Izoh: Foyda solig'i obyekti soliq to'lovchining jami daromadidan Soliq kodeksiga ko'ra chegiriladigan xarajatlar ayirib tashlangandan keyingi foydadir. 11. Ma'muriy javobgarlik odatda kimga nisbatan qo'llaniladi? A) Faqat xorijiy davlatlar va ularning organlariga B) Jismoniy shaxslar va mansabdor shaxslarga C) Faqat davlat budjeti tashkilotlariga D) Faqat xalqaro tashkilotlarning vakolatxonalariga To'g'ri javob: B) Jismoniy shaxslar va mansabdor shaxslarga ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 54 6. Davlat xizmatlarining yagona interaktiv portali qaysi? A) stat.uz B) lex.uz C) my.soliq.uz D) my.gov.uz To'g'ri javob: D) my.gov.uz✔ Izoh: my.gov.uz — davlat xizmatlarining yagona interaktiv portali bo'lib, unda turli idoralar xizmatlarini elektron olish mumkin. 7. Moliyaning asosiy funksiyalari qaysilar? A) Faqat reklama funksiyasi B) Faqat saqlash funksiyasi C) Ishlab chiqarish va iste'mol funksiyalari D) Taqsimlash va nazorat funksiyalari To'g'ri javob: D) Taqsimlash va nazorat funksiyalari ✔ Izoh: Moliya yalpi ichki mahsulotni taqsimlash va qayta taqsimlash hamda bu jarayonni nazorat qilish funksiyalarini bajaradi. 8. Davlat qarzini boshqarishning asosiy maqsadi nima? A) Qarz majburiyatlarini to'lamaslikka erishish B) Qarzni barqaror darajada saqlash va xizmat xarajatlarini kamaytirish C) Qarz hajmini cheklovsiz oshirib borish D) Qarz to'g'risidagi ma'lumotlarni jamoatchilikdan yashirish To'g'ri javob: B) Qarzni barqaror darajada saqlash va xizmat xarajatlarini kamaytirish ✔ Izoh: Davlat qarzini boshqarish qarz barqarorligini ta'minlash va uni jalb qilish hamda xizmat ko'rsatish xarajatlarini kamaytirishga qaratilgan. 9. Soliq to'lovchi huquqbuzarlik sodir etganini tan olib, tekshiruvga faol yordam bersa, bu qanday baholanadi? A) Og'irlashtiruvchi holat sifatida B) Javobgarlikni kuchaytiruvchi holat sifatida C) Yengillashtiruvchi holat sifatida D) Yangi huquqbuzarlik sifatida To'g'ri javob: C) Yengillashtiruvchi holat sifatida ✔ Izoh: Chin ko'ngildan pushaymon bo'lish va tekshiruvga yordam berish odatda javobgarlikni yengillashtiruvchi holat hisoblanadi. 10. Foyda solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Sotilgan tovarlarning xarajatlar chegirilmagan umumiy tushumi B) Ishlab chiqarishda ishlatilgan suv hajmi va uning kubometrdagi miqdori C) Jami daromaddan chegiriladigan xarajatlar ayirilgandan keyingi foyda D) Korxona balansidagi ko'chmas mulkning o'rtacha yillik qiymati To'g'ri javob: C) Jami daromaddan chegiriladigan xarajatlar ayirilgandan keyingi foyda ✔ Izoh: Foyda solig'i obyekti soliq to'lovchining jami daromadidan Soliq kodeksiga ko'ra chegiriladigan xarajatlar ayirib tashlangandan keyingi foydadir. 11. Ma'muriy javobgarlik odatda kimga nisbatan qo'llaniladi? A) Faqat xorijiy davlatlar va ularning organlariga B) Jismoniy shaxslar va mansabdor shaxslarga C) Faqat davlat budjeti tashkilotlariga D) Faqat xalqaro tashkilotlarning vakolatxonalariga To'g'ri javob: B) Jismoniy shaxslar va mansabdor shaxslarga ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 54 6. Davlat xizmatlarining yagona interaktiv portali qaysi? A) stat.uz B) lex.uz C) my.soliq.uz D) my.gov.uz To'g'ri javob: D) my.gov.uz✔ Izoh: my.gov.uz — davlat xizmatlarining yagona interaktiv portali bo'lib, unda turli idoralar xizmatlarini elektron olish mumkin. 7. Moliyaning asosiy funksiyalari qaysilar? A) Faqat reklama funksiyasi B) Faqat saqlash funksiyasi C) Ishlab chiqarish va iste'mol funksiyalari D) Taqsimlash va nazorat funksiyalari To'g'ri javob: D) Taqsimlash va nazorat funksiyalari ✔ Izoh: Moliya yalpi ichki mahsulotni taqsimlash va qayta taqsimlash hamda bu jarayonni nazorat qilish funksiyalarini bajaradi. 8. Davlat qarzini boshqarishning asosiy maqsadi nima? A) Qarz majburiyatlarini to'lamaslikka erishish B) Qarzni barqaror darajada saqlash va xizmat xarajatlarini kamaytirish C) Qarz hajmini cheklovsiz oshirib borish D) Qarz to'g'risidagi ma'lumotlarni jamoatchilikdan yashirish To'g'ri javob: B) Qarzni barqaror darajada saqlash va xizmat xarajatlarini kamaytirish ✔ Izoh: Davlat qarzini boshqarish qarz barqarorligini ta'minlash va uni jalb qilish hamda xizmat ko'rsatish xarajatlarini kamaytirishga qaratilgan. 9. Soliq to'lovchi huquqbuzarlik sodir etganini tan olib, tekshiruvga faol yordam bersa, bu qanday baholanadi? A) Og'irlashtiruvchi holat sifatida B) Javobgarlikni kuchaytiruvchi holat sifatida C) Yengillashtiruvchi holat sifatida D) Yangi huquqbuzarlik sifatida To'g'ri javob: C) Yengillashtiruvchi holat sifatida ✔ Izoh: Chin ko'ngildan pushaymon bo'lish va tekshiruvga yordam berish odatda javobgarlikni yengillashtiruvchi holat hisoblanadi. 10. Foyda solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Sotilgan tovarlarning xarajatlar chegirilmagan umumiy tushumi B) Ishlab chiqarishda ishlatilgan suv hajmi va uning kubometrdagi miqdori C) Jami daromaddan chegiriladigan xarajatlar ayirilgandan keyingi foyda D) Korxona balansidagi ko'chmas mulkning o'rtacha yillik qiymati To'g'ri javob: C) Jami daromaddan chegiriladigan xarajatlar ayirilgandan keyingi foyda ✔ Izoh: Foyda solig'i obyekti soliq to'lovchining jami daromadidan Soliq kodeksiga ko'ra chegiriladigan xarajatlar ayirib tashlangandan keyingi foydadir. 11. Ma'muriy javobgarlik odatda kimga nisbatan qo'llaniladi? A) Faqat xorijiy davlatlar va ularning organlariga B) Jismoniy shaxslar va mansabdor shaxslarga C) Faqat davlat budjeti tashkilotlariga D) Faqat xalqaro tashkilotlarning vakolatxonalariga To'g'ri javob: B) Jismoniy shaxslar va mansabdor shaxslarga ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 54 Izoh: Ma'muriy javobgarlik jismoniy shaxslar, jumladan korxonalarning mansabdor shaxslariga nisbatan qo'llaniladi. 12. Yer solig'i va yer ijarasi haqi o'rtasidagi asosiy farq nimada? A) Ikkalasi ham faqat ixtiyoriy to'lanadi B) Yer solig'i qonun asosida majburiy, ijara haqi esa shartnoma asosida to'lanadi C) Ijara haqi soliq organiga, soliq esa ijaraga beruvchiga to'lanadi D) Ular o'rtasida farq yo'q To'g'ri javob: B) Yer solig'i qonun asosida majburiy, ijara haqi esa shartnoma asosida to'lanadi✔ Izoh: Yer solig'i Soliq kodeksiga ko'ra majburiy undiriladigan to'lov, ijara haqi esa ijara shartnomasi bo'yicha fuqarolik-huquqiy majburiyatdir. 13. Foyda solig'i va aylanmadan olinadigan soliq o'rtasida tanlov qilishda asosan nimani hisobga olish kerak? A) Faoliyatning rentabelligi, xarajatlar tarkibi va xaridorlar QQS to'lovchisi ekanligini B) Korxona ofisi joylashgan bino qavatini va ijara shartnomasi muddatini C) Korxona nomining uzunligini va uning ro'yxatdan o'tkazilgan sanasini D) Korxona rahbarining yoshini, ma'lumotini va ish stajini To'g'ri javob: A) Faoliyatning rentabelligi, xarajatlar tarkibi va xaridorlar QQS to'lovchisi ekanligini ✔ Izoh: Rejim tanlovi xarajatlar ulushi, foyda darajasi va mijozlarning kiruvchi QQSga ehtiyoji kabi omillarga bog'liq. 14. Resurs soliqlari iqtisodiy jihatdan nimani budjetga olishga qaratilgan? A) Korxona xodimlariga hisoblangan ish haqi fondini B) Tijorat banklaridagi omonatlar bo'yicha foizlarni C) Korxonaning ta'sischilar kiritgan ustav kapitalini D) Tabiiy resurslardan foydalanishdan yuzaga keladigan rentani To'g'ri javob: D) Tabiiy resurslardan foydalanishdan yuzaga keladigan rentani ✔ Izoh: Resurs soliqlari umummilliy boylik bo'lgan tabiiy resurslardan foydalanishdan olinadigan qo'shimcha daromad, ya'ni tabiiy rentaning bir qismini budjetga yo'naltiradi. 15. Soliq solishning qonuniylik tamoyili nimani anglatadi? A) Soliqlar faqat sud qarori asosida majburiy tartibda undiriladi B) Har bir hudud o'z soliqlarini va ularning tartibini erkin belgilaydi C) Soliqlar faqat qonunchilik bilan belgilanadi, boshqa asosda to'lov talab qilinmaydi D) Soliq organi yangi soliq turlarini o'z buyrug'i bilan joriy etadi To'g'ri javob: C) Soliqlar faqat qonunchilik bilan belgilanadi, boshqa asosda to'lov talab qilinmaydi ✔ Izoh: Qonuniylik tamoyiliga ko'ra soliqlar va ularni to'lash tartibi faqat soliq qonunchiligi bilan belgilanadi. 16. Soliq to'lovchining xodimi (buxgalter) xatosi tufayli soliq kam to'lansa, soliq majburiyati kimda qoladi? A) Hech kimda, majburiyat bekor bo'ladi B) Faqat soliq organining zimmasida C) Soliq to'lovchi korxonaning o'zida D) Faqat xizmat ko'rsatuvchi bankda To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchi korxonaning o'zida ✔ Izoh: Xodim xatosi korxonaning soliq majburiyatini bekor qilmaydi; korxona soliqni to'laydi, xodim esa ichki javobgar bo'lishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 55 Izoh: Ma'muriy javobgarlik jismoniy shaxslar, jumladan korxonalarning mansabdor shaxslariga nisbatan qo'llaniladi. 12. Yer solig'i va yer ijarasi haqi o'rtasidagi asosiy farq nimada? A) Ikkalasi ham faqat ixtiyoriy to'lanadi B) Yer solig'i qonun asosida majburiy, ijara haqi esa shartnoma asosida to'lanadi C) Ijara haqi soliq organiga, soliq esa ijaraga beruvchiga to'lanadi D) Ular o'rtasida farq yo'q To'g'ri javob: B) Yer solig'i qonun asosida majburiy, ijara haqi esa shartnoma asosida to'lanadi✔ Izoh: Yer solig'i Soliq kodeksiga ko'ra majburiy undiriladigan to'lov, ijara haqi esa ijara shartnomasi bo'yicha fuqarolik-huquqiy majburiyatdir. 13. Foyda solig'i va aylanmadan olinadigan soliq o'rtasida tanlov qilishda asosan nimani hisobga olish kerak? A) Faoliyatning rentabelligi, xarajatlar tarkibi va xaridorlar QQS to'lovchisi ekanligini B) Korxona ofisi joylashgan bino qavatini va ijara shartnomasi muddatini C) Korxona nomining uzunligini va uning ro'yxatdan o'tkazilgan sanasini D) Korxona rahbarining yoshini, ma'lumotini va ish stajini To'g'ri javob: A) Faoliyatning rentabelligi, xarajatlar tarkibi va xaridorlar QQS to'lovchisi ekanligini ✔ Izoh: Rejim tanlovi xarajatlar ulushi, foyda darajasi va mijozlarning kiruvchi QQSga ehtiyoji kabi omillarga bog'liq. 14. Resurs soliqlari iqtisodiy jihatdan nimani budjetga olishga qaratilgan? A) Korxona xodimlariga hisoblangan ish haqi fondini B) Tijorat banklaridagi omonatlar bo'yicha foizlarni C) Korxonaning ta'sischilar kiritgan ustav kapitalini D) Tabiiy resurslardan foydalanishdan yuzaga keladigan rentani To'g'ri javob: D) Tabiiy resurslardan foydalanishdan yuzaga keladigan rentani ✔ Izoh: Resurs soliqlari umummilliy boylik bo'lgan tabiiy resurslardan foydalanishdan olinadigan qo'shimcha daromad, ya'ni tabiiy rentaning bir qismini budjetga yo'naltiradi. 15. Soliq solishning qonuniylik tamoyili nimani anglatadi? A) Soliqlar faqat sud qarori asosida majburiy tartibda undiriladi B) Har bir hudud o'z soliqlarini va ularning tartibini erkin belgilaydi C) Soliqlar faqat qonunchilik bilan belgilanadi, boshqa asosda to'lov talab qilinmaydi D) Soliq organi yangi soliq turlarini o'z buyrug'i bilan joriy etadi To'g'ri javob: C) Soliqlar faqat qonunchilik bilan belgilanadi, boshqa asosda to'lov talab qilinmaydi ✔ Izoh: Qonuniylik tamoyiliga ko'ra soliqlar va ularni to'lash tartibi faqat soliq qonunchiligi bilan belgilanadi. 16. Soliq to'lovchining xodimi (buxgalter) xatosi tufayli soliq kam to'lansa, soliq majburiyati kimda qoladi? A) Hech kimda, majburiyat bekor bo'ladi B) Faqat soliq organining zimmasida C) Soliq to'lovchi korxonaning o'zida D) Faqat xizmat ko'rsatuvchi bankda To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchi korxonaning o'zida ✔ Izoh: Xodim xatosi korxonaning soliq majburiyatini bekor qilmaydi; korxona soliqni to'laydi, xodim esa ichki javobgar bo'lishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 55 Izoh: Ma'muriy javobgarlik jismoniy shaxslar, jumladan korxonalarning mansabdor shaxslariga nisbatan qo'llaniladi. 12. Yer solig'i va yer ijarasi haqi o'rtasidagi asosiy farq nimada? A) Ikkalasi ham faqat ixtiyoriy to'lanadi B) Yer solig'i qonun asosida majburiy, ijara haqi esa shartnoma asosida to'lanadi C) Ijara haqi soliq organiga, soliq esa ijaraga beruvchiga to'lanadi D) Ular o'rtasida farq yo'q To'g'ri javob: B) Yer solig'i qonun asosida majburiy, ijara haqi esa shartnoma asosida to'lanadi✔ Izoh: Yer solig'i Soliq kodeksiga ko'ra majburiy undiriladigan to'lov, ijara haqi esa ijara shartnomasi bo'yicha fuqarolik-huquqiy majburiyatdir. 13. Foyda solig'i va aylanmadan olinadigan soliq o'rtasida tanlov qilishda asosan nimani hisobga olish kerak? A) Faoliyatning rentabelligi, xarajatlar tarkibi va xaridorlar QQS to'lovchisi ekanligini B) Korxona ofisi joylashgan bino qavatini va ijara shartnomasi muddatini C) Korxona nomining uzunligini va uning ro'yxatdan o'tkazilgan sanasini D) Korxona rahbarining yoshini, ma'lumotini va ish stajini To'g'ri javob: A) Faoliyatning rentabelligi, xarajatlar tarkibi va xaridorlar QQS to'lovchisi ekanligini ✔ Izoh: Rejim tanlovi xarajatlar ulushi, foyda darajasi va mijozlarning kiruvchi QQSga ehtiyoji kabi omillarga bog'liq. 14. Resurs soliqlari iqtisodiy jihatdan nimani budjetga olishga qaratilgan? A) Korxona xodimlariga hisoblangan ish haqi fondini B) Tijorat banklaridagi omonatlar bo'yicha foizlarni C) Korxonaning ta'sischilar kiritgan ustav kapitalini D) Tabiiy resurslardan foydalanishdan yuzaga keladigan rentani To'g'ri javob: D) Tabiiy resurslardan foydalanishdan yuzaga keladigan rentani ✔ Izoh: Resurs soliqlari umummilliy boylik bo'lgan tabiiy resurslardan foydalanishdan olinadigan qo'shimcha daromad, ya'ni tabiiy rentaning bir qismini budjetga yo'naltiradi. 15. Soliq solishning qonuniylik tamoyili nimani anglatadi? A) Soliqlar faqat sud qarori asosida majburiy tartibda undiriladi B) Har bir hudud o'z soliqlarini va ularning tartibini erkin belgilaydi C) Soliqlar faqat qonunchilik bilan belgilanadi, boshqa asosda to'lov talab qilinmaydi D) Soliq organi yangi soliq turlarini o'z buyrug'i bilan joriy etadi To'g'ri javob: C) Soliqlar faqat qonunchilik bilan belgilanadi, boshqa asosda to'lov talab qilinmaydi ✔ Izoh: Qonuniylik tamoyiliga ko'ra soliqlar va ularni to'lash tartibi faqat soliq qonunchiligi bilan belgilanadi. 16. Soliq to'lovchining xodimi (buxgalter) xatosi tufayli soliq kam to'lansa, soliq majburiyati kimda qoladi? A) Hech kimda, majburiyat bekor bo'ladi B) Faqat soliq organining zimmasida C) Soliq to'lovchi korxonaning o'zida D) Faqat xizmat ko'rsatuvchi bankda To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchi korxonaning o'zida ✔ Izoh: Xodim xatosi korxonaning soliq majburiyatini bekor qilmaydi; korxona soliqni to'laydi, xodim esa ichki javobgar bo'lishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 55 17. Adam Smit ilgari surgan soliqqa tortish tamoyillari qaysi qatorda to'g'ri berilgan? A) Mahalliylik, ko'p bosqichlilik, maxfiylik va qat'iylik B) Ixtiyoriylik, qaytariluvchanlik, foizlilik va tenglik C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik D) Progressivlik, markazlashuv, yashirinlik va tezkorlik To'g'ri javob: C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik✔ Izoh: Adam Smit «Xalqlar boyligi» asarida soliqqa tortishning to'rt klassik tamoyilini: adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlikni asoslab bergan. 18. Elektron hisobvaraq-fakturalar tizimi soliq nazoratiga qanday yordam beradi? A) Soliq to'lovchilarni soliq to'lash majburiyatidan butunlay ozod qiladi B) Soliq hisobotlarini soliq organining o'zidan ham maxfiy qiladi C) Soliq organlariga tekshiruv o'tkazishni to'liq taqiqlab qo'yadi D) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini real vaqtda solishtirish imkonini beradi To'g'ri javob: D) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini real vaqtda solishtirish imkonini beradi ✔ Izoh: Elektron fakturalar ma'lumotlari markazlashgan tizimda jamlanib, operatsiyalarni avtomatik solishtirish va soxta bitimlarni aniqlashga yordam beradi. 19. Soliq to'lovchi o'z manzilini o'zgartirsa, soliq ma'muriyatchiligi nuqtayi nazaridan nima qilishi kerak? A) Belgilangan tartibda soliq organini xabardor qilishi B) Faoliyatini yangi joyda qaytadan boshlashi C) Hech qanday harakat qilmasligi, bu majburiy emas D) Yangi manzil uchun yangi STIR olishi shart To'g'ri javob: A) Belgilangan tartibda soliq organini xabardor qilishi ✔ Izoh: Soliq to'lovchi ma'lumotlari o'zgarganda, jumladan manzili o'zgarganda, soliq organini belgilangan tartibda xabardor qilishi shart. 20. Qo'shilgan qiymat solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Tovarlarni realizatsiya qilish, xizmat ko'rsatish va tovarlar importi bo'yicha aylanma B) Xodimlarga hisoblangan yillik ish haqi fondi va boshqa to'lovlar summasi C) Korxonaga tegishli yer uchastkasining maydoni va uning kadastr qiymati D) Korxonaning yil yakunida soliqlar to'langandan keyin qolgan sof foydasi To'g'ri javob: A) Tovarlarni realizatsiya qilish, xizmat ko'rsatish va tovarlar importi bo'yicha ✔ aylanma Izoh: QQS obyekti tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilish bo'yicha aylanma va tovarlarni O'zbekiston hududiga import qilishdir. 21. Aylanma solig'ini qo'llaydigan korxona dividend to'lasa, dividend bo'yicha soliq qanday undiriladi? A) Faqat ta'sischi chet elda to'laydi B) Dividend soliqqa tortilmaydi C) Dividend aylanma solig'iga qo'shib yuboriladi D) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi To'g'ri javob: D) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi ✔ Izoh: Soliq rejimidan qat'i nazar, dividend to'lovchi korxona dividendlardan soliqni to'lov manbaida ushlab qolib, budjetga o'tkazadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 56 17. Adam Smit ilgari surgan soliqqa tortish tamoyillari qaysi qatorda to'g'ri berilgan? A) Mahalliylik, ko'p bosqichlilik, maxfiylik va qat'iylik B) Ixtiyoriylik, qaytariluvchanlik, foizlilik va tenglik C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik D) Progressivlik, markazlashuv, yashirinlik va tezkorlik To'g'ri javob: C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik✔ Izoh: Adam Smit «Xalqlar boyligi» asarida soliqqa tortishning to'rt klassik tamoyilini: adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlikni asoslab bergan. 18. Elektron hisobvaraq-fakturalar tizimi soliq nazoratiga qanday yordam beradi? A) Soliq to'lovchilarni soliq to'lash majburiyatidan butunlay ozod qiladi B) Soliq hisobotlarini soliq organining o'zidan ham maxfiy qiladi C) Soliq organlariga tekshiruv o'tkazishni to'liq taqiqlab qo'yadi D) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini real vaqtda solishtirish imkonini beradi To'g'ri javob: D) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini real vaqtda solishtirish imkonini beradi ✔ Izoh: Elektron fakturalar ma'lumotlari markazlashgan tizimda jamlanib, operatsiyalarni avtomatik solishtirish va soxta bitimlarni aniqlashga yordam beradi. 19. Soliq to'lovchi o'z manzilini o'zgartirsa, soliq ma'muriyatchiligi nuqtayi nazaridan nima qilishi kerak? A) Belgilangan tartibda soliq organini xabardor qilishi B) Faoliyatini yangi joyda qaytadan boshlashi C) Hech qanday harakat qilmasligi, bu majburiy emas D) Yangi manzil uchun yangi STIR olishi shart To'g'ri javob: A) Belgilangan tartibda soliq organini xabardor qilishi ✔ Izoh: Soliq to'lovchi ma'lumotlari o'zgarganda, jumladan manzili o'zgarganda, soliq organini belgilangan tartibda xabardor qilishi shart. 20. Qo'shilgan qiymat solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Tovarlarni realizatsiya qilish, xizmat ko'rsatish va tovarlar importi bo'yicha aylanma B) Xodimlarga hisoblangan yillik ish haqi fondi va boshqa to'lovlar summasi C) Korxonaga tegishli yer uchastkasining maydoni va uning kadastr qiymati D) Korxonaning yil yakunida soliqlar to'langandan keyin qolgan sof foydasi To'g'ri javob: A) Tovarlarni realizatsiya qilish, xizmat ko'rsatish va tovarlar importi bo'yicha ✔ aylanma Izoh: QQS obyekti tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilish bo'yicha aylanma va tovarlarni O'zbekiston hududiga import qilishdir. 21. Aylanma solig'ini qo'llaydigan korxona dividend to'lasa, dividend bo'yicha soliq qanday undiriladi? A) Faqat ta'sischi chet elda to'laydi B) Dividend soliqqa tortilmaydi C) Dividend aylanma solig'iga qo'shib yuboriladi D) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi To'g'ri javob: D) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi ✔ Izoh: Soliq rejimidan qat'i nazar, dividend to'lovchi korxona dividendlardan soliqni to'lov manbaida ushlab qolib, budjetga o'tkazadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 56 17. Adam Smit ilgari surgan soliqqa tortish tamoyillari qaysi qatorda to'g'ri berilgan? A) Mahalliylik, ko'p bosqichlilik, maxfiylik va qat'iylik B) Ixtiyoriylik, qaytariluvchanlik, foizlilik va tenglik C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik D) Progressivlik, markazlashuv, yashirinlik va tezkorlik To'g'ri javob: C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik✔ Izoh: Adam Smit «Xalqlar boyligi» asarida soliqqa tortishning to'rt klassik tamoyilini: adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlikni asoslab bergan. 18. Elektron hisobvaraq-fakturalar tizimi soliq nazoratiga qanday yordam beradi? A) Soliq to'lovchilarni soliq to'lash majburiyatidan butunlay ozod qiladi B) Soliq hisobotlarini soliq organining o'zidan ham maxfiy qiladi C) Soliq organlariga tekshiruv o'tkazishni to'liq taqiqlab qo'yadi D) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini real vaqtda solishtirish imkonini beradi To'g'ri javob: D) Sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini real vaqtda solishtirish imkonini beradi ✔ Izoh: Elektron fakturalar ma'lumotlari markazlashgan tizimda jamlanib, operatsiyalarni avtomatik solishtirish va soxta bitimlarni aniqlashga yordam beradi. 19. Soliq to'lovchi o'z manzilini o'zgartirsa, soliq ma'muriyatchiligi nuqtayi nazaridan nima qilishi kerak? A) Belgilangan tartibda soliq organini xabardor qilishi B) Faoliyatini yangi joyda qaytadan boshlashi C) Hech qanday harakat qilmasligi, bu majburiy emas D) Yangi manzil uchun yangi STIR olishi shart To'g'ri javob: A) Belgilangan tartibda soliq organini xabardor qilishi ✔ Izoh: Soliq to'lovchi ma'lumotlari o'zgarganda, jumladan manzili o'zgarganda, soliq organini belgilangan tartibda xabardor qilishi shart. 20. Qo'shilgan qiymat solig'ining soliqqa tortish obyekti qaysi? A) Tovarlarni realizatsiya qilish, xizmat ko'rsatish va tovarlar importi bo'yicha aylanma B) Xodimlarga hisoblangan yillik ish haqi fondi va boshqa to'lovlar summasi C) Korxonaga tegishli yer uchastkasining maydoni va uning kadastr qiymati D) Korxonaning yil yakunida soliqlar to'langandan keyin qolgan sof foydasi To'g'ri javob: A) Tovarlarni realizatsiya qilish, xizmat ko'rsatish va tovarlar importi bo'yicha ✔ aylanma Izoh: QQS obyekti tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilish bo'yicha aylanma va tovarlarni O'zbekiston hududiga import qilishdir. 21. Aylanma solig'ini qo'llaydigan korxona dividend to'lasa, dividend bo'yicha soliq qanday undiriladi? A) Faqat ta'sischi chet elda to'laydi B) Dividend soliqqa tortilmaydi C) Dividend aylanma solig'iga qo'shib yuboriladi D) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi To'g'ri javob: D) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi ✔ Izoh: Soliq rejimidan qat'i nazar, dividend to'lovchi korxona dividendlardan soliqni to'lov manbaida ushlab qolib, budjetga o'tkazadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 56 22. Bir xil soliq huquqbuzarligi uchun shaxsni ikki marta javobgarlikka tortish mumkinmi? A) Faqat yuqori turuvchi soliq organi ruxsati bilan mumkin B) Faqat yirik summalar bo'yicha takror jazolash mumkin C) Ha, soliq organi xohlagan paytda har doim mumkin D) Yo'q, bir huquqbuzarlik uchun takroriy javobgarlik taqiqlanadi To'g'ri javob: D) Yo'q, bir huquqbuzarlik uchun takroriy javobgarlik taqiqlanadi✔ Izoh: Huquqning umumiy tamoyiliga ko'ra, bitta huquqbuzarlik uchun bir xil turdagi javobgarlikka ikki marta tortish mumkin emas. 23. Soliq to'lovchining ahvolini yaxshilaydigan soliq qonunchiligi normalari qanday kuchga ega bo'lishi mumkin? A) Bu bevosita nazarda tutilgan bo'lsa, orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin B) Faqat soliq organining yozma roziligi bilan har bir holatda qo'llaniladi C) Hech qachon va hech qanday holatda orqaga qaytish kuchiga ega bo'lmaydi D) Faqat rasmiy e'lon qilinganidan besh yil o'tgach kuchga kiradi To'g'ri javob: A) Bu bevosita nazarda tutilgan bo'lsa, orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Soliq to'lovchilarning ahvolini yaxshilaydigan normalar, agar qonunda shunday belgilangan bo'lsa, orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin. 24. Virtual kassa nima? A) Naqd pulni saqlash uchun mo'ljallangan maxsus elektron seyf B) Kompyuter o'yinlaridagi virtual do'kon va uning kassasi C) Bankning valyuta ayirboshlash bo'yicha onlayn shoxobchasi D) Alohida apparatsiz, dastur orqali ishlaydigan nazorat-kassa yechimi To'g'ri javob: D) Alohida apparatsiz, dastur orqali ishlaydigan nazorat-kassa yechimi ✔ Izoh: Virtual kassa savdo cheklarini dasturiy ta'minot orqali shakllantirib, ma'lumotlarni soliq organiga uzatish imkonini beradi. 25. Soliq to'lovchining huquqlaridan biri qaysi? A) Qaysi soliq stavkasini qo'llashni o'z xohishiga ko'ra tanlash B) O'ziga nisbatan soliq tekshiruvini mustaqil ravishda o'tkazish C) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish D) Soliq organi xodimini o'z qarori bilan lavozimdan ozod qilish To'g'ri javob: C) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlaridan amaldagi soliqlar va qonunchilik haqida bepul ma'lumot va yozma tushuntirish olish huquqiga ega. 26. Soliq to'lovchi foyda solig'ini ortiqcha to'lagan bo'lsa, bu summa qanday ishlatilishi mumkin? A) Shartnoma asosida boshqa korxonaga sotib yuboriladi yoki o'tkaziladi B) Avtomatik ravishda jarimaga aylanadi va soliq to'lovchidan qo'shimcha undiriladi C) Kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkaziladi yoki ariza asosida qaytariladi D) Budjetda xayriya sifatida qoladi va soliq to'lovchiga qaytarilmaydi To'g'ri javob: C) Kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkaziladi yoki ariza asosida qaytariladi ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan foyda solig'i boshqa to'lovlar yoki qarzlar hisobiga o'tkaziladi yoxud soliq to'lovchiga qaytariladi. 27. Yangi soliq qanday tartibda joriy etiladi? A) Viloyat hokimining tegishli hududda amal qiladigan qarori bilan B) Soliq kodeksiga qonun bilan o'zgartirish kiritish orqali C) Moliya vazirligining soliq organlariga yuborgan tushuntirish xati bilan D) Soliq organi rahbarining soliq to'lovchilarga e'lon qilingan buyrug'i bilan To'g'ri javob: B) Soliq kodeksiga qonun bilan o'zgartirish kiritish orqali ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 57 22. Bir xil soliq huquqbuzarligi uchun shaxsni ikki marta javobgarlikka tortish mumkinmi? A) Faqat yuqori turuvchi soliq organi ruxsati bilan mumkin B) Faqat yirik summalar bo'yicha takror jazolash mumkin C) Ha, soliq organi xohlagan paytda har doim mumkin D) Yo'q, bir huquqbuzarlik uchun takroriy javobgarlik taqiqlanadi To'g'ri javob: D) Yo'q, bir huquqbuzarlik uchun takroriy javobgarlik taqiqlanadi✔ Izoh: Huquqning umumiy tamoyiliga ko'ra, bitta huquqbuzarlik uchun bir xil turdagi javobgarlikka ikki marta tortish mumkin emas. 23. Soliq to'lovchining ahvolini yaxshilaydigan soliq qonunchiligi normalari qanday kuchga ega bo'lishi mumkin? A) Bu bevosita nazarda tutilgan bo'lsa, orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin B) Faqat soliq organining yozma roziligi bilan har bir holatda qo'llaniladi C) Hech qachon va hech qanday holatda orqaga qaytish kuchiga ega bo'lmaydi D) Faqat rasmiy e'lon qilinganidan besh yil o'tgach kuchga kiradi To'g'ri javob: A) Bu bevosita nazarda tutilgan bo'lsa, orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Soliq to'lovchilarning ahvolini yaxshilaydigan normalar, agar qonunda shunday belgilangan bo'lsa, orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin. 24. Virtual kassa nima? A) Naqd pulni saqlash uchun mo'ljallangan maxsus elektron seyf B) Kompyuter o'yinlaridagi virtual do'kon va uning kassasi C) Bankning valyuta ayirboshlash bo'yicha onlayn shoxobchasi D) Alohida apparatsiz, dastur orqali ishlaydigan nazorat-kassa yechimi To'g'ri javob: D) Alohida apparatsiz, dastur orqali ishlaydigan nazorat-kassa yechimi ✔ Izoh: Virtual kassa savdo cheklarini dasturiy ta'minot orqali shakllantirib, ma'lumotlarni soliq organiga uzatish imkonini beradi. 25. Soliq to'lovchining huquqlaridan biri qaysi? A) Qaysi soliq stavkasini qo'llashni o'z xohishiga ko'ra tanlash B) O'ziga nisbatan soliq tekshiruvini mustaqil ravishda o'tkazish C) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish D) Soliq organi xodimini o'z qarori bilan lavozimdan ozod qilish To'g'ri javob: C) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlaridan amaldagi soliqlar va qonunchilik haqida bepul ma'lumot va yozma tushuntirish olish huquqiga ega. 26. Soliq to'lovchi foyda solig'ini ortiqcha to'lagan bo'lsa, bu summa qanday ishlatilishi mumkin? A) Shartnoma asosida boshqa korxonaga sotib yuboriladi yoki o'tkaziladi B) Avtomatik ravishda jarimaga aylanadi va soliq to'lovchidan qo'shimcha undiriladi C) Kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkaziladi yoki ariza asosida qaytariladi D) Budjetda xayriya sifatida qoladi va soliq to'lovchiga qaytarilmaydi To'g'ri javob: C) Kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkaziladi yoki ariza asosida qaytariladi ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan foyda solig'i boshqa to'lovlar yoki qarzlar hisobiga o'tkaziladi yoxud soliq to'lovchiga qaytariladi. 27. Yangi soliq qanday tartibda joriy etiladi? A) Viloyat hokimining tegishli hududda amal qiladigan qarori bilan B) Soliq kodeksiga qonun bilan o'zgartirish kiritish orqali C) Moliya vazirligining soliq organlariga yuborgan tushuntirish xati bilan D) Soliq organi rahbarining soliq to'lovchilarga e'lon qilingan buyrug'i bilan To'g'ri javob: B) Soliq kodeksiga qonun bilan o'zgartirish kiritish orqali ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 57 22. Bir xil soliq huquqbuzarligi uchun shaxsni ikki marta javobgarlikka tortish mumkinmi? A) Faqat yuqori turuvchi soliq organi ruxsati bilan mumkin B) Faqat yirik summalar bo'yicha takror jazolash mumkin C) Ha, soliq organi xohlagan paytda har doim mumkin D) Yo'q, bir huquqbuzarlik uchun takroriy javobgarlik taqiqlanadi To'g'ri javob: D) Yo'q, bir huquqbuzarlik uchun takroriy javobgarlik taqiqlanadi✔ Izoh: Huquqning umumiy tamoyiliga ko'ra, bitta huquqbuzarlik uchun bir xil turdagi javobgarlikka ikki marta tortish mumkin emas. 23. Soliq to'lovchining ahvolini yaxshilaydigan soliq qonunchiligi normalari qanday kuchga ega bo'lishi mumkin? A) Bu bevosita nazarda tutilgan bo'lsa, orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin B) Faqat soliq organining yozma roziligi bilan har bir holatda qo'llaniladi C) Hech qachon va hech qanday holatda orqaga qaytish kuchiga ega bo'lmaydi D) Faqat rasmiy e'lon qilinganidan besh yil o'tgach kuchga kiradi To'g'ri javob: A) Bu bevosita nazarda tutilgan bo'lsa, orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Soliq to'lovchilarning ahvolini yaxshilaydigan normalar, agar qonunda shunday belgilangan bo'lsa, orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin. 24. Virtual kassa nima? A) Naqd pulni saqlash uchun mo'ljallangan maxsus elektron seyf B) Kompyuter o'yinlaridagi virtual do'kon va uning kassasi C) Bankning valyuta ayirboshlash bo'yicha onlayn shoxobchasi D) Alohida apparatsiz, dastur orqali ishlaydigan nazorat-kassa yechimi To'g'ri javob: D) Alohida apparatsiz, dastur orqali ishlaydigan nazorat-kassa yechimi ✔ Izoh: Virtual kassa savdo cheklarini dasturiy ta'minot orqali shakllantirib, ma'lumotlarni soliq organiga uzatish imkonini beradi. 25. Soliq to'lovchining huquqlaridan biri qaysi? A) Qaysi soliq stavkasini qo'llashni o'z xohishiga ko'ra tanlash B) O'ziga nisbatan soliq tekshiruvini mustaqil ravishda o'tkazish C) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish D) Soliq organi xodimini o'z qarori bilan lavozimdan ozod qilish To'g'ri javob: C) Soliq organlaridan soliq qonunchiligi bo'yicha bepul axborot va tushuntirish olish ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlaridan amaldagi soliqlar va qonunchilik haqida bepul ma'lumot va yozma tushuntirish olish huquqiga ega. 26. Soliq to'lovchi foyda solig'ini ortiqcha to'lagan bo'lsa, bu summa qanday ishlatilishi mumkin? A) Shartnoma asosida boshqa korxonaga sotib yuboriladi yoki o'tkaziladi B) Avtomatik ravishda jarimaga aylanadi va soliq to'lovchidan qo'shimcha undiriladi C) Kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkaziladi yoki ariza asosida qaytariladi D) Budjetda xayriya sifatida qoladi va soliq to'lovchiga qaytarilmaydi To'g'ri javob: C) Kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkaziladi yoki ariza asosida qaytariladi ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan foyda solig'i boshqa to'lovlar yoki qarzlar hisobiga o'tkaziladi yoxud soliq to'lovchiga qaytariladi. 27. Yangi soliq qanday tartibda joriy etiladi? A) Viloyat hokimining tegishli hududda amal qiladigan qarori bilan B) Soliq kodeksiga qonun bilan o'zgartirish kiritish orqali C) Moliya vazirligining soliq organlariga yuborgan tushuntirish xati bilan D) Soliq organi rahbarining soliq to'lovchilarga e'lon qilingan buyrug'i bilan To'g'ri javob: B) Soliq kodeksiga qonun bilan o'zgartirish kiritish orqali ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 57 Izoh: Soliqlarni belgilash qonun darajasida, Soliq kodeksiga o'zgartirish kiritish yo'li bilan amalga oshiriladi. 28. Bir xil soliqqa tortish obyekti bitta soliq davrida bir xil soliq bilan necha marta soliqqa tortilishi mumkin? A) Faqat bir marta B) Soliq organining xohishiga ko'ra C) Ikki marta D) Har bir hisobot topshirilganda qayta To'g'ri javob: A) Faqat bir marta✔ Izoh: Bitta soliqqa tortish obyekti bir soliq davrida ayni bir soliq bo'yicha faqat bir marta soliqqa tortiladi. 29. Elektron hujjat almashinuvida vaqt belgisining (timestamp) ahamiyati nimada? A) Hujjat matnining rangi va shriftini belgilashda B) Hujjatni boshqa tilga avtomatik tarjima qilishda C) Hujjat fayli hajmini sezilarli kamaytirishda D) Hujjat qachon yaratilgan yoki imzolanganini tasdiqlashda To'g'ri javob: D) Hujjat qachon yaratilgan yoki imzolanganini tasdiqlashda ✔ Izoh: Vaqt belgisi hujjat yoki imzo qaysi paytda yaratilganini tasdiqlab, nizolarda muhim dalil bo'ladi. 30. Regressiv soliqqa tortishda nima sodir bo'ladi? A) Stavka baza hajmiga bog'liq bo'lmaydi B) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasi pasayadi C) Soliq faqat zarar ko'rgan va kam daromadli korxonalardan olinadi D) Soliq bazasi oshgan sari stavka oshadi To'g'ri javob: B) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasi pasayadi ✔ Izoh: Regressiv soliqqa tortishda baza ortishi bilan stavka kamayadi, natijada katta daromadga nisbatan soliq yuki nisbatan yengillashadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 58 Izoh: Soliqlarni belgilash qonun darajasida, Soliq kodeksiga o'zgartirish kiritish yo'li bilan amalga oshiriladi. 28. Bir xil soliqqa tortish obyekti bitta soliq davrida bir xil soliq bilan necha marta soliqqa tortilishi mumkin? A) Faqat bir marta B) Soliq organining xohishiga ko'ra C) Ikki marta D) Har bir hisobot topshirilganda qayta To'g'ri javob: A) Faqat bir marta✔ Izoh: Bitta soliqqa tortish obyekti bir soliq davrida ayni bir soliq bo'yicha faqat bir marta soliqqa tortiladi. 29. Elektron hujjat almashinuvida vaqt belgisining (timestamp) ahamiyati nimada? A) Hujjat matnining rangi va shriftini belgilashda B) Hujjatni boshqa tilga avtomatik tarjima qilishda C) Hujjat fayli hajmini sezilarli kamaytirishda D) Hujjat qachon yaratilgan yoki imzolanganini tasdiqlashda To'g'ri javob: D) Hujjat qachon yaratilgan yoki imzolanganini tasdiqlashda ✔ Izoh: Vaqt belgisi hujjat yoki imzo qaysi paytda yaratilganini tasdiqlab, nizolarda muhim dalil bo'ladi. 30. Regressiv soliqqa tortishda nima sodir bo'ladi? A) Stavka baza hajmiga bog'liq bo'lmaydi B) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasi pasayadi C) Soliq faqat zarar ko'rgan va kam daromadli korxonalardan olinadi D) Soliq bazasi oshgan sari stavka oshadi To'g'ri javob: B) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasi pasayadi ✔ Izoh: Regressiv soliqqa tortishda baza ortishi bilan stavka kamayadi, natijada katta daromadga nisbatan soliq yuki nisbatan yengillashadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 58 Izoh: Soliqlarni belgilash qonun darajasida, Soliq kodeksiga o'zgartirish kiritish yo'li bilan amalga oshiriladi. 28. Bir xil soliqqa tortish obyekti bitta soliq davrida bir xil soliq bilan necha marta soliqqa tortilishi mumkin? A) Faqat bir marta B) Soliq organining xohishiga ko'ra C) Ikki marta D) Har bir hisobot topshirilganda qayta To'g'ri javob: A) Faqat bir marta✔ Izoh: Bitta soliqqa tortish obyekti bir soliq davrida ayni bir soliq bo'yicha faqat bir marta soliqqa tortiladi. 29. Elektron hujjat almashinuvida vaqt belgisining (timestamp) ahamiyati nimada? A) Hujjat matnining rangi va shriftini belgilashda B) Hujjatni boshqa tilga avtomatik tarjima qilishda C) Hujjat fayli hajmini sezilarli kamaytirishda D) Hujjat qachon yaratilgan yoki imzolanganini tasdiqlashda To'g'ri javob: D) Hujjat qachon yaratilgan yoki imzolanganini tasdiqlashda ✔ Izoh: Vaqt belgisi hujjat yoki imzo qaysi paytda yaratilganini tasdiqlab, nizolarda muhim dalil bo'ladi. 30. Regressiv soliqqa tortishda nima sodir bo'ladi? A) Stavka baza hajmiga bog'liq bo'lmaydi B) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasi pasayadi C) Soliq faqat zarar ko'rgan va kam daromadli korxonalardan olinadi D) Soliq bazasi oshgan sari stavka oshadi To'g'ri javob: B) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasi pasayadi ✔ Izoh: Regressiv soliqqa tortishda baza ortishi bilan stavka kamayadi, natijada katta daromadga nisbatan soliq yuki nisbatan yengillashadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 58 10-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Manfaatlar to'qnashuvi nima? A) Ikki davlat idorasi o'rtasidagi vakolatlar taqsimoti bo'yicha tortishuv B) Idora xodimlari o'rtasida o'tkaziladigan sport musobaqasidagi raqobat C) Ikki fuqaro o'rtasida mol-mulk bo'yicha yuzaga kelgan fuqarolik nizosi D) Shaxsiy manfaat xizmat vazifasini xolis bajarishga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan holat To'g'ri javob: D) Shaxsiy manfaat xizmat vazifasini xolis bajarishga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan ✔ holat Izoh: Manfaatlar to'qnashuvi — shaxsiy manfaatdorlik xizmat vazifalarini xolis va beg'araz bajarishga ta'sir qiladigan yoki qilishi mumkin bo'lgan vaziyat. 2. Soliq tekshiruvida mutaxassis yoki ekspert jalb qilinishi qachon zarur? A) Maxsus bilim talab qiladigan masalalarni aniqlash zarur bo'lganda B) Hech qachon, chunki bu qonun bilan taqiqlangan C) Soliq to'lovchi so'raganda har qanday holatda majburiy D) Tekshiruvchi tekshiruv muddatini cho'zmoqchi bo'lganda To'g'ri javob: A) Maxsus bilim talab qiladigan masalalarni aniqlash zarur bo'lganda ✔ Izoh: Maxsus bilim talab etiladigan masalalarda tekshiruvga mutaxassis yoki ekspert jalb qilinishi mumkin. 3. Kassa operatsiyalari qanday birlamchi hujjatlar bilan rasmiylashtiriladi? A) Faqat og'zaki kelishuv bilan B) Faqat ishonchnoma bilan C) Faqat bank ko'chirmasi bilan D) Kirim va chiqim kassa orderlari bilan To'g'ri javob: D) Kirim va chiqim kassa orderlari bilan ✔ Izoh: Kassaga pul kirimi kirim kassa orderi, kassadan pul chiqimi esa chiqim kassa orderi bilan rasmiylashtiriladi. 4. Xaridordan oldindan olingan bo'nak balansda qanday aks etadi? A) Daromad sifatida darhol B) Majburiyat sifatida C) Aktiv sifatida D) Ustav kapitali sifatida To'g'ri javob: B) Majburiyat sifatida ✔ Izoh: Olingan bo'nak tovar yetkazish yoki pulni qaytarish majburiyatini yuzaga keltiradi, shuning uchun majburiyat sifatida aks etadi. 5. Korrupsiyaga qarshi ta'lim va targ'ibotning maqsadi nima? A) Davlat xizmatchilarini jazo bilan qo'rqitish B) Korrupsiya sxemalari va usullarini o'rgatish C) Jamiyatda korrupsiyaga murosasiz munosabatni shakllantirish D) Fuqarolarni davlat organlaridan uzoqlashtirish To'g'ri javob: C) Jamiyatda korrupsiyaga murosasiz munosabatni shakllantirish ✔ Izoh: Ta'lim va targ'ibot huquqiy ongni oshirib, korrupsiyaga nisbatan murosasizlik muhitini yaratadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 59 10-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Manfaatlar to'qnashuvi nima? A) Ikki davlat idorasi o'rtasidagi vakolatlar taqsimoti bo'yicha tortishuv B) Idora xodimlari o'rtasida o'tkaziladigan sport musobaqasidagi raqobat C) Ikki fuqaro o'rtasida mol-mulk bo'yicha yuzaga kelgan fuqarolik nizosi D) Shaxsiy manfaat xizmat vazifasini xolis bajarishga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan holat To'g'ri javob: D) Shaxsiy manfaat xizmat vazifasini xolis bajarishga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan ✔ holat Izoh: Manfaatlar to'qnashuvi — shaxsiy manfaatdorlik xizmat vazifalarini xolis va beg'araz bajarishga ta'sir qiladigan yoki qilishi mumkin bo'lgan vaziyat. 2. Soliq tekshiruvida mutaxassis yoki ekspert jalb qilinishi qachon zarur? A) Maxsus bilim talab qiladigan masalalarni aniqlash zarur bo'lganda B) Hech qachon, chunki bu qonun bilan taqiqlangan C) Soliq to'lovchi so'raganda har qanday holatda majburiy D) Tekshiruvchi tekshiruv muddatini cho'zmoqchi bo'lganda To'g'ri javob: A) Maxsus bilim talab qiladigan masalalarni aniqlash zarur bo'lganda ✔ Izoh: Maxsus bilim talab etiladigan masalalarda tekshiruvga mutaxassis yoki ekspert jalb qilinishi mumkin. 3. Kassa operatsiyalari qanday birlamchi hujjatlar bilan rasmiylashtiriladi? A) Faqat og'zaki kelishuv bilan B) Faqat ishonchnoma bilan C) Faqat bank ko'chirmasi bilan D) Kirim va chiqim kassa orderlari bilan To'g'ri javob: D) Kirim va chiqim kassa orderlari bilan ✔ Izoh: Kassaga pul kirimi kirim kassa orderi, kassadan pul chiqimi esa chiqim kassa orderi bilan rasmiylashtiriladi. 4. Xaridordan oldindan olingan bo'nak balansda qanday aks etadi? A) Daromad sifatida darhol B) Majburiyat sifatida C) Aktiv sifatida D) Ustav kapitali sifatida To'g'ri javob: B) Majburiyat sifatida ✔ Izoh: Olingan bo'nak tovar yetkazish yoki pulni qaytarish majburiyatini yuzaga keltiradi, shuning uchun majburiyat sifatida aks etadi. 5. Korrupsiyaga qarshi ta'lim va targ'ibotning maqsadi nima? A) Davlat xizmatchilarini jazo bilan qo'rqitish B) Korrupsiya sxemalari va usullarini o'rgatish C) Jamiyatda korrupsiyaga murosasiz munosabatni shakllantirish D) Fuqarolarni davlat organlaridan uzoqlashtirish To'g'ri javob: C) Jamiyatda korrupsiyaga murosasiz munosabatni shakllantirish ✔ Izoh: Ta'lim va targ'ibot huquqiy ongni oshirib, korrupsiyaga nisbatan murosasizlik muhitini yaratadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 59 10-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Manfaatlar to'qnashuvi nima? A) Ikki davlat idorasi o'rtasidagi vakolatlar taqsimoti bo'yicha tortishuv B) Idora xodimlari o'rtasida o'tkaziladigan sport musobaqasidagi raqobat C) Ikki fuqaro o'rtasida mol-mulk bo'yicha yuzaga kelgan fuqarolik nizosi D) Shaxsiy manfaat xizmat vazifasini xolis bajarishga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan holat To'g'ri javob: D) Shaxsiy manfaat xizmat vazifasini xolis bajarishga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan ✔ holat Izoh: Manfaatlar to'qnashuvi — shaxsiy manfaatdorlik xizmat vazifalarini xolis va beg'araz bajarishga ta'sir qiladigan yoki qilishi mumkin bo'lgan vaziyat. 2. Soliq tekshiruvida mutaxassis yoki ekspert jalb qilinishi qachon zarur? A) Maxsus bilim talab qiladigan masalalarni aniqlash zarur bo'lganda B) Hech qachon, chunki bu qonun bilan taqiqlangan C) Soliq to'lovchi so'raganda har qanday holatda majburiy D) Tekshiruvchi tekshiruv muddatini cho'zmoqchi bo'lganda To'g'ri javob: A) Maxsus bilim talab qiladigan masalalarni aniqlash zarur bo'lganda ✔ Izoh: Maxsus bilim talab etiladigan masalalarda tekshiruvga mutaxassis yoki ekspert jalb qilinishi mumkin. 3. Kassa operatsiyalari qanday birlamchi hujjatlar bilan rasmiylashtiriladi? A) Faqat og'zaki kelishuv bilan B) Faqat ishonchnoma bilan C) Faqat bank ko'chirmasi bilan D) Kirim va chiqim kassa orderlari bilan To'g'ri javob: D) Kirim va chiqim kassa orderlari bilan ✔ Izoh: Kassaga pul kirimi kirim kassa orderi, kassadan pul chiqimi esa chiqim kassa orderi bilan rasmiylashtiriladi. 4. Xaridordan oldindan olingan bo'nak balansda qanday aks etadi? A) Daromad sifatida darhol B) Majburiyat sifatida C) Aktiv sifatida D) Ustav kapitali sifatida To'g'ri javob: B) Majburiyat sifatida ✔ Izoh: Olingan bo'nak tovar yetkazish yoki pulni qaytarish majburiyatini yuzaga keltiradi, shuning uchun majburiyat sifatida aks etadi. 5. Korrupsiyaga qarshi ta'lim va targ'ibotning maqsadi nima? A) Davlat xizmatchilarini jazo bilan qo'rqitish B) Korrupsiya sxemalari va usullarini o'rgatish C) Jamiyatda korrupsiyaga murosasiz munosabatni shakllantirish D) Fuqarolarni davlat organlaridan uzoqlashtirish To'g'ri javob: C) Jamiyatda korrupsiyaga murosasiz munosabatni shakllantirish ✔ Izoh: Ta'lim va targ'ibot huquqiy ongni oshirib, korrupsiyaga nisbatan murosasizlik muhitini yaratadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 59 6. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i qanday tamoyil asosida rezident va norezidentlarga turlicha qo'llanadi? A) Faqat soliq to'lovchining ma'lumot darajasi asosida B) Rezidentlik va daromad manbai tamoyili asosida C) Faqat soliq to'lovchining yoshi tamoyili asosida D) Faqat soliq to'lovchining jinsi tamoyili asosida To'g'ri javob: B) Rezidentlik va daromad manbai tamoyili asosida✔ Izoh: Rezidentlar butun dunyodagi daromad bo'yicha, norezidentlar esa faqat O'zbekistondagi manbadan olingan daromad bo'yicha soliqqa tortiladi. 7. Chakana savdoda tovar narxi odatda QQSga nisbatan qanday ko'rsatiladi? A) Chakana narxda QQS hech qachon bo'lmaydi B) QQS narx tarkibiga kiritilgan holda C) QQS xaridorga alohida yozma talabnoma bilan yuboriladi D) QQS faqat oy oxirida alohida undiriladi To'g'ri javob: B) QQS narx tarkibiga kiritilgan holda ✔ Izoh: Chakana savdoda iste'molchiga taklif etiladigan narx odatda QQSni o'z ichiga olgan yakuniy narx sifatida ko'rsatiladi. 8. Sayyor soliq tekshiruvlarini o'tkazish uchun soliq to'lovchilar asosan qanday tanlanadi? A) Alifbo tartibida navbat bilan B) Soliq to'lovchining shaxsiy iltimosiga ko'ra C) Xavflarni tahlil qilish tizimi asosida D) Tasodifiy qur'a tashlash orqali To'g'ri javob: C) Xavflarni tahlil qilish tizimi asosida ✔ Izoh: Tekshiruvlar xavflarni tahlil qilish natijasida soliq qonunchiligini buzish ehtimoli yuqori bo'lgan soliq to'lovchilarga nisbatan rejalashtiriladi. 9. Davlat xizmatchisining fuqaroga xizmatni rad etishi qanday bo'lishi kerak? A) Fuqaroni kamsitib, ovozini ko'tarib va haqoratlab B) Sababini tushuntirmasdan, faqat og'zaki ravishda C) Qonuniy asoslangan va shikoyat tartibi tushuntirilgan holda D) Avval fuqarodan norasmiy to'lov talab qilib ko'rib To'g'ri javob: C) Qonuniy asoslangan va shikoyat tartibi tushuntirilgan holda ✔ Izoh: Rad etish qonuniy asoslangan, sabablari tushuntirilgan bo'lishi va fuqaroga shikoyat qilish huquqi ma'lum qilinishi kerak. 10. Soliq registrlari nima? A) Soliq kodeksining moddalari, boblari va bo'limlari keltirilgan rasmiy ro'yxat va ko'rsatkich B) Soliq hisobi ma'lumotlarini guruhlash va umumlashtirish uchun mo'ljallangan jadval va vedomostlar C) Hududiy soliq organlarining manzillari, ish vaqti va rahbarlari ko'rsatilgan rasmiy ro'yxat D) Soliq to'lovchilarning telefon raqamlari va elektron pochta manzillari keltirilgan ma'lumotnoma To'g'ri javob: B) Soliq hisobi ma'lumotlarini guruhlash va umumlashtirish uchun mo'ljallangan ✔ jadval va vedomostlar Izoh: Soliq registrlari soliq bazasini aniqlash uchun zarur ma'lumotlar tizimlashtiriladigan hisob jadvallari bo'lib, qog'oz yoki elektron shaklda yuritiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 60 6. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i qanday tamoyil asosida rezident va norezidentlarga turlicha qo'llanadi? A) Faqat soliq to'lovchining ma'lumot darajasi asosida B) Rezidentlik va daromad manbai tamoyili asosida C) Faqat soliq to'lovchining yoshi tamoyili asosida D) Faqat soliq to'lovchining jinsi tamoyili asosida To'g'ri javob: B) Rezidentlik va daromad manbai tamoyili asosida✔ Izoh: Rezidentlar butun dunyodagi daromad bo'yicha, norezidentlar esa faqat O'zbekistondagi manbadan olingan daromad bo'yicha soliqqa tortiladi. 7. Chakana savdoda tovar narxi odatda QQSga nisbatan qanday ko'rsatiladi? A) Chakana narxda QQS hech qachon bo'lmaydi B) QQS narx tarkibiga kiritilgan holda C) QQS xaridorga alohida yozma talabnoma bilan yuboriladi D) QQS faqat oy oxirida alohida undiriladi To'g'ri javob: B) QQS narx tarkibiga kiritilgan holda ✔ Izoh: Chakana savdoda iste'molchiga taklif etiladigan narx odatda QQSni o'z ichiga olgan yakuniy narx sifatida ko'rsatiladi. 8. Sayyor soliq tekshiruvlarini o'tkazish uchun soliq to'lovchilar asosan qanday tanlanadi? A) Alifbo tartibida navbat bilan B) Soliq to'lovchining shaxsiy iltimosiga ko'ra C) Xavflarni tahlil qilish tizimi asosida D) Tasodifiy qur'a tashlash orqali To'g'ri javob: C) Xavflarni tahlil qilish tizimi asosida ✔ Izoh: Tekshiruvlar xavflarni tahlil qilish natijasida soliq qonunchiligini buzish ehtimoli yuqori bo'lgan soliq to'lovchilarga nisbatan rejalashtiriladi. 9. Davlat xizmatchisining fuqaroga xizmatni rad etishi qanday bo'lishi kerak? A) Fuqaroni kamsitib, ovozini ko'tarib va haqoratlab B) Sababini tushuntirmasdan, faqat og'zaki ravishda C) Qonuniy asoslangan va shikoyat tartibi tushuntirilgan holda D) Avval fuqarodan norasmiy to'lov talab qilib ko'rib To'g'ri javob: C) Qonuniy asoslangan va shikoyat tartibi tushuntirilgan holda ✔ Izoh: Rad etish qonuniy asoslangan, sabablari tushuntirilgan bo'lishi va fuqaroga shikoyat qilish huquqi ma'lum qilinishi kerak. 10. Soliq registrlari nima? A) Soliq kodeksining moddalari, boblari va bo'limlari keltirilgan rasmiy ro'yxat va ko'rsatkich B) Soliq hisobi ma'lumotlarini guruhlash va umumlashtirish uchun mo'ljallangan jadval va vedomostlar C) Hududiy soliq organlarining manzillari, ish vaqti va rahbarlari ko'rsatilgan rasmiy ro'yxat D) Soliq to'lovchilarning telefon raqamlari va elektron pochta manzillari keltirilgan ma'lumotnoma To'g'ri javob: B) Soliq hisobi ma'lumotlarini guruhlash va umumlashtirish uchun mo'ljallangan ✔ jadval va vedomostlar Izoh: Soliq registrlari soliq bazasini aniqlash uchun zarur ma'lumotlar tizimlashtiriladigan hisob jadvallari bo'lib, qog'oz yoki elektron shaklda yuritiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 60 6. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i qanday tamoyil asosida rezident va norezidentlarga turlicha qo'llanadi? A) Faqat soliq to'lovchining ma'lumot darajasi asosida B) Rezidentlik va daromad manbai tamoyili asosida C) Faqat soliq to'lovchining yoshi tamoyili asosida D) Faqat soliq to'lovchining jinsi tamoyili asosida To'g'ri javob: B) Rezidentlik va daromad manbai tamoyili asosida✔ Izoh: Rezidentlar butun dunyodagi daromad bo'yicha, norezidentlar esa faqat O'zbekistondagi manbadan olingan daromad bo'yicha soliqqa tortiladi. 7. Chakana savdoda tovar narxi odatda QQSga nisbatan qanday ko'rsatiladi? A) Chakana narxda QQS hech qachon bo'lmaydi B) QQS narx tarkibiga kiritilgan holda C) QQS xaridorga alohida yozma talabnoma bilan yuboriladi D) QQS faqat oy oxirida alohida undiriladi To'g'ri javob: B) QQS narx tarkibiga kiritilgan holda ✔ Izoh: Chakana savdoda iste'molchiga taklif etiladigan narx odatda QQSni o'z ichiga olgan yakuniy narx sifatida ko'rsatiladi. 8. Sayyor soliq tekshiruvlarini o'tkazish uchun soliq to'lovchilar asosan qanday tanlanadi? A) Alifbo tartibida navbat bilan B) Soliq to'lovchining shaxsiy iltimosiga ko'ra C) Xavflarni tahlil qilish tizimi asosida D) Tasodifiy qur'a tashlash orqali To'g'ri javob: C) Xavflarni tahlil qilish tizimi asosida ✔ Izoh: Tekshiruvlar xavflarni tahlil qilish natijasida soliq qonunchiligini buzish ehtimoli yuqori bo'lgan soliq to'lovchilarga nisbatan rejalashtiriladi. 9. Davlat xizmatchisining fuqaroga xizmatni rad etishi qanday bo'lishi kerak? A) Fuqaroni kamsitib, ovozini ko'tarib va haqoratlab B) Sababini tushuntirmasdan, faqat og'zaki ravishda C) Qonuniy asoslangan va shikoyat tartibi tushuntirilgan holda D) Avval fuqarodan norasmiy to'lov talab qilib ko'rib To'g'ri javob: C) Qonuniy asoslangan va shikoyat tartibi tushuntirilgan holda ✔ Izoh: Rad etish qonuniy asoslangan, sabablari tushuntirilgan bo'lishi va fuqaroga shikoyat qilish huquqi ma'lum qilinishi kerak. 10. Soliq registrlari nima? A) Soliq kodeksining moddalari, boblari va bo'limlari keltirilgan rasmiy ro'yxat va ko'rsatkich B) Soliq hisobi ma'lumotlarini guruhlash va umumlashtirish uchun mo'ljallangan jadval va vedomostlar C) Hududiy soliq organlarining manzillari, ish vaqti va rahbarlari ko'rsatilgan rasmiy ro'yxat D) Soliq to'lovchilarning telefon raqamlari va elektron pochta manzillari keltirilgan ma'lumotnoma To'g'ri javob: B) Soliq hisobi ma'lumotlarini guruhlash va umumlashtirish uchun mo'ljallangan ✔ jadval va vedomostlar Izoh: Soliq registrlari soliq bazasini aniqlash uchun zarur ma'lumotlar tizimlashtiriladigan hisob jadvallari bo'lib, qog'oz yoki elektron shaklda yuritiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 60 11. Yalpi ichki mahsulot (YaIM) nima? A) Mamlakat eksporti va importining umumiy yig'indisi B) Mamlakat hududida davr ichida yaratilgan pirovard mahsulotlar bozor qiymati C) Mamlakat fuqarolarining xorijda olgan daromadlari yig'indisi D) Davlat budjetining bir yillik daromadlari yig'indisi To'g'ri javob: B) Mamlakat hududida davr ichida yaratilgan pirovard mahsulotlar bozor qiymati✔ Izoh: YaIM mamlakat hududida bir yil (yoki boshqa davr) davomida ishlab chiqarilgan pirovard tovar va xizmatlarning umumiy bozor qiymati. 12. Majburiy auditorlik tekshiruvining natijasi qanday hujjat bilan rasmiylashtiriladi? A) Soliq xabarnomasi bilan B) Bojxona deklaratsiyasi bilan C) Mehnat shartnomasi bilan D) Auditorlik xulosasi bilan To'g'ri javob: D) Auditorlik xulosasi bilan ✔ Izoh: Auditorlik tashkiloti moliyaviy hisobotning ishonchliligi bo'yicha o'z fikrini auditorlik xulosasida bildiradi. 13. Buxgalteriya hisobi hisobvaraqlari rejasi nima? A) Soliq organiga hisoblangan soliqlarni to'lash bo'yicha korxonaning yillik to'lov rejasi B) Korxonaning tijorat banklarida ochilgan hisobvaraqlari raqamlari va rekvizitlari ro'yxati C) Xo'jalik operatsiyalarini aks ettirish uchun hisobvaraqlarning tizimlashtirilgan ro'yxati D) Korxonaning tovarlarni sotish bo'yicha yillik reja ko'rsatkichlari va ularning bajarilishi To'g'ri javob: C) Xo'jalik operatsiyalarini aks ettirish uchun hisobvaraqlarning tizimlashtirilgan ✔ ro'yxati Izoh: Hisobvaraqlar rejasi buxgalteriya hisobini yagona tartibda yuritish uchun hisobvaraqlar nomi, kodi va ularning mazmunini belgilaydi. 14. Davlat xizmatchisining shaxsiy namunasi jamoaga qanday ta'sir qiladi? A) Halol xulq-atvor jamoada sog'lom muhit yaratadi B) Faqat rahbarlar xulqiga ta'sir qiladi C) Hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi D) Faqat salbiy ta'sir ko'rsatadi To'g'ri javob: A) Halol xulq-atvor jamoada sog'lom muhit yaratadi ✔ Izoh: Xizmatchilar, ayniqsa rahbarlarning halol shaxsiy namunasi jamoada odob-axloq va korrupsiyaga murosasizlik madaniyatini mustahkamlaydi. 15. Soliq to'lovchining tekshiruv o'tkazilishiga qasddan to'sqinlik qilishi qanday baholanadi? A) Hech qanday oqibatsiz harakat sifatida B) Tekshiruvni muvaffaqiyatli yakunlash sifatida C) Uning qonuniy huquqi sifatida D) Javobgarlikka sabab bo'luvchi huquqbuzarlik sifatida To'g'ri javob: D) Javobgarlikka sabab bo'luvchi huquqbuzarlik sifatida ✔ Izoh: Tekshiruvga qasddan to'sqinlik qilish qonunchilikda javobgarlik belgilangan huquqbuzarlik hisoblanadi. 16. Antimonopol (raqobatni himoya qilish) siyosatining maqsadi nima? A) Xorijdan keltiriladigan tovarlarni butunlay taqiqlash B) Tovar narxlarini davlat tomonidan har kuni oshirib borish C) Raqobatni rivojlantirish va hukmron mavqe suiiste'molining oldini olish D) Mamlakatdagi xususiy korxonalarni to'liq davlatlashtirish To'g'ri javob: C) Raqobatni rivojlantirish va hukmron mavqe suiiste'molining oldini olish ✔ Izoh: Antimonopol siyosat raqobat muhitini himoya qilib, monopoliyalarning narxlarni sun'iy oshirishiga yo'l qo'ymaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 61 11. Yalpi ichki mahsulot (YaIM) nima? A) Mamlakat eksporti va importining umumiy yig'indisi B) Mamlakat hududida davr ichida yaratilgan pirovard mahsulotlar bozor qiymati C) Mamlakat fuqarolarining xorijda olgan daromadlari yig'indisi D) Davlat budjetining bir yillik daromadlari yig'indisi To'g'ri javob: B) Mamlakat hududida davr ichida yaratilgan pirovard mahsulotlar bozor qiymati✔ Izoh: YaIM mamlakat hududida bir yil (yoki boshqa davr) davomida ishlab chiqarilgan pirovard tovar va xizmatlarning umumiy bozor qiymati. 12. Majburiy auditorlik tekshiruvining natijasi qanday hujjat bilan rasmiylashtiriladi? A) Soliq xabarnomasi bilan B) Bojxona deklaratsiyasi bilan C) Mehnat shartnomasi bilan D) Auditorlik xulosasi bilan To'g'ri javob: D) Auditorlik xulosasi bilan ✔ Izoh: Auditorlik tashkiloti moliyaviy hisobotning ishonchliligi bo'yicha o'z fikrini auditorlik xulosasida bildiradi. 13. Buxgalteriya hisobi hisobvaraqlari rejasi nima? A) Soliq organiga hisoblangan soliqlarni to'lash bo'yicha korxonaning yillik to'lov rejasi B) Korxonaning tijorat banklarida ochilgan hisobvaraqlari raqamlari va rekvizitlari ro'yxati C) Xo'jalik operatsiyalarini aks ettirish uchun hisobvaraqlarning tizimlashtirilgan ro'yxati D) Korxonaning tovarlarni sotish bo'yicha yillik reja ko'rsatkichlari va ularning bajarilishi To'g'ri javob: C) Xo'jalik operatsiyalarini aks ettirish uchun hisobvaraqlarning tizimlashtirilgan ✔ ro'yxati Izoh: Hisobvaraqlar rejasi buxgalteriya hisobini yagona tartibda yuritish uchun hisobvaraqlar nomi, kodi va ularning mazmunini belgilaydi. 14. Davlat xizmatchisining shaxsiy namunasi jamoaga qanday ta'sir qiladi? A) Halol xulq-atvor jamoada sog'lom muhit yaratadi B) Faqat rahbarlar xulqiga ta'sir qiladi C) Hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi D) Faqat salbiy ta'sir ko'rsatadi To'g'ri javob: A) Halol xulq-atvor jamoada sog'lom muhit yaratadi ✔ Izoh: Xizmatchilar, ayniqsa rahbarlarning halol shaxsiy namunasi jamoada odob-axloq va korrupsiyaga murosasizlik madaniyatini mustahkamlaydi. 15. Soliq to'lovchining tekshiruv o'tkazilishiga qasddan to'sqinlik qilishi qanday baholanadi? A) Hech qanday oqibatsiz harakat sifatida B) Tekshiruvni muvaffaqiyatli yakunlash sifatida C) Uning qonuniy huquqi sifatida D) Javobgarlikka sabab bo'luvchi huquqbuzarlik sifatida To'g'ri javob: D) Javobgarlikka sabab bo'luvchi huquqbuzarlik sifatida ✔ Izoh: Tekshiruvga qasddan to'sqinlik qilish qonunchilikda javobgarlik belgilangan huquqbuzarlik hisoblanadi. 16. Antimonopol (raqobatni himoya qilish) siyosatining maqsadi nima? A) Xorijdan keltiriladigan tovarlarni butunlay taqiqlash B) Tovar narxlarini davlat tomonidan har kuni oshirib borish C) Raqobatni rivojlantirish va hukmron mavqe suiiste'molining oldini olish D) Mamlakatdagi xususiy korxonalarni to'liq davlatlashtirish To'g'ri javob: C) Raqobatni rivojlantirish va hukmron mavqe suiiste'molining oldini olish ✔ Izoh: Antimonopol siyosat raqobat muhitini himoya qilib, monopoliyalarning narxlarni sun'iy oshirishiga yo'l qo'ymaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 61 11. Yalpi ichki mahsulot (YaIM) nima? A) Mamlakat eksporti va importining umumiy yig'indisi B) Mamlakat hududida davr ichida yaratilgan pirovard mahsulotlar bozor qiymati C) Mamlakat fuqarolarining xorijda olgan daromadlari yig'indisi D) Davlat budjetining bir yillik daromadlari yig'indisi To'g'ri javob: B) Mamlakat hududida davr ichida yaratilgan pirovard mahsulotlar bozor qiymati✔ Izoh: YaIM mamlakat hududida bir yil (yoki boshqa davr) davomida ishlab chiqarilgan pirovard tovar va xizmatlarning umumiy bozor qiymati. 12. Majburiy auditorlik tekshiruvining natijasi qanday hujjat bilan rasmiylashtiriladi? A) Soliq xabarnomasi bilan B) Bojxona deklaratsiyasi bilan C) Mehnat shartnomasi bilan D) Auditorlik xulosasi bilan To'g'ri javob: D) Auditorlik xulosasi bilan ✔ Izoh: Auditorlik tashkiloti moliyaviy hisobotning ishonchliligi bo'yicha o'z fikrini auditorlik xulosasida bildiradi. 13. Buxgalteriya hisobi hisobvaraqlari rejasi nima? A) Soliq organiga hisoblangan soliqlarni to'lash bo'yicha korxonaning yillik to'lov rejasi B) Korxonaning tijorat banklarida ochilgan hisobvaraqlari raqamlari va rekvizitlari ro'yxati C) Xo'jalik operatsiyalarini aks ettirish uchun hisobvaraqlarning tizimlashtirilgan ro'yxati D) Korxonaning tovarlarni sotish bo'yicha yillik reja ko'rsatkichlari va ularning bajarilishi To'g'ri javob: C) Xo'jalik operatsiyalarini aks ettirish uchun hisobvaraqlarning tizimlashtirilgan ✔ ro'yxati Izoh: Hisobvaraqlar rejasi buxgalteriya hisobini yagona tartibda yuritish uchun hisobvaraqlar nomi, kodi va ularning mazmunini belgilaydi. 14. Davlat xizmatchisining shaxsiy namunasi jamoaga qanday ta'sir qiladi? A) Halol xulq-atvor jamoada sog'lom muhit yaratadi B) Faqat rahbarlar xulqiga ta'sir qiladi C) Hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi D) Faqat salbiy ta'sir ko'rsatadi To'g'ri javob: A) Halol xulq-atvor jamoada sog'lom muhit yaratadi ✔ Izoh: Xizmatchilar, ayniqsa rahbarlarning halol shaxsiy namunasi jamoada odob-axloq va korrupsiyaga murosasizlik madaniyatini mustahkamlaydi. 15. Soliq to'lovchining tekshiruv o'tkazilishiga qasddan to'sqinlik qilishi qanday baholanadi? A) Hech qanday oqibatsiz harakat sifatida B) Tekshiruvni muvaffaqiyatli yakunlash sifatida C) Uning qonuniy huquqi sifatida D) Javobgarlikka sabab bo'luvchi huquqbuzarlik sifatida To'g'ri javob: D) Javobgarlikka sabab bo'luvchi huquqbuzarlik sifatida ✔ Izoh: Tekshiruvga qasddan to'sqinlik qilish qonunchilikda javobgarlik belgilangan huquqbuzarlik hisoblanadi. 16. Antimonopol (raqobatni himoya qilish) siyosatining maqsadi nima? A) Xorijdan keltiriladigan tovarlarni butunlay taqiqlash B) Tovar narxlarini davlat tomonidan har kuni oshirib borish C) Raqobatni rivojlantirish va hukmron mavqe suiiste'molining oldini olish D) Mamlakatdagi xususiy korxonalarni to'liq davlatlashtirish To'g'ri javob: C) Raqobatni rivojlantirish va hukmron mavqe suiiste'molining oldini olish ✔ Izoh: Antimonopol siyosat raqobat muhitini himoya qilib, monopoliyalarning narxlarni sun'iy oshirishiga yo'l qo'ymaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 61 17. Soliq to'lovchi soliq organining talablarini bajarish bo'yicha qanday majburiyatga ega? A) Soliq organlarining talablarini e'tiborsiz qoldirishi va javob bermasligi mumkin B) Soliq organlarining qonuniy talablarini bajarishi va zarur hujjatlarni taqdim etishi kerak C) Faqat sud orqali rasmiy yuborilgan va sud qarori bilan tasdiqlangan talablarni bajaradi D) Soliq organining har qanday, hatto qonunga zid va noqonuniy talabini ham bajarishi kerak To'g'ri javob: B) Soliq organlarining qonuniy talablarini bajarishi va zarur hujjatlarni taqdim etishi ✔ kerak Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlarining qonuniy talablarini bajarishi, tekshiruv uchun zarur hujjat va tushuntirishlarni taqdim etishi shart. 18. QQS to'lovchisi hisobga olgan kiruvchi QQS sotib olingan tovarning tannarxiga kiritiladimi? A) Ha, har doim va to'liq hajmda tannarxga qo'shiladi B) Yo'q, hisobga olingan QQS tannarxga kiritilmaydi C) Ha, lekin hisobga olingan summaning faqat yarmi qo'shiladi D) Ha, lekin faqat import qilingan tovarlarda To'g'ri javob: B) Yo'q, hisobga olingan QQS tannarxga kiritilmaydi ✔ Izoh: Hisobga olinadigan QQS budjet bilan hisob-kitobda qoplanadi, shuning uchun u tovar qiymatiga kiritilmaydi; aks holda u ikki marta hisobga olingan bo'lardi. 19. Jismoniy shaxs yuridik shaxsdan foizsiz yoki imtiyozli shartlarda tovar va xizmatlar olsa, soliq maqsadida bu nimaga olib keladi? A) Moddiy naf tarzida daromad olinganligiga B) Mol-mulk solig'ining kamayishiga C) Yuridik shaxsning QQSdan ozod bo'lishiga D) Jismoniy shaxsning rezidentligini yo'qotishiga To'g'ri javob: A) Moddiy naf tarzida daromad olinganligiga ✔ Izoh: Imtiyozli shartlarda olingan tovar va xizmatlardan olingan iqtisodiy foyda jismoniy shaxs uchun moddiy naf tarzidagi daromad hisoblanadi. 20. Rentabellik ko'rsatkichi nimani ifodalaydi? A) Foydaning sarflangan resurslar yoki tushumga nisbatini B) Korxonadagi xodimlarning umumiy sonini C) Bir yilda to'langan soliqlar sonini D) Aktivlarning jismoniy hajmi va og'irligini To'g'ri javob: A) Foydaning sarflangan resurslar yoki tushumga nisbatini ✔ Izoh: Rentabellik faoliyat samaradorligini ko'rsatadi: foyda tushum, aktivlar yoki kapitalga nisbatan hisoblanadi. 21. Tekshiruv dalolatnomasida nima ko'rsatilishi shart? A) Tekshiruvchining shaxsiy fikrlari va hissiyotlari B) Korxona xodimlarining oilaviy ahvoli C) Faqat tekshiruv sanasi D) Aniqlangan huquqbuzarliklar, ularning dalillari va asoslari To'g'ri javob: D) Aniqlangan huquqbuzarliklar, ularning dalillari va asoslari ✔ Izoh: Dalolatnomada aniqlangan qonunbuzarliklar, ularni tasdiqlovchi dalillar va hujjatlarga havolalar aniq bayon etiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 62 17. Soliq to'lovchi soliq organining talablarini bajarish bo'yicha qanday majburiyatga ega? A) Soliq organlarining talablarini e'tiborsiz qoldirishi va javob bermasligi mumkin B) Soliq organlarining qonuniy talablarini bajarishi va zarur hujjatlarni taqdim etishi kerak C) Faqat sud orqali rasmiy yuborilgan va sud qarori bilan tasdiqlangan talablarni bajaradi D) Soliq organining har qanday, hatto qonunga zid va noqonuniy talabini ham bajarishi kerak To'g'ri javob: B) Soliq organlarining qonuniy talablarini bajarishi va zarur hujjatlarni taqdim etishi ✔ kerak Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlarining qonuniy talablarini bajarishi, tekshiruv uchun zarur hujjat va tushuntirishlarni taqdim etishi shart. 18. QQS to'lovchisi hisobga olgan kiruvchi QQS sotib olingan tovarning tannarxiga kiritiladimi? A) Ha, har doim va to'liq hajmda tannarxga qo'shiladi B) Yo'q, hisobga olingan QQS tannarxga kiritilmaydi C) Ha, lekin hisobga olingan summaning faqat yarmi qo'shiladi D) Ha, lekin faqat import qilingan tovarlarda To'g'ri javob: B) Yo'q, hisobga olingan QQS tannarxga kiritilmaydi ✔ Izoh: Hisobga olinadigan QQS budjet bilan hisob-kitobda qoplanadi, shuning uchun u tovar qiymatiga kiritilmaydi; aks holda u ikki marta hisobga olingan bo'lardi. 19. Jismoniy shaxs yuridik shaxsdan foizsiz yoki imtiyozli shartlarda tovar va xizmatlar olsa, soliq maqsadida bu nimaga olib keladi? A) Moddiy naf tarzida daromad olinganligiga B) Mol-mulk solig'ining kamayishiga C) Yuridik shaxsning QQSdan ozod bo'lishiga D) Jismoniy shaxsning rezidentligini yo'qotishiga To'g'ri javob: A) Moddiy naf tarzida daromad olinganligiga ✔ Izoh: Imtiyozli shartlarda olingan tovar va xizmatlardan olingan iqtisodiy foyda jismoniy shaxs uchun moddiy naf tarzidagi daromad hisoblanadi. 20. Rentabellik ko'rsatkichi nimani ifodalaydi? A) Foydaning sarflangan resurslar yoki tushumga nisbatini B) Korxonadagi xodimlarning umumiy sonini C) Bir yilda to'langan soliqlar sonini D) Aktivlarning jismoniy hajmi va og'irligini To'g'ri javob: A) Foydaning sarflangan resurslar yoki tushumga nisbatini ✔ Izoh: Rentabellik faoliyat samaradorligini ko'rsatadi: foyda tushum, aktivlar yoki kapitalga nisbatan hisoblanadi. 21. Tekshiruv dalolatnomasida nima ko'rsatilishi shart? A) Tekshiruvchining shaxsiy fikrlari va hissiyotlari B) Korxona xodimlarining oilaviy ahvoli C) Faqat tekshiruv sanasi D) Aniqlangan huquqbuzarliklar, ularning dalillari va asoslari To'g'ri javob: D) Aniqlangan huquqbuzarliklar, ularning dalillari va asoslari ✔ Izoh: Dalolatnomada aniqlangan qonunbuzarliklar, ularni tasdiqlovchi dalillar va hujjatlarga havolalar aniq bayon etiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 62 17. Soliq to'lovchi soliq organining talablarini bajarish bo'yicha qanday majburiyatga ega? A) Soliq organlarining talablarini e'tiborsiz qoldirishi va javob bermasligi mumkin B) Soliq organlarining qonuniy talablarini bajarishi va zarur hujjatlarni taqdim etishi kerak C) Faqat sud orqali rasmiy yuborilgan va sud qarori bilan tasdiqlangan talablarni bajaradi D) Soliq organining har qanday, hatto qonunga zid va noqonuniy talabini ham bajarishi kerak To'g'ri javob: B) Soliq organlarining qonuniy talablarini bajarishi va zarur hujjatlarni taqdim etishi ✔ kerak Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlarining qonuniy talablarini bajarishi, tekshiruv uchun zarur hujjat va tushuntirishlarni taqdim etishi shart. 18. QQS to'lovchisi hisobga olgan kiruvchi QQS sotib olingan tovarning tannarxiga kiritiladimi? A) Ha, har doim va to'liq hajmda tannarxga qo'shiladi B) Yo'q, hisobga olingan QQS tannarxga kiritilmaydi C) Ha, lekin hisobga olingan summaning faqat yarmi qo'shiladi D) Ha, lekin faqat import qilingan tovarlarda To'g'ri javob: B) Yo'q, hisobga olingan QQS tannarxga kiritilmaydi ✔ Izoh: Hisobga olinadigan QQS budjet bilan hisob-kitobda qoplanadi, shuning uchun u tovar qiymatiga kiritilmaydi; aks holda u ikki marta hisobga olingan bo'lardi. 19. Jismoniy shaxs yuridik shaxsdan foizsiz yoki imtiyozli shartlarda tovar va xizmatlar olsa, soliq maqsadida bu nimaga olib keladi? A) Moddiy naf tarzida daromad olinganligiga B) Mol-mulk solig'ining kamayishiga C) Yuridik shaxsning QQSdan ozod bo'lishiga D) Jismoniy shaxsning rezidentligini yo'qotishiga To'g'ri javob: A) Moddiy naf tarzida daromad olinganligiga ✔ Izoh: Imtiyozli shartlarda olingan tovar va xizmatlardan olingan iqtisodiy foyda jismoniy shaxs uchun moddiy naf tarzidagi daromad hisoblanadi. 20. Rentabellik ko'rsatkichi nimani ifodalaydi? A) Foydaning sarflangan resurslar yoki tushumga nisbatini B) Korxonadagi xodimlarning umumiy sonini C) Bir yilda to'langan soliqlar sonini D) Aktivlarning jismoniy hajmi va og'irligini To'g'ri javob: A) Foydaning sarflangan resurslar yoki tushumga nisbatini ✔ Izoh: Rentabellik faoliyat samaradorligini ko'rsatadi: foyda tushum, aktivlar yoki kapitalga nisbatan hisoblanadi. 21. Tekshiruv dalolatnomasida nima ko'rsatilishi shart? A) Tekshiruvchining shaxsiy fikrlari va hissiyotlari B) Korxona xodimlarining oilaviy ahvoli C) Faqat tekshiruv sanasi D) Aniqlangan huquqbuzarliklar, ularning dalillari va asoslari To'g'ri javob: D) Aniqlangan huquqbuzarliklar, ularning dalillari va asoslari ✔ Izoh: Dalolatnomada aniqlangan qonunbuzarliklar, ularni tasdiqlovchi dalillar va hujjatlarga havolalar aniq bayon etiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 62 22. Jismoniy shaxsga dividend to'layotgan korxona soliq munosabatlarida qanday rolda bo'ladi? A) Soliqdan ozod qilingan vositachi tashkilot B) Dividenddan soliqni ushlab qoluvchi soliq agenti C) Faqat axborot beruvchi uchinchi shaxs D) Dividend oluvchi uchun javob beruvchi soliq kafili To'g'ri javob: B) Dividenddan soliqni ushlab qoluvchi soliq agenti✔ Izoh: Dividend to'lovchi korxona to'lov manbaida soliqni hisoblab, ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi, ya'ni soliq agenti vazifasini bajaradi. 23. QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanmaning soliq bazasi asosan nimaga teng? A) Korxona xodimlariga hisoblangan ish haqi fondi va mukofotlar summasiga B) Realizatsiya qilinadigan tovar (xizmat) qiymatiga, QQS summasi kiritilmagan holda C) Korxonaning jami soliqlar to'langandan keyingi sof foydasiga va zaxiralariga D) Korxona balansidagi asosiy vositalarning yil oxiridagi qoldiq qiymatiga To'g'ri javob: B) Realizatsiya qilinadigan tovar (xizmat) qiymatiga, QQS summasi kiritilmagan holda ✔ Izoh: QQS bazasi tovar va xizmatlarning realizatsiya qiymati asosida, soliqning o'zini kiritmagan holda aniqlanadi. 24. Asosiy vositalar sotib olinganda to'langan QQS qanday hisobga olinadi? A) Faqat asosiy vosita keyinchalik boshqa shaxsga sotilganda hisobga olinadi B) Hech qachon hisobga olinmaydi, asosiy vosita boshlang'ich qiymatiga to'liq qo'shiladi C) Asosiy vosita soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalanilsa, belgilangan tartibda hisobga olinadi D) To'langan QQS summasi asosiy vosita bo'yicha mol-mulk solig'idan chegiriladi To'g'ri javob: C) Asosiy vosita soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalanilsa, belgilangan tartibda ✔ hisobga olinadi Izoh: Soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalaniladigan asosiy vositalar bo'yicha to'langan QQS Soliq kodeksida belgilangan tartibda kiruvchi QQS sifatida hisobga olinadi. 25. Yer omili egasining daromadi qanday ataladi? A) Ish haqi B) Renta C) Dividend D) Foiz To'g'ri javob: B) Renta ✔ Izoh: Yer va boshqa tabiiy resurslar egasi ulardan foydalanishga berganlik uchun oladigan daromad renta deb ataladi. 26. Daromad olingan sana deb ish haqi bo'yicha qaysi sana tushuniladi? A) Xodim mehnat shartnomasi bo'yicha ishga kirgan birinchi kun B) Mehnat shartnomasining amal qilish muddati tugaydigan kun C) Xodimning tug'ilgan kuni yoki uning shaxsiy bayram sanasi D) Qonunda belgilangan tartibda daromad hisoblangan yoki to'langan davr To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda daromad hisoblangan yoki to'langan davr ✔ Izoh: Daromad olingan sana Soliq kodeksida daromad turiga qarab belgilanadi va soliqni qaysi davrda hisoblash kerakligini aniqlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 63 22. Jismoniy shaxsga dividend to'layotgan korxona soliq munosabatlarida qanday rolda bo'ladi? A) Soliqdan ozod qilingan vositachi tashkilot B) Dividenddan soliqni ushlab qoluvchi soliq agenti C) Faqat axborot beruvchi uchinchi shaxs D) Dividend oluvchi uchun javob beruvchi soliq kafili To'g'ri javob: B) Dividenddan soliqni ushlab qoluvchi soliq agenti✔ Izoh: Dividend to'lovchi korxona to'lov manbaida soliqni hisoblab, ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi, ya'ni soliq agenti vazifasini bajaradi. 23. QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanmaning soliq bazasi asosan nimaga teng? A) Korxona xodimlariga hisoblangan ish haqi fondi va mukofotlar summasiga B) Realizatsiya qilinadigan tovar (xizmat) qiymatiga, QQS summasi kiritilmagan holda C) Korxonaning jami soliqlar to'langandan keyingi sof foydasiga va zaxiralariga D) Korxona balansidagi asosiy vositalarning yil oxiridagi qoldiq qiymatiga To'g'ri javob: B) Realizatsiya qilinadigan tovar (xizmat) qiymatiga, QQS summasi kiritilmagan holda ✔ Izoh: QQS bazasi tovar va xizmatlarning realizatsiya qiymati asosida, soliqning o'zini kiritmagan holda aniqlanadi. 24. Asosiy vositalar sotib olinganda to'langan QQS qanday hisobga olinadi? A) Faqat asosiy vosita keyinchalik boshqa shaxsga sotilganda hisobga olinadi B) Hech qachon hisobga olinmaydi, asosiy vosita boshlang'ich qiymatiga to'liq qo'shiladi C) Asosiy vosita soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalanilsa, belgilangan tartibda hisobga olinadi D) To'langan QQS summasi asosiy vosita bo'yicha mol-mulk solig'idan chegiriladi To'g'ri javob: C) Asosiy vosita soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalanilsa, belgilangan tartibda ✔ hisobga olinadi Izoh: Soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalaniladigan asosiy vositalar bo'yicha to'langan QQS Soliq kodeksida belgilangan tartibda kiruvchi QQS sifatida hisobga olinadi. 25. Yer omili egasining daromadi qanday ataladi? A) Ish haqi B) Renta C) Dividend D) Foiz To'g'ri javob: B) Renta ✔ Izoh: Yer va boshqa tabiiy resurslar egasi ulardan foydalanishga berganlik uchun oladigan daromad renta deb ataladi. 26. Daromad olingan sana deb ish haqi bo'yicha qaysi sana tushuniladi? A) Xodim mehnat shartnomasi bo'yicha ishga kirgan birinchi kun B) Mehnat shartnomasining amal qilish muddati tugaydigan kun C) Xodimning tug'ilgan kuni yoki uning shaxsiy bayram sanasi D) Qonunda belgilangan tartibda daromad hisoblangan yoki to'langan davr To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda daromad hisoblangan yoki to'langan davr ✔ Izoh: Daromad olingan sana Soliq kodeksida daromad turiga qarab belgilanadi va soliqni qaysi davrda hisoblash kerakligini aniqlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 63 22. Jismoniy shaxsga dividend to'layotgan korxona soliq munosabatlarida qanday rolda bo'ladi? A) Soliqdan ozod qilingan vositachi tashkilot B) Dividenddan soliqni ushlab qoluvchi soliq agenti C) Faqat axborot beruvchi uchinchi shaxs D) Dividend oluvchi uchun javob beruvchi soliq kafili To'g'ri javob: B) Dividenddan soliqni ushlab qoluvchi soliq agenti✔ Izoh: Dividend to'lovchi korxona to'lov manbaida soliqni hisoblab, ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi, ya'ni soliq agenti vazifasini bajaradi. 23. QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanmaning soliq bazasi asosan nimaga teng? A) Korxona xodimlariga hisoblangan ish haqi fondi va mukofotlar summasiga B) Realizatsiya qilinadigan tovar (xizmat) qiymatiga, QQS summasi kiritilmagan holda C) Korxonaning jami soliqlar to'langandan keyingi sof foydasiga va zaxiralariga D) Korxona balansidagi asosiy vositalarning yil oxiridagi qoldiq qiymatiga To'g'ri javob: B) Realizatsiya qilinadigan tovar (xizmat) qiymatiga, QQS summasi kiritilmagan holda ✔ Izoh: QQS bazasi tovar va xizmatlarning realizatsiya qiymati asosida, soliqning o'zini kiritmagan holda aniqlanadi. 24. Asosiy vositalar sotib olinganda to'langan QQS qanday hisobga olinadi? A) Faqat asosiy vosita keyinchalik boshqa shaxsga sotilganda hisobga olinadi B) Hech qachon hisobga olinmaydi, asosiy vosita boshlang'ich qiymatiga to'liq qo'shiladi C) Asosiy vosita soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalanilsa, belgilangan tartibda hisobga olinadi D) To'langan QQS summasi asosiy vosita bo'yicha mol-mulk solig'idan chegiriladi To'g'ri javob: C) Asosiy vosita soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalanilsa, belgilangan tartibda ✔ hisobga olinadi Izoh: Soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalaniladigan asosiy vositalar bo'yicha to'langan QQS Soliq kodeksida belgilangan tartibda kiruvchi QQS sifatida hisobga olinadi. 25. Yer omili egasining daromadi qanday ataladi? A) Ish haqi B) Renta C) Dividend D) Foiz To'g'ri javob: B) Renta ✔ Izoh: Yer va boshqa tabiiy resurslar egasi ulardan foydalanishga berganlik uchun oladigan daromad renta deb ataladi. 26. Daromad olingan sana deb ish haqi bo'yicha qaysi sana tushuniladi? A) Xodim mehnat shartnomasi bo'yicha ishga kirgan birinchi kun B) Mehnat shartnomasining amal qilish muddati tugaydigan kun C) Xodimning tug'ilgan kuni yoki uning shaxsiy bayram sanasi D) Qonunda belgilangan tartibda daromad hisoblangan yoki to'langan davr To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda daromad hisoblangan yoki to'langan davr ✔ Izoh: Daromad olingan sana Soliq kodeksida daromad turiga qarab belgilanadi va soliqni qaysi davrda hisoblash kerakligini aniqlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 63 27. Tekshiruv paytida tekshiruvchi soliq to'lovchining faoliyatiga nisbatan qanday tamoyilga amal qilishi kerak? A) Tekshiruv davomida korxonani to'liq yopib qo'yish B) Uning odatdagi faoliyatiga asossiz to'sqinlik qilmaslik C) Savdo-sotiqni tekshiruv davomida to'xtatib turish D) Korxona xodimlarini tekshiruv tugaguncha uyga jo'natish To'g'ri javob: B) Uning odatdagi faoliyatiga asossiz to'sqinlik qilmaslik✔ Izoh: Tekshiruv soliq to'lovchining normal xo'jalik faoliyatiga asossiz to'sqinlik qilmasdan o'tkazilishi kerak. 28. Soliq organlarining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) Tadbirkorlar sotadigan tovarlar va xizmatlarning narxlarini belgilash va nazorat qilish B) Soliq sirini saqlash va soliq to'lovchilarning huquqlarini hurmat qilish C) Soliq to'lovchilarga tijorat va moliyaviy maslahatlar berib, buning uchun haq olish D) Soliq to'lovchilarning olgan sof foydasini ta'sischilar o'rtasida taqsimlash To'g'ri javob: B) Soliq sirini saqlash va soliq to'lovchilarning huquqlarini hurmat qilish ✔ Izoh: Soliq organlari soliq to'lovchilarning huquq va qonuniy manfaatlarini hurmat qilishi hamda soliq sirini saqlashi shart. 29. Taklif qonuniga ko'ra narx oshganda taklif miqdori qanday o'zgaradi? A) Kamayadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa B) Darhol nolga tushib qoladi C) Oshadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa D) O'zgarmaydi, chunki taklif qat'iy To'g'ri javob: C) Oshadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa ✔ Izoh: Narx oshganda ishlab chiqaruvchilar uchun sotish foydaliroq bo'ladi, shuning uchun taklif miqdori ortadi. 30. Hisob siyosatini tez-tez o'zgartirish nima uchun maqsadga muvofiq emas? A) Bu xodimlar sonini qisqartirishni talab qiladi B) Bu korxonani majburiy tugatishga olib keladi C) Ko'rsatkichlarning davrlararo taqqoslanuvchanligi buziladi D) Bu to'lanadigan soliqlarni avtomatik oshirib yuboradi To'g'ri javob: C) Ko'rsatkichlarning davrlararo taqqoslanuvchanligi buziladi ✔ Izoh: Izchillik tamoyiliga ko'ra hisob siyosati barqaror qo'llanishi kerak, aks holda turli davrlarning ko'rsatkichlarini taqqoslash qiyinlashadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 64 27. Tekshiruv paytida tekshiruvchi soliq to'lovchining faoliyatiga nisbatan qanday tamoyilga amal qilishi kerak? A) Tekshiruv davomida korxonani to'liq yopib qo'yish B) Uning odatdagi faoliyatiga asossiz to'sqinlik qilmaslik C) Savdo-sotiqni tekshiruv davomida to'xtatib turish D) Korxona xodimlarini tekshiruv tugaguncha uyga jo'natish To'g'ri javob: B) Uning odatdagi faoliyatiga asossiz to'sqinlik qilmaslik✔ Izoh: Tekshiruv soliq to'lovchining normal xo'jalik faoliyatiga asossiz to'sqinlik qilmasdan o'tkazilishi kerak. 28. Soliq organlarining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) Tadbirkorlar sotadigan tovarlar va xizmatlarning narxlarini belgilash va nazorat qilish B) Soliq sirini saqlash va soliq to'lovchilarning huquqlarini hurmat qilish C) Soliq to'lovchilarga tijorat va moliyaviy maslahatlar berib, buning uchun haq olish D) Soliq to'lovchilarning olgan sof foydasini ta'sischilar o'rtasida taqsimlash To'g'ri javob: B) Soliq sirini saqlash va soliq to'lovchilarning huquqlarini hurmat qilish ✔ Izoh: Soliq organlari soliq to'lovchilarning huquq va qonuniy manfaatlarini hurmat qilishi hamda soliq sirini saqlashi shart. 29. Taklif qonuniga ko'ra narx oshganda taklif miqdori qanday o'zgaradi? A) Kamayadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa B) Darhol nolga tushib qoladi C) Oshadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa D) O'zgarmaydi, chunki taklif qat'iy To'g'ri javob: C) Oshadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa ✔ Izoh: Narx oshganda ishlab chiqaruvchilar uchun sotish foydaliroq bo'ladi, shuning uchun taklif miqdori ortadi. 30. Hisob siyosatini tez-tez o'zgartirish nima uchun maqsadga muvofiq emas? A) Bu xodimlar sonini qisqartirishni talab qiladi B) Bu korxonani majburiy tugatishga olib keladi C) Ko'rsatkichlarning davrlararo taqqoslanuvchanligi buziladi D) Bu to'lanadigan soliqlarni avtomatik oshirib yuboradi To'g'ri javob: C) Ko'rsatkichlarning davrlararo taqqoslanuvchanligi buziladi ✔ Izoh: Izchillik tamoyiliga ko'ra hisob siyosati barqaror qo'llanishi kerak, aks holda turli davrlarning ko'rsatkichlarini taqqoslash qiyinlashadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 64 27. Tekshiruv paytida tekshiruvchi soliq to'lovchining faoliyatiga nisbatan qanday tamoyilga amal qilishi kerak? A) Tekshiruv davomida korxonani to'liq yopib qo'yish B) Uning odatdagi faoliyatiga asossiz to'sqinlik qilmaslik C) Savdo-sotiqni tekshiruv davomida to'xtatib turish D) Korxona xodimlarini tekshiruv tugaguncha uyga jo'natish To'g'ri javob: B) Uning odatdagi faoliyatiga asossiz to'sqinlik qilmaslik✔ Izoh: Tekshiruv soliq to'lovchining normal xo'jalik faoliyatiga asossiz to'sqinlik qilmasdan o'tkazilishi kerak. 28. Soliq organlarining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) Tadbirkorlar sotadigan tovarlar va xizmatlarning narxlarini belgilash va nazorat qilish B) Soliq sirini saqlash va soliq to'lovchilarning huquqlarini hurmat qilish C) Soliq to'lovchilarga tijorat va moliyaviy maslahatlar berib, buning uchun haq olish D) Soliq to'lovchilarning olgan sof foydasini ta'sischilar o'rtasida taqsimlash To'g'ri javob: B) Soliq sirini saqlash va soliq to'lovchilarning huquqlarini hurmat qilish ✔ Izoh: Soliq organlari soliq to'lovchilarning huquq va qonuniy manfaatlarini hurmat qilishi hamda soliq sirini saqlashi shart. 29. Taklif qonuniga ko'ra narx oshganda taklif miqdori qanday o'zgaradi? A) Kamayadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa B) Darhol nolga tushib qoladi C) Oshadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa D) O'zgarmaydi, chunki taklif qat'iy To'g'ri javob: C) Oshadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa ✔ Izoh: Narx oshganda ishlab chiqaruvchilar uchun sotish foydaliroq bo'ladi, shuning uchun taklif miqdori ortadi. 30. Hisob siyosatini tez-tez o'zgartirish nima uchun maqsadga muvofiq emas? A) Bu xodimlar sonini qisqartirishni talab qiladi B) Bu korxonani majburiy tugatishga olib keladi C) Ko'rsatkichlarning davrlararo taqqoslanuvchanligi buziladi D) Bu to'lanadigan soliqlarni avtomatik oshirib yuboradi To'g'ri javob: C) Ko'rsatkichlarning davrlararo taqqoslanuvchanligi buziladi ✔ Izoh: Izchillik tamoyiliga ko'ra hisob siyosati barqaror qo'llanishi kerak, aks holda turli davrlarning ko'rsatkichlarini taqqoslash qiyinlashadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 64 11-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliqqa tortishning majburiylik tamoyili nimani anglatadi? A) Soliqni to'lash yoki to'lamaslik shaxsning ixtiyorida ekanini B) Har bir shaxs qonunda belgilangan soliqlarni to'lashi shart ekanligini C) Soliqlar faqat davlat korxonalaridan undirilishini D) Soliqlarni faqat yirik korxonalar to'lashi kerakligini To'g'ri javob: B) Har bir shaxs qonunda belgilangan soliqlarni to'lashi shart ekanligini✔ Izoh: Majburiylik tamoyiliga ko'ra Soliq kodeksida belgilangan soliqlar va yig'imlarni to'lash har bir soliq to'lovchi uchun majburiydir. 2. Soliq hisoboti nima? A) Soliq nizosi bo'yicha sud qarorining tasdiqlangan nusxasi B) Soliq bazasi va hisoblangan soliq ko'rsatilgan, belgilangan shakldagi hujjat C) Bankning mijozga oylik yuboradigan hisobvaraq ko'chirmasi D) Soliq organining yil yakunlari bo'yicha faoliyat hisoboti To'g'ri javob: B) Soliq bazasi va hisoblangan soliq ko'rsatilgan, belgilangan shakldagi hujjat ✔ Izoh: Soliq hisoboti — soliq to'lovchi tomonidan belgilangan shaklda soliq organiga taqdim etiladigan, soliq bazasi va soliq summasi ko'rsatilgan hujjat. 3. Yer solig'ining asosiy maqsadlaridan biri qaysi? A) Qishloq xo'jaligi mahsulotlarini import qilish B) Yerdan oqilona va samarali foydalanishni rag'batlantirish C) Yer uchastkalarining narxini davlat belgilashi D) Fuqarolarni yerdan foydalanishdan butunlay chetlatish To'g'ri javob: B) Yerdan oqilona va samarali foydalanishni rag'batlantirish ✔ Izoh: Yer solig'i budjet daromadi bilan birga yer resurslaridan oqilona va samarali foydalanishni rag'batlantirish vazifasini bajaradi. 4. Fiskal siyosat deganda nima tushuniladi? A) Davlatning soliqlar va budjet xarajatlari orqali iqtisodiyotga ta'siri B) Markaziy bankning asosiy stavka va pul massasi siyosati C) Korxonalarning mahsulot sotish va marketing siyosati D) Tijorat banklarining kredit berish shartlari siyosati To'g'ri javob: A) Davlatning soliqlar va budjet xarajatlari orqali iqtisodiyotga ta'siri ✔ Izoh: Fiskal siyosat davlatning soliqlar va davlat xarajatlarini o'zgartirish orqali iqtisodiyotni boshqarishidir. 5. Sug'urtaning asosiy iqtisodiy vazifasi nima? A) Tovar va xizmatlar narxlarini davlat tomonidan belgilash B) Soliqlar va majburiy to'lovlarni budjetga undirish C) Davlat budjetini tasdiqlash va ijrosini nazorat qilish D) Kutilmagan hodisalardan ko'rilgan zararni qoplash uchun xavfni taqsimlash To'g'ri javob: D) Kutilmagan hodisalardan ko'rilgan zararni qoplash uchun xavfni taqsimlash ✔ Izoh: Sug'urta sug'urtalanganlar to'lovlari hisobidan jamg'arma tashkil qilib, kutilmagan hodisalardan ko'rilgan zararni qoplaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 65 11-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliqqa tortishning majburiylik tamoyili nimani anglatadi? A) Soliqni to'lash yoki to'lamaslik shaxsning ixtiyorida ekanini B) Har bir shaxs qonunda belgilangan soliqlarni to'lashi shart ekanligini C) Soliqlar faqat davlat korxonalaridan undirilishini D) Soliqlarni faqat yirik korxonalar to'lashi kerakligini To'g'ri javob: B) Har bir shaxs qonunda belgilangan soliqlarni to'lashi shart ekanligini✔ Izoh: Majburiylik tamoyiliga ko'ra Soliq kodeksida belgilangan soliqlar va yig'imlarni to'lash har bir soliq to'lovchi uchun majburiydir. 2. Soliq hisoboti nima? A) Soliq nizosi bo'yicha sud qarorining tasdiqlangan nusxasi B) Soliq bazasi va hisoblangan soliq ko'rsatilgan, belgilangan shakldagi hujjat C) Bankning mijozga oylik yuboradigan hisobvaraq ko'chirmasi D) Soliq organining yil yakunlari bo'yicha faoliyat hisoboti To'g'ri javob: B) Soliq bazasi va hisoblangan soliq ko'rsatilgan, belgilangan shakldagi hujjat ✔ Izoh: Soliq hisoboti — soliq to'lovchi tomonidan belgilangan shaklda soliq organiga taqdim etiladigan, soliq bazasi va soliq summasi ko'rsatilgan hujjat. 3. Yer solig'ining asosiy maqsadlaridan biri qaysi? A) Qishloq xo'jaligi mahsulotlarini import qilish B) Yerdan oqilona va samarali foydalanishni rag'batlantirish C) Yer uchastkalarining narxini davlat belgilashi D) Fuqarolarni yerdan foydalanishdan butunlay chetlatish To'g'ri javob: B) Yerdan oqilona va samarali foydalanishni rag'batlantirish ✔ Izoh: Yer solig'i budjet daromadi bilan birga yer resurslaridan oqilona va samarali foydalanishni rag'batlantirish vazifasini bajaradi. 4. Fiskal siyosat deganda nima tushuniladi? A) Davlatning soliqlar va budjet xarajatlari orqali iqtisodiyotga ta'siri B) Markaziy bankning asosiy stavka va pul massasi siyosati C) Korxonalarning mahsulot sotish va marketing siyosati D) Tijorat banklarining kredit berish shartlari siyosati To'g'ri javob: A) Davlatning soliqlar va budjet xarajatlari orqali iqtisodiyotga ta'siri ✔ Izoh: Fiskal siyosat davlatning soliqlar va davlat xarajatlarini o'zgartirish orqali iqtisodiyotni boshqarishidir. 5. Sug'urtaning asosiy iqtisodiy vazifasi nima? A) Tovar va xizmatlar narxlarini davlat tomonidan belgilash B) Soliqlar va majburiy to'lovlarni budjetga undirish C) Davlat budjetini tasdiqlash va ijrosini nazorat qilish D) Kutilmagan hodisalardan ko'rilgan zararni qoplash uchun xavfni taqsimlash To'g'ri javob: D) Kutilmagan hodisalardan ko'rilgan zararni qoplash uchun xavfni taqsimlash ✔ Izoh: Sug'urta sug'urtalanganlar to'lovlari hisobidan jamg'arma tashkil qilib, kutilmagan hodisalardan ko'rilgan zararni qoplaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 65 11-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliqqa tortishning majburiylik tamoyili nimani anglatadi? A) Soliqni to'lash yoki to'lamaslik shaxsning ixtiyorida ekanini B) Har bir shaxs qonunda belgilangan soliqlarni to'lashi shart ekanligini C) Soliqlar faqat davlat korxonalaridan undirilishini D) Soliqlarni faqat yirik korxonalar to'lashi kerakligini To'g'ri javob: B) Har bir shaxs qonunda belgilangan soliqlarni to'lashi shart ekanligini✔ Izoh: Majburiylik tamoyiliga ko'ra Soliq kodeksida belgilangan soliqlar va yig'imlarni to'lash har bir soliq to'lovchi uchun majburiydir. 2. Soliq hisoboti nima? A) Soliq nizosi bo'yicha sud qarorining tasdiqlangan nusxasi B) Soliq bazasi va hisoblangan soliq ko'rsatilgan, belgilangan shakldagi hujjat C) Bankning mijozga oylik yuboradigan hisobvaraq ko'chirmasi D) Soliq organining yil yakunlari bo'yicha faoliyat hisoboti To'g'ri javob: B) Soliq bazasi va hisoblangan soliq ko'rsatilgan, belgilangan shakldagi hujjat ✔ Izoh: Soliq hisoboti — soliq to'lovchi tomonidan belgilangan shaklda soliq organiga taqdim etiladigan, soliq bazasi va soliq summasi ko'rsatilgan hujjat. 3. Yer solig'ining asosiy maqsadlaridan biri qaysi? A) Qishloq xo'jaligi mahsulotlarini import qilish B) Yerdan oqilona va samarali foydalanishni rag'batlantirish C) Yer uchastkalarining narxini davlat belgilashi D) Fuqarolarni yerdan foydalanishdan butunlay chetlatish To'g'ri javob: B) Yerdan oqilona va samarali foydalanishni rag'batlantirish ✔ Izoh: Yer solig'i budjet daromadi bilan birga yer resurslaridan oqilona va samarali foydalanishni rag'batlantirish vazifasini bajaradi. 4. Fiskal siyosat deganda nima tushuniladi? A) Davlatning soliqlar va budjet xarajatlari orqali iqtisodiyotga ta'siri B) Markaziy bankning asosiy stavka va pul massasi siyosati C) Korxonalarning mahsulot sotish va marketing siyosati D) Tijorat banklarining kredit berish shartlari siyosati To'g'ri javob: A) Davlatning soliqlar va budjet xarajatlari orqali iqtisodiyotga ta'siri ✔ Izoh: Fiskal siyosat davlatning soliqlar va davlat xarajatlarini o'zgartirish orqali iqtisodiyotni boshqarishidir. 5. Sug'urtaning asosiy iqtisodiy vazifasi nima? A) Tovar va xizmatlar narxlarini davlat tomonidan belgilash B) Soliqlar va majburiy to'lovlarni budjetga undirish C) Davlat budjetini tasdiqlash va ijrosini nazorat qilish D) Kutilmagan hodisalardan ko'rilgan zararni qoplash uchun xavfni taqsimlash To'g'ri javob: D) Kutilmagan hodisalardan ko'rilgan zararni qoplash uchun xavfni taqsimlash ✔ Izoh: Sug'urta sug'urtalanganlar to'lovlari hisobidan jamg'arma tashkil qilib, kutilmagan hodisalardan ko'rilgan zararni qoplaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 65 6. Soliqqa tortishning aniqlik tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliqlarni faqat naqd pulda, soliq organining kassasi orqali to'lash mumkinligini B) Soliq summasini har bir holatda soliq inspektori o'z xohishiga ko'ra mustaqil aniqlashini C) Soliq stavkalari har oy soliq organi tomonidan to'lovchilarga xabar bermasdan qayta belgilanishini D) Soliq elementlari shunday belgilanishini, to'lovchi qaysi soliqni qachon va qanday to'lashini aniq bilishini To'g'ri javob: D) Soliq elementlari shunday belgilanishini, to'lovchi qaysi soliqni qachon va qanday ✔ to'lashini aniq bilishini Izoh: Aniqlik tamoyili soliq qonunchiligi hujjatlari to'lovchi qaysi soliqlarni, qachon va qanday tartibda to'lashini aniq bilib oladigan tarzda tuzilishini talab qiladi. 7. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqning obyekti nima? A) Yer uchastkasida qurilgan binolar qiymati B) Korxonaning soliqlar to'langungacha bo'lgan yillik foydasi C) Yer qa'ridan qazib olingan foydali qazilmalar D) Korxonaga ajratilgan yer uchastkasining umumiy maydoni To'g'ri javob: C) Yer qa'ridan qazib olingan foydali qazilmalar ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq yer qa'ridan qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilmalar hajmi yoki qiymatiga nisbatan hisoblanadi. 8. Raqamli xizmatlar korrupsiyaga qarshi kurashda qanday rol o'ynaydi? A) Faqat davlat xarajatlarini oshirib yuboradi B) Korrupsiyaga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi C) Korrupsiya holatlarini ko'paytirib yuboradi D) Inson omilini kamaytirib, jarayonlarni shaffof qiladi To'g'ri javob: D) Inson omilini kamaytirib, jarayonlarni shaffof qiladi ✔ Izoh: Avtomatlashtirilgan xizmatlarda qarorlar qoidaga asoslanadi va har bir harakat qayd etiladi, bu korrupsiya imkoniyatlarini qisqartiradi. 9. Mol-mulk solig'i bo'yicha imtiyozlar qanday belgilanadi? A) Soliq kodeksi bilan B) Qurilish tashkilotining xati bilan C) Mahalla yig'ini qarori bilan D) Mulkdorning arizasi bilan, o'z xohishiga ko'ra To'g'ri javob: A) Soliq kodeksi bilan ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i bo'yicha imtiyozlar faqat soliq qonunchiligida belgilanadi va qonunda ko'rsatilgan toifalarga qo'llanadi. 10. Soliq bazasi nima? A) Soliqni budjetga to'lash uchun qonunda belgilangan oxirgi muddat B) Soliqqa tortish obyektining soliq hisoblanadigan qiymat, jismoniy yoki boshqa tavsifi C) Soliq to'lovchi ro'yxatdan o'tgan va hisobda turgan hududiy soliq organi D) Soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlar saqlanadigan elektron axborot bazasi To'g'ri javob: B) Soliqqa tortish obyektining soliq hisoblanadigan qiymat, jismoniy yoki boshqa ✔ tavsifi Izoh: Soliq bazasi soliqqa tortish obyektining qiymat, jismoniy yoki boshqa tavsifi bo'lib, unga stavkani qo'llash orqali soliq summasi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 66 6. Soliqqa tortishning aniqlik tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliqlarni faqat naqd pulda, soliq organining kassasi orqali to'lash mumkinligini B) Soliq summasini har bir holatda soliq inspektori o'z xohishiga ko'ra mustaqil aniqlashini C) Soliq stavkalari har oy soliq organi tomonidan to'lovchilarga xabar bermasdan qayta belgilanishini D) Soliq elementlari shunday belgilanishini, to'lovchi qaysi soliqni qachon va qanday to'lashini aniq bilishini To'g'ri javob: D) Soliq elementlari shunday belgilanishini, to'lovchi qaysi soliqni qachon va qanday ✔ to'lashini aniq bilishini Izoh: Aniqlik tamoyili soliq qonunchiligi hujjatlari to'lovchi qaysi soliqlarni, qachon va qanday tartibda to'lashini aniq bilib oladigan tarzda tuzilishini talab qiladi. 7. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqning obyekti nima? A) Yer uchastkasida qurilgan binolar qiymati B) Korxonaning soliqlar to'langungacha bo'lgan yillik foydasi C) Yer qa'ridan qazib olingan foydali qazilmalar D) Korxonaga ajratilgan yer uchastkasining umumiy maydoni To'g'ri javob: C) Yer qa'ridan qazib olingan foydali qazilmalar ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq yer qa'ridan qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilmalar hajmi yoki qiymatiga nisbatan hisoblanadi. 8. Raqamli xizmatlar korrupsiyaga qarshi kurashda qanday rol o'ynaydi? A) Faqat davlat xarajatlarini oshirib yuboradi B) Korrupsiyaga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi C) Korrupsiya holatlarini ko'paytirib yuboradi D) Inson omilini kamaytirib, jarayonlarni shaffof qiladi To'g'ri javob: D) Inson omilini kamaytirib, jarayonlarni shaffof qiladi ✔ Izoh: Avtomatlashtirilgan xizmatlarda qarorlar qoidaga asoslanadi va har bir harakat qayd etiladi, bu korrupsiya imkoniyatlarini qisqartiradi. 9. Mol-mulk solig'i bo'yicha imtiyozlar qanday belgilanadi? A) Soliq kodeksi bilan B) Qurilish tashkilotining xati bilan C) Mahalla yig'ini qarori bilan D) Mulkdorning arizasi bilan, o'z xohishiga ko'ra To'g'ri javob: A) Soliq kodeksi bilan ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i bo'yicha imtiyozlar faqat soliq qonunchiligida belgilanadi va qonunda ko'rsatilgan toifalarga qo'llanadi. 10. Soliq bazasi nima? A) Soliqni budjetga to'lash uchun qonunda belgilangan oxirgi muddat B) Soliqqa tortish obyektining soliq hisoblanadigan qiymat, jismoniy yoki boshqa tavsifi C) Soliq to'lovchi ro'yxatdan o'tgan va hisobda turgan hududiy soliq organi D) Soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlar saqlanadigan elektron axborot bazasi To'g'ri javob: B) Soliqqa tortish obyektining soliq hisoblanadigan qiymat, jismoniy yoki boshqa ✔ tavsifi Izoh: Soliq bazasi soliqqa tortish obyektining qiymat, jismoniy yoki boshqa tavsifi bo'lib, unga stavkani qo'llash orqali soliq summasi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 66 6. Soliqqa tortishning aniqlik tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliqlarni faqat naqd pulda, soliq organining kassasi orqali to'lash mumkinligini B) Soliq summasini har bir holatda soliq inspektori o'z xohishiga ko'ra mustaqil aniqlashini C) Soliq stavkalari har oy soliq organi tomonidan to'lovchilarga xabar bermasdan qayta belgilanishini D) Soliq elementlari shunday belgilanishini, to'lovchi qaysi soliqni qachon va qanday to'lashini aniq bilishini To'g'ri javob: D) Soliq elementlari shunday belgilanishini, to'lovchi qaysi soliqni qachon va qanday ✔ to'lashini aniq bilishini Izoh: Aniqlik tamoyili soliq qonunchiligi hujjatlari to'lovchi qaysi soliqlarni, qachon va qanday tartibda to'lashini aniq bilib oladigan tarzda tuzilishini talab qiladi. 7. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqning obyekti nima? A) Yer uchastkasida qurilgan binolar qiymati B) Korxonaning soliqlar to'langungacha bo'lgan yillik foydasi C) Yer qa'ridan qazib olingan foydali qazilmalar D) Korxonaga ajratilgan yer uchastkasining umumiy maydoni To'g'ri javob: C) Yer qa'ridan qazib olingan foydali qazilmalar ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq yer qa'ridan qazib olingan (ajratib olingan) foydali qazilmalar hajmi yoki qiymatiga nisbatan hisoblanadi. 8. Raqamli xizmatlar korrupsiyaga qarshi kurashda qanday rol o'ynaydi? A) Faqat davlat xarajatlarini oshirib yuboradi B) Korrupsiyaga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi C) Korrupsiya holatlarini ko'paytirib yuboradi D) Inson omilini kamaytirib, jarayonlarni shaffof qiladi To'g'ri javob: D) Inson omilini kamaytirib, jarayonlarni shaffof qiladi ✔ Izoh: Avtomatlashtirilgan xizmatlarda qarorlar qoidaga asoslanadi va har bir harakat qayd etiladi, bu korrupsiya imkoniyatlarini qisqartiradi. 9. Mol-mulk solig'i bo'yicha imtiyozlar qanday belgilanadi? A) Soliq kodeksi bilan B) Qurilish tashkilotining xati bilan C) Mahalla yig'ini qarori bilan D) Mulkdorning arizasi bilan, o'z xohishiga ko'ra To'g'ri javob: A) Soliq kodeksi bilan ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i bo'yicha imtiyozlar faqat soliq qonunchiligida belgilanadi va qonunda ko'rsatilgan toifalarga qo'llanadi. 10. Soliq bazasi nima? A) Soliqni budjetga to'lash uchun qonunda belgilangan oxirgi muddat B) Soliqqa tortish obyektining soliq hisoblanadigan qiymat, jismoniy yoki boshqa tavsifi C) Soliq to'lovchi ro'yxatdan o'tgan va hisobda turgan hududiy soliq organi D) Soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlar saqlanadigan elektron axborot bazasi To'g'ri javob: B) Soliqqa tortish obyektining soliq hisoblanadigan qiymat, jismoniy yoki boshqa ✔ tavsifi Izoh: Soliq bazasi soliqqa tortish obyektining qiymat, jismoniy yoki boshqa tavsifi bo'lib, unga stavkani qo'llash orqali soliq summasi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 66 11. Ikki bosqichli autentifikatsiya nima? A) Ikki kishining bitta hisobdan birga foydalanishi B) Bitta parolni ketma-ket ikki marta kiritish C) Bir vaqtning o'zida ikki xil brauzer ishlatish D) Parolga qo'shimcha ikkinchi tasdiqlash vositasidan foydalanish To'g'ri javob: D) Parolga qo'shimcha ikkinchi tasdiqlash vositasidan foydalanish✔ Izoh: Ikki bosqichli autentifikatsiya parol o'g'irlangan taqdirda ham hisobga kirishni qiyinlashtiradigan qo'shimcha himoya qatlamidir. 12. Asosiy vositani sotishdan olingan daromad foyda solig'ida qanday hisobga olinadi? A) Sotish narxi va qoldiq qiymat o'rtasidagi farq daromad yoki zarar sifatida hisobga olinadi B) Sotishdan olingan summa faqat korxonaning ustav kapitalini oshiradi va daromad emas C) Hech qachon hisobga olinmaydi, chunki asosiy vosita realizatsiyasi soliq obyekti emas D) Asosiy vositaning to'liq sotish narxi chegiriladigan xarajat sifatida soliq bazasidan ayiriladi To'g'ri javob: A) Sotish narxi va qoldiq qiymat o'rtasidagi farq daromad yoki zarar sifatida hisobga ✔ olinadi Izoh: Asosiy vositani sotishda uning sotish qiymati bilan soliq maqsadidagi qoldiq qiymati o'rtasidagi farq daromad (yoki zarar) sifatida aks ettiriladi. 13. Soliq nazoratining asosiy maqsadi nima? A) Ichki bozordagi tovar va xizmatlar narxini davlat tomonidan belgilash B) Korxonalarning ishlab chiqarish va investitsiya rejalarini tasdiqlab berish C) Korxona xodimlarining ish vaqti va mehnat intizomini hisobga olish D) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'liq to'lanishini ta'minlash To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'liq to'lanishini ta'minlash ✔ Izoh: Soliq nazorati soliq qonunchiligiga rioya etilishi hamda soliqlarning o'z vaqtida va to'liq to'lanishini ta'minlashga qaratilgan. 14. Davlat boji qaysi turdagi majburiy to'lovga kiradi? A) Resurs soliqlariga B) Yig'imlarga C) To'g'ri soliqlarga D) Aksiz soliqlariga To'g'ri javob: B) Yig'imlarga ✔ Izoh: Davlat boji vakolatli organlar tomonidan yuridik ahamiyatga ega harakatlar bajarilgani yoki hujjat berilgani uchun undiriladigan yig'im hisoblanadi. 15. Aksiya nima? A) Davlat budjetining yillik rejasi hujjati B) Jamiyat kapitalidagi ulushni tasdiqlovchi qimmatli qog'oz C) Bank bilan tuzilgan uzoq muddatli kredit shartnomasi D) Soliq hisobotining belgilangan shakli To'g'ri javob: B) Jamiyat kapitalidagi ulushni tasdiqlovchi qimmatli qog'oz ✔ Izoh: Aksiya egasiga jamiyat kapitalidagi ulushni, dividend olish va boshqaruvda qatnashish huquqini beradigan qimmatli qog'oz. 16. Qonunni bilmaslik soliq javobgarligidan ozod qiladimi? A) Faqat yirik korxonalarni javobgarlikdan ozod qiladi B) Ha, har doim to'liq javobgarlikdan ozod qiladi C) Faqat faoliyatning birinchi yilida ozod qiladi D) Yo'q, qonunni bilmaslik javobgarlikdan ozod etmaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, qonunni bilmaslik javobgarlikdan ozod etmaydi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 67 11. Ikki bosqichli autentifikatsiya nima? A) Ikki kishining bitta hisobdan birga foydalanishi B) Bitta parolni ketma-ket ikki marta kiritish C) Bir vaqtning o'zida ikki xil brauzer ishlatish D) Parolga qo'shimcha ikkinchi tasdiqlash vositasidan foydalanish To'g'ri javob: D) Parolga qo'shimcha ikkinchi tasdiqlash vositasidan foydalanish✔ Izoh: Ikki bosqichli autentifikatsiya parol o'g'irlangan taqdirda ham hisobga kirishni qiyinlashtiradigan qo'shimcha himoya qatlamidir. 12. Asosiy vositani sotishdan olingan daromad foyda solig'ida qanday hisobga olinadi? A) Sotish narxi va qoldiq qiymat o'rtasidagi farq daromad yoki zarar sifatida hisobga olinadi B) Sotishdan olingan summa faqat korxonaning ustav kapitalini oshiradi va daromad emas C) Hech qachon hisobga olinmaydi, chunki asosiy vosita realizatsiyasi soliq obyekti emas D) Asosiy vositaning to'liq sotish narxi chegiriladigan xarajat sifatida soliq bazasidan ayiriladi To'g'ri javob: A) Sotish narxi va qoldiq qiymat o'rtasidagi farq daromad yoki zarar sifatida hisobga ✔ olinadi Izoh: Asosiy vositani sotishda uning sotish qiymati bilan soliq maqsadidagi qoldiq qiymati o'rtasidagi farq daromad (yoki zarar) sifatida aks ettiriladi. 13. Soliq nazoratining asosiy maqsadi nima? A) Ichki bozordagi tovar va xizmatlar narxini davlat tomonidan belgilash B) Korxonalarning ishlab chiqarish va investitsiya rejalarini tasdiqlab berish C) Korxona xodimlarining ish vaqti va mehnat intizomini hisobga olish D) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'liq to'lanishini ta'minlash To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'liq to'lanishini ta'minlash ✔ Izoh: Soliq nazorati soliq qonunchiligiga rioya etilishi hamda soliqlarning o'z vaqtida va to'liq to'lanishini ta'minlashga qaratilgan. 14. Davlat boji qaysi turdagi majburiy to'lovga kiradi? A) Resurs soliqlariga B) Yig'imlarga C) To'g'ri soliqlarga D) Aksiz soliqlariga To'g'ri javob: B) Yig'imlarga ✔ Izoh: Davlat boji vakolatli organlar tomonidan yuridik ahamiyatga ega harakatlar bajarilgani yoki hujjat berilgani uchun undiriladigan yig'im hisoblanadi. 15. Aksiya nima? A) Davlat budjetining yillik rejasi hujjati B) Jamiyat kapitalidagi ulushni tasdiqlovchi qimmatli qog'oz C) Bank bilan tuzilgan uzoq muddatli kredit shartnomasi D) Soliq hisobotining belgilangan shakli To'g'ri javob: B) Jamiyat kapitalidagi ulushni tasdiqlovchi qimmatli qog'oz ✔ Izoh: Aksiya egasiga jamiyat kapitalidagi ulushni, dividend olish va boshqaruvda qatnashish huquqini beradigan qimmatli qog'oz. 16. Qonunni bilmaslik soliq javobgarligidan ozod qiladimi? A) Faqat yirik korxonalarni javobgarlikdan ozod qiladi B) Ha, har doim to'liq javobgarlikdan ozod qiladi C) Faqat faoliyatning birinchi yilida ozod qiladi D) Yo'q, qonunni bilmaslik javobgarlikdan ozod etmaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, qonunni bilmaslik javobgarlikdan ozod etmaydi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 67 11. Ikki bosqichli autentifikatsiya nima? A) Ikki kishining bitta hisobdan birga foydalanishi B) Bitta parolni ketma-ket ikki marta kiritish C) Bir vaqtning o'zida ikki xil brauzer ishlatish D) Parolga qo'shimcha ikkinchi tasdiqlash vositasidan foydalanish To'g'ri javob: D) Parolga qo'shimcha ikkinchi tasdiqlash vositasidan foydalanish✔ Izoh: Ikki bosqichli autentifikatsiya parol o'g'irlangan taqdirda ham hisobga kirishni qiyinlashtiradigan qo'shimcha himoya qatlamidir. 12. Asosiy vositani sotishdan olingan daromad foyda solig'ida qanday hisobga olinadi? A) Sotish narxi va qoldiq qiymat o'rtasidagi farq daromad yoki zarar sifatida hisobga olinadi B) Sotishdan olingan summa faqat korxonaning ustav kapitalini oshiradi va daromad emas C) Hech qachon hisobga olinmaydi, chunki asosiy vosita realizatsiyasi soliq obyekti emas D) Asosiy vositaning to'liq sotish narxi chegiriladigan xarajat sifatida soliq bazasidan ayiriladi To'g'ri javob: A) Sotish narxi va qoldiq qiymat o'rtasidagi farq daromad yoki zarar sifatida hisobga ✔ olinadi Izoh: Asosiy vositani sotishda uning sotish qiymati bilan soliq maqsadidagi qoldiq qiymati o'rtasidagi farq daromad (yoki zarar) sifatida aks ettiriladi. 13. Soliq nazoratining asosiy maqsadi nima? A) Ichki bozordagi tovar va xizmatlar narxini davlat tomonidan belgilash B) Korxonalarning ishlab chiqarish va investitsiya rejalarini tasdiqlab berish C) Korxona xodimlarining ish vaqti va mehnat intizomini hisobga olish D) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'liq to'lanishini ta'minlash To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligiga rioya etilishini va soliqlarning to'liq to'lanishini ta'minlash ✔ Izoh: Soliq nazorati soliq qonunchiligiga rioya etilishi hamda soliqlarning o'z vaqtida va to'liq to'lanishini ta'minlashga qaratilgan. 14. Davlat boji qaysi turdagi majburiy to'lovga kiradi? A) Resurs soliqlariga B) Yig'imlarga C) To'g'ri soliqlarga D) Aksiz soliqlariga To'g'ri javob: B) Yig'imlarga ✔ Izoh: Davlat boji vakolatli organlar tomonidan yuridik ahamiyatga ega harakatlar bajarilgani yoki hujjat berilgani uchun undiriladigan yig'im hisoblanadi. 15. Aksiya nima? A) Davlat budjetining yillik rejasi hujjati B) Jamiyat kapitalidagi ulushni tasdiqlovchi qimmatli qog'oz C) Bank bilan tuzilgan uzoq muddatli kredit shartnomasi D) Soliq hisobotining belgilangan shakli To'g'ri javob: B) Jamiyat kapitalidagi ulushni tasdiqlovchi qimmatli qog'oz ✔ Izoh: Aksiya egasiga jamiyat kapitalidagi ulushni, dividend olish va boshqaruvda qatnashish huquqini beradigan qimmatli qog'oz. 16. Qonunni bilmaslik soliq javobgarligidan ozod qiladimi? A) Faqat yirik korxonalarni javobgarlikdan ozod qiladi B) Ha, har doim to'liq javobgarlikdan ozod qiladi C) Faqat faoliyatning birinchi yilida ozod qiladi D) Yo'q, qonunni bilmaslik javobgarlikdan ozod etmaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, qonunni bilmaslik javobgarlikdan ozod etmaydi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 67 Izoh: Qonunlar rasmiy e'lon qilingan bo'lib, ularni bilmaslik huquqbuzarlik uchun javobgarlikdan ozod etish asosi bo'lmaydi. 17. Raqamli hujjatlarni arxivlashda qaysi talab muhim? A) Ularni yaratilgan zahoti tizimdan o'chirib yuborish B) Yaxlitligi, o'qilishi va belgilangan muddat saqlanishini ta'minlash C) Ularni chop etib, elektron nusxasini yo'q qilish D) Ularni faqat xodimning shaxsiy telefonida saqlash To'g'ri javob: B) Yaxlitligi, o'qilishi va belgilangan muddat saqlanishini ta'minlash✔ Izoh: Elektron arxiv hujjatlarni o'zgarmagan, o'qiladigan holatda belgilangan muddat davomida saqlashni ta'minlashi kerak. 18. O'zbekistonda soliq munosabatlarini tartibga soluvchi asosiy qonun hujjati qaysi? A) O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi B) O'zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi C) O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi D) O'zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi To'g'ri javob: D) O'zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi ✔ Izoh: Soliqlar va yig'imlarni belgilash, hisoblash, to'lash hamda soliq nazorati bilan bog'liq munosabatlar asosan Soliq kodeksi bilan tartibga solinadi. 19. Realizatsiya qilingan tovarlar tannarxi foyda solig'i maqsadida qanday hisobga olinadi? A) Ustav kapitali sifatida B) Chegirilmaydigan xarajat sifatida C) Chegiriladigan xarajat sifatida D) Daromad sifatida To'g'ri javob: C) Chegiriladigan xarajat sifatida ✔ Izoh: Sotilgan tovarlar (mahsulotlar) tannarxi daromad olish bilan bevosita bog'liq xarajat bo'lib, soliq bazasini aniqlashda chegiriladi. 20. Davlat axborot tizimlarining o'zaro integratsiyasi fuqarolar uchun qanday foyda beradi? A) Fuqarolarning shaxsiy ma'lumotlarini ochiq e'lon qiladi B) Davlat xizmatlarini ko'rsatishni sekinlashtiradi C) Fuqarolardan talab qilinadigan hujjatlar sonini oshiradi D) Bir hujjatni turli idoralarga qayta-qayta topshirish zaruratini kamaytiradi To'g'ri javob: D) Bir hujjatni turli idoralarga qayta-qayta topshirish zaruratini kamaytiradi ✔ Izoh: Integratsiya tufayli idoralar ma'lumotlarni bir-biridan elektron olishadi va fuqarodan qayta hujjat talab qilinmaydi. 21. Qazib olingan foydali qazilma sotilmay, korxonaning o'zida qayta ishlansa, yer qa'ri solig'i to'lanadimi? A) Yo'q, qayta ishlangan qazilma doimo ozod B) Yo'q, faqat sotilgan qazilma soliqqa tortiladi C) Faqat eksport qilinsa to'lanadi D) Ha, soliq qazib olish fakti bo'yicha hisoblanadi To'g'ri javob: D) Ha, soliq qazib olish fakti bo'yicha hisoblanadi ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq foydali qazilma qazib olinganligi uchun to'lanadi, uning keyingi taqdiri (sotish yoki qayta ishlash) bunga ta'sir qilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 68 Izoh: Qonunlar rasmiy e'lon qilingan bo'lib, ularni bilmaslik huquqbuzarlik uchun javobgarlikdan ozod etish asosi bo'lmaydi. 17. Raqamli hujjatlarni arxivlashda qaysi talab muhim? A) Ularni yaratilgan zahoti tizimdan o'chirib yuborish B) Yaxlitligi, o'qilishi va belgilangan muddat saqlanishini ta'minlash C) Ularni chop etib, elektron nusxasini yo'q qilish D) Ularni faqat xodimning shaxsiy telefonida saqlash To'g'ri javob: B) Yaxlitligi, o'qilishi va belgilangan muddat saqlanishini ta'minlash✔ Izoh: Elektron arxiv hujjatlarni o'zgarmagan, o'qiladigan holatda belgilangan muddat davomida saqlashni ta'minlashi kerak. 18. O'zbekistonda soliq munosabatlarini tartibga soluvchi asosiy qonun hujjati qaysi? A) O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi B) O'zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi C) O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi D) O'zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi To'g'ri javob: D) O'zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi ✔ Izoh: Soliqlar va yig'imlarni belgilash, hisoblash, to'lash hamda soliq nazorati bilan bog'liq munosabatlar asosan Soliq kodeksi bilan tartibga solinadi. 19. Realizatsiya qilingan tovarlar tannarxi foyda solig'i maqsadida qanday hisobga olinadi? A) Ustav kapitali sifatida B) Chegirilmaydigan xarajat sifatida C) Chegiriladigan xarajat sifatida D) Daromad sifatida To'g'ri javob: C) Chegiriladigan xarajat sifatida ✔ Izoh: Sotilgan tovarlar (mahsulotlar) tannarxi daromad olish bilan bevosita bog'liq xarajat bo'lib, soliq bazasini aniqlashda chegiriladi. 20. Davlat axborot tizimlarining o'zaro integratsiyasi fuqarolar uchun qanday foyda beradi? A) Fuqarolarning shaxsiy ma'lumotlarini ochiq e'lon qiladi B) Davlat xizmatlarini ko'rsatishni sekinlashtiradi C) Fuqarolardan talab qilinadigan hujjatlar sonini oshiradi D) Bir hujjatni turli idoralarga qayta-qayta topshirish zaruratini kamaytiradi To'g'ri javob: D) Bir hujjatni turli idoralarga qayta-qayta topshirish zaruratini kamaytiradi ✔ Izoh: Integratsiya tufayli idoralar ma'lumotlarni bir-biridan elektron olishadi va fuqarodan qayta hujjat talab qilinmaydi. 21. Qazib olingan foydali qazilma sotilmay, korxonaning o'zida qayta ishlansa, yer qa'ri solig'i to'lanadimi? A) Yo'q, qayta ishlangan qazilma doimo ozod B) Yo'q, faqat sotilgan qazilma soliqqa tortiladi C) Faqat eksport qilinsa to'lanadi D) Ha, soliq qazib olish fakti bo'yicha hisoblanadi To'g'ri javob: D) Ha, soliq qazib olish fakti bo'yicha hisoblanadi ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq foydali qazilma qazib olinganligi uchun to'lanadi, uning keyingi taqdiri (sotish yoki qayta ishlash) bunga ta'sir qilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 68 Izoh: Qonunlar rasmiy e'lon qilingan bo'lib, ularni bilmaslik huquqbuzarlik uchun javobgarlikdan ozod etish asosi bo'lmaydi. 17. Raqamli hujjatlarni arxivlashda qaysi talab muhim? A) Ularni yaratilgan zahoti tizimdan o'chirib yuborish B) Yaxlitligi, o'qilishi va belgilangan muddat saqlanishini ta'minlash C) Ularni chop etib, elektron nusxasini yo'q qilish D) Ularni faqat xodimning shaxsiy telefonida saqlash To'g'ri javob: B) Yaxlitligi, o'qilishi va belgilangan muddat saqlanishini ta'minlash✔ Izoh: Elektron arxiv hujjatlarni o'zgarmagan, o'qiladigan holatda belgilangan muddat davomida saqlashni ta'minlashi kerak. 18. O'zbekistonda soliq munosabatlarini tartibga soluvchi asosiy qonun hujjati qaysi? A) O'zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi B) O'zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi C) O'zbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi D) O'zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi To'g'ri javob: D) O'zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi ✔ Izoh: Soliqlar va yig'imlarni belgilash, hisoblash, to'lash hamda soliq nazorati bilan bog'liq munosabatlar asosan Soliq kodeksi bilan tartibga solinadi. 19. Realizatsiya qilingan tovarlar tannarxi foyda solig'i maqsadida qanday hisobga olinadi? A) Ustav kapitali sifatida B) Chegirilmaydigan xarajat sifatida C) Chegiriladigan xarajat sifatida D) Daromad sifatida To'g'ri javob: C) Chegiriladigan xarajat sifatida ✔ Izoh: Sotilgan tovarlar (mahsulotlar) tannarxi daromad olish bilan bevosita bog'liq xarajat bo'lib, soliq bazasini aniqlashda chegiriladi. 20. Davlat axborot tizimlarining o'zaro integratsiyasi fuqarolar uchun qanday foyda beradi? A) Fuqarolarning shaxsiy ma'lumotlarini ochiq e'lon qiladi B) Davlat xizmatlarini ko'rsatishni sekinlashtiradi C) Fuqarolardan talab qilinadigan hujjatlar sonini oshiradi D) Bir hujjatni turli idoralarga qayta-qayta topshirish zaruratini kamaytiradi To'g'ri javob: D) Bir hujjatni turli idoralarga qayta-qayta topshirish zaruratini kamaytiradi ✔ Izoh: Integratsiya tufayli idoralar ma'lumotlarni bir-biridan elektron olishadi va fuqarodan qayta hujjat talab qilinmaydi. 21. Qazib olingan foydali qazilma sotilmay, korxonaning o'zida qayta ishlansa, yer qa'ri solig'i to'lanadimi? A) Yo'q, qayta ishlangan qazilma doimo ozod B) Yo'q, faqat sotilgan qazilma soliqqa tortiladi C) Faqat eksport qilinsa to'lanadi D) Ha, soliq qazib olish fakti bo'yicha hisoblanadi To'g'ri javob: D) Ha, soliq qazib olish fakti bo'yicha hisoblanadi ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq foydali qazilma qazib olinganligi uchun to'lanadi, uning keyingi taqdiri (sotish yoki qayta ishlash) bunga ta'sir qilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 68 22. Soliq organlari tomonidan soliq to'lovchilarni risk darajasi bo'yicha guruhlash nimaga xizmat qiladi? A) Soliq imtiyozlarini bekor qilishga B) Soliq to'lovchilarni ochiq e'lon qilib jazolashga C) Nazorat tadbirlarini maqsadli va samarali rejalashtirishga D) Soliq stavkalarini guruhlar bo'yicha har xil belgilashga To'g'ri javob: C) Nazorat tadbirlarini maqsadli va samarali rejalashtirishga✔ Izoh: Risk darajasiga ko'ra guruhlash cheklangan resurslarni eng xavfli yo'nalishlarga qaratish imkonini beradi. 23. Qaysi tushum foyda solig'i bo'yicha jami daromadga kiritilmaydi? A) Tovar va xizmatlar realizatsiyasidan olingan tushum B) Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan ijara haqi C) Ta'sischilar tomonidan ustav kapitaliga kiritilgan hissa D) Bankdagi muddatli omonat bo'yicha olingan foiz ko'rinishidagi daromad To'g'ri javob: C) Ta'sischilar tomonidan ustav kapitaliga kiritilgan hissa ✔ Izoh: Ustav kapitaliga kiritilgan hissa daromad emas, balki kapital hisoblanadi, shuning uchun u foyda solig'i bazasiga kiritilmaydi. 24. QQS maqsadlarida tovarni tekinga berish qanday baholanadi? A) Soliqqa tortishdan doimo tashqarida qoladi B) Faqat foyda solig'iga ta'sir qiladi C) Realizatsiya deb e'tirof etiladi va soliqqa tortiladi D) Xayriya bo'lgani uchun soliq kodeksi tartibga solmaydi To'g'ri javob: C) Realizatsiya deb e'tirof etiladi va soliqqa tortiladi ✔ Izoh: QQS bo'yicha tovarlarni (xizmatlarni) tekinga berish, qonunda alohida istisno qilinmagan bo'lsa, realizatsiya sifatida soliqqa tortiladi. 25. Asosiy vositalarning eskirishi foyda solig'i bazasida qanday hisobga olinadi? A) Amortizatsiya ajratmalari sifatida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi B) Faqat asosiy vosita sotilganda bir martalik hisobga olinadi C) Daromadga qo'shiladi D) Hisobga olinmaydi To'g'ri javob: A) Amortizatsiya ajratmalari sifatida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi ✔ Izoh: Asosiy vositalar qiymati foydalanish muddati davomida amortizatsiya ajratmalari orqali bosqichma- bosqich chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi. 26. Davlat budjeti nima? A) Markaziy bankning oltin-valyuta zaxiralari majmui va ularni boshqarish rejasi B) Yirik korxonalarning yillik moliyaviy hisobotlari jamlangan to'plami C) Davlatning ma'lum davrdagi daromad va xarajatlari rejasi bo'lgan markazlashgan jamg'arma D) Tijorat banklarining aholi va korxonalarga bergan kreditlari portfeli To'g'ri javob: C) Davlatning ma'lum davrdagi daromad va xarajatlari rejasi bo'lgan markazlashgan ✔ jamg'arma Izoh: Davlat budjeti davlat vazifalarini moliyalashtirish uchun shakllantiriladigan daromad va xarajatlarning asosiy moliyaviy rejasidir. 27. Soliq huquqbuzarligi bo'yicha aybni isbotlash majburiyati kimning zimmasida? A) Soliq to'lovchining bankining B) Soliq to'lovchining kontragentining C) Soliq organining D) Soliq to'lovchining To'g'ri javob: C) Soliq organining ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 69 22. Soliq organlari tomonidan soliq to'lovchilarni risk darajasi bo'yicha guruhlash nimaga xizmat qiladi? A) Soliq imtiyozlarini bekor qilishga B) Soliq to'lovchilarni ochiq e'lon qilib jazolashga C) Nazorat tadbirlarini maqsadli va samarali rejalashtirishga D) Soliq stavkalarini guruhlar bo'yicha har xil belgilashga To'g'ri javob: C) Nazorat tadbirlarini maqsadli va samarali rejalashtirishga✔ Izoh: Risk darajasiga ko'ra guruhlash cheklangan resurslarni eng xavfli yo'nalishlarga qaratish imkonini beradi. 23. Qaysi tushum foyda solig'i bo'yicha jami daromadga kiritilmaydi? A) Tovar va xizmatlar realizatsiyasidan olingan tushum B) Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan ijara haqi C) Ta'sischilar tomonidan ustav kapitaliga kiritilgan hissa D) Bankdagi muddatli omonat bo'yicha olingan foiz ko'rinishidagi daromad To'g'ri javob: C) Ta'sischilar tomonidan ustav kapitaliga kiritilgan hissa ✔ Izoh: Ustav kapitaliga kiritilgan hissa daromad emas, balki kapital hisoblanadi, shuning uchun u foyda solig'i bazasiga kiritilmaydi. 24. QQS maqsadlarida tovarni tekinga berish qanday baholanadi? A) Soliqqa tortishdan doimo tashqarida qoladi B) Faqat foyda solig'iga ta'sir qiladi C) Realizatsiya deb e'tirof etiladi va soliqqa tortiladi D) Xayriya bo'lgani uchun soliq kodeksi tartibga solmaydi To'g'ri javob: C) Realizatsiya deb e'tirof etiladi va soliqqa tortiladi ✔ Izoh: QQS bo'yicha tovarlarni (xizmatlarni) tekinga berish, qonunda alohida istisno qilinmagan bo'lsa, realizatsiya sifatida soliqqa tortiladi. 25. Asosiy vositalarning eskirishi foyda solig'i bazasida qanday hisobga olinadi? A) Amortizatsiya ajratmalari sifatida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi B) Faqat asosiy vosita sotilganda bir martalik hisobga olinadi C) Daromadga qo'shiladi D) Hisobga olinmaydi To'g'ri javob: A) Amortizatsiya ajratmalari sifatida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi ✔ Izoh: Asosiy vositalar qiymati foydalanish muddati davomida amortizatsiya ajratmalari orqali bosqichma- bosqich chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi. 26. Davlat budjeti nima? A) Markaziy bankning oltin-valyuta zaxiralari majmui va ularni boshqarish rejasi B) Yirik korxonalarning yillik moliyaviy hisobotlari jamlangan to'plami C) Davlatning ma'lum davrdagi daromad va xarajatlari rejasi bo'lgan markazlashgan jamg'arma D) Tijorat banklarining aholi va korxonalarga bergan kreditlari portfeli To'g'ri javob: C) Davlatning ma'lum davrdagi daromad va xarajatlari rejasi bo'lgan markazlashgan ✔ jamg'arma Izoh: Davlat budjeti davlat vazifalarini moliyalashtirish uchun shakllantiriladigan daromad va xarajatlarning asosiy moliyaviy rejasidir. 27. Soliq huquqbuzarligi bo'yicha aybni isbotlash majburiyati kimning zimmasida? A) Soliq to'lovchining bankining B) Soliq to'lovchining kontragentining C) Soliq organining D) Soliq to'lovchining To'g'ri javob: C) Soliq organining ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 69 22. Soliq organlari tomonidan soliq to'lovchilarni risk darajasi bo'yicha guruhlash nimaga xizmat qiladi? A) Soliq imtiyozlarini bekor qilishga B) Soliq to'lovchilarni ochiq e'lon qilib jazolashga C) Nazorat tadbirlarini maqsadli va samarali rejalashtirishga D) Soliq stavkalarini guruhlar bo'yicha har xil belgilashga To'g'ri javob: C) Nazorat tadbirlarini maqsadli va samarali rejalashtirishga✔ Izoh: Risk darajasiga ko'ra guruhlash cheklangan resurslarni eng xavfli yo'nalishlarga qaratish imkonini beradi. 23. Qaysi tushum foyda solig'i bo'yicha jami daromadga kiritilmaydi? A) Tovar va xizmatlar realizatsiyasidan olingan tushum B) Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan ijara haqi C) Ta'sischilar tomonidan ustav kapitaliga kiritilgan hissa D) Bankdagi muddatli omonat bo'yicha olingan foiz ko'rinishidagi daromad To'g'ri javob: C) Ta'sischilar tomonidan ustav kapitaliga kiritilgan hissa ✔ Izoh: Ustav kapitaliga kiritilgan hissa daromad emas, balki kapital hisoblanadi, shuning uchun u foyda solig'i bazasiga kiritilmaydi. 24. QQS maqsadlarida tovarni tekinga berish qanday baholanadi? A) Soliqqa tortishdan doimo tashqarida qoladi B) Faqat foyda solig'iga ta'sir qiladi C) Realizatsiya deb e'tirof etiladi va soliqqa tortiladi D) Xayriya bo'lgani uchun soliq kodeksi tartibga solmaydi To'g'ri javob: C) Realizatsiya deb e'tirof etiladi va soliqqa tortiladi ✔ Izoh: QQS bo'yicha tovarlarni (xizmatlarni) tekinga berish, qonunda alohida istisno qilinmagan bo'lsa, realizatsiya sifatida soliqqa tortiladi. 25. Asosiy vositalarning eskirishi foyda solig'i bazasida qanday hisobga olinadi? A) Amortizatsiya ajratmalari sifatida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi B) Faqat asosiy vosita sotilganda bir martalik hisobga olinadi C) Daromadga qo'shiladi D) Hisobga olinmaydi To'g'ri javob: A) Amortizatsiya ajratmalari sifatida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi ✔ Izoh: Asosiy vositalar qiymati foydalanish muddati davomida amortizatsiya ajratmalari orqali bosqichma- bosqich chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi. 26. Davlat budjeti nima? A) Markaziy bankning oltin-valyuta zaxiralari majmui va ularni boshqarish rejasi B) Yirik korxonalarning yillik moliyaviy hisobotlari jamlangan to'plami C) Davlatning ma'lum davrdagi daromad va xarajatlari rejasi bo'lgan markazlashgan jamg'arma D) Tijorat banklarining aholi va korxonalarga bergan kreditlari portfeli To'g'ri javob: C) Davlatning ma'lum davrdagi daromad va xarajatlari rejasi bo'lgan markazlashgan ✔ jamg'arma Izoh: Davlat budjeti davlat vazifalarini moliyalashtirish uchun shakllantiriladigan daromad va xarajatlarning asosiy moliyaviy rejasidir. 27. Soliq huquqbuzarligi bo'yicha aybni isbotlash majburiyati kimning zimmasida? A) Soliq to'lovchining bankining B) Soliq to'lovchining kontragentining C) Soliq organining D) Soliq to'lovchining To'g'ri javob: C) Soliq organining ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 69 Izoh: Aybsizlik prezumpsiyasi tufayli huquqbuzarlik faktini va shaxsning aybini isbotlash soliq organi zimmasida. 28. Javobgarlikni og'irlashtiruvchi qonunning orqaga qaytish kuchi bormi? A) Ha, har doim orqaga qaytadi B) Yo'q, ahvolni og'irlashtiruvchi qonun orqaga qaytmaydi C) Faqat yuridik shaxslarga nisbatan qaytadi D) Faqat soliq organi qaroriga ko'ra qaytadi To'g'ri javob: B) Yo'q, ahvolni og'irlashtiruvchi qonun orqaga qaytmaydi✔ Izoh: Javobgarlikni belgilovchi yoki kuchaytiruvchi qonunlar orqaga qaytish kuchiga ega emas — bu umumiy huquqiy tamoyil. 29. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi umumbelgilangan soliqlarga ixtiyoriy o'tishi mumkinmi? A) Ha, qonunda belgilangan tartibda ixtiyoriy o'tishi mumkin B) Faqat korxona tugatilayotgan va tugatish balansi tuzilganda C) Faqat sud qarori bilan, soliq organining da'vosi asosida D) Yo'q, hech qachon va hech qanday holatda o'tishi mumkin emas To'g'ri javob: A) Ha, qonunda belgilangan tartibda ixtiyoriy o'tishi mumkin ✔ Izoh: Kichik biznes subyekti, masalan QQS to'lovchilari bilan ishlash uchun, umumbelgilangan soliqlarni to'lashga ixtiyoriy ravishda o'tishi mumkin. 30. Soliq agenti soliqni ushlab qolib, budjetga o'tkazmasa, nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi xodim javobgar bo'ladi B) U qonunchilikda belgilangan javobgarlikka tortiladi C) Hech qanday oqibat bo'lmaydi D) Soliq avtomatik kechiriladi To'g'ri javob: B) U qonunchilikda belgilangan javobgarlikka tortiladi ✔ Izoh: Ushlab qolingan soliqni budjetga o'tkazmaslik soliq agentining huquqbuzarligi bo'lib, javobgarlikka va undirishga olib keladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 70 Izoh: Aybsizlik prezumpsiyasi tufayli huquqbuzarlik faktini va shaxsning aybini isbotlash soliq organi zimmasida. 28. Javobgarlikni og'irlashtiruvchi qonunning orqaga qaytish kuchi bormi? A) Ha, har doim orqaga qaytadi B) Yo'q, ahvolni og'irlashtiruvchi qonun orqaga qaytmaydi C) Faqat yuridik shaxslarga nisbatan qaytadi D) Faqat soliq organi qaroriga ko'ra qaytadi To'g'ri javob: B) Yo'q, ahvolni og'irlashtiruvchi qonun orqaga qaytmaydi✔ Izoh: Javobgarlikni belgilovchi yoki kuchaytiruvchi qonunlar orqaga qaytish kuchiga ega emas — bu umumiy huquqiy tamoyil. 29. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi umumbelgilangan soliqlarga ixtiyoriy o'tishi mumkinmi? A) Ha, qonunda belgilangan tartibda ixtiyoriy o'tishi mumkin B) Faqat korxona tugatilayotgan va tugatish balansi tuzilganda C) Faqat sud qarori bilan, soliq organining da'vosi asosida D) Yo'q, hech qachon va hech qanday holatda o'tishi mumkin emas To'g'ri javob: A) Ha, qonunda belgilangan tartibda ixtiyoriy o'tishi mumkin ✔ Izoh: Kichik biznes subyekti, masalan QQS to'lovchilari bilan ishlash uchun, umumbelgilangan soliqlarni to'lashga ixtiyoriy ravishda o'tishi mumkin. 30. Soliq agenti soliqni ushlab qolib, budjetga o'tkazmasa, nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi xodim javobgar bo'ladi B) U qonunchilikda belgilangan javobgarlikka tortiladi C) Hech qanday oqibat bo'lmaydi D) Soliq avtomatik kechiriladi To'g'ri javob: B) U qonunchilikda belgilangan javobgarlikka tortiladi ✔ Izoh: Ushlab qolingan soliqni budjetga o'tkazmaslik soliq agentining huquqbuzarligi bo'lib, javobgarlikka va undirishga olib keladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 70 Izoh: Aybsizlik prezumpsiyasi tufayli huquqbuzarlik faktini va shaxsning aybini isbotlash soliq organi zimmasida. 28. Javobgarlikni og'irlashtiruvchi qonunning orqaga qaytish kuchi bormi? A) Ha, har doim orqaga qaytadi B) Yo'q, ahvolni og'irlashtiruvchi qonun orqaga qaytmaydi C) Faqat yuridik shaxslarga nisbatan qaytadi D) Faqat soliq organi qaroriga ko'ra qaytadi To'g'ri javob: B) Yo'q, ahvolni og'irlashtiruvchi qonun orqaga qaytmaydi✔ Izoh: Javobgarlikni belgilovchi yoki kuchaytiruvchi qonunlar orqaga qaytish kuchiga ega emas — bu umumiy huquqiy tamoyil. 29. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi umumbelgilangan soliqlarga ixtiyoriy o'tishi mumkinmi? A) Ha, qonunda belgilangan tartibda ixtiyoriy o'tishi mumkin B) Faqat korxona tugatilayotgan va tugatish balansi tuzilganda C) Faqat sud qarori bilan, soliq organining da'vosi asosida D) Yo'q, hech qachon va hech qanday holatda o'tishi mumkin emas To'g'ri javob: A) Ha, qonunda belgilangan tartibda ixtiyoriy o'tishi mumkin ✔ Izoh: Kichik biznes subyekti, masalan QQS to'lovchilari bilan ishlash uchun, umumbelgilangan soliqlarni to'lashga ixtiyoriy ravishda o'tishi mumkin. 30. Soliq agenti soliqni ushlab qolib, budjetga o'tkazmasa, nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi xodim javobgar bo'ladi B) U qonunchilikda belgilangan javobgarlikka tortiladi C) Hech qanday oqibat bo'lmaydi D) Soliq avtomatik kechiriladi To'g'ri javob: B) U qonunchilikda belgilangan javobgarlikka tortiladi ✔ Izoh: Ushlab qolingan soliqni budjetga o'tkazmaslik soliq agentining huquqbuzarligi bo'lib, javobgarlikka va undirishga olib keladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 70 12-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Voyaga yetmagan shaxsga tegishli mol-mulk bo'yicha soliq majburiyatini kim bajaradi? A) Uning qonuniy vakili (ota-onasi yoki vasiysi) B) Mahalla fuqarolar yig'ini C) Mulk joylashgan tumandagi hokimlik D) Bu mulk bo'yicha soliq hech qachon to'lanmaydi To'g'ri javob: A) Uning qonuniy vakili (ota-onasi yoki vasiysi)✔ Izoh: Muomalaga layoqatsiz yoki voyaga yetmagan shaxslarning soliq majburiyatlari ularning qonuniy vakillari tomonidan bajariladi. 2. Aniqlashtirilgan soliq hisoboti qachon topshiriladi? A) Avval topshirilgan hisobotda xato yoki noto'liq ma'lumot aniqlanganda B) Faqat soliq to'lovchiga berilgan soliq imtiyozining amal qilish muddati tugaganda C) Faqat korxona tugatilayotganda va tugatish balansi tuzilganda D) Har bir soliq hisoboti bilan birga, xato bo'lmasa ham, majburiy ravishda To'g'ri javob: A) Avval topshirilgan hisobotda xato yoki noto'liq ma'lumot aniqlanganda ✔ Izoh: Soliq to'lovchi avval topshirgan hisobotida soliq summasiga ta'sir qiluvchi xato yoki noto'liqlikni aniqlasa, aniqlashtirilgan hisobot topshiradi. 3. Xalqaro savdoda QQS bo'yicha «borish mamlakati» tamoyili nimani anglatadi? A) Tovar ishlab chiqarilgan mamlakatda QQS undirilishini B) Tovar iste'mol qilinadigan mamlakatda QQS undirilishini C) QQS faqat tranzit mamlakatda undirilishini D) QQS ikki mamlakatda ham to'liq undirilishini To'g'ri javob: B) Tovar iste'mol qilinadigan mamlakatda QQS undirilishini ✔ Izoh: Borish mamlakati tamoyiliga ko'ra eksport QQSdan xalos qilinadi, import esa soliqqa tortiladi; natijada soliq iste'mol mamlakatida qoladi. 4. Tekshiruv paytida soliq to'lovchi hujjatlarni taqdim etishdan bosh tortsa, bu nimaga olib kelishi mumkin? A) Tekshiruvning o'z-o'zidan va oqibatsiz bekor qilinishiga B) Soliq to'lovchiga qo'shimcha soliq imtiyozi berilishiga C) Javobgarlikka va soliqning mavjud ma'lumotlar asosida hisoblanishiga D) Soliq stavkasining keyingi davr uchun avtomatik pasayishiga To'g'ri javob: C) Javobgarlikka va soliqning mavjud ma'lumotlar asosida hisoblanishiga ✔ Izoh: Hujjatlarni taqdim etmaslik huquqbuzarlik hisoblanadi, soliq organi esa soliqni mavjud ma'lumotlar asosida hisoblashi mumkin. 5. Davlat xizmatchisining ijtimoiy tarmoqlardagi xatti-harakatiga qanday talab qo'yiladi? A) Xizmat sirlarini oshkor qilmaslik va organ obro'siga putur yetkazmaslik B) Xizmat hujjatlarini nusxalab, ijtimoiy tarmoqlarga erkin joylashtirish C) Ijtimoiy tarmoqlarda xizmatchiga hech qanday talab qo'yilmasligi D) Fuqarolar haqida haqoratli va kamsituvchi fikrlarni erkin yozish To'g'ri javob: A) Xizmat sirlarini oshkor qilmaslik va organ obro'siga putur yetkazmaslik ✔ Izoh: Ijtimoiy tarmoqlarda ham xizmatchi xizmat ma'lumotlarini sir saqlashi va organ obro'siga zarar yetkazmasligi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 71 12-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Voyaga yetmagan shaxsga tegishli mol-mulk bo'yicha soliq majburiyatini kim bajaradi? A) Uning qonuniy vakili (ota-onasi yoki vasiysi) B) Mahalla fuqarolar yig'ini C) Mulk joylashgan tumandagi hokimlik D) Bu mulk bo'yicha soliq hech qachon to'lanmaydi To'g'ri javob: A) Uning qonuniy vakili (ota-onasi yoki vasiysi)✔ Izoh: Muomalaga layoqatsiz yoki voyaga yetmagan shaxslarning soliq majburiyatlari ularning qonuniy vakillari tomonidan bajariladi. 2. Aniqlashtirilgan soliq hisoboti qachon topshiriladi? A) Avval topshirilgan hisobotda xato yoki noto'liq ma'lumot aniqlanganda B) Faqat soliq to'lovchiga berilgan soliq imtiyozining amal qilish muddati tugaganda C) Faqat korxona tugatilayotganda va tugatish balansi tuzilganda D) Har bir soliq hisoboti bilan birga, xato bo'lmasa ham, majburiy ravishda To'g'ri javob: A) Avval topshirilgan hisobotda xato yoki noto'liq ma'lumot aniqlanganda ✔ Izoh: Soliq to'lovchi avval topshirgan hisobotida soliq summasiga ta'sir qiluvchi xato yoki noto'liqlikni aniqlasa, aniqlashtirilgan hisobot topshiradi. 3. Xalqaro savdoda QQS bo'yicha «borish mamlakati» tamoyili nimani anglatadi? A) Tovar ishlab chiqarilgan mamlakatda QQS undirilishini B) Tovar iste'mol qilinadigan mamlakatda QQS undirilishini C) QQS faqat tranzit mamlakatda undirilishini D) QQS ikki mamlakatda ham to'liq undirilishini To'g'ri javob: B) Tovar iste'mol qilinadigan mamlakatda QQS undirilishini ✔ Izoh: Borish mamlakati tamoyiliga ko'ra eksport QQSdan xalos qilinadi, import esa soliqqa tortiladi; natijada soliq iste'mol mamlakatida qoladi. 4. Tekshiruv paytida soliq to'lovchi hujjatlarni taqdim etishdan bosh tortsa, bu nimaga olib kelishi mumkin? A) Tekshiruvning o'z-o'zidan va oqibatsiz bekor qilinishiga B) Soliq to'lovchiga qo'shimcha soliq imtiyozi berilishiga C) Javobgarlikka va soliqning mavjud ma'lumotlar asosida hisoblanishiga D) Soliq stavkasining keyingi davr uchun avtomatik pasayishiga To'g'ri javob: C) Javobgarlikka va soliqning mavjud ma'lumotlar asosida hisoblanishiga ✔ Izoh: Hujjatlarni taqdim etmaslik huquqbuzarlik hisoblanadi, soliq organi esa soliqni mavjud ma'lumotlar asosida hisoblashi mumkin. 5. Davlat xizmatchisining ijtimoiy tarmoqlardagi xatti-harakatiga qanday talab qo'yiladi? A) Xizmat sirlarini oshkor qilmaslik va organ obro'siga putur yetkazmaslik B) Xizmat hujjatlarini nusxalab, ijtimoiy tarmoqlarga erkin joylashtirish C) Ijtimoiy tarmoqlarda xizmatchiga hech qanday talab qo'yilmasligi D) Fuqarolar haqida haqoratli va kamsituvchi fikrlarni erkin yozish To'g'ri javob: A) Xizmat sirlarini oshkor qilmaslik va organ obro'siga putur yetkazmaslik ✔ Izoh: Ijtimoiy tarmoqlarda ham xizmatchi xizmat ma'lumotlarini sir saqlashi va organ obro'siga zarar yetkazmasligi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 71 12-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Voyaga yetmagan shaxsga tegishli mol-mulk bo'yicha soliq majburiyatini kim bajaradi? A) Uning qonuniy vakili (ota-onasi yoki vasiysi) B) Mahalla fuqarolar yig'ini C) Mulk joylashgan tumandagi hokimlik D) Bu mulk bo'yicha soliq hech qachon to'lanmaydi To'g'ri javob: A) Uning qonuniy vakili (ota-onasi yoki vasiysi)✔ Izoh: Muomalaga layoqatsiz yoki voyaga yetmagan shaxslarning soliq majburiyatlari ularning qonuniy vakillari tomonidan bajariladi. 2. Aniqlashtirilgan soliq hisoboti qachon topshiriladi? A) Avval topshirilgan hisobotda xato yoki noto'liq ma'lumot aniqlanganda B) Faqat soliq to'lovchiga berilgan soliq imtiyozining amal qilish muddati tugaganda C) Faqat korxona tugatilayotganda va tugatish balansi tuzilganda D) Har bir soliq hisoboti bilan birga, xato bo'lmasa ham, majburiy ravishda To'g'ri javob: A) Avval topshirilgan hisobotda xato yoki noto'liq ma'lumot aniqlanganda ✔ Izoh: Soliq to'lovchi avval topshirgan hisobotida soliq summasiga ta'sir qiluvchi xato yoki noto'liqlikni aniqlasa, aniqlashtirilgan hisobot topshiradi. 3. Xalqaro savdoda QQS bo'yicha «borish mamlakati» tamoyili nimani anglatadi? A) Tovar ishlab chiqarilgan mamlakatda QQS undirilishini B) Tovar iste'mol qilinadigan mamlakatda QQS undirilishini C) QQS faqat tranzit mamlakatda undirilishini D) QQS ikki mamlakatda ham to'liq undirilishini To'g'ri javob: B) Tovar iste'mol qilinadigan mamlakatda QQS undirilishini ✔ Izoh: Borish mamlakati tamoyiliga ko'ra eksport QQSdan xalos qilinadi, import esa soliqqa tortiladi; natijada soliq iste'mol mamlakatida qoladi. 4. Tekshiruv paytida soliq to'lovchi hujjatlarni taqdim etishdan bosh tortsa, bu nimaga olib kelishi mumkin? A) Tekshiruvning o'z-o'zidan va oqibatsiz bekor qilinishiga B) Soliq to'lovchiga qo'shimcha soliq imtiyozi berilishiga C) Javobgarlikka va soliqning mavjud ma'lumotlar asosida hisoblanishiga D) Soliq stavkasining keyingi davr uchun avtomatik pasayishiga To'g'ri javob: C) Javobgarlikka va soliqning mavjud ma'lumotlar asosida hisoblanishiga ✔ Izoh: Hujjatlarni taqdim etmaslik huquqbuzarlik hisoblanadi, soliq organi esa soliqni mavjud ma'lumotlar asosida hisoblashi mumkin. 5. Davlat xizmatchisining ijtimoiy tarmoqlardagi xatti-harakatiga qanday talab qo'yiladi? A) Xizmat sirlarini oshkor qilmaslik va organ obro'siga putur yetkazmaslik B) Xizmat hujjatlarini nusxalab, ijtimoiy tarmoqlarga erkin joylashtirish C) Ijtimoiy tarmoqlarda xizmatchiga hech qanday talab qo'yilmasligi D) Fuqarolar haqida haqoratli va kamsituvchi fikrlarni erkin yozish To'g'ri javob: A) Xizmat sirlarini oshkor qilmaslik va organ obro'siga putur yetkazmaslik ✔ Izoh: Ijtimoiy tarmoqlarda ham xizmatchi xizmat ma'lumotlarini sir saqlashi va organ obro'siga zarar yetkazmasligi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 71 6. Bitta tovar zanjiri bo'ylab ishlab chiqaruvchi, ulgurji va chakana sotuvchi QQS to'laydi. Budjetga tushgan jami QQS nimaga mos keladi? A) Yakuniy iste'molchiga sotilgan narxdan hisoblangan QQSga B) Faqat ishlab chiqaruvchi to'lagan QQSga C) Faqat chakana sotuvchining foydasiga D) Har bir bosqichdagi to'liq narxdan olingan QQS yig'indisiga To'g'ri javob: A) Yakuniy iste'molchiga sotilgan narxdan hisoblangan QQSga✔ Izoh: Har bir bosqichda faqat qo'shilgan qiymatga soliq to'langani uchun jami tushum yakuniy sotuv narxidan hisoblangan QQSga teng bo'ladi. 7. Navbatdan tashqari (rejadan tashqari) tekshiruv qachon o'tkazilishi mumkin? A) Tekshiruvchining xohishiga ko'ra istalgan vaqtda B) Faqat bayram kunlarida C) Qonunda belgilangan alohida asoslar mavjud bo'lganda D) Hech qachon o'tkazilmaydi To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan alohida asoslar mavjud bo'lganda ✔ Izoh: Rejadan tashqari tekshiruvlar faqat qonunchilikda aniq belgilangan asoslar mavjud bo'lgandagina o'tkaziladi. 8. Ish beruvchi xodimning ish bilan bog'liq kasbiy malakasini oshirish kursi uchun to'lov qilsa, bu odatda qanday baholanadi? A) Ish beruvchi manfaatida qilingan xarajat sifatida, qonunda belgilangan tartibda B) Xodimning ijara daromadi sifatida umumiy tartibda soliqqa tortiladi C) Xodimning mulkiy daromadi sifatida, to'lov summasining ikki baravarida D) Albatta xodimning dividendi sifatida to'lov manbaida soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Ish beruvchi manfaatida qilingan xarajat sifatida, qonunda belgilangan tartibda ✔ Izoh: Ish beruvchi ehtiyojlari uchun xodimni o'qitish xarajatlari ish beruvchining manfaatiga qaratilgan bo'lib, qonunda belgilangan tartibda baholanadi. 9. Jismoniy shaxs deklaratsiyani qanday usulda topshirishi mumkin? A) Faqat soliq organiga telefon qo'ng'irog'i qilib, og'zaki xabar berish orqali B) Elektron shaklda, jumladan soliq organining shaxsiy kabineti orqali C) Faqat ijtimoiy tarmoqlarda va ommaviy axborot vositalarida e'lon qilish orqali D) Faqat ish beruvchisiga og'zaki aytish va uning tasdig'i orqali To'g'ri javob: B) Elektron shaklda, jumladan soliq organining shaxsiy kabineti orqali ✔ Izoh: Jismoniy shaxslar jami yillik daromad deklaratsiyasini soliq organlarining elektron xizmatlari, shu jumladan shaxsiy kabinet orqali topshirishi mumkin. 10. Ish yoki xizmat uchun oldindan to'lov olinsa, QQS majburiyati masalasi qanday hal etiladi? A) Oldindan to'lov bo'yicha hech qachon QQS hisoblanmaydi B) Soliq to'lovchi o'zi xohlagan paytda, o'z qaroriga ko'ra hisoblaydi C) Faqat sud qarori bilan, soliq organining da'vosi asosida hisoblanadi D) Soliq kodeksida belgilangan aylanma sanasi qoidalariga muvofiq aniqlanadi To'g'ri javob: D) Soliq kodeksida belgilangan aylanma sanasi qoidalariga muvofiq aniqlanadi ✔ Izoh: Oldindan to'lov bo'yicha QQS hisoblash vaqti erkin tanlanmaydi, u Soliq kodeksidagi aylanmani amalga oshirish sanasini belgilovchi qoidalarga bo'ysunadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 72 6. Bitta tovar zanjiri bo'ylab ishlab chiqaruvchi, ulgurji va chakana sotuvchi QQS to'laydi. Budjetga tushgan jami QQS nimaga mos keladi? A) Yakuniy iste'molchiga sotilgan narxdan hisoblangan QQSga B) Faqat ishlab chiqaruvchi to'lagan QQSga C) Faqat chakana sotuvchining foydasiga D) Har bir bosqichdagi to'liq narxdan olingan QQS yig'indisiga To'g'ri javob: A) Yakuniy iste'molchiga sotilgan narxdan hisoblangan QQSga✔ Izoh: Har bir bosqichda faqat qo'shilgan qiymatga soliq to'langani uchun jami tushum yakuniy sotuv narxidan hisoblangan QQSga teng bo'ladi. 7. Navbatdan tashqari (rejadan tashqari) tekshiruv qachon o'tkazilishi mumkin? A) Tekshiruvchining xohishiga ko'ra istalgan vaqtda B) Faqat bayram kunlarida C) Qonunda belgilangan alohida asoslar mavjud bo'lganda D) Hech qachon o'tkazilmaydi To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan alohida asoslar mavjud bo'lganda ✔ Izoh: Rejadan tashqari tekshiruvlar faqat qonunchilikda aniq belgilangan asoslar mavjud bo'lgandagina o'tkaziladi. 8. Ish beruvchi xodimning ish bilan bog'liq kasbiy malakasini oshirish kursi uchun to'lov qilsa, bu odatda qanday baholanadi? A) Ish beruvchi manfaatida qilingan xarajat sifatida, qonunda belgilangan tartibda B) Xodimning ijara daromadi sifatida umumiy tartibda soliqqa tortiladi C) Xodimning mulkiy daromadi sifatida, to'lov summasining ikki baravarida D) Albatta xodimning dividendi sifatida to'lov manbaida soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Ish beruvchi manfaatida qilingan xarajat sifatida, qonunda belgilangan tartibda ✔ Izoh: Ish beruvchi ehtiyojlari uchun xodimni o'qitish xarajatlari ish beruvchining manfaatiga qaratilgan bo'lib, qonunda belgilangan tartibda baholanadi. 9. Jismoniy shaxs deklaratsiyani qanday usulda topshirishi mumkin? A) Faqat soliq organiga telefon qo'ng'irog'i qilib, og'zaki xabar berish orqali B) Elektron shaklda, jumladan soliq organining shaxsiy kabineti orqali C) Faqat ijtimoiy tarmoqlarda va ommaviy axborot vositalarida e'lon qilish orqali D) Faqat ish beruvchisiga og'zaki aytish va uning tasdig'i orqali To'g'ri javob: B) Elektron shaklda, jumladan soliq organining shaxsiy kabineti orqali ✔ Izoh: Jismoniy shaxslar jami yillik daromad deklaratsiyasini soliq organlarining elektron xizmatlari, shu jumladan shaxsiy kabinet orqali topshirishi mumkin. 10. Ish yoki xizmat uchun oldindan to'lov olinsa, QQS majburiyati masalasi qanday hal etiladi? A) Oldindan to'lov bo'yicha hech qachon QQS hisoblanmaydi B) Soliq to'lovchi o'zi xohlagan paytda, o'z qaroriga ko'ra hisoblaydi C) Faqat sud qarori bilan, soliq organining da'vosi asosida hisoblanadi D) Soliq kodeksida belgilangan aylanma sanasi qoidalariga muvofiq aniqlanadi To'g'ri javob: D) Soliq kodeksida belgilangan aylanma sanasi qoidalariga muvofiq aniqlanadi ✔ Izoh: Oldindan to'lov bo'yicha QQS hisoblash vaqti erkin tanlanmaydi, u Soliq kodeksidagi aylanmani amalga oshirish sanasini belgilovchi qoidalarga bo'ysunadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 72 6. Bitta tovar zanjiri bo'ylab ishlab chiqaruvchi, ulgurji va chakana sotuvchi QQS to'laydi. Budjetga tushgan jami QQS nimaga mos keladi? A) Yakuniy iste'molchiga sotilgan narxdan hisoblangan QQSga B) Faqat ishlab chiqaruvchi to'lagan QQSga C) Faqat chakana sotuvchining foydasiga D) Har bir bosqichdagi to'liq narxdan olingan QQS yig'indisiga To'g'ri javob: A) Yakuniy iste'molchiga sotilgan narxdan hisoblangan QQSga✔ Izoh: Har bir bosqichda faqat qo'shilgan qiymatga soliq to'langani uchun jami tushum yakuniy sotuv narxidan hisoblangan QQSga teng bo'ladi. 7. Navbatdan tashqari (rejadan tashqari) tekshiruv qachon o'tkazilishi mumkin? A) Tekshiruvchining xohishiga ko'ra istalgan vaqtda B) Faqat bayram kunlarida C) Qonunda belgilangan alohida asoslar mavjud bo'lganda D) Hech qachon o'tkazilmaydi To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan alohida asoslar mavjud bo'lganda ✔ Izoh: Rejadan tashqari tekshiruvlar faqat qonunchilikda aniq belgilangan asoslar mavjud bo'lgandagina o'tkaziladi. 8. Ish beruvchi xodimning ish bilan bog'liq kasbiy malakasini oshirish kursi uchun to'lov qilsa, bu odatda qanday baholanadi? A) Ish beruvchi manfaatida qilingan xarajat sifatida, qonunda belgilangan tartibda B) Xodimning ijara daromadi sifatida umumiy tartibda soliqqa tortiladi C) Xodimning mulkiy daromadi sifatida, to'lov summasining ikki baravarida D) Albatta xodimning dividendi sifatida to'lov manbaida soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Ish beruvchi manfaatida qilingan xarajat sifatida, qonunda belgilangan tartibda ✔ Izoh: Ish beruvchi ehtiyojlari uchun xodimni o'qitish xarajatlari ish beruvchining manfaatiga qaratilgan bo'lib, qonunda belgilangan tartibda baholanadi. 9. Jismoniy shaxs deklaratsiyani qanday usulda topshirishi mumkin? A) Faqat soliq organiga telefon qo'ng'irog'i qilib, og'zaki xabar berish orqali B) Elektron shaklda, jumladan soliq organining shaxsiy kabineti orqali C) Faqat ijtimoiy tarmoqlarda va ommaviy axborot vositalarida e'lon qilish orqali D) Faqat ish beruvchisiga og'zaki aytish va uning tasdig'i orqali To'g'ri javob: B) Elektron shaklda, jumladan soliq organining shaxsiy kabineti orqali ✔ Izoh: Jismoniy shaxslar jami yillik daromad deklaratsiyasini soliq organlarining elektron xizmatlari, shu jumladan shaxsiy kabinet orqali topshirishi mumkin. 10. Ish yoki xizmat uchun oldindan to'lov olinsa, QQS majburiyati masalasi qanday hal etiladi? A) Oldindan to'lov bo'yicha hech qachon QQS hisoblanmaydi B) Soliq to'lovchi o'zi xohlagan paytda, o'z qaroriga ko'ra hisoblaydi C) Faqat sud qarori bilan, soliq organining da'vosi asosida hisoblanadi D) Soliq kodeksida belgilangan aylanma sanasi qoidalariga muvofiq aniqlanadi To'g'ri javob: D) Soliq kodeksida belgilangan aylanma sanasi qoidalariga muvofiq aniqlanadi ✔ Izoh: Oldindan to'lov bo'yicha QQS hisoblash vaqti erkin tanlanmaydi, u Soliq kodeksidagi aylanmani amalga oshirish sanasini belgilovchi qoidalarga bo'ysunadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 72 11. Davlat xizmatchisi o'z lavozimidan foydalanib qarindoshining ishini tezlashtirsa, bu nima? A) Qonunda nazarda tutilgan xizmat imtiyozi B) Xizmat samaradorligini oshirish usuli C) Manfaatlar to'qnashuvi va mansabni suiiste'mol qilish D) Qarindoshlik burchini halol ado etish To'g'ri javob: C) Manfaatlar to'qnashuvi va mansabni suiiste'mol qilish✔ Izoh: Lavozimdan qarindosh manfaati uchun foydalanish xolislikni buzadi va mansabni suiiste'mol qilish hisoblanadi. 12. Xodimga qonunda belgilangan miqdor doirasida beriladigan moddiy yordam daromad solig'iga nisbatan qanday? A) Mol-mulk solig'i sifatida undiriladi B) Belgilangan miqdor doirasida soliqdan ozod qilinadi C) Dividend sifatida soliqqa tortiladi D) Har qanday miqdorda to'liq soliqqa tortiladi To'g'ri javob: B) Belgilangan miqdor doirasida soliqdan ozod qilinadi ✔ Izoh: Moddiy yordam Soliq kodeksida belgilangan miqdor va shartlar doirasida daromad solig'idan ozod qilinadi, undan ortig'i esa soliqqa tortiladi. 13. Jismoniy shaxsning soliq ma'lumotlari bilan tanishishning qulay elektron vositasi qaysi? A) Bank plastik kartasi orqasidagi yozuv va kartaning amal qilish muddati B) Uy telefoni ma'lumotnomasi va shahar telefon kodlari ro'yxati C) Soliq organining jismoniy shaxslar uchun shaxsiy kabineti D) Yakka tadbirkor sifatida davlat ro'yxatidan o'tganlik guvohnomasi To'g'ri javob: C) Soliq organining jismoniy shaxslar uchun shaxsiy kabineti ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet orqali jismoniy shaxs o'z daromadlari, hisoblangan soliqlar, qarzlar va xabarnomalarni ko'rishi mumkin. 14. Hisobot o'z vaqtida topshirilgan, lekin soliq to'lanmagan bo'lsa, qanday holat yuzaga keladi? A) Soliq qarzi vujudga keladi va penya hisoblanadi B) Soliq to'lovchiga intizomi uchun mukofot beriladi C) Soliq qarzi avtomatik ravishda kechiriladi D) Topshirilgan hisobot bekor qilinadi va qaytariladi To'g'ri javob: A) Soliq qarzi vujudga keladi va penya hisoblanadi ✔ Izoh: Hisobotni topshirish soliqni to'lash majburiyatini almashtirmaydi; to'lanmagan summa soliq qarzi hisoblanib, unga penya hisoblanadi. 15. Chet el fuqarosi O'zbekistonda daromad olsa, soliq to'lovchi bo'ladimi? A) Faqat O'zbekiston fuqaroligini olgandan va doimiy ro'yxatga qo'yilgandan keyin B) Yo'q, chet el fuqarolari O'zbekistonda hech qanday holatda soliq to'lamaydi C) Ha, O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadi bo'yicha soliq to'lovchi bo'ladi D) Yo'q, faqat o'zi fuqarosi bo'lgan davlatda o'sha davlat qonunlari bo'yicha soliq to'laydi To'g'ri javob: C) Ha, O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadi bo'yicha soliq to'lovchi ✔ bo'ladi Izoh: Norezident jismoniy shaxslar ham O'zbekiston Respublikasidagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha soliq to'lovchi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 73 11. Davlat xizmatchisi o'z lavozimidan foydalanib qarindoshining ishini tezlashtirsa, bu nima? A) Qonunda nazarda tutilgan xizmat imtiyozi B) Xizmat samaradorligini oshirish usuli C) Manfaatlar to'qnashuvi va mansabni suiiste'mol qilish D) Qarindoshlik burchini halol ado etish To'g'ri javob: C) Manfaatlar to'qnashuvi va mansabni suiiste'mol qilish✔ Izoh: Lavozimdan qarindosh manfaati uchun foydalanish xolislikni buzadi va mansabni suiiste'mol qilish hisoblanadi. 12. Xodimga qonunda belgilangan miqdor doirasida beriladigan moddiy yordam daromad solig'iga nisbatan qanday? A) Mol-mulk solig'i sifatida undiriladi B) Belgilangan miqdor doirasida soliqdan ozod qilinadi C) Dividend sifatida soliqqa tortiladi D) Har qanday miqdorda to'liq soliqqa tortiladi To'g'ri javob: B) Belgilangan miqdor doirasida soliqdan ozod qilinadi ✔ Izoh: Moddiy yordam Soliq kodeksida belgilangan miqdor va shartlar doirasida daromad solig'idan ozod qilinadi, undan ortig'i esa soliqqa tortiladi. 13. Jismoniy shaxsning soliq ma'lumotlari bilan tanishishning qulay elektron vositasi qaysi? A) Bank plastik kartasi orqasidagi yozuv va kartaning amal qilish muddati B) Uy telefoni ma'lumotnomasi va shahar telefon kodlari ro'yxati C) Soliq organining jismoniy shaxslar uchun shaxsiy kabineti D) Yakka tadbirkor sifatida davlat ro'yxatidan o'tganlik guvohnomasi To'g'ri javob: C) Soliq organining jismoniy shaxslar uchun shaxsiy kabineti ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet orqali jismoniy shaxs o'z daromadlari, hisoblangan soliqlar, qarzlar va xabarnomalarni ko'rishi mumkin. 14. Hisobot o'z vaqtida topshirilgan, lekin soliq to'lanmagan bo'lsa, qanday holat yuzaga keladi? A) Soliq qarzi vujudga keladi va penya hisoblanadi B) Soliq to'lovchiga intizomi uchun mukofot beriladi C) Soliq qarzi avtomatik ravishda kechiriladi D) Topshirilgan hisobot bekor qilinadi va qaytariladi To'g'ri javob: A) Soliq qarzi vujudga keladi va penya hisoblanadi ✔ Izoh: Hisobotni topshirish soliqni to'lash majburiyatini almashtirmaydi; to'lanmagan summa soliq qarzi hisoblanib, unga penya hisoblanadi. 15. Chet el fuqarosi O'zbekistonda daromad olsa, soliq to'lovchi bo'ladimi? A) Faqat O'zbekiston fuqaroligini olgandan va doimiy ro'yxatga qo'yilgandan keyin B) Yo'q, chet el fuqarolari O'zbekistonda hech qanday holatda soliq to'lamaydi C) Ha, O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadi bo'yicha soliq to'lovchi bo'ladi D) Yo'q, faqat o'zi fuqarosi bo'lgan davlatda o'sha davlat qonunlari bo'yicha soliq to'laydi To'g'ri javob: C) Ha, O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadi bo'yicha soliq to'lovchi ✔ bo'ladi Izoh: Norezident jismoniy shaxslar ham O'zbekiston Respublikasidagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha soliq to'lovchi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 73 11. Davlat xizmatchisi o'z lavozimidan foydalanib qarindoshining ishini tezlashtirsa, bu nima? A) Qonunda nazarda tutilgan xizmat imtiyozi B) Xizmat samaradorligini oshirish usuli C) Manfaatlar to'qnashuvi va mansabni suiiste'mol qilish D) Qarindoshlik burchini halol ado etish To'g'ri javob: C) Manfaatlar to'qnashuvi va mansabni suiiste'mol qilish✔ Izoh: Lavozimdan qarindosh manfaati uchun foydalanish xolislikni buzadi va mansabni suiiste'mol qilish hisoblanadi. 12. Xodimga qonunda belgilangan miqdor doirasida beriladigan moddiy yordam daromad solig'iga nisbatan qanday? A) Mol-mulk solig'i sifatida undiriladi B) Belgilangan miqdor doirasida soliqdan ozod qilinadi C) Dividend sifatida soliqqa tortiladi D) Har qanday miqdorda to'liq soliqqa tortiladi To'g'ri javob: B) Belgilangan miqdor doirasida soliqdan ozod qilinadi ✔ Izoh: Moddiy yordam Soliq kodeksida belgilangan miqdor va shartlar doirasida daromad solig'idan ozod qilinadi, undan ortig'i esa soliqqa tortiladi. 13. Jismoniy shaxsning soliq ma'lumotlari bilan tanishishning qulay elektron vositasi qaysi? A) Bank plastik kartasi orqasidagi yozuv va kartaning amal qilish muddati B) Uy telefoni ma'lumotnomasi va shahar telefon kodlari ro'yxati C) Soliq organining jismoniy shaxslar uchun shaxsiy kabineti D) Yakka tadbirkor sifatida davlat ro'yxatidan o'tganlik guvohnomasi To'g'ri javob: C) Soliq organining jismoniy shaxslar uchun shaxsiy kabineti ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet orqali jismoniy shaxs o'z daromadlari, hisoblangan soliqlar, qarzlar va xabarnomalarni ko'rishi mumkin. 14. Hisobot o'z vaqtida topshirilgan, lekin soliq to'lanmagan bo'lsa, qanday holat yuzaga keladi? A) Soliq qarzi vujudga keladi va penya hisoblanadi B) Soliq to'lovchiga intizomi uchun mukofot beriladi C) Soliq qarzi avtomatik ravishda kechiriladi D) Topshirilgan hisobot bekor qilinadi va qaytariladi To'g'ri javob: A) Soliq qarzi vujudga keladi va penya hisoblanadi ✔ Izoh: Hisobotni topshirish soliqni to'lash majburiyatini almashtirmaydi; to'lanmagan summa soliq qarzi hisoblanib, unga penya hisoblanadi. 15. Chet el fuqarosi O'zbekistonda daromad olsa, soliq to'lovchi bo'ladimi? A) Faqat O'zbekiston fuqaroligini olgandan va doimiy ro'yxatga qo'yilgandan keyin B) Yo'q, chet el fuqarolari O'zbekistonda hech qanday holatda soliq to'lamaydi C) Ha, O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadi bo'yicha soliq to'lovchi bo'ladi D) Yo'q, faqat o'zi fuqarosi bo'lgan davlatda o'sha davlat qonunlari bo'yicha soliq to'laydi To'g'ri javob: C) Ha, O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadi bo'yicha soliq to'lovchi ✔ bo'ladi Izoh: Norezident jismoniy shaxslar ham O'zbekiston Respublikasidagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha soliq to'lovchi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 73 16. Inflyatsiya kimlarga ko'proq zarar keltiradi? A) Qat'iy foizli kredit olgan qarz oluvchilarga B) Faqat tovar eksport qiluvchi korxonalarga C) Narxi tez oshadigan ko'chmas mulk egalariga D) Qat'iy belgilangan, indeksatsiyasiz daromadga ega shaxslarga To'g'ri javob: D) Qat'iy belgilangan, indeksatsiyasiz daromadga ega shaxslarga✔ Izoh: Qat'iy belgilangan daromad oluvchilarning real daromadi inflyatsiya tufayli qisqaradi, ular xarid qobiliyatini yo'qotadi. 17. Soliq organi mansabdor shaxsi soliq sirini oshkor qilsa, nima yuz beradi? A) Qonunga muvofiq javobgarlikka tortiladi B) Bu uning xizmat majburiyati hisoblanadi va rag'batlantiriladi C) Unga mukofot beriladi D) Hech qanday oqibati bo'lmaydi To'g'ri javob: A) Qonunga muvofiq javobgarlikka tortiladi ✔ Izoh: Soliq sirini tashkil etuvchi ma'lumotlarni qonunga xilof ravishda oshkor qilish soliq organi xodimining qonunda belgilangan javobgarligiga sabab bo'ladi. 18. Yalpi foyda qanday aniqlanadi? A) Jami aktivlardan jami majburiyatlarni ayirib B) Sof tushumga to'langan soliqlarni qo'shib C) Ustav kapitaliga bank kreditlarini qo'shib D) Sof tushumdan sotilgan mahsulot tannarxini ayirib To'g'ri javob: D) Sof tushumdan sotilgan mahsulot tannarxini ayirib ✔ Izoh: Yalpi foyda — sotishdan olingan sof tushum va sotilgan mahsulot (tovar) tannarxi o'rtasidagi farq. 19. Xususiy kapital nimani ifodalaydi? A) Xaridorlarning korxonaga bo'lgan qarzlari yig'indisi B) Faqat kassadagi naqd pul mablag'larining qoldig'i C) Aktivlardan jami majburiyatlar chegirilgandan keyingi qism D) Korxonaning tijorat banklaridan olgan kreditlari To'g'ri javob: C) Aktivlardan jami majburiyatlar chegirilgandan keyingi qism ✔ Izoh: Xususiy kapital — korxona aktivlaridan majburiyatlarini ayirgandan keyin qoladigan, egalariga tegishli ulush. 20. Aktivlar deganda nima tushuniladi? A) Ta'sischilar tomonidan kiritilgan ustav kapitali B) Korxonaning boshqa shaxslar oldidagi qarzlari C) Korxona nazoratidagi, kelajakda naf keltiruvchi resurslar D) Korxona tomonidan budjetga to'langan soliqlar To'g'ri javob: C) Korxona nazoratidagi, kelajakda naf keltiruvchi resurslar ✔ Izoh: Aktivlar — o'tgan voqealar natijasida korxona nazoratiga o'tgan va kelajakda iqtisodiy naf keltirishi kutiladigan resurslar. 21. Elektron raqamli imzoning asosiy vazifasi nima? A) Elektron hujjatni imzolagan shaxsni aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganligini tasdiqlash B) Elektron hujjat hajmini kichraytirish va uni arxivlab, siqib saqlash C) Elektron hujjatni ijtimoiy tarmoqlarda va messenjerlarda keng tarqatish D) Elektron hujjatni rangli chop etish va uning tashqi ko'rinishini bezash To'g'ri javob: A) Elektron hujjatni imzolagan shaxsni aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganligini ✔ tasdiqlash Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 74 16. Inflyatsiya kimlarga ko'proq zarar keltiradi? A) Qat'iy foizli kredit olgan qarz oluvchilarga B) Faqat tovar eksport qiluvchi korxonalarga C) Narxi tez oshadigan ko'chmas mulk egalariga D) Qat'iy belgilangan, indeksatsiyasiz daromadga ega shaxslarga To'g'ri javob: D) Qat'iy belgilangan, indeksatsiyasiz daromadga ega shaxslarga✔ Izoh: Qat'iy belgilangan daromad oluvchilarning real daromadi inflyatsiya tufayli qisqaradi, ular xarid qobiliyatini yo'qotadi. 17. Soliq organi mansabdor shaxsi soliq sirini oshkor qilsa, nima yuz beradi? A) Qonunga muvofiq javobgarlikka tortiladi B) Bu uning xizmat majburiyati hisoblanadi va rag'batlantiriladi C) Unga mukofot beriladi D) Hech qanday oqibati bo'lmaydi To'g'ri javob: A) Qonunga muvofiq javobgarlikka tortiladi ✔ Izoh: Soliq sirini tashkil etuvchi ma'lumotlarni qonunga xilof ravishda oshkor qilish soliq organi xodimining qonunda belgilangan javobgarligiga sabab bo'ladi. 18. Yalpi foyda qanday aniqlanadi? A) Jami aktivlardan jami majburiyatlarni ayirib B) Sof tushumga to'langan soliqlarni qo'shib C) Ustav kapitaliga bank kreditlarini qo'shib D) Sof tushumdan sotilgan mahsulot tannarxini ayirib To'g'ri javob: D) Sof tushumdan sotilgan mahsulot tannarxini ayirib ✔ Izoh: Yalpi foyda — sotishdan olingan sof tushum va sotilgan mahsulot (tovar) tannarxi o'rtasidagi farq. 19. Xususiy kapital nimani ifodalaydi? A) Xaridorlarning korxonaga bo'lgan qarzlari yig'indisi B) Faqat kassadagi naqd pul mablag'larining qoldig'i C) Aktivlardan jami majburiyatlar chegirilgandan keyingi qism D) Korxonaning tijorat banklaridan olgan kreditlari To'g'ri javob: C) Aktivlardan jami majburiyatlar chegirilgandan keyingi qism ✔ Izoh: Xususiy kapital — korxona aktivlaridan majburiyatlarini ayirgandan keyin qoladigan, egalariga tegishli ulush. 20. Aktivlar deganda nima tushuniladi? A) Ta'sischilar tomonidan kiritilgan ustav kapitali B) Korxonaning boshqa shaxslar oldidagi qarzlari C) Korxona nazoratidagi, kelajakda naf keltiruvchi resurslar D) Korxona tomonidan budjetga to'langan soliqlar To'g'ri javob: C) Korxona nazoratidagi, kelajakda naf keltiruvchi resurslar ✔ Izoh: Aktivlar — o'tgan voqealar natijasida korxona nazoratiga o'tgan va kelajakda iqtisodiy naf keltirishi kutiladigan resurslar. 21. Elektron raqamli imzoning asosiy vazifasi nima? A) Elektron hujjatni imzolagan shaxsni aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganligini tasdiqlash B) Elektron hujjat hajmini kichraytirish va uni arxivlab, siqib saqlash C) Elektron hujjatni ijtimoiy tarmoqlarda va messenjerlarda keng tarqatish D) Elektron hujjatni rangli chop etish va uning tashqi ko'rinishini bezash To'g'ri javob: A) Elektron hujjatni imzolagan shaxsni aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganligini ✔ tasdiqlash Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 74 16. Inflyatsiya kimlarga ko'proq zarar keltiradi? A) Qat'iy foizli kredit olgan qarz oluvchilarga B) Faqat tovar eksport qiluvchi korxonalarga C) Narxi tez oshadigan ko'chmas mulk egalariga D) Qat'iy belgilangan, indeksatsiyasiz daromadga ega shaxslarga To'g'ri javob: D) Qat'iy belgilangan, indeksatsiyasiz daromadga ega shaxslarga✔ Izoh: Qat'iy belgilangan daromad oluvchilarning real daromadi inflyatsiya tufayli qisqaradi, ular xarid qobiliyatini yo'qotadi. 17. Soliq organi mansabdor shaxsi soliq sirini oshkor qilsa, nima yuz beradi? A) Qonunga muvofiq javobgarlikka tortiladi B) Bu uning xizmat majburiyati hisoblanadi va rag'batlantiriladi C) Unga mukofot beriladi D) Hech qanday oqibati bo'lmaydi To'g'ri javob: A) Qonunga muvofiq javobgarlikka tortiladi ✔ Izoh: Soliq sirini tashkil etuvchi ma'lumotlarni qonunga xilof ravishda oshkor qilish soliq organi xodimining qonunda belgilangan javobgarligiga sabab bo'ladi. 18. Yalpi foyda qanday aniqlanadi? A) Jami aktivlardan jami majburiyatlarni ayirib B) Sof tushumga to'langan soliqlarni qo'shib C) Ustav kapitaliga bank kreditlarini qo'shib D) Sof tushumdan sotilgan mahsulot tannarxini ayirib To'g'ri javob: D) Sof tushumdan sotilgan mahsulot tannarxini ayirib ✔ Izoh: Yalpi foyda — sotishdan olingan sof tushum va sotilgan mahsulot (tovar) tannarxi o'rtasidagi farq. 19. Xususiy kapital nimani ifodalaydi? A) Xaridorlarning korxonaga bo'lgan qarzlari yig'indisi B) Faqat kassadagi naqd pul mablag'larining qoldig'i C) Aktivlardan jami majburiyatlar chegirilgandan keyingi qism D) Korxonaning tijorat banklaridan olgan kreditlari To'g'ri javob: C) Aktivlardan jami majburiyatlar chegirilgandan keyingi qism ✔ Izoh: Xususiy kapital — korxona aktivlaridan majburiyatlarini ayirgandan keyin qoladigan, egalariga tegishli ulush. 20. Aktivlar deganda nima tushuniladi? A) Ta'sischilar tomonidan kiritilgan ustav kapitali B) Korxonaning boshqa shaxslar oldidagi qarzlari C) Korxona nazoratidagi, kelajakda naf keltiruvchi resurslar D) Korxona tomonidan budjetga to'langan soliqlar To'g'ri javob: C) Korxona nazoratidagi, kelajakda naf keltiruvchi resurslar ✔ Izoh: Aktivlar — o'tgan voqealar natijasida korxona nazoratiga o'tgan va kelajakda iqtisodiy naf keltirishi kutiladigan resurslar. 21. Elektron raqamli imzoning asosiy vazifasi nima? A) Elektron hujjatni imzolagan shaxsni aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganligini tasdiqlash B) Elektron hujjat hajmini kichraytirish va uni arxivlab, siqib saqlash C) Elektron hujjatni ijtimoiy tarmoqlarda va messenjerlarda keng tarqatish D) Elektron hujjatni rangli chop etish va uning tashqi ko'rinishini bezash To'g'ri javob: A) Elektron hujjatni imzolagan shaxsni aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganligini ✔ tasdiqlash Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 74 Izoh: Elektron raqamli imzo hujjat muallifini identifikatsiya qiladi va imzolangandan keyin hujjatga o'zgartirish kiritilmaganini kafolatlaydi. 22. Ikki yoqlama yozuv usulining mohiyati nima? A) Har bir operatsiya bir schyot debetida va boshqasi kreditida teng summada yoziladi B) Har bir operatsiya faqat debet tomonida ikki marta qayd etiladi C) Har bir birlamchi hujjat ikki nusxada tuzilib, imzolanadi D) Har bir operatsiya ikki xil daftarda ikki marta takror yoziladi To'g'ri javob: A) Har bir operatsiya bir schyot debetida va boshqasi kreditida teng summada ✔ yoziladi Izoh: Ikki yoqlama yozuvda har bir operatsiya bir schyotning debeti va boshqasining kreditida bir xil summada qayd etiladi. 23. Soliq yukining taqsimlanishi (soliq insidensiyasi) nimani o'rganadi? A) Soliqning haqiqiy og'irligi sotuvchi va xaridor o'rtasida taqsimlanishini B) Soliq organlari xodimlarining kundalik ish yukini C) Soliq hisobotlari shakllarining hajmi va murakkabligini D) Turli soliqlarning to'lanish sanalari jadvalini To'g'ri javob: A) Soliqning haqiqiy og'irligi sotuvchi va xaridor o'rtasida taqsimlanishini ✔ Izoh: Soliq insidensiyasi soliqni rasmiy to'laydigan shaxsdan qat'i nazar, uning haqiqiy yuki kimga tushishini o'rganadi. 24. Qarshi tekshiruv nima? A) Soliq to'lovchining soliq organi faoliyatini tekshirishi B) Sud tomonidan soliq organi ustidan o'tkaziladigan tekshiruv C) Bir korxonani bir yilda ikki marta to'liq tekshirish D) Tekshirilayotgan to'lovchining kontragentlarida ma'lumotlarni solishtirish To'g'ri javob: D) Tekshirilayotgan to'lovchining kontragentlarida ma'lumotlarni solishtirish ✔ Izoh: Qarshi tekshiruvda tekshirilayotgan to'lovchining hamkorlari bilan bitimlarga oid hujjatlar solishtirilib, ma'lumotlar tasdiqlanadi. 25. Korrupsiyaviy huquqbuzarlik va korrupsiya bilan bog'liq huquqbuzarlik deganda nima tushuniladi? A) Xizmatda yo'l qo'yilgan har qanday texnik xato B) Xizmat hujjatidagi oddiy imlo xatosi C) Xodimning ishga bir necha daqiqa kechikishi D) Korrupsiya alomatlariga ega, javobgarlik belgilangan qilmish To'g'ri javob: D) Korrupsiya alomatlariga ega, javobgarlik belgilangan qilmish ✔ Izoh: Korrupsiyaviy huquqbuzarlik korrupsiya alomatlariga ega bo'lib, qonunchilikda u uchun javobgarlik belgilangan qilmishdir. 26. Narx muvozanat darajasidan yuqori belgilansa, nima yuz beradi? A) Ortiqcha mahsulot (taklif talabdan oshadi) B) Muvozanat avtomatik saqlanib qoladi C) Talab keskin va barqaror oshadi D) Taqchillik (talab taklifdan oshadi) To'g'ri javob: A) Ortiqcha mahsulot (taklif talabdan oshadi) ✔ Izoh: Muvozanatdan yuqori narxda sotuvchilar ko'p taklif qiladi, xaridorlar esa kam sotib oladi — ortiqcha mahsulot yuzaga keladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 75 Izoh: Elektron raqamli imzo hujjat muallifini identifikatsiya qiladi va imzolangandan keyin hujjatga o'zgartirish kiritilmaganini kafolatlaydi. 22. Ikki yoqlama yozuv usulining mohiyati nima? A) Har bir operatsiya bir schyot debetida va boshqasi kreditida teng summada yoziladi B) Har bir operatsiya faqat debet tomonida ikki marta qayd etiladi C) Har bir birlamchi hujjat ikki nusxada tuzilib, imzolanadi D) Har bir operatsiya ikki xil daftarda ikki marta takror yoziladi To'g'ri javob: A) Har bir operatsiya bir schyot debetida va boshqasi kreditida teng summada ✔ yoziladi Izoh: Ikki yoqlama yozuvda har bir operatsiya bir schyotning debeti va boshqasining kreditida bir xil summada qayd etiladi. 23. Soliq yukining taqsimlanishi (soliq insidensiyasi) nimani o'rganadi? A) Soliqning haqiqiy og'irligi sotuvchi va xaridor o'rtasida taqsimlanishini B) Soliq organlari xodimlarining kundalik ish yukini C) Soliq hisobotlari shakllarining hajmi va murakkabligini D) Turli soliqlarning to'lanish sanalari jadvalini To'g'ri javob: A) Soliqning haqiqiy og'irligi sotuvchi va xaridor o'rtasida taqsimlanishini ✔ Izoh: Soliq insidensiyasi soliqni rasmiy to'laydigan shaxsdan qat'i nazar, uning haqiqiy yuki kimga tushishini o'rganadi. 24. Qarshi tekshiruv nima? A) Soliq to'lovchining soliq organi faoliyatini tekshirishi B) Sud tomonidan soliq organi ustidan o'tkaziladigan tekshiruv C) Bir korxonani bir yilda ikki marta to'liq tekshirish D) Tekshirilayotgan to'lovchining kontragentlarida ma'lumotlarni solishtirish To'g'ri javob: D) Tekshirilayotgan to'lovchining kontragentlarida ma'lumotlarni solishtirish ✔ Izoh: Qarshi tekshiruvda tekshirilayotgan to'lovchining hamkorlari bilan bitimlarga oid hujjatlar solishtirilib, ma'lumotlar tasdiqlanadi. 25. Korrupsiyaviy huquqbuzarlik va korrupsiya bilan bog'liq huquqbuzarlik deganda nima tushuniladi? A) Xizmatda yo'l qo'yilgan har qanday texnik xato B) Xizmat hujjatidagi oddiy imlo xatosi C) Xodimning ishga bir necha daqiqa kechikishi D) Korrupsiya alomatlariga ega, javobgarlik belgilangan qilmish To'g'ri javob: D) Korrupsiya alomatlariga ega, javobgarlik belgilangan qilmish ✔ Izoh: Korrupsiyaviy huquqbuzarlik korrupsiya alomatlariga ega bo'lib, qonunchilikda u uchun javobgarlik belgilangan qilmishdir. 26. Narx muvozanat darajasidan yuqori belgilansa, nima yuz beradi? A) Ortiqcha mahsulot (taklif talabdan oshadi) B) Muvozanat avtomatik saqlanib qoladi C) Talab keskin va barqaror oshadi D) Taqchillik (talab taklifdan oshadi) To'g'ri javob: A) Ortiqcha mahsulot (taklif talabdan oshadi) ✔ Izoh: Muvozanatdan yuqori narxda sotuvchilar ko'p taklif qiladi, xaridorlar esa kam sotib oladi — ortiqcha mahsulot yuzaga keladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 75 Izoh: Elektron raqamli imzo hujjat muallifini identifikatsiya qiladi va imzolangandan keyin hujjatga o'zgartirish kiritilmaganini kafolatlaydi. 22. Ikki yoqlama yozuv usulining mohiyati nima? A) Har bir operatsiya bir schyot debetida va boshqasi kreditida teng summada yoziladi B) Har bir operatsiya faqat debet tomonida ikki marta qayd etiladi C) Har bir birlamchi hujjat ikki nusxada tuzilib, imzolanadi D) Har bir operatsiya ikki xil daftarda ikki marta takror yoziladi To'g'ri javob: A) Har bir operatsiya bir schyot debetida va boshqasi kreditida teng summada ✔ yoziladi Izoh: Ikki yoqlama yozuvda har bir operatsiya bir schyotning debeti va boshqasining kreditida bir xil summada qayd etiladi. 23. Soliq yukining taqsimlanishi (soliq insidensiyasi) nimani o'rganadi? A) Soliqning haqiqiy og'irligi sotuvchi va xaridor o'rtasida taqsimlanishini B) Soliq organlari xodimlarining kundalik ish yukini C) Soliq hisobotlari shakllarining hajmi va murakkabligini D) Turli soliqlarning to'lanish sanalari jadvalini To'g'ri javob: A) Soliqning haqiqiy og'irligi sotuvchi va xaridor o'rtasida taqsimlanishini ✔ Izoh: Soliq insidensiyasi soliqni rasmiy to'laydigan shaxsdan qat'i nazar, uning haqiqiy yuki kimga tushishini o'rganadi. 24. Qarshi tekshiruv nima? A) Soliq to'lovchining soliq organi faoliyatini tekshirishi B) Sud tomonidan soliq organi ustidan o'tkaziladigan tekshiruv C) Bir korxonani bir yilda ikki marta to'liq tekshirish D) Tekshirilayotgan to'lovchining kontragentlarida ma'lumotlarni solishtirish To'g'ri javob: D) Tekshirilayotgan to'lovchining kontragentlarida ma'lumotlarni solishtirish ✔ Izoh: Qarshi tekshiruvda tekshirilayotgan to'lovchining hamkorlari bilan bitimlarga oid hujjatlar solishtirilib, ma'lumotlar tasdiqlanadi. 25. Korrupsiyaviy huquqbuzarlik va korrupsiya bilan bog'liq huquqbuzarlik deganda nima tushuniladi? A) Xizmatda yo'l qo'yilgan har qanday texnik xato B) Xizmat hujjatidagi oddiy imlo xatosi C) Xodimning ishga bir necha daqiqa kechikishi D) Korrupsiya alomatlariga ega, javobgarlik belgilangan qilmish To'g'ri javob: D) Korrupsiya alomatlariga ega, javobgarlik belgilangan qilmish ✔ Izoh: Korrupsiyaviy huquqbuzarlik korrupsiya alomatlariga ega bo'lib, qonunchilikda u uchun javobgarlik belgilangan qilmishdir. 26. Narx muvozanat darajasidan yuqori belgilansa, nima yuz beradi? A) Ortiqcha mahsulot (taklif talabdan oshadi) B) Muvozanat avtomatik saqlanib qoladi C) Talab keskin va barqaror oshadi D) Taqchillik (talab taklifdan oshadi) To'g'ri javob: A) Ortiqcha mahsulot (taklif talabdan oshadi) ✔ Izoh: Muvozanatdan yuqori narxda sotuvchilar ko'p taklif qiladi, xaridorlar esa kam sotib oladi — ortiqcha mahsulot yuzaga keladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 75 27. Egri soliqqa misol keltiring. A) Mol-mulk solig'i B) Foyda solig'i C) Qo'shilgan qiymat solig'i D) Jismoniy shaxslar daromad solig'i To'g'ri javob: C) Qo'shilgan qiymat solig'i✔ Izoh: QQS tovar va xizmatlar narxiga kiritiladi va oxir-oqibat iste'molchi tomonidan to'lanadi, shuning uchun egri soliqdir. 28. Rezident soliq agenti sifatida norezident xizmati uchun to'lagan QQSni keyinchalik nima qilishi mumkin? A) Uni keyinchalik norezident xizmat ko'rsatuvchidan to'liq qaytarib talab qilishi shart B) Uni hech qachon va hech qanday holatda kiruvchi QQS sifatida hisobga ololmaydi C) Uni foyda solig'i bo'yicha soliq bazasidan ikki baravar miqdorda chegiradi D) Xizmat soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilsa, kiruvchi QQS sifatida hisobga olishi mumkin To'g'ri javob: D) Xizmat soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilsa, kiruvchi QQS sifatida hisobga ✔ olishi mumkin Izoh: Soliq agenti sifatida to'langan QQS, QQS to'lovchisi bo'lgan xaridor uchun qonunda belgilangan shartlarda hisobga olinadigan soliq hisoblanadi. 29. Davlat xizmatchisi tomonidan sovg'a qabul qilish masalasida asosiy qoida nima? A) Fuqarolardan sovg'a qabul qilish xizmatchining majburiyati B) Faqat qimmatbaho sovg'alarni qabul qilishga ruxsat beriladi C) Xizmat bilan bog'liq sovg'alarni olish qonun va odob qoidalari bilan cheklanadi D) Har qanday sovg'ani hech qanday cheklovsiz qabul qilish mumkin To'g'ri javob: C) Xizmat bilan bog'liq sovg'alarni olish qonun va odob qoidalari bilan cheklanadi ✔ Izoh: Xizmat bilan bog'liq sovg'alar mustaqillikka ta'sir qilishi mumkin, shuning uchun ularni qabul qilish qat'iy cheklanadi. 30. Sayyor soliq tekshiruvining kameral tekshiruvdan asosiy farqi nimada? A) Sayyor tekshiruv faqat jismoniy shaxslarga nisbatan qo'llanadi B) Sayyor tekshiruv soliq to'lovchi joylashgan hududga chiqib o'tkaziladi C) Sayyor tekshiruv hech qanday qaror talab qilmaydi D) Sayyor tekshiruv faqat telefon orqali o'tkaziladi To'g'ri javob: B) Sayyor tekshiruv soliq to'lovchi joylashgan hududga chiqib o'tkaziladi ✔ Izoh: Sayyor soliq tekshiruvi soliq to'lovchining hududiga chiqib, uning hujjatlari va faoliyatini joyida o'rganish orqali amalga oshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 76 27. Egri soliqqa misol keltiring. A) Mol-mulk solig'i B) Foyda solig'i C) Qo'shilgan qiymat solig'i D) Jismoniy shaxslar daromad solig'i To'g'ri javob: C) Qo'shilgan qiymat solig'i✔ Izoh: QQS tovar va xizmatlar narxiga kiritiladi va oxir-oqibat iste'molchi tomonidan to'lanadi, shuning uchun egri soliqdir. 28. Rezident soliq agenti sifatida norezident xizmati uchun to'lagan QQSni keyinchalik nima qilishi mumkin? A) Uni keyinchalik norezident xizmat ko'rsatuvchidan to'liq qaytarib talab qilishi shart B) Uni hech qachon va hech qanday holatda kiruvchi QQS sifatida hisobga ololmaydi C) Uni foyda solig'i bo'yicha soliq bazasidan ikki baravar miqdorda chegiradi D) Xizmat soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilsa, kiruvchi QQS sifatida hisobga olishi mumkin To'g'ri javob: D) Xizmat soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilsa, kiruvchi QQS sifatida hisobga ✔ olishi mumkin Izoh: Soliq agenti sifatida to'langan QQS, QQS to'lovchisi bo'lgan xaridor uchun qonunda belgilangan shartlarda hisobga olinadigan soliq hisoblanadi. 29. Davlat xizmatchisi tomonidan sovg'a qabul qilish masalasida asosiy qoida nima? A) Fuqarolardan sovg'a qabul qilish xizmatchining majburiyati B) Faqat qimmatbaho sovg'alarni qabul qilishga ruxsat beriladi C) Xizmat bilan bog'liq sovg'alarni olish qonun va odob qoidalari bilan cheklanadi D) Har qanday sovg'ani hech qanday cheklovsiz qabul qilish mumkin To'g'ri javob: C) Xizmat bilan bog'liq sovg'alarni olish qonun va odob qoidalari bilan cheklanadi ✔ Izoh: Xizmat bilan bog'liq sovg'alar mustaqillikka ta'sir qilishi mumkin, shuning uchun ularni qabul qilish qat'iy cheklanadi. 30. Sayyor soliq tekshiruvining kameral tekshiruvdan asosiy farqi nimada? A) Sayyor tekshiruv faqat jismoniy shaxslarga nisbatan qo'llanadi B) Sayyor tekshiruv soliq to'lovchi joylashgan hududga chiqib o'tkaziladi C) Sayyor tekshiruv hech qanday qaror talab qilmaydi D) Sayyor tekshiruv faqat telefon orqali o'tkaziladi To'g'ri javob: B) Sayyor tekshiruv soliq to'lovchi joylashgan hududga chiqib o'tkaziladi ✔ Izoh: Sayyor soliq tekshiruvi soliq to'lovchining hududiga chiqib, uning hujjatlari va faoliyatini joyida o'rganish orqali amalga oshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 76 27. Egri soliqqa misol keltiring. A) Mol-mulk solig'i B) Foyda solig'i C) Qo'shilgan qiymat solig'i D) Jismoniy shaxslar daromad solig'i To'g'ri javob: C) Qo'shilgan qiymat solig'i✔ Izoh: QQS tovar va xizmatlar narxiga kiritiladi va oxir-oqibat iste'molchi tomonidan to'lanadi, shuning uchun egri soliqdir. 28. Rezident soliq agenti sifatida norezident xizmati uchun to'lagan QQSni keyinchalik nima qilishi mumkin? A) Uni keyinchalik norezident xizmat ko'rsatuvchidan to'liq qaytarib talab qilishi shart B) Uni hech qachon va hech qanday holatda kiruvchi QQS sifatida hisobga ololmaydi C) Uni foyda solig'i bo'yicha soliq bazasidan ikki baravar miqdorda chegiradi D) Xizmat soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilsa, kiruvchi QQS sifatida hisobga olishi mumkin To'g'ri javob: D) Xizmat soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilsa, kiruvchi QQS sifatida hisobga ✔ olishi mumkin Izoh: Soliq agenti sifatida to'langan QQS, QQS to'lovchisi bo'lgan xaridor uchun qonunda belgilangan shartlarda hisobga olinadigan soliq hisoblanadi. 29. Davlat xizmatchisi tomonidan sovg'a qabul qilish masalasida asosiy qoida nima? A) Fuqarolardan sovg'a qabul qilish xizmatchining majburiyati B) Faqat qimmatbaho sovg'alarni qabul qilishga ruxsat beriladi C) Xizmat bilan bog'liq sovg'alarni olish qonun va odob qoidalari bilan cheklanadi D) Har qanday sovg'ani hech qanday cheklovsiz qabul qilish mumkin To'g'ri javob: C) Xizmat bilan bog'liq sovg'alarni olish qonun va odob qoidalari bilan cheklanadi ✔ Izoh: Xizmat bilan bog'liq sovg'alar mustaqillikka ta'sir qilishi mumkin, shuning uchun ularni qabul qilish qat'iy cheklanadi. 30. Sayyor soliq tekshiruvining kameral tekshiruvdan asosiy farqi nimada? A) Sayyor tekshiruv faqat jismoniy shaxslarga nisbatan qo'llanadi B) Sayyor tekshiruv soliq to'lovchi joylashgan hududga chiqib o'tkaziladi C) Sayyor tekshiruv hech qanday qaror talab qilmaydi D) Sayyor tekshiruv faqat telefon orqali o'tkaziladi To'g'ri javob: B) Sayyor tekshiruv soliq to'lovchi joylashgan hududga chiqib o'tkaziladi ✔ Izoh: Sayyor soliq tekshiruvi soliq to'lovchining hududiga chiqib, uning hujjatlari va faoliyatini joyida o'rganish orqali amalga oshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 76 13-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqni kim to'laydi? A) Faqat suv havzalari bo'yida dam oluvchilar B) Faqat baliq va baliq mahsulotlarini sotib oluvchilar C) Suv obyektlaridan suv olib foydalanuvchi shaxslar D) Faqat daryo ustidagi ko'prikdan o'tuvchilar To'g'ri javob: C) Suv obyektlaridan suv olib foydalanuvchi shaxslar✔ Izoh: Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqni qonunda belgilangan tartibda yer usti va yer osti suv manbalaridan suv olib foydalanuvchilar to'laydi. 2. G'aznachilik tizimining asosiy vazifasi nima? A) Milliy valyutaning rasmiy kursini har kuni belgilash B) Budjet ijrosini va mablag'lar sarflanishini markazlashgan boshqarish C) Fuqarolarga iste'mol kreditlarini rasmiylashtirib berish D) Soliq to'lovchilarda sayyor soliq tekshiruvlarini o'tkazish To'g'ri javob: B) Budjet ijrosini va mablag'lar sarflanishini markazlashgan boshqarish ✔ Izoh: G'aznachilik budjet daromadlari va xarajatlari ijrosini yagona hisobvaraq orqali boshqaradi va mablag'lardan maqsadli foydalanishni nazorat qiladi. 3. Soliq manbai deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lanadigan iqtisodiy manba, odatda daromad yoki mol-mulk B) Soliq to'lanadigan bank hisobvarag'ining raqami va bank rekvizitlari C) Soliq qonunchiligini ishlab chiqadigan va qabul qiladigan davlat organi D) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi soliq organining joylashgan manzili To'g'ri javob: A) Soliq to'lanadigan iqtisodiy manba, odatda daromad yoki mol-mulk ✔ Izoh: Soliq manbai soliq to'lash uchun mablag' olinadigan iqtisodiy resurs bo'lib, bu asosan daromad, ba'zan esa kapital yoki mol-mulkdir. 4. «Qo'l uzatish» tamoyili (arm's length) nimani anglatadi? A) Bitimlar bo'yicha hisob-kitoblar faqat naqd pul bilan amalga oshirilishi kerakligini B) Bitimlar faqat taraflar shaxsan uchrashib, qo'l berishib tuzilishi kerakligini C) Bitimlar har qanday holatda notarial tasdiqlanishi va ro'yxatdan o'tkazilishini D) O'zaro bog'liq shaxslar bitimi mustaqil shaxslar bitimi shartlarida tuzilishi kerakligini To'g'ri javob: D) O'zaro bog'liq shaxslar bitimi mustaqil shaxslar bitimi shartlarida tuzilishi ✔ kerakligini Izoh: «Qo'l uzatish» tamoyiliga ko'ra bog'liq shaxslar o'rtasidagi narx mustaqil (bog'liq bo'lmagan) taraflar o'rtasida qo'llanadigan bozor narxiga mos bo'lishi kerak. 5. Soliq qonunchiligi buzilishi aniqlanganda soliq organi xodimining birinchi navbatdagi vazifasi nima? A) Huquqbuzarlikni e'tiborsiz qoldirish B) Faktni qonuniy tartibda qayd etib, dalillarni rasmiylashtirish C) Soliq to'lovchidan shaxsan pul olish D) Soliq to'lovchi bilan og'zaki kelishib qo'yish To'g'ri javob: B) Faktni qonuniy tartibda qayd etib, dalillarni rasmiylashtirish ✔ Izoh: Huquqbuzarlik aniqlanganda u belgilangan tartibda hujjatlashtirilishi va dalillar qonuniy rasmiylashtirilishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 77 13-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqni kim to'laydi? A) Faqat suv havzalari bo'yida dam oluvchilar B) Faqat baliq va baliq mahsulotlarini sotib oluvchilar C) Suv obyektlaridan suv olib foydalanuvchi shaxslar D) Faqat daryo ustidagi ko'prikdan o'tuvchilar To'g'ri javob: C) Suv obyektlaridan suv olib foydalanuvchi shaxslar✔ Izoh: Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqni qonunda belgilangan tartibda yer usti va yer osti suv manbalaridan suv olib foydalanuvchilar to'laydi. 2. G'aznachilik tizimining asosiy vazifasi nima? A) Milliy valyutaning rasmiy kursini har kuni belgilash B) Budjet ijrosini va mablag'lar sarflanishini markazlashgan boshqarish C) Fuqarolarga iste'mol kreditlarini rasmiylashtirib berish D) Soliq to'lovchilarda sayyor soliq tekshiruvlarini o'tkazish To'g'ri javob: B) Budjet ijrosini va mablag'lar sarflanishini markazlashgan boshqarish ✔ Izoh: G'aznachilik budjet daromadlari va xarajatlari ijrosini yagona hisobvaraq orqali boshqaradi va mablag'lardan maqsadli foydalanishni nazorat qiladi. 3. Soliq manbai deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lanadigan iqtisodiy manba, odatda daromad yoki mol-mulk B) Soliq to'lanadigan bank hisobvarag'ining raqami va bank rekvizitlari C) Soliq qonunchiligini ishlab chiqadigan va qabul qiladigan davlat organi D) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi soliq organining joylashgan manzili To'g'ri javob: A) Soliq to'lanadigan iqtisodiy manba, odatda daromad yoki mol-mulk ✔ Izoh: Soliq manbai soliq to'lash uchun mablag' olinadigan iqtisodiy resurs bo'lib, bu asosan daromad, ba'zan esa kapital yoki mol-mulkdir. 4. «Qo'l uzatish» tamoyili (arm's length) nimani anglatadi? A) Bitimlar bo'yicha hisob-kitoblar faqat naqd pul bilan amalga oshirilishi kerakligini B) Bitimlar faqat taraflar shaxsan uchrashib, qo'l berishib tuzilishi kerakligini C) Bitimlar har qanday holatda notarial tasdiqlanishi va ro'yxatdan o'tkazilishini D) O'zaro bog'liq shaxslar bitimi mustaqil shaxslar bitimi shartlarida tuzilishi kerakligini To'g'ri javob: D) O'zaro bog'liq shaxslar bitimi mustaqil shaxslar bitimi shartlarida tuzilishi ✔ kerakligini Izoh: «Qo'l uzatish» tamoyiliga ko'ra bog'liq shaxslar o'rtasidagi narx mustaqil (bog'liq bo'lmagan) taraflar o'rtasida qo'llanadigan bozor narxiga mos bo'lishi kerak. 5. Soliq qonunchiligi buzilishi aniqlanganda soliq organi xodimining birinchi navbatdagi vazifasi nima? A) Huquqbuzarlikni e'tiborsiz qoldirish B) Faktni qonuniy tartibda qayd etib, dalillarni rasmiylashtirish C) Soliq to'lovchidan shaxsan pul olish D) Soliq to'lovchi bilan og'zaki kelishib qo'yish To'g'ri javob: B) Faktni qonuniy tartibda qayd etib, dalillarni rasmiylashtirish ✔ Izoh: Huquqbuzarlik aniqlanganda u belgilangan tartibda hujjatlashtirilishi va dalillar qonuniy rasmiylashtirilishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 77 13-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqni kim to'laydi? A) Faqat suv havzalari bo'yida dam oluvchilar B) Faqat baliq va baliq mahsulotlarini sotib oluvchilar C) Suv obyektlaridan suv olib foydalanuvchi shaxslar D) Faqat daryo ustidagi ko'prikdan o'tuvchilar To'g'ri javob: C) Suv obyektlaridan suv olib foydalanuvchi shaxslar✔ Izoh: Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqni qonunda belgilangan tartibda yer usti va yer osti suv manbalaridan suv olib foydalanuvchilar to'laydi. 2. G'aznachilik tizimining asosiy vazifasi nima? A) Milliy valyutaning rasmiy kursini har kuni belgilash B) Budjet ijrosini va mablag'lar sarflanishini markazlashgan boshqarish C) Fuqarolarga iste'mol kreditlarini rasmiylashtirib berish D) Soliq to'lovchilarda sayyor soliq tekshiruvlarini o'tkazish To'g'ri javob: B) Budjet ijrosini va mablag'lar sarflanishini markazlashgan boshqarish ✔ Izoh: G'aznachilik budjet daromadlari va xarajatlari ijrosini yagona hisobvaraq orqali boshqaradi va mablag'lardan maqsadli foydalanishni nazorat qiladi. 3. Soliq manbai deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lanadigan iqtisodiy manba, odatda daromad yoki mol-mulk B) Soliq to'lanadigan bank hisobvarag'ining raqami va bank rekvizitlari C) Soliq qonunchiligini ishlab chiqadigan va qabul qiladigan davlat organi D) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi soliq organining joylashgan manzili To'g'ri javob: A) Soliq to'lanadigan iqtisodiy manba, odatda daromad yoki mol-mulk ✔ Izoh: Soliq manbai soliq to'lash uchun mablag' olinadigan iqtisodiy resurs bo'lib, bu asosan daromad, ba'zan esa kapital yoki mol-mulkdir. 4. «Qo'l uzatish» tamoyili (arm's length) nimani anglatadi? A) Bitimlar bo'yicha hisob-kitoblar faqat naqd pul bilan amalga oshirilishi kerakligini B) Bitimlar faqat taraflar shaxsan uchrashib, qo'l berishib tuzilishi kerakligini C) Bitimlar har qanday holatda notarial tasdiqlanishi va ro'yxatdan o'tkazilishini D) O'zaro bog'liq shaxslar bitimi mustaqil shaxslar bitimi shartlarida tuzilishi kerakligini To'g'ri javob: D) O'zaro bog'liq shaxslar bitimi mustaqil shaxslar bitimi shartlarida tuzilishi ✔ kerakligini Izoh: «Qo'l uzatish» tamoyiliga ko'ra bog'liq shaxslar o'rtasidagi narx mustaqil (bog'liq bo'lmagan) taraflar o'rtasida qo'llanadigan bozor narxiga mos bo'lishi kerak. 5. Soliq qonunchiligi buzilishi aniqlanganda soliq organi xodimining birinchi navbatdagi vazifasi nima? A) Huquqbuzarlikni e'tiborsiz qoldirish B) Faktni qonuniy tartibda qayd etib, dalillarni rasmiylashtirish C) Soliq to'lovchidan shaxsan pul olish D) Soliq to'lovchi bilan og'zaki kelishib qo'yish To'g'ri javob: B) Faktni qonuniy tartibda qayd etib, dalillarni rasmiylashtirish ✔ Izoh: Huquqbuzarlik aniqlanganda u belgilangan tartibda hujjatlashtirilishi va dalillar qonuniy rasmiylashtirilishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 77 6. Laffer egri chizig'i qanday bog'liqlikni ifodalaydi? A) Milliy valyuta kursi va mamlakat eksport hajmi o'rtasidagi bog'liqlikni B) Bozordagi talab va taklif o'rtasidagi muvozanat narxining shakllanishini C) Inflyatsiya darajasi va ishsizlik darajasi o'rtasidagi teskari bog'liqlikni D) Soliq stavkalari va budjetga soliq tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni To'g'ri javob: D) Soliq stavkalari va budjetga soliq tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni✔ Izoh: Laffer egri chizig'iga ko'ra stavkalar ma'lum chegaradan oshgach, soliq tushumlari ko'paymay, aksincha kamayishi mumkin. 7. Davlat qarzi qanday turlarga bo'linadi? A) Shaxsiy va oilaviy qarz B) Naqd va ish haqi qarzi C) Soliq va bojxona qarzi D) Ichki va tashqi qarz To'g'ri javob: D) Ichki va tashqi qarz ✔ Izoh: Davlat qarzi kreditorlar rezidentligi va valyutaga qarab ichki va tashqi qarzga bo'linadi. 8. Davlat yer kadastri yer solig'ini hisoblashda qanday ahamiyatga ega? A) Hech qanday ahamiyatga ega emas, chunki yer solig'i maydonga bog'liq emas B) Faqat arxitektura va shaharsozlik loyihalarining ro'yxati hisoblanadi C) Yer uchastkalarining maydoni, toifasi va sifati haqidagi ma'lumotlar manbai hisoblanadi D) Yer egalarining tijorat banklaridagi kredit tarixi va qarzlari manbai hisoblanadi To'g'ri javob: C) Yer uchastkalarining maydoni, toifasi va sifati haqidagi ma'lumotlar manbai ✔ hisoblanadi Izoh: Davlat yer kadastri yer uchastkalarining huquqiy holati, maydoni, toifasi va sifati to'g'risidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi va soliq hisobida qo'llanadi. 9. Soliq tushumlarini prognoz qilish soliq ma'muriyatchiligida nima uchun kerak? A) Budjet daromadlarini rejalashtirish va ijrosini nazorat qilish uchun B) Tovar va xizmatlar narxlarini davlat tomonidan belgilash uchun C) Soliq to'lovchilarni oldindan jazolash rejasini tuzish uchun D) Milliy valyuta kursini bevosita boshqarish uchun To'g'ri javob: A) Budjet daromadlarini rejalashtirish va ijrosini nazorat qilish uchun ✔ Izoh: Soliq tushumlarining prognozi budjet daromadlarini rejalashtirish va ularning bajarilishini tahlil qilishga asos bo'ladi. 10. Aylanma solig'i to'lovchisi bo'lgan korxona xarajatlarini hisobga olish uchun buxgalteriya hisobini yuritishi shartmi? A) Faqat soliq organi yozma ravishda talab qilgan holatlarda yuritadi B) Yo'q, aylanma solig'i to'lovchisi hech qanday hisob yuritmaydi C) Faqat chet el valyutasida va xalqaro standartlar bo'yicha yuritadi D) Ha, buxgalteriya hisobini qonunchilikka muvofiq yuritishi kerak To'g'ri javob: D) Ha, buxgalteriya hisobini qonunchilikka muvofiq yuritishi kerak ✔ Izoh: Soddalashtirilgan soliq rejimi buxgalteriya hisobi to'g'risidagi qonunchilik talablaridan ozod qilmaydi; yuridik shaxslar hisob yuritishi shart. 11. Soliq huquqbuzarligi qanday shaklda sodir etilishi mumkin? A) Faqat harakat shaklida B) Harakat yoki harakatsizlik shaklida C) Faqat og'zaki bayonot shaklida D) Faqat yozma shartnoma shaklida To'g'ri javob: B) Harakat yoki harakatsizlik shaklida ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 78 6. Laffer egri chizig'i qanday bog'liqlikni ifodalaydi? A) Milliy valyuta kursi va mamlakat eksport hajmi o'rtasidagi bog'liqlikni B) Bozordagi talab va taklif o'rtasidagi muvozanat narxining shakllanishini C) Inflyatsiya darajasi va ishsizlik darajasi o'rtasidagi teskari bog'liqlikni D) Soliq stavkalari va budjetga soliq tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni To'g'ri javob: D) Soliq stavkalari va budjetga soliq tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni✔ Izoh: Laffer egri chizig'iga ko'ra stavkalar ma'lum chegaradan oshgach, soliq tushumlari ko'paymay, aksincha kamayishi mumkin. 7. Davlat qarzi qanday turlarga bo'linadi? A) Shaxsiy va oilaviy qarz B) Naqd va ish haqi qarzi C) Soliq va bojxona qarzi D) Ichki va tashqi qarz To'g'ri javob: D) Ichki va tashqi qarz ✔ Izoh: Davlat qarzi kreditorlar rezidentligi va valyutaga qarab ichki va tashqi qarzga bo'linadi. 8. Davlat yer kadastri yer solig'ini hisoblashda qanday ahamiyatga ega? A) Hech qanday ahamiyatga ega emas, chunki yer solig'i maydonga bog'liq emas B) Faqat arxitektura va shaharsozlik loyihalarining ro'yxati hisoblanadi C) Yer uchastkalarining maydoni, toifasi va sifati haqidagi ma'lumotlar manbai hisoblanadi D) Yer egalarining tijorat banklaridagi kredit tarixi va qarzlari manbai hisoblanadi To'g'ri javob: C) Yer uchastkalarining maydoni, toifasi va sifati haqidagi ma'lumotlar manbai ✔ hisoblanadi Izoh: Davlat yer kadastri yer uchastkalarining huquqiy holati, maydoni, toifasi va sifati to'g'risidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi va soliq hisobida qo'llanadi. 9. Soliq tushumlarini prognoz qilish soliq ma'muriyatchiligida nima uchun kerak? A) Budjet daromadlarini rejalashtirish va ijrosini nazorat qilish uchun B) Tovar va xizmatlar narxlarini davlat tomonidan belgilash uchun C) Soliq to'lovchilarni oldindan jazolash rejasini tuzish uchun D) Milliy valyuta kursini bevosita boshqarish uchun To'g'ri javob: A) Budjet daromadlarini rejalashtirish va ijrosini nazorat qilish uchun ✔ Izoh: Soliq tushumlarining prognozi budjet daromadlarini rejalashtirish va ularning bajarilishini tahlil qilishga asos bo'ladi. 10. Aylanma solig'i to'lovchisi bo'lgan korxona xarajatlarini hisobga olish uchun buxgalteriya hisobini yuritishi shartmi? A) Faqat soliq organi yozma ravishda talab qilgan holatlarda yuritadi B) Yo'q, aylanma solig'i to'lovchisi hech qanday hisob yuritmaydi C) Faqat chet el valyutasida va xalqaro standartlar bo'yicha yuritadi D) Ha, buxgalteriya hisobini qonunchilikka muvofiq yuritishi kerak To'g'ri javob: D) Ha, buxgalteriya hisobini qonunchilikka muvofiq yuritishi kerak ✔ Izoh: Soddalashtirilgan soliq rejimi buxgalteriya hisobi to'g'risidagi qonunchilik talablaridan ozod qilmaydi; yuridik shaxslar hisob yuritishi shart. 11. Soliq huquqbuzarligi qanday shaklda sodir etilishi mumkin? A) Faqat harakat shaklida B) Harakat yoki harakatsizlik shaklida C) Faqat og'zaki bayonot shaklida D) Faqat yozma shartnoma shaklida To'g'ri javob: B) Harakat yoki harakatsizlik shaklida ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 78 6. Laffer egri chizig'i qanday bog'liqlikni ifodalaydi? A) Milliy valyuta kursi va mamlakat eksport hajmi o'rtasidagi bog'liqlikni B) Bozordagi talab va taklif o'rtasidagi muvozanat narxining shakllanishini C) Inflyatsiya darajasi va ishsizlik darajasi o'rtasidagi teskari bog'liqlikni D) Soliq stavkalari va budjetga soliq tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni To'g'ri javob: D) Soliq stavkalari va budjetga soliq tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni✔ Izoh: Laffer egri chizig'iga ko'ra stavkalar ma'lum chegaradan oshgach, soliq tushumlari ko'paymay, aksincha kamayishi mumkin. 7. Davlat qarzi qanday turlarga bo'linadi? A) Shaxsiy va oilaviy qarz B) Naqd va ish haqi qarzi C) Soliq va bojxona qarzi D) Ichki va tashqi qarz To'g'ri javob: D) Ichki va tashqi qarz ✔ Izoh: Davlat qarzi kreditorlar rezidentligi va valyutaga qarab ichki va tashqi qarzga bo'linadi. 8. Davlat yer kadastri yer solig'ini hisoblashda qanday ahamiyatga ega? A) Hech qanday ahamiyatga ega emas, chunki yer solig'i maydonga bog'liq emas B) Faqat arxitektura va shaharsozlik loyihalarining ro'yxati hisoblanadi C) Yer uchastkalarining maydoni, toifasi va sifati haqidagi ma'lumotlar manbai hisoblanadi D) Yer egalarining tijorat banklaridagi kredit tarixi va qarzlari manbai hisoblanadi To'g'ri javob: C) Yer uchastkalarining maydoni, toifasi va sifati haqidagi ma'lumotlar manbai ✔ hisoblanadi Izoh: Davlat yer kadastri yer uchastkalarining huquqiy holati, maydoni, toifasi va sifati to'g'risidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi va soliq hisobida qo'llanadi. 9. Soliq tushumlarini prognoz qilish soliq ma'muriyatchiligida nima uchun kerak? A) Budjet daromadlarini rejalashtirish va ijrosini nazorat qilish uchun B) Tovar va xizmatlar narxlarini davlat tomonidan belgilash uchun C) Soliq to'lovchilarni oldindan jazolash rejasini tuzish uchun D) Milliy valyuta kursini bevosita boshqarish uchun To'g'ri javob: A) Budjet daromadlarini rejalashtirish va ijrosini nazorat qilish uchun ✔ Izoh: Soliq tushumlarining prognozi budjet daromadlarini rejalashtirish va ularning bajarilishini tahlil qilishga asos bo'ladi. 10. Aylanma solig'i to'lovchisi bo'lgan korxona xarajatlarini hisobga olish uchun buxgalteriya hisobini yuritishi shartmi? A) Faqat soliq organi yozma ravishda talab qilgan holatlarda yuritadi B) Yo'q, aylanma solig'i to'lovchisi hech qanday hisob yuritmaydi C) Faqat chet el valyutasida va xalqaro standartlar bo'yicha yuritadi D) Ha, buxgalteriya hisobini qonunchilikka muvofiq yuritishi kerak To'g'ri javob: D) Ha, buxgalteriya hisobini qonunchilikka muvofiq yuritishi kerak ✔ Izoh: Soddalashtirilgan soliq rejimi buxgalteriya hisobi to'g'risidagi qonunchilik talablaridan ozod qilmaydi; yuridik shaxslar hisob yuritishi shart. 11. Soliq huquqbuzarligi qanday shaklda sodir etilishi mumkin? A) Faqat harakat shaklida B) Harakat yoki harakatsizlik shaklida C) Faqat og'zaki bayonot shaklida D) Faqat yozma shartnoma shaklida To'g'ri javob: B) Harakat yoki harakatsizlik shaklida ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 78 Izoh: Huquqbuzarlik faol harakat (masalan, daromadni yashirish) yoki harakatsizlik (hisobot topshirmaslik) shaklida bo'lishi mumkin. 12. Natijaga yo'naltirilgan budjetlashtirish (dastur asosida budjet) nimani anglatadi? A) Budjetni maxfiy qilishni B) Xarajatlarni aniq maqsad va o'lchanadigan natijalar bilan bog'lashni C) Faqat daromadlarni rejalashtirishni D) Xarajatlarni o'tgan yil darajasida avtomatik takrorlashni To'g'ri javob: B) Xarajatlarni aniq maqsad va o'lchanadigan natijalar bilan bog'lashni✔ Izoh: Dasturli budjetlashtirishda mablag'lar aniq maqsad va ko'rsatkichlarga ega dasturlarga ajratilib, natija bo'yicha baholanadi. 13. Huquqbuzarlik sodir etilganda javobgarlikka tortish muddatlari (da'vo muddati) nima uchun belgilanadi? A) Soliq organiga ko'proq jarima undirish imkoniyatini yaratish uchun B) Huquqiy aniqlikni ta'minlash va eski holatlar bo'yicha cheksiz ta'qibni oldini olish C) Soliq to'lovchini doimiy ravishda qo'rquv ostida saqlash uchun D) Sudlarda ko'rib chiqiladigan ishlar sonini ko'paytirish uchun To'g'ri javob: B) Huquqiy aniqlikni ta'minlash va eski holatlar bo'yicha cheksiz ta'qibni oldini olish ✔ Izoh: Javobgarlikka tortish muddatlari huquqiy barqarorlikni ta'minlaydi; muddat o'tgach javobgarlik qo'llanilmaydi. 14. Elektron tovar-transport yuk xati qanday afzallikka ega? A) Tovar harakatini kuzatish va hujjatsiz tashishni kamaytirish B) Tovarni xaridorga avtomatik ravishda sotib berish C) Haydovchini yo'lda avtomatik ravishda almashtirish D) Yuk tashish narxini to'liq hajmda bekor qilish To'g'ri javob: A) Tovar harakatini kuzatish va hujjatsiz tashishni kamaytirish ✔ Izoh: Elektron yuk xatlari tovar tashilishini raqamli qayd etib, hujjatsiz yoki yashirin tovar aylanishini kamaytiradi. 15. Bir soliq to'lovchi tomonidan to'lanadigan turli soliqlar uchun soliq davrlari qanday bo'ladi? A) Har qanday soliq uchun qonunda doimo o'n yil qilib belgilanadi B) Soliq to'lovchi har bir soliq uchun o'zi tanlaydi va o'zgartiradi C) Har qanday soliq uchun doimo bir kun, ya'ni har kuni hisoblanadi D) Har bir soliq uchun alohida belgilanadi va farq qilishi mumkin To'g'ri javob: D) Har bir soliq uchun alohida belgilanadi va farq qilishi mumkin ✔ Izoh: Soliq davri har bir soliq bo'yicha Soliq kodeksining tegishli bobida alohida belgilanadi, shuning uchun soliqlar bo'yicha davrlar turlicha bo'lishi mumkin. 16. O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitimlarda soliq nazoratining asosiy e'tibori nimaga qaratiladi? A) Bitim imzolangan joyning manziliga B) Shaxslarning qarindoshlik darajasiga C) Bitim narxlarining bozor narxlariga mosligiga D) Shartnoma qog'ozining sifatiga To'g'ri javob: C) Bitim narxlarining bozor narxlariga mosligiga ✔ Izoh: Transfert narxlarni nazorat qilishda o'zaro bog'liq shaxslar bitimlaridagi narxlarning bozor narxlariga mosligi tekshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 79 Izoh: Huquqbuzarlik faol harakat (masalan, daromadni yashirish) yoki harakatsizlik (hisobot topshirmaslik) shaklida bo'lishi mumkin. 12. Natijaga yo'naltirilgan budjetlashtirish (dastur asosida budjet) nimani anglatadi? A) Budjetni maxfiy qilishni B) Xarajatlarni aniq maqsad va o'lchanadigan natijalar bilan bog'lashni C) Faqat daromadlarni rejalashtirishni D) Xarajatlarni o'tgan yil darajasida avtomatik takrorlashni To'g'ri javob: B) Xarajatlarni aniq maqsad va o'lchanadigan natijalar bilan bog'lashni✔ Izoh: Dasturli budjetlashtirishda mablag'lar aniq maqsad va ko'rsatkichlarga ega dasturlarga ajratilib, natija bo'yicha baholanadi. 13. Huquqbuzarlik sodir etilganda javobgarlikka tortish muddatlari (da'vo muddati) nima uchun belgilanadi? A) Soliq organiga ko'proq jarima undirish imkoniyatini yaratish uchun B) Huquqiy aniqlikni ta'minlash va eski holatlar bo'yicha cheksiz ta'qibni oldini olish C) Soliq to'lovchini doimiy ravishda qo'rquv ostida saqlash uchun D) Sudlarda ko'rib chiqiladigan ishlar sonini ko'paytirish uchun To'g'ri javob: B) Huquqiy aniqlikni ta'minlash va eski holatlar bo'yicha cheksiz ta'qibni oldini olish ✔ Izoh: Javobgarlikka tortish muddatlari huquqiy barqarorlikni ta'minlaydi; muddat o'tgach javobgarlik qo'llanilmaydi. 14. Elektron tovar-transport yuk xati qanday afzallikka ega? A) Tovar harakatini kuzatish va hujjatsiz tashishni kamaytirish B) Tovarni xaridorga avtomatik ravishda sotib berish C) Haydovchini yo'lda avtomatik ravishda almashtirish D) Yuk tashish narxini to'liq hajmda bekor qilish To'g'ri javob: A) Tovar harakatini kuzatish va hujjatsiz tashishni kamaytirish ✔ Izoh: Elektron yuk xatlari tovar tashilishini raqamli qayd etib, hujjatsiz yoki yashirin tovar aylanishini kamaytiradi. 15. Bir soliq to'lovchi tomonidan to'lanadigan turli soliqlar uchun soliq davrlari qanday bo'ladi? A) Har qanday soliq uchun qonunda doimo o'n yil qilib belgilanadi B) Soliq to'lovchi har bir soliq uchun o'zi tanlaydi va o'zgartiradi C) Har qanday soliq uchun doimo bir kun, ya'ni har kuni hisoblanadi D) Har bir soliq uchun alohida belgilanadi va farq qilishi mumkin To'g'ri javob: D) Har bir soliq uchun alohida belgilanadi va farq qilishi mumkin ✔ Izoh: Soliq davri har bir soliq bo'yicha Soliq kodeksining tegishli bobida alohida belgilanadi, shuning uchun soliqlar bo'yicha davrlar turlicha bo'lishi mumkin. 16. O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitimlarda soliq nazoratining asosiy e'tibori nimaga qaratiladi? A) Bitim imzolangan joyning manziliga B) Shaxslarning qarindoshlik darajasiga C) Bitim narxlarining bozor narxlariga mosligiga D) Shartnoma qog'ozining sifatiga To'g'ri javob: C) Bitim narxlarining bozor narxlariga mosligiga ✔ Izoh: Transfert narxlarni nazorat qilishda o'zaro bog'liq shaxslar bitimlaridagi narxlarning bozor narxlariga mosligi tekshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 79 Izoh: Huquqbuzarlik faol harakat (masalan, daromadni yashirish) yoki harakatsizlik (hisobot topshirmaslik) shaklida bo'lishi mumkin. 12. Natijaga yo'naltirilgan budjetlashtirish (dastur asosida budjet) nimani anglatadi? A) Budjetni maxfiy qilishni B) Xarajatlarni aniq maqsad va o'lchanadigan natijalar bilan bog'lashni C) Faqat daromadlarni rejalashtirishni D) Xarajatlarni o'tgan yil darajasida avtomatik takrorlashni To'g'ri javob: B) Xarajatlarni aniq maqsad va o'lchanadigan natijalar bilan bog'lashni✔ Izoh: Dasturli budjetlashtirishda mablag'lar aniq maqsad va ko'rsatkichlarga ega dasturlarga ajratilib, natija bo'yicha baholanadi. 13. Huquqbuzarlik sodir etilganda javobgarlikka tortish muddatlari (da'vo muddati) nima uchun belgilanadi? A) Soliq organiga ko'proq jarima undirish imkoniyatini yaratish uchun B) Huquqiy aniqlikni ta'minlash va eski holatlar bo'yicha cheksiz ta'qibni oldini olish C) Soliq to'lovchini doimiy ravishda qo'rquv ostida saqlash uchun D) Sudlarda ko'rib chiqiladigan ishlar sonini ko'paytirish uchun To'g'ri javob: B) Huquqiy aniqlikni ta'minlash va eski holatlar bo'yicha cheksiz ta'qibni oldini olish ✔ Izoh: Javobgarlikka tortish muddatlari huquqiy barqarorlikni ta'minlaydi; muddat o'tgach javobgarlik qo'llanilmaydi. 14. Elektron tovar-transport yuk xati qanday afzallikka ega? A) Tovar harakatini kuzatish va hujjatsiz tashishni kamaytirish B) Tovarni xaridorga avtomatik ravishda sotib berish C) Haydovchini yo'lda avtomatik ravishda almashtirish D) Yuk tashish narxini to'liq hajmda bekor qilish To'g'ri javob: A) Tovar harakatini kuzatish va hujjatsiz tashishni kamaytirish ✔ Izoh: Elektron yuk xatlari tovar tashilishini raqamli qayd etib, hujjatsiz yoki yashirin tovar aylanishini kamaytiradi. 15. Bir soliq to'lovchi tomonidan to'lanadigan turli soliqlar uchun soliq davrlari qanday bo'ladi? A) Har qanday soliq uchun qonunda doimo o'n yil qilib belgilanadi B) Soliq to'lovchi har bir soliq uchun o'zi tanlaydi va o'zgartiradi C) Har qanday soliq uchun doimo bir kun, ya'ni har kuni hisoblanadi D) Har bir soliq uchun alohida belgilanadi va farq qilishi mumkin To'g'ri javob: D) Har bir soliq uchun alohida belgilanadi va farq qilishi mumkin ✔ Izoh: Soliq davri har bir soliq bo'yicha Soliq kodeksining tegishli bobida alohida belgilanadi, shuning uchun soliqlar bo'yicha davrlar turlicha bo'lishi mumkin. 16. O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitimlarda soliq nazoratining asosiy e'tibori nimaga qaratiladi? A) Bitim imzolangan joyning manziliga B) Shaxslarning qarindoshlik darajasiga C) Bitim narxlarining bozor narxlariga mosligiga D) Shartnoma qog'ozining sifatiga To'g'ri javob: C) Bitim narxlarining bozor narxlariga mosligiga ✔ Izoh: Transfert narxlarni nazorat qilishda o'zaro bog'liq shaxslar bitimlaridagi narxlarning bozor narxlariga mosligi tekshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 79 17. Ochiq ma'lumotlar (open data) tamoyili davlat organlari uchun nimani anglatadi? A) Fuqarolarning shaxsiy ma'lumotlarini to'liq e'lon qilishni B) Davlat ma'lumotlarini hech kimga bermaslikni C) Maxfiy bo'lmagan ma'lumotlarni jamoatchilik uchun ochiq e'lon qilishni D) Davlat ma'lumotlarini faqat qog'ozda saqlashni To'g'ri javob: C) Maxfiy bo'lmagan ma'lumotlarni jamoatchilik uchun ochiq e'lon qilishni✔ Izoh: Ochiq ma'lumotlar tamoyiliga ko'ra maxfiy va shaxsiy bo'lmagan davlat ma'lumotlari mashina o'qiy oladigan formatda ochiq e'lon qilinadi. 18. Tovarni realizatsiya qilish deganda nima tushuniladi? A) Tovarni saqlash uchun korxona omboriga joylashtirish B) Tovar narxini ommaviy axborot vositalarida reklama qilish C) Tovarni ishlab chiqarish bo'yicha yillik reja va smetani tuzish D) Tovarga bo'lgan mulk huquqining boshqa shaxsga o'tkazilishi To'g'ri javob: D) Tovarga bo'lgan mulk huquqining boshqa shaxsga o'tkazilishi ✔ Izoh: Realizatsiya tovarga bo'lgan mulk huquqining haq evaziga, qonunda nazarda tutilgan hollarda esa tekin asosda o'tkazilishidir. 19. Soliq to'lovchining shaxsiy kabineti qanday imkoniyat beradi? A) Faqat soliq sohasidagi yangiliklarni o'qish B) Hisobot topshirish, hisob-kitoblarni ko'rish va murojaat yuborish C) Faqat o'z mahsulotiga reklama joylashtirish D) Faqat boshqa soliq to'lovchilar bilan suhbatlashish To'g'ri javob: B) Hisobot topshirish, hisob-kitoblarni ko'rish va murojaat yuborish ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet orqali soliq to'lovchi masofadan hisobot topshiradi, soliq qarzi va to'lovlarini ko'radi, murojaat yuboradi. 20. Hisobot davri soliq davridan nimasi bilan farq qiladi? A) Hisobot davri soliq davri ichidagi oraliq davr bo'lib, uning yakuni bo'yicha hisobot topshiriladi B) Hisobot davri faqat soliq tekshiruvi o'tkaziladigan muddatni aniqlash uchun belgilanadi C) Hisobot davri har bir holatda soliq to'lovchi tomonidan erkin tanlanadi va o'zgartiriladi D) Hisobot davri doimo soliq davridan uzunroq bo'lib, bir necha soliq davrini qamrab oladi To'g'ri javob: A) Hisobot davri soliq davri ichidagi oraliq davr bo'lib, uning yakuni bo'yicha hisobot ✔ topshiriladi Izoh: Soliq davri bir yoki bir nechta hisobot davrlaridan iborat bo'lishi mumkin; hisobot davri yakunida oraliq hisobot topshiriladi va joriy to'lovlar amalga oshiriladi. 21. Soliqqa tortishning qulaylik tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliq organi xodimlari uchun qulay ish sharoiti va jihozlar yaratilishini B) Soliq hisobotini faqat qog'ozda topshirishni C) Soliq to'lovchi uchun qulay vaqt va usulda soliq undirilishini D) Soliqni faqat davlat banki orqali to'lashni To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchi uchun qulay vaqt va usulda soliq undirilishini ✔ Izoh: Qulaylik tamoyili soliq to'lovchi uchun eng qulay muddat va usulda soliq undirilishini nazarda tutadi. 22. Aylanmadan olinadigan soliqning soliq bazasi asosan nima? A) Korxona xodimlariga hisoblangan ish haqi fondi va boshqa mehnat to'lovlari summasi B) Tovar (xizmat) realizatsiyasidan olingan tushum va boshqa daromadlar (aylanma) C) Korxona balansidagi mol-mulkning yil oxiridagi qoldiq qiymati va zaxiralari D) Jami daromaddan jami chegiriladigan xarajatlar ayirilgandan keyin qolgan foyda To'g'ri javob: B) Tovar (xizmat) realizatsiyasidan olingan tushum va boshqa daromadlar (aylanma) ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 80 17. Ochiq ma'lumotlar (open data) tamoyili davlat organlari uchun nimani anglatadi? A) Fuqarolarning shaxsiy ma'lumotlarini to'liq e'lon qilishni B) Davlat ma'lumotlarini hech kimga bermaslikni C) Maxfiy bo'lmagan ma'lumotlarni jamoatchilik uchun ochiq e'lon qilishni D) Davlat ma'lumotlarini faqat qog'ozda saqlashni To'g'ri javob: C) Maxfiy bo'lmagan ma'lumotlarni jamoatchilik uchun ochiq e'lon qilishni✔ Izoh: Ochiq ma'lumotlar tamoyiliga ko'ra maxfiy va shaxsiy bo'lmagan davlat ma'lumotlari mashina o'qiy oladigan formatda ochiq e'lon qilinadi. 18. Tovarni realizatsiya qilish deganda nima tushuniladi? A) Tovarni saqlash uchun korxona omboriga joylashtirish B) Tovar narxini ommaviy axborot vositalarida reklama qilish C) Tovarni ishlab chiqarish bo'yicha yillik reja va smetani tuzish D) Tovarga bo'lgan mulk huquqining boshqa shaxsga o'tkazilishi To'g'ri javob: D) Tovarga bo'lgan mulk huquqining boshqa shaxsga o'tkazilishi ✔ Izoh: Realizatsiya tovarga bo'lgan mulk huquqining haq evaziga, qonunda nazarda tutilgan hollarda esa tekin asosda o'tkazilishidir. 19. Soliq to'lovchining shaxsiy kabineti qanday imkoniyat beradi? A) Faqat soliq sohasidagi yangiliklarni o'qish B) Hisobot topshirish, hisob-kitoblarni ko'rish va murojaat yuborish C) Faqat o'z mahsulotiga reklama joylashtirish D) Faqat boshqa soliq to'lovchilar bilan suhbatlashish To'g'ri javob: B) Hisobot topshirish, hisob-kitoblarni ko'rish va murojaat yuborish ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet orqali soliq to'lovchi masofadan hisobot topshiradi, soliq qarzi va to'lovlarini ko'radi, murojaat yuboradi. 20. Hisobot davri soliq davridan nimasi bilan farq qiladi? A) Hisobot davri soliq davri ichidagi oraliq davr bo'lib, uning yakuni bo'yicha hisobot topshiriladi B) Hisobot davri faqat soliq tekshiruvi o'tkaziladigan muddatni aniqlash uchun belgilanadi C) Hisobot davri har bir holatda soliq to'lovchi tomonidan erkin tanlanadi va o'zgartiriladi D) Hisobot davri doimo soliq davridan uzunroq bo'lib, bir necha soliq davrini qamrab oladi To'g'ri javob: A) Hisobot davri soliq davri ichidagi oraliq davr bo'lib, uning yakuni bo'yicha hisobot ✔ topshiriladi Izoh: Soliq davri bir yoki bir nechta hisobot davrlaridan iborat bo'lishi mumkin; hisobot davri yakunida oraliq hisobot topshiriladi va joriy to'lovlar amalga oshiriladi. 21. Soliqqa tortishning qulaylik tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliq organi xodimlari uchun qulay ish sharoiti va jihozlar yaratilishini B) Soliq hisobotini faqat qog'ozda topshirishni C) Soliq to'lovchi uchun qulay vaqt va usulda soliq undirilishini D) Soliqni faqat davlat banki orqali to'lashni To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchi uchun qulay vaqt va usulda soliq undirilishini ✔ Izoh: Qulaylik tamoyili soliq to'lovchi uchun eng qulay muddat va usulda soliq undirilishini nazarda tutadi. 22. Aylanmadan olinadigan soliqning soliq bazasi asosan nima? A) Korxona xodimlariga hisoblangan ish haqi fondi va boshqa mehnat to'lovlari summasi B) Tovar (xizmat) realizatsiyasidan olingan tushum va boshqa daromadlar (aylanma) C) Korxona balansidagi mol-mulkning yil oxiridagi qoldiq qiymati va zaxiralari D) Jami daromaddan jami chegiriladigan xarajatlar ayirilgandan keyin qolgan foyda To'g'ri javob: B) Tovar (xizmat) realizatsiyasidan olingan tushum va boshqa daromadlar (aylanma) ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 80 17. Ochiq ma'lumotlar (open data) tamoyili davlat organlari uchun nimani anglatadi? A) Fuqarolarning shaxsiy ma'lumotlarini to'liq e'lon qilishni B) Davlat ma'lumotlarini hech kimga bermaslikni C) Maxfiy bo'lmagan ma'lumotlarni jamoatchilik uchun ochiq e'lon qilishni D) Davlat ma'lumotlarini faqat qog'ozda saqlashni To'g'ri javob: C) Maxfiy bo'lmagan ma'lumotlarni jamoatchilik uchun ochiq e'lon qilishni✔ Izoh: Ochiq ma'lumotlar tamoyiliga ko'ra maxfiy va shaxsiy bo'lmagan davlat ma'lumotlari mashina o'qiy oladigan formatda ochiq e'lon qilinadi. 18. Tovarni realizatsiya qilish deganda nima tushuniladi? A) Tovarni saqlash uchun korxona omboriga joylashtirish B) Tovar narxini ommaviy axborot vositalarida reklama qilish C) Tovarni ishlab chiqarish bo'yicha yillik reja va smetani tuzish D) Tovarga bo'lgan mulk huquqining boshqa shaxsga o'tkazilishi To'g'ri javob: D) Tovarga bo'lgan mulk huquqining boshqa shaxsga o'tkazilishi ✔ Izoh: Realizatsiya tovarga bo'lgan mulk huquqining haq evaziga, qonunda nazarda tutilgan hollarda esa tekin asosda o'tkazilishidir. 19. Soliq to'lovchining shaxsiy kabineti qanday imkoniyat beradi? A) Faqat soliq sohasidagi yangiliklarni o'qish B) Hisobot topshirish, hisob-kitoblarni ko'rish va murojaat yuborish C) Faqat o'z mahsulotiga reklama joylashtirish D) Faqat boshqa soliq to'lovchilar bilan suhbatlashish To'g'ri javob: B) Hisobot topshirish, hisob-kitoblarni ko'rish va murojaat yuborish ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet orqali soliq to'lovchi masofadan hisobot topshiradi, soliq qarzi va to'lovlarini ko'radi, murojaat yuboradi. 20. Hisobot davri soliq davridan nimasi bilan farq qiladi? A) Hisobot davri soliq davri ichidagi oraliq davr bo'lib, uning yakuni bo'yicha hisobot topshiriladi B) Hisobot davri faqat soliq tekshiruvi o'tkaziladigan muddatni aniqlash uchun belgilanadi C) Hisobot davri har bir holatda soliq to'lovchi tomonidan erkin tanlanadi va o'zgartiriladi D) Hisobot davri doimo soliq davridan uzunroq bo'lib, bir necha soliq davrini qamrab oladi To'g'ri javob: A) Hisobot davri soliq davri ichidagi oraliq davr bo'lib, uning yakuni bo'yicha hisobot ✔ topshiriladi Izoh: Soliq davri bir yoki bir nechta hisobot davrlaridan iborat bo'lishi mumkin; hisobot davri yakunida oraliq hisobot topshiriladi va joriy to'lovlar amalga oshiriladi. 21. Soliqqa tortishning qulaylik tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliq organi xodimlari uchun qulay ish sharoiti va jihozlar yaratilishini B) Soliq hisobotini faqat qog'ozda topshirishni C) Soliq to'lovchi uchun qulay vaqt va usulda soliq undirilishini D) Soliqni faqat davlat banki orqali to'lashni To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchi uchun qulay vaqt va usulda soliq undirilishini ✔ Izoh: Qulaylik tamoyili soliq to'lovchi uchun eng qulay muddat va usulda soliq undirilishini nazarda tutadi. 22. Aylanmadan olinadigan soliqning soliq bazasi asosan nima? A) Korxona xodimlariga hisoblangan ish haqi fondi va boshqa mehnat to'lovlari summasi B) Tovar (xizmat) realizatsiyasidan olingan tushum va boshqa daromadlar (aylanma) C) Korxona balansidagi mol-mulkning yil oxiridagi qoldiq qiymati va zaxiralari D) Jami daromaddan jami chegiriladigan xarajatlar ayirilgandan keyin qolgan foyda To'g'ri javob: B) Tovar (xizmat) realizatsiyasidan olingan tushum va boshqa daromadlar (aylanma) ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 80 Izoh: Aylanma solig'ining bazasi jami tushum (aylanma) bo'lib, foyda solig'idan farqli ravishda undan xarajatlar chegirilmaydi. 23. Foyda solig'i bo'yicha jami daromad tarkibiga nimalar kiradi? A) Faqat soliq davri davomida budjetga to'langan soliqlar summasi B) Faqat ta'sischilar tomonidan kiritilgan ustav kapitali va qo'shimcha hissalar C) Realizatsiyadan olingan daromad va boshqa daromadlar (ijara, foiz, dividend va h.k.) D) Faqat tijorat banklaridan olingan kreditlar va boshqa qarz mablag'lari summasi To'g'ri javob: C) Realizatsiyadan olingan daromad va boshqa daromadlar (ijara, foiz, dividend va ✔ h.k.) Izoh: Jami daromad tovar (xizmat) realizatsiyasidan olingan daromad va boshqa daromadlardan, masalan ijara, foiz, kurs farqi kabi tushumlardan iborat. 24. Doimiy muassasasiz norezidentga to'lanadigan dividend va foizlar bo'yicha foyda solig'i qanday undiriladi? A) Umuman soliqqa tortilmaydi B) Norezident O'zbekistonda yillik deklaratsiya topshiradi C) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi D) Faqat chet el soliq organi tomonidan undiriladi To'g'ri javob: C) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi ✔ Izoh: Doimiy muassasa orqali faoliyat yuritmaydigan norezidentning O'zbekistondagi manbadan daromadi bo'yicha soliq to'lov manbaida ushlab qolinadi. 25. Resurs soliqlariga qaysi soliqlar kiradi? A) Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq va suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq B) Yuridik shaxslarning foyda solig'i va jismoniy shaxslarning daromad solig'i C) Davlat boji, bojxona boji va boshqa yig'imlar D) Qo'shilgan qiymat solig'i va aksiz solig'i To'g'ri javob: A) Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq va suv resurslaridan foydalanganlik uchun ✔ soliq Izoh: Resurs soliqlari tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun undiriladi; ularga yer qa'ri va suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqlar kiradi, yer solig'i ham ularga yaqin turadi. 26. Elektron hujjatlar bilan ishlashda ERI kalitining amal qilish muddati tugasa, nima qilish kerak? A) Boshqa shaxsning kalitidan foydalanish B) Eski kalitdan foydalanishni davom ettirish C) Yangi kalit sertifikatini olish D) Hujjatlarni imzosiz yuborish To'g'ri javob: C) Yangi kalit sertifikatini olish ✔ Izoh: Muddati o'tgan sertifikat bilan qo'yilgan imzo haqiqiy hisoblanmaydi, shuning uchun o'z vaqtida yangi kalit olish kerak. 27. Soliq bazasini kengaytirish deganda nima tushuniladi? A) Soliq organlari binolari va xizmat ofislarini kengaytirish va ta'mirlash B) Soliq hisoboti shakllaridagi ko'rsatkichlar sonini ko'paytirib borish C) Amaldagi soliq stavkalarini har yili muntazam ravishda ko'tarib borish D) Soliq solinadigan faoliyat doirasini, xususan, yashirin faoliyatni qisqartirib oshirish To'g'ri javob: D) Soliq solinadigan faoliyat doirasini, xususan, yashirin faoliyatni qisqartirib oshirish ✔ Izoh: Soliq bazasini kengaytirish soliq solinadigan obyektlar doirasini oshirish, xususan, faoliyatni legallashtirish orqali amalga oshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 81 Izoh: Aylanma solig'ining bazasi jami tushum (aylanma) bo'lib, foyda solig'idan farqli ravishda undan xarajatlar chegirilmaydi. 23. Foyda solig'i bo'yicha jami daromad tarkibiga nimalar kiradi? A) Faqat soliq davri davomida budjetga to'langan soliqlar summasi B) Faqat ta'sischilar tomonidan kiritilgan ustav kapitali va qo'shimcha hissalar C) Realizatsiyadan olingan daromad va boshqa daromadlar (ijara, foiz, dividend va h.k.) D) Faqat tijorat banklaridan olingan kreditlar va boshqa qarz mablag'lari summasi To'g'ri javob: C) Realizatsiyadan olingan daromad va boshqa daromadlar (ijara, foiz, dividend va ✔ h.k.) Izoh: Jami daromad tovar (xizmat) realizatsiyasidan olingan daromad va boshqa daromadlardan, masalan ijara, foiz, kurs farqi kabi tushumlardan iborat. 24. Doimiy muassasasiz norezidentga to'lanadigan dividend va foizlar bo'yicha foyda solig'i qanday undiriladi? A) Umuman soliqqa tortilmaydi B) Norezident O'zbekistonda yillik deklaratsiya topshiradi C) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi D) Faqat chet el soliq organi tomonidan undiriladi To'g'ri javob: C) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi ✔ Izoh: Doimiy muassasa orqali faoliyat yuritmaydigan norezidentning O'zbekistondagi manbadan daromadi bo'yicha soliq to'lov manbaida ushlab qolinadi. 25. Resurs soliqlariga qaysi soliqlar kiradi? A) Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq va suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq B) Yuridik shaxslarning foyda solig'i va jismoniy shaxslarning daromad solig'i C) Davlat boji, bojxona boji va boshqa yig'imlar D) Qo'shilgan qiymat solig'i va aksiz solig'i To'g'ri javob: A) Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq va suv resurslaridan foydalanganlik uchun ✔ soliq Izoh: Resurs soliqlari tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun undiriladi; ularga yer qa'ri va suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqlar kiradi, yer solig'i ham ularga yaqin turadi. 26. Elektron hujjatlar bilan ishlashda ERI kalitining amal qilish muddati tugasa, nima qilish kerak? A) Boshqa shaxsning kalitidan foydalanish B) Eski kalitdan foydalanishni davom ettirish C) Yangi kalit sertifikatini olish D) Hujjatlarni imzosiz yuborish To'g'ri javob: C) Yangi kalit sertifikatini olish ✔ Izoh: Muddati o'tgan sertifikat bilan qo'yilgan imzo haqiqiy hisoblanmaydi, shuning uchun o'z vaqtida yangi kalit olish kerak. 27. Soliq bazasini kengaytirish deganda nima tushuniladi? A) Soliq organlari binolari va xizmat ofislarini kengaytirish va ta'mirlash B) Soliq hisoboti shakllaridagi ko'rsatkichlar sonini ko'paytirib borish C) Amaldagi soliq stavkalarini har yili muntazam ravishda ko'tarib borish D) Soliq solinadigan faoliyat doirasini, xususan, yashirin faoliyatni qisqartirib oshirish To'g'ri javob: D) Soliq solinadigan faoliyat doirasini, xususan, yashirin faoliyatni qisqartirib oshirish ✔ Izoh: Soliq bazasini kengaytirish soliq solinadigan obyektlar doirasini oshirish, xususan, faoliyatni legallashtirish orqali amalga oshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 81 Izoh: Aylanma solig'ining bazasi jami tushum (aylanma) bo'lib, foyda solig'idan farqli ravishda undan xarajatlar chegirilmaydi. 23. Foyda solig'i bo'yicha jami daromad tarkibiga nimalar kiradi? A) Faqat soliq davri davomida budjetga to'langan soliqlar summasi B) Faqat ta'sischilar tomonidan kiritilgan ustav kapitali va qo'shimcha hissalar C) Realizatsiyadan olingan daromad va boshqa daromadlar (ijara, foiz, dividend va h.k.) D) Faqat tijorat banklaridan olingan kreditlar va boshqa qarz mablag'lari summasi To'g'ri javob: C) Realizatsiyadan olingan daromad va boshqa daromadlar (ijara, foiz, dividend va ✔ h.k.) Izoh: Jami daromad tovar (xizmat) realizatsiyasidan olingan daromad va boshqa daromadlardan, masalan ijara, foiz, kurs farqi kabi tushumlardan iborat. 24. Doimiy muassasasiz norezidentga to'lanadigan dividend va foizlar bo'yicha foyda solig'i qanday undiriladi? A) Umuman soliqqa tortilmaydi B) Norezident O'zbekistonda yillik deklaratsiya topshiradi C) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi D) Faqat chet el soliq organi tomonidan undiriladi To'g'ri javob: C) To'lov manbaida soliq agenti tomonidan ushlab qolinadi ✔ Izoh: Doimiy muassasa orqali faoliyat yuritmaydigan norezidentning O'zbekistondagi manbadan daromadi bo'yicha soliq to'lov manbaida ushlab qolinadi. 25. Resurs soliqlariga qaysi soliqlar kiradi? A) Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq va suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq B) Yuridik shaxslarning foyda solig'i va jismoniy shaxslarning daromad solig'i C) Davlat boji, bojxona boji va boshqa yig'imlar D) Qo'shilgan qiymat solig'i va aksiz solig'i To'g'ri javob: A) Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq va suv resurslaridan foydalanganlik uchun ✔ soliq Izoh: Resurs soliqlari tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun undiriladi; ularga yer qa'ri va suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqlar kiradi, yer solig'i ham ularga yaqin turadi. 26. Elektron hujjatlar bilan ishlashda ERI kalitining amal qilish muddati tugasa, nima qilish kerak? A) Boshqa shaxsning kalitidan foydalanish B) Eski kalitdan foydalanishni davom ettirish C) Yangi kalit sertifikatini olish D) Hujjatlarni imzosiz yuborish To'g'ri javob: C) Yangi kalit sertifikatini olish ✔ Izoh: Muddati o'tgan sertifikat bilan qo'yilgan imzo haqiqiy hisoblanmaydi, shuning uchun o'z vaqtida yangi kalit olish kerak. 27. Soliq bazasini kengaytirish deganda nima tushuniladi? A) Soliq organlari binolari va xizmat ofislarini kengaytirish va ta'mirlash B) Soliq hisoboti shakllaridagi ko'rsatkichlar sonini ko'paytirib borish C) Amaldagi soliq stavkalarini har yili muntazam ravishda ko'tarib borish D) Soliq solinadigan faoliyat doirasini, xususan, yashirin faoliyatni qisqartirib oshirish To'g'ri javob: D) Soliq solinadigan faoliyat doirasini, xususan, yashirin faoliyatni qisqartirib oshirish ✔ Izoh: Soliq bazasini kengaytirish soliq solinadigan obyektlar doirasini oshirish, xususan, faoliyatni legallashtirish orqali amalga oshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 81 28. Soliqlarning fiskal funksiyasi nimadan iborat? A) Davlat budjeti daromadlarini shakllantirishdan B) Banklar faoliyatini litsenziyalashdan C) Tovarlar narxini davlat tomonidan belgilashdan D) Aholiga ijtimoiy nafaqa va pensiyalarni to'lashdan To'g'ri javob: A) Davlat budjeti daromadlarini shakllantirishdan✔ Izoh: Fiskal funksiya soliqlarning asosiy vazifasi bo'lib, davlat faoliyatini moliyalashtirish uchun budjetga mablag' to'plashni anglatadi. 29. Resurs soliqlarining ekologik ahamiyati nimada? A) Tabiiy resurslarni cheksiz va tezkor qazib olishni rag'batlantirishda B) Qazib olingan resurslarni faqat eksportga yo'naltirish va ichki bozordan chiqarishda C) Tabiiy resurslarni tejash va atrof-muhitni muhofaza qilishni rag'batlantirishda D) Ekologik nazoratni bekor qilish va tabiatni muhofaza qilish talablarini yumshatishda To'g'ri javob: C) Tabiiy resurslarni tejash va atrof-muhitni muhofaza qilishni rag'batlantirishda ✔ Izoh: Tabiiy resurslardan foydalanish uchun to'lov ularni isrof qilishni qimmatlashtiradi va oqilona foydalanishni rag'batlantiradi. 30. Davlat qarzining yuqori darajasi iqtisodiyot uchun qanday xavf tug'diradi? A) Inflyatsiya darajasi albatta nolga tushib qoladi B) Qarzga xizmat ko'rsatish xarajatlari ortib, budjetga bosim kuchayadi C) Budjet daromadlari bu holatda avtomatik ravishda oshadi D) Soliqlar majburiy ravishda va to'liq bekor qilinadi To'g'ri javob: B) Qarzga xizmat ko'rsatish xarajatlari ortib, budjetga bosim kuchayadi ✔ Izoh: Qarz yuqori bo'lsa, foiz to'lovlari budjetning katta qismini egallaydi va ijtimoiy xarajatlar uchun imkoniyat qisqaradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 82 28. Soliqlarning fiskal funksiyasi nimadan iborat? A) Davlat budjeti daromadlarini shakllantirishdan B) Banklar faoliyatini litsenziyalashdan C) Tovarlar narxini davlat tomonidan belgilashdan D) Aholiga ijtimoiy nafaqa va pensiyalarni to'lashdan To'g'ri javob: A) Davlat budjeti daromadlarini shakllantirishdan✔ Izoh: Fiskal funksiya soliqlarning asosiy vazifasi bo'lib, davlat faoliyatini moliyalashtirish uchun budjetga mablag' to'plashni anglatadi. 29. Resurs soliqlarining ekologik ahamiyati nimada? A) Tabiiy resurslarni cheksiz va tezkor qazib olishni rag'batlantirishda B) Qazib olingan resurslarni faqat eksportga yo'naltirish va ichki bozordan chiqarishda C) Tabiiy resurslarni tejash va atrof-muhitni muhofaza qilishni rag'batlantirishda D) Ekologik nazoratni bekor qilish va tabiatni muhofaza qilish talablarini yumshatishda To'g'ri javob: C) Tabiiy resurslarni tejash va atrof-muhitni muhofaza qilishni rag'batlantirishda ✔ Izoh: Tabiiy resurslardan foydalanish uchun to'lov ularni isrof qilishni qimmatlashtiradi va oqilona foydalanishni rag'batlantiradi. 30. Davlat qarzining yuqori darajasi iqtisodiyot uchun qanday xavf tug'diradi? A) Inflyatsiya darajasi albatta nolga tushib qoladi B) Qarzga xizmat ko'rsatish xarajatlari ortib, budjetga bosim kuchayadi C) Budjet daromadlari bu holatda avtomatik ravishda oshadi D) Soliqlar majburiy ravishda va to'liq bekor qilinadi To'g'ri javob: B) Qarzga xizmat ko'rsatish xarajatlari ortib, budjetga bosim kuchayadi ✔ Izoh: Qarz yuqori bo'lsa, foiz to'lovlari budjetning katta qismini egallaydi va ijtimoiy xarajatlar uchun imkoniyat qisqaradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 82 28. Soliqlarning fiskal funksiyasi nimadan iborat? A) Davlat budjeti daromadlarini shakllantirishdan B) Banklar faoliyatini litsenziyalashdan C) Tovarlar narxini davlat tomonidan belgilashdan D) Aholiga ijtimoiy nafaqa va pensiyalarni to'lashdan To'g'ri javob: A) Davlat budjeti daromadlarini shakllantirishdan✔ Izoh: Fiskal funksiya soliqlarning asosiy vazifasi bo'lib, davlat faoliyatini moliyalashtirish uchun budjetga mablag' to'plashni anglatadi. 29. Resurs soliqlarining ekologik ahamiyati nimada? A) Tabiiy resurslarni cheksiz va tezkor qazib olishni rag'batlantirishda B) Qazib olingan resurslarni faqat eksportga yo'naltirish va ichki bozordan chiqarishda C) Tabiiy resurslarni tejash va atrof-muhitni muhofaza qilishni rag'batlantirishda D) Ekologik nazoratni bekor qilish va tabiatni muhofaza qilish talablarini yumshatishda To'g'ri javob: C) Tabiiy resurslarni tejash va atrof-muhitni muhofaza qilishni rag'batlantirishda ✔ Izoh: Tabiiy resurslardan foydalanish uchun to'lov ularni isrof qilishni qimmatlashtiradi va oqilona foydalanishni rag'batlantiradi. 30. Davlat qarzining yuqori darajasi iqtisodiyot uchun qanday xavf tug'diradi? A) Inflyatsiya darajasi albatta nolga tushib qoladi B) Qarzga xizmat ko'rsatish xarajatlari ortib, budjetga bosim kuchayadi C) Budjet daromadlari bu holatda avtomatik ravishda oshadi D) Soliqlar majburiy ravishda va to'liq bekor qilinadi To'g'ri javob: B) Qarzga xizmat ko'rsatish xarajatlari ortib, budjetga bosim kuchayadi ✔ Izoh: Qarz yuqori bo'lsa, foiz to'lovlari budjetning katta qismini egallaydi va ijtimoiy xarajatlar uchun imkoniyat qisqaradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 82 14-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. QQSning yakuniy iqtisodiy yukini kim ko'taradi? A) Faqat soliqni hisoblovchi soliq organi B) Faqat ulgurji savdo bilan shug'ullanuvchi korxona C) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisi D) Faqat tovarni ishlab chiqaruvchi korxona To'g'ri javob: C) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisi✔ Izoh: QQS zanjir bo'ylab narxga qo'shib boriladi va har bir bosqichda chegirib boriladi, shuning uchun pirovard yuk yakuniy iste'molchiga tushadi. 2. Soliq yuki tushunchasi nimani ifodalaydi? A) Soliq organlaridagi xodimlarning umumiy sonini B) Soliq to'lovlarining daromad yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatini C) Topshiriladigan soliq hisobotlarining sahifalar sonini D) Bir soliq inspektoriga to'g'ri keladigan ish hajmini To'g'ri javob: B) Soliq to'lovlarining daromad yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatini ✔ Izoh: Soliq yuki soliq to'lovlarining daromadga, korxona tushumiga yoki YaIMga nisbati bilan ifodalanadi. 3. Jismoniy shaxs qimmatli qog'ozlarni sotishdan daromad olsa, bu qanday daromad turiga kiradi? A) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadga B) Kompensatsiya to'loviga C) Ijtimoiy nafaqaga D) Mulkiy daromadga To'g'ri javob: D) Mulkiy daromadga ✔ Izoh: Qimmatli qog'ozlar, ulushlar va boshqa mol-mulkni sotishdan olingan daromadlar mulkiy daromadlar qatoriga kiradi. 4. Soliq maslahatchisi kim? A) Soliq qonunlarini parlamentda muhokama qiluvchi va qabul qiluvchi deputat B) Soliq organining soliq to'lovchilarda tekshiruv o'tkazuvchi vakolatli xodimi C) Soliq to'lovchining majburiyatlari uchun mol-mulki bilan javob beruvchi kafili D) Soliq to'lovchilarga soliq masalalari bo'yicha professional maslahat beruvchi mutaxassis To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchilarga soliq masalalari bo'yicha professional maslahat beruvchi ✔ mutaxassis Izoh: Soliq maslahatchisi soliq to'lovchilarga soliqlarni hisoblash, hisobot tuzish va boshqa soliq masalalarida professional yordam ko'rsatadi. 5. Rezident jismoniy shaxs chet elda ishlab daromad olsa, O'zbekistondagi soliq majburiyati qanday? A) Bu daromad ham soliq bazasiga kiradi, chet elda to'langan soliq qonunda belgilangan tartibda hisobga olinadi B) Hech qachon soliqqa tortilmaydi, chunki daromad O'zbekistondan tashqarida olingan C) Faqat chet elda soliqqa tortiladi va O'zbekistonda hech qanday holatda e'tiborga olinmaydi D) Ikki marta to'liq soliqqa tortiladi, chet elda to'langan soliq hech qachon hisobga olinmaydi To'g'ri javob: A) Bu daromad ham soliq bazasiga kiradi, chet elda to'langan soliq qonunda ✔ belgilangan tartibda hisobga olinadi Izoh: Rezident butun dunyodagi daromadlari bo'yicha soliq to'laydi, biroq qonunda yoki xalqaro shartnomada nazarda tutilgan imtiyozlar va chet el soliqni hisobga olish qo'llanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 83 14-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. QQSning yakuniy iqtisodiy yukini kim ko'taradi? A) Faqat soliqni hisoblovchi soliq organi B) Faqat ulgurji savdo bilan shug'ullanuvchi korxona C) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisi D) Faqat tovarni ishlab chiqaruvchi korxona To'g'ri javob: C) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisi✔ Izoh: QQS zanjir bo'ylab narxga qo'shib boriladi va har bir bosqichda chegirib boriladi, shuning uchun pirovard yuk yakuniy iste'molchiga tushadi. 2. Soliq yuki tushunchasi nimani ifodalaydi? A) Soliq organlaridagi xodimlarning umumiy sonini B) Soliq to'lovlarining daromad yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatini C) Topshiriladigan soliq hisobotlarining sahifalar sonini D) Bir soliq inspektoriga to'g'ri keladigan ish hajmini To'g'ri javob: B) Soliq to'lovlarining daromad yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatini ✔ Izoh: Soliq yuki soliq to'lovlarining daromadga, korxona tushumiga yoki YaIMga nisbati bilan ifodalanadi. 3. Jismoniy shaxs qimmatli qog'ozlarni sotishdan daromad olsa, bu qanday daromad turiga kiradi? A) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadga B) Kompensatsiya to'loviga C) Ijtimoiy nafaqaga D) Mulkiy daromadga To'g'ri javob: D) Mulkiy daromadga ✔ Izoh: Qimmatli qog'ozlar, ulushlar va boshqa mol-mulkni sotishdan olingan daromadlar mulkiy daromadlar qatoriga kiradi. 4. Soliq maslahatchisi kim? A) Soliq qonunlarini parlamentda muhokama qiluvchi va qabul qiluvchi deputat B) Soliq organining soliq to'lovchilarda tekshiruv o'tkazuvchi vakolatli xodimi C) Soliq to'lovchining majburiyatlari uchun mol-mulki bilan javob beruvchi kafili D) Soliq to'lovchilarga soliq masalalari bo'yicha professional maslahat beruvchi mutaxassis To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchilarga soliq masalalari bo'yicha professional maslahat beruvchi ✔ mutaxassis Izoh: Soliq maslahatchisi soliq to'lovchilarga soliqlarni hisoblash, hisobot tuzish va boshqa soliq masalalarida professional yordam ko'rsatadi. 5. Rezident jismoniy shaxs chet elda ishlab daromad olsa, O'zbekistondagi soliq majburiyati qanday? A) Bu daromad ham soliq bazasiga kiradi, chet elda to'langan soliq qonunda belgilangan tartibda hisobga olinadi B) Hech qachon soliqqa tortilmaydi, chunki daromad O'zbekistondan tashqarida olingan C) Faqat chet elda soliqqa tortiladi va O'zbekistonda hech qanday holatda e'tiborga olinmaydi D) Ikki marta to'liq soliqqa tortiladi, chet elda to'langan soliq hech qachon hisobga olinmaydi To'g'ri javob: A) Bu daromad ham soliq bazasiga kiradi, chet elda to'langan soliq qonunda ✔ belgilangan tartibda hisobga olinadi Izoh: Rezident butun dunyodagi daromadlari bo'yicha soliq to'laydi, biroq qonunda yoki xalqaro shartnomada nazarda tutilgan imtiyozlar va chet el soliqni hisobga olish qo'llanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 83 14-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. QQSning yakuniy iqtisodiy yukini kim ko'taradi? A) Faqat soliqni hisoblovchi soliq organi B) Faqat ulgurji savdo bilan shug'ullanuvchi korxona C) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisi D) Faqat tovarni ishlab chiqaruvchi korxona To'g'ri javob: C) Tovar yoki xizmatning yakuniy iste'molchisi✔ Izoh: QQS zanjir bo'ylab narxga qo'shib boriladi va har bir bosqichda chegirib boriladi, shuning uchun pirovard yuk yakuniy iste'molchiga tushadi. 2. Soliq yuki tushunchasi nimani ifodalaydi? A) Soliq organlaridagi xodimlarning umumiy sonini B) Soliq to'lovlarining daromad yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatini C) Topshiriladigan soliq hisobotlarining sahifalar sonini D) Bir soliq inspektoriga to'g'ri keladigan ish hajmini To'g'ri javob: B) Soliq to'lovlarining daromad yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatini ✔ Izoh: Soliq yuki soliq to'lovlarining daromadga, korxona tushumiga yoki YaIMga nisbati bilan ifodalanadi. 3. Jismoniy shaxs qimmatli qog'ozlarni sotishdan daromad olsa, bu qanday daromad turiga kiradi? A) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadga B) Kompensatsiya to'loviga C) Ijtimoiy nafaqaga D) Mulkiy daromadga To'g'ri javob: D) Mulkiy daromadga ✔ Izoh: Qimmatli qog'ozlar, ulushlar va boshqa mol-mulkni sotishdan olingan daromadlar mulkiy daromadlar qatoriga kiradi. 4. Soliq maslahatchisi kim? A) Soliq qonunlarini parlamentda muhokama qiluvchi va qabul qiluvchi deputat B) Soliq organining soliq to'lovchilarda tekshiruv o'tkazuvchi vakolatli xodimi C) Soliq to'lovchining majburiyatlari uchun mol-mulki bilan javob beruvchi kafili D) Soliq to'lovchilarga soliq masalalari bo'yicha professional maslahat beruvchi mutaxassis To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchilarga soliq masalalari bo'yicha professional maslahat beruvchi ✔ mutaxassis Izoh: Soliq maslahatchisi soliq to'lovchilarga soliqlarni hisoblash, hisobot tuzish va boshqa soliq masalalarida professional yordam ko'rsatadi. 5. Rezident jismoniy shaxs chet elda ishlab daromad olsa, O'zbekistondagi soliq majburiyati qanday? A) Bu daromad ham soliq bazasiga kiradi, chet elda to'langan soliq qonunda belgilangan tartibda hisobga olinadi B) Hech qachon soliqqa tortilmaydi, chunki daromad O'zbekistondan tashqarida olingan C) Faqat chet elda soliqqa tortiladi va O'zbekistonda hech qanday holatda e'tiborga olinmaydi D) Ikki marta to'liq soliqqa tortiladi, chet elda to'langan soliq hech qachon hisobga olinmaydi To'g'ri javob: A) Bu daromad ham soliq bazasiga kiradi, chet elda to'langan soliq qonunda ✔ belgilangan tartibda hisobga olinadi Izoh: Rezident butun dunyodagi daromadlari bo'yicha soliq to'laydi, biroq qonunda yoki xalqaro shartnomada nazarda tutilgan imtiyozlar va chet el soliqni hisobga olish qo'llanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 83 6. Korrupsiyaga qarshi kurashishning asosiy tamoyillaridan biri qaysi? A) Fuqarolar va jamoatchilik ishtirokini cheklash B) Davlat organlari faoliyatining yopiqligi C) Faqat jazolash choralarining ustuvorligi D) Korrupsiyaning oldini olish choralarining ustuvorligi To'g'ri javob: D) Korrupsiyaning oldini olish choralarining ustuvorligi✔ Izoh: Korrupsiyaga qarshi kurashishda oldini olish choralari ustuvor hisoblanadi; profilaktika jazodan samaraliroq. 7. Elektron hujjat aylanishining soliq ma'muriyatchiligi uchun afzalligi nima? A) Soliq stavkalarini tizim tomonidan avtomatik ravishda oshirib borish imkoniyati B) Soliq hisobotlarini topshirish majburiyatini butunlay bekor qilish imkoniyati C) Operatsiyalarning shaffofligi va ma'lumotlarni avtomatik solishtirish imkoniyati D) Hujjatlarni soliq organlaridan yashirish va ularni o'chirib yuborish imkoniyati To'g'ri javob: C) Operatsiyalarning shaffofligi va ma'lumotlarni avtomatik solishtirish imkoniyati ✔ Izoh: Elektron hujjatlar soliq organi tizimida qayd etilgani uchun xaridor va sotuvchi ma'lumotlarini tez solishtirish va qonunbuzarlikni aniqlash osonlashadi. 8. Buxgalteriya hisobi va soliq hisobining farqi nimada? A) Buxgalteriya hisobi faqat tijorat banklarida yuritiladi B) Soliq hisobi faqat jismoniy shaxslar tomonidan yuritiladi C) Biri moliyaviy axborot uchun, ikkinchisi soliq bazasini aniqlash uchun yuritiladi D) Ular maqsadi va qoidalari jihatidan mutlaqo bir xil tizimlar To'g'ri javob: C) Biri moliyaviy axborot uchun, ikkinchisi soliq bazasini aniqlash uchun yuritiladi ✔ Izoh: Buxgalteriya hisobi moliyaviy holatni ko'rsatadi, soliq hisobi esa soliq qonunchiligi qoidalari bo'yicha soliq bazasini aniqlaydi. 9. Davlat organida korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo'linmasining vazifasi nima? A) Davlat organining reklama va targ'ibot faoliyatini yuritish B) Xodimlarning yillik mehnat ta'tillari jadvalini rejalashtirish C) Korrupsiya xavflarini aniqlash, profilaktika va xodimlar faoliyatini nazorat qilish D) Hududlar uchun soliq stavkalarini belgilash va o'zgartirish To'g'ri javob: C) Korrupsiya xavflarini aniqlash, profilaktika va xodimlar faoliyatini nazorat qilish ✔ Izoh: Ichki nazorat bo'linmasi korrupsiya risklarini aniqlaydi, profilaktika choralarini ko'radi va qoidabuzarliklarni o'rganadi. 10. Davlat xizmatchisi fuqarolar murojaatini ko'rib chiqishda qanday tamoyilga amal qilishi kerak? A) Faqat tanishlar murojaatini ko'rish B) Qonuniylik, o'z vaqtidalik va xolislik C) Murojaatchining ijtimoiy mavqeiga qarab yondashuv D) Murojaatlarni ko'rib chiqmaslik To'g'ri javob: B) Qonuniylik, o'z vaqtidalik va xolislik ✔ Izoh: Murojaatlar qonunda belgilangan muddatlarda, xolis va har tomonlama ko'rib chiqilishi lozim. 11. Rezident jismoniy shaxs chet elda to'lagan daromad solig'ini O'zbekistonda hisobga olish uchun nima talab qilinadi? A) Hech qanday hujjat talab qilinmaydi, ariza kifoya B) Chet el sayohati davomida olingan fotosuratlar C) Chet elda soliq to'langanini tasdiqlovchi hujjat D) Faqat jismoniy shaxsning og'zaki bayonoti To'g'ri javob: C) Chet elda soliq to'langanini tasdiqlovchi hujjat ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 84 6. Korrupsiyaga qarshi kurashishning asosiy tamoyillaridan biri qaysi? A) Fuqarolar va jamoatchilik ishtirokini cheklash B) Davlat organlari faoliyatining yopiqligi C) Faqat jazolash choralarining ustuvorligi D) Korrupsiyaning oldini olish choralarining ustuvorligi To'g'ri javob: D) Korrupsiyaning oldini olish choralarining ustuvorligi✔ Izoh: Korrupsiyaga qarshi kurashishda oldini olish choralari ustuvor hisoblanadi; profilaktika jazodan samaraliroq. 7. Elektron hujjat aylanishining soliq ma'muriyatchiligi uchun afzalligi nima? A) Soliq stavkalarini tizim tomonidan avtomatik ravishda oshirib borish imkoniyati B) Soliq hisobotlarini topshirish majburiyatini butunlay bekor qilish imkoniyati C) Operatsiyalarning shaffofligi va ma'lumotlarni avtomatik solishtirish imkoniyati D) Hujjatlarni soliq organlaridan yashirish va ularni o'chirib yuborish imkoniyati To'g'ri javob: C) Operatsiyalarning shaffofligi va ma'lumotlarni avtomatik solishtirish imkoniyati ✔ Izoh: Elektron hujjatlar soliq organi tizimida qayd etilgani uchun xaridor va sotuvchi ma'lumotlarini tez solishtirish va qonunbuzarlikni aniqlash osonlashadi. 8. Buxgalteriya hisobi va soliq hisobining farqi nimada? A) Buxgalteriya hisobi faqat tijorat banklarida yuritiladi B) Soliq hisobi faqat jismoniy shaxslar tomonidan yuritiladi C) Biri moliyaviy axborot uchun, ikkinchisi soliq bazasini aniqlash uchun yuritiladi D) Ular maqsadi va qoidalari jihatidan mutlaqo bir xil tizimlar To'g'ri javob: C) Biri moliyaviy axborot uchun, ikkinchisi soliq bazasini aniqlash uchun yuritiladi ✔ Izoh: Buxgalteriya hisobi moliyaviy holatni ko'rsatadi, soliq hisobi esa soliq qonunchiligi qoidalari bo'yicha soliq bazasini aniqlaydi. 9. Davlat organida korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo'linmasining vazifasi nima? A) Davlat organining reklama va targ'ibot faoliyatini yuritish B) Xodimlarning yillik mehnat ta'tillari jadvalini rejalashtirish C) Korrupsiya xavflarini aniqlash, profilaktika va xodimlar faoliyatini nazorat qilish D) Hududlar uchun soliq stavkalarini belgilash va o'zgartirish To'g'ri javob: C) Korrupsiya xavflarini aniqlash, profilaktika va xodimlar faoliyatini nazorat qilish ✔ Izoh: Ichki nazorat bo'linmasi korrupsiya risklarini aniqlaydi, profilaktika choralarini ko'radi va qoidabuzarliklarni o'rganadi. 10. Davlat xizmatchisi fuqarolar murojaatini ko'rib chiqishda qanday tamoyilga amal qilishi kerak? A) Faqat tanishlar murojaatini ko'rish B) Qonuniylik, o'z vaqtidalik va xolislik C) Murojaatchining ijtimoiy mavqeiga qarab yondashuv D) Murojaatlarni ko'rib chiqmaslik To'g'ri javob: B) Qonuniylik, o'z vaqtidalik va xolislik ✔ Izoh: Murojaatlar qonunda belgilangan muddatlarda, xolis va har tomonlama ko'rib chiqilishi lozim. 11. Rezident jismoniy shaxs chet elda to'lagan daromad solig'ini O'zbekistonda hisobga olish uchun nima talab qilinadi? A) Hech qanday hujjat talab qilinmaydi, ariza kifoya B) Chet el sayohati davomida olingan fotosuratlar C) Chet elda soliq to'langanini tasdiqlovchi hujjat D) Faqat jismoniy shaxsning og'zaki bayonoti To'g'ri javob: C) Chet elda soliq to'langanini tasdiqlovchi hujjat ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 84 6. Korrupsiyaga qarshi kurashishning asosiy tamoyillaridan biri qaysi? A) Fuqarolar va jamoatchilik ishtirokini cheklash B) Davlat organlari faoliyatining yopiqligi C) Faqat jazolash choralarining ustuvorligi D) Korrupsiyaning oldini olish choralarining ustuvorligi To'g'ri javob: D) Korrupsiyaning oldini olish choralarining ustuvorligi✔ Izoh: Korrupsiyaga qarshi kurashishda oldini olish choralari ustuvor hisoblanadi; profilaktika jazodan samaraliroq. 7. Elektron hujjat aylanishining soliq ma'muriyatchiligi uchun afzalligi nima? A) Soliq stavkalarini tizim tomonidan avtomatik ravishda oshirib borish imkoniyati B) Soliq hisobotlarini topshirish majburiyatini butunlay bekor qilish imkoniyati C) Operatsiyalarning shaffofligi va ma'lumotlarni avtomatik solishtirish imkoniyati D) Hujjatlarni soliq organlaridan yashirish va ularni o'chirib yuborish imkoniyati To'g'ri javob: C) Operatsiyalarning shaffofligi va ma'lumotlarni avtomatik solishtirish imkoniyati ✔ Izoh: Elektron hujjatlar soliq organi tizimida qayd etilgani uchun xaridor va sotuvchi ma'lumotlarini tez solishtirish va qonunbuzarlikni aniqlash osonlashadi. 8. Buxgalteriya hisobi va soliq hisobining farqi nimada? A) Buxgalteriya hisobi faqat tijorat banklarida yuritiladi B) Soliq hisobi faqat jismoniy shaxslar tomonidan yuritiladi C) Biri moliyaviy axborot uchun, ikkinchisi soliq bazasini aniqlash uchun yuritiladi D) Ular maqsadi va qoidalari jihatidan mutlaqo bir xil tizimlar To'g'ri javob: C) Biri moliyaviy axborot uchun, ikkinchisi soliq bazasini aniqlash uchun yuritiladi ✔ Izoh: Buxgalteriya hisobi moliyaviy holatni ko'rsatadi, soliq hisobi esa soliq qonunchiligi qoidalari bo'yicha soliq bazasini aniqlaydi. 9. Davlat organida korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo'linmasining vazifasi nima? A) Davlat organining reklama va targ'ibot faoliyatini yuritish B) Xodimlarning yillik mehnat ta'tillari jadvalini rejalashtirish C) Korrupsiya xavflarini aniqlash, profilaktika va xodimlar faoliyatini nazorat qilish D) Hududlar uchun soliq stavkalarini belgilash va o'zgartirish To'g'ri javob: C) Korrupsiya xavflarini aniqlash, profilaktika va xodimlar faoliyatini nazorat qilish ✔ Izoh: Ichki nazorat bo'linmasi korrupsiya risklarini aniqlaydi, profilaktika choralarini ko'radi va qoidabuzarliklarni o'rganadi. 10. Davlat xizmatchisi fuqarolar murojaatini ko'rib chiqishda qanday tamoyilga amal qilishi kerak? A) Faqat tanishlar murojaatini ko'rish B) Qonuniylik, o'z vaqtidalik va xolislik C) Murojaatchining ijtimoiy mavqeiga qarab yondashuv D) Murojaatlarni ko'rib chiqmaslik To'g'ri javob: B) Qonuniylik, o'z vaqtidalik va xolislik ✔ Izoh: Murojaatlar qonunda belgilangan muddatlarda, xolis va har tomonlama ko'rib chiqilishi lozim. 11. Rezident jismoniy shaxs chet elda to'lagan daromad solig'ini O'zbekistonda hisobga olish uchun nima talab qilinadi? A) Hech qanday hujjat talab qilinmaydi, ariza kifoya B) Chet el sayohati davomida olingan fotosuratlar C) Chet elda soliq to'langanini tasdiqlovchi hujjat D) Faqat jismoniy shaxsning og'zaki bayonoti To'g'ri javob: C) Chet elda soliq to'langanini tasdiqlovchi hujjat ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 84 Izoh: Chet elda to'langan soliqni hisobga olish uchun chet el soliq organi tomonidan tasdiqlangan to'lov hujjati taqdim etiladi. 12. Elektron (masofaviy) tekshiruv usullarining afzalligi nimada? A) Tekshiruvlarni soliq to'lovchidan butunlay yashirin o'tkazishda B) Soliq stavkalarini tekshiruv natijasiga qarab oshirishda C) Soliq to'lovchining hujjatlarini masofadan o'chirib tashlashda D) Faoliyatga aralashuvni kamaytirib, ma'lumotlarni tezkor tahlil qilishda To'g'ri javob: D) Faoliyatga aralashuvni kamaytirib, ma'lumotlarni tezkor tahlil qilishda✔ Izoh: Masofaviy tahlil korxona ishiga bevosita aralashmasdan, elektron ma'lumotlar asosida tezkor nazorat qilish imkonini beradi. 13. Sotilgan tovar qaytarilsa yoki narxi keyinchalik kamaytirilsa, QQS bo'yicha nima qilinadi? A) Faqat foyda solig'i qayta hisoblanadi, QQS esa o'zgarmaydi B) QQS o'zgarishsiz qoladi va sotuvchiga hech qachon qaytarilmaydi C) Soliq bazasi tuzatiladi va tuzatuvchi hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi D) Qaytarilgan tovar xaridorda ikkinchi marta to'liq soliqqa tortiladi To'g'ri javob: C) Soliq bazasi tuzatiladi va tuzatuvchi hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi ✔ Izoh: Tovar qaytarilganda yoki narx o'zgarganda sotuvchi soliq bazasini kamaytiradi, xaridor esa tegishli kiruvchi QQSni tuzatadi; bu tuzatuvchi hisobvaraq-faktura bilan rasmiylashtiriladi. 14. Soliq agentining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) To'lovchiga to'lanadigan daromaddan soliqni to'g'ri hisoblab, ushlab qolish B) Soliq stavkalarini soliq to'lovchi bilan kelishib mustaqil belgilash C) Soliq to'lovchilarni soliq organlarida davlat ro'yxatidan o'tkazish D) Soliq to'lovchining jami soliqlarini o'z mablag'i hisobidan to'lash To'g'ri javob: A) To'lovchiga to'lanadigan daromaddan soliqni to'g'ri hisoblab, ushlab qolish ✔ Izoh: Soliq agenti to'lovchiga to'layotgan pul mablag'laridan soliqni to'g'ri hisoblab, ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi. 15. Progressiv soliq tizimi nimani anglatadi? A) Daromad oshishi bilan soliq stavkasi ham oshadi B) Har qanday daromadga bir xil stavka qo'llanadi C) Daromad oshishi bilan soliq stavkasi pasayadi D) Soliq faqat kam daromadli shaxslarga solinadi To'g'ri javob: A) Daromad oshishi bilan soliq stavkasi ham oshadi ✔ Izoh: Progressiv soliqqa tortishda yuqori daromadlarga nisbatan yuqoriroq stavka qo'llaniladi. 16. Soliq to'lovchi ham soliqqa tortiladigan, ham ozod qilingan aylanmaga ega bo'lsa, umumiy xarajatlar bo'yicha kiruvchi QQS qanday hisobga olinadi? A) Faqat soliqqa tortiladigan aylanma bo'yicha to'liq hajmda hisobga olinadi B) Soliq to'lovchi o'zi xohlagan miqdorda va o'zi tanlagan davrda hisobga oladi C) Aylanmalar ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanib hisobga olinadi D) Umuman hisobga olinmaydi va to'liq xarajatlar tarkibiga kiritiladi To'g'ri javob: C) Aylanmalar ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanib hisobga olinadi ✔ Izoh: Har ikki faoliyatda ishlatiladigan xaridlar bo'yicha kiruvchi QQS mutanosiblik (proporsional) usulida taqsimlanib, faqat soliqqa tortiladigan qismga to'g'ri keladigani hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 85 Izoh: Chet elda to'langan soliqni hisobga olish uchun chet el soliq organi tomonidan tasdiqlangan to'lov hujjati taqdim etiladi. 12. Elektron (masofaviy) tekshiruv usullarining afzalligi nimada? A) Tekshiruvlarni soliq to'lovchidan butunlay yashirin o'tkazishda B) Soliq stavkalarini tekshiruv natijasiga qarab oshirishda C) Soliq to'lovchining hujjatlarini masofadan o'chirib tashlashda D) Faoliyatga aralashuvni kamaytirib, ma'lumotlarni tezkor tahlil qilishda To'g'ri javob: D) Faoliyatga aralashuvni kamaytirib, ma'lumotlarni tezkor tahlil qilishda✔ Izoh: Masofaviy tahlil korxona ishiga bevosita aralashmasdan, elektron ma'lumotlar asosida tezkor nazorat qilish imkonini beradi. 13. Sotilgan tovar qaytarilsa yoki narxi keyinchalik kamaytirilsa, QQS bo'yicha nima qilinadi? A) Faqat foyda solig'i qayta hisoblanadi, QQS esa o'zgarmaydi B) QQS o'zgarishsiz qoladi va sotuvchiga hech qachon qaytarilmaydi C) Soliq bazasi tuzatiladi va tuzatuvchi hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi D) Qaytarilgan tovar xaridorda ikkinchi marta to'liq soliqqa tortiladi To'g'ri javob: C) Soliq bazasi tuzatiladi va tuzatuvchi hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi ✔ Izoh: Tovar qaytarilganda yoki narx o'zgarganda sotuvchi soliq bazasini kamaytiradi, xaridor esa tegishli kiruvchi QQSni tuzatadi; bu tuzatuvchi hisobvaraq-faktura bilan rasmiylashtiriladi. 14. Soliq agentining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) To'lovchiga to'lanadigan daromaddan soliqni to'g'ri hisoblab, ushlab qolish B) Soliq stavkalarini soliq to'lovchi bilan kelishib mustaqil belgilash C) Soliq to'lovchilarni soliq organlarida davlat ro'yxatidan o'tkazish D) Soliq to'lovchining jami soliqlarini o'z mablag'i hisobidan to'lash To'g'ri javob: A) To'lovchiga to'lanadigan daromaddan soliqni to'g'ri hisoblab, ushlab qolish ✔ Izoh: Soliq agenti to'lovchiga to'layotgan pul mablag'laridan soliqni to'g'ri hisoblab, ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi. 15. Progressiv soliq tizimi nimani anglatadi? A) Daromad oshishi bilan soliq stavkasi ham oshadi B) Har qanday daromadga bir xil stavka qo'llanadi C) Daromad oshishi bilan soliq stavkasi pasayadi D) Soliq faqat kam daromadli shaxslarga solinadi To'g'ri javob: A) Daromad oshishi bilan soliq stavkasi ham oshadi ✔ Izoh: Progressiv soliqqa tortishda yuqori daromadlarga nisbatan yuqoriroq stavka qo'llaniladi. 16. Soliq to'lovchi ham soliqqa tortiladigan, ham ozod qilingan aylanmaga ega bo'lsa, umumiy xarajatlar bo'yicha kiruvchi QQS qanday hisobga olinadi? A) Faqat soliqqa tortiladigan aylanma bo'yicha to'liq hajmda hisobga olinadi B) Soliq to'lovchi o'zi xohlagan miqdorda va o'zi tanlagan davrda hisobga oladi C) Aylanmalar ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanib hisobga olinadi D) Umuman hisobga olinmaydi va to'liq xarajatlar tarkibiga kiritiladi To'g'ri javob: C) Aylanmalar ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanib hisobga olinadi ✔ Izoh: Har ikki faoliyatda ishlatiladigan xaridlar bo'yicha kiruvchi QQS mutanosiblik (proporsional) usulida taqsimlanib, faqat soliqqa tortiladigan qismga to'g'ri keladigani hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 85 Izoh: Chet elda to'langan soliqni hisobga olish uchun chet el soliq organi tomonidan tasdiqlangan to'lov hujjati taqdim etiladi. 12. Elektron (masofaviy) tekshiruv usullarining afzalligi nimada? A) Tekshiruvlarni soliq to'lovchidan butunlay yashirin o'tkazishda B) Soliq stavkalarini tekshiruv natijasiga qarab oshirishda C) Soliq to'lovchining hujjatlarini masofadan o'chirib tashlashda D) Faoliyatga aralashuvni kamaytirib, ma'lumotlarni tezkor tahlil qilishda To'g'ri javob: D) Faoliyatga aralashuvni kamaytirib, ma'lumotlarni tezkor tahlil qilishda✔ Izoh: Masofaviy tahlil korxona ishiga bevosita aralashmasdan, elektron ma'lumotlar asosida tezkor nazorat qilish imkonini beradi. 13. Sotilgan tovar qaytarilsa yoki narxi keyinchalik kamaytirilsa, QQS bo'yicha nima qilinadi? A) Faqat foyda solig'i qayta hisoblanadi, QQS esa o'zgarmaydi B) QQS o'zgarishsiz qoladi va sotuvchiga hech qachon qaytarilmaydi C) Soliq bazasi tuzatiladi va tuzatuvchi hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi D) Qaytarilgan tovar xaridorda ikkinchi marta to'liq soliqqa tortiladi To'g'ri javob: C) Soliq bazasi tuzatiladi va tuzatuvchi hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi ✔ Izoh: Tovar qaytarilganda yoki narx o'zgarganda sotuvchi soliq bazasini kamaytiradi, xaridor esa tegishli kiruvchi QQSni tuzatadi; bu tuzatuvchi hisobvaraq-faktura bilan rasmiylashtiriladi. 14. Soliq agentining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) To'lovchiga to'lanadigan daromaddan soliqni to'g'ri hisoblab, ushlab qolish B) Soliq stavkalarini soliq to'lovchi bilan kelishib mustaqil belgilash C) Soliq to'lovchilarni soliq organlarida davlat ro'yxatidan o'tkazish D) Soliq to'lovchining jami soliqlarini o'z mablag'i hisobidan to'lash To'g'ri javob: A) To'lovchiga to'lanadigan daromaddan soliqni to'g'ri hisoblab, ushlab qolish ✔ Izoh: Soliq agenti to'lovchiga to'layotgan pul mablag'laridan soliqni to'g'ri hisoblab, ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi. 15. Progressiv soliq tizimi nimani anglatadi? A) Daromad oshishi bilan soliq stavkasi ham oshadi B) Har qanday daromadga bir xil stavka qo'llanadi C) Daromad oshishi bilan soliq stavkasi pasayadi D) Soliq faqat kam daromadli shaxslarga solinadi To'g'ri javob: A) Daromad oshishi bilan soliq stavkasi ham oshadi ✔ Izoh: Progressiv soliqqa tortishda yuqori daromadlarga nisbatan yuqoriroq stavka qo'llaniladi. 16. Soliq to'lovchi ham soliqqa tortiladigan, ham ozod qilingan aylanmaga ega bo'lsa, umumiy xarajatlar bo'yicha kiruvchi QQS qanday hisobga olinadi? A) Faqat soliqqa tortiladigan aylanma bo'yicha to'liq hajmda hisobga olinadi B) Soliq to'lovchi o'zi xohlagan miqdorda va o'zi tanlagan davrda hisobga oladi C) Aylanmalar ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanib hisobga olinadi D) Umuman hisobga olinmaydi va to'liq xarajatlar tarkibiga kiritiladi To'g'ri javob: C) Aylanmalar ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanib hisobga olinadi ✔ Izoh: Har ikki faoliyatda ishlatiladigan xaridlar bo'yicha kiruvchi QQS mutanosiblik (proporsional) usulida taqsimlanib, faqat soliqqa tortiladigan qismga to'g'ri keladigani hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 85 17. Soliq hisob-kitobi (raschet) deklaratsiyadan nimasi bilan farq qiladi? A) Ular o'rtasida hech qanday farq yo'q, ikkalasi bir hujjatning turli nomlari bo'lib, bir xil tuziladi B) Hisob-kitob faqat jismoniy shaxslar uchun, deklaratsiya esa faqat banklar va sug'urta tashkilotlari uchun C) Hisob-kitob og'zaki shaklda beriladi, deklaratsiya esa yozma ravishda va faqat qog'ozda topshiriladi D) Hisob-kitob odatda hisobot davri bo'yicha joriy to'lovlar summasini ko'rsatadi, deklaratsiya esa soliq davri yakunini To'g'ri javob: D) Hisob-kitob odatda hisobot davri bo'yicha joriy to'lovlar summasini ko'rsatadi, ✔ deklaratsiya esa soliq davri yakunini Izoh: Hisob-kitob soliq davri ichidagi hisobot davrlari uchun joriy to'lovlarni aks ettiradi, deklaratsiya esa soliq davri bo'yicha yakuniy soliq summasini ko'rsatadi. 18. Kameral tekshiruvda hisobotda xato yoki ziddiyat aniqlansa, odatda dastlab nima qilinadi? A) Korxona mol-mulki zudlik bilan musodara qilinadi B) Darhol jinoyat ishi qo'zg'atilib, ish sudga yuboriladi C) Soliq to'lovchidan tushuntirish yoki tuzatish so'raladi D) Korxona faoliyati tekshiruv tugaguncha to'xtatiladi To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchidan tushuntirish yoki tuzatish so'raladi ✔ Izoh: Kameral tekshiruvda nomuvofiqlik aniqlansa, to'lovchiga tushuntirish berish yoki aniqlashtirilgan hisobot topshirish taklif etiladi. 19. Jismoniy shaxsning soliq qarzi uning mol-mulki hisobidan qanday tartibda undiriladi? A) Qarzdorning qo'shnilari va qarindoshlarining roziligi bilan B) Soliq inspektorining og'zaki qarori bilan darhol, hech qanday hujjatsiz C) Mahalla fuqarolar yig'ini raisining yozma buyrug'i bilan D) Qonunda belgilangan tartibda, odatda sud qarori asosida To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda, odatda sud qarori asosida ✔ Izoh: Jismoniy shaxsning mol-mulki hisobidan soliq qarzini undirish uning huquqlarini kafolatlash uchun sud tartibida amalga oshiriladi. 20. QQS bo'yicha soliq imtiyozi berilgan tovarni sotishda sotuvchi xaridorga QQSni hisobvaraq- fakturada ko'rsatishi kerakmi? A) Yo'q, ozod qilingan aylanma bo'yicha QQS hisoblanmaydi va ko'rsatilmaydi B) Ha, imtiyozdan qat'i nazar QQS har doim alohida ko'rsatilishi shart C) Ha, lekin faqat umumiy stavka bo'yicha hisoblangan summaning yarmini D) Ha, agar xaridor kiruvchi QQSni hisobga olish uchun buni talab qilsa To'g'ri javob: A) Yo'q, ozod qilingan aylanma bo'yicha QQS hisoblanmaydi va ko'rsatilmaydi ✔ Izoh: Soliqdan ozod qilingan aylanma bo'yicha sotuvchi QQS hisoblamaydi; hisobvaraq-fakturada imtiyoz asosi ko'rsatiladi, soliq summasi esa ajratilmaydi. 21. Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari qanday qisqartma bilan ataladi? A) STIR B) QQS C) MHXS D) YaIM To'g'ri javob: C) MHXS ✔ Izoh: MHXS — Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (IFRS) bo'lib, ko'plab mamlakatlarda moliyaviy hisobot tuzish asosidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 86 17. Soliq hisob-kitobi (raschet) deklaratsiyadan nimasi bilan farq qiladi? A) Ular o'rtasida hech qanday farq yo'q, ikkalasi bir hujjatning turli nomlari bo'lib, bir xil tuziladi B) Hisob-kitob faqat jismoniy shaxslar uchun, deklaratsiya esa faqat banklar va sug'urta tashkilotlari uchun C) Hisob-kitob og'zaki shaklda beriladi, deklaratsiya esa yozma ravishda va faqat qog'ozda topshiriladi D) Hisob-kitob odatda hisobot davri bo'yicha joriy to'lovlar summasini ko'rsatadi, deklaratsiya esa soliq davri yakunini To'g'ri javob: D) Hisob-kitob odatda hisobot davri bo'yicha joriy to'lovlar summasini ko'rsatadi, ✔ deklaratsiya esa soliq davri yakunini Izoh: Hisob-kitob soliq davri ichidagi hisobot davrlari uchun joriy to'lovlarni aks ettiradi, deklaratsiya esa soliq davri bo'yicha yakuniy soliq summasini ko'rsatadi. 18. Kameral tekshiruvda hisobotda xato yoki ziddiyat aniqlansa, odatda dastlab nima qilinadi? A) Korxona mol-mulki zudlik bilan musodara qilinadi B) Darhol jinoyat ishi qo'zg'atilib, ish sudga yuboriladi C) Soliq to'lovchidan tushuntirish yoki tuzatish so'raladi D) Korxona faoliyati tekshiruv tugaguncha to'xtatiladi To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchidan tushuntirish yoki tuzatish so'raladi ✔ Izoh: Kameral tekshiruvda nomuvofiqlik aniqlansa, to'lovchiga tushuntirish berish yoki aniqlashtirilgan hisobot topshirish taklif etiladi. 19. Jismoniy shaxsning soliq qarzi uning mol-mulki hisobidan qanday tartibda undiriladi? A) Qarzdorning qo'shnilari va qarindoshlarining roziligi bilan B) Soliq inspektorining og'zaki qarori bilan darhol, hech qanday hujjatsiz C) Mahalla fuqarolar yig'ini raisining yozma buyrug'i bilan D) Qonunda belgilangan tartibda, odatda sud qarori asosida To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda, odatda sud qarori asosida ✔ Izoh: Jismoniy shaxsning mol-mulki hisobidan soliq qarzini undirish uning huquqlarini kafolatlash uchun sud tartibida amalga oshiriladi. 20. QQS bo'yicha soliq imtiyozi berilgan tovarni sotishda sotuvchi xaridorga QQSni hisobvaraq- fakturada ko'rsatishi kerakmi? A) Yo'q, ozod qilingan aylanma bo'yicha QQS hisoblanmaydi va ko'rsatilmaydi B) Ha, imtiyozdan qat'i nazar QQS har doim alohida ko'rsatilishi shart C) Ha, lekin faqat umumiy stavka bo'yicha hisoblangan summaning yarmini D) Ha, agar xaridor kiruvchi QQSni hisobga olish uchun buni talab qilsa To'g'ri javob: A) Yo'q, ozod qilingan aylanma bo'yicha QQS hisoblanmaydi va ko'rsatilmaydi ✔ Izoh: Soliqdan ozod qilingan aylanma bo'yicha sotuvchi QQS hisoblamaydi; hisobvaraq-fakturada imtiyoz asosi ko'rsatiladi, soliq summasi esa ajratilmaydi. 21. Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari qanday qisqartma bilan ataladi? A) STIR B) QQS C) MHXS D) YaIM To'g'ri javob: C) MHXS ✔ Izoh: MHXS — Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (IFRS) bo'lib, ko'plab mamlakatlarda moliyaviy hisobot tuzish asosidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 86 17. Soliq hisob-kitobi (raschet) deklaratsiyadan nimasi bilan farq qiladi? A) Ular o'rtasida hech qanday farq yo'q, ikkalasi bir hujjatning turli nomlari bo'lib, bir xil tuziladi B) Hisob-kitob faqat jismoniy shaxslar uchun, deklaratsiya esa faqat banklar va sug'urta tashkilotlari uchun C) Hisob-kitob og'zaki shaklda beriladi, deklaratsiya esa yozma ravishda va faqat qog'ozda topshiriladi D) Hisob-kitob odatda hisobot davri bo'yicha joriy to'lovlar summasini ko'rsatadi, deklaratsiya esa soliq davri yakunini To'g'ri javob: D) Hisob-kitob odatda hisobot davri bo'yicha joriy to'lovlar summasini ko'rsatadi, ✔ deklaratsiya esa soliq davri yakunini Izoh: Hisob-kitob soliq davri ichidagi hisobot davrlari uchun joriy to'lovlarni aks ettiradi, deklaratsiya esa soliq davri bo'yicha yakuniy soliq summasini ko'rsatadi. 18. Kameral tekshiruvda hisobotda xato yoki ziddiyat aniqlansa, odatda dastlab nima qilinadi? A) Korxona mol-mulki zudlik bilan musodara qilinadi B) Darhol jinoyat ishi qo'zg'atilib, ish sudga yuboriladi C) Soliq to'lovchidan tushuntirish yoki tuzatish so'raladi D) Korxona faoliyati tekshiruv tugaguncha to'xtatiladi To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchidan tushuntirish yoki tuzatish so'raladi ✔ Izoh: Kameral tekshiruvda nomuvofiqlik aniqlansa, to'lovchiga tushuntirish berish yoki aniqlashtirilgan hisobot topshirish taklif etiladi. 19. Jismoniy shaxsning soliq qarzi uning mol-mulki hisobidan qanday tartibda undiriladi? A) Qarzdorning qo'shnilari va qarindoshlarining roziligi bilan B) Soliq inspektorining og'zaki qarori bilan darhol, hech qanday hujjatsiz C) Mahalla fuqarolar yig'ini raisining yozma buyrug'i bilan D) Qonunda belgilangan tartibda, odatda sud qarori asosida To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda, odatda sud qarori asosida ✔ Izoh: Jismoniy shaxsning mol-mulki hisobidan soliq qarzini undirish uning huquqlarini kafolatlash uchun sud tartibida amalga oshiriladi. 20. QQS bo'yicha soliq imtiyozi berilgan tovarni sotishda sotuvchi xaridorga QQSni hisobvaraq- fakturada ko'rsatishi kerakmi? A) Yo'q, ozod qilingan aylanma bo'yicha QQS hisoblanmaydi va ko'rsatilmaydi B) Ha, imtiyozdan qat'i nazar QQS har doim alohida ko'rsatilishi shart C) Ha, lekin faqat umumiy stavka bo'yicha hisoblangan summaning yarmini D) Ha, agar xaridor kiruvchi QQSni hisobga olish uchun buni talab qilsa To'g'ri javob: A) Yo'q, ozod qilingan aylanma bo'yicha QQS hisoblanmaydi va ko'rsatilmaydi ✔ Izoh: Soliqdan ozod qilingan aylanma bo'yicha sotuvchi QQS hisoblamaydi; hisobvaraq-fakturada imtiyoz asosi ko'rsatiladi, soliq summasi esa ajratilmaydi. 21. Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari qanday qisqartma bilan ataladi? A) STIR B) QQS C) MHXS D) YaIM To'g'ri javob: C) MHXS ✔ Izoh: MHXS — Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (IFRS) bo'lib, ko'plab mamlakatlarda moliyaviy hisobot tuzish asosidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 86 22. Buxgalteriya hisobining asosiy vazifasi nima? A) Yangi mahsulot uchun ishlab chiqarish texnologiyasini yaratish B) Korxona uchun yangi xodimlarni tanlash va ishga olish C) Xo'jalik faoliyati haqida to'liq va ishonchli axborotni shakllantirish D) Korxonaning reklama kampaniyalarini rejalashtirish va boshqarish To'g'ri javob: C) Xo'jalik faoliyati haqida to'liq va ishonchli axborotni shakllantirish✔ Izoh: Buxgalteriya hisobi foydalanuvchilar uchun korxona faoliyati va moliyaviy holati haqida to'liq va ishonchli axborot yaratadi. 23. Soliq to'lovchi soliq organining tushuntirishiga amal qilib xatoga yo'l qo'ysa, qanday oqibat yuz beradi? A) Soliq to'lovchi har qanday holatda albatta jinoiy javobgarlikka tortiladi B) Tushuntirishning hech qanday ahamiyati yo'q, to'lovchi umumiy tartibda javob beradi C) Soliq to'lovchi xato uchun belgilangan jarimani ikki baravar oshirilgan miqdorda to'laydi D) Soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan to'lovchi javobgarlikdan ozod etiladi To'g'ri javob: D) Soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan to'lovchi javobgarlikdan ozod ✔ etiladi Izoh: Soliq organining yozma tushuntirishlariga amal qilgan soliq to'lovchi aybi yo'qligi sababli moliyaviy sanksiya va penyadan ozod qilinadi. 24. Sayyor tekshiruvda qaysi usul qo'llanilishi mumkin? A) Soliq to'lovchining telefon so'zlashuvlarini tinglash B) Korxona xodimlarini tekshiruv davomida qamoqqa olish C) Mol-mulkni ko'zdan kechirish va inventarizatsiya qilish D) Korxona mol-mulkini tekshiruv paytida sotib yuborish To'g'ri javob: C) Mol-mulkni ko'zdan kechirish va inventarizatsiya qilish ✔ Izoh: Sayyor tekshiruvda hujjatlarni o'rganish, ko'zdan kechirish va inventarizatsiya kabi qonuniy usullar qo'llaniladi. 25. Davlat bozor iqtisodiyotiga nima uchun aralashadi? A) Bozordagi narxlarning har birini qat'iy nazorat qilish uchun B) Firmalar o'rtasidagi raqobatni butunlay yo'q qilish uchun C) Xususiy mulk institutini to'liq bekor qilish uchun D) Monopoliya, eksternaliya kabi bozor muvaffaqiyatsizliklarini tuzatish uchun To'g'ri javob: D) Monopoliya, eksternaliya kabi bozor muvaffaqiyatsizliklarini tuzatish uchun ✔ Izoh: Davlat bozor o'zi hal qila olmaydigan muammolar — monopoliya, eksternaliya, jamoat ne'matlari va daromad tengsizligini tartibga soladi. 26. Davlat organida korrupsiyaga qarshi «ishonch telefoni»ning vazifasi nima? A) Fuqarolarga tijorat reklamalarini tarqatish uchun B) Aholiga ob-havo haqidagi ma'lumotlarni berish uchun C) Xodimlarning shaxsiy qo'ng'iroqlari va suhbatlari uchun D) Fuqarolar va xodimlardan korrupsiya holatlari haqida xabar qabul qilish To'g'ri javob: D) Fuqarolar va xodimlardan korrupsiya holatlari haqida xabar qabul qilish ✔ Izoh: Ishonch telefoni korrupsiya va boshqa qonunbuzarliklar haqida tezkor va maxfiy xabar berish imkonini yaratadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 87 22. Buxgalteriya hisobining asosiy vazifasi nima? A) Yangi mahsulot uchun ishlab chiqarish texnologiyasini yaratish B) Korxona uchun yangi xodimlarni tanlash va ishga olish C) Xo'jalik faoliyati haqida to'liq va ishonchli axborotni shakllantirish D) Korxonaning reklama kampaniyalarini rejalashtirish va boshqarish To'g'ri javob: C) Xo'jalik faoliyati haqida to'liq va ishonchli axborotni shakllantirish✔ Izoh: Buxgalteriya hisobi foydalanuvchilar uchun korxona faoliyati va moliyaviy holati haqida to'liq va ishonchli axborot yaratadi. 23. Soliq to'lovchi soliq organining tushuntirishiga amal qilib xatoga yo'l qo'ysa, qanday oqibat yuz beradi? A) Soliq to'lovchi har qanday holatda albatta jinoiy javobgarlikka tortiladi B) Tushuntirishning hech qanday ahamiyati yo'q, to'lovchi umumiy tartibda javob beradi C) Soliq to'lovchi xato uchun belgilangan jarimani ikki baravar oshirilgan miqdorda to'laydi D) Soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan to'lovchi javobgarlikdan ozod etiladi To'g'ri javob: D) Soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan to'lovchi javobgarlikdan ozod ✔ etiladi Izoh: Soliq organining yozma tushuntirishlariga amal qilgan soliq to'lovchi aybi yo'qligi sababli moliyaviy sanksiya va penyadan ozod qilinadi. 24. Sayyor tekshiruvda qaysi usul qo'llanilishi mumkin? A) Soliq to'lovchining telefon so'zlashuvlarini tinglash B) Korxona xodimlarini tekshiruv davomida qamoqqa olish C) Mol-mulkni ko'zdan kechirish va inventarizatsiya qilish D) Korxona mol-mulkini tekshiruv paytida sotib yuborish To'g'ri javob: C) Mol-mulkni ko'zdan kechirish va inventarizatsiya qilish ✔ Izoh: Sayyor tekshiruvda hujjatlarni o'rganish, ko'zdan kechirish va inventarizatsiya kabi qonuniy usullar qo'llaniladi. 25. Davlat bozor iqtisodiyotiga nima uchun aralashadi? A) Bozordagi narxlarning har birini qat'iy nazorat qilish uchun B) Firmalar o'rtasidagi raqobatni butunlay yo'q qilish uchun C) Xususiy mulk institutini to'liq bekor qilish uchun D) Monopoliya, eksternaliya kabi bozor muvaffaqiyatsizliklarini tuzatish uchun To'g'ri javob: D) Monopoliya, eksternaliya kabi bozor muvaffaqiyatsizliklarini tuzatish uchun ✔ Izoh: Davlat bozor o'zi hal qila olmaydigan muammolar — monopoliya, eksternaliya, jamoat ne'matlari va daromad tengsizligini tartibga soladi. 26. Davlat organida korrupsiyaga qarshi «ishonch telefoni»ning vazifasi nima? A) Fuqarolarga tijorat reklamalarini tarqatish uchun B) Aholiga ob-havo haqidagi ma'lumotlarni berish uchun C) Xodimlarning shaxsiy qo'ng'iroqlari va suhbatlari uchun D) Fuqarolar va xodimlardan korrupsiya holatlari haqida xabar qabul qilish To'g'ri javob: D) Fuqarolar va xodimlardan korrupsiya holatlari haqida xabar qabul qilish ✔ Izoh: Ishonch telefoni korrupsiya va boshqa qonunbuzarliklar haqida tezkor va maxfiy xabar berish imkonini yaratadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 87 22. Buxgalteriya hisobining asosiy vazifasi nima? A) Yangi mahsulot uchun ishlab chiqarish texnologiyasini yaratish B) Korxona uchun yangi xodimlarni tanlash va ishga olish C) Xo'jalik faoliyati haqida to'liq va ishonchli axborotni shakllantirish D) Korxonaning reklama kampaniyalarini rejalashtirish va boshqarish To'g'ri javob: C) Xo'jalik faoliyati haqida to'liq va ishonchli axborotni shakllantirish✔ Izoh: Buxgalteriya hisobi foydalanuvchilar uchun korxona faoliyati va moliyaviy holati haqida to'liq va ishonchli axborot yaratadi. 23. Soliq to'lovchi soliq organining tushuntirishiga amal qilib xatoga yo'l qo'ysa, qanday oqibat yuz beradi? A) Soliq to'lovchi har qanday holatda albatta jinoiy javobgarlikka tortiladi B) Tushuntirishning hech qanday ahamiyati yo'q, to'lovchi umumiy tartibda javob beradi C) Soliq to'lovchi xato uchun belgilangan jarimani ikki baravar oshirilgan miqdorda to'laydi D) Soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan to'lovchi javobgarlikdan ozod etiladi To'g'ri javob: D) Soliq organining yozma tushuntirishiga amal qilgan to'lovchi javobgarlikdan ozod ✔ etiladi Izoh: Soliq organining yozma tushuntirishlariga amal qilgan soliq to'lovchi aybi yo'qligi sababli moliyaviy sanksiya va penyadan ozod qilinadi. 24. Sayyor tekshiruvda qaysi usul qo'llanilishi mumkin? A) Soliq to'lovchining telefon so'zlashuvlarini tinglash B) Korxona xodimlarini tekshiruv davomida qamoqqa olish C) Mol-mulkni ko'zdan kechirish va inventarizatsiya qilish D) Korxona mol-mulkini tekshiruv paytida sotib yuborish To'g'ri javob: C) Mol-mulkni ko'zdan kechirish va inventarizatsiya qilish ✔ Izoh: Sayyor tekshiruvda hujjatlarni o'rganish, ko'zdan kechirish va inventarizatsiya kabi qonuniy usullar qo'llaniladi. 25. Davlat bozor iqtisodiyotiga nima uchun aralashadi? A) Bozordagi narxlarning har birini qat'iy nazorat qilish uchun B) Firmalar o'rtasidagi raqobatni butunlay yo'q qilish uchun C) Xususiy mulk institutini to'liq bekor qilish uchun D) Monopoliya, eksternaliya kabi bozor muvaffaqiyatsizliklarini tuzatish uchun To'g'ri javob: D) Monopoliya, eksternaliya kabi bozor muvaffaqiyatsizliklarini tuzatish uchun ✔ Izoh: Davlat bozor o'zi hal qila olmaydigan muammolar — monopoliya, eksternaliya, jamoat ne'matlari va daromad tengsizligini tartibga soladi. 26. Davlat organida korrupsiyaga qarshi «ishonch telefoni»ning vazifasi nima? A) Fuqarolarga tijorat reklamalarini tarqatish uchun B) Aholiga ob-havo haqidagi ma'lumotlarni berish uchun C) Xodimlarning shaxsiy qo'ng'iroqlari va suhbatlari uchun D) Fuqarolar va xodimlardan korrupsiya holatlari haqida xabar qabul qilish To'g'ri javob: D) Fuqarolar va xodimlardan korrupsiya holatlari haqida xabar qabul qilish ✔ Izoh: Ishonch telefoni korrupsiya va boshqa qonunbuzarliklar haqida tezkor va maxfiy xabar berish imkonini yaratadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 87 27. Iqtisodiyotda «normativ» va «pozitiv» tahlilning farqi nimada? A) Pozitiv tahlil faqat ijobiy iqtisodiy hodisalarni o'rganadi B) Pozitiv «nima bor»ni, normativ «nima bo'lishi kerak»ni o'rganadi C) Ular o'rtasida mazmunan hech qanday farq mavjud emas D) Normativ tahlil faqat statistik raqamlar bilan ishlaydi To'g'ri javob: B) Pozitiv «nima bor»ni, normativ «nima bo'lishi kerak»ni o'rganadi✔ Izoh: Pozitiv iqtisodiyot faktlarni tavsiflaydi va tushuntiradi, normativ iqtisodiyot esa qadriyatlarga asoslangan baho va tavsiyalar beradi. 28. Iste'molchi daromadi oshganda normal tovarga talab qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Kamayadi C) Nolga tushadi D) Ortadi To'g'ri javob: D) Ortadi ✔ Izoh: Normal tovarlarga talab daromad oshishi bilan ortadi; past sifatli tovarlarga esa, aksincha, kamayishi mumkin. 29. Yuridik shaxsning soliq hisobotini odatda kim imzolaydi? A) Hisobotni qabul qiluvchi soliq organi inspektori B) Rahbar va (bo'lsa) bosh buxgalter yoki vakolatli shaxs C) Korxonaning istalgan xaridori yoki yetkazib beruvchisi D) Korxona joylashgan binoning qo'riqchisi yoki navbatchisi To'g'ri javob: B) Rahbar va (bo'lsa) bosh buxgalter yoki vakolatli shaxs ✔ Izoh: Yuridik shaxs hisobotini rahbar va bosh buxgalter yoki ular vakolat bergan shaxslar elektron raqamli imzo bilan imzolaydi. 30. Jami yillik daromad deklaratsiyasidagi ma'lumotlarning to'g'riligi uchun kim javob beradi? A) Deklaratsiyani qabul qilgan soliq organi inspektori B) Jismoniy shaxs yashaydigan mahalla fuqarolar yig'ini C) Jismoniy shaxsga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banki D) Deklaratsiyani topshirgan jismoniy shaxs To'g'ri javob: D) Deklaratsiyani topshirgan jismoniy shaxs ✔ Izoh: Deklaratsiyada ko'rsatilgan daromadlar va boshqa ma'lumotlarning ishonchliligi uchun uni topshirgan soliq to'lovchi javobgar hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 88 27. Iqtisodiyotda «normativ» va «pozitiv» tahlilning farqi nimada? A) Pozitiv tahlil faqat ijobiy iqtisodiy hodisalarni o'rganadi B) Pozitiv «nima bor»ni, normativ «nima bo'lishi kerak»ni o'rganadi C) Ular o'rtasida mazmunan hech qanday farq mavjud emas D) Normativ tahlil faqat statistik raqamlar bilan ishlaydi To'g'ri javob: B) Pozitiv «nima bor»ni, normativ «nima bo'lishi kerak»ni o'rganadi✔ Izoh: Pozitiv iqtisodiyot faktlarni tavsiflaydi va tushuntiradi, normativ iqtisodiyot esa qadriyatlarga asoslangan baho va tavsiyalar beradi. 28. Iste'molchi daromadi oshganda normal tovarga talab qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Kamayadi C) Nolga tushadi D) Ortadi To'g'ri javob: D) Ortadi ✔ Izoh: Normal tovarlarga talab daromad oshishi bilan ortadi; past sifatli tovarlarga esa, aksincha, kamayishi mumkin. 29. Yuridik shaxsning soliq hisobotini odatda kim imzolaydi? A) Hisobotni qabul qiluvchi soliq organi inspektori B) Rahbar va (bo'lsa) bosh buxgalter yoki vakolatli shaxs C) Korxonaning istalgan xaridori yoki yetkazib beruvchisi D) Korxona joylashgan binoning qo'riqchisi yoki navbatchisi To'g'ri javob: B) Rahbar va (bo'lsa) bosh buxgalter yoki vakolatli shaxs ✔ Izoh: Yuridik shaxs hisobotini rahbar va bosh buxgalter yoki ular vakolat bergan shaxslar elektron raqamli imzo bilan imzolaydi. 30. Jami yillik daromad deklaratsiyasidagi ma'lumotlarning to'g'riligi uchun kim javob beradi? A) Deklaratsiyani qabul qilgan soliq organi inspektori B) Jismoniy shaxs yashaydigan mahalla fuqarolar yig'ini C) Jismoniy shaxsga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banki D) Deklaratsiyani topshirgan jismoniy shaxs To'g'ri javob: D) Deklaratsiyani topshirgan jismoniy shaxs ✔ Izoh: Deklaratsiyada ko'rsatilgan daromadlar va boshqa ma'lumotlarning ishonchliligi uchun uni topshirgan soliq to'lovchi javobgar hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 88 27. Iqtisodiyotda «normativ» va «pozitiv» tahlilning farqi nimada? A) Pozitiv tahlil faqat ijobiy iqtisodiy hodisalarni o'rganadi B) Pozitiv «nima bor»ni, normativ «nima bo'lishi kerak»ni o'rganadi C) Ular o'rtasida mazmunan hech qanday farq mavjud emas D) Normativ tahlil faqat statistik raqamlar bilan ishlaydi To'g'ri javob: B) Pozitiv «nima bor»ni, normativ «nima bo'lishi kerak»ni o'rganadi✔ Izoh: Pozitiv iqtisodiyot faktlarni tavsiflaydi va tushuntiradi, normativ iqtisodiyot esa qadriyatlarga asoslangan baho va tavsiyalar beradi. 28. Iste'molchi daromadi oshganda normal tovarga talab qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Kamayadi C) Nolga tushadi D) Ortadi To'g'ri javob: D) Ortadi ✔ Izoh: Normal tovarlarga talab daromad oshishi bilan ortadi; past sifatli tovarlarga esa, aksincha, kamayishi mumkin. 29. Yuridik shaxsning soliq hisobotini odatda kim imzolaydi? A) Hisobotni qabul qiluvchi soliq organi inspektori B) Rahbar va (bo'lsa) bosh buxgalter yoki vakolatli shaxs C) Korxonaning istalgan xaridori yoki yetkazib beruvchisi D) Korxona joylashgan binoning qo'riqchisi yoki navbatchisi To'g'ri javob: B) Rahbar va (bo'lsa) bosh buxgalter yoki vakolatli shaxs ✔ Izoh: Yuridik shaxs hisobotini rahbar va bosh buxgalter yoki ular vakolat bergan shaxslar elektron raqamli imzo bilan imzolaydi. 30. Jami yillik daromad deklaratsiyasidagi ma'lumotlarning to'g'riligi uchun kim javob beradi? A) Deklaratsiyani qabul qilgan soliq organi inspektori B) Jismoniy shaxs yashaydigan mahalla fuqarolar yig'ini C) Jismoniy shaxsga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banki D) Deklaratsiyani topshirgan jismoniy shaxs To'g'ri javob: D) Deklaratsiyani topshirgan jismoniy shaxs ✔ Izoh: Deklaratsiyada ko'rsatilgan daromadlar va boshqa ma'lumotlarning ishonchliligi uchun uni topshirgan soliq to'lovchi javobgar hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 88 15-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Budjet mablag'larini ishlatishda samaradorlik tamoyili nimani talab qiladi? A) Ajratilgan mablag'larni yil oxirigacha to'liq sarflashni B) Mablag'larni ishlatmasdan hisobvaraqda saqlashni C) Eng kam xarajat bilan eng yaxshi natijaga erishishni D) Xarajatni natijadan qat'i nazar oshirib borishni To'g'ri javob: C) Eng kam xarajat bilan eng yaxshi natijaga erishishni✔ Izoh: Samaradorlik tamoyiliga ko'ra budjet mablag'lari belgilangan natijaga eng tejamkor usul bilan erishish uchun sarflanishi kerak. 2. Soliq kodeksida belgilangan soliqlar va yig'imlarni kim to'lashga majbur? A) Faqat tadbirkorlik faoliyati bilan shug'ullanuvchi fuqarolar B) Soliq to'lovchi deb e'tirof etilgan yuridik va jismoniy shaxslar C) Faqat ustav kapitalida davlat ulushi bo'lgan korxonalar D) Faqat chet el investitsiyasi ishtirokidagi korxonalar va ularning filiallari To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi deb e'tirof etilgan yuridik va jismoniy shaxslar ✔ Izoh: Soliq kodeksiga ko'ra zimmasiga soliq to'lash majburiyati yuklatilgan yuridik shaxslar va jismoniy shaxslar soliq to'lovchi hisoblanadi. 3. Soliq javobgarligining profilaktik (oldini olish) vazifasi nimada? A) Tadbirkorlarni qo'rqitib, faoliyatni to'xtatishda B) Soliq organlariga daromad keltirishda C) Boshqa shaxslarni ham huquqbuzarlik sodir etishdan tiyib turishda D) Soliq to'lovchilar sonini kamaytirishda To'g'ri javob: C) Boshqa shaxslarni ham huquqbuzarlik sodir etishdan tiyib turishda ✔ Izoh: Javobgarlik choralarining muqarrarligi huquqbuzarlarni jazolash bilan birga boshqalarni ham qonunbuzarlikdan tiyib turadi. 4. Soliq kodeksiga ko'ra soliq va yig'imlarni belgilashda nimaga yo'l qo'yilmaydi? A) Undirilgan soliqlarni belgilangan muddatlarda davlat budjetiga o'tkazishga B) Soliq to'lovchilarni joylashgan joyi bo'yicha hududiy soliq organida hisobga qo'yishga C) Iqtisodiy asosga ega bo'lmagan va o'zboshimchalik bilan belgilangan soliqlarga D) Soliqlarni milliy valyutada, pul shaklida naqd yoki naqdsiz to'lashga To'g'ri javob: C) Iqtisodiy asosga ega bo'lmagan va o'zboshimchalik bilan belgilangan soliqlarga ✔ Izoh: Soliqlar iqtisodiy asosga ega bo'lishi kerak; o'zboshimchalik bilan, iqtisodiy asossiz soliq belgilashga yo'l qo'yilmaydi. 5. Xaridor shartnomani buzgani uchun olingan neustoyka (jarima) sotuvchi uchun foyda solig'i maqsadida nima hisoblanadi? A) Ustav kapitaliga qo'shimcha hissa sifatida qaraladi B) Jami daromaddan chegiriladigan xarajat hisoblanadi C) Boshqa daromad sifatida jami daromadga kiritiladi D) Soliqdan ozod qilingan va hisobga olinmaydigan tushum To'g'ri javob: C) Boshqa daromad sifatida jami daromadga kiritiladi ✔ Izoh: Shartnoma shartlarini buzganlik uchun olingan jarima, penya va boshqa sanksiyalar soliq to'lovchining boshqa daromadlari tarkibiga kiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 89 15-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Budjet mablag'larini ishlatishda samaradorlik tamoyili nimani talab qiladi? A) Ajratilgan mablag'larni yil oxirigacha to'liq sarflashni B) Mablag'larni ishlatmasdan hisobvaraqda saqlashni C) Eng kam xarajat bilan eng yaxshi natijaga erishishni D) Xarajatni natijadan qat'i nazar oshirib borishni To'g'ri javob: C) Eng kam xarajat bilan eng yaxshi natijaga erishishni✔ Izoh: Samaradorlik tamoyiliga ko'ra budjet mablag'lari belgilangan natijaga eng tejamkor usul bilan erishish uchun sarflanishi kerak. 2. Soliq kodeksida belgilangan soliqlar va yig'imlarni kim to'lashga majbur? A) Faqat tadbirkorlik faoliyati bilan shug'ullanuvchi fuqarolar B) Soliq to'lovchi deb e'tirof etilgan yuridik va jismoniy shaxslar C) Faqat ustav kapitalida davlat ulushi bo'lgan korxonalar D) Faqat chet el investitsiyasi ishtirokidagi korxonalar va ularning filiallari To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi deb e'tirof etilgan yuridik va jismoniy shaxslar ✔ Izoh: Soliq kodeksiga ko'ra zimmasiga soliq to'lash majburiyati yuklatilgan yuridik shaxslar va jismoniy shaxslar soliq to'lovchi hisoblanadi. 3. Soliq javobgarligining profilaktik (oldini olish) vazifasi nimada? A) Tadbirkorlarni qo'rqitib, faoliyatni to'xtatishda B) Soliq organlariga daromad keltirishda C) Boshqa shaxslarni ham huquqbuzarlik sodir etishdan tiyib turishda D) Soliq to'lovchilar sonini kamaytirishda To'g'ri javob: C) Boshqa shaxslarni ham huquqbuzarlik sodir etishdan tiyib turishda ✔ Izoh: Javobgarlik choralarining muqarrarligi huquqbuzarlarni jazolash bilan birga boshqalarni ham qonunbuzarlikdan tiyib turadi. 4. Soliq kodeksiga ko'ra soliq va yig'imlarni belgilashda nimaga yo'l qo'yilmaydi? A) Undirilgan soliqlarni belgilangan muddatlarda davlat budjetiga o'tkazishga B) Soliq to'lovchilarni joylashgan joyi bo'yicha hududiy soliq organida hisobga qo'yishga C) Iqtisodiy asosga ega bo'lmagan va o'zboshimchalik bilan belgilangan soliqlarga D) Soliqlarni milliy valyutada, pul shaklida naqd yoki naqdsiz to'lashga To'g'ri javob: C) Iqtisodiy asosga ega bo'lmagan va o'zboshimchalik bilan belgilangan soliqlarga ✔ Izoh: Soliqlar iqtisodiy asosga ega bo'lishi kerak; o'zboshimchalik bilan, iqtisodiy asossiz soliq belgilashga yo'l qo'yilmaydi. 5. Xaridor shartnomani buzgani uchun olingan neustoyka (jarima) sotuvchi uchun foyda solig'i maqsadida nima hisoblanadi? A) Ustav kapitaliga qo'shimcha hissa sifatida qaraladi B) Jami daromaddan chegiriladigan xarajat hisoblanadi C) Boshqa daromad sifatida jami daromadga kiritiladi D) Soliqdan ozod qilingan va hisobga olinmaydigan tushum To'g'ri javob: C) Boshqa daromad sifatida jami daromadga kiritiladi ✔ Izoh: Shartnoma shartlarini buzganlik uchun olingan jarima, penya va boshqa sanksiyalar soliq to'lovchining boshqa daromadlari tarkibiga kiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 89 15-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Budjet mablag'larini ishlatishda samaradorlik tamoyili nimani talab qiladi? A) Ajratilgan mablag'larni yil oxirigacha to'liq sarflashni B) Mablag'larni ishlatmasdan hisobvaraqda saqlashni C) Eng kam xarajat bilan eng yaxshi natijaga erishishni D) Xarajatni natijadan qat'i nazar oshirib borishni To'g'ri javob: C) Eng kam xarajat bilan eng yaxshi natijaga erishishni✔ Izoh: Samaradorlik tamoyiliga ko'ra budjet mablag'lari belgilangan natijaga eng tejamkor usul bilan erishish uchun sarflanishi kerak. 2. Soliq kodeksida belgilangan soliqlar va yig'imlarni kim to'lashga majbur? A) Faqat tadbirkorlik faoliyati bilan shug'ullanuvchi fuqarolar B) Soliq to'lovchi deb e'tirof etilgan yuridik va jismoniy shaxslar C) Faqat ustav kapitalida davlat ulushi bo'lgan korxonalar D) Faqat chet el investitsiyasi ishtirokidagi korxonalar va ularning filiallari To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi deb e'tirof etilgan yuridik va jismoniy shaxslar ✔ Izoh: Soliq kodeksiga ko'ra zimmasiga soliq to'lash majburiyati yuklatilgan yuridik shaxslar va jismoniy shaxslar soliq to'lovchi hisoblanadi. 3. Soliq javobgarligining profilaktik (oldini olish) vazifasi nimada? A) Tadbirkorlarni qo'rqitib, faoliyatni to'xtatishda B) Soliq organlariga daromad keltirishda C) Boshqa shaxslarni ham huquqbuzarlik sodir etishdan tiyib turishda D) Soliq to'lovchilar sonini kamaytirishda To'g'ri javob: C) Boshqa shaxslarni ham huquqbuzarlik sodir etishdan tiyib turishda ✔ Izoh: Javobgarlik choralarining muqarrarligi huquqbuzarlarni jazolash bilan birga boshqalarni ham qonunbuzarlikdan tiyib turadi. 4. Soliq kodeksiga ko'ra soliq va yig'imlarni belgilashda nimaga yo'l qo'yilmaydi? A) Undirilgan soliqlarni belgilangan muddatlarda davlat budjetiga o'tkazishga B) Soliq to'lovchilarni joylashgan joyi bo'yicha hududiy soliq organida hisobga qo'yishga C) Iqtisodiy asosga ega bo'lmagan va o'zboshimchalik bilan belgilangan soliqlarga D) Soliqlarni milliy valyutada, pul shaklida naqd yoki naqdsiz to'lashga To'g'ri javob: C) Iqtisodiy asosga ega bo'lmagan va o'zboshimchalik bilan belgilangan soliqlarga ✔ Izoh: Soliqlar iqtisodiy asosga ega bo'lishi kerak; o'zboshimchalik bilan, iqtisodiy asossiz soliq belgilashga yo'l qo'yilmaydi. 5. Xaridor shartnomani buzgani uchun olingan neustoyka (jarima) sotuvchi uchun foyda solig'i maqsadida nima hisoblanadi? A) Ustav kapitaliga qo'shimcha hissa sifatida qaraladi B) Jami daromaddan chegiriladigan xarajat hisoblanadi C) Boshqa daromad sifatida jami daromadga kiritiladi D) Soliqdan ozod qilingan va hisobga olinmaydigan tushum To'g'ri javob: C) Boshqa daromad sifatida jami daromadga kiritiladi ✔ Izoh: Shartnoma shartlarini buzganlik uchun olingan jarima, penya va boshqa sanksiyalar soliq to'lovchining boshqa daromadlari tarkibiga kiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 89 6. Ma'lumotlarning zaxira nusxasini (backup) yaratish nima uchun muhim? A) Soliq hisobotini ikki marta topshirish uchun B) Nosozlik yoki hujum tufayli ma'lumot yo'qolishining oldini olish uchun C) Kompyuterning ishlash tezligini sezilarli oshirish uchun D) Internet xizmatlari narxini kamaytirish uchun To'g'ri javob: B) Nosozlik yoki hujum tufayli ma'lumot yo'qolishining oldini olish uchun✔ Izoh: Zaxira nusxa qurilma buzilishi, xato o'chirish yoki zararli dastur hujumida ma'lumotlarni tiklash imkonini beradi. 7. Soliq qarzi bo'yicha majburiy undirish dastlab qaysi manbaga qaratiladi? A) Soliq to'lovchining qarindoshlariga tegishli mol-mulkka B) Soliq to'lovchining bankdagi hisobvaraqlaridagi pul mablag'lariga C) Soliq to'lovchi xodimlarining hisoblangan ish haqiga D) Mahalliy budjetning zaxira jamg'armasidagi mablag'larga To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchining bankdagi hisobvaraqlaridagi pul mablag'lariga ✔ Izoh: Soliq qarzi avvalo qarzdorning bank hisobvaraqlaridagi pul mablag'laridan undiriladi, ular yetarli bo'lmasa — boshqa mol-mulkdan. 8. Javobgarlikning muqarrarligi tamoyili nimani anglatadi? A) Javobgarlik faqat jamoatchilik talabi bilan qo'llanishini B) Har bir huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanilishini C) Faqat yirik summadagi huquqbuzarliklar jazolanishini D) Javobgarlik choralari tanlab, ayrimlarga qo'llanishini To'g'ri javob: B) Har bir huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanilishini ✔ Izoh: Muqarrarlik tamoyiliga ko'ra aniqlangan har bir huquqbuzarlik javobgarliksiz qolmasligi kerak. 9. Soliq to'lovchi huquqbuzarlikni o'zi aniqlab, tekshiruvdan oldin tuzatsa va qarzni to'lasa, bu qanday baholanadi? A) Yangi mustaqil huquqbuzarlik sifatida B) Ijobiy, javobgarlikdan ozod etish yoki uni yengillashtirish asosi C) Javobgarlikni og'irlashtiruvchi holat sifatida D) Hech qanday huquqiy ahamiyatga ega bo'lmagan holat sifatida To'g'ri javob: B) Ijobiy, javobgarlikdan ozod etish yoki uni yengillashtirish asosi ✔ Izoh: Xatoni o'z vaqtida mustaqil tuzatish va qarzni to'lash ixtiyoriy muvofiqlik belgisi bo'lib, qonunda javobgarlikni yengillashtiradi. 10. Rezident yuridik shaxs chet elda to'lagan foyda solig'i O'zbekistonda qanday hisobga olinadi? A) Chet elda to'langan soliq summasi xarajat sifatida soliq bazasidan ikki baravar miqdorda chegiriladi B) Chet elda to'langan soliq summasi O'zbekiston budjetidan to'liq summada pul shaklida qaytariladi C) Qonunda belgilangan tartib va chegarada O'zbekistonda to'lanadigan soliq hisobiga o'tkaziladi D) Chet elda to'langan soliq hech qachon hisobga olinmaydi, chunki u boshqa davlat budjetiga tushgan To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan tartib va chegarada O'zbekistonda to'lanadigan soliq ✔ hisobiga o'tkaziladi Izoh: Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish uchun chet elda to'langan soliq, belgilangan chegarada, O'zbekistondagi soliq summasiga hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 90 6. Ma'lumotlarning zaxira nusxasini (backup) yaratish nima uchun muhim? A) Soliq hisobotini ikki marta topshirish uchun B) Nosozlik yoki hujum tufayli ma'lumot yo'qolishining oldini olish uchun C) Kompyuterning ishlash tezligini sezilarli oshirish uchun D) Internet xizmatlari narxini kamaytirish uchun To'g'ri javob: B) Nosozlik yoki hujum tufayli ma'lumot yo'qolishining oldini olish uchun✔ Izoh: Zaxira nusxa qurilma buzilishi, xato o'chirish yoki zararli dastur hujumida ma'lumotlarni tiklash imkonini beradi. 7. Soliq qarzi bo'yicha majburiy undirish dastlab qaysi manbaga qaratiladi? A) Soliq to'lovchining qarindoshlariga tegishli mol-mulkka B) Soliq to'lovchining bankdagi hisobvaraqlaridagi pul mablag'lariga C) Soliq to'lovchi xodimlarining hisoblangan ish haqiga D) Mahalliy budjetning zaxira jamg'armasidagi mablag'larga To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchining bankdagi hisobvaraqlaridagi pul mablag'lariga ✔ Izoh: Soliq qarzi avvalo qarzdorning bank hisobvaraqlaridagi pul mablag'laridan undiriladi, ular yetarli bo'lmasa — boshqa mol-mulkdan. 8. Javobgarlikning muqarrarligi tamoyili nimani anglatadi? A) Javobgarlik faqat jamoatchilik talabi bilan qo'llanishini B) Har bir huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanilishini C) Faqat yirik summadagi huquqbuzarliklar jazolanishini D) Javobgarlik choralari tanlab, ayrimlarga qo'llanishini To'g'ri javob: B) Har bir huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanilishini ✔ Izoh: Muqarrarlik tamoyiliga ko'ra aniqlangan har bir huquqbuzarlik javobgarliksiz qolmasligi kerak. 9. Soliq to'lovchi huquqbuzarlikni o'zi aniqlab, tekshiruvdan oldin tuzatsa va qarzni to'lasa, bu qanday baholanadi? A) Yangi mustaqil huquqbuzarlik sifatida B) Ijobiy, javobgarlikdan ozod etish yoki uni yengillashtirish asosi C) Javobgarlikni og'irlashtiruvchi holat sifatida D) Hech qanday huquqiy ahamiyatga ega bo'lmagan holat sifatida To'g'ri javob: B) Ijobiy, javobgarlikdan ozod etish yoki uni yengillashtirish asosi ✔ Izoh: Xatoni o'z vaqtida mustaqil tuzatish va qarzni to'lash ixtiyoriy muvofiqlik belgisi bo'lib, qonunda javobgarlikni yengillashtiradi. 10. Rezident yuridik shaxs chet elda to'lagan foyda solig'i O'zbekistonda qanday hisobga olinadi? A) Chet elda to'langan soliq summasi xarajat sifatida soliq bazasidan ikki baravar miqdorda chegiriladi B) Chet elda to'langan soliq summasi O'zbekiston budjetidan to'liq summada pul shaklida qaytariladi C) Qonunda belgilangan tartib va chegarada O'zbekistonda to'lanadigan soliq hisobiga o'tkaziladi D) Chet elda to'langan soliq hech qachon hisobga olinmaydi, chunki u boshqa davlat budjetiga tushgan To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan tartib va chegarada O'zbekistonda to'lanadigan soliq ✔ hisobiga o'tkaziladi Izoh: Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish uchun chet elda to'langan soliq, belgilangan chegarada, O'zbekistondagi soliq summasiga hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 90 6. Ma'lumotlarning zaxira nusxasini (backup) yaratish nima uchun muhim? A) Soliq hisobotini ikki marta topshirish uchun B) Nosozlik yoki hujum tufayli ma'lumot yo'qolishining oldini olish uchun C) Kompyuterning ishlash tezligini sezilarli oshirish uchun D) Internet xizmatlari narxini kamaytirish uchun To'g'ri javob: B) Nosozlik yoki hujum tufayli ma'lumot yo'qolishining oldini olish uchun✔ Izoh: Zaxira nusxa qurilma buzilishi, xato o'chirish yoki zararli dastur hujumida ma'lumotlarni tiklash imkonini beradi. 7. Soliq qarzi bo'yicha majburiy undirish dastlab qaysi manbaga qaratiladi? A) Soliq to'lovchining qarindoshlariga tegishli mol-mulkka B) Soliq to'lovchining bankdagi hisobvaraqlaridagi pul mablag'lariga C) Soliq to'lovchi xodimlarining hisoblangan ish haqiga D) Mahalliy budjetning zaxira jamg'armasidagi mablag'larga To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchining bankdagi hisobvaraqlaridagi pul mablag'lariga ✔ Izoh: Soliq qarzi avvalo qarzdorning bank hisobvaraqlaridagi pul mablag'laridan undiriladi, ular yetarli bo'lmasa — boshqa mol-mulkdan. 8. Javobgarlikning muqarrarligi tamoyili nimani anglatadi? A) Javobgarlik faqat jamoatchilik talabi bilan qo'llanishini B) Har bir huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanilishini C) Faqat yirik summadagi huquqbuzarliklar jazolanishini D) Javobgarlik choralari tanlab, ayrimlarga qo'llanishini To'g'ri javob: B) Har bir huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanilishini ✔ Izoh: Muqarrarlik tamoyiliga ko'ra aniqlangan har bir huquqbuzarlik javobgarliksiz qolmasligi kerak. 9. Soliq to'lovchi huquqbuzarlikni o'zi aniqlab, tekshiruvdan oldin tuzatsa va qarzni to'lasa, bu qanday baholanadi? A) Yangi mustaqil huquqbuzarlik sifatida B) Ijobiy, javobgarlikdan ozod etish yoki uni yengillashtirish asosi C) Javobgarlikni og'irlashtiruvchi holat sifatida D) Hech qanday huquqiy ahamiyatga ega bo'lmagan holat sifatida To'g'ri javob: B) Ijobiy, javobgarlikdan ozod etish yoki uni yengillashtirish asosi ✔ Izoh: Xatoni o'z vaqtida mustaqil tuzatish va qarzni to'lash ixtiyoriy muvofiqlik belgisi bo'lib, qonunda javobgarlikni yengillashtiradi. 10. Rezident yuridik shaxs chet elda to'lagan foyda solig'i O'zbekistonda qanday hisobga olinadi? A) Chet elda to'langan soliq summasi xarajat sifatida soliq bazasidan ikki baravar miqdorda chegiriladi B) Chet elda to'langan soliq summasi O'zbekiston budjetidan to'liq summada pul shaklida qaytariladi C) Qonunda belgilangan tartib va chegarada O'zbekistonda to'lanadigan soliq hisobiga o'tkaziladi D) Chet elda to'langan soliq hech qachon hisobga olinmaydi, chunki u boshqa davlat budjetiga tushgan To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan tartib va chegarada O'zbekistonda to'lanadigan soliq ✔ hisobiga o'tkaziladi Izoh: Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish uchun chet elda to'langan soliq, belgilangan chegarada, O'zbekistondagi soliq summasiga hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 90 11. O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitim narxi bozor narxidan sezilarli farq qilsa, soliq organi nima qilishi mumkin? A) Hech narsa qila olmaydi, chunki bitim narxini taraflar erkin belgilash huquqiga ega B) Transfert narxni belgilash qoidalari asosida soliq bazasini bozor narxiga ko'ra tuzatishi C) Bitimning har ikki tomonini soliq organidagi hisobdan chiqarib, faoliyatini to'xtatishi D) Bitimni avtomatik ravishda bekor qilishi va tovarlarni davlat foydasiga olib qo'yishi To'g'ri javob: B) Transfert narxni belgilash qoidalari asosida soliq bazasini bozor narxiga ko'ra ✔ tuzatishi Izoh: Transfert narxni belgilash qoidalari o'zaro bog'liq shaxslar narxni sun'iy o'zgartirib, soliq bazasini kamaytirishiga yo'l qo'ymaslik uchun qo'llaniladi. 12. Elektron hujjat aylanishida hujjatni imzolagan shaxsning ERI sertifikati haqiqiyligini tekshirish nima uchun kerak? A) Hujjat fayli hajmini sezilarli kamaytirish uchun B) Imzo amaldagi va haqiqiy kalit bilan qo'yilganini aniqlash uchun C) Hujjatni boshqa tilga avtomatik tarjima qilish uchun D) Hujjatni hamkorlar orasida reklama qilish uchun To'g'ri javob: B) Imzo amaldagi va haqiqiy kalit bilan qo'yilganini aniqlash uchun ✔ Izoh: Sertifikat muddati o'tgan yoki bekor qilingan bo'lsa, imzo haqiqiy hisoblanmaydi; shuning uchun uning amaldaligi tekshiriladi. 13. Yuridik shaxs davlat ro'yxatidan o'tganda soliq hisobiga qo'yish odatda qanday amalga oshadi? A) Faqat bir yildan keyin alohida yozma ariza asosida B) Faqat birinchi sayyor soliq tekshiruvidan keyin C) Faqat sudning tegishli qarori kuchga kirgandan keyin D) Davlat ro'yxatidan o'tkazish bilan bir vaqtda, avtomatik ravishda To'g'ri javob: D) Davlat ro'yxatidan o'tkazish bilan bir vaqtda, avtomatik ravishda ✔ Izoh: Yuridik shaxslar davlat ro'yxatidan o'tkazilganda ma'lumotlar soliq organiga uzatiladi va ular hisobga avtomatik qo'yiladi. 14. Konsolidatsiyalashgan soliq to'lovchilar guruhi nima? A) Bitta binoda joylashgan va umumiy kommunal xarajatlarni bo'lishadigan mustaqil korxonalar B) Foyda solig'ini guruh bo'yicha jamlangan natija asosida to'lash uchun birlashgan o'zaro bog'liq yuridik shaxslar C) Bitta tumanda ro'yxatdan o'tgan va bitta soliq inspeksiyasida hisobda turgan soliq to'lovchilar D) Bir xil tijorat bankining hisob-kitob xizmatidan foydalanuvchi va hisobvarag'i bor korxonalar To'g'ri javob: B) Foyda solig'ini guruh bo'yicha jamlangan natija asosida to'lash uchun birlashgan ✔ o'zaro bog'liq yuridik shaxslar Izoh: Konsolidatsiyalashgan guruhda ishtirokchilar foyda va zararlari jamlanib, foyda solig'i guruh bo'yicha umumiy natija asosida hisoblanadi. 15. Budjet xarajatlari iqtisodiy mazmuniga ko'ra qanday guruhlanadi? A) Kunlik va tungi xarajatlar B) Ichki va tashqi xarajatlar C) Joriy xarajatlar va kapital xarajatlar D) Shaxsiy va oilaviy xarajatlar To'g'ri javob: C) Joriy xarajatlar va kapital xarajatlar ✔ Izoh: Joriy xarajatlar davlat organlari faoliyatini ta'minlashga, kapital xarajatlar esa investitsiya va qurilishga yo'naltiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 91 11. O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitim narxi bozor narxidan sezilarli farq qilsa, soliq organi nima qilishi mumkin? A) Hech narsa qila olmaydi, chunki bitim narxini taraflar erkin belgilash huquqiga ega B) Transfert narxni belgilash qoidalari asosida soliq bazasini bozor narxiga ko'ra tuzatishi C) Bitimning har ikki tomonini soliq organidagi hisobdan chiqarib, faoliyatini to'xtatishi D) Bitimni avtomatik ravishda bekor qilishi va tovarlarni davlat foydasiga olib qo'yishi To'g'ri javob: B) Transfert narxni belgilash qoidalari asosida soliq bazasini bozor narxiga ko'ra ✔ tuzatishi Izoh: Transfert narxni belgilash qoidalari o'zaro bog'liq shaxslar narxni sun'iy o'zgartirib, soliq bazasini kamaytirishiga yo'l qo'ymaslik uchun qo'llaniladi. 12. Elektron hujjat aylanishida hujjatni imzolagan shaxsning ERI sertifikati haqiqiyligini tekshirish nima uchun kerak? A) Hujjat fayli hajmini sezilarli kamaytirish uchun B) Imzo amaldagi va haqiqiy kalit bilan qo'yilganini aniqlash uchun C) Hujjatni boshqa tilga avtomatik tarjima qilish uchun D) Hujjatni hamkorlar orasida reklama qilish uchun To'g'ri javob: B) Imzo amaldagi va haqiqiy kalit bilan qo'yilganini aniqlash uchun ✔ Izoh: Sertifikat muddati o'tgan yoki bekor qilingan bo'lsa, imzo haqiqiy hisoblanmaydi; shuning uchun uning amaldaligi tekshiriladi. 13. Yuridik shaxs davlat ro'yxatidan o'tganda soliq hisobiga qo'yish odatda qanday amalga oshadi? A) Faqat bir yildan keyin alohida yozma ariza asosida B) Faqat birinchi sayyor soliq tekshiruvidan keyin C) Faqat sudning tegishli qarori kuchga kirgandan keyin D) Davlat ro'yxatidan o'tkazish bilan bir vaqtda, avtomatik ravishda To'g'ri javob: D) Davlat ro'yxatidan o'tkazish bilan bir vaqtda, avtomatik ravishda ✔ Izoh: Yuridik shaxslar davlat ro'yxatidan o'tkazilganda ma'lumotlar soliq organiga uzatiladi va ular hisobga avtomatik qo'yiladi. 14. Konsolidatsiyalashgan soliq to'lovchilar guruhi nima? A) Bitta binoda joylashgan va umumiy kommunal xarajatlarni bo'lishadigan mustaqil korxonalar B) Foyda solig'ini guruh bo'yicha jamlangan natija asosida to'lash uchun birlashgan o'zaro bog'liq yuridik shaxslar C) Bitta tumanda ro'yxatdan o'tgan va bitta soliq inspeksiyasida hisobda turgan soliq to'lovchilar D) Bir xil tijorat bankining hisob-kitob xizmatidan foydalanuvchi va hisobvarag'i bor korxonalar To'g'ri javob: B) Foyda solig'ini guruh bo'yicha jamlangan natija asosida to'lash uchun birlashgan ✔ o'zaro bog'liq yuridik shaxslar Izoh: Konsolidatsiyalashgan guruhda ishtirokchilar foyda va zararlari jamlanib, foyda solig'i guruh bo'yicha umumiy natija asosida hisoblanadi. 15. Budjet xarajatlari iqtisodiy mazmuniga ko'ra qanday guruhlanadi? A) Kunlik va tungi xarajatlar B) Ichki va tashqi xarajatlar C) Joriy xarajatlar va kapital xarajatlar D) Shaxsiy va oilaviy xarajatlar To'g'ri javob: C) Joriy xarajatlar va kapital xarajatlar ✔ Izoh: Joriy xarajatlar davlat organlari faoliyatini ta'minlashga, kapital xarajatlar esa investitsiya va qurilishga yo'naltiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 91 11. O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitim narxi bozor narxidan sezilarli farq qilsa, soliq organi nima qilishi mumkin? A) Hech narsa qila olmaydi, chunki bitim narxini taraflar erkin belgilash huquqiga ega B) Transfert narxni belgilash qoidalari asosida soliq bazasini bozor narxiga ko'ra tuzatishi C) Bitimning har ikki tomonini soliq organidagi hisobdan chiqarib, faoliyatini to'xtatishi D) Bitimni avtomatik ravishda bekor qilishi va tovarlarni davlat foydasiga olib qo'yishi To'g'ri javob: B) Transfert narxni belgilash qoidalari asosida soliq bazasini bozor narxiga ko'ra ✔ tuzatishi Izoh: Transfert narxni belgilash qoidalari o'zaro bog'liq shaxslar narxni sun'iy o'zgartirib, soliq bazasini kamaytirishiga yo'l qo'ymaslik uchun qo'llaniladi. 12. Elektron hujjat aylanishida hujjatni imzolagan shaxsning ERI sertifikati haqiqiyligini tekshirish nima uchun kerak? A) Hujjat fayli hajmini sezilarli kamaytirish uchun B) Imzo amaldagi va haqiqiy kalit bilan qo'yilganini aniqlash uchun C) Hujjatni boshqa tilga avtomatik tarjima qilish uchun D) Hujjatni hamkorlar orasida reklama qilish uchun To'g'ri javob: B) Imzo amaldagi va haqiqiy kalit bilan qo'yilganini aniqlash uchun ✔ Izoh: Sertifikat muddati o'tgan yoki bekor qilingan bo'lsa, imzo haqiqiy hisoblanmaydi; shuning uchun uning amaldaligi tekshiriladi. 13. Yuridik shaxs davlat ro'yxatidan o'tganda soliq hisobiga qo'yish odatda qanday amalga oshadi? A) Faqat bir yildan keyin alohida yozma ariza asosida B) Faqat birinchi sayyor soliq tekshiruvidan keyin C) Faqat sudning tegishli qarori kuchga kirgandan keyin D) Davlat ro'yxatidan o'tkazish bilan bir vaqtda, avtomatik ravishda To'g'ri javob: D) Davlat ro'yxatidan o'tkazish bilan bir vaqtda, avtomatik ravishda ✔ Izoh: Yuridik shaxslar davlat ro'yxatidan o'tkazilganda ma'lumotlar soliq organiga uzatiladi va ular hisobga avtomatik qo'yiladi. 14. Konsolidatsiyalashgan soliq to'lovchilar guruhi nima? A) Bitta binoda joylashgan va umumiy kommunal xarajatlarni bo'lishadigan mustaqil korxonalar B) Foyda solig'ini guruh bo'yicha jamlangan natija asosida to'lash uchun birlashgan o'zaro bog'liq yuridik shaxslar C) Bitta tumanda ro'yxatdan o'tgan va bitta soliq inspeksiyasida hisobda turgan soliq to'lovchilar D) Bir xil tijorat bankining hisob-kitob xizmatidan foydalanuvchi va hisobvarag'i bor korxonalar To'g'ri javob: B) Foyda solig'ini guruh bo'yicha jamlangan natija asosida to'lash uchun birlashgan ✔ o'zaro bog'liq yuridik shaxslar Izoh: Konsolidatsiyalashgan guruhda ishtirokchilar foyda va zararlari jamlanib, foyda solig'i guruh bo'yicha umumiy natija asosida hisoblanadi. 15. Budjet xarajatlari iqtisodiy mazmuniga ko'ra qanday guruhlanadi? A) Kunlik va tungi xarajatlar B) Ichki va tashqi xarajatlar C) Joriy xarajatlar va kapital xarajatlar D) Shaxsiy va oilaviy xarajatlar To'g'ri javob: C) Joriy xarajatlar va kapital xarajatlar ✔ Izoh: Joriy xarajatlar davlat organlari faoliyatini ta'minlashga, kapital xarajatlar esa investitsiya va qurilishga yo'naltiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 91 16. ERI kaliti sertifikatini kim beradi? A) Mahalla fuqarolar yig'ini raisi B) Soliq to'lovchining bosh buxgalteri C) Vakolatli ro'yxatdan o'tkazish markazi D) Istalgan savdo do'koni yoki kiosk egasi To'g'ri javob: C) Vakolatli ro'yxatdan o'tkazish markazi✔ Izoh: ERI kaliti sertifikatlari vakolatli ro'yxatdan o'tkazish markazlari tomonidan beriladi va ularning amal qilish muddati bo'ladi. 17. Soliq to'lovchi bir nechta faoliyat turidan, ulardan biri soliqdan ozod bo'lsa, qanday hisob yuritishi kerak? A) Soliqqa tortiladigan va ozod qilingan faoliyat bo'yicha alohida hisob yuritishi kerak B) Hisob yuritish talab qilinmaydi, soliq organi o'zi taqsimlab beradi C) Butun faoliyatni soliqdan ozod deb hisoblashi va hech qanday soliq to'lamasligi mumkin D) Faqat jami faoliyat turlari bo'yicha umumiy tushumni ko'rsatishi kifoya To'g'ri javob: A) Soliqqa tortiladigan va ozod qilingan faoliyat bo'yicha alohida hisob yuritishi kerak ✔ Izoh: Imtiyozli va soliqqa tortiladigan faoliyat bo'yicha soliq bazasini to'g'ri aniqlash uchun alohida hisob yuritilishi shart. 18. Foyda solig'i qanday turdagi soliq hisoblanadi? A) To'g'ri soliq B) Bojxona to'lovi C) Egri soliq D) Resurs solig'i To'g'ri javob: A) To'g'ri soliq ✔ Izoh: Foyda solig'i yuridik shaxsning moliyaviy natijasidan bevosita undiriladi va narxga qo'shilmaydi, shuning uchun u to'g'ri soliqdir. 19. Ko'chmas mulkning qoldiq qiymati qanday aniqlanadi? A) Faqat sug'urta shartnomasidagi sug'urta summasini olish orqali B) Boshlang'ich qiymatdan hisoblangan amortizatsiya (eskirish) summasini ayirish orqali C) Faqat ko'chmas mulk qurilgan yil va uning yoshi bo'yicha D) Boshlang'ich qiymatga ko'chmas mulkning joriy bozor narxini qo'shish orqali To'g'ri javob: B) Boshlang'ich qiymatdan hisoblangan amortizatsiya (eskirish) summasini ayirish ✔ orqali Izoh: Qoldiq qiymat asosiy vositaning boshlang'ich (tiklash) qiymatidan to'plangan amortizatsiya summasi ayirilgandan keyin qolgan qiymatdir. 20. Sayyor tekshiruvda soliq to'lovchining hujjatlari asl nusxada o'rganilishining ahamiyati nimada? A) Asl hujjatlarni raqobatchi korxonaga topshirib yuborishda B) Asl hujjatlarni soliq organining mulkiga aylantirishda C) Hujjatlarning haqiqiyligini va ma'lumotlarning to'g'riligini tasdiqlashda D) Asl hujjatlarni o'rganib bo'lgach yo'q qilib yuborishda To'g'ri javob: C) Hujjatlarning haqiqiyligini va ma'lumotlarning to'g'riligini tasdiqlashda ✔ Izoh: Asl hujjatlarni o'rganish ularning haqiqiyligini va hisobotdagi ma'lumotlarga mosligini aniqlash imkonini beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 92 16. ERI kaliti sertifikatini kim beradi? A) Mahalla fuqarolar yig'ini raisi B) Soliq to'lovchining bosh buxgalteri C) Vakolatli ro'yxatdan o'tkazish markazi D) Istalgan savdo do'koni yoki kiosk egasi To'g'ri javob: C) Vakolatli ro'yxatdan o'tkazish markazi✔ Izoh: ERI kaliti sertifikatlari vakolatli ro'yxatdan o'tkazish markazlari tomonidan beriladi va ularning amal qilish muddati bo'ladi. 17. Soliq to'lovchi bir nechta faoliyat turidan, ulardan biri soliqdan ozod bo'lsa, qanday hisob yuritishi kerak? A) Soliqqa tortiladigan va ozod qilingan faoliyat bo'yicha alohida hisob yuritishi kerak B) Hisob yuritish talab qilinmaydi, soliq organi o'zi taqsimlab beradi C) Butun faoliyatni soliqdan ozod deb hisoblashi va hech qanday soliq to'lamasligi mumkin D) Faqat jami faoliyat turlari bo'yicha umumiy tushumni ko'rsatishi kifoya To'g'ri javob: A) Soliqqa tortiladigan va ozod qilingan faoliyat bo'yicha alohida hisob yuritishi kerak ✔ Izoh: Imtiyozli va soliqqa tortiladigan faoliyat bo'yicha soliq bazasini to'g'ri aniqlash uchun alohida hisob yuritilishi shart. 18. Foyda solig'i qanday turdagi soliq hisoblanadi? A) To'g'ri soliq B) Bojxona to'lovi C) Egri soliq D) Resurs solig'i To'g'ri javob: A) To'g'ri soliq ✔ Izoh: Foyda solig'i yuridik shaxsning moliyaviy natijasidan bevosita undiriladi va narxga qo'shilmaydi, shuning uchun u to'g'ri soliqdir. 19. Ko'chmas mulkning qoldiq qiymati qanday aniqlanadi? A) Faqat sug'urta shartnomasidagi sug'urta summasini olish orqali B) Boshlang'ich qiymatdan hisoblangan amortizatsiya (eskirish) summasini ayirish orqali C) Faqat ko'chmas mulk qurilgan yil va uning yoshi bo'yicha D) Boshlang'ich qiymatga ko'chmas mulkning joriy bozor narxini qo'shish orqali To'g'ri javob: B) Boshlang'ich qiymatdan hisoblangan amortizatsiya (eskirish) summasini ayirish ✔ orqali Izoh: Qoldiq qiymat asosiy vositaning boshlang'ich (tiklash) qiymatidan to'plangan amortizatsiya summasi ayirilgandan keyin qolgan qiymatdir. 20. Sayyor tekshiruvda soliq to'lovchining hujjatlari asl nusxada o'rganilishining ahamiyati nimada? A) Asl hujjatlarni raqobatchi korxonaga topshirib yuborishda B) Asl hujjatlarni soliq organining mulkiga aylantirishda C) Hujjatlarning haqiqiyligini va ma'lumotlarning to'g'riligini tasdiqlashda D) Asl hujjatlarni o'rganib bo'lgach yo'q qilib yuborishda To'g'ri javob: C) Hujjatlarning haqiqiyligini va ma'lumotlarning to'g'riligini tasdiqlashda ✔ Izoh: Asl hujjatlarni o'rganish ularning haqiqiyligini va hisobotdagi ma'lumotlarga mosligini aniqlash imkonini beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 92 16. ERI kaliti sertifikatini kim beradi? A) Mahalla fuqarolar yig'ini raisi B) Soliq to'lovchining bosh buxgalteri C) Vakolatli ro'yxatdan o'tkazish markazi D) Istalgan savdo do'koni yoki kiosk egasi To'g'ri javob: C) Vakolatli ro'yxatdan o'tkazish markazi✔ Izoh: ERI kaliti sertifikatlari vakolatli ro'yxatdan o'tkazish markazlari tomonidan beriladi va ularning amal qilish muddati bo'ladi. 17. Soliq to'lovchi bir nechta faoliyat turidan, ulardan biri soliqdan ozod bo'lsa, qanday hisob yuritishi kerak? A) Soliqqa tortiladigan va ozod qilingan faoliyat bo'yicha alohida hisob yuritishi kerak B) Hisob yuritish talab qilinmaydi, soliq organi o'zi taqsimlab beradi C) Butun faoliyatni soliqdan ozod deb hisoblashi va hech qanday soliq to'lamasligi mumkin D) Faqat jami faoliyat turlari bo'yicha umumiy tushumni ko'rsatishi kifoya To'g'ri javob: A) Soliqqa tortiladigan va ozod qilingan faoliyat bo'yicha alohida hisob yuritishi kerak ✔ Izoh: Imtiyozli va soliqqa tortiladigan faoliyat bo'yicha soliq bazasini to'g'ri aniqlash uchun alohida hisob yuritilishi shart. 18. Foyda solig'i qanday turdagi soliq hisoblanadi? A) To'g'ri soliq B) Bojxona to'lovi C) Egri soliq D) Resurs solig'i To'g'ri javob: A) To'g'ri soliq ✔ Izoh: Foyda solig'i yuridik shaxsning moliyaviy natijasidan bevosita undiriladi va narxga qo'shilmaydi, shuning uchun u to'g'ri soliqdir. 19. Ko'chmas mulkning qoldiq qiymati qanday aniqlanadi? A) Faqat sug'urta shartnomasidagi sug'urta summasini olish orqali B) Boshlang'ich qiymatdan hisoblangan amortizatsiya (eskirish) summasini ayirish orqali C) Faqat ko'chmas mulk qurilgan yil va uning yoshi bo'yicha D) Boshlang'ich qiymatga ko'chmas mulkning joriy bozor narxini qo'shish orqali To'g'ri javob: B) Boshlang'ich qiymatdan hisoblangan amortizatsiya (eskirish) summasini ayirish ✔ orqali Izoh: Qoldiq qiymat asosiy vositaning boshlang'ich (tiklash) qiymatidan to'plangan amortizatsiya summasi ayirilgandan keyin qolgan qiymatdir. 20. Sayyor tekshiruvda soliq to'lovchining hujjatlari asl nusxada o'rganilishining ahamiyati nimada? A) Asl hujjatlarni raqobatchi korxonaga topshirib yuborishda B) Asl hujjatlarni soliq organining mulkiga aylantirishda C) Hujjatlarning haqiqiyligini va ma'lumotlarning to'g'riligini tasdiqlashda D) Asl hujjatlarni o'rganib bo'lgach yo'q qilib yuborishda To'g'ri javob: C) Hujjatlarning haqiqiyligini va ma'lumotlarning to'g'riligini tasdiqlashda ✔ Izoh: Asl hujjatlarni o'rganish ularning haqiqiyligini va hisobotdagi ma'lumotlarga mosligini aniqlash imkonini beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 92 21. Soliqsiz daromadlarga qaysi biri misol bo'ladi? A) Davlat mulkidan foydalanishdan olinadigan daromad va bojlar B) Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i C) Yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig'i D) Tovar va xizmatlarga qo'shilgan qiymat solig'i To'g'ri javob: A) Davlat mulkidan foydalanishdan olinadigan daromad va bojlar✔ Izoh: Soliqsiz daromadlarga davlat mulkidan olinadigan ijara, dividendlar, davlat boji va boshqa yig'imlar kiradi. 22. Ichimlik va texnik maqsadda yer osti suvlarini quduq orqali olib foydalanish qaysi soliq bilan bog'liq? A) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS bilan B) Aksiz solig'i bilan, suv aksizli tovar sifatida C) Yuridik shaxslarning foyda solig'i bilan D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bilan To'g'ri javob: D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bilan ✔ Izoh: Yer osti suvlaridan foydalanish ham suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq obyekti hisoblanadi. 23. Soliq solish obyekti nima? A) Soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi daromad, mol-mulk, aylanma kabi holat B) Soliq organi tomonidan tekshiriladigan korxonalar ro'yxati C) Soliq to'lovchining bankdagi asosiy hisobvarag'i raqami D) Soliq hisobotida to'ldiriladigan majburiy shakl turi To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi daromad, mol-mulk, aylanma kabi holat ✔ Izoh: Soliq solish obyekti — mavjudligi soliq to'lash majburiyatini yuzaga keltiradigan daromad, mol-mulk, aylanma kabi holatlardir. 24. Soliq organi nomidan kelgan shubhali havolali xatni olganda nima qilish kerak? A) Xatni ogohlantirish uchun hamma tanishlarga tarqatish B) Javob xatiga ERI kaliti faylini ilova qilib yuborish C) Darhol havolaga o'tib, parol va login ma'lumotlarini kiritish D) Havolaga bosmay, rasmiy sayt yoki aloqa markazi orqali tekshirish To'g'ri javob: D) Havolaga bosmay, rasmiy sayt yoki aloqa markazi orqali tekshirish ✔ Izoh: Shubhali xatlardagi havolalar fishing bo'lishi mumkin; ma'lumotni faqat rasmiy manbalar orqali tekshirish lozim. 25. Yuridik shaxsning mol-mulk solig'i obyektiga odatda qaysi aktivlar kiradi? A) Kassadagi naqd pul va bankdagi qoldiqlar B) Xodimlarga berilgan avanslar C) Xaridorlarning debitorlik qarzi D) Asosiy vositalar tarkibidagi binolar va inshootlar To'g'ri javob: D) Asosiy vositalar tarkibidagi binolar va inshootlar ✔ Izoh: Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti asosan asosiy vositalar sifatida hisobga olingan binolar, inshootlar va boshqa ko'chmas mulkdir. 26. To'g'ri soliqlar egri soliqlardan nimasi bilan farq qiladi? A) To'g'ri soliqlarni faqat chet ellik shaxslar to'laydi B) To'g'ri soliq to'lovchining daromadi yoki mol-mulkidan bevosita undiriladi C) To'g'ri soliq faqat import qilingan tovarlarga solinadi D) To'g'ri soliq tovar narxiga qo'shilib iste'molchidan olinadi To'g'ri javob: B) To'g'ri soliq to'lovchining daromadi yoki mol-mulkidan bevosita undiriladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 93 21. Soliqsiz daromadlarga qaysi biri misol bo'ladi? A) Davlat mulkidan foydalanishdan olinadigan daromad va bojlar B) Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i C) Yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig'i D) Tovar va xizmatlarga qo'shilgan qiymat solig'i To'g'ri javob: A) Davlat mulkidan foydalanishdan olinadigan daromad va bojlar✔ Izoh: Soliqsiz daromadlarga davlat mulkidan olinadigan ijara, dividendlar, davlat boji va boshqa yig'imlar kiradi. 22. Ichimlik va texnik maqsadda yer osti suvlarini quduq orqali olib foydalanish qaysi soliq bilan bog'liq? A) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS bilan B) Aksiz solig'i bilan, suv aksizli tovar sifatida C) Yuridik shaxslarning foyda solig'i bilan D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bilan To'g'ri javob: D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bilan ✔ Izoh: Yer osti suvlaridan foydalanish ham suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq obyekti hisoblanadi. 23. Soliq solish obyekti nima? A) Soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi daromad, mol-mulk, aylanma kabi holat B) Soliq organi tomonidan tekshiriladigan korxonalar ro'yxati C) Soliq to'lovchining bankdagi asosiy hisobvarag'i raqami D) Soliq hisobotida to'ldiriladigan majburiy shakl turi To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi daromad, mol-mulk, aylanma kabi holat ✔ Izoh: Soliq solish obyekti — mavjudligi soliq to'lash majburiyatini yuzaga keltiradigan daromad, mol-mulk, aylanma kabi holatlardir. 24. Soliq organi nomidan kelgan shubhali havolali xatni olganda nima qilish kerak? A) Xatni ogohlantirish uchun hamma tanishlarga tarqatish B) Javob xatiga ERI kaliti faylini ilova qilib yuborish C) Darhol havolaga o'tib, parol va login ma'lumotlarini kiritish D) Havolaga bosmay, rasmiy sayt yoki aloqa markazi orqali tekshirish To'g'ri javob: D) Havolaga bosmay, rasmiy sayt yoki aloqa markazi orqali tekshirish ✔ Izoh: Shubhali xatlardagi havolalar fishing bo'lishi mumkin; ma'lumotni faqat rasmiy manbalar orqali tekshirish lozim. 25. Yuridik shaxsning mol-mulk solig'i obyektiga odatda qaysi aktivlar kiradi? A) Kassadagi naqd pul va bankdagi qoldiqlar B) Xodimlarga berilgan avanslar C) Xaridorlarning debitorlik qarzi D) Asosiy vositalar tarkibidagi binolar va inshootlar To'g'ri javob: D) Asosiy vositalar tarkibidagi binolar va inshootlar ✔ Izoh: Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti asosan asosiy vositalar sifatida hisobga olingan binolar, inshootlar va boshqa ko'chmas mulkdir. 26. To'g'ri soliqlar egri soliqlardan nimasi bilan farq qiladi? A) To'g'ri soliqlarni faqat chet ellik shaxslar to'laydi B) To'g'ri soliq to'lovchining daromadi yoki mol-mulkidan bevosita undiriladi C) To'g'ri soliq faqat import qilingan tovarlarga solinadi D) To'g'ri soliq tovar narxiga qo'shilib iste'molchidan olinadi To'g'ri javob: B) To'g'ri soliq to'lovchining daromadi yoki mol-mulkidan bevosita undiriladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 93 21. Soliqsiz daromadlarga qaysi biri misol bo'ladi? A) Davlat mulkidan foydalanishdan olinadigan daromad va bojlar B) Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i C) Yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig'i D) Tovar va xizmatlarga qo'shilgan qiymat solig'i To'g'ri javob: A) Davlat mulkidan foydalanishdan olinadigan daromad va bojlar✔ Izoh: Soliqsiz daromadlarga davlat mulkidan olinadigan ijara, dividendlar, davlat boji va boshqa yig'imlar kiradi. 22. Ichimlik va texnik maqsadda yer osti suvlarini quduq orqali olib foydalanish qaysi soliq bilan bog'liq? A) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS bilan B) Aksiz solig'i bilan, suv aksizli tovar sifatida C) Yuridik shaxslarning foyda solig'i bilan D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bilan To'g'ri javob: D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bilan ✔ Izoh: Yer osti suvlaridan foydalanish ham suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq obyekti hisoblanadi. 23. Soliq solish obyekti nima? A) Soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi daromad, mol-mulk, aylanma kabi holat B) Soliq organi tomonidan tekshiriladigan korxonalar ro'yxati C) Soliq to'lovchining bankdagi asosiy hisobvarag'i raqami D) Soliq hisobotida to'ldiriladigan majburiy shakl turi To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatini keltirib chiqaruvchi daromad, mol-mulk, aylanma kabi holat ✔ Izoh: Soliq solish obyekti — mavjudligi soliq to'lash majburiyatini yuzaga keltiradigan daromad, mol-mulk, aylanma kabi holatlardir. 24. Soliq organi nomidan kelgan shubhali havolali xatni olganda nima qilish kerak? A) Xatni ogohlantirish uchun hamma tanishlarga tarqatish B) Javob xatiga ERI kaliti faylini ilova qilib yuborish C) Darhol havolaga o'tib, parol va login ma'lumotlarini kiritish D) Havolaga bosmay, rasmiy sayt yoki aloqa markazi orqali tekshirish To'g'ri javob: D) Havolaga bosmay, rasmiy sayt yoki aloqa markazi orqali tekshirish ✔ Izoh: Shubhali xatlardagi havolalar fishing bo'lishi mumkin; ma'lumotni faqat rasmiy manbalar orqali tekshirish lozim. 25. Yuridik shaxsning mol-mulk solig'i obyektiga odatda qaysi aktivlar kiradi? A) Kassadagi naqd pul va bankdagi qoldiqlar B) Xodimlarga berilgan avanslar C) Xaridorlarning debitorlik qarzi D) Asosiy vositalar tarkibidagi binolar va inshootlar To'g'ri javob: D) Asosiy vositalar tarkibidagi binolar va inshootlar ✔ Izoh: Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti asosan asosiy vositalar sifatida hisobga olingan binolar, inshootlar va boshqa ko'chmas mulkdir. 26. To'g'ri soliqlar egri soliqlardan nimasi bilan farq qiladi? A) To'g'ri soliqlarni faqat chet ellik shaxslar to'laydi B) To'g'ri soliq to'lovchining daromadi yoki mol-mulkidan bevosita undiriladi C) To'g'ri soliq faqat import qilingan tovarlarga solinadi D) To'g'ri soliq tovar narxiga qo'shilib iste'molchidan olinadi To'g'ri javob: B) To'g'ri soliq to'lovchining daromadi yoki mol-mulkidan bevosita undiriladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 93 Izoh: To'g'ri soliqlar daromad yoki mol-mulkdan bevosita undiriladi, egri soliqlar esa tovar (xizmat) narxiga qo'shilib, yuki iste'molchiga o'tadi. 27. Natura shaklida olingan daromad soliq bazasini aniqlashda qanday baholanadi? A) Soliq to'lovchi xohlagan qiymat bo'yicha B) Faqat qoldiq balans qiymati bo'yicha C) Doimo nol qiymat bo'yicha D) Bozor qiymati bo'yicha To'g'ri javob: D) Bozor qiymati bo'yicha✔ Izoh: Natura shaklida olingan tovarlar, ishlar va xizmatlar ko'rinishidagi daromad soliq bazasiga ularning bozor qiymati bo'yicha kiritiladi. 28. Fermer xo'jaligi o'ziga biriktirilgan qishloq xo'jaligi yerlari bo'yicha qaysi soliqni to'laydi? A) Aksiz solig'ini B) Yer solig'ini C) Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqni D) Davlat bojini har bir hosil uchun To'g'ri javob: B) Yer solig'ini ✔ Izoh: Qishloq xo'jaligi yerlaridan foydalanuvchi fermer xo'jaliklari ham qonunda belgilangan tartibda yer solig'i to'lovchisi hisoblanadi. 29. Agar O'zbekistonning xalqaro shartnomasida Soliq kodeksidagidan boshqacha qoidalar belgilangan bo'lsa, qaysi qoidalar qo'llaniladi? A) Soliq kodeksi qoidalari B) Soliq organining tanlagan qoidalari C) Soliq to'lovchi tanlagan qoidalar D) Xalqaro shartnoma qoidalari To'g'ri javob: D) Xalqaro shartnoma qoidalari ✔ Izoh: Soliq qonunchiligiga ko'ra, xalqaro shartnomada boshqacha qoidalar belgilangan bo'lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo'llaniladi. 30. Soliq to'lovchi soliq bazasini atayin kamaytirib ko'rsatsa, bu qanday baholanadi? A) Hech qanday ahamiyatga ega bo'lmagan xato sifatida B) Soliq imtiyozi sifatida C) Soliqni qonuniy rejalashtirish sifatida D) Soliq huquqbuzarligi sifatida, javobgarlikka sabab bo'ladi To'g'ri javob: D) Soliq huquqbuzarligi sifatida, javobgarlikka sabab bo'ladi ✔ Izoh: Soliq bazasini qasddan kamaytirib ko'rsatish soliqni kam to'lashga olib keladi va soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikka sabab bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 94 Izoh: To'g'ri soliqlar daromad yoki mol-mulkdan bevosita undiriladi, egri soliqlar esa tovar (xizmat) narxiga qo'shilib, yuki iste'molchiga o'tadi. 27. Natura shaklida olingan daromad soliq bazasini aniqlashda qanday baholanadi? A) Soliq to'lovchi xohlagan qiymat bo'yicha B) Faqat qoldiq balans qiymati bo'yicha C) Doimo nol qiymat bo'yicha D) Bozor qiymati bo'yicha To'g'ri javob: D) Bozor qiymati bo'yicha✔ Izoh: Natura shaklida olingan tovarlar, ishlar va xizmatlar ko'rinishidagi daromad soliq bazasiga ularning bozor qiymati bo'yicha kiritiladi. 28. Fermer xo'jaligi o'ziga biriktirilgan qishloq xo'jaligi yerlari bo'yicha qaysi soliqni to'laydi? A) Aksiz solig'ini B) Yer solig'ini C) Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqni D) Davlat bojini har bir hosil uchun To'g'ri javob: B) Yer solig'ini ✔ Izoh: Qishloq xo'jaligi yerlaridan foydalanuvchi fermer xo'jaliklari ham qonunda belgilangan tartibda yer solig'i to'lovchisi hisoblanadi. 29. Agar O'zbekistonning xalqaro shartnomasida Soliq kodeksidagidan boshqacha qoidalar belgilangan bo'lsa, qaysi qoidalar qo'llaniladi? A) Soliq kodeksi qoidalari B) Soliq organining tanlagan qoidalari C) Soliq to'lovchi tanlagan qoidalar D) Xalqaro shartnoma qoidalari To'g'ri javob: D) Xalqaro shartnoma qoidalari ✔ Izoh: Soliq qonunchiligiga ko'ra, xalqaro shartnomada boshqacha qoidalar belgilangan bo'lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo'llaniladi. 30. Soliq to'lovchi soliq bazasini atayin kamaytirib ko'rsatsa, bu qanday baholanadi? A) Hech qanday ahamiyatga ega bo'lmagan xato sifatida B) Soliq imtiyozi sifatida C) Soliqni qonuniy rejalashtirish sifatida D) Soliq huquqbuzarligi sifatida, javobgarlikka sabab bo'ladi To'g'ri javob: D) Soliq huquqbuzarligi sifatida, javobgarlikka sabab bo'ladi ✔ Izoh: Soliq bazasini qasddan kamaytirib ko'rsatish soliqni kam to'lashga olib keladi va soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikka sabab bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 94 Izoh: To'g'ri soliqlar daromad yoki mol-mulkdan bevosita undiriladi, egri soliqlar esa tovar (xizmat) narxiga qo'shilib, yuki iste'molchiga o'tadi. 27. Natura shaklida olingan daromad soliq bazasini aniqlashda qanday baholanadi? A) Soliq to'lovchi xohlagan qiymat bo'yicha B) Faqat qoldiq balans qiymati bo'yicha C) Doimo nol qiymat bo'yicha D) Bozor qiymati bo'yicha To'g'ri javob: D) Bozor qiymati bo'yicha✔ Izoh: Natura shaklida olingan tovarlar, ishlar va xizmatlar ko'rinishidagi daromad soliq bazasiga ularning bozor qiymati bo'yicha kiritiladi. 28. Fermer xo'jaligi o'ziga biriktirilgan qishloq xo'jaligi yerlari bo'yicha qaysi soliqni to'laydi? A) Aksiz solig'ini B) Yer solig'ini C) Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqni D) Davlat bojini har bir hosil uchun To'g'ri javob: B) Yer solig'ini ✔ Izoh: Qishloq xo'jaligi yerlaridan foydalanuvchi fermer xo'jaliklari ham qonunda belgilangan tartibda yer solig'i to'lovchisi hisoblanadi. 29. Agar O'zbekistonning xalqaro shartnomasida Soliq kodeksidagidan boshqacha qoidalar belgilangan bo'lsa, qaysi qoidalar qo'llaniladi? A) Soliq kodeksi qoidalari B) Soliq organining tanlagan qoidalari C) Soliq to'lovchi tanlagan qoidalar D) Xalqaro shartnoma qoidalari To'g'ri javob: D) Xalqaro shartnoma qoidalari ✔ Izoh: Soliq qonunchiligiga ko'ra, xalqaro shartnomada boshqacha qoidalar belgilangan bo'lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo'llaniladi. 30. Soliq to'lovchi soliq bazasini atayin kamaytirib ko'rsatsa, bu qanday baholanadi? A) Hech qanday ahamiyatga ega bo'lmagan xato sifatida B) Soliq imtiyozi sifatida C) Soliqni qonuniy rejalashtirish sifatida D) Soliq huquqbuzarligi sifatida, javobgarlikka sabab bo'ladi To'g'ri javob: D) Soliq huquqbuzarligi sifatida, javobgarlikka sabab bo'ladi ✔ Izoh: Soliq bazasini qasddan kamaytirib ko'rsatish soliqni kam to'lashga olib keladi va soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikka sabab bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 94 16-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Moliyaviy hisobotga qo'shimcha izohlar nima uchun kerak? A) Soliq bazasini hisobot foydalanuvchilaridan yashirish uchun B) Hisobotning tashqi ko'rinishini chiroyli va jozibali qilish uchun C) Asosiy shakllardagi ko'rsatkichlarni tushuntirish va hisob siyosatini ochish D) Hisobotga homiylar reklama materiallarini joylashtirish uchun To'g'ri javob: C) Asosiy shakllardagi ko'rsatkichlarni tushuntirish va hisob siyosatini ochish✔ Izoh: Hisobotga ilova qilinadigan izohlar hisob siyosati va muhim ko'rsatkichlar tafsilotlarini ochib berib, hisobotni tushunarli qiladi. 2. Kameral soliq tekshiruvi qayerda o'tkaziladi? A) Faqat soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi bank filialida B) Faqat iqtisodiy sud binosida, sudya ishtirokida C) Soliq organi joylashgan joyda, hisobotlar va hujjatlar asosida D) Faqat soliq to'lovchining omborxonasi va savdo nuqtasida To'g'ri javob: C) Soliq organi joylashgan joyda, hisobotlar va hujjatlar asosida ✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq organining o'zida, soliq to'lovchi taqdim etgan hisobotlar va mavjud ma'lumotlar asosida o'tkaziladi. 3. QQSning ortiqcha summasini qaytarish odatda qanday hollarda dolzarb bo'ladi? A) Faqat korxona yil davomida zarar ko'rmasdan, foyda bilan ishlagan holatlarda B) Faqat chakana savdoda kassada naqd pul tushumi ko'p bo'lganda va ortiqcha qolganda C) Faqat korxonada shtatdagi xodimlar bo'lmaganda va ish haqi hisoblanmaganda D) Eksportyorlar yoki yirik investitsiya qilayotgan korxonalarda kiruvchi QQS ko'p bo'lganda To'g'ri javob: D) Eksportyorlar yoki yirik investitsiya qilayotgan korxonalarda kiruvchi QQS ko'p ✔ bo'lganda Izoh: Eksport yoki katta hajmdagi investitsiya xaridlari kiruvchi QQSni chiquvchidan oshirib yuboradi, natijada ortiqcha summani qaytarish masalasi yuzaga keladi. 4. Yuridik shaxs soliq organida qachon hisobga qo'yiladi? A) Birinchi soliq tekshiruvidan keyin B) Birinchi foyda olinganidan keyin C) Faqat tashkilot rahbarining shaxsiy arizasi bilan yil oxirida D) Davlat ro'yxatidan o'tkazilishi bilan bir vaqtda To'g'ri javob: D) Davlat ro'yxatidan o'tkazilishi bilan bir vaqtda ✔ Izoh: Tadbirkorlik subyektlari davlat ro'yxatidan o'tkazilganda bir vaqtning o'zida soliq organlarida hisobga qo'yiladi va STIR beriladi. 5. QQS bo'yicha ro'yxatdan o'tish qanday turlarga bo'linadi? A) Majburiy va ixtiyoriy ro'yxatdan o'tishga B) Faqat chet el korxonalari uchun ro'yxatga olishga C) Faqat bank orqali ro'yxatga olishga D) Faqat sud qarori bilan ro'yxatdan o'tishga To'g'ri javob: A) Majburiy va ixtiyoriy ro'yxatdan o'tishga ✔ Izoh: Soliq kodeksida belgilangan shartlar yuzaga kelganda QQS to'lovchisi sifatida ro'yxatdan o'tish majburiy, boshqa hollarda esa ixtiyoriy bo'lishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 95 16-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Moliyaviy hisobotga qo'shimcha izohlar nima uchun kerak? A) Soliq bazasini hisobot foydalanuvchilaridan yashirish uchun B) Hisobotning tashqi ko'rinishini chiroyli va jozibali qilish uchun C) Asosiy shakllardagi ko'rsatkichlarni tushuntirish va hisob siyosatini ochish D) Hisobotga homiylar reklama materiallarini joylashtirish uchun To'g'ri javob: C) Asosiy shakllardagi ko'rsatkichlarni tushuntirish va hisob siyosatini ochish✔ Izoh: Hisobotga ilova qilinadigan izohlar hisob siyosati va muhim ko'rsatkichlar tafsilotlarini ochib berib, hisobotni tushunarli qiladi. 2. Kameral soliq tekshiruvi qayerda o'tkaziladi? A) Faqat soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi bank filialida B) Faqat iqtisodiy sud binosida, sudya ishtirokida C) Soliq organi joylashgan joyda, hisobotlar va hujjatlar asosida D) Faqat soliq to'lovchining omborxonasi va savdo nuqtasida To'g'ri javob: C) Soliq organi joylashgan joyda, hisobotlar va hujjatlar asosida ✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq organining o'zida, soliq to'lovchi taqdim etgan hisobotlar va mavjud ma'lumotlar asosida o'tkaziladi. 3. QQSning ortiqcha summasini qaytarish odatda qanday hollarda dolzarb bo'ladi? A) Faqat korxona yil davomida zarar ko'rmasdan, foyda bilan ishlagan holatlarda B) Faqat chakana savdoda kassada naqd pul tushumi ko'p bo'lganda va ortiqcha qolganda C) Faqat korxonada shtatdagi xodimlar bo'lmaganda va ish haqi hisoblanmaganda D) Eksportyorlar yoki yirik investitsiya qilayotgan korxonalarda kiruvchi QQS ko'p bo'lganda To'g'ri javob: D) Eksportyorlar yoki yirik investitsiya qilayotgan korxonalarda kiruvchi QQS ko'p ✔ bo'lganda Izoh: Eksport yoki katta hajmdagi investitsiya xaridlari kiruvchi QQSni chiquvchidan oshirib yuboradi, natijada ortiqcha summani qaytarish masalasi yuzaga keladi. 4. Yuridik shaxs soliq organida qachon hisobga qo'yiladi? A) Birinchi soliq tekshiruvidan keyin B) Birinchi foyda olinganidan keyin C) Faqat tashkilot rahbarining shaxsiy arizasi bilan yil oxirida D) Davlat ro'yxatidan o'tkazilishi bilan bir vaqtda To'g'ri javob: D) Davlat ro'yxatidan o'tkazilishi bilan bir vaqtda ✔ Izoh: Tadbirkorlik subyektlari davlat ro'yxatidan o'tkazilganda bir vaqtning o'zida soliq organlarida hisobga qo'yiladi va STIR beriladi. 5. QQS bo'yicha ro'yxatdan o'tish qanday turlarga bo'linadi? A) Majburiy va ixtiyoriy ro'yxatdan o'tishga B) Faqat chet el korxonalari uchun ro'yxatga olishga C) Faqat bank orqali ro'yxatga olishga D) Faqat sud qarori bilan ro'yxatdan o'tishga To'g'ri javob: A) Majburiy va ixtiyoriy ro'yxatdan o'tishga ✔ Izoh: Soliq kodeksida belgilangan shartlar yuzaga kelganda QQS to'lovchisi sifatida ro'yxatdan o'tish majburiy, boshqa hollarda esa ixtiyoriy bo'lishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 95 16-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Moliyaviy hisobotga qo'shimcha izohlar nima uchun kerak? A) Soliq bazasini hisobot foydalanuvchilaridan yashirish uchun B) Hisobotning tashqi ko'rinishini chiroyli va jozibali qilish uchun C) Asosiy shakllardagi ko'rsatkichlarni tushuntirish va hisob siyosatini ochish D) Hisobotga homiylar reklama materiallarini joylashtirish uchun To'g'ri javob: C) Asosiy shakllardagi ko'rsatkichlarni tushuntirish va hisob siyosatini ochish✔ Izoh: Hisobotga ilova qilinadigan izohlar hisob siyosati va muhim ko'rsatkichlar tafsilotlarini ochib berib, hisobotni tushunarli qiladi. 2. Kameral soliq tekshiruvi qayerda o'tkaziladi? A) Faqat soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi bank filialida B) Faqat iqtisodiy sud binosida, sudya ishtirokida C) Soliq organi joylashgan joyda, hisobotlar va hujjatlar asosida D) Faqat soliq to'lovchining omborxonasi va savdo nuqtasida To'g'ri javob: C) Soliq organi joylashgan joyda, hisobotlar va hujjatlar asosida ✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq organining o'zida, soliq to'lovchi taqdim etgan hisobotlar va mavjud ma'lumotlar asosida o'tkaziladi. 3. QQSning ortiqcha summasini qaytarish odatda qanday hollarda dolzarb bo'ladi? A) Faqat korxona yil davomida zarar ko'rmasdan, foyda bilan ishlagan holatlarda B) Faqat chakana savdoda kassada naqd pul tushumi ko'p bo'lganda va ortiqcha qolganda C) Faqat korxonada shtatdagi xodimlar bo'lmaganda va ish haqi hisoblanmaganda D) Eksportyorlar yoki yirik investitsiya qilayotgan korxonalarda kiruvchi QQS ko'p bo'lganda To'g'ri javob: D) Eksportyorlar yoki yirik investitsiya qilayotgan korxonalarda kiruvchi QQS ko'p ✔ bo'lganda Izoh: Eksport yoki katta hajmdagi investitsiya xaridlari kiruvchi QQSni chiquvchidan oshirib yuboradi, natijada ortiqcha summani qaytarish masalasi yuzaga keladi. 4. Yuridik shaxs soliq organida qachon hisobga qo'yiladi? A) Birinchi soliq tekshiruvidan keyin B) Birinchi foyda olinganidan keyin C) Faqat tashkilot rahbarining shaxsiy arizasi bilan yil oxirida D) Davlat ro'yxatidan o'tkazilishi bilan bir vaqtda To'g'ri javob: D) Davlat ro'yxatidan o'tkazilishi bilan bir vaqtda ✔ Izoh: Tadbirkorlik subyektlari davlat ro'yxatidan o'tkazilganda bir vaqtning o'zida soliq organlarida hisobga qo'yiladi va STIR beriladi. 5. QQS bo'yicha ro'yxatdan o'tish qanday turlarga bo'linadi? A) Majburiy va ixtiyoriy ro'yxatdan o'tishga B) Faqat chet el korxonalari uchun ro'yxatga olishga C) Faqat bank orqali ro'yxatga olishga D) Faqat sud qarori bilan ro'yxatdan o'tishga To'g'ri javob: A) Majburiy va ixtiyoriy ro'yxatdan o'tishga ✔ Izoh: Soliq kodeksida belgilangan shartlar yuzaga kelganda QQS to'lovchisi sifatida ro'yxatdan o'tish majburiy, boshqa hollarda esa ixtiyoriy bo'lishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 95 6. Bojxona organlarida import QQSni to'lagan importyor QQS to'lovchisi bo'lmasa, bu soliq qanday hisobga olinadi? A) Budjetdan avtomatik qaytariladi B) Tovar tannarxiga (qiymatiga) qo'shiladi C) Keyingi importda ikki baravar hisobga olinadi D) Foyda solig'idan to'liq chegiriladi To'g'ri javob: B) Tovar tannarxiga (qiymatiga) qo'shiladi✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lmagan shaxs kiruvchi QQSni hisobga olish huquqiga ega emas, shu sababli import QQS tovar qiymatining bir qismiga aylanadi. 7. Soliq to'lovchining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) Soliq organlari xodimlarini ishga yollash B) Soliqlarni to'g'ri hisoblab, belgilangan muddatda to'lash C) Boshqa korxonalar soliqlarini kafolatlash D) Soliq organiga har oy moddiy yordam ko'rsatish To'g'ri javob: B) Soliqlarni to'g'ri hisoblab, belgilangan muddatda to'lash ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliqlarni to'g'ri hisoblashi va o'z vaqtida to'lashi, soliq hisobini yuritishi hamda hisobotlarni taqdim etishi shart. 8. Norezident yuridik shaxsning doimiy muassasasi deganda nima tushuniladi? A) Norezidentga tegishli va O'zbekistonda bir marta tuzilgan alohida tijorat bitimi B) Norezidentning chet eldagi bosh ofisi va uning ma'muriy boshqaruv apparati joylashgan joy C) Norezidentning O'zbekistondagi tijorat bankida ochilgan hisobvarag'i va undagi mablag'lar D) Norezident O'zbekistonda tadbirkorlik faoliyatini muntazam amalga oshiradigan joy To'g'ri javob: D) Norezident O'zbekistonda tadbirkorlik faoliyatini muntazam amalga oshiradigan ✔ joy Izoh: Doimiy muassasa norezident O'zbekiston hududida tadbirkorlik faoliyatini to'liq yoki qisman muntazam amalga oshiradigan joy (filial, vakolatxona va h.k.). 9. O'rtacha tortilgan qiymat usuli zaxiralarni qanday baholaydi? A) Davr ichida amalga oshirilgan eng qimmat xarid narxida B) Davr ichida amalga oshirilgan eng arzon xarid narxida C) Umumiy qiymatni umumiy miqdorga bo'lib topilgan o'rtacha narxda D) Faqat davr oxiridagi eng so'nggi xarid narxida To'g'ri javob: C) Umumiy qiymatni umumiy miqdorga bo'lib topilgan o'rtacha narxda ✔ Izoh: O'rtacha tortilgan qiymat usulida zaxiralar umumiy qiymatni umumiy miqdorga bo'lish orqali topilgan o'rtacha narxda baholanadi. 10. Tovar-moddiy zaxiralarni baholashdagi FIFO usuli nimani anglatadi? A) Birinchi kirim qilingan zaxiralar birinchi bo'lib sarflangan (sotilgan) deb hisoblanadi B) Zaxiralar har bir hisobot sanasida majburiy ravishda bozor narxida qayta baholanadi C) Zaxiralar faqat tasodifiy tanlab olinadi va shu tartibda hisobdan chiqariladi D) Oxirgi kirim qilingan zaxiralar birinchi bo'lib sarflangan yoki sotilgan deb hisoblanadi To'g'ri javob: A) Birinchi kirim qilingan zaxiralar birinchi bo'lib sarflangan (sotilgan) deb ✔ hisoblanadi Izoh: FIFO usulida tannarxga eng avval sotib olingan zaxiralar qiymati birinchi bo'lib olib boriladi, qoldiq esa oxirgi xaridlar narxida qoladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 96 6. Bojxona organlarida import QQSni to'lagan importyor QQS to'lovchisi bo'lmasa, bu soliq qanday hisobga olinadi? A) Budjetdan avtomatik qaytariladi B) Tovar tannarxiga (qiymatiga) qo'shiladi C) Keyingi importda ikki baravar hisobga olinadi D) Foyda solig'idan to'liq chegiriladi To'g'ri javob: B) Tovar tannarxiga (qiymatiga) qo'shiladi✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lmagan shaxs kiruvchi QQSni hisobga olish huquqiga ega emas, shu sababli import QQS tovar qiymatining bir qismiga aylanadi. 7. Soliq to'lovchining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) Soliq organlari xodimlarini ishga yollash B) Soliqlarni to'g'ri hisoblab, belgilangan muddatda to'lash C) Boshqa korxonalar soliqlarini kafolatlash D) Soliq organiga har oy moddiy yordam ko'rsatish To'g'ri javob: B) Soliqlarni to'g'ri hisoblab, belgilangan muddatda to'lash ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliqlarni to'g'ri hisoblashi va o'z vaqtida to'lashi, soliq hisobini yuritishi hamda hisobotlarni taqdim etishi shart. 8. Norezident yuridik shaxsning doimiy muassasasi deganda nima tushuniladi? A) Norezidentga tegishli va O'zbekistonda bir marta tuzilgan alohida tijorat bitimi B) Norezidentning chet eldagi bosh ofisi va uning ma'muriy boshqaruv apparati joylashgan joy C) Norezidentning O'zbekistondagi tijorat bankida ochilgan hisobvarag'i va undagi mablag'lar D) Norezident O'zbekistonda tadbirkorlik faoliyatini muntazam amalga oshiradigan joy To'g'ri javob: D) Norezident O'zbekistonda tadbirkorlik faoliyatini muntazam amalga oshiradigan ✔ joy Izoh: Doimiy muassasa norezident O'zbekiston hududida tadbirkorlik faoliyatini to'liq yoki qisman muntazam amalga oshiradigan joy (filial, vakolatxona va h.k.). 9. O'rtacha tortilgan qiymat usuli zaxiralarni qanday baholaydi? A) Davr ichida amalga oshirilgan eng qimmat xarid narxida B) Davr ichida amalga oshirilgan eng arzon xarid narxida C) Umumiy qiymatni umumiy miqdorga bo'lib topilgan o'rtacha narxda D) Faqat davr oxiridagi eng so'nggi xarid narxida To'g'ri javob: C) Umumiy qiymatni umumiy miqdorga bo'lib topilgan o'rtacha narxda ✔ Izoh: O'rtacha tortilgan qiymat usulida zaxiralar umumiy qiymatni umumiy miqdorga bo'lish orqali topilgan o'rtacha narxda baholanadi. 10. Tovar-moddiy zaxiralarni baholashdagi FIFO usuli nimani anglatadi? A) Birinchi kirim qilingan zaxiralar birinchi bo'lib sarflangan (sotilgan) deb hisoblanadi B) Zaxiralar har bir hisobot sanasida majburiy ravishda bozor narxida qayta baholanadi C) Zaxiralar faqat tasodifiy tanlab olinadi va shu tartibda hisobdan chiqariladi D) Oxirgi kirim qilingan zaxiralar birinchi bo'lib sarflangan yoki sotilgan deb hisoblanadi To'g'ri javob: A) Birinchi kirim qilingan zaxiralar birinchi bo'lib sarflangan (sotilgan) deb ✔ hisoblanadi Izoh: FIFO usulida tannarxga eng avval sotib olingan zaxiralar qiymati birinchi bo'lib olib boriladi, qoldiq esa oxirgi xaridlar narxida qoladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 96 6. Bojxona organlarida import QQSni to'lagan importyor QQS to'lovchisi bo'lmasa, bu soliq qanday hisobga olinadi? A) Budjetdan avtomatik qaytariladi B) Tovar tannarxiga (qiymatiga) qo'shiladi C) Keyingi importda ikki baravar hisobga olinadi D) Foyda solig'idan to'liq chegiriladi To'g'ri javob: B) Tovar tannarxiga (qiymatiga) qo'shiladi✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lmagan shaxs kiruvchi QQSni hisobga olish huquqiga ega emas, shu sababli import QQS tovar qiymatining bir qismiga aylanadi. 7. Soliq to'lovchining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) Soliq organlari xodimlarini ishga yollash B) Soliqlarni to'g'ri hisoblab, belgilangan muddatda to'lash C) Boshqa korxonalar soliqlarini kafolatlash D) Soliq organiga har oy moddiy yordam ko'rsatish To'g'ri javob: B) Soliqlarni to'g'ri hisoblab, belgilangan muddatda to'lash ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliqlarni to'g'ri hisoblashi va o'z vaqtida to'lashi, soliq hisobini yuritishi hamda hisobotlarni taqdim etishi shart. 8. Norezident yuridik shaxsning doimiy muassasasi deganda nima tushuniladi? A) Norezidentga tegishli va O'zbekistonda bir marta tuzilgan alohida tijorat bitimi B) Norezidentning chet eldagi bosh ofisi va uning ma'muriy boshqaruv apparati joylashgan joy C) Norezidentning O'zbekistondagi tijorat bankida ochilgan hisobvarag'i va undagi mablag'lar D) Norezident O'zbekistonda tadbirkorlik faoliyatini muntazam amalga oshiradigan joy To'g'ri javob: D) Norezident O'zbekistonda tadbirkorlik faoliyatini muntazam amalga oshiradigan ✔ joy Izoh: Doimiy muassasa norezident O'zbekiston hududida tadbirkorlik faoliyatini to'liq yoki qisman muntazam amalga oshiradigan joy (filial, vakolatxona va h.k.). 9. O'rtacha tortilgan qiymat usuli zaxiralarni qanday baholaydi? A) Davr ichida amalga oshirilgan eng qimmat xarid narxida B) Davr ichida amalga oshirilgan eng arzon xarid narxida C) Umumiy qiymatni umumiy miqdorga bo'lib topilgan o'rtacha narxda D) Faqat davr oxiridagi eng so'nggi xarid narxida To'g'ri javob: C) Umumiy qiymatni umumiy miqdorga bo'lib topilgan o'rtacha narxda ✔ Izoh: O'rtacha tortilgan qiymat usulida zaxiralar umumiy qiymatni umumiy miqdorga bo'lish orqali topilgan o'rtacha narxda baholanadi. 10. Tovar-moddiy zaxiralarni baholashdagi FIFO usuli nimani anglatadi? A) Birinchi kirim qilingan zaxiralar birinchi bo'lib sarflangan (sotilgan) deb hisoblanadi B) Zaxiralar har bir hisobot sanasida majburiy ravishda bozor narxida qayta baholanadi C) Zaxiralar faqat tasodifiy tanlab olinadi va shu tartibda hisobdan chiqariladi D) Oxirgi kirim qilingan zaxiralar birinchi bo'lib sarflangan yoki sotilgan deb hisoblanadi To'g'ri javob: A) Birinchi kirim qilingan zaxiralar birinchi bo'lib sarflangan (sotilgan) deb ✔ hisoblanadi Izoh: FIFO usulida tannarxga eng avval sotib olingan zaxiralar qiymati birinchi bo'lib olib boriladi, qoldiq esa oxirgi xaridlar narxida qoladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 96 11. Xaridorga chek (to'lov hujjati) bermaslik soliq nazorati nuqtayi nazaridan nima uchun huquqbuzarlik? A) Qog'ozni tejagani uchun rag'batlantiriladi B) Xaridorning kayfiyatini buzgani uchun huquqbuzarlik C) Do'kon reklamasini kamaytirgani uchun taqiqlangan D) Tushum hisobga olinmay, soliq yashirilishiga olib keladi To'g'ri javob: D) Tushum hisobga olinmay, soliq yashirilishiga olib keladi✔ Izoh: Chek berilmasa savdo hisobdan tashqarida qolishi mumkin, bu esa soliq bazasini yashirishga olib keladi. 12. Davlat xizmatchisining asosiy axloqiy tamoyillaridan biri qaysi? A) Rahbarga so'zsiz bo'ysunish, qonunga zid bo'lsa ham B) Shaxsiy manfaatni ustun qo'yish C) Qonuniylik, halollik va xolislik D) Fuqarolarga befarqlik To'g'ri javob: C) Qonuniylik, halollik va xolislik ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi faoliyatida qonuniylik, halollik, xolislik, fuqarolarga hurmat asosiy axloqiy tamoyillar hisoblanadi. 13. Merosga olingan mol-mulkning o'zi daromad solig'iga qanday munosabatda? A) Faqat QQSga tortiladi, daromad solig'idan esa doimo ozod B) Dividend kabi to'lov manbaida notarius tomonidan soliqqa tortiladi C) Ish haqi kabi umumiy stavkada, meros qiymatidan soliqqa tortiladi D) Qonunda belgilangan tartibda daromad solig'idan ozod qilinadi To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda daromad solig'idan ozod qilinadi ✔ Izoh: Meros tartibida olingan mol-mulk Soliq kodeksida belgilangan tartibda jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'idan ozod qilinadi. 14. Soliq to'lovchi shaxsiy kabinet orqali qanday imkoniyatlarga ega bo'ladi? A) O'zi uchun qo'llanadigan soliq stavkalarini o'zgartirish va imtiyozlarni mustaqil belgilash B) Boshqa soliq to'lovchilarning topshirilgan hisobotlarini ko'rish, tahrirlash va o'zgartirish C) Soliq organining ichki buyruqlari va qarorlarini elektron raqamli imzo bilan imzolash D) Hisobot topshirish, hisob-kitoblar holatini ko'rish va soliq organi xabarlarini olish To'g'ri javob: D) Hisobot topshirish, hisob-kitoblar holatini ko'rish va soliq organi xabarlarini olish ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet soliq to'lovchi va soliq organi o'rtasida elektron muloqot vositasi bo'lib, hisobot topshirish va hisob-kitoblarni kuzatish imkonini beradi. 15. Daromad solig'i bo'yicha soliq bazasini aniqlashda qaysi daromadlar hisobga olinmaydi? A) Ish beruvchi to'lagan mukofotlar va premiyalar B) Soliq kodeksiga ko'ra soliqdan ozod qilingan daromadlar C) Mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi D) Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan ijara daromadlari va to'lovlari To'g'ri javob: B) Soliq kodeksiga ko'ra soliqdan ozod qilingan daromadlar ✔ Izoh: Soliq bazasiga faqat soliqqa tortiladigan daromadlar kiritiladi; qonunda ozod qilingan daromadlar unga qo'shilmaydi. 16. Chet ellik fuqaro O'zbekistondagi korxonada ishlasa, uning ish haqidan daromad solig'ini kim ushlab qoladi? A) O'zbekistondagi ish beruvchi korxona soliq agenti sifatida B) Chet ellik fuqaroning o'z davlati soliq organi, rezidentlik bo'yicha C) Faqat xodimning o'zi chet elda, o'z davlati qonunlari bo'yicha D) Hech kim, chunki chet el fuqarolarining ish haqi soliqqa tortilmaydi To'g'ri javob: A) O'zbekistondagi ish beruvchi korxona soliq agenti sifatida ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 97 11. Xaridorga chek (to'lov hujjati) bermaslik soliq nazorati nuqtayi nazaridan nima uchun huquqbuzarlik? A) Qog'ozni tejagani uchun rag'batlantiriladi B) Xaridorning kayfiyatini buzgani uchun huquqbuzarlik C) Do'kon reklamasini kamaytirgani uchun taqiqlangan D) Tushum hisobga olinmay, soliq yashirilishiga olib keladi To'g'ri javob: D) Tushum hisobga olinmay, soliq yashirilishiga olib keladi✔ Izoh: Chek berilmasa savdo hisobdan tashqarida qolishi mumkin, bu esa soliq bazasini yashirishga olib keladi. 12. Davlat xizmatchisining asosiy axloqiy tamoyillaridan biri qaysi? A) Rahbarga so'zsiz bo'ysunish, qonunga zid bo'lsa ham B) Shaxsiy manfaatni ustun qo'yish C) Qonuniylik, halollik va xolislik D) Fuqarolarga befarqlik To'g'ri javob: C) Qonuniylik, halollik va xolislik ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi faoliyatida qonuniylik, halollik, xolislik, fuqarolarga hurmat asosiy axloqiy tamoyillar hisoblanadi. 13. Merosga olingan mol-mulkning o'zi daromad solig'iga qanday munosabatda? A) Faqat QQSga tortiladi, daromad solig'idan esa doimo ozod B) Dividend kabi to'lov manbaida notarius tomonidan soliqqa tortiladi C) Ish haqi kabi umumiy stavkada, meros qiymatidan soliqqa tortiladi D) Qonunda belgilangan tartibda daromad solig'idan ozod qilinadi To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda daromad solig'idan ozod qilinadi ✔ Izoh: Meros tartibida olingan mol-mulk Soliq kodeksida belgilangan tartibda jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'idan ozod qilinadi. 14. Soliq to'lovchi shaxsiy kabinet orqali qanday imkoniyatlarga ega bo'ladi? A) O'zi uchun qo'llanadigan soliq stavkalarini o'zgartirish va imtiyozlarni mustaqil belgilash B) Boshqa soliq to'lovchilarning topshirilgan hisobotlarini ko'rish, tahrirlash va o'zgartirish C) Soliq organining ichki buyruqlari va qarorlarini elektron raqamli imzo bilan imzolash D) Hisobot topshirish, hisob-kitoblar holatini ko'rish va soliq organi xabarlarini olish To'g'ri javob: D) Hisobot topshirish, hisob-kitoblar holatini ko'rish va soliq organi xabarlarini olish ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet soliq to'lovchi va soliq organi o'rtasida elektron muloqot vositasi bo'lib, hisobot topshirish va hisob-kitoblarni kuzatish imkonini beradi. 15. Daromad solig'i bo'yicha soliq bazasini aniqlashda qaysi daromadlar hisobga olinmaydi? A) Ish beruvchi to'lagan mukofotlar va premiyalar B) Soliq kodeksiga ko'ra soliqdan ozod qilingan daromadlar C) Mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi D) Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan ijara daromadlari va to'lovlari To'g'ri javob: B) Soliq kodeksiga ko'ra soliqdan ozod qilingan daromadlar ✔ Izoh: Soliq bazasiga faqat soliqqa tortiladigan daromadlar kiritiladi; qonunda ozod qilingan daromadlar unga qo'shilmaydi. 16. Chet ellik fuqaro O'zbekistondagi korxonada ishlasa, uning ish haqidan daromad solig'ini kim ushlab qoladi? A) O'zbekistondagi ish beruvchi korxona soliq agenti sifatida B) Chet ellik fuqaroning o'z davlati soliq organi, rezidentlik bo'yicha C) Faqat xodimning o'zi chet elda, o'z davlati qonunlari bo'yicha D) Hech kim, chunki chet el fuqarolarining ish haqi soliqqa tortilmaydi To'g'ri javob: A) O'zbekistondagi ish beruvchi korxona soliq agenti sifatida ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 97 11. Xaridorga chek (to'lov hujjati) bermaslik soliq nazorati nuqtayi nazaridan nima uchun huquqbuzarlik? A) Qog'ozni tejagani uchun rag'batlantiriladi B) Xaridorning kayfiyatini buzgani uchun huquqbuzarlik C) Do'kon reklamasini kamaytirgani uchun taqiqlangan D) Tushum hisobga olinmay, soliq yashirilishiga olib keladi To'g'ri javob: D) Tushum hisobga olinmay, soliq yashirilishiga olib keladi✔ Izoh: Chek berilmasa savdo hisobdan tashqarida qolishi mumkin, bu esa soliq bazasini yashirishga olib keladi. 12. Davlat xizmatchisining asosiy axloqiy tamoyillaridan biri qaysi? A) Rahbarga so'zsiz bo'ysunish, qonunga zid bo'lsa ham B) Shaxsiy manfaatni ustun qo'yish C) Qonuniylik, halollik va xolislik D) Fuqarolarga befarqlik To'g'ri javob: C) Qonuniylik, halollik va xolislik ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi faoliyatida qonuniylik, halollik, xolislik, fuqarolarga hurmat asosiy axloqiy tamoyillar hisoblanadi. 13. Merosga olingan mol-mulkning o'zi daromad solig'iga qanday munosabatda? A) Faqat QQSga tortiladi, daromad solig'idan esa doimo ozod B) Dividend kabi to'lov manbaida notarius tomonidan soliqqa tortiladi C) Ish haqi kabi umumiy stavkada, meros qiymatidan soliqqa tortiladi D) Qonunda belgilangan tartibda daromad solig'idan ozod qilinadi To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda daromad solig'idan ozod qilinadi ✔ Izoh: Meros tartibida olingan mol-mulk Soliq kodeksida belgilangan tartibda jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'idan ozod qilinadi. 14. Soliq to'lovchi shaxsiy kabinet orqali qanday imkoniyatlarga ega bo'ladi? A) O'zi uchun qo'llanadigan soliq stavkalarini o'zgartirish va imtiyozlarni mustaqil belgilash B) Boshqa soliq to'lovchilarning topshirilgan hisobotlarini ko'rish, tahrirlash va o'zgartirish C) Soliq organining ichki buyruqlari va qarorlarini elektron raqamli imzo bilan imzolash D) Hisobot topshirish, hisob-kitoblar holatini ko'rish va soliq organi xabarlarini olish To'g'ri javob: D) Hisobot topshirish, hisob-kitoblar holatini ko'rish va soliq organi xabarlarini olish ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet soliq to'lovchi va soliq organi o'rtasida elektron muloqot vositasi bo'lib, hisobot topshirish va hisob-kitoblarni kuzatish imkonini beradi. 15. Daromad solig'i bo'yicha soliq bazasini aniqlashda qaysi daromadlar hisobga olinmaydi? A) Ish beruvchi to'lagan mukofotlar va premiyalar B) Soliq kodeksiga ko'ra soliqdan ozod qilingan daromadlar C) Mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi D) Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan ijara daromadlari va to'lovlari To'g'ri javob: B) Soliq kodeksiga ko'ra soliqdan ozod qilingan daromadlar ✔ Izoh: Soliq bazasiga faqat soliqqa tortiladigan daromadlar kiritiladi; qonunda ozod qilingan daromadlar unga qo'shilmaydi. 16. Chet ellik fuqaro O'zbekistondagi korxonada ishlasa, uning ish haqidan daromad solig'ini kim ushlab qoladi? A) O'zbekistondagi ish beruvchi korxona soliq agenti sifatida B) Chet ellik fuqaroning o'z davlati soliq organi, rezidentlik bo'yicha C) Faqat xodimning o'zi chet elda, o'z davlati qonunlari bo'yicha D) Hech kim, chunki chet el fuqarolarining ish haqi soliqqa tortilmaydi To'g'ri javob: A) O'zbekistondagi ish beruvchi korxona soliq agenti sifatida ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 97 Izoh: O'zbekistondagi manbadan to'lanadigan ish haqi bo'yicha ish beruvchi xodimning fuqaroligidan qat'i nazar soliq agenti hisoblanadi. 17. Sayyor soliq tekshiruvi qayerda o'tkaziladi? A) Faqat elektron pochta orqali masofadan B) Soliq to'lovchining hududida (joylashgan yerida) C) Faqat iqtisodiy sudning majlislar zalida D) Faqat soliq organining ma'muriy binosida To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchining hududida (joylashgan yerida)✔ Izoh: Sayyor tekshiruv soliq to'lovchining joylashgan yerida, uning hujjatlari va mol-mulkini bevosita o'rganish orqali o'tkaziladi. 18. Yuridik shaxsning soliq qarzi to'lanmasa, soliq organi uni qanday undirishi mumkin? A) Qonunda belgilangan tartibda bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar hisobidan B) Korxona xodimlarining banklardagi shaxsiy omonatlari va jamg'armalari hisobidan C) Korxona bilan bir sohada faoliyat yurituvchi raqobatchi korxonalar mablag'idan D) Korxona rahbarining oila a'zolariga tegishli mablag'lar va mol-mulk hisobidan To'g'ri javob: A) Qonunda belgilangan tartibda bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar hisobidan ✔ Izoh: Soliq qarzi birinchi navbatda soliq to'lovchining bank hisobvaraqlaridagi pul mablag'lari hisobidan qonunda belgilangan tartibda undiriladi. 19. Xizmat safari xarajatlarini asossiz oshirib ko'rsatish qanday baholanadi? A) Xizmat safari bilan bog'liq qonuniy imtiyoz B) Davlat mablag'larini noqonuniy o'zlashtirish belgisi C) Har doim oddiy hisob-kitob xatosi D) Budjet mablag'larini tejashning qonuniy usuli To'g'ri javob: B) Davlat mablag'larini noqonuniy o'zlashtirish belgisi ✔ Izoh: Xarajatlarni qasddan oshirib ko'rsatish davlat mablag'larini noqonuniy o'zlashtirishga qaratilgan harakat hisoblanadi. 20. Laffer egri chizig'i nimani ifodalaydi? A) Mamlakat eksporti va importi nisbatini B) Talab va taklifning muvozanat nuqtasini C) Soliq stavkasi va budjet tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni D) Inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi bog'liqlikni To'g'ri javob: C) Soliq stavkasi va budjet tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni ✔ Izoh: Laffer egri chizig'iga ko'ra stavka ma'lum darajadan oshib ketsa, soliq bazasi qisqarib, tushumlar kamayishi mumkin. 21. Jamoat ne'matlari qanday xususiyatlarga ega? A) Raqobatsizlik va istisno qilib bo'lmaslik B) Faqat xususiy mulk bo'lishi C) Faqat bir kishining foydalanishi D) Faqat yuqori narxda sotilishi To'g'ri javob: A) Raqobatsizlik va istisno qilib bo'lmaslik ✔ Izoh: Jamoat ne'matidan (masalan, mudofaa, ko'cha yoritilishi) bir kishining foydalanishi boshqalarnikini kamaytirmaydi va hech kimni chetlatib bo'lmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 98 Izoh: O'zbekistondagi manbadan to'lanadigan ish haqi bo'yicha ish beruvchi xodimning fuqaroligidan qat'i nazar soliq agenti hisoblanadi. 17. Sayyor soliq tekshiruvi qayerda o'tkaziladi? A) Faqat elektron pochta orqali masofadan B) Soliq to'lovchining hududida (joylashgan yerida) C) Faqat iqtisodiy sudning majlislar zalida D) Faqat soliq organining ma'muriy binosida To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchining hududida (joylashgan yerida)✔ Izoh: Sayyor tekshiruv soliq to'lovchining joylashgan yerida, uning hujjatlari va mol-mulkini bevosita o'rganish orqali o'tkaziladi. 18. Yuridik shaxsning soliq qarzi to'lanmasa, soliq organi uni qanday undirishi mumkin? A) Qonunda belgilangan tartibda bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar hisobidan B) Korxona xodimlarining banklardagi shaxsiy omonatlari va jamg'armalari hisobidan C) Korxona bilan bir sohada faoliyat yurituvchi raqobatchi korxonalar mablag'idan D) Korxona rahbarining oila a'zolariga tegishli mablag'lar va mol-mulk hisobidan To'g'ri javob: A) Qonunda belgilangan tartibda bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar hisobidan ✔ Izoh: Soliq qarzi birinchi navbatda soliq to'lovchining bank hisobvaraqlaridagi pul mablag'lari hisobidan qonunda belgilangan tartibda undiriladi. 19. Xizmat safari xarajatlarini asossiz oshirib ko'rsatish qanday baholanadi? A) Xizmat safari bilan bog'liq qonuniy imtiyoz B) Davlat mablag'larini noqonuniy o'zlashtirish belgisi C) Har doim oddiy hisob-kitob xatosi D) Budjet mablag'larini tejashning qonuniy usuli To'g'ri javob: B) Davlat mablag'larini noqonuniy o'zlashtirish belgisi ✔ Izoh: Xarajatlarni qasddan oshirib ko'rsatish davlat mablag'larini noqonuniy o'zlashtirishga qaratilgan harakat hisoblanadi. 20. Laffer egri chizig'i nimani ifodalaydi? A) Mamlakat eksporti va importi nisbatini B) Talab va taklifning muvozanat nuqtasini C) Soliq stavkasi va budjet tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni D) Inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi bog'liqlikni To'g'ri javob: C) Soliq stavkasi va budjet tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni ✔ Izoh: Laffer egri chizig'iga ko'ra stavka ma'lum darajadan oshib ketsa, soliq bazasi qisqarib, tushumlar kamayishi mumkin. 21. Jamoat ne'matlari qanday xususiyatlarga ega? A) Raqobatsizlik va istisno qilib bo'lmaslik B) Faqat xususiy mulk bo'lishi C) Faqat bir kishining foydalanishi D) Faqat yuqori narxda sotilishi To'g'ri javob: A) Raqobatsizlik va istisno qilib bo'lmaslik ✔ Izoh: Jamoat ne'matidan (masalan, mudofaa, ko'cha yoritilishi) bir kishining foydalanishi boshqalarnikini kamaytirmaydi va hech kimni chetlatib bo'lmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 98 Izoh: O'zbekistondagi manbadan to'lanadigan ish haqi bo'yicha ish beruvchi xodimning fuqaroligidan qat'i nazar soliq agenti hisoblanadi. 17. Sayyor soliq tekshiruvi qayerda o'tkaziladi? A) Faqat elektron pochta orqali masofadan B) Soliq to'lovchining hududida (joylashgan yerida) C) Faqat iqtisodiy sudning majlislar zalida D) Faqat soliq organining ma'muriy binosida To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchining hududida (joylashgan yerida)✔ Izoh: Sayyor tekshiruv soliq to'lovchining joylashgan yerida, uning hujjatlari va mol-mulkini bevosita o'rganish orqali o'tkaziladi. 18. Yuridik shaxsning soliq qarzi to'lanmasa, soliq organi uni qanday undirishi mumkin? A) Qonunda belgilangan tartibda bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar hisobidan B) Korxona xodimlarining banklardagi shaxsiy omonatlari va jamg'armalari hisobidan C) Korxona bilan bir sohada faoliyat yurituvchi raqobatchi korxonalar mablag'idan D) Korxona rahbarining oila a'zolariga tegishli mablag'lar va mol-mulk hisobidan To'g'ri javob: A) Qonunda belgilangan tartibda bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar hisobidan ✔ Izoh: Soliq qarzi birinchi navbatda soliq to'lovchining bank hisobvaraqlaridagi pul mablag'lari hisobidan qonunda belgilangan tartibda undiriladi. 19. Xizmat safari xarajatlarini asossiz oshirib ko'rsatish qanday baholanadi? A) Xizmat safari bilan bog'liq qonuniy imtiyoz B) Davlat mablag'larini noqonuniy o'zlashtirish belgisi C) Har doim oddiy hisob-kitob xatosi D) Budjet mablag'larini tejashning qonuniy usuli To'g'ri javob: B) Davlat mablag'larini noqonuniy o'zlashtirish belgisi ✔ Izoh: Xarajatlarni qasddan oshirib ko'rsatish davlat mablag'larini noqonuniy o'zlashtirishga qaratilgan harakat hisoblanadi. 20. Laffer egri chizig'i nimani ifodalaydi? A) Mamlakat eksporti va importi nisbatini B) Talab va taklifning muvozanat nuqtasini C) Soliq stavkasi va budjet tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni D) Inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi bog'liqlikni To'g'ri javob: C) Soliq stavkasi va budjet tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni ✔ Izoh: Laffer egri chizig'iga ko'ra stavka ma'lum darajadan oshib ketsa, soliq bazasi qisqarib, tushumlar kamayishi mumkin. 21. Jamoat ne'matlari qanday xususiyatlarga ega? A) Raqobatsizlik va istisno qilib bo'lmaslik B) Faqat xususiy mulk bo'lishi C) Faqat bir kishining foydalanishi D) Faqat yuqori narxda sotilishi To'g'ri javob: A) Raqobatsizlik va istisno qilib bo'lmaslik ✔ Izoh: Jamoat ne'matidan (masalan, mudofaa, ko'cha yoritilishi) bir kishining foydalanishi boshqalarnikini kamaytirmaydi va hech kimni chetlatib bo'lmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 98 22. QQS to'lovchisi bo'lmagan yetkazib beruvchidan xarid qilganda xaridor kiruvchi QQSni hisobga ola oladimi? A) Ha, lekin faqat soliq davri yakunida, yil oxirida B) Ha, xarid qilingan tovar qiymatining yarmi miqdorida C) Ha, xaridor o'zi istagan miqdorda hisobga olishi mumkin D) Yo'q, chunki bunday yetkazib beruvchi QQS hisoblamaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, chunki bunday yetkazib beruvchi QQS hisoblamaydi✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lmagan sotuvchi narxga QQS kiritmaydi va uni ajratib ko'rsatmaydi, shuning uchun xaridorda hisobga olinadigan QQS paydo bo'lmaydi. 23. Fuqaro davlat xizmatchisidan noqonuniy to'lov talab qilinganini bilsa, qayerga murojaat qilishi mumkin? A) Faqat ijtimoiy tarmoqdagi anonim guruhga yozib qo'yish mumkin B) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi, prokuratura va boshqa vakolatli organlarga C) Faqat to'lov talab qilgan xizmatchining o'ziga murojaat qilish mumkin D) Hech qayerga, chunki bunday murojaatlar umuman ko'rib chiqilmaydi To'g'ri javob: B) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi, prokuratura va boshqa vakolatli ✔ organlarga Izoh: Korrupsiya holatlari haqida vakolatli organlarga — agentlik, prokuratura va huquqni muhofaza qiluvchi idoralarga xabar berish mumkin. 24. Davlat xizmatchisining tilga va muomalaga oid odob qoidasi qaysi? A) Murojaatchining savollariga javob bermay qo'yish B) Fuqarolar bilan davlat tilida, hurmatli va tushunarli muloqot C) Faqat tanish fuqarolar bilan muloqot qilish D) Fuqarolar bilan baland ovozda, buyruq ohangida gaplashish To'g'ri javob: B) Fuqarolar bilan davlat tilida, hurmatli va tushunarli muloqot ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi davlat tilida, xushmuomala va tushunarli muloqot qilishi, zarur bo'lsa fuqaroga tushunarli tilda tushuntirish berishi kerak. 25. Tekshiruvda aniqlangan huquqbuzarliklarning dalillari qanday bo'lishi kerak? A) Imzosiz anonim xabarlardan olingan B) Tekshiruvchining shaxsiy fikri bilan tasdiqlangan C) Hujjatlar bilan tasdiqlangan va qonuniy olingan D) Faqat tekshiruvchining taxminlariga asoslangan To'g'ri javob: C) Hujjatlar bilan tasdiqlangan va qonuniy olingan ✔ Izoh: Tekshiruv xulosalari qonuniy yo'l bilan olingan, hujjatlar bilan tasdiqlangan dalillarga asoslanishi shart. 26. Elektron shaklda soliq hisoboti topshirilganda u nima bilan tasdiqlanadi? A) Hech narsa bilan tasdiqlanmaydi B) Elektron raqamli imzo bilan C) Faqat telefon orqali og'zaki tasdiq bilan D) Faqat korxona muhri suratidagi rasm bilan To'g'ri javob: B) Elektron raqamli imzo bilan ✔ Izoh: Elektron hisobot soliq to'lovchi yoki uning vakilining elektron raqamli imzosi bilan imzolanadi, bu uning haqiqiyligi va yuridik kuchini ta'minlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 99 22. QQS to'lovchisi bo'lmagan yetkazib beruvchidan xarid qilganda xaridor kiruvchi QQSni hisobga ola oladimi? A) Ha, lekin faqat soliq davri yakunida, yil oxirida B) Ha, xarid qilingan tovar qiymatining yarmi miqdorida C) Ha, xaridor o'zi istagan miqdorda hisobga olishi mumkin D) Yo'q, chunki bunday yetkazib beruvchi QQS hisoblamaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, chunki bunday yetkazib beruvchi QQS hisoblamaydi✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lmagan sotuvchi narxga QQS kiritmaydi va uni ajratib ko'rsatmaydi, shuning uchun xaridorda hisobga olinadigan QQS paydo bo'lmaydi. 23. Fuqaro davlat xizmatchisidan noqonuniy to'lov talab qilinganini bilsa, qayerga murojaat qilishi mumkin? A) Faqat ijtimoiy tarmoqdagi anonim guruhga yozib qo'yish mumkin B) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi, prokuratura va boshqa vakolatli organlarga C) Faqat to'lov talab qilgan xizmatchining o'ziga murojaat qilish mumkin D) Hech qayerga, chunki bunday murojaatlar umuman ko'rib chiqilmaydi To'g'ri javob: B) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi, prokuratura va boshqa vakolatli ✔ organlarga Izoh: Korrupsiya holatlari haqida vakolatli organlarga — agentlik, prokuratura va huquqni muhofaza qiluvchi idoralarga xabar berish mumkin. 24. Davlat xizmatchisining tilga va muomalaga oid odob qoidasi qaysi? A) Murojaatchining savollariga javob bermay qo'yish B) Fuqarolar bilan davlat tilida, hurmatli va tushunarli muloqot C) Faqat tanish fuqarolar bilan muloqot qilish D) Fuqarolar bilan baland ovozda, buyruq ohangida gaplashish To'g'ri javob: B) Fuqarolar bilan davlat tilida, hurmatli va tushunarli muloqot ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi davlat tilida, xushmuomala va tushunarli muloqot qilishi, zarur bo'lsa fuqaroga tushunarli tilda tushuntirish berishi kerak. 25. Tekshiruvda aniqlangan huquqbuzarliklarning dalillari qanday bo'lishi kerak? A) Imzosiz anonim xabarlardan olingan B) Tekshiruvchining shaxsiy fikri bilan tasdiqlangan C) Hujjatlar bilan tasdiqlangan va qonuniy olingan D) Faqat tekshiruvchining taxminlariga asoslangan To'g'ri javob: C) Hujjatlar bilan tasdiqlangan va qonuniy olingan ✔ Izoh: Tekshiruv xulosalari qonuniy yo'l bilan olingan, hujjatlar bilan tasdiqlangan dalillarga asoslanishi shart. 26. Elektron shaklda soliq hisoboti topshirilganda u nima bilan tasdiqlanadi? A) Hech narsa bilan tasdiqlanmaydi B) Elektron raqamli imzo bilan C) Faqat telefon orqali og'zaki tasdiq bilan D) Faqat korxona muhri suratidagi rasm bilan To'g'ri javob: B) Elektron raqamli imzo bilan ✔ Izoh: Elektron hisobot soliq to'lovchi yoki uning vakilining elektron raqamli imzosi bilan imzolanadi, bu uning haqiqiyligi va yuridik kuchini ta'minlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 99 22. QQS to'lovchisi bo'lmagan yetkazib beruvchidan xarid qilganda xaridor kiruvchi QQSni hisobga ola oladimi? A) Ha, lekin faqat soliq davri yakunida, yil oxirida B) Ha, xarid qilingan tovar qiymatining yarmi miqdorida C) Ha, xaridor o'zi istagan miqdorda hisobga olishi mumkin D) Yo'q, chunki bunday yetkazib beruvchi QQS hisoblamaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, chunki bunday yetkazib beruvchi QQS hisoblamaydi✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lmagan sotuvchi narxga QQS kiritmaydi va uni ajratib ko'rsatmaydi, shuning uchun xaridorda hisobga olinadigan QQS paydo bo'lmaydi. 23. Fuqaro davlat xizmatchisidan noqonuniy to'lov talab qilinganini bilsa, qayerga murojaat qilishi mumkin? A) Faqat ijtimoiy tarmoqdagi anonim guruhga yozib qo'yish mumkin B) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi, prokuratura va boshqa vakolatli organlarga C) Faqat to'lov talab qilgan xizmatchining o'ziga murojaat qilish mumkin D) Hech qayerga, chunki bunday murojaatlar umuman ko'rib chiqilmaydi To'g'ri javob: B) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi, prokuratura va boshqa vakolatli ✔ organlarga Izoh: Korrupsiya holatlari haqida vakolatli organlarga — agentlik, prokuratura va huquqni muhofaza qiluvchi idoralarga xabar berish mumkin. 24. Davlat xizmatchisining tilga va muomalaga oid odob qoidasi qaysi? A) Murojaatchining savollariga javob bermay qo'yish B) Fuqarolar bilan davlat tilida, hurmatli va tushunarli muloqot C) Faqat tanish fuqarolar bilan muloqot qilish D) Fuqarolar bilan baland ovozda, buyruq ohangida gaplashish To'g'ri javob: B) Fuqarolar bilan davlat tilida, hurmatli va tushunarli muloqot ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi davlat tilida, xushmuomala va tushunarli muloqot qilishi, zarur bo'lsa fuqaroga tushunarli tilda tushuntirish berishi kerak. 25. Tekshiruvda aniqlangan huquqbuzarliklarning dalillari qanday bo'lishi kerak? A) Imzosiz anonim xabarlardan olingan B) Tekshiruvchining shaxsiy fikri bilan tasdiqlangan C) Hujjatlar bilan tasdiqlangan va qonuniy olingan D) Faqat tekshiruvchining taxminlariga asoslangan To'g'ri javob: C) Hujjatlar bilan tasdiqlangan va qonuniy olingan ✔ Izoh: Tekshiruv xulosalari qonuniy yo'l bilan olingan, hujjatlar bilan tasdiqlangan dalillarga asoslanishi shart. 26. Elektron shaklda soliq hisoboti topshirilganda u nima bilan tasdiqlanadi? A) Hech narsa bilan tasdiqlanmaydi B) Elektron raqamli imzo bilan C) Faqat telefon orqali og'zaki tasdiq bilan D) Faqat korxona muhri suratidagi rasm bilan To'g'ri javob: B) Elektron raqamli imzo bilan ✔ Izoh: Elektron hisobot soliq to'lovchi yoki uning vakilining elektron raqamli imzosi bilan imzolanadi, bu uning haqiqiyligi va yuridik kuchini ta'minlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 99 27. Ish beruvchi xodimning shaxsiy dam olish yo'llanmasi uchun haq to'lasa, bu xodim uchun qanday daromad hisoblanadi? A) Moddiy naf tarzidagi daromad B) Dividend C) Soliqqa tortilmaydigan kompensatsiya D) Mulkiy daromad To'g'ri javob: A) Moddiy naf tarzidagi daromad✔ Izoh: Ish beruvchi tomonidan xodim manfaatlari uchun to'langan tovar, xizmat yoki yo'llanmalar qiymati moddiy naf tarzidagi daromad hisoblanadi. 28. Debitorlik qarzi nima? A) Korxonaning boshqalarga bo'lgan qarzi B) Korxonaning soliq imtiyozi C) Boshqa shaxslarning korxonaga bo'lgan qarzi D) Korxonaning ustav kapitali To'g'ri javob: C) Boshqa shaxslarning korxonaga bo'lgan qarzi ✔ Izoh: Debitorlik qarzi — xaridorlar va boshqa shaxslarning korxonaga to'lashi lozim bo'lgan summalar; u aktiv hisoblanadi. 29. Adam Smit soliqqa tortishning qaysi tamoyillarini ilgari surgan? A) Monopoliya, inflyatsiya, deflyatsiya va eksport B) Faqat budjet profitsiti tamoyili C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik D) Maxfiylik, tezlik, qattiqlik va o'zgaruvchanlik To'g'ri javob: C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik ✔ Izoh: Adam Smit soliqlar adolatli, aniq, to'lash uchun qulay va undirish xarajati past bo'lishi kerakligini ta'kidlagan. 30. Inventarizatsiya o'tkazishdan maqsad nima? A) Soliq hisobotini topshirmaslik uchun asos yaratish va hisobot davrini uzaytirish B) Korxona xodimlari sonini kamaytirish va ish o'rinlarini qisqartirish uchun asos topish C) Mol-mulk va majburiyatlarning haqiqiy mavjudligini hisob ma'lumotlari bilan solishtirish D) Ombordagi tovarlar narxini oshirish va ularni qayta baholab sotish To'g'ri javob: C) Mol-mulk va majburiyatlarning haqiqiy mavjudligini hisob ma'lumotlari bilan ✔ solishtirish Izoh: Inventarizatsiya hisob ma'lumotlarining ishonchliligini ta'minlash uchun aktiv va majburiyatlarning haqiqiy holatini tekshirish jarayonidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 100 27. Ish beruvchi xodimning shaxsiy dam olish yo'llanmasi uchun haq to'lasa, bu xodim uchun qanday daromad hisoblanadi? A) Moddiy naf tarzidagi daromad B) Dividend C) Soliqqa tortilmaydigan kompensatsiya D) Mulkiy daromad To'g'ri javob: A) Moddiy naf tarzidagi daromad✔ Izoh: Ish beruvchi tomonidan xodim manfaatlari uchun to'langan tovar, xizmat yoki yo'llanmalar qiymati moddiy naf tarzidagi daromad hisoblanadi. 28. Debitorlik qarzi nima? A) Korxonaning boshqalarga bo'lgan qarzi B) Korxonaning soliq imtiyozi C) Boshqa shaxslarning korxonaga bo'lgan qarzi D) Korxonaning ustav kapitali To'g'ri javob: C) Boshqa shaxslarning korxonaga bo'lgan qarzi ✔ Izoh: Debitorlik qarzi — xaridorlar va boshqa shaxslarning korxonaga to'lashi lozim bo'lgan summalar; u aktiv hisoblanadi. 29. Adam Smit soliqqa tortishning qaysi tamoyillarini ilgari surgan? A) Monopoliya, inflyatsiya, deflyatsiya va eksport B) Faqat budjet profitsiti tamoyili C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik D) Maxfiylik, tezlik, qattiqlik va o'zgaruvchanlik To'g'ri javob: C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik ✔ Izoh: Adam Smit soliqlar adolatli, aniq, to'lash uchun qulay va undirish xarajati past bo'lishi kerakligini ta'kidlagan. 30. Inventarizatsiya o'tkazishdan maqsad nima? A) Soliq hisobotini topshirmaslik uchun asos yaratish va hisobot davrini uzaytirish B) Korxona xodimlari sonini kamaytirish va ish o'rinlarini qisqartirish uchun asos topish C) Mol-mulk va majburiyatlarning haqiqiy mavjudligini hisob ma'lumotlari bilan solishtirish D) Ombordagi tovarlar narxini oshirish va ularni qayta baholab sotish To'g'ri javob: C) Mol-mulk va majburiyatlarning haqiqiy mavjudligini hisob ma'lumotlari bilan ✔ solishtirish Izoh: Inventarizatsiya hisob ma'lumotlarining ishonchliligini ta'minlash uchun aktiv va majburiyatlarning haqiqiy holatini tekshirish jarayonidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 100 27. Ish beruvchi xodimning shaxsiy dam olish yo'llanmasi uchun haq to'lasa, bu xodim uchun qanday daromad hisoblanadi? A) Moddiy naf tarzidagi daromad B) Dividend C) Soliqqa tortilmaydigan kompensatsiya D) Mulkiy daromad To'g'ri javob: A) Moddiy naf tarzidagi daromad✔ Izoh: Ish beruvchi tomonidan xodim manfaatlari uchun to'langan tovar, xizmat yoki yo'llanmalar qiymati moddiy naf tarzidagi daromad hisoblanadi. 28. Debitorlik qarzi nima? A) Korxonaning boshqalarga bo'lgan qarzi B) Korxonaning soliq imtiyozi C) Boshqa shaxslarning korxonaga bo'lgan qarzi D) Korxonaning ustav kapitali To'g'ri javob: C) Boshqa shaxslarning korxonaga bo'lgan qarzi ✔ Izoh: Debitorlik qarzi — xaridorlar va boshqa shaxslarning korxonaga to'lashi lozim bo'lgan summalar; u aktiv hisoblanadi. 29. Adam Smit soliqqa tortishning qaysi tamoyillarini ilgari surgan? A) Monopoliya, inflyatsiya, deflyatsiya va eksport B) Faqat budjet profitsiti tamoyili C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik D) Maxfiylik, tezlik, qattiqlik va o'zgaruvchanlik To'g'ri javob: C) Adolatlilik, aniqlik, qulaylik va tejamkorlik ✔ Izoh: Adam Smit soliqlar adolatli, aniq, to'lash uchun qulay va undirish xarajati past bo'lishi kerakligini ta'kidlagan. 30. Inventarizatsiya o'tkazishdan maqsad nima? A) Soliq hisobotini topshirmaslik uchun asos yaratish va hisobot davrini uzaytirish B) Korxona xodimlari sonini kamaytirish va ish o'rinlarini qisqartirish uchun asos topish C) Mol-mulk va majburiyatlarning haqiqiy mavjudligini hisob ma'lumotlari bilan solishtirish D) Ombordagi tovarlar narxini oshirish va ularni qayta baholab sotish To'g'ri javob: C) Mol-mulk va majburiyatlarning haqiqiy mavjudligini hisob ma'lumotlari bilan ✔ solishtirish Izoh: Inventarizatsiya hisob ma'lumotlarining ishonchliligini ta'minlash uchun aktiv va majburiyatlarning haqiqiy holatini tekshirish jarayonidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 100 17-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Elektron hujjat aylanishida «rad etib bo'lmaslik» (non-repudiation) xususiyati nima? A) Imzolovchi hujjatni imzolaganini keyinchalik inkor eta olmasligi B) Hujjatni hech bir xaridor yoki hamkor rad eta olmasligi C) Hujjat mazmunini begona shaxs o'qiy olmasligi D) Hujjatni tizimdan hech qachon o'chirib bo'lmasligi To'g'ri javob: A) Imzolovchi hujjatni imzolaganini keyinchalik inkor eta olmasligi✔ Izoh: ERI imzolovchi shaxsni aniq belgilagani sababli u keyinchalik hujjatni imzolamaganligini da'vo qila olmaydi. 2. Soliq optimallashtirishning (soliqni rejalashtirishning) soliq to'lashdan bo'yin tovlashdan farqi nimada? A) Bo'yin tovlash qonuniy, optimallashtirish esa taqiqlangan B) Optimallashtirish faqat jismoniy shaxslarga, bo'yin tovlash yuridik shaxslarga xos C) Optimallashtirish qonuniy usullarda, bo'yin tovlash esa qonunni buzgan holda soliqni kamaytiradi D) Ular o'rtasida farq yo'q, ikkalasi ham taqiqlangan To'g'ri javob: C) Optimallashtirish qonuniy usullarda, bo'yin tovlash esa qonunni buzgan holda ✔ soliqni kamaytiradi Izoh: Soliqni rejalashtirish qonunda nazarda tutilgan imtiyoz va imkoniyatlardan foydalanishdir; bo'yin tovlash esa daromadni yashirish kabi g'ayriqonuniy harakatlardir. 3. Onlayn nazorat-kassa mashinasining (onlayn NKM) asosiy xususiyati nima? A) U faqat internetga ulanmagan holda ishlashi shart B) Faqat naqd pullarni sanash va saralash bilan shug'ullanadi C) Savdo ma'lumotlarini faqat qog'oz lentada saqlaydi D) Har bir savdo ma'lumotini real vaqtda soliq organiga uzatadi To'g'ri javob: D) Har bir savdo ma'lumotini real vaqtda soliq organiga uzatadi ✔ Izoh: Onlayn NKM har bir cheknining ma'lumotlarini fiskal ma'lumotlar operatori orqali soliq organiga real vaqtda yuboradi. 4. Moddiy naf ko'rinishidagi daromad deganda nima tushuniladi? A) Shaxs uchun boshqalar tomonidan to'langan yoki imtiyozli berilgan tovar, xizmat ko'rinishidagi naf B) Shaxs tijorat bankiga muddatli omonat sifatida qo'ygan pul summasi va unga hisoblangan foiz C) Faqat bank hisobvarag'iga ish beruvchi tomonidan naqdsiz o'tkazilgan oylik ish haqi D) Shaxsning o'z mablag'i hisobidan bozor narxida sotib olgan tovarlari va xizmatlari To'g'ri javob: A) Shaxs uchun boshqalar tomonidan to'langan yoki imtiyozli berilgan tovar, xizmat ✔ ko'rinishidagi naf Izoh: Moddiy naf, masalan, ish beruvchi xodim uchun to'lagan xizmatlar yoki bozor narxidan past narxda berilgan tovarlar ko'rinishidagi daromaddir. 5. Penya to'langanda soliqning asosiy summasini to'lash majburiyati nima bo'ladi? A) Ikki baravar kamayadi B) Saqlanib qoladi, asosiy summa ham to'lanishi shart C) Kelgusi soliq davriga o'tkazilib, kechiriladi D) To'liq bekor bo'ladi To'g'ri javob: B) Saqlanib qoladi, asosiy summa ham to'lanishi shart ✔ Izoh: Penya to'lash soliqning o'zini to'lash majburiyatidan ozod qilmaydi; ular qo'shimcha ravishda to'lanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 101 17-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Elektron hujjat aylanishida «rad etib bo'lmaslik» (non-repudiation) xususiyati nima? A) Imzolovchi hujjatni imzolaganini keyinchalik inkor eta olmasligi B) Hujjatni hech bir xaridor yoki hamkor rad eta olmasligi C) Hujjat mazmunini begona shaxs o'qiy olmasligi D) Hujjatni tizimdan hech qachon o'chirib bo'lmasligi To'g'ri javob: A) Imzolovchi hujjatni imzolaganini keyinchalik inkor eta olmasligi✔ Izoh: ERI imzolovchi shaxsni aniq belgilagani sababli u keyinchalik hujjatni imzolamaganligini da'vo qila olmaydi. 2. Soliq optimallashtirishning (soliqni rejalashtirishning) soliq to'lashdan bo'yin tovlashdan farqi nimada? A) Bo'yin tovlash qonuniy, optimallashtirish esa taqiqlangan B) Optimallashtirish faqat jismoniy shaxslarga, bo'yin tovlash yuridik shaxslarga xos C) Optimallashtirish qonuniy usullarda, bo'yin tovlash esa qonunni buzgan holda soliqni kamaytiradi D) Ular o'rtasida farq yo'q, ikkalasi ham taqiqlangan To'g'ri javob: C) Optimallashtirish qonuniy usullarda, bo'yin tovlash esa qonunni buzgan holda ✔ soliqni kamaytiradi Izoh: Soliqni rejalashtirish qonunda nazarda tutilgan imtiyoz va imkoniyatlardan foydalanishdir; bo'yin tovlash esa daromadni yashirish kabi g'ayriqonuniy harakatlardir. 3. Onlayn nazorat-kassa mashinasining (onlayn NKM) asosiy xususiyati nima? A) U faqat internetga ulanmagan holda ishlashi shart B) Faqat naqd pullarni sanash va saralash bilan shug'ullanadi C) Savdo ma'lumotlarini faqat qog'oz lentada saqlaydi D) Har bir savdo ma'lumotini real vaqtda soliq organiga uzatadi To'g'ri javob: D) Har bir savdo ma'lumotini real vaqtda soliq organiga uzatadi ✔ Izoh: Onlayn NKM har bir cheknining ma'lumotlarini fiskal ma'lumotlar operatori orqali soliq organiga real vaqtda yuboradi. 4. Moddiy naf ko'rinishidagi daromad deganda nima tushuniladi? A) Shaxs uchun boshqalar tomonidan to'langan yoki imtiyozli berilgan tovar, xizmat ko'rinishidagi naf B) Shaxs tijorat bankiga muddatli omonat sifatida qo'ygan pul summasi va unga hisoblangan foiz C) Faqat bank hisobvarag'iga ish beruvchi tomonidan naqdsiz o'tkazilgan oylik ish haqi D) Shaxsning o'z mablag'i hisobidan bozor narxida sotib olgan tovarlari va xizmatlari To'g'ri javob: A) Shaxs uchun boshqalar tomonidan to'langan yoki imtiyozli berilgan tovar, xizmat ✔ ko'rinishidagi naf Izoh: Moddiy naf, masalan, ish beruvchi xodim uchun to'lagan xizmatlar yoki bozor narxidan past narxda berilgan tovarlar ko'rinishidagi daromaddir. 5. Penya to'langanda soliqning asosiy summasini to'lash majburiyati nima bo'ladi? A) Ikki baravar kamayadi B) Saqlanib qoladi, asosiy summa ham to'lanishi shart C) Kelgusi soliq davriga o'tkazilib, kechiriladi D) To'liq bekor bo'ladi To'g'ri javob: B) Saqlanib qoladi, asosiy summa ham to'lanishi shart ✔ Izoh: Penya to'lash soliqning o'zini to'lash majburiyatidan ozod qilmaydi; ular qo'shimcha ravishda to'lanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 101 17-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Elektron hujjat aylanishida «rad etib bo'lmaslik» (non-repudiation) xususiyati nima? A) Imzolovchi hujjatni imzolaganini keyinchalik inkor eta olmasligi B) Hujjatni hech bir xaridor yoki hamkor rad eta olmasligi C) Hujjat mazmunini begona shaxs o'qiy olmasligi D) Hujjatni tizimdan hech qachon o'chirib bo'lmasligi To'g'ri javob: A) Imzolovchi hujjatni imzolaganini keyinchalik inkor eta olmasligi✔ Izoh: ERI imzolovchi shaxsni aniq belgilagani sababli u keyinchalik hujjatni imzolamaganligini da'vo qila olmaydi. 2. Soliq optimallashtirishning (soliqni rejalashtirishning) soliq to'lashdan bo'yin tovlashdan farqi nimada? A) Bo'yin tovlash qonuniy, optimallashtirish esa taqiqlangan B) Optimallashtirish faqat jismoniy shaxslarga, bo'yin tovlash yuridik shaxslarga xos C) Optimallashtirish qonuniy usullarda, bo'yin tovlash esa qonunni buzgan holda soliqni kamaytiradi D) Ular o'rtasida farq yo'q, ikkalasi ham taqiqlangan To'g'ri javob: C) Optimallashtirish qonuniy usullarda, bo'yin tovlash esa qonunni buzgan holda ✔ soliqni kamaytiradi Izoh: Soliqni rejalashtirish qonunda nazarda tutilgan imtiyoz va imkoniyatlardan foydalanishdir; bo'yin tovlash esa daromadni yashirish kabi g'ayriqonuniy harakatlardir. 3. Onlayn nazorat-kassa mashinasining (onlayn NKM) asosiy xususiyati nima? A) U faqat internetga ulanmagan holda ishlashi shart B) Faqat naqd pullarni sanash va saralash bilan shug'ullanadi C) Savdo ma'lumotlarini faqat qog'oz lentada saqlaydi D) Har bir savdo ma'lumotini real vaqtda soliq organiga uzatadi To'g'ri javob: D) Har bir savdo ma'lumotini real vaqtda soliq organiga uzatadi ✔ Izoh: Onlayn NKM har bir cheknining ma'lumotlarini fiskal ma'lumotlar operatori orqali soliq organiga real vaqtda yuboradi. 4. Moddiy naf ko'rinishidagi daromad deganda nima tushuniladi? A) Shaxs uchun boshqalar tomonidan to'langan yoki imtiyozli berilgan tovar, xizmat ko'rinishidagi naf B) Shaxs tijorat bankiga muddatli omonat sifatida qo'ygan pul summasi va unga hisoblangan foiz C) Faqat bank hisobvarag'iga ish beruvchi tomonidan naqdsiz o'tkazilgan oylik ish haqi D) Shaxsning o'z mablag'i hisobidan bozor narxida sotib olgan tovarlari va xizmatlari To'g'ri javob: A) Shaxs uchun boshqalar tomonidan to'langan yoki imtiyozli berilgan tovar, xizmat ✔ ko'rinishidagi naf Izoh: Moddiy naf, masalan, ish beruvchi xodim uchun to'lagan xizmatlar yoki bozor narxidan past narxda berilgan tovarlar ko'rinishidagi daromaddir. 5. Penya to'langanda soliqning asosiy summasini to'lash majburiyati nima bo'ladi? A) Ikki baravar kamayadi B) Saqlanib qoladi, asosiy summa ham to'lanishi shart C) Kelgusi soliq davriga o'tkazilib, kechiriladi D) To'liq bekor bo'ladi To'g'ri javob: B) Saqlanib qoladi, asosiy summa ham to'lanishi shart ✔ Izoh: Penya to'lash soliqning o'zini to'lash majburiyatidan ozod qilmaydi; ular qo'shimcha ravishda to'lanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 101 6. Soliqqa tortish birligi deganda nima tushuniladi? A) Soliq organining mustaqil vazifalarni bajaradigan tarkibiy bo'linmasi B) Soliq bazasini o'lchash uchun qo'llanadigan birlik (kvadrat metr, litr, so'm va h.k.) C) Soliq to'lovchining boshqa hududda joylashgan filiali yoki vakolatxonasi D) Soliq hisobotining alohida ko'rsatkichlar aks ettiriladigan varag'i yoki ilovasi To'g'ri javob: B) Soliq bazasini o'lchash uchun qo'llanadigan birlik (kvadrat metr, litr, so'm va h.k.)✔ Izoh: Soliqqa tortish birligi soliq bazasini miqdoriy o'lchash birligi bo'lib, unga nisbatan stavka belgilanadi: masalan yer maydoni uchun kvadrat metr yoki gektar. 7. Budjet daromadlari va xarajatlari ijrosi uchun yagona g'azna hisobvarag'idan foydalanishning afzalligi nimada? A) Budjetga soliq tushumlarini kamaytirish imkoniyatida B) Mablag'larni turli tijorat banklarida yashirin saqlash imkonida C) Mablag'lar harakatini markazlashgan holda nazorat qilish imkoniyatida D) Budjet xarajatlarini hisob-kitobsiz amalga oshirish imkonida To'g'ri javob: C) Mablag'lar harakatini markazlashgan holda nazorat qilish imkoniyatida ✔ Izoh: Yagona g'azna hisobvarag'i budjet mablag'lari harakatini bir joyda jamlab, shaffof boshqarish va nazoratni ta'minlaydi. 8. Aylanma solig'i to'lovchisi chet el valyutasida tushum olsa, soliq bazasi qanday aniqlanadi? A) Valyutada qoldirilib, soliq ham shu chet el valyutasida to'lanadi B) Soliqqa tortilmaydi, chunki valyuta tushumi aylanma hisoblanmaydi C) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblab D) Soliq to'lovchining o'zi tanlagan va hisob siyosatida ko'rsatgan kurs bo'yicha To'g'ri javob: C) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblab ✔ Izoh: Chet el valyutasidagi tushum soliq bazasini aniqlash uchun Markaziy bank kursi bo'yicha milliy valyutaga qayta hisoblanadi. 9. Foyda solig'i to'lovchisi uchun daromad tan olinadigan asosiy sana qaysi? A) Tovar ishlab chiqarish bo'yicha yillik reja va smeta tuzilib tasdiqlangan sana B) Xaridor bilan tuziladigan shartnoma loyihasi tayyorlanib yuborilgan sana C) Tovar jo'natilgan yoki xizmat ko'rsatilgan (realizatsiya qilingan) sana D) Soliq to'lovchida soliq tekshiruvi o'tkazilib, dalolatnoma imzolangan sana To'g'ri javob: C) Tovar jo'natilgan yoki xizmat ko'rsatilgan (realizatsiya qilingan) sana ✔ Izoh: Hisoblash usulida realizatsiyadan daromad pul tushishidan qat'i nazar tovar jo'natilgan yoki xizmat ko'rsatilgan davrda tan olinadi. 10. Progressiv soliqqa tortish nimani anglatadi? A) Soliq faqat qat'iy summada undirilishini B) Soliq bazasi oshgan sari stavka kamayishini C) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasining ham oshishini D) Soliq bazasidan qat'i nazar stavka o'zgarmasligini To'g'ri javob: C) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasining ham oshishini ✔ Izoh: Progressiv tizimda daromad yoki boshqa soliq bazasi ortishi bilan qo'llaniladigan stavka ham ortib boradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 102 6. Soliqqa tortish birligi deganda nima tushuniladi? A) Soliq organining mustaqil vazifalarni bajaradigan tarkibiy bo'linmasi B) Soliq bazasini o'lchash uchun qo'llanadigan birlik (kvadrat metr, litr, so'm va h.k.) C) Soliq to'lovchining boshqa hududda joylashgan filiali yoki vakolatxonasi D) Soliq hisobotining alohida ko'rsatkichlar aks ettiriladigan varag'i yoki ilovasi To'g'ri javob: B) Soliq bazasini o'lchash uchun qo'llanadigan birlik (kvadrat metr, litr, so'm va h.k.)✔ Izoh: Soliqqa tortish birligi soliq bazasini miqdoriy o'lchash birligi bo'lib, unga nisbatan stavka belgilanadi: masalan yer maydoni uchun kvadrat metr yoki gektar. 7. Budjet daromadlari va xarajatlari ijrosi uchun yagona g'azna hisobvarag'idan foydalanishning afzalligi nimada? A) Budjetga soliq tushumlarini kamaytirish imkoniyatida B) Mablag'larni turli tijorat banklarida yashirin saqlash imkonida C) Mablag'lar harakatini markazlashgan holda nazorat qilish imkoniyatida D) Budjet xarajatlarini hisob-kitobsiz amalga oshirish imkonida To'g'ri javob: C) Mablag'lar harakatini markazlashgan holda nazorat qilish imkoniyatida ✔ Izoh: Yagona g'azna hisobvarag'i budjet mablag'lari harakatini bir joyda jamlab, shaffof boshqarish va nazoratni ta'minlaydi. 8. Aylanma solig'i to'lovchisi chet el valyutasida tushum olsa, soliq bazasi qanday aniqlanadi? A) Valyutada qoldirilib, soliq ham shu chet el valyutasida to'lanadi B) Soliqqa tortilmaydi, chunki valyuta tushumi aylanma hisoblanmaydi C) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblab D) Soliq to'lovchining o'zi tanlagan va hisob siyosatida ko'rsatgan kurs bo'yicha To'g'ri javob: C) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblab ✔ Izoh: Chet el valyutasidagi tushum soliq bazasini aniqlash uchun Markaziy bank kursi bo'yicha milliy valyutaga qayta hisoblanadi. 9. Foyda solig'i to'lovchisi uchun daromad tan olinadigan asosiy sana qaysi? A) Tovar ishlab chiqarish bo'yicha yillik reja va smeta tuzilib tasdiqlangan sana B) Xaridor bilan tuziladigan shartnoma loyihasi tayyorlanib yuborilgan sana C) Tovar jo'natilgan yoki xizmat ko'rsatilgan (realizatsiya qilingan) sana D) Soliq to'lovchida soliq tekshiruvi o'tkazilib, dalolatnoma imzolangan sana To'g'ri javob: C) Tovar jo'natilgan yoki xizmat ko'rsatilgan (realizatsiya qilingan) sana ✔ Izoh: Hisoblash usulida realizatsiyadan daromad pul tushishidan qat'i nazar tovar jo'natilgan yoki xizmat ko'rsatilgan davrda tan olinadi. 10. Progressiv soliqqa tortish nimani anglatadi? A) Soliq faqat qat'iy summada undirilishini B) Soliq bazasi oshgan sari stavka kamayishini C) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasining ham oshishini D) Soliq bazasidan qat'i nazar stavka o'zgarmasligini To'g'ri javob: C) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasining ham oshishini ✔ Izoh: Progressiv tizimda daromad yoki boshqa soliq bazasi ortishi bilan qo'llaniladigan stavka ham ortib boradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 102 6. Soliqqa tortish birligi deganda nima tushuniladi? A) Soliq organining mustaqil vazifalarni bajaradigan tarkibiy bo'linmasi B) Soliq bazasini o'lchash uchun qo'llanadigan birlik (kvadrat metr, litr, so'm va h.k.) C) Soliq to'lovchining boshqa hududda joylashgan filiali yoki vakolatxonasi D) Soliq hisobotining alohida ko'rsatkichlar aks ettiriladigan varag'i yoki ilovasi To'g'ri javob: B) Soliq bazasini o'lchash uchun qo'llanadigan birlik (kvadrat metr, litr, so'm va h.k.)✔ Izoh: Soliqqa tortish birligi soliq bazasini miqdoriy o'lchash birligi bo'lib, unga nisbatan stavka belgilanadi: masalan yer maydoni uchun kvadrat metr yoki gektar. 7. Budjet daromadlari va xarajatlari ijrosi uchun yagona g'azna hisobvarag'idan foydalanishning afzalligi nimada? A) Budjetga soliq tushumlarini kamaytirish imkoniyatida B) Mablag'larni turli tijorat banklarida yashirin saqlash imkonida C) Mablag'lar harakatini markazlashgan holda nazorat qilish imkoniyatida D) Budjet xarajatlarini hisob-kitobsiz amalga oshirish imkonida To'g'ri javob: C) Mablag'lar harakatini markazlashgan holda nazorat qilish imkoniyatida ✔ Izoh: Yagona g'azna hisobvarag'i budjet mablag'lari harakatini bir joyda jamlab, shaffof boshqarish va nazoratni ta'minlaydi. 8. Aylanma solig'i to'lovchisi chet el valyutasida tushum olsa, soliq bazasi qanday aniqlanadi? A) Valyutada qoldirilib, soliq ham shu chet el valyutasida to'lanadi B) Soliqqa tortilmaydi, chunki valyuta tushumi aylanma hisoblanmaydi C) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblab D) Soliq to'lovchining o'zi tanlagan va hisob siyosatida ko'rsatgan kurs bo'yicha To'g'ri javob: C) Milliy valyutaga Markaziy bank kursi bo'yicha qayta hisoblab ✔ Izoh: Chet el valyutasidagi tushum soliq bazasini aniqlash uchun Markaziy bank kursi bo'yicha milliy valyutaga qayta hisoblanadi. 9. Foyda solig'i to'lovchisi uchun daromad tan olinadigan asosiy sana qaysi? A) Tovar ishlab chiqarish bo'yicha yillik reja va smeta tuzilib tasdiqlangan sana B) Xaridor bilan tuziladigan shartnoma loyihasi tayyorlanib yuborilgan sana C) Tovar jo'natilgan yoki xizmat ko'rsatilgan (realizatsiya qilingan) sana D) Soliq to'lovchida soliq tekshiruvi o'tkazilib, dalolatnoma imzolangan sana To'g'ri javob: C) Tovar jo'natilgan yoki xizmat ko'rsatilgan (realizatsiya qilingan) sana ✔ Izoh: Hisoblash usulida realizatsiyadan daromad pul tushishidan qat'i nazar tovar jo'natilgan yoki xizmat ko'rsatilgan davrda tan olinadi. 10. Progressiv soliqqa tortish nimani anglatadi? A) Soliq faqat qat'iy summada undirilishini B) Soliq bazasi oshgan sari stavka kamayishini C) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasining ham oshishini D) Soliq bazasidan qat'i nazar stavka o'zgarmasligini To'g'ri javob: C) Soliq bazasi oshgan sari soliq stavkasining ham oshishini ✔ Izoh: Progressiv tizimda daromad yoki boshqa soliq bazasi ortishi bilan qo'llaniladigan stavka ham ortib boradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 102 11. Konstitutsiyaga ko'ra yer, yer osti boyliklari, suv va boshqa tabiiy resurslar qanday maqomga ega? A) Umummilliy boylik bo'lib, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasida B) Ularni birinchi bo'lib topgan va qazib olgan har qanday shaxsning xususiy mulki hisoblanadi C) Faqat O'zbekistonda faoliyat yurituvchi xorijiy investorlarning xususiy mulki D) Hech qanday huquqiy maqomga ega emas va ulardan foydalanish tartibga solinmaydi To'g'ri javob: A) Umummilliy boylik bo'lib, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat ✔ muhofazasida Izoh: Konstitutsiyada tabiiy resurslar umummilliy boylik ekanligi va ulardan oqilona foydalanish lozimligi belgilangan; resurs soliqlari shu tamoyilga asoslanadi. 12. Joriy aktivlarga qaysi biri misol bo'ladi? A) Korxonaga tegishli yer uchastkasi B) Ishlab chiqarish binosi va inshootlari C) Uzoq muddatli moliyaviy investitsiyalar D) Pul mablag'lari va qisqa muddatli debitorlik qarzi To'g'ri javob: D) Pul mablag'lari va qisqa muddatli debitorlik qarzi ✔ Izoh: Joriy aktivlar odatda bir yil yoki operatsion sikl davomida pulga aylanadigan aktivlar: pul, debitorlik qarzi, zaxiralar. 13. Soliq qonunchiligidagi noaniqliklar va qarama-qarshiliklar qanday talqin qilinadi? A) Soliq to'lovchining foydasiga B) Budjet manfaatiga ko'ra C) Soliq organining foydasiga D) Hududiy hokimlik qaroriga ko'ra To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchining foydasiga ✔ Izoh: Soliq qonunchiligining barcha bartaraf etib bo'lmaydigan shubha va noaniqliklari soliq to'lovchi foydasiga talqin etiladi. 14. Mol-mulk solig'i bo'yicha jismoniy shaxsga soliq xabarnomasi nima maqsadda yuboriladi? A) Mulk ijarasi narxini belgilash uchun B) Mulkni sotishga majburlash uchun C) Mulkni musodara qilish to'g'risida xabar berish uchun D) Hisoblangan soliq summasi va to'lov haqida xabardor qilish uchun To'g'ri javob: D) Hisoblangan soliq summasi va to'lov haqida xabardor qilish uchun ✔ Izoh: Soliq xabarnomasida soliq obyekti, soliq bazasi, hisoblangan soliq summasi va uni to'lash tartibi ko'rsatiladi. 15. Sud tomonidan soliq organining qarori noqonuniy deb topilsa, nima bo'ladi? A) Qaror baribir to'liq hajmda ijro etiladi B) Soliq to'lovchi qo'shimcha jarima to'lashi kerak C) Qaror bekor qilinadi va undirilgan summalar qaytarilishi kerak D) Soliq to'lovchining faoliyati vaqtincha to'xtatiladi To'g'ri javob: C) Qaror bekor qilinadi va undirilgan summalar qaytarilishi kerak ✔ Izoh: Sud qarori bilan noqonuniy deb topilgan qaror bekor bo'ladi va uning asosida undirilgan mablag'lar qaytariladi. 16. Soliq nazorati kimlarga nisbatan amalga oshiriladi? A) Faqat davlat ulushi bo'lgan yirik korxonalar va ularning filiallariga B) Faqat yakka tartibdagi tadbirkor sifatida ro'yxatdan o'tgan shaxslarga C) Faqat O'zbekistonda faoliyat yurituvchi xorijiy kompaniyalarga D) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va majburiyat yuklangan boshqa shaxslarga To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va majburiyat yuklangan boshqa shaxslarga ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 103 11. Konstitutsiyaga ko'ra yer, yer osti boyliklari, suv va boshqa tabiiy resurslar qanday maqomga ega? A) Umummilliy boylik bo'lib, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasida B) Ularni birinchi bo'lib topgan va qazib olgan har qanday shaxsning xususiy mulki hisoblanadi C) Faqat O'zbekistonda faoliyat yurituvchi xorijiy investorlarning xususiy mulki D) Hech qanday huquqiy maqomga ega emas va ulardan foydalanish tartibga solinmaydi To'g'ri javob: A) Umummilliy boylik bo'lib, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat ✔ muhofazasida Izoh: Konstitutsiyada tabiiy resurslar umummilliy boylik ekanligi va ulardan oqilona foydalanish lozimligi belgilangan; resurs soliqlari shu tamoyilga asoslanadi. 12. Joriy aktivlarga qaysi biri misol bo'ladi? A) Korxonaga tegishli yer uchastkasi B) Ishlab chiqarish binosi va inshootlari C) Uzoq muddatli moliyaviy investitsiyalar D) Pul mablag'lari va qisqa muddatli debitorlik qarzi To'g'ri javob: D) Pul mablag'lari va qisqa muddatli debitorlik qarzi ✔ Izoh: Joriy aktivlar odatda bir yil yoki operatsion sikl davomida pulga aylanadigan aktivlar: pul, debitorlik qarzi, zaxiralar. 13. Soliq qonunchiligidagi noaniqliklar va qarama-qarshiliklar qanday talqin qilinadi? A) Soliq to'lovchining foydasiga B) Budjet manfaatiga ko'ra C) Soliq organining foydasiga D) Hududiy hokimlik qaroriga ko'ra To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchining foydasiga ✔ Izoh: Soliq qonunchiligining barcha bartaraf etib bo'lmaydigan shubha va noaniqliklari soliq to'lovchi foydasiga talqin etiladi. 14. Mol-mulk solig'i bo'yicha jismoniy shaxsga soliq xabarnomasi nima maqsadda yuboriladi? A) Mulk ijarasi narxini belgilash uchun B) Mulkni sotishga majburlash uchun C) Mulkni musodara qilish to'g'risida xabar berish uchun D) Hisoblangan soliq summasi va to'lov haqida xabardor qilish uchun To'g'ri javob: D) Hisoblangan soliq summasi va to'lov haqida xabardor qilish uchun ✔ Izoh: Soliq xabarnomasida soliq obyekti, soliq bazasi, hisoblangan soliq summasi va uni to'lash tartibi ko'rsatiladi. 15. Sud tomonidan soliq organining qarori noqonuniy deb topilsa, nima bo'ladi? A) Qaror baribir to'liq hajmda ijro etiladi B) Soliq to'lovchi qo'shimcha jarima to'lashi kerak C) Qaror bekor qilinadi va undirilgan summalar qaytarilishi kerak D) Soliq to'lovchining faoliyati vaqtincha to'xtatiladi To'g'ri javob: C) Qaror bekor qilinadi va undirilgan summalar qaytarilishi kerak ✔ Izoh: Sud qarori bilan noqonuniy deb topilgan qaror bekor bo'ladi va uning asosida undirilgan mablag'lar qaytariladi. 16. Soliq nazorati kimlarga nisbatan amalga oshiriladi? A) Faqat davlat ulushi bo'lgan yirik korxonalar va ularning filiallariga B) Faqat yakka tartibdagi tadbirkor sifatida ro'yxatdan o'tgan shaxslarga C) Faqat O'zbekistonda faoliyat yurituvchi xorijiy kompaniyalarga D) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va majburiyat yuklangan boshqa shaxslarga To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va majburiyat yuklangan boshqa shaxslarga ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 103 11. Konstitutsiyaga ko'ra yer, yer osti boyliklari, suv va boshqa tabiiy resurslar qanday maqomga ega? A) Umummilliy boylik bo'lib, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasida B) Ularni birinchi bo'lib topgan va qazib olgan har qanday shaxsning xususiy mulki hisoblanadi C) Faqat O'zbekistonda faoliyat yurituvchi xorijiy investorlarning xususiy mulki D) Hech qanday huquqiy maqomga ega emas va ulardan foydalanish tartibga solinmaydi To'g'ri javob: A) Umummilliy boylik bo'lib, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat ✔ muhofazasida Izoh: Konstitutsiyada tabiiy resurslar umummilliy boylik ekanligi va ulardan oqilona foydalanish lozimligi belgilangan; resurs soliqlari shu tamoyilga asoslanadi. 12. Joriy aktivlarga qaysi biri misol bo'ladi? A) Korxonaga tegishli yer uchastkasi B) Ishlab chiqarish binosi va inshootlari C) Uzoq muddatli moliyaviy investitsiyalar D) Pul mablag'lari va qisqa muddatli debitorlik qarzi To'g'ri javob: D) Pul mablag'lari va qisqa muddatli debitorlik qarzi ✔ Izoh: Joriy aktivlar odatda bir yil yoki operatsion sikl davomida pulga aylanadigan aktivlar: pul, debitorlik qarzi, zaxiralar. 13. Soliq qonunchiligidagi noaniqliklar va qarama-qarshiliklar qanday talqin qilinadi? A) Soliq to'lovchining foydasiga B) Budjet manfaatiga ko'ra C) Soliq organining foydasiga D) Hududiy hokimlik qaroriga ko'ra To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchining foydasiga ✔ Izoh: Soliq qonunchiligining barcha bartaraf etib bo'lmaydigan shubha va noaniqliklari soliq to'lovchi foydasiga talqin etiladi. 14. Mol-mulk solig'i bo'yicha jismoniy shaxsga soliq xabarnomasi nima maqsadda yuboriladi? A) Mulk ijarasi narxini belgilash uchun B) Mulkni sotishga majburlash uchun C) Mulkni musodara qilish to'g'risida xabar berish uchun D) Hisoblangan soliq summasi va to'lov haqida xabardor qilish uchun To'g'ri javob: D) Hisoblangan soliq summasi va to'lov haqida xabardor qilish uchun ✔ Izoh: Soliq xabarnomasida soliq obyekti, soliq bazasi, hisoblangan soliq summasi va uni to'lash tartibi ko'rsatiladi. 15. Sud tomonidan soliq organining qarori noqonuniy deb topilsa, nima bo'ladi? A) Qaror baribir to'liq hajmda ijro etiladi B) Soliq to'lovchi qo'shimcha jarima to'lashi kerak C) Qaror bekor qilinadi va undirilgan summalar qaytarilishi kerak D) Soliq to'lovchining faoliyati vaqtincha to'xtatiladi To'g'ri javob: C) Qaror bekor qilinadi va undirilgan summalar qaytarilishi kerak ✔ Izoh: Sud qarori bilan noqonuniy deb topilgan qaror bekor bo'ladi va uning asosida undirilgan mablag'lar qaytariladi. 16. Soliq nazorati kimlarga nisbatan amalga oshiriladi? A) Faqat davlat ulushi bo'lgan yirik korxonalar va ularning filiallariga B) Faqat yakka tartibdagi tadbirkor sifatida ro'yxatdan o'tgan shaxslarga C) Faqat O'zbekistonda faoliyat yurituvchi xorijiy kompaniyalarga D) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va majburiyat yuklangan boshqa shaxslarga To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchilar, soliq agentlari va majburiyat yuklangan boshqa shaxslarga ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 103 Izoh: Soliq nazorati soliq qonunchiligi bo'yicha majburiyatga ega barcha shaxslarga nisbatan amalga oshiriladi. 17. Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'ini kim to'laydi? A) Mulk joylashgan mahalla fuqarolar yig'ini o'z mablag'i hisobidan B) Soliqqa tortiladigan ko'chmas mulkning mulkdori bo'lgan jismoniy shaxs C) Mulkni qurgan va foydalanishga topshirgan qurilish tashkiloti D) Mulkni ijaraga olgan va undan foydalanayotgan har qanday shaxs To'g'ri javob: B) Soliqqa tortiladigan ko'chmas mulkning mulkdori bo'lgan jismoniy shaxs✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'ini O'zbekiston hududida soliqqa tortiladigan ko'chmas mulkka egalik qiluvchi mulkdorlar to'laydi. 18. Investitsiya soliq krediti nima? A) Davlatning xalqaro moliya institutlaridan olgan qarzi B) Bankning investorlarga uzoq muddatga beradigan imtiyozli krediti C) Muayyan shartlarda soliq to'lovini keyinchalik qaytarish sharti bilan kamaytirish shakli D) Soliq organiga moddiy-texnik ta'minot uchun ajratiladigan budjet mablag'i To'g'ri javob: C) Muayyan shartlarda soliq to'lovini keyinchalik qaytarish sharti bilan kamaytirish ✔ shakli Izoh: Investitsiya soliq krediti soliq to'lash muddatini o'zgartirish shakli bo'lib, kamaytirilgan summa keyinchalik qaytariladi. 19. Foyda solig'i bo'yicha soliq davri qaysi? A) Besh yil B) Kalendar yil C) Kalendar hafta D) Bir kun To'g'ri javob: B) Kalendar yil ✔ Izoh: Foyda solig'i bo'yicha soliq davri kalendar yil hisoblanadi, yil davomida esa hisobot davrlari bo'yicha hisob-kitoblar topshiriladi. 20. Ijtimoiy sohaga budjet xarajatlariga qaysi biri kiradi? A) Tijorat banklarining foydasi B) Xususiy korxonalarning reklama xarajatlari C) Ta'lim va sog'liqni saqlashni moliyalashtirish D) Chet el kompaniyalarining dividendlari To'g'ri javob: C) Ta'lim va sog'liqni saqlashni moliyalashtirish ✔ Izoh: Ta'lim, sog'liqni saqlash, ijtimoiy himoya kabi sohalar budjetdan moliyalashtiriladigan ijtimoiy xarajatlarga kiradi. 21. Mol-mulk solig'i bo'yicha soliq davri qaysi? A) Har o'n yillik davr B) Bir kun C) Bir hafta D) Kalendar yil To'g'ri javob: D) Kalendar yil ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i bo'yicha soliq davri kalendar yil hisoblanadi; yuridik shaxslar uchun yil davomida hisobot davrlari ham bo'lishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 104 Izoh: Soliq nazorati soliq qonunchiligi bo'yicha majburiyatga ega barcha shaxslarga nisbatan amalga oshiriladi. 17. Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'ini kim to'laydi? A) Mulk joylashgan mahalla fuqarolar yig'ini o'z mablag'i hisobidan B) Soliqqa tortiladigan ko'chmas mulkning mulkdori bo'lgan jismoniy shaxs C) Mulkni qurgan va foydalanishga topshirgan qurilish tashkiloti D) Mulkni ijaraga olgan va undan foydalanayotgan har qanday shaxs To'g'ri javob: B) Soliqqa tortiladigan ko'chmas mulkning mulkdori bo'lgan jismoniy shaxs✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'ini O'zbekiston hududida soliqqa tortiladigan ko'chmas mulkka egalik qiluvchi mulkdorlar to'laydi. 18. Investitsiya soliq krediti nima? A) Davlatning xalqaro moliya institutlaridan olgan qarzi B) Bankning investorlarga uzoq muddatga beradigan imtiyozli krediti C) Muayyan shartlarda soliq to'lovini keyinchalik qaytarish sharti bilan kamaytirish shakli D) Soliq organiga moddiy-texnik ta'minot uchun ajratiladigan budjet mablag'i To'g'ri javob: C) Muayyan shartlarda soliq to'lovini keyinchalik qaytarish sharti bilan kamaytirish ✔ shakli Izoh: Investitsiya soliq krediti soliq to'lash muddatini o'zgartirish shakli bo'lib, kamaytirilgan summa keyinchalik qaytariladi. 19. Foyda solig'i bo'yicha soliq davri qaysi? A) Besh yil B) Kalendar yil C) Kalendar hafta D) Bir kun To'g'ri javob: B) Kalendar yil ✔ Izoh: Foyda solig'i bo'yicha soliq davri kalendar yil hisoblanadi, yil davomida esa hisobot davrlari bo'yicha hisob-kitoblar topshiriladi. 20. Ijtimoiy sohaga budjet xarajatlariga qaysi biri kiradi? A) Tijorat banklarining foydasi B) Xususiy korxonalarning reklama xarajatlari C) Ta'lim va sog'liqni saqlashni moliyalashtirish D) Chet el kompaniyalarining dividendlari To'g'ri javob: C) Ta'lim va sog'liqni saqlashni moliyalashtirish ✔ Izoh: Ta'lim, sog'liqni saqlash, ijtimoiy himoya kabi sohalar budjetdan moliyalashtiriladigan ijtimoiy xarajatlarga kiradi. 21. Mol-mulk solig'i bo'yicha soliq davri qaysi? A) Har o'n yillik davr B) Bir kun C) Bir hafta D) Kalendar yil To'g'ri javob: D) Kalendar yil ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i bo'yicha soliq davri kalendar yil hisoblanadi; yuridik shaxslar uchun yil davomida hisobot davrlari ham bo'lishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 104 Izoh: Soliq nazorati soliq qonunchiligi bo'yicha majburiyatga ega barcha shaxslarga nisbatan amalga oshiriladi. 17. Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'ini kim to'laydi? A) Mulk joylashgan mahalla fuqarolar yig'ini o'z mablag'i hisobidan B) Soliqqa tortiladigan ko'chmas mulkning mulkdori bo'lgan jismoniy shaxs C) Mulkni qurgan va foydalanishga topshirgan qurilish tashkiloti D) Mulkni ijaraga olgan va undan foydalanayotgan har qanday shaxs To'g'ri javob: B) Soliqqa tortiladigan ko'chmas mulkning mulkdori bo'lgan jismoniy shaxs✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'ini O'zbekiston hududida soliqqa tortiladigan ko'chmas mulkka egalik qiluvchi mulkdorlar to'laydi. 18. Investitsiya soliq krediti nima? A) Davlatning xalqaro moliya institutlaridan olgan qarzi B) Bankning investorlarga uzoq muddatga beradigan imtiyozli krediti C) Muayyan shartlarda soliq to'lovini keyinchalik qaytarish sharti bilan kamaytirish shakli D) Soliq organiga moddiy-texnik ta'minot uchun ajratiladigan budjet mablag'i To'g'ri javob: C) Muayyan shartlarda soliq to'lovini keyinchalik qaytarish sharti bilan kamaytirish ✔ shakli Izoh: Investitsiya soliq krediti soliq to'lash muddatini o'zgartirish shakli bo'lib, kamaytirilgan summa keyinchalik qaytariladi. 19. Foyda solig'i bo'yicha soliq davri qaysi? A) Besh yil B) Kalendar yil C) Kalendar hafta D) Bir kun To'g'ri javob: B) Kalendar yil ✔ Izoh: Foyda solig'i bo'yicha soliq davri kalendar yil hisoblanadi, yil davomida esa hisobot davrlari bo'yicha hisob-kitoblar topshiriladi. 20. Ijtimoiy sohaga budjet xarajatlariga qaysi biri kiradi? A) Tijorat banklarining foydasi B) Xususiy korxonalarning reklama xarajatlari C) Ta'lim va sog'liqni saqlashni moliyalashtirish D) Chet el kompaniyalarining dividendlari To'g'ri javob: C) Ta'lim va sog'liqni saqlashni moliyalashtirish ✔ Izoh: Ta'lim, sog'liqni saqlash, ijtimoiy himoya kabi sohalar budjetdan moliyalashtiriladigan ijtimoiy xarajatlarga kiradi. 21. Mol-mulk solig'i bo'yicha soliq davri qaysi? A) Har o'n yillik davr B) Bir kun C) Bir hafta D) Kalendar yil To'g'ri javob: D) Kalendar yil ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i bo'yicha soliq davri kalendar yil hisoblanadi; yuridik shaxslar uchun yil davomida hisobot davrlari ham bo'lishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 104 22. Fuqaro norasmiy ravishda uyda ish yuritib, daromadini yashirsa, bu qanday oqibatlarga olib kelishi mumkin? A) Hech qanday huquqiy oqibat yuzaga kelmasligi B) Yashirilgan daromaddan soliq undirilishi va javobgarlikka tortilishi C) Unga kichik biznes uchun soliq imtiyozi berilishi D) Unga davlat tomonidan tadbirkorlik subsidiyasi berilishi To'g'ri javob: B) Yashirilgan daromaddan soliq undirilishi va javobgarlikka tortilishi✔ Izoh: Yashirilgan daromad aniqlansa, unga soliq hisoblanadi, penya qo'llanadi va qonunda belgilangan javobgarlik choralari ko'riladi. 23. Korxona rahbarining tadbirkorlikka aloqasi bo'lmagan shaxsiy xarajatlari korxona hisobidan to'lansa, foyda solig'ida qanday baholanadi? A) To'liq chegiriladi B) Chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi C) QQS sifatida hisobga olinadi D) Daromad sifatida ikki marta qo'shiladi To'g'ri javob: B) Chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi ✔ Izoh: Daromad olishga yo'naltirilmagan, shaxsiy ehtiyojlar uchun qilingan xarajatlar iqtisodiy asoslanmagan bo'lgani sababli chegirilmaydi. 24. Elektron hisobvaraq-fakturani xaridor qabul qilmasa, odatda nima qiladi? A) Uni o'chirib tashlaydi va xabar bermaydi B) Uni sababini ko'rsatgan holda rad etadi C) Uni boshqa xaridorga yuboradi D) Uni qog'ozga chop etib yoqib yuboradi To'g'ri javob: B) Uni sababini ko'rsatgan holda rad etadi ✔ Izoh: Xaridor fakturadagi ma'lumotlarga rozi bo'lmasa, uni tizimda rad etadi; sotuvchi xatoni tuzatib qayta yuborishi mumkin. 25. Davlat budjeti va soliq tizimi o'rtasidagi bog'liqlik nimada? A) Budjet soliq stavkalarini belgilamaydi va undan foydalanmaydi B) Soliq tizimi budjet daromadlarining asosiy qismini shakllantiradi C) Ular o'zaro bog'liq emas D) Soliqlar faqat banklarga tushadi To'g'ri javob: B) Soliq tizimi budjet daromadlarining asosiy qismini shakllantiradi ✔ Izoh: Soliqlar budjetning asosiy daromad manbai bo'lgani uchun soliq siyosati budjet imkoniyatlarini bevosita belgilaydi. 26. Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'ini kim hisoblaydi? A) Mulkni sug'urta qilgan sug'urta kompaniyasi, sug'urta qiymatidan B) Mulk joylashgan mahalla fuqarolar yig'ini, yil oxirida C) Faqat soliq organi har yili xabarnoma yuborib, mulkdorning ishtirokisiz D) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi, hisob-kitob topshirgan holda To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi, hisob-kitob topshirgan holda ✔ Izoh: Yuridik shaxslar mol-mulk solig'ini mustaqil hisoblaydi va soliq organiga belgilangan tartibda hisob-kitob (hisobot) taqdim etadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 105 22. Fuqaro norasmiy ravishda uyda ish yuritib, daromadini yashirsa, bu qanday oqibatlarga olib kelishi mumkin? A) Hech qanday huquqiy oqibat yuzaga kelmasligi B) Yashirilgan daromaddan soliq undirilishi va javobgarlikka tortilishi C) Unga kichik biznes uchun soliq imtiyozi berilishi D) Unga davlat tomonidan tadbirkorlik subsidiyasi berilishi To'g'ri javob: B) Yashirilgan daromaddan soliq undirilishi va javobgarlikka tortilishi✔ Izoh: Yashirilgan daromad aniqlansa, unga soliq hisoblanadi, penya qo'llanadi va qonunda belgilangan javobgarlik choralari ko'riladi. 23. Korxona rahbarining tadbirkorlikka aloqasi bo'lmagan shaxsiy xarajatlari korxona hisobidan to'lansa, foyda solig'ida qanday baholanadi? A) To'liq chegiriladi B) Chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi C) QQS sifatida hisobga olinadi D) Daromad sifatida ikki marta qo'shiladi To'g'ri javob: B) Chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi ✔ Izoh: Daromad olishga yo'naltirilmagan, shaxsiy ehtiyojlar uchun qilingan xarajatlar iqtisodiy asoslanmagan bo'lgani sababli chegirilmaydi. 24. Elektron hisobvaraq-fakturani xaridor qabul qilmasa, odatda nima qiladi? A) Uni o'chirib tashlaydi va xabar bermaydi B) Uni sababini ko'rsatgan holda rad etadi C) Uni boshqa xaridorga yuboradi D) Uni qog'ozga chop etib yoqib yuboradi To'g'ri javob: B) Uni sababini ko'rsatgan holda rad etadi ✔ Izoh: Xaridor fakturadagi ma'lumotlarga rozi bo'lmasa, uni tizimda rad etadi; sotuvchi xatoni tuzatib qayta yuborishi mumkin. 25. Davlat budjeti va soliq tizimi o'rtasidagi bog'liqlik nimada? A) Budjet soliq stavkalarini belgilamaydi va undan foydalanmaydi B) Soliq tizimi budjet daromadlarining asosiy qismini shakllantiradi C) Ular o'zaro bog'liq emas D) Soliqlar faqat banklarga tushadi To'g'ri javob: B) Soliq tizimi budjet daromadlarining asosiy qismini shakllantiradi ✔ Izoh: Soliqlar budjetning asosiy daromad manbai bo'lgani uchun soliq siyosati budjet imkoniyatlarini bevosita belgilaydi. 26. Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'ini kim hisoblaydi? A) Mulkni sug'urta qilgan sug'urta kompaniyasi, sug'urta qiymatidan B) Mulk joylashgan mahalla fuqarolar yig'ini, yil oxirida C) Faqat soliq organi har yili xabarnoma yuborib, mulkdorning ishtirokisiz D) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi, hisob-kitob topshirgan holda To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi, hisob-kitob topshirgan holda ✔ Izoh: Yuridik shaxslar mol-mulk solig'ini mustaqil hisoblaydi va soliq organiga belgilangan tartibda hisob-kitob (hisobot) taqdim etadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 105 22. Fuqaro norasmiy ravishda uyda ish yuritib, daromadini yashirsa, bu qanday oqibatlarga olib kelishi mumkin? A) Hech qanday huquqiy oqibat yuzaga kelmasligi B) Yashirilgan daromaddan soliq undirilishi va javobgarlikka tortilishi C) Unga kichik biznes uchun soliq imtiyozi berilishi D) Unga davlat tomonidan tadbirkorlik subsidiyasi berilishi To'g'ri javob: B) Yashirilgan daromaddan soliq undirilishi va javobgarlikka tortilishi✔ Izoh: Yashirilgan daromad aniqlansa, unga soliq hisoblanadi, penya qo'llanadi va qonunda belgilangan javobgarlik choralari ko'riladi. 23. Korxona rahbarining tadbirkorlikka aloqasi bo'lmagan shaxsiy xarajatlari korxona hisobidan to'lansa, foyda solig'ida qanday baholanadi? A) To'liq chegiriladi B) Chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi C) QQS sifatida hisobga olinadi D) Daromad sifatida ikki marta qo'shiladi To'g'ri javob: B) Chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi ✔ Izoh: Daromad olishga yo'naltirilmagan, shaxsiy ehtiyojlar uchun qilingan xarajatlar iqtisodiy asoslanmagan bo'lgani sababli chegirilmaydi. 24. Elektron hisobvaraq-fakturani xaridor qabul qilmasa, odatda nima qiladi? A) Uni o'chirib tashlaydi va xabar bermaydi B) Uni sababini ko'rsatgan holda rad etadi C) Uni boshqa xaridorga yuboradi D) Uni qog'ozga chop etib yoqib yuboradi To'g'ri javob: B) Uni sababini ko'rsatgan holda rad etadi ✔ Izoh: Xaridor fakturadagi ma'lumotlarga rozi bo'lmasa, uni tizimda rad etadi; sotuvchi xatoni tuzatib qayta yuborishi mumkin. 25. Davlat budjeti va soliq tizimi o'rtasidagi bog'liqlik nimada? A) Budjet soliq stavkalarini belgilamaydi va undan foydalanmaydi B) Soliq tizimi budjet daromadlarining asosiy qismini shakllantiradi C) Ular o'zaro bog'liq emas D) Soliqlar faqat banklarga tushadi To'g'ri javob: B) Soliq tizimi budjet daromadlarining asosiy qismini shakllantiradi ✔ Izoh: Soliqlar budjetning asosiy daromad manbai bo'lgani uchun soliq siyosati budjet imkoniyatlarini bevosita belgilaydi. 26. Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'ini kim hisoblaydi? A) Mulkni sug'urta qilgan sug'urta kompaniyasi, sug'urta qiymatidan B) Mulk joylashgan mahalla fuqarolar yig'ini, yil oxirida C) Faqat soliq organi har yili xabarnoma yuborib, mulkdorning ishtirokisiz D) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi, hisob-kitob topshirgan holda To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi, hisob-kitob topshirgan holda ✔ Izoh: Yuridik shaxslar mol-mulk solig'ini mustaqil hisoblaydi va soliq organiga belgilangan tartibda hisob-kitob (hisobot) taqdim etadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 105 27. Soliq stavkasi deganda nima tushuniladi? A) Soliq organining soliq to'lovchida tekshiruv o'tkazish tartibi va muddati B) Soliqni budjetga to'lash uchun qonunda belgilangan oxirgi sana C) Soliq to'lovchining turli manbalardan olgan yillik jami daromadi D) Soliq bazasining o'lchov birligiga to'g'ri keladigan soliq hisoblash miqdori To'g'ri javob: D) Soliq bazasining o'lchov birligiga to'g'ri keladigan soliq hisoblash miqdori✔ Izoh: Soliq stavkasi soliq bazasining har bir o'lchov birligiga hisoblanadigan soliq miqdori bo'lib, foizda yoki mutlaq summada ifodalanadi. 28. Soliq huquqbuzarligi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchining soliq organi ustidan yuqori organga shikoyati B) Soliq to'lovchining qonunda nazarda tutilgan imtiyozdan foydalanishi C) Soliq hisobotini belgilangan muddatdan oldinroq topshirish D) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy aybli qilmish To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy aybli qilmish ✔ Izoh: Soliq huquqbuzarligi — soliq qonunchiligida javobgarlik belgilangan, soliq to'lovchi yoki boshqa shaxsning aybli g'ayriqonuniy harakati yoki harakatsizligi. 29. Foyda solig'i bo'yicha chegiriladigan xarajatlarga misol qaysi? A) Ta'sischilarga to'langan dividendlar summasi B) Xodimlarning mehnatiga haq to'lash xarajatlari C) Hisoblangan foyda solig'ining o'z summasi D) Budjetga to'langan jarimalar va penyalar To'g'ri javob: B) Xodimlarning mehnatiga haq to'lash xarajatlari ✔ Izoh: Mehnatga haq to'lash daromad olishga yo'naltirilgan xarajat sifatida chegiriladi; jarimalar, foyda solig'i va dividendlar esa chegirilmaydi. 30. Soliq kodeksida nazarda tutilmagan soliqni undirish mumkinmi? A) Mumkin, agar mahalliy hokimlik shu haqda alohida qaror qabul qilgan bo'lsa B) Mumkin emas, faqat Soliq kodeksida belgilangan soliqlar undiriladi C) Mumkin, agar soliq organi bu haqda tegishli buyruq chiqargan bo'lsa D) Mumkin, agar joriy yilda budjet daromadlari rejadagidan yetishmasa To'g'ri javob: B) Mumkin emas, faqat Soliq kodeksida belgilangan soliqlar undiriladi ✔ Izoh: Soliqlar va yig'imlar faqat Soliq kodeksi bilan belgilanadi; unda nazarda tutilmagan majburiy to'lovlarni soliq sifatida undirishga yo'l qo'yilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 106 27. Soliq stavkasi deganda nima tushuniladi? A) Soliq organining soliq to'lovchida tekshiruv o'tkazish tartibi va muddati B) Soliqni budjetga to'lash uchun qonunda belgilangan oxirgi sana C) Soliq to'lovchining turli manbalardan olgan yillik jami daromadi D) Soliq bazasining o'lchov birligiga to'g'ri keladigan soliq hisoblash miqdori To'g'ri javob: D) Soliq bazasining o'lchov birligiga to'g'ri keladigan soliq hisoblash miqdori✔ Izoh: Soliq stavkasi soliq bazasining har bir o'lchov birligiga hisoblanadigan soliq miqdori bo'lib, foizda yoki mutlaq summada ifodalanadi. 28. Soliq huquqbuzarligi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchining soliq organi ustidan yuqori organga shikoyati B) Soliq to'lovchining qonunda nazarda tutilgan imtiyozdan foydalanishi C) Soliq hisobotini belgilangan muddatdan oldinroq topshirish D) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy aybli qilmish To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy aybli qilmish ✔ Izoh: Soliq huquqbuzarligi — soliq qonunchiligida javobgarlik belgilangan, soliq to'lovchi yoki boshqa shaxsning aybli g'ayriqonuniy harakati yoki harakatsizligi. 29. Foyda solig'i bo'yicha chegiriladigan xarajatlarga misol qaysi? A) Ta'sischilarga to'langan dividendlar summasi B) Xodimlarning mehnatiga haq to'lash xarajatlari C) Hisoblangan foyda solig'ining o'z summasi D) Budjetga to'langan jarimalar va penyalar To'g'ri javob: B) Xodimlarning mehnatiga haq to'lash xarajatlari ✔ Izoh: Mehnatga haq to'lash daromad olishga yo'naltirilgan xarajat sifatida chegiriladi; jarimalar, foyda solig'i va dividendlar esa chegirilmaydi. 30. Soliq kodeksida nazarda tutilmagan soliqni undirish mumkinmi? A) Mumkin, agar mahalliy hokimlik shu haqda alohida qaror qabul qilgan bo'lsa B) Mumkin emas, faqat Soliq kodeksida belgilangan soliqlar undiriladi C) Mumkin, agar soliq organi bu haqda tegishli buyruq chiqargan bo'lsa D) Mumkin, agar joriy yilda budjet daromadlari rejadagidan yetishmasa To'g'ri javob: B) Mumkin emas, faqat Soliq kodeksida belgilangan soliqlar undiriladi ✔ Izoh: Soliqlar va yig'imlar faqat Soliq kodeksi bilan belgilanadi; unda nazarda tutilmagan majburiy to'lovlarni soliq sifatida undirishga yo'l qo'yilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 106 27. Soliq stavkasi deganda nima tushuniladi? A) Soliq organining soliq to'lovchida tekshiruv o'tkazish tartibi va muddati B) Soliqni budjetga to'lash uchun qonunda belgilangan oxirgi sana C) Soliq to'lovchining turli manbalardan olgan yillik jami daromadi D) Soliq bazasining o'lchov birligiga to'g'ri keladigan soliq hisoblash miqdori To'g'ri javob: D) Soliq bazasining o'lchov birligiga to'g'ri keladigan soliq hisoblash miqdori✔ Izoh: Soliq stavkasi soliq bazasining har bir o'lchov birligiga hisoblanadigan soliq miqdori bo'lib, foizda yoki mutlaq summada ifodalanadi. 28. Soliq huquqbuzarligi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchining soliq organi ustidan yuqori organga shikoyati B) Soliq to'lovchining qonunda nazarda tutilgan imtiyozdan foydalanishi C) Soliq hisobotini belgilangan muddatdan oldinroq topshirish D) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy aybli qilmish To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligini buzuvchi, javobgarlik belgilangan g'ayriqonuniy aybli qilmish ✔ Izoh: Soliq huquqbuzarligi — soliq qonunchiligida javobgarlik belgilangan, soliq to'lovchi yoki boshqa shaxsning aybli g'ayriqonuniy harakati yoki harakatsizligi. 29. Foyda solig'i bo'yicha chegiriladigan xarajatlarga misol qaysi? A) Ta'sischilarga to'langan dividendlar summasi B) Xodimlarning mehnatiga haq to'lash xarajatlari C) Hisoblangan foyda solig'ining o'z summasi D) Budjetga to'langan jarimalar va penyalar To'g'ri javob: B) Xodimlarning mehnatiga haq to'lash xarajatlari ✔ Izoh: Mehnatga haq to'lash daromad olishga yo'naltirilgan xarajat sifatida chegiriladi; jarimalar, foyda solig'i va dividendlar esa chegirilmaydi. 30. Soliq kodeksida nazarda tutilmagan soliqni undirish mumkinmi? A) Mumkin, agar mahalliy hokimlik shu haqda alohida qaror qabul qilgan bo'lsa B) Mumkin emas, faqat Soliq kodeksida belgilangan soliqlar undiriladi C) Mumkin, agar soliq organi bu haqda tegishli buyruq chiqargan bo'lsa D) Mumkin, agar joriy yilda budjet daromadlari rejadagidan yetishmasa To'g'ri javob: B) Mumkin emas, faqat Soliq kodeksida belgilangan soliqlar undiriladi ✔ Izoh: Soliqlar va yig'imlar faqat Soliq kodeksi bilan belgilanadi; unda nazarda tutilmagan majburiy to'lovlarni soliq sifatida undirishga yo'l qo'yilmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 106 18-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Fiskal chekning oddiy kvitansiyadan asosiy farqi nimada? A) Fiskal chekni faqat soliq inspektori xarid joyida rasmiylashtirib beradi B) Fiskal chek faqat chet el valyutasida to'langan xaridlar uchun beriladi C) Fiskal chek fiskal belgiga ega va ma'lumotlari soliq organi tizimida qayd etiladi D) Fiskal chek faqat qo'lda yoziladi va sotuvchi tomonidan imzolanadi To'g'ri javob: C) Fiskal chek fiskal belgiga ega va ma'lumotlari soliq organi tizimida qayd etiladi✔ Izoh: Fiskal chekdagi fiskal belgi uning NKM orqali rasmiylashtirilganini va ma'lumotlar soliq organiga uzatilganini tasdiqlaydi. 2. Soliq agentiga daromad solig'i bo'yicha qanday huquq va vazifa yuklanmaydi? A) Ushlab qolingan soliqni budjetga o'tkazish B) Soliq stavkasini o'z xohishiga ko'ra o'zgartirish C) Soliqni to'lovchi daromadidan ushlab qolish D) Daromaddan soliqni to'g'ri hisoblash To'g'ri javob: B) Soliq stavkasini o'z xohishiga ko'ra o'zgartirish ✔ Izoh: Soliq agenti soliqni qonunga muvofiq hisoblaydi, ushlab qoladi va o'tkazadi, lekin stavka yoki imtiyozlarni o'zi belgilay olmaydi. 3. Mustaqil audit nima uchun o'tkaziladi? A) Korxona mahsulotining sifatini sertifikatlash uchun B) Korxona uchun alohida soliq stavkasini belgilash uchun C) Moliyaviy hisobotning ishonchliligi haqida xolis fikr bildirish uchun D) Korxonaga tijorat banki tomonidan kredit ajratish uchun To'g'ri javob: C) Moliyaviy hisobotning ishonchliligi haqida xolis fikr bildirish uchun ✔ Izoh: Mustaqil auditor moliyaviy hisobotning barcha muhim jihatlarda ishonchliligi to'g'risida xolis fikr bildiradi. 4. Elektron hisobvaraq-faktura qaysi vosita bilan imzolanadi? A) Elektron raqamli imzo bilan B) Faqat korxona muhri bilan C) Faqat notarial tasdiq bilan D) Faqat qo'lda qo'yilgan imzo bilan To'g'ri javob: A) Elektron raqamli imzo bilan ✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-faktura sotuvchi va xaridor tomonidan elektron raqamli imzo bilan imzolanadi, bu uning yuridik kuchini ta'minlaydi. 5. QQSning nazorat mexanizmi sifatidagi o'z-o'zini nazorat xususiyati nimada? A) Soliq summasini xaridor o'zi belgilaydi, sotuvchi esa buni hisobvaraq-fakturada o'zgartira olmaydi B) QQS hisobotini har bir soliq davri yakunida sud ko'rib chiqadi, tasdiqlaydi va undagi summani belgilaydi C) Xaridor kiruvchi QQSni hisobga olish uchun sotuvchidan hujjat talab qiladi, bu operatsiyalarni oshkor qiladi D) Har bir sotuvchining savdo faoliyatini ichki ishlar organlari doimiy ravishda joyida nazorat qilib boradi To'g'ri javob: C) Xaridor kiruvchi QQSni hisobga olish uchun sotuvchidan hujjat talab qiladi, bu ✔ operatsiyalarni oshkor qiladi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 107 18-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Fiskal chekning oddiy kvitansiyadan asosiy farqi nimada? A) Fiskal chekni faqat soliq inspektori xarid joyida rasmiylashtirib beradi B) Fiskal chek faqat chet el valyutasida to'langan xaridlar uchun beriladi C) Fiskal chek fiskal belgiga ega va ma'lumotlari soliq organi tizimida qayd etiladi D) Fiskal chek faqat qo'lda yoziladi va sotuvchi tomonidan imzolanadi To'g'ri javob: C) Fiskal chek fiskal belgiga ega va ma'lumotlari soliq organi tizimida qayd etiladi✔ Izoh: Fiskal chekdagi fiskal belgi uning NKM orqali rasmiylashtirilganini va ma'lumotlar soliq organiga uzatilganini tasdiqlaydi. 2. Soliq agentiga daromad solig'i bo'yicha qanday huquq va vazifa yuklanmaydi? A) Ushlab qolingan soliqni budjetga o'tkazish B) Soliq stavkasini o'z xohishiga ko'ra o'zgartirish C) Soliqni to'lovchi daromadidan ushlab qolish D) Daromaddan soliqni to'g'ri hisoblash To'g'ri javob: B) Soliq stavkasini o'z xohishiga ko'ra o'zgartirish ✔ Izoh: Soliq agenti soliqni qonunga muvofiq hisoblaydi, ushlab qoladi va o'tkazadi, lekin stavka yoki imtiyozlarni o'zi belgilay olmaydi. 3. Mustaqil audit nima uchun o'tkaziladi? A) Korxona mahsulotining sifatini sertifikatlash uchun B) Korxona uchun alohida soliq stavkasini belgilash uchun C) Moliyaviy hisobotning ishonchliligi haqida xolis fikr bildirish uchun D) Korxonaga tijorat banki tomonidan kredit ajratish uchun To'g'ri javob: C) Moliyaviy hisobotning ishonchliligi haqida xolis fikr bildirish uchun ✔ Izoh: Mustaqil auditor moliyaviy hisobotning barcha muhim jihatlarda ishonchliligi to'g'risida xolis fikr bildiradi. 4. Elektron hisobvaraq-faktura qaysi vosita bilan imzolanadi? A) Elektron raqamli imzo bilan B) Faqat korxona muhri bilan C) Faqat notarial tasdiq bilan D) Faqat qo'lda qo'yilgan imzo bilan To'g'ri javob: A) Elektron raqamli imzo bilan ✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-faktura sotuvchi va xaridor tomonidan elektron raqamli imzo bilan imzolanadi, bu uning yuridik kuchini ta'minlaydi. 5. QQSning nazorat mexanizmi sifatidagi o'z-o'zini nazorat xususiyati nimada? A) Soliq summasini xaridor o'zi belgilaydi, sotuvchi esa buni hisobvaraq-fakturada o'zgartira olmaydi B) QQS hisobotini har bir soliq davri yakunida sud ko'rib chiqadi, tasdiqlaydi va undagi summani belgilaydi C) Xaridor kiruvchi QQSni hisobga olish uchun sotuvchidan hujjat talab qiladi, bu operatsiyalarni oshkor qiladi D) Har bir sotuvchining savdo faoliyatini ichki ishlar organlari doimiy ravishda joyida nazorat qilib boradi To'g'ri javob: C) Xaridor kiruvchi QQSni hisobga olish uchun sotuvchidan hujjat talab qiladi, bu ✔ operatsiyalarni oshkor qiladi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 107 18-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Fiskal chekning oddiy kvitansiyadan asosiy farqi nimada? A) Fiskal chekni faqat soliq inspektori xarid joyida rasmiylashtirib beradi B) Fiskal chek faqat chet el valyutasida to'langan xaridlar uchun beriladi C) Fiskal chek fiskal belgiga ega va ma'lumotlari soliq organi tizimida qayd etiladi D) Fiskal chek faqat qo'lda yoziladi va sotuvchi tomonidan imzolanadi To'g'ri javob: C) Fiskal chek fiskal belgiga ega va ma'lumotlari soliq organi tizimida qayd etiladi✔ Izoh: Fiskal chekdagi fiskal belgi uning NKM orqali rasmiylashtirilganini va ma'lumotlar soliq organiga uzatilganini tasdiqlaydi. 2. Soliq agentiga daromad solig'i bo'yicha qanday huquq va vazifa yuklanmaydi? A) Ushlab qolingan soliqni budjetga o'tkazish B) Soliq stavkasini o'z xohishiga ko'ra o'zgartirish C) Soliqni to'lovchi daromadidan ushlab qolish D) Daromaddan soliqni to'g'ri hisoblash To'g'ri javob: B) Soliq stavkasini o'z xohishiga ko'ra o'zgartirish ✔ Izoh: Soliq agenti soliqni qonunga muvofiq hisoblaydi, ushlab qoladi va o'tkazadi, lekin stavka yoki imtiyozlarni o'zi belgilay olmaydi. 3. Mustaqil audit nima uchun o'tkaziladi? A) Korxona mahsulotining sifatini sertifikatlash uchun B) Korxona uchun alohida soliq stavkasini belgilash uchun C) Moliyaviy hisobotning ishonchliligi haqida xolis fikr bildirish uchun D) Korxonaga tijorat banki tomonidan kredit ajratish uchun To'g'ri javob: C) Moliyaviy hisobotning ishonchliligi haqida xolis fikr bildirish uchun ✔ Izoh: Mustaqil auditor moliyaviy hisobotning barcha muhim jihatlarda ishonchliligi to'g'risida xolis fikr bildiradi. 4. Elektron hisobvaraq-faktura qaysi vosita bilan imzolanadi? A) Elektron raqamli imzo bilan B) Faqat korxona muhri bilan C) Faqat notarial tasdiq bilan D) Faqat qo'lda qo'yilgan imzo bilan To'g'ri javob: A) Elektron raqamli imzo bilan ✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-faktura sotuvchi va xaridor tomonidan elektron raqamli imzo bilan imzolanadi, bu uning yuridik kuchini ta'minlaydi. 5. QQSning nazorat mexanizmi sifatidagi o'z-o'zini nazorat xususiyati nimada? A) Soliq summasini xaridor o'zi belgilaydi, sotuvchi esa buni hisobvaraq-fakturada o'zgartira olmaydi B) QQS hisobotini har bir soliq davri yakunida sud ko'rib chiqadi, tasdiqlaydi va undagi summani belgilaydi C) Xaridor kiruvchi QQSni hisobga olish uchun sotuvchidan hujjat talab qiladi, bu operatsiyalarni oshkor qiladi D) Har bir sotuvchining savdo faoliyatini ichki ishlar organlari doimiy ravishda joyida nazorat qilib boradi To'g'ri javob: C) Xaridor kiruvchi QQSni hisobga olish uchun sotuvchidan hujjat talab qiladi, bu ✔ operatsiyalarni oshkor qiladi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 107 Izoh: Chegirish huquqi hisobvaraq-fakturaga bog'liq bo'lgani sababli xaridorlar sotuvchilardan rasmiy hujjat talab qiladi va bu zanjirni shaffof qiladi. 6. Soliq hisobi deganda nima tushuniladi? A) Faqat korxona kassasidagi naqd pul kirimi va chiqimining kundalik hisobi B) Soliq organi xodimlarining ish haqi, mukofotlari va ushlanmalarini hisoblash tizimi C) Tijorat bankidagi kredit hisobvaraqlari va ular bo'yicha qarz qoldiqlarining ro'yxati D) Soliq bazasini aniqlash uchun birlamchi hujjatlar asosida ma'lumotlarni umumlashtirish tizimi To'g'ri javob: D) Soliq bazasini aniqlash uchun birlamchi hujjatlar asosida ma'lumotlarni ✔ umumlashtirish tizimi Izoh: Soliq hisobi soliq bazasi va soliq summalarini aniqlash maqsadida birlamchi hujjatlar asosida axborotni yig'ish, guruhlash va umumlashtirish tizimidir. 7. Tekshiruvga tayyorgarlik bosqichida tekshiruvchi nima qiladi? A) Hech qanday tayyorgarlik ko'rmaydi, chunki bu shart emas B) Tekshiruv xulosasini korxonaga bormasdan oldindan yozib qo'yadi C) Korxonaga oldindan tanishuv maqsadida sovg'a yuborib qo'yadi D) Soliq to'lovchi haqidagi mavjud hisobot va ma'lumotlarni oldindan tahlil qiladi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi haqidagi mavjud hisobot va ma'lumotlarni oldindan tahlil qiladi ✔ Izoh: Tayyorgarlik bosqichida soliq to'lovchining hisobotlari, risk ko'rsatkichlari va boshqa ma'lumotlar tahlil qilinib, tekshiruv yo'nalishlari belgilanadi. 8. Soxta (fiktiv) bitimlarni aniqlashda qaysi belgi muhim ahamiyatga ega? A) Shartnoma matnining chiroyli va puxta rasmiylashtirilgani B) Bitimning ish kuni va ish vaqtida tuzilgani C) To'lovning bank o'tkazmasi orqali amalga oshirilgani D) Tovar yoki xizmat haqiqatda yetkazilmay, faqat hujjatda aks etishi To'g'ri javob: D) Tovar yoki xizmat haqiqatda yetkazilmay, faqat hujjatda aks etishi ✔ Izoh: Fiktiv bitimda tovar yoki xizmat haqiqatda bo'lmaydi, faqat soliqni kamaytirish uchun hujjatlar rasmiylashtiriladi. 9. Xizmat safari xarajatlari uchun xodimga to'lanadigan kompensatsiya qanday soliqqa tortiladi? A) Belgilangan me'yorlar doirasida daromad solig'idan ozod B) Har qanday summada va me'yordan qat'i nazar to'liq soliqqa tortiladi C) Dividend sifatida to'lov manbaida soliqqa tortiladi D) Mulkiy daromad sifatida umumiy tartibda soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Belgilangan me'yorlar doirasida daromad solig'idan ozod ✔ Izoh: Xizmat safari bilan bog'liq kompensatsiya to'lovlari qonunchilikda belgilangan me'yorlar doirasida xodimning soliqqa tortiladigan daromadiga kiritilmaydi. 10. Soliq tekshiruvida kontragentlardan ma'lumot so'rash nimaga xizmat qiladi? A) Kontragent saytiga reklama joylashtirishga B) Kontragent bilan yangi narxlarni kelishishga C) Bitimlarning haqiqiyligini tasdiqlashga D) Kontragentni ham jazolash uchun asos topishga To'g'ri javob: C) Bitimlarning haqiqiyligini tasdiqlashga ✔ Izoh: Kontragentlardan olingan ma'lumot bitimlarning real amalga oshirilganligini va hujjatlar ishonchliligini tekshirishga yordam beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 108 Izoh: Chegirish huquqi hisobvaraq-fakturaga bog'liq bo'lgani sababli xaridorlar sotuvchilardan rasmiy hujjat talab qiladi va bu zanjirni shaffof qiladi. 6. Soliq hisobi deganda nima tushuniladi? A) Faqat korxona kassasidagi naqd pul kirimi va chiqimining kundalik hisobi B) Soliq organi xodimlarining ish haqi, mukofotlari va ushlanmalarini hisoblash tizimi C) Tijorat bankidagi kredit hisobvaraqlari va ular bo'yicha qarz qoldiqlarining ro'yxati D) Soliq bazasini aniqlash uchun birlamchi hujjatlar asosida ma'lumotlarni umumlashtirish tizimi To'g'ri javob: D) Soliq bazasini aniqlash uchun birlamchi hujjatlar asosida ma'lumotlarni ✔ umumlashtirish tizimi Izoh: Soliq hisobi soliq bazasi va soliq summalarini aniqlash maqsadida birlamchi hujjatlar asosida axborotni yig'ish, guruhlash va umumlashtirish tizimidir. 7. Tekshiruvga tayyorgarlik bosqichida tekshiruvchi nima qiladi? A) Hech qanday tayyorgarlik ko'rmaydi, chunki bu shart emas B) Tekshiruv xulosasini korxonaga bormasdan oldindan yozib qo'yadi C) Korxonaga oldindan tanishuv maqsadida sovg'a yuborib qo'yadi D) Soliq to'lovchi haqidagi mavjud hisobot va ma'lumotlarni oldindan tahlil qiladi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi haqidagi mavjud hisobot va ma'lumotlarni oldindan tahlil qiladi ✔ Izoh: Tayyorgarlik bosqichida soliq to'lovchining hisobotlari, risk ko'rsatkichlari va boshqa ma'lumotlar tahlil qilinib, tekshiruv yo'nalishlari belgilanadi. 8. Soxta (fiktiv) bitimlarni aniqlashda qaysi belgi muhim ahamiyatga ega? A) Shartnoma matnining chiroyli va puxta rasmiylashtirilgani B) Bitimning ish kuni va ish vaqtida tuzilgani C) To'lovning bank o'tkazmasi orqali amalga oshirilgani D) Tovar yoki xizmat haqiqatda yetkazilmay, faqat hujjatda aks etishi To'g'ri javob: D) Tovar yoki xizmat haqiqatda yetkazilmay, faqat hujjatda aks etishi ✔ Izoh: Fiktiv bitimda tovar yoki xizmat haqiqatda bo'lmaydi, faqat soliqni kamaytirish uchun hujjatlar rasmiylashtiriladi. 9. Xizmat safari xarajatlari uchun xodimga to'lanadigan kompensatsiya qanday soliqqa tortiladi? A) Belgilangan me'yorlar doirasida daromad solig'idan ozod B) Har qanday summada va me'yordan qat'i nazar to'liq soliqqa tortiladi C) Dividend sifatida to'lov manbaida soliqqa tortiladi D) Mulkiy daromad sifatida umumiy tartibda soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Belgilangan me'yorlar doirasida daromad solig'idan ozod ✔ Izoh: Xizmat safari bilan bog'liq kompensatsiya to'lovlari qonunchilikda belgilangan me'yorlar doirasida xodimning soliqqa tortiladigan daromadiga kiritilmaydi. 10. Soliq tekshiruvida kontragentlardan ma'lumot so'rash nimaga xizmat qiladi? A) Kontragent saytiga reklama joylashtirishga B) Kontragent bilan yangi narxlarni kelishishga C) Bitimlarning haqiqiyligini tasdiqlashga D) Kontragentni ham jazolash uchun asos topishga To'g'ri javob: C) Bitimlarning haqiqiyligini tasdiqlashga ✔ Izoh: Kontragentlardan olingan ma'lumot bitimlarning real amalga oshirilganligini va hujjatlar ishonchliligini tekshirishga yordam beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 108 Izoh: Chegirish huquqi hisobvaraq-fakturaga bog'liq bo'lgani sababli xaridorlar sotuvchilardan rasmiy hujjat talab qiladi va bu zanjirni shaffof qiladi. 6. Soliq hisobi deganda nima tushuniladi? A) Faqat korxona kassasidagi naqd pul kirimi va chiqimining kundalik hisobi B) Soliq organi xodimlarining ish haqi, mukofotlari va ushlanmalarini hisoblash tizimi C) Tijorat bankidagi kredit hisobvaraqlari va ular bo'yicha qarz qoldiqlarining ro'yxati D) Soliq bazasini aniqlash uchun birlamchi hujjatlar asosida ma'lumotlarni umumlashtirish tizimi To'g'ri javob: D) Soliq bazasini aniqlash uchun birlamchi hujjatlar asosida ma'lumotlarni ✔ umumlashtirish tizimi Izoh: Soliq hisobi soliq bazasi va soliq summalarini aniqlash maqsadida birlamchi hujjatlar asosida axborotni yig'ish, guruhlash va umumlashtirish tizimidir. 7. Tekshiruvga tayyorgarlik bosqichida tekshiruvchi nima qiladi? A) Hech qanday tayyorgarlik ko'rmaydi, chunki bu shart emas B) Tekshiruv xulosasini korxonaga bormasdan oldindan yozib qo'yadi C) Korxonaga oldindan tanishuv maqsadida sovg'a yuborib qo'yadi D) Soliq to'lovchi haqidagi mavjud hisobot va ma'lumotlarni oldindan tahlil qiladi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi haqidagi mavjud hisobot va ma'lumotlarni oldindan tahlil qiladi ✔ Izoh: Tayyorgarlik bosqichida soliq to'lovchining hisobotlari, risk ko'rsatkichlari va boshqa ma'lumotlar tahlil qilinib, tekshiruv yo'nalishlari belgilanadi. 8. Soxta (fiktiv) bitimlarni aniqlashda qaysi belgi muhim ahamiyatga ega? A) Shartnoma matnining chiroyli va puxta rasmiylashtirilgani B) Bitimning ish kuni va ish vaqtida tuzilgani C) To'lovning bank o'tkazmasi orqali amalga oshirilgani D) Tovar yoki xizmat haqiqatda yetkazilmay, faqat hujjatda aks etishi To'g'ri javob: D) Tovar yoki xizmat haqiqatda yetkazilmay, faqat hujjatda aks etishi ✔ Izoh: Fiktiv bitimda tovar yoki xizmat haqiqatda bo'lmaydi, faqat soliqni kamaytirish uchun hujjatlar rasmiylashtiriladi. 9. Xizmat safari xarajatlari uchun xodimga to'lanadigan kompensatsiya qanday soliqqa tortiladi? A) Belgilangan me'yorlar doirasida daromad solig'idan ozod B) Har qanday summada va me'yordan qat'i nazar to'liq soliqqa tortiladi C) Dividend sifatida to'lov manbaida soliqqa tortiladi D) Mulkiy daromad sifatida umumiy tartibda soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Belgilangan me'yorlar doirasida daromad solig'idan ozod ✔ Izoh: Xizmat safari bilan bog'liq kompensatsiya to'lovlari qonunchilikda belgilangan me'yorlar doirasida xodimning soliqqa tortiladigan daromadiga kiritilmaydi. 10. Soliq tekshiruvida kontragentlardan ma'lumot so'rash nimaga xizmat qiladi? A) Kontragent saytiga reklama joylashtirishga B) Kontragent bilan yangi narxlarni kelishishga C) Bitimlarning haqiqiyligini tasdiqlashga D) Kontragentni ham jazolash uchun asos topishga To'g'ri javob: C) Bitimlarning haqiqiyligini tasdiqlashga ✔ Izoh: Kontragentlardan olingan ma'lumot bitimlarning real amalga oshirilganligini va hujjatlar ishonchliligini tekshirishga yordam beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 108 11. Davlat xizmatchisiga pora taklif qilinsa, u qanday harakat qilishi kerak? A) Taklifni e'tiborsiz qoldirib, bu haqda hech kimga aytmasligi B) Rad etib, bu haqda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi C) Taklif qilgan shaxs bilan miqdor bo'yicha kelishib olishi D) Taklifni qabul qilib, keyinroq egasiga qaytarib berishi To'g'ri javob: B) Rad etib, bu haqda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi✔ Izoh: Pora taklifini qat'iy rad etish va bu haqda belgilangan tartibda xabar berish davlat xizmatchisining burchidir. 12. Elektron shaklda yuborilgan soliq hisobotini topshirish sanasi deb qaysi sana hisoblanadi? A) Hisobot telekommunikatsiya tarmoqlari orqali belgilangan tartibda yuborilgan sana B) Soliq to'lovchida keyingi rejali soliq tekshiruvi o'tkaziladigan sana C) Soliq to'lovchi hisobotni tayyorlab, qog'ozga chop etgan sana D) Soliq inspektori hisobotni ochib o'qigan va ko'rib chiqqan sana To'g'ri javob: A) Hisobot telekommunikatsiya tarmoqlari orqali belgilangan tartibda yuborilgan ✔ sana Izoh: Elektron hisobot uchun topshirilgan sana sifatida u belgilangan tartibda soliq organiga yuborilgan sana hisoblanadi. 13. Qaysi tovarlarga talab odatda noelastik bo'ladi? A) Xorijga turistik sayohatlar va dam olish xizmatlariga B) O'rnini bosuvchilari juda ko'p bo'lgan tovarlarga C) Qimmatbaho zargarlik buyumlari va hashamatli tovarlarga D) O'rnini bosuvchisi kam zaruriy tovarlarga (non, dori) To'g'ri javob: D) O'rnini bosuvchisi kam zaruriy tovarlarga (non, dori) ✔ Izoh: Zaruriy va o'rnini bosuvchisi kam tovarlarga talab narx o'zgarishiga kam sezgir, ya'ni noelastik bo'ladi. 14. Davlat xizmatchisining fuqaro bilan muloqotda shaxsiy kamsituvchi munosabati qanday baholanadi? A) Xizmat madaniyatining yuqori darajasi sifatida B) Odob-axloq va teng munosabat tamoyilining buzilishi sifatida C) Qat'iylik va talabchanlikning ijobiy namunasi sifatida D) Qonun bilan rag'batlantiriladigan harakat sifatida To'g'ri javob: B) Odob-axloq va teng munosabat tamoyilining buzilishi sifatida ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi barcha fuqarolarga teng va hurmat bilan munosabatda bo'lishi shart; kamsitish odob- axloq qoidalarini buzadi. 15. Budjetga to'lanadigan QQS summasi qanday aniqlanadi? A) Hisoblangan (chiquvchi) QQSdan hisobga olinadigan (kiruvchi) QQSni ayirish orqali B) Korxonaning sof foydasini QQSning umumiy belgilangan stavkasiga ko'paytirish orqali C) Hisoblangan chiquvchi QQS va hisobga olinadigan kiruvchi QQS summalarini qo'shish orqali D) Faqat xarid qilingan tovarlar bo'yicha kiruvchi QQS summasini budjetga to'lash orqali To'g'ri javob: A) Hisoblangan (chiquvchi) QQSdan hisobga olinadigan (kiruvchi) QQSni ayirish orqali ✔ Izoh: Budjetga to'lanadigan QQS chiquvchi soliq summasi bilan hisobga olinadigan kiruvchi soliq summasi o'rtasidagi farq sifatida hisoblanadi. 16. Soliq rezidentligi qaysi mezon bilan bevosita bog'liq emas? A) Mamlakatda bo'lish muddati B) Hayotiy manfaatlar markazi C) Doimiy yashash joyi D) Fuqarolik To'g'ri javob: D) Fuqarolik ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 109 11. Davlat xizmatchisiga pora taklif qilinsa, u qanday harakat qilishi kerak? A) Taklifni e'tiborsiz qoldirib, bu haqda hech kimga aytmasligi B) Rad etib, bu haqda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi C) Taklif qilgan shaxs bilan miqdor bo'yicha kelishib olishi D) Taklifni qabul qilib, keyinroq egasiga qaytarib berishi To'g'ri javob: B) Rad etib, bu haqda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi✔ Izoh: Pora taklifini qat'iy rad etish va bu haqda belgilangan tartibda xabar berish davlat xizmatchisining burchidir. 12. Elektron shaklda yuborilgan soliq hisobotini topshirish sanasi deb qaysi sana hisoblanadi? A) Hisobot telekommunikatsiya tarmoqlari orqali belgilangan tartibda yuborilgan sana B) Soliq to'lovchida keyingi rejali soliq tekshiruvi o'tkaziladigan sana C) Soliq to'lovchi hisobotni tayyorlab, qog'ozga chop etgan sana D) Soliq inspektori hisobotni ochib o'qigan va ko'rib chiqqan sana To'g'ri javob: A) Hisobot telekommunikatsiya tarmoqlari orqali belgilangan tartibda yuborilgan ✔ sana Izoh: Elektron hisobot uchun topshirilgan sana sifatida u belgilangan tartibda soliq organiga yuborilgan sana hisoblanadi. 13. Qaysi tovarlarga talab odatda noelastik bo'ladi? A) Xorijga turistik sayohatlar va dam olish xizmatlariga B) O'rnini bosuvchilari juda ko'p bo'lgan tovarlarga C) Qimmatbaho zargarlik buyumlari va hashamatli tovarlarga D) O'rnini bosuvchisi kam zaruriy tovarlarga (non, dori) To'g'ri javob: D) O'rnini bosuvchisi kam zaruriy tovarlarga (non, dori) ✔ Izoh: Zaruriy va o'rnini bosuvchisi kam tovarlarga talab narx o'zgarishiga kam sezgir, ya'ni noelastik bo'ladi. 14. Davlat xizmatchisining fuqaro bilan muloqotda shaxsiy kamsituvchi munosabati qanday baholanadi? A) Xizmat madaniyatining yuqori darajasi sifatida B) Odob-axloq va teng munosabat tamoyilining buzilishi sifatida C) Qat'iylik va talabchanlikning ijobiy namunasi sifatida D) Qonun bilan rag'batlantiriladigan harakat sifatida To'g'ri javob: B) Odob-axloq va teng munosabat tamoyilining buzilishi sifatida ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi barcha fuqarolarga teng va hurmat bilan munosabatda bo'lishi shart; kamsitish odob- axloq qoidalarini buzadi. 15. Budjetga to'lanadigan QQS summasi qanday aniqlanadi? A) Hisoblangan (chiquvchi) QQSdan hisobga olinadigan (kiruvchi) QQSni ayirish orqali B) Korxonaning sof foydasini QQSning umumiy belgilangan stavkasiga ko'paytirish orqali C) Hisoblangan chiquvchi QQS va hisobga olinadigan kiruvchi QQS summalarini qo'shish orqali D) Faqat xarid qilingan tovarlar bo'yicha kiruvchi QQS summasini budjetga to'lash orqali To'g'ri javob: A) Hisoblangan (chiquvchi) QQSdan hisobga olinadigan (kiruvchi) QQSni ayirish orqali ✔ Izoh: Budjetga to'lanadigan QQS chiquvchi soliq summasi bilan hisobga olinadigan kiruvchi soliq summasi o'rtasidagi farq sifatida hisoblanadi. 16. Soliq rezidentligi qaysi mezon bilan bevosita bog'liq emas? A) Mamlakatda bo'lish muddati B) Hayotiy manfaatlar markazi C) Doimiy yashash joyi D) Fuqarolik To'g'ri javob: D) Fuqarolik ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 109 11. Davlat xizmatchisiga pora taklif qilinsa, u qanday harakat qilishi kerak? A) Taklifni e'tiborsiz qoldirib, bu haqda hech kimga aytmasligi B) Rad etib, bu haqda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi C) Taklif qilgan shaxs bilan miqdor bo'yicha kelishib olishi D) Taklifni qabul qilib, keyinroq egasiga qaytarib berishi To'g'ri javob: B) Rad etib, bu haqda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi✔ Izoh: Pora taklifini qat'iy rad etish va bu haqda belgilangan tartibda xabar berish davlat xizmatchisining burchidir. 12. Elektron shaklda yuborilgan soliq hisobotini topshirish sanasi deb qaysi sana hisoblanadi? A) Hisobot telekommunikatsiya tarmoqlari orqali belgilangan tartibda yuborilgan sana B) Soliq to'lovchida keyingi rejali soliq tekshiruvi o'tkaziladigan sana C) Soliq to'lovchi hisobotni tayyorlab, qog'ozga chop etgan sana D) Soliq inspektori hisobotni ochib o'qigan va ko'rib chiqqan sana To'g'ri javob: A) Hisobot telekommunikatsiya tarmoqlari orqali belgilangan tartibda yuborilgan ✔ sana Izoh: Elektron hisobot uchun topshirilgan sana sifatida u belgilangan tartibda soliq organiga yuborilgan sana hisoblanadi. 13. Qaysi tovarlarga talab odatda noelastik bo'ladi? A) Xorijga turistik sayohatlar va dam olish xizmatlariga B) O'rnini bosuvchilari juda ko'p bo'lgan tovarlarga C) Qimmatbaho zargarlik buyumlari va hashamatli tovarlarga D) O'rnini bosuvchisi kam zaruriy tovarlarga (non, dori) To'g'ri javob: D) O'rnini bosuvchisi kam zaruriy tovarlarga (non, dori) ✔ Izoh: Zaruriy va o'rnini bosuvchisi kam tovarlarga talab narx o'zgarishiga kam sezgir, ya'ni noelastik bo'ladi. 14. Davlat xizmatchisining fuqaro bilan muloqotda shaxsiy kamsituvchi munosabati qanday baholanadi? A) Xizmat madaniyatining yuqori darajasi sifatida B) Odob-axloq va teng munosabat tamoyilining buzilishi sifatida C) Qat'iylik va talabchanlikning ijobiy namunasi sifatida D) Qonun bilan rag'batlantiriladigan harakat sifatida To'g'ri javob: B) Odob-axloq va teng munosabat tamoyilining buzilishi sifatida ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi barcha fuqarolarga teng va hurmat bilan munosabatda bo'lishi shart; kamsitish odob- axloq qoidalarini buzadi. 15. Budjetga to'lanadigan QQS summasi qanday aniqlanadi? A) Hisoblangan (chiquvchi) QQSdan hisobga olinadigan (kiruvchi) QQSni ayirish orqali B) Korxonaning sof foydasini QQSning umumiy belgilangan stavkasiga ko'paytirish orqali C) Hisoblangan chiquvchi QQS va hisobga olinadigan kiruvchi QQS summalarini qo'shish orqali D) Faqat xarid qilingan tovarlar bo'yicha kiruvchi QQS summasini budjetga to'lash orqali To'g'ri javob: A) Hisoblangan (chiquvchi) QQSdan hisobga olinadigan (kiruvchi) QQSni ayirish orqali ✔ Izoh: Budjetga to'lanadigan QQS chiquvchi soliq summasi bilan hisobga olinadigan kiruvchi soliq summasi o'rtasidagi farq sifatida hisoblanadi. 16. Soliq rezidentligi qaysi mezon bilan bevosita bog'liq emas? A) Mamlakatda bo'lish muddati B) Hayotiy manfaatlar markazi C) Doimiy yashash joyi D) Fuqarolik To'g'ri javob: D) Fuqarolik ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 109 Izoh: Soliq rezidentligi fuqarolikka emas, balki mamlakatda haqiqatan bo'lish muddati va boshqa faktik mezonlarga bog'liq. 17. Iqtisodiyotning asosiy muammosi nima? A) Jamiyatda ehtiyojlarning to'liq qondirilgani B) Muomaladagi pul miqdorining haddan tashqari ko'pligi C) Cheklangan resurslar bilan cheksiz ehtiyojlarni qondirish D) Tabiiy resurslarning cheksiz va bepul ekanligi To'g'ri javob: C) Cheklangan resurslar bilan cheksiz ehtiyojlarni qondirish✔ Izoh: Iqtisodiyot cheklangan resurslardan cheksiz ehtiyojlarni imkon qadar to'liq qondirish uchun samarali foydalanishni o'rganadi. 18. Soliq to'lovchi bank hisobvarag'ini ochganligi haqidagi ma'lumot soliq organiga qanday yetkaziladi? A) Hech qanday tarzda xabar qilinmaydi, chunki bu ma'lumot bank siri hisoblanadi B) Faqat sud qarori bilan va faqat jinoyat ishi bo'yicha oshkor etiladi C) Qonunda belgilangan tartibda bank tomonidan soliq organiga xabar beriladi D) Faqat yil oxirida soliq to'lovchining o'zi soliq inspektoriga og'zaki aytadi To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan tartibda bank tomonidan soliq organiga xabar beriladi ✔ Izoh: Banklar mijozlarning hisobvaraqlarini ochish va yopish haqida soliq organlariga qonunda belgilangan tartibda axborot berish majburiyatiga ega. 19. Soliq tekshiruvi tugagandan keyin aniqlangan qarz to'lanmasa, soliq organi qanday harakat qiladi? A) Qarzni tekshiruvni o'tkazgan xodim hisobidan qoplaydi B) Qarzni ma'lum muddatdan so'ng avtomatik ravishda kechiradi C) Tekshiruvni boshqa inspektor bilan qaytadan boshlaydi D) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirishga kirishadi To'g'ri javob: D) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirishga kirishadi ✔ Izoh: Tekshiruv natijasida aniqlangan va ixtiyoriy to'lanmagan qarz qonunda belgilangan tartibda majburiy undiriladi. 20. Soliq organlari soliq hisobotlarini qanday ma'lumotlar bilan solishtirib tahlil qiladi? A) Hech qanday ma'lumot bilan solishtirmaydi, hisobotni topshirilgan holicha qabul qiladi B) Faqat soliq to'lovchining rahbari va xodimlari og'zaki aytgan ma'lumotlar bilan solishtiradi C) Faqat gazeta maqolalari va ijtimoiy tarmoqlardagi e'lonlar bilan solishtirib tahlil qiladi D) Elektron hisobvaraq-fakturalar, onlayn kassalar va boshqa organlardan olingan ma'lumotlar bilan To'g'ri javob: D) Elektron hisobvaraq-fakturalar, onlayn kassalar va boshqa organlardan olingan ✔ ma'lumotlar bilan Izoh: Soliq organlari hisobotlarni elektron hisobvaraq-fakturalar, NKM ma'lumotlari, bank va bojxona axborotlari bilan avtomatlashtirilgan tarzda solishtiradi. 21. Budjetlararo transfertlar nima? A) Xorijiy kompaniyalarning to'g'ridan-to'g'ri investitsiyalari B) Bir darajadagi budjetdan boshqasiga beriladigan mablag'lar C) Fuqarolarning o'zaro amalga oshiradigan pul o'tkazmalari D) Tijorat banklari o'rtasidagi qisqa muddatli kreditlar To'g'ri javob: B) Bir darajadagi budjetdan boshqasiga beriladigan mablag'lar ✔ Izoh: Budjetlararo transfertlar yuqori budjetdan quyi budjetlarga mablag' berish orqali hududlar daromadlarini muvozanatlashtiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 110 Izoh: Soliq rezidentligi fuqarolikka emas, balki mamlakatda haqiqatan bo'lish muddati va boshqa faktik mezonlarga bog'liq. 17. Iqtisodiyotning asosiy muammosi nima? A) Jamiyatda ehtiyojlarning to'liq qondirilgani B) Muomaladagi pul miqdorining haddan tashqari ko'pligi C) Cheklangan resurslar bilan cheksiz ehtiyojlarni qondirish D) Tabiiy resurslarning cheksiz va bepul ekanligi To'g'ri javob: C) Cheklangan resurslar bilan cheksiz ehtiyojlarni qondirish✔ Izoh: Iqtisodiyot cheklangan resurslardan cheksiz ehtiyojlarni imkon qadar to'liq qondirish uchun samarali foydalanishni o'rganadi. 18. Soliq to'lovchi bank hisobvarag'ini ochganligi haqidagi ma'lumot soliq organiga qanday yetkaziladi? A) Hech qanday tarzda xabar qilinmaydi, chunki bu ma'lumot bank siri hisoblanadi B) Faqat sud qarori bilan va faqat jinoyat ishi bo'yicha oshkor etiladi C) Qonunda belgilangan tartibda bank tomonidan soliq organiga xabar beriladi D) Faqat yil oxirida soliq to'lovchining o'zi soliq inspektoriga og'zaki aytadi To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan tartibda bank tomonidan soliq organiga xabar beriladi ✔ Izoh: Banklar mijozlarning hisobvaraqlarini ochish va yopish haqida soliq organlariga qonunda belgilangan tartibda axborot berish majburiyatiga ega. 19. Soliq tekshiruvi tugagandan keyin aniqlangan qarz to'lanmasa, soliq organi qanday harakat qiladi? A) Qarzni tekshiruvni o'tkazgan xodim hisobidan qoplaydi B) Qarzni ma'lum muddatdan so'ng avtomatik ravishda kechiradi C) Tekshiruvni boshqa inspektor bilan qaytadan boshlaydi D) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirishga kirishadi To'g'ri javob: D) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirishga kirishadi ✔ Izoh: Tekshiruv natijasida aniqlangan va ixtiyoriy to'lanmagan qarz qonunda belgilangan tartibda majburiy undiriladi. 20. Soliq organlari soliq hisobotlarini qanday ma'lumotlar bilan solishtirib tahlil qiladi? A) Hech qanday ma'lumot bilan solishtirmaydi, hisobotni topshirilgan holicha qabul qiladi B) Faqat soliq to'lovchining rahbari va xodimlari og'zaki aytgan ma'lumotlar bilan solishtiradi C) Faqat gazeta maqolalari va ijtimoiy tarmoqlardagi e'lonlar bilan solishtirib tahlil qiladi D) Elektron hisobvaraq-fakturalar, onlayn kassalar va boshqa organlardan olingan ma'lumotlar bilan To'g'ri javob: D) Elektron hisobvaraq-fakturalar, onlayn kassalar va boshqa organlardan olingan ✔ ma'lumotlar bilan Izoh: Soliq organlari hisobotlarni elektron hisobvaraq-fakturalar, NKM ma'lumotlari, bank va bojxona axborotlari bilan avtomatlashtirilgan tarzda solishtiradi. 21. Budjetlararo transfertlar nima? A) Xorijiy kompaniyalarning to'g'ridan-to'g'ri investitsiyalari B) Bir darajadagi budjetdan boshqasiga beriladigan mablag'lar C) Fuqarolarning o'zaro amalga oshiradigan pul o'tkazmalari D) Tijorat banklari o'rtasidagi qisqa muddatli kreditlar To'g'ri javob: B) Bir darajadagi budjetdan boshqasiga beriladigan mablag'lar ✔ Izoh: Budjetlararo transfertlar yuqori budjetdan quyi budjetlarga mablag' berish orqali hududlar daromadlarini muvozanatlashtiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 110 Izoh: Soliq rezidentligi fuqarolikka emas, balki mamlakatda haqiqatan bo'lish muddati va boshqa faktik mezonlarga bog'liq. 17. Iqtisodiyotning asosiy muammosi nima? A) Jamiyatda ehtiyojlarning to'liq qondirilgani B) Muomaladagi pul miqdorining haddan tashqari ko'pligi C) Cheklangan resurslar bilan cheksiz ehtiyojlarni qondirish D) Tabiiy resurslarning cheksiz va bepul ekanligi To'g'ri javob: C) Cheklangan resurslar bilan cheksiz ehtiyojlarni qondirish✔ Izoh: Iqtisodiyot cheklangan resurslardan cheksiz ehtiyojlarni imkon qadar to'liq qondirish uchun samarali foydalanishni o'rganadi. 18. Soliq to'lovchi bank hisobvarag'ini ochganligi haqidagi ma'lumot soliq organiga qanday yetkaziladi? A) Hech qanday tarzda xabar qilinmaydi, chunki bu ma'lumot bank siri hisoblanadi B) Faqat sud qarori bilan va faqat jinoyat ishi bo'yicha oshkor etiladi C) Qonunda belgilangan tartibda bank tomonidan soliq organiga xabar beriladi D) Faqat yil oxirida soliq to'lovchining o'zi soliq inspektoriga og'zaki aytadi To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan tartibda bank tomonidan soliq organiga xabar beriladi ✔ Izoh: Banklar mijozlarning hisobvaraqlarini ochish va yopish haqida soliq organlariga qonunda belgilangan tartibda axborot berish majburiyatiga ega. 19. Soliq tekshiruvi tugagandan keyin aniqlangan qarz to'lanmasa, soliq organi qanday harakat qiladi? A) Qarzni tekshiruvni o'tkazgan xodim hisobidan qoplaydi B) Qarzni ma'lum muddatdan so'ng avtomatik ravishda kechiradi C) Tekshiruvni boshqa inspektor bilan qaytadan boshlaydi D) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirishga kirishadi To'g'ri javob: D) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirishga kirishadi ✔ Izoh: Tekshiruv natijasida aniqlangan va ixtiyoriy to'lanmagan qarz qonunda belgilangan tartibda majburiy undiriladi. 20. Soliq organlari soliq hisobotlarini qanday ma'lumotlar bilan solishtirib tahlil qiladi? A) Hech qanday ma'lumot bilan solishtirmaydi, hisobotni topshirilgan holicha qabul qiladi B) Faqat soliq to'lovchining rahbari va xodimlari og'zaki aytgan ma'lumotlar bilan solishtiradi C) Faqat gazeta maqolalari va ijtimoiy tarmoqlardagi e'lonlar bilan solishtirib tahlil qiladi D) Elektron hisobvaraq-fakturalar, onlayn kassalar va boshqa organlardan olingan ma'lumotlar bilan To'g'ri javob: D) Elektron hisobvaraq-fakturalar, onlayn kassalar va boshqa organlardan olingan ✔ ma'lumotlar bilan Izoh: Soliq organlari hisobotlarni elektron hisobvaraq-fakturalar, NKM ma'lumotlari, bank va bojxona axborotlari bilan avtomatlashtirilgan tarzda solishtiradi. 21. Budjetlararo transfertlar nima? A) Xorijiy kompaniyalarning to'g'ridan-to'g'ri investitsiyalari B) Bir darajadagi budjetdan boshqasiga beriladigan mablag'lar C) Fuqarolarning o'zaro amalga oshiradigan pul o'tkazmalari D) Tijorat banklari o'rtasidagi qisqa muddatli kreditlar To'g'ri javob: B) Bir darajadagi budjetdan boshqasiga beriladigan mablag'lar ✔ Izoh: Budjetlararo transfertlar yuqori budjetdan quyi budjetlarga mablag' berish orqali hududlar daromadlarini muvozanatlashtiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 110 22. QQS tarixda birinchi bo'lib qaysi mamlakatda keng joriy etilgan? A) Yaponiyada B) Avstraliyada C) AQShda D) Fransiyada To'g'ri javob: D) Fransiyada✔ Izoh: QQS g'oyasini amalda keng tatbiq etish XX asr o'rtalarida Fransiyada boshlangan, keyin u boshqa ko'plab davlatlarga tarqalgan. 23. Soliq qarzini to'lash to'g'risidagi talabnoma nima? A) Tijorat bankining qarzdorga kreditni muddatidan oldin qaytarish haqidagi yozma talabi B) Sudning soliq to'lovchida navbatdan tashqari tekshiruv o'tkazish haqidagi qarori C) Soliq to'lovchining soliq imtiyozi yoki to'lov muddatini kechiktirishni olish uchun yozma arizasi D) Soliq to'lovchiga to'lanmagan soliq summasini to'lash haqida yuboriladigan yozma xabarnoma To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchiga to'lanmagan soliq summasini to'lash haqida yuboriladigan yozma ✔ xabarnoma Izoh: Talabnoma soliq organi tomonidan soliq to'lovchiga soliq qarzi miqdori va uni to'lash zarurligi haqida yuboriladigan rasmiy hujjatdir. 24. Zararsizlik nuqtasi nimani bildiradi? A) Korxona faoliyati tugatiladigan sana B) Korxona soliq to'lamaydigan hisobot davri C) Tushum jami xarajatlarni qoplab, foyda nolga teng bo'lgan hajm D) Korxona eng ko'p foyda olgan ishlab chiqarish hajmi To'g'ri javob: C) Tushum jami xarajatlarni qoplab, foyda nolga teng bo'lgan hajm ✔ Izoh: Zararsizlik nuqtasida tushum doimiy va o'zgaruvchan xarajatlarni to'liq qoplaydi, foyda ham, zarar ham bo'lmaydi. 25. Ish beruvchi xodimning ish haqidan soliqni ushlab qolib, budjetga o'tkazmasa, xodimning soliq majburiyati qanday bo'ladi? A) Soliq ushlab qolingan bo'lsa, o'tkazmaslik uchun soliq agenti javob beradi B) Xodim soliqdan butunlay ozod bo'ladi va ish beruvchi ham javob bermaydi C) Xodim jinoiy javobgarlikka tortiladi D) Xodim soliqni yana bir marta to'lashi shart To'g'ri javob: A) Soliq ushlab qolingan bo'lsa, o'tkazmaslik uchun soliq agenti javob beradi ✔ Izoh: Ushlab qolingan soliqni budjetga o'tkazish majburiyati soliq agentiga yuklatilgan, shuning uchun bu majburiyatni bajarmaganlik uchun soliq agenti javob beradi. 26. Davriy (siklik) ishsizlik nima bilan bog'liq? A) Ta'lim olish bilan B) Mavsumiy ishlar bilan C) Ish joyini ixtiyoriy almashtirish bilan D) Iqtisodiy faollikning pasayishi (retsessiya) bilan To'g'ri javob: D) Iqtisodiy faollikning pasayishi (retsessiya) bilan ✔ Izoh: Davriy ishsizlik iqtisodiy sikl pasayish bosqichida yalpi talab kamayib, ish o'rinlari qisqarganda paydo bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 111 22. QQS tarixda birinchi bo'lib qaysi mamlakatda keng joriy etilgan? A) Yaponiyada B) Avstraliyada C) AQShda D) Fransiyada To'g'ri javob: D) Fransiyada✔ Izoh: QQS g'oyasini amalda keng tatbiq etish XX asr o'rtalarida Fransiyada boshlangan, keyin u boshqa ko'plab davlatlarga tarqalgan. 23. Soliq qarzini to'lash to'g'risidagi talabnoma nima? A) Tijorat bankining qarzdorga kreditni muddatidan oldin qaytarish haqidagi yozma talabi B) Sudning soliq to'lovchida navbatdan tashqari tekshiruv o'tkazish haqidagi qarori C) Soliq to'lovchining soliq imtiyozi yoki to'lov muddatini kechiktirishni olish uchun yozma arizasi D) Soliq to'lovchiga to'lanmagan soliq summasini to'lash haqida yuboriladigan yozma xabarnoma To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchiga to'lanmagan soliq summasini to'lash haqida yuboriladigan yozma ✔ xabarnoma Izoh: Talabnoma soliq organi tomonidan soliq to'lovchiga soliq qarzi miqdori va uni to'lash zarurligi haqida yuboriladigan rasmiy hujjatdir. 24. Zararsizlik nuqtasi nimani bildiradi? A) Korxona faoliyati tugatiladigan sana B) Korxona soliq to'lamaydigan hisobot davri C) Tushum jami xarajatlarni qoplab, foyda nolga teng bo'lgan hajm D) Korxona eng ko'p foyda olgan ishlab chiqarish hajmi To'g'ri javob: C) Tushum jami xarajatlarni qoplab, foyda nolga teng bo'lgan hajm ✔ Izoh: Zararsizlik nuqtasida tushum doimiy va o'zgaruvchan xarajatlarni to'liq qoplaydi, foyda ham, zarar ham bo'lmaydi. 25. Ish beruvchi xodimning ish haqidan soliqni ushlab qolib, budjetga o'tkazmasa, xodimning soliq majburiyati qanday bo'ladi? A) Soliq ushlab qolingan bo'lsa, o'tkazmaslik uchun soliq agenti javob beradi B) Xodim soliqdan butunlay ozod bo'ladi va ish beruvchi ham javob bermaydi C) Xodim jinoiy javobgarlikka tortiladi D) Xodim soliqni yana bir marta to'lashi shart To'g'ri javob: A) Soliq ushlab qolingan bo'lsa, o'tkazmaslik uchun soliq agenti javob beradi ✔ Izoh: Ushlab qolingan soliqni budjetga o'tkazish majburiyati soliq agentiga yuklatilgan, shuning uchun bu majburiyatni bajarmaganlik uchun soliq agenti javob beradi. 26. Davriy (siklik) ishsizlik nima bilan bog'liq? A) Ta'lim olish bilan B) Mavsumiy ishlar bilan C) Ish joyini ixtiyoriy almashtirish bilan D) Iqtisodiy faollikning pasayishi (retsessiya) bilan To'g'ri javob: D) Iqtisodiy faollikning pasayishi (retsessiya) bilan ✔ Izoh: Davriy ishsizlik iqtisodiy sikl pasayish bosqichida yalpi talab kamayib, ish o'rinlari qisqarganda paydo bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 111 22. QQS tarixda birinchi bo'lib qaysi mamlakatda keng joriy etilgan? A) Yaponiyada B) Avstraliyada C) AQShda D) Fransiyada To'g'ri javob: D) Fransiyada✔ Izoh: QQS g'oyasini amalda keng tatbiq etish XX asr o'rtalarida Fransiyada boshlangan, keyin u boshqa ko'plab davlatlarga tarqalgan. 23. Soliq qarzini to'lash to'g'risidagi talabnoma nima? A) Tijorat bankining qarzdorga kreditni muddatidan oldin qaytarish haqidagi yozma talabi B) Sudning soliq to'lovchida navbatdan tashqari tekshiruv o'tkazish haqidagi qarori C) Soliq to'lovchining soliq imtiyozi yoki to'lov muddatini kechiktirishni olish uchun yozma arizasi D) Soliq to'lovchiga to'lanmagan soliq summasini to'lash haqida yuboriladigan yozma xabarnoma To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchiga to'lanmagan soliq summasini to'lash haqida yuboriladigan yozma ✔ xabarnoma Izoh: Talabnoma soliq organi tomonidan soliq to'lovchiga soliq qarzi miqdori va uni to'lash zarurligi haqida yuboriladigan rasmiy hujjatdir. 24. Zararsizlik nuqtasi nimani bildiradi? A) Korxona faoliyati tugatiladigan sana B) Korxona soliq to'lamaydigan hisobot davri C) Tushum jami xarajatlarni qoplab, foyda nolga teng bo'lgan hajm D) Korxona eng ko'p foyda olgan ishlab chiqarish hajmi To'g'ri javob: C) Tushum jami xarajatlarni qoplab, foyda nolga teng bo'lgan hajm ✔ Izoh: Zararsizlik nuqtasida tushum doimiy va o'zgaruvchan xarajatlarni to'liq qoplaydi, foyda ham, zarar ham bo'lmaydi. 25. Ish beruvchi xodimning ish haqidan soliqni ushlab qolib, budjetga o'tkazmasa, xodimning soliq majburiyati qanday bo'ladi? A) Soliq ushlab qolingan bo'lsa, o'tkazmaslik uchun soliq agenti javob beradi B) Xodim soliqdan butunlay ozod bo'ladi va ish beruvchi ham javob bermaydi C) Xodim jinoiy javobgarlikka tortiladi D) Xodim soliqni yana bir marta to'lashi shart To'g'ri javob: A) Soliq ushlab qolingan bo'lsa, o'tkazmaslik uchun soliq agenti javob beradi ✔ Izoh: Ushlab qolingan soliqni budjetga o'tkazish majburiyati soliq agentiga yuklatilgan, shuning uchun bu majburiyatni bajarmaganlik uchun soliq agenti javob beradi. 26. Davriy (siklik) ishsizlik nima bilan bog'liq? A) Ta'lim olish bilan B) Mavsumiy ishlar bilan C) Ish joyini ixtiyoriy almashtirish bilan D) Iqtisodiy faollikning pasayishi (retsessiya) bilan To'g'ri javob: D) Iqtisodiy faollikning pasayishi (retsessiya) bilan ✔ Izoh: Davriy ishsizlik iqtisodiy sikl pasayish bosqichida yalpi talab kamayib, ish o'rinlari qisqarganda paydo bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 111 27. Soliq to'lovchining alohida bo'linmasi bo'yicha qanday majburiyat bor? A) Bo'linma faqat xizmat ko'rsatuvchi bankda hisobvaraq ochish orqali ro'yxatdan o'tadi B) Alohida bo'linma joylashgan joydagi soliq organida hisobga qo'yilishi kerak C) Alohida bo'linma hech qayerda hisobga olinmaydi, faqat bosh korxona hisobda turadi D) Alohida bo'linma faqat chet davlatda va o'sha davlat qonunlari bo'yicha ro'yxatdan o'tadi To'g'ri javob: B) Alohida bo'linma joylashgan joydagi soliq organida hisobga qo'yilishi kerak✔ Izoh: Yuridik shaxs o'z alohida bo'linmalarini ular joylashgan joydagi soliq organlarida qonunda belgilangan tartibda hisobga qo'yadi. 28. Mansabdor shaxsning qarindoshi bilan tuziladigan davlat xaridi shartnomasida qanday xavf bor? A) Hech qanday xavf yo'q, bu odatiy bitim B) Narxlarning albatta va avtomatik pasayishi C) Manfaatlar to'qnashuvi va xolis tanlovning buzilishi xavfi D) Ishtirokchilar o'rtasida raqobatning kuchayishi To'g'ri javob: C) Manfaatlar to'qnashuvi va xolis tanlovning buzilishi xavfi ✔ Izoh: Qarindosh ishtirokidagi bitimda mansabdor shaxs xolis bo'lmasligi mumkin, bu manfaatlar to'qnashuvi va korrupsiya xavfini tug'diradi. 29. Balans aktivi va passivining jami summasi qanday bo'lishi kerak? A) Teng B) Aktiv har doim katta C) Passiv har doim katta D) Ular bog'liq emas To'g'ri javob: A) Teng ✔ Izoh: Ikki yoqlama yozuv va balans tenglamasi tufayli aktiv va passiv jamlari doimo teng bo'lishi kerak. 30. Jismoniy shaxs bank hisobvarag'idagi o'z mablag'ini boshqa hisobvarag'iga o'tkazsa, bu daromad hisoblanadimi? A) Ha, agar o'tkazilgan summa belgilangan chegaradan katta bo'lsa B) Yo'q, bu shaxsning o'z mablag'ini ko'chirish bo'lib, yangi daromad emas C) Ha, lekin faqat chet el valyutasidagi o'tkazma bo'lsa daromad hisoblanadi D) Ha, har bir o'tkazma summasidan qat'i nazar yangi daromad hisoblanadi To'g'ri javob: B) Yo'q, bu shaxsning o'z mablag'ini ko'chirish bo'lib, yangi daromad emas ✔ Izoh: Shaxsning o'z mablag'larini hisobvaraqlar o'rtasida o'tkazishi iqtisodiy naf keltirmaydi, shuning uchun daromad hisoblanmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 112 27. Soliq to'lovchining alohida bo'linmasi bo'yicha qanday majburiyat bor? A) Bo'linma faqat xizmat ko'rsatuvchi bankda hisobvaraq ochish orqali ro'yxatdan o'tadi B) Alohida bo'linma joylashgan joydagi soliq organida hisobga qo'yilishi kerak C) Alohida bo'linma hech qayerda hisobga olinmaydi, faqat bosh korxona hisobda turadi D) Alohida bo'linma faqat chet davlatda va o'sha davlat qonunlari bo'yicha ro'yxatdan o'tadi To'g'ri javob: B) Alohida bo'linma joylashgan joydagi soliq organida hisobga qo'yilishi kerak✔ Izoh: Yuridik shaxs o'z alohida bo'linmalarini ular joylashgan joydagi soliq organlarida qonunda belgilangan tartibda hisobga qo'yadi. 28. Mansabdor shaxsning qarindoshi bilan tuziladigan davlat xaridi shartnomasida qanday xavf bor? A) Hech qanday xavf yo'q, bu odatiy bitim B) Narxlarning albatta va avtomatik pasayishi C) Manfaatlar to'qnashuvi va xolis tanlovning buzilishi xavfi D) Ishtirokchilar o'rtasida raqobatning kuchayishi To'g'ri javob: C) Manfaatlar to'qnashuvi va xolis tanlovning buzilishi xavfi ✔ Izoh: Qarindosh ishtirokidagi bitimda mansabdor shaxs xolis bo'lmasligi mumkin, bu manfaatlar to'qnashuvi va korrupsiya xavfini tug'diradi. 29. Balans aktivi va passivining jami summasi qanday bo'lishi kerak? A) Teng B) Aktiv har doim katta C) Passiv har doim katta D) Ular bog'liq emas To'g'ri javob: A) Teng ✔ Izoh: Ikki yoqlama yozuv va balans tenglamasi tufayli aktiv va passiv jamlari doimo teng bo'lishi kerak. 30. Jismoniy shaxs bank hisobvarag'idagi o'z mablag'ini boshqa hisobvarag'iga o'tkazsa, bu daromad hisoblanadimi? A) Ha, agar o'tkazilgan summa belgilangan chegaradan katta bo'lsa B) Yo'q, bu shaxsning o'z mablag'ini ko'chirish bo'lib, yangi daromad emas C) Ha, lekin faqat chet el valyutasidagi o'tkazma bo'lsa daromad hisoblanadi D) Ha, har bir o'tkazma summasidan qat'i nazar yangi daromad hisoblanadi To'g'ri javob: B) Yo'q, bu shaxsning o'z mablag'ini ko'chirish bo'lib, yangi daromad emas ✔ Izoh: Shaxsning o'z mablag'larini hisobvaraqlar o'rtasida o'tkazishi iqtisodiy naf keltirmaydi, shuning uchun daromad hisoblanmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 112 27. Soliq to'lovchining alohida bo'linmasi bo'yicha qanday majburiyat bor? A) Bo'linma faqat xizmat ko'rsatuvchi bankda hisobvaraq ochish orqali ro'yxatdan o'tadi B) Alohida bo'linma joylashgan joydagi soliq organida hisobga qo'yilishi kerak C) Alohida bo'linma hech qayerda hisobga olinmaydi, faqat bosh korxona hisobda turadi D) Alohida bo'linma faqat chet davlatda va o'sha davlat qonunlari bo'yicha ro'yxatdan o'tadi To'g'ri javob: B) Alohida bo'linma joylashgan joydagi soliq organida hisobga qo'yilishi kerak✔ Izoh: Yuridik shaxs o'z alohida bo'linmalarini ular joylashgan joydagi soliq organlarida qonunda belgilangan tartibda hisobga qo'yadi. 28. Mansabdor shaxsning qarindoshi bilan tuziladigan davlat xaridi shartnomasida qanday xavf bor? A) Hech qanday xavf yo'q, bu odatiy bitim B) Narxlarning albatta va avtomatik pasayishi C) Manfaatlar to'qnashuvi va xolis tanlovning buzilishi xavfi D) Ishtirokchilar o'rtasida raqobatning kuchayishi To'g'ri javob: C) Manfaatlar to'qnashuvi va xolis tanlovning buzilishi xavfi ✔ Izoh: Qarindosh ishtirokidagi bitimda mansabdor shaxs xolis bo'lmasligi mumkin, bu manfaatlar to'qnashuvi va korrupsiya xavfini tug'diradi. 29. Balans aktivi va passivining jami summasi qanday bo'lishi kerak? A) Teng B) Aktiv har doim katta C) Passiv har doim katta D) Ular bog'liq emas To'g'ri javob: A) Teng ✔ Izoh: Ikki yoqlama yozuv va balans tenglamasi tufayli aktiv va passiv jamlari doimo teng bo'lishi kerak. 30. Jismoniy shaxs bank hisobvarag'idagi o'z mablag'ini boshqa hisobvarag'iga o'tkazsa, bu daromad hisoblanadimi? A) Ha, agar o'tkazilgan summa belgilangan chegaradan katta bo'lsa B) Yo'q, bu shaxsning o'z mablag'ini ko'chirish bo'lib, yangi daromad emas C) Ha, lekin faqat chet el valyutasidagi o'tkazma bo'lsa daromad hisoblanadi D) Ha, har bir o'tkazma summasidan qat'i nazar yangi daromad hisoblanadi To'g'ri javob: B) Yo'q, bu shaxsning o'z mablag'ini ko'chirish bo'lib, yangi daromad emas ✔ Izoh: Shaxsning o'z mablag'larini hisobvaraqlar o'rtasida o'tkazishi iqtisodiy naf keltirmaydi, shuning uchun daromad hisoblanmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 112 19-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Mol-mulk solig'i qaysi soliqlar guruhiga kiradi? A) Bojxona to'lovlariga B) Egri soliqlarga C) Davlat bojlariga D) To'g'ri soliqlarga To'g'ri javob: D) To'g'ri soliqlarga✔ Izoh: Mol-mulk solig'i mulkdorning mol-mulkidan bevosita undiriladi va narx orqali o'tkazilmaydi, shuning uchun to'g'ri soliqdir. 2. Soliq to'lovchi hisob yuritmagan va hujjatlarni taqdim etmagan bo'lsa, soliq organi soliqni qanday aniqlashi mumkin? A) Soliqni umuman hisoblamaydi, chunki hisob ma'lumotlari mavjud emas B) Hisob-kitob yo'li bilan, o'xshash soliq to'lovchilar va boshqa ma'lumotlar asosida C) Soliqni faqat soliq to'lovchi og'zaki aytgan summada qabul qiladi va uni hech tekshirmaydi D) Soliqni inspektor tanlagan tasodifiy summada, hech qanday asossiz belgilaydi To'g'ri javob: B) Hisob-kitob yo'li bilan, o'xshash soliq to'lovchilar va boshqa ma'lumotlar asosida ✔ Izoh: Hisob yuritilmaganda yoki hujjatlar taqdim etilmaganda soliq organi soliq summasini mavjud ma'lumotlar va o'xshash soliq to'lovchilar ko'rsatkichlari asosida hisob-kitob yo'li bilan belgilaydi. 3. Soliqqa tortishning adolatlilik tamoyili nimani nazarda tutadi? A) Har bir shaxs teng miqdordagi qat'iy summani to'lashini B) Soliqqa tortishning umumiyligini va kamsitishga yo'l qo'yilmasligini C) Soliq faqat kam daromadli shaxslardan undirilishini D) Imtiyozlar faqat davlat korxonalariga berilishini To'g'ri javob: B) Soliqqa tortishning umumiyligini va kamsitishga yo'l qo'yilmasligini ✔ Izoh: Adolatlilik tamoyiliga ko'ra soliqqa tortish umumiy bo'lib, soliq to'lovchilarni kamsitishga yo'l qo'yilmaydi va ularning soliq to'lash qobiliyati hisobga olinadi. 4. O'zbekiston budjet tizimi qaysi qismlardan tashkil topadi? A) Faqat tijorat banklari va sug'urta kompaniyalari budjetlari B) Respublika budjeti, mahalliy budjetlar va davlat maqsadli jamg'armalari C) Faqat davlat korxonalarining moliyaviy rejalari D) Faqat xalqaro moliya tashkilotlarining grantlari To'g'ri javob: B) Respublika budjeti, mahalliy budjetlar va davlat maqsadli jamg'armalari ✔ Izoh: Davlat budjeti tarkibiga respublika budjeti, Qoraqalpog'iston Respublikasi budjeti va mahalliy budjetlar, shuningdek davlat maqsadli jamg'armalari kiradi. 5. Pul-kredit siyosatining asosiy vositalaridan biri qaysi? A) Budjet tasnifining kodlari tizimi B) Qo'shilgan qiymat solig'i stavkasi C) Asosiy (qayta moliyalash) stavkasi D) Davlat xaridlarini o'tkazish tartibi To'g'ri javob: C) Asosiy (qayta moliyalash) stavkasi ✔ Izoh: Markaziy bank asosiy stavka orqali bozordagi foiz stavkalari va inflyatsiyaga ta'sir ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 113 19-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Mol-mulk solig'i qaysi soliqlar guruhiga kiradi? A) Bojxona to'lovlariga B) Egri soliqlarga C) Davlat bojlariga D) To'g'ri soliqlarga To'g'ri javob: D) To'g'ri soliqlarga✔ Izoh: Mol-mulk solig'i mulkdorning mol-mulkidan bevosita undiriladi va narx orqali o'tkazilmaydi, shuning uchun to'g'ri soliqdir. 2. Soliq to'lovchi hisob yuritmagan va hujjatlarni taqdim etmagan bo'lsa, soliq organi soliqni qanday aniqlashi mumkin? A) Soliqni umuman hisoblamaydi, chunki hisob ma'lumotlari mavjud emas B) Hisob-kitob yo'li bilan, o'xshash soliq to'lovchilar va boshqa ma'lumotlar asosida C) Soliqni faqat soliq to'lovchi og'zaki aytgan summada qabul qiladi va uni hech tekshirmaydi D) Soliqni inspektor tanlagan tasodifiy summada, hech qanday asossiz belgilaydi To'g'ri javob: B) Hisob-kitob yo'li bilan, o'xshash soliq to'lovchilar va boshqa ma'lumotlar asosida ✔ Izoh: Hisob yuritilmaganda yoki hujjatlar taqdim etilmaganda soliq organi soliq summasini mavjud ma'lumotlar va o'xshash soliq to'lovchilar ko'rsatkichlari asosida hisob-kitob yo'li bilan belgilaydi. 3. Soliqqa tortishning adolatlilik tamoyili nimani nazarda tutadi? A) Har bir shaxs teng miqdordagi qat'iy summani to'lashini B) Soliqqa tortishning umumiyligini va kamsitishga yo'l qo'yilmasligini C) Soliq faqat kam daromadli shaxslardan undirilishini D) Imtiyozlar faqat davlat korxonalariga berilishini To'g'ri javob: B) Soliqqa tortishning umumiyligini va kamsitishga yo'l qo'yilmasligini ✔ Izoh: Adolatlilik tamoyiliga ko'ra soliqqa tortish umumiy bo'lib, soliq to'lovchilarni kamsitishga yo'l qo'yilmaydi va ularning soliq to'lash qobiliyati hisobga olinadi. 4. O'zbekiston budjet tizimi qaysi qismlardan tashkil topadi? A) Faqat tijorat banklari va sug'urta kompaniyalari budjetlari B) Respublika budjeti, mahalliy budjetlar va davlat maqsadli jamg'armalari C) Faqat davlat korxonalarining moliyaviy rejalari D) Faqat xalqaro moliya tashkilotlarining grantlari To'g'ri javob: B) Respublika budjeti, mahalliy budjetlar va davlat maqsadli jamg'armalari ✔ Izoh: Davlat budjeti tarkibiga respublika budjeti, Qoraqalpog'iston Respublikasi budjeti va mahalliy budjetlar, shuningdek davlat maqsadli jamg'armalari kiradi. 5. Pul-kredit siyosatining asosiy vositalaridan biri qaysi? A) Budjet tasnifining kodlari tizimi B) Qo'shilgan qiymat solig'i stavkasi C) Asosiy (qayta moliyalash) stavkasi D) Davlat xaridlarini o'tkazish tartibi To'g'ri javob: C) Asosiy (qayta moliyalash) stavkasi ✔ Izoh: Markaziy bank asosiy stavka orqali bozordagi foiz stavkalari va inflyatsiyaga ta'sir ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 113 19-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Mol-mulk solig'i qaysi soliqlar guruhiga kiradi? A) Bojxona to'lovlariga B) Egri soliqlarga C) Davlat bojlariga D) To'g'ri soliqlarga To'g'ri javob: D) To'g'ri soliqlarga✔ Izoh: Mol-mulk solig'i mulkdorning mol-mulkidan bevosita undiriladi va narx orqali o'tkazilmaydi, shuning uchun to'g'ri soliqdir. 2. Soliq to'lovchi hisob yuritmagan va hujjatlarni taqdim etmagan bo'lsa, soliq organi soliqni qanday aniqlashi mumkin? A) Soliqni umuman hisoblamaydi, chunki hisob ma'lumotlari mavjud emas B) Hisob-kitob yo'li bilan, o'xshash soliq to'lovchilar va boshqa ma'lumotlar asosida C) Soliqni faqat soliq to'lovchi og'zaki aytgan summada qabul qiladi va uni hech tekshirmaydi D) Soliqni inspektor tanlagan tasodifiy summada, hech qanday asossiz belgilaydi To'g'ri javob: B) Hisob-kitob yo'li bilan, o'xshash soliq to'lovchilar va boshqa ma'lumotlar asosida ✔ Izoh: Hisob yuritilmaganda yoki hujjatlar taqdim etilmaganda soliq organi soliq summasini mavjud ma'lumotlar va o'xshash soliq to'lovchilar ko'rsatkichlari asosida hisob-kitob yo'li bilan belgilaydi. 3. Soliqqa tortishning adolatlilik tamoyili nimani nazarda tutadi? A) Har bir shaxs teng miqdordagi qat'iy summani to'lashini B) Soliqqa tortishning umumiyligini va kamsitishga yo'l qo'yilmasligini C) Soliq faqat kam daromadli shaxslardan undirilishini D) Imtiyozlar faqat davlat korxonalariga berilishini To'g'ri javob: B) Soliqqa tortishning umumiyligini va kamsitishga yo'l qo'yilmasligini ✔ Izoh: Adolatlilik tamoyiliga ko'ra soliqqa tortish umumiy bo'lib, soliq to'lovchilarni kamsitishga yo'l qo'yilmaydi va ularning soliq to'lash qobiliyati hisobga olinadi. 4. O'zbekiston budjet tizimi qaysi qismlardan tashkil topadi? A) Faqat tijorat banklari va sug'urta kompaniyalari budjetlari B) Respublika budjeti, mahalliy budjetlar va davlat maqsadli jamg'armalari C) Faqat davlat korxonalarining moliyaviy rejalari D) Faqat xalqaro moliya tashkilotlarining grantlari To'g'ri javob: B) Respublika budjeti, mahalliy budjetlar va davlat maqsadli jamg'armalari ✔ Izoh: Davlat budjeti tarkibiga respublika budjeti, Qoraqalpog'iston Respublikasi budjeti va mahalliy budjetlar, shuningdek davlat maqsadli jamg'armalari kiradi. 5. Pul-kredit siyosatining asosiy vositalaridan biri qaysi? A) Budjet tasnifining kodlari tizimi B) Qo'shilgan qiymat solig'i stavkasi C) Asosiy (qayta moliyalash) stavkasi D) Davlat xaridlarini o'tkazish tartibi To'g'ri javob: C) Asosiy (qayta moliyalash) stavkasi ✔ Izoh: Markaziy bank asosiy stavka orqali bozordagi foiz stavkalari va inflyatsiyaga ta'sir ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 113 6. Rezident chet elda to'lagan soliqni O'zbekistonda hisobga olishning maqsadi nima? A) Bir daromadning ikki marta soliqqa tortilishini bartaraf etish B) O'zbekistonda soliq hisobotini topshirmaslik huquqiga ega bo'lish C) Chet el soliq organini ortiqcha undirilgan soliq uchun jarimalash D) Chet elda to'langan soliqni O'zbekiston budjetidan qaytarib olish To'g'ri javob: A) Bir daromadning ikki marta soliqqa tortilishini bartaraf etish✔ Izoh: Chet elda to'langan soliqni hisobga olish (kreditlash) bir xil daromad ikki davlatda to'liq soliqqa tortilmasligi uchun qo'llaniladi. 7. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi xodimlarga ish haqi to'lasa, daromad solig'i bo'yicha qanday rolni bajaradi? A) Ish haqi soliqqa tortilmaydi B) Daromad solig'i aylanma solig'i summasiga qo'shib yuboriladi C) Xodimlar o'zi soliq to'laydi, korxona aralashmaydi D) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qoladi To'g'ri javob: D) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qoladi ✔ Izoh: Soddalashtirilgan rejimdagi korxona ham ish beruvchi sifatida xodimlar daromadidan soliqni ushlab qolib, budjetga o'tkazishi shart. 8. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq va yer solig'i o'rtasidagi farq nimada? A) Yer qa'ri solig'i faqat qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan yerlarga, yer solig'i esa faqat shahar yerlariga solinadi B) Yer solig'i faqat neft va gaz qazib olish uchun, yer qa'ri solig'i esa boshqa har qanday qazilmalar uchun to'lanadi C) Ikkalasi ham bir xil obyektga, ya'ni yer uchastkasi maydoniga solinadi va faqat stavkasi bilan farq qiladi D) Biri qazib olingan foydali qazilma uchun, ikkinchisi yer uchastkasiga egalik yoki foydalanish uchun to'lanadi To'g'ri javob: D) Biri qazib olingan foydali qazilma uchun, ikkinchisi yer uchastkasiga egalik yoki ✔ foydalanish uchun to'lanadi Izoh: Yer qa'ri solig'i yer ostidan qazib olingan resurslar uchun, yer solig'i esa yer yuzasidagi uchastkaga egalik yoki undan foydalanish uchun undiriladi. 9. Ko'chmas mulk deganda nima tushuniladi? A) Yer uchastkalari va yer bilan mustahkam bog'langan, ko'chirilishi mumkin bo'lmagan obyektlar B) Pul mablag'lari, qimmatli qog'ozlar va boshqa moliyaviy aktivlar majmui C) Avtomobillar, maxsus texnika va boshqa har xil turdagi transport vositalari D) Omborda saqlanayotgan va realizatsiya qilish uchun mo'ljallangan tovarlar To'g'ri javob: A) Yer uchastkalari va yer bilan mustahkam bog'langan, ko'chirilishi mumkin ✔ bo'lmagan obyektlar Izoh: Ko'chmas mulkka yer uchastkalari, binolar, inshootlar va yer bilan mustahkam bog'langan, ularga nomutanosib zarar yetkazmasdan ko'chirib bo'lmaydigan obyektlar kiradi. 10. Foiz soliq maqsadlarida qanday daromad turiga kiradi? A) Yuridik shaxs ta'sischilariga taqsimlangan foydaga B) Mol-mulkni sotishdan olingan qiymat o'sishi daromadiga C) Qarz, kredit yoki omonat bo'yicha olingan daromadga D) Mehnat shartnomasi bo'yicha to'lanadigan ish haqiga To'g'ri javob: C) Qarz, kredit yoki omonat bo'yicha olingan daromadga ✔ Izoh: Foizlar qarz majburiyatlari, kreditlar, omonatlar va depozitlar bo'yicha olinadigan daromadlar hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 114 6. Rezident chet elda to'lagan soliqni O'zbekistonda hisobga olishning maqsadi nima? A) Bir daromadning ikki marta soliqqa tortilishini bartaraf etish B) O'zbekistonda soliq hisobotini topshirmaslik huquqiga ega bo'lish C) Chet el soliq organini ortiqcha undirilgan soliq uchun jarimalash D) Chet elda to'langan soliqni O'zbekiston budjetidan qaytarib olish To'g'ri javob: A) Bir daromadning ikki marta soliqqa tortilishini bartaraf etish✔ Izoh: Chet elda to'langan soliqni hisobga olish (kreditlash) bir xil daromad ikki davlatda to'liq soliqqa tortilmasligi uchun qo'llaniladi. 7. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi xodimlarga ish haqi to'lasa, daromad solig'i bo'yicha qanday rolni bajaradi? A) Ish haqi soliqqa tortilmaydi B) Daromad solig'i aylanma solig'i summasiga qo'shib yuboriladi C) Xodimlar o'zi soliq to'laydi, korxona aralashmaydi D) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qoladi To'g'ri javob: D) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qoladi ✔ Izoh: Soddalashtirilgan rejimdagi korxona ham ish beruvchi sifatida xodimlar daromadidan soliqni ushlab qolib, budjetga o'tkazishi shart. 8. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq va yer solig'i o'rtasidagi farq nimada? A) Yer qa'ri solig'i faqat qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan yerlarga, yer solig'i esa faqat shahar yerlariga solinadi B) Yer solig'i faqat neft va gaz qazib olish uchun, yer qa'ri solig'i esa boshqa har qanday qazilmalar uchun to'lanadi C) Ikkalasi ham bir xil obyektga, ya'ni yer uchastkasi maydoniga solinadi va faqat stavkasi bilan farq qiladi D) Biri qazib olingan foydali qazilma uchun, ikkinchisi yer uchastkasiga egalik yoki foydalanish uchun to'lanadi To'g'ri javob: D) Biri qazib olingan foydali qazilma uchun, ikkinchisi yer uchastkasiga egalik yoki ✔ foydalanish uchun to'lanadi Izoh: Yer qa'ri solig'i yer ostidan qazib olingan resurslar uchun, yer solig'i esa yer yuzasidagi uchastkaga egalik yoki undan foydalanish uchun undiriladi. 9. Ko'chmas mulk deganda nima tushuniladi? A) Yer uchastkalari va yer bilan mustahkam bog'langan, ko'chirilishi mumkin bo'lmagan obyektlar B) Pul mablag'lari, qimmatli qog'ozlar va boshqa moliyaviy aktivlar majmui C) Avtomobillar, maxsus texnika va boshqa har xil turdagi transport vositalari D) Omborda saqlanayotgan va realizatsiya qilish uchun mo'ljallangan tovarlar To'g'ri javob: A) Yer uchastkalari va yer bilan mustahkam bog'langan, ko'chirilishi mumkin ✔ bo'lmagan obyektlar Izoh: Ko'chmas mulkka yer uchastkalari, binolar, inshootlar va yer bilan mustahkam bog'langan, ularga nomutanosib zarar yetkazmasdan ko'chirib bo'lmaydigan obyektlar kiradi. 10. Foiz soliq maqsadlarida qanday daromad turiga kiradi? A) Yuridik shaxs ta'sischilariga taqsimlangan foydaga B) Mol-mulkni sotishdan olingan qiymat o'sishi daromadiga C) Qarz, kredit yoki omonat bo'yicha olingan daromadga D) Mehnat shartnomasi bo'yicha to'lanadigan ish haqiga To'g'ri javob: C) Qarz, kredit yoki omonat bo'yicha olingan daromadga ✔ Izoh: Foizlar qarz majburiyatlari, kreditlar, omonatlar va depozitlar bo'yicha olinadigan daromadlar hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 114 6. Rezident chet elda to'lagan soliqni O'zbekistonda hisobga olishning maqsadi nima? A) Bir daromadning ikki marta soliqqa tortilishini bartaraf etish B) O'zbekistonda soliq hisobotini topshirmaslik huquqiga ega bo'lish C) Chet el soliq organini ortiqcha undirilgan soliq uchun jarimalash D) Chet elda to'langan soliqni O'zbekiston budjetidan qaytarib olish To'g'ri javob: A) Bir daromadning ikki marta soliqqa tortilishini bartaraf etish✔ Izoh: Chet elda to'langan soliqni hisobga olish (kreditlash) bir xil daromad ikki davlatda to'liq soliqqa tortilmasligi uchun qo'llaniladi. 7. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi xodimlarga ish haqi to'lasa, daromad solig'i bo'yicha qanday rolni bajaradi? A) Ish haqi soliqqa tortilmaydi B) Daromad solig'i aylanma solig'i summasiga qo'shib yuboriladi C) Xodimlar o'zi soliq to'laydi, korxona aralashmaydi D) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qoladi To'g'ri javob: D) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qoladi ✔ Izoh: Soddalashtirilgan rejimdagi korxona ham ish beruvchi sifatida xodimlar daromadidan soliqni ushlab qolib, budjetga o'tkazishi shart. 8. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq va yer solig'i o'rtasidagi farq nimada? A) Yer qa'ri solig'i faqat qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan yerlarga, yer solig'i esa faqat shahar yerlariga solinadi B) Yer solig'i faqat neft va gaz qazib olish uchun, yer qa'ri solig'i esa boshqa har qanday qazilmalar uchun to'lanadi C) Ikkalasi ham bir xil obyektga, ya'ni yer uchastkasi maydoniga solinadi va faqat stavkasi bilan farq qiladi D) Biri qazib olingan foydali qazilma uchun, ikkinchisi yer uchastkasiga egalik yoki foydalanish uchun to'lanadi To'g'ri javob: D) Biri qazib olingan foydali qazilma uchun, ikkinchisi yer uchastkasiga egalik yoki ✔ foydalanish uchun to'lanadi Izoh: Yer qa'ri solig'i yer ostidan qazib olingan resurslar uchun, yer solig'i esa yer yuzasidagi uchastkaga egalik yoki undan foydalanish uchun undiriladi. 9. Ko'chmas mulk deganda nima tushuniladi? A) Yer uchastkalari va yer bilan mustahkam bog'langan, ko'chirilishi mumkin bo'lmagan obyektlar B) Pul mablag'lari, qimmatli qog'ozlar va boshqa moliyaviy aktivlar majmui C) Avtomobillar, maxsus texnika va boshqa har xil turdagi transport vositalari D) Omborda saqlanayotgan va realizatsiya qilish uchun mo'ljallangan tovarlar To'g'ri javob: A) Yer uchastkalari va yer bilan mustahkam bog'langan, ko'chirilishi mumkin ✔ bo'lmagan obyektlar Izoh: Ko'chmas mulkka yer uchastkalari, binolar, inshootlar va yer bilan mustahkam bog'langan, ularga nomutanosib zarar yetkazmasdan ko'chirib bo'lmaydigan obyektlar kiradi. 10. Foiz soliq maqsadlarida qanday daromad turiga kiradi? A) Yuridik shaxs ta'sischilariga taqsimlangan foydaga B) Mol-mulkni sotishdan olingan qiymat o'sishi daromadiga C) Qarz, kredit yoki omonat bo'yicha olingan daromadga D) Mehnat shartnomasi bo'yicha to'lanadigan ish haqiga To'g'ri javob: C) Qarz, kredit yoki omonat bo'yicha olingan daromadga ✔ Izoh: Foizlar qarz majburiyatlari, kreditlar, omonatlar va depozitlar bo'yicha olinadigan daromadlar hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 114 11. Aylanma solig'i to'lovchilari xaridlar bo'yicha to'lagan QQSni hisobga ola oladimi? A) Ha, to'lagan QQSni to'liq hisobga oladi va budjetdan ortiqcha summani qaytarib oladi B) Ha, lekin faqat import qilingan tovarlar bo'yicha bojxonada to'langan QQSni C) Ha, to'lagan QQSni ikki baravar miqdorda kiruvchi soliq sifatida hisobga oladi D) Yo'q, QQS to'lovchisi bo'lmaganligi sababli u xarajat (qiymat) tarkibida qoladi To'g'ri javob: D) Yo'q, QQS to'lovchisi bo'lmaganligi sababli u xarajat (qiymat) tarkibida qoladi✔ Izoh: Aylanma solig'i to'lovchilari QQS to'lovchisi bo'lmagani uchun kiruvchi QQSni hisobga olmaydi va u xarid qilingan tovar qiymatining bir qismiga aylanadi. 12. Proporsional soliqqa tortish qanday tavsiflanadi? A) Soliq bazasi miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llaniladi B) Har bir to'lovchiga uning daromadiga qarab individual stavka belgilanadi C) Soliq bazasi oshgan sari unga qo'llaniladigan stavka kamayib boradi D) Soliq bazasi oshgan sari unga qo'llaniladigan stavka ham oshib boradi To'g'ri javob: A) Soliq bazasi miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llaniladi ✔ Izoh: Proporsional (mutanosib) soliqqa tortishda stavka bazaning hajmiga bog'liq bo'lmaydi, soliq summasi bazaga mutanosib o'zgaradi. 13. Soliq javobgarligiga tortish to'g'risidagi qaror qanday shaklda rasmiylashtiriladi? A) Inspektorning og'zaki bayonoti shaklida B) Ijtimoiy tarmoqdagi e'lon shaklida C) Soliq to'lovchining tushuntirish xati shaklida D) Vakolatli mansabdor shaxsning yozma qarori shaklida To'g'ri javob: D) Vakolatli mansabdor shaxsning yozma qarori shaklida ✔ Izoh: Javobgarlikka tortish vakolatli mansabdor shaxs tomonidan qabul qilinadigan, asoslar ko'rsatilgan yozma qaror bilan rasmiylashtiriladi. 14. Soliq qarzi deganda nima tushuniladi? A) Soliq organining bankdan olgan krediti B) Ortiqcha to'langan soliq summasi C) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq summasi D) Kelgusi yil uchun oldindan to'langan soliq To'g'ri javob: C) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq summasi ✔ Izoh: Soliq qarzi — soliq to'lovchi tomonidan belgilangan muddatda to'lanmagan soliq va boshqa majburiy to'lovlar summasi. 15. Inflyatsion targetlash nima? A) Markaziy bank inflyatsiya maqsadini e'lon qilib, unga erishishga intiladigan rejim B) Budjet xarajatlarini hech qanday cheklovsiz oshirish siyosati C) Soliq stavkalarini har oy inflyatsiyaga qarab o'zgartirish siyosati D) Milliy valyuta kursini qat'iy belgilab, o'zgartirmaslik rejimi To'g'ri javob: A) Markaziy bank inflyatsiya maqsadini e'lon qilib, unga erishishga intiladigan rejim ✔ Izoh: Inflyatsion targetlash rejimida Markaziy bank inflyatsiya bo'yicha maqsadni ochiq e'lon qiladi va pul- kredit vositalari bilan unga erishadi. 16. Soliq to'lovchi topshirilgan hisobotda xato aniqlasa, qanday yo'l tutishi kerak? A) Xatoni yashirib, keyingi yilda tuzatishi B) Faqat og'zaki ravishda inspektorga aytishi C) Hisobotni bankka qayta yuborishi D) Aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etishi To'g'ri javob: D) Aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etishi ✔ Izoh: Hisobotda xato yoki kamchilik aniqlanganda soliq to'lovchi aniqlashtirilgan soliq hisobotini topshiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 115 11. Aylanma solig'i to'lovchilari xaridlar bo'yicha to'lagan QQSni hisobga ola oladimi? A) Ha, to'lagan QQSni to'liq hisobga oladi va budjetdan ortiqcha summani qaytarib oladi B) Ha, lekin faqat import qilingan tovarlar bo'yicha bojxonada to'langan QQSni C) Ha, to'lagan QQSni ikki baravar miqdorda kiruvchi soliq sifatida hisobga oladi D) Yo'q, QQS to'lovchisi bo'lmaganligi sababli u xarajat (qiymat) tarkibida qoladi To'g'ri javob: D) Yo'q, QQS to'lovchisi bo'lmaganligi sababli u xarajat (qiymat) tarkibida qoladi✔ Izoh: Aylanma solig'i to'lovchilari QQS to'lovchisi bo'lmagani uchun kiruvchi QQSni hisobga olmaydi va u xarid qilingan tovar qiymatining bir qismiga aylanadi. 12. Proporsional soliqqa tortish qanday tavsiflanadi? A) Soliq bazasi miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llaniladi B) Har bir to'lovchiga uning daromadiga qarab individual stavka belgilanadi C) Soliq bazasi oshgan sari unga qo'llaniladigan stavka kamayib boradi D) Soliq bazasi oshgan sari unga qo'llaniladigan stavka ham oshib boradi To'g'ri javob: A) Soliq bazasi miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llaniladi ✔ Izoh: Proporsional (mutanosib) soliqqa tortishda stavka bazaning hajmiga bog'liq bo'lmaydi, soliq summasi bazaga mutanosib o'zgaradi. 13. Soliq javobgarligiga tortish to'g'risidagi qaror qanday shaklda rasmiylashtiriladi? A) Inspektorning og'zaki bayonoti shaklida B) Ijtimoiy tarmoqdagi e'lon shaklida C) Soliq to'lovchining tushuntirish xati shaklida D) Vakolatli mansabdor shaxsning yozma qarori shaklida To'g'ri javob: D) Vakolatli mansabdor shaxsning yozma qarori shaklida ✔ Izoh: Javobgarlikka tortish vakolatli mansabdor shaxs tomonidan qabul qilinadigan, asoslar ko'rsatilgan yozma qaror bilan rasmiylashtiriladi. 14. Soliq qarzi deganda nima tushuniladi? A) Soliq organining bankdan olgan krediti B) Ortiqcha to'langan soliq summasi C) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq summasi D) Kelgusi yil uchun oldindan to'langan soliq To'g'ri javob: C) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq summasi ✔ Izoh: Soliq qarzi — soliq to'lovchi tomonidan belgilangan muddatda to'lanmagan soliq va boshqa majburiy to'lovlar summasi. 15. Inflyatsion targetlash nima? A) Markaziy bank inflyatsiya maqsadini e'lon qilib, unga erishishga intiladigan rejim B) Budjet xarajatlarini hech qanday cheklovsiz oshirish siyosati C) Soliq stavkalarini har oy inflyatsiyaga qarab o'zgartirish siyosati D) Milliy valyuta kursini qat'iy belgilab, o'zgartirmaslik rejimi To'g'ri javob: A) Markaziy bank inflyatsiya maqsadini e'lon qilib, unga erishishga intiladigan rejim ✔ Izoh: Inflyatsion targetlash rejimida Markaziy bank inflyatsiya bo'yicha maqsadni ochiq e'lon qiladi va pul- kredit vositalari bilan unga erishadi. 16. Soliq to'lovchi topshirilgan hisobotda xato aniqlasa, qanday yo'l tutishi kerak? A) Xatoni yashirib, keyingi yilda tuzatishi B) Faqat og'zaki ravishda inspektorga aytishi C) Hisobotni bankka qayta yuborishi D) Aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etishi To'g'ri javob: D) Aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etishi ✔ Izoh: Hisobotda xato yoki kamchilik aniqlanganda soliq to'lovchi aniqlashtirilgan soliq hisobotini topshiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 115 11. Aylanma solig'i to'lovchilari xaridlar bo'yicha to'lagan QQSni hisobga ola oladimi? A) Ha, to'lagan QQSni to'liq hisobga oladi va budjetdan ortiqcha summani qaytarib oladi B) Ha, lekin faqat import qilingan tovarlar bo'yicha bojxonada to'langan QQSni C) Ha, to'lagan QQSni ikki baravar miqdorda kiruvchi soliq sifatida hisobga oladi D) Yo'q, QQS to'lovchisi bo'lmaganligi sababli u xarajat (qiymat) tarkibida qoladi To'g'ri javob: D) Yo'q, QQS to'lovchisi bo'lmaganligi sababli u xarajat (qiymat) tarkibida qoladi✔ Izoh: Aylanma solig'i to'lovchilari QQS to'lovchisi bo'lmagani uchun kiruvchi QQSni hisobga olmaydi va u xarid qilingan tovar qiymatining bir qismiga aylanadi. 12. Proporsional soliqqa tortish qanday tavsiflanadi? A) Soliq bazasi miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llaniladi B) Har bir to'lovchiga uning daromadiga qarab individual stavka belgilanadi C) Soliq bazasi oshgan sari unga qo'llaniladigan stavka kamayib boradi D) Soliq bazasi oshgan sari unga qo'llaniladigan stavka ham oshib boradi To'g'ri javob: A) Soliq bazasi miqdoridan qat'i nazar bir xil stavka qo'llaniladi ✔ Izoh: Proporsional (mutanosib) soliqqa tortishda stavka bazaning hajmiga bog'liq bo'lmaydi, soliq summasi bazaga mutanosib o'zgaradi. 13. Soliq javobgarligiga tortish to'g'risidagi qaror qanday shaklda rasmiylashtiriladi? A) Inspektorning og'zaki bayonoti shaklida B) Ijtimoiy tarmoqdagi e'lon shaklida C) Soliq to'lovchining tushuntirish xati shaklida D) Vakolatli mansabdor shaxsning yozma qarori shaklida To'g'ri javob: D) Vakolatli mansabdor shaxsning yozma qarori shaklida ✔ Izoh: Javobgarlikka tortish vakolatli mansabdor shaxs tomonidan qabul qilinadigan, asoslar ko'rsatilgan yozma qaror bilan rasmiylashtiriladi. 14. Soliq qarzi deganda nima tushuniladi? A) Soliq organining bankdan olgan krediti B) Ortiqcha to'langan soliq summasi C) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq summasi D) Kelgusi yil uchun oldindan to'langan soliq To'g'ri javob: C) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq summasi ✔ Izoh: Soliq qarzi — soliq to'lovchi tomonidan belgilangan muddatda to'lanmagan soliq va boshqa majburiy to'lovlar summasi. 15. Inflyatsion targetlash nima? A) Markaziy bank inflyatsiya maqsadini e'lon qilib, unga erishishga intiladigan rejim B) Budjet xarajatlarini hech qanday cheklovsiz oshirish siyosati C) Soliq stavkalarini har oy inflyatsiyaga qarab o'zgartirish siyosati D) Milliy valyuta kursini qat'iy belgilab, o'zgartirmaslik rejimi To'g'ri javob: A) Markaziy bank inflyatsiya maqsadini e'lon qilib, unga erishishga intiladigan rejim ✔ Izoh: Inflyatsion targetlash rejimida Markaziy bank inflyatsiya bo'yicha maqsadni ochiq e'lon qiladi va pul- kredit vositalari bilan unga erishadi. 16. Soliq to'lovchi topshirilgan hisobotda xato aniqlasa, qanday yo'l tutishi kerak? A) Xatoni yashirib, keyingi yilda tuzatishi B) Faqat og'zaki ravishda inspektorga aytishi C) Hisobotni bankka qayta yuborishi D) Aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etishi To'g'ri javob: D) Aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etishi ✔ Izoh: Hisobotda xato yoki kamchilik aniqlanganda soliq to'lovchi aniqlashtirilgan soliq hisobotini topshiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 115 17. Agar soliq davri yakunida chegiriladigan xarajatlar jami daromaddan oshsa, foyda solig'i bo'yicha soliq bazasi qanday bo'ladi? A) Soliq bazasi nolga teng deb olinadi va zarar hosil bo'ladi B) Soliq bazasi manfiy bo'lib, budjet soliq to'lovchiga to'laydi C) Soliq jami daromaddan hisoblanadi D) Soliq o'tgan yilgi foydadan hisoblanadi To'g'ri javob: A) Soliq bazasi nolga teng deb olinadi va zarar hosil bo'ladi✔ Izoh: Xarajatlar daromaddan ortiq bo'lsa, foyda solig'i bo'yicha soliq bazasi nolga teng bo'ladi, hosil bo'lgan zarar esa qonunda belgilangan tartibda kelgusiga o'tkazilishi mumkin. 18. Soliq to'lovchi uchun «yagona darcha» tamoyilidagi elektron xizmatlarning mohiyati nima? A) Bir murojaat orqali bir nechta idora xizmatlarini olish imkoniyati B) Har bir idoraga alohida borib, hujjat topshirish majburiyati C) Xizmatlarning faqat bitta idorada, qog'oz shaklda ko'rsatilishi D) Xizmatlarning faqat haftaning bitta kunida ko'rsatilishi To'g'ri javob: A) Bir murojaat orqali bir nechta idora xizmatlarini olish imkoniyati ✔ Izoh: Yagona darcha tamoyilida fuqaro bir joyga murojaat qilib, idoralar o'zaro elektron hamkorligi hisobiga kompleks xizmat oladi. 19. Mol-mulk solig'i qaysi joy bo'yicha to'lanadi? A) Mulkdor tug'ilgan joy bo'yicha B) Ko'chmas mulk obyekti joylashgan joy bo'yicha C) Mulkdor ishlaydigan joy bo'yicha D) Mulkdorning bank hisobvarag'i ochilgan joy bo'yicha To'g'ri javob: B) Ko'chmas mulk obyekti joylashgan joy bo'yicha ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i ko'chmas mulk joylashgan hududdagi soliq organiga va tegishli mahalliy budjetga to'lanadi. 20. Soliq risklarini tahlil qilish tizimining asosiy afzalligi nimada? A) Soliq stavkalarini avtomatik ravishda oshirish imkonida B) Soliq hisobotlarini topshirishni bekor qilish imkonida C) Nazoratni xavfi yuqori soliq to'lovchilarga yo'naltirish imkonida D) Har bir korxonani har oy majburiy tekshirish imkonida To'g'ri javob: C) Nazoratni xavfi yuqori soliq to'lovchilarga yo'naltirish imkonida ✔ Izoh: Risk tahlili tekshiruvlarni qonun buzish ehtimoli yuqori bo'lgan to'lovchilarga qaratib, vijdonli tadbirkorlarga yukni kamaytiradi. 21. Mehnat unumdorligi nima? A) Vaqt birligida bir xodim ishlab chiqargan mahsulot hajmi B) Korxonaning yillik ish haqi fondi miqdori C) Bir ish kunining soatlardagi davomiyligi D) Korxonadagi xodimlarning umumiy soni va tarkibi To'g'ri javob: A) Vaqt birligida bir xodim ishlab chiqargan mahsulot hajmi ✔ Izoh: Mehnat unumdorligi bir xodim yoki bir ish soati hisobiga ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori bilan o'lchanadi. 22. Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlikni og'irlashtiruvchi holatga nima misol bo'ladi? A) Yetkazilgan zararni o'z ixtiyori bilan qoplashi B) Avval jazolangan shaxsning shunga o'xshash qilmishni takrorlashi C) Huquqbuzarlikni hayotida birinchi marta sodir etishi D) Tekshiruv davomida soliq organiga faol yordam berishi To'g'ri javob: B) Avval jazolangan shaxsning shunga o'xshash qilmishni takrorlashi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 116 17. Agar soliq davri yakunida chegiriladigan xarajatlar jami daromaddan oshsa, foyda solig'i bo'yicha soliq bazasi qanday bo'ladi? A) Soliq bazasi nolga teng deb olinadi va zarar hosil bo'ladi B) Soliq bazasi manfiy bo'lib, budjet soliq to'lovchiga to'laydi C) Soliq jami daromaddan hisoblanadi D) Soliq o'tgan yilgi foydadan hisoblanadi To'g'ri javob: A) Soliq bazasi nolga teng deb olinadi va zarar hosil bo'ladi✔ Izoh: Xarajatlar daromaddan ortiq bo'lsa, foyda solig'i bo'yicha soliq bazasi nolga teng bo'ladi, hosil bo'lgan zarar esa qonunda belgilangan tartibda kelgusiga o'tkazilishi mumkin. 18. Soliq to'lovchi uchun «yagona darcha» tamoyilidagi elektron xizmatlarning mohiyati nima? A) Bir murojaat orqali bir nechta idora xizmatlarini olish imkoniyati B) Har bir idoraga alohida borib, hujjat topshirish majburiyati C) Xizmatlarning faqat bitta idorada, qog'oz shaklda ko'rsatilishi D) Xizmatlarning faqat haftaning bitta kunida ko'rsatilishi To'g'ri javob: A) Bir murojaat orqali bir nechta idora xizmatlarini olish imkoniyati ✔ Izoh: Yagona darcha tamoyilida fuqaro bir joyga murojaat qilib, idoralar o'zaro elektron hamkorligi hisobiga kompleks xizmat oladi. 19. Mol-mulk solig'i qaysi joy bo'yicha to'lanadi? A) Mulkdor tug'ilgan joy bo'yicha B) Ko'chmas mulk obyekti joylashgan joy bo'yicha C) Mulkdor ishlaydigan joy bo'yicha D) Mulkdorning bank hisobvarag'i ochilgan joy bo'yicha To'g'ri javob: B) Ko'chmas mulk obyekti joylashgan joy bo'yicha ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i ko'chmas mulk joylashgan hududdagi soliq organiga va tegishli mahalliy budjetga to'lanadi. 20. Soliq risklarini tahlil qilish tizimining asosiy afzalligi nimada? A) Soliq stavkalarini avtomatik ravishda oshirish imkonida B) Soliq hisobotlarini topshirishni bekor qilish imkonida C) Nazoratni xavfi yuqori soliq to'lovchilarga yo'naltirish imkonida D) Har bir korxonani har oy majburiy tekshirish imkonida To'g'ri javob: C) Nazoratni xavfi yuqori soliq to'lovchilarga yo'naltirish imkonida ✔ Izoh: Risk tahlili tekshiruvlarni qonun buzish ehtimoli yuqori bo'lgan to'lovchilarga qaratib, vijdonli tadbirkorlarga yukni kamaytiradi. 21. Mehnat unumdorligi nima? A) Vaqt birligida bir xodim ishlab chiqargan mahsulot hajmi B) Korxonaning yillik ish haqi fondi miqdori C) Bir ish kunining soatlardagi davomiyligi D) Korxonadagi xodimlarning umumiy soni va tarkibi To'g'ri javob: A) Vaqt birligida bir xodim ishlab chiqargan mahsulot hajmi ✔ Izoh: Mehnat unumdorligi bir xodim yoki bir ish soati hisobiga ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori bilan o'lchanadi. 22. Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlikni og'irlashtiruvchi holatga nima misol bo'ladi? A) Yetkazilgan zararni o'z ixtiyori bilan qoplashi B) Avval jazolangan shaxsning shunga o'xshash qilmishni takrorlashi C) Huquqbuzarlikni hayotida birinchi marta sodir etishi D) Tekshiruv davomida soliq organiga faol yordam berishi To'g'ri javob: B) Avval jazolangan shaxsning shunga o'xshash qilmishni takrorlashi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 116 17. Agar soliq davri yakunida chegiriladigan xarajatlar jami daromaddan oshsa, foyda solig'i bo'yicha soliq bazasi qanday bo'ladi? A) Soliq bazasi nolga teng deb olinadi va zarar hosil bo'ladi B) Soliq bazasi manfiy bo'lib, budjet soliq to'lovchiga to'laydi C) Soliq jami daromaddan hisoblanadi D) Soliq o'tgan yilgi foydadan hisoblanadi To'g'ri javob: A) Soliq bazasi nolga teng deb olinadi va zarar hosil bo'ladi✔ Izoh: Xarajatlar daromaddan ortiq bo'lsa, foyda solig'i bo'yicha soliq bazasi nolga teng bo'ladi, hosil bo'lgan zarar esa qonunda belgilangan tartibda kelgusiga o'tkazilishi mumkin. 18. Soliq to'lovchi uchun «yagona darcha» tamoyilidagi elektron xizmatlarning mohiyati nima? A) Bir murojaat orqali bir nechta idora xizmatlarini olish imkoniyati B) Har bir idoraga alohida borib, hujjat topshirish majburiyati C) Xizmatlarning faqat bitta idorada, qog'oz shaklda ko'rsatilishi D) Xizmatlarning faqat haftaning bitta kunida ko'rsatilishi To'g'ri javob: A) Bir murojaat orqali bir nechta idora xizmatlarini olish imkoniyati ✔ Izoh: Yagona darcha tamoyilida fuqaro bir joyga murojaat qilib, idoralar o'zaro elektron hamkorligi hisobiga kompleks xizmat oladi. 19. Mol-mulk solig'i qaysi joy bo'yicha to'lanadi? A) Mulkdor tug'ilgan joy bo'yicha B) Ko'chmas mulk obyekti joylashgan joy bo'yicha C) Mulkdor ishlaydigan joy bo'yicha D) Mulkdorning bank hisobvarag'i ochilgan joy bo'yicha To'g'ri javob: B) Ko'chmas mulk obyekti joylashgan joy bo'yicha ✔ Izoh: Mol-mulk solig'i ko'chmas mulk joylashgan hududdagi soliq organiga va tegishli mahalliy budjetga to'lanadi. 20. Soliq risklarini tahlil qilish tizimining asosiy afzalligi nimada? A) Soliq stavkalarini avtomatik ravishda oshirish imkonida B) Soliq hisobotlarini topshirishni bekor qilish imkonida C) Nazoratni xavfi yuqori soliq to'lovchilarga yo'naltirish imkonida D) Har bir korxonani har oy majburiy tekshirish imkonida To'g'ri javob: C) Nazoratni xavfi yuqori soliq to'lovchilarga yo'naltirish imkonida ✔ Izoh: Risk tahlili tekshiruvlarni qonun buzish ehtimoli yuqori bo'lgan to'lovchilarga qaratib, vijdonli tadbirkorlarga yukni kamaytiradi. 21. Mehnat unumdorligi nima? A) Vaqt birligida bir xodim ishlab chiqargan mahsulot hajmi B) Korxonaning yillik ish haqi fondi miqdori C) Bir ish kunining soatlardagi davomiyligi D) Korxonadagi xodimlarning umumiy soni va tarkibi To'g'ri javob: A) Vaqt birligida bir xodim ishlab chiqargan mahsulot hajmi ✔ Izoh: Mehnat unumdorligi bir xodim yoki bir ish soati hisobiga ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori bilan o'lchanadi. 22. Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlikni og'irlashtiruvchi holatga nima misol bo'ladi? A) Yetkazilgan zararni o'z ixtiyori bilan qoplashi B) Avval jazolangan shaxsning shunga o'xshash qilmishni takrorlashi C) Huquqbuzarlikni hayotida birinchi marta sodir etishi D) Tekshiruv davomida soliq organiga faol yordam berishi To'g'ri javob: B) Avval jazolangan shaxsning shunga o'xshash qilmishni takrorlashi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 116 Izoh: Takroriylik — avval jazolangan shaxsning shunga o'xshash huquqbuzarlikni yana sodir etishi — javobgarlikni og'irlashtiradi. 23. Soliq huquqbuzarligi uchun jazo qo'llashning adolatlilik tamoyili nimani talab qiladi? A) Jazo har qanday holatda eng og'ir bo'lishini B) Jazo turi qur'a tashlash orqali tasodifiy tanlanishini C) Jazo qilmishning og'irligi va oqibatlariga mutanosib bo'lishini D) Jazo shaxsning boyligi va mol-mulkiga qarab belgilanishini To'g'ri javob: C) Jazo qilmishning og'irligi va oqibatlariga mutanosib bo'lishini✔ Izoh: Adolatlilik tamoyiliga ko'ra jazo qilmish xarakteri, oqibatlari va aybdor shaxsiga mutanosib bo'lishi kerak. 24. Soliq solishning aniqligi va oydinligi tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliq summasi har oy soliq organi tomonidan taxminan belgilanadi B) Har bir soliq to'lovchi qaysi soliqni, qachon va qanday to'lashini aniq bilishi kerak C) Soliq hisobotlari faqat og'zaki topshiriladi D) Stavkalar har yili yashirin saqlanadi To'g'ri javob: B) Har bir soliq to'lovchi qaysi soliqni, qachon va qanday to'lashini aniq bilishi kerak ✔ Izoh: Aniqlik tamoyiliga ko'ra soliq normalari shunday bo'lishi kerakki, to'lovchi o'z majburiyatlarini aniq bilsin. 25. Hisob-kitoblarda soxta hujjatlardan foydalanish nima maqsadda qilinadi va qanday baholanadi? A) Soliq bazasini noqonuniy kamaytirish uchun, og'ir huquqbuzarlik sifatida B) Bankdan kredit olish uchun, majburiy talab sifatida C) Xodimlarni rag'batlantirish uchun, ijobiy harakat sifatida D) Hisobotni chiroyli qilish uchun, qonuniy harakat sifatida To'g'ri javob: A) Soliq bazasini noqonuniy kamaytirish uchun, og'ir huquqbuzarlik sifatida ✔ Izoh: Soxta hujjatlar xarajatni oshirish yoki daromadni kamaytirish orqali soliqni yashirishga xizmat qiladi va og'ir huquqbuzarlik hisoblanadi. 26. Shaxsga doir ma'lumotlarni qayta ishlashda asosiy talab nima? A) Ularni ochiq internet saytlariga hamma ko'rishi uchun joylash B) Ularni manfaatdor istalgan shaxslarga erkin tarqatish C) Qonun asosida, belgilangan maqsadda va maxfiylikni ta'minlab ishlash D) Ularni tijorat kompaniyalariga reklama uchun sotish To'g'ri javob: C) Qonun asosida, belgilangan maqsadda va maxfiylikni ta'minlab ishlash ✔ Izoh: Shaxsga doir ma'lumotlar qonunda belgilangan asos va maqsadlarda qayta ishlanadi, ularning maxfiyligi va himoyasi ta'minlanadi. 27. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi mol-mulk solig'i, yer solig'i kabi boshqa soliqlarni to'lashi mumkinmi? A) Ha, tegishli soliqqa tortish obyektlari bo'lsa, qonunda belgilangan tartibda to'laydi B) Faqat ixtiyoriy ravishda, budjetga xayriya sifatida va o'z xohishiga ko'ra to'laydi C) Faqat rezident bo'lgan chet davlatda, o'sha davlat qonunlari bo'yicha to'laydi D) Yo'q, aylanma solig'i boshqa har qanday soliqni, shu jumladan mol-mulk va yer solig'ini almashtiradi To'g'ri javob: A) Ha, tegishli soliqqa tortish obyektlari bo'lsa, qonunda belgilangan tartibda to'laydi ✔ Izoh: Aylanma solig'i asosan foyda solig'i va QQS o'rnini bosadi; mol-mulk, yer kabi soliqlar obyekt mavjud bo'lsa qonunda belgilangan tartibda to'lanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 117 Izoh: Takroriylik — avval jazolangan shaxsning shunga o'xshash huquqbuzarlikni yana sodir etishi — javobgarlikni og'irlashtiradi. 23. Soliq huquqbuzarligi uchun jazo qo'llashning adolatlilik tamoyili nimani talab qiladi? A) Jazo har qanday holatda eng og'ir bo'lishini B) Jazo turi qur'a tashlash orqali tasodifiy tanlanishini C) Jazo qilmishning og'irligi va oqibatlariga mutanosib bo'lishini D) Jazo shaxsning boyligi va mol-mulkiga qarab belgilanishini To'g'ri javob: C) Jazo qilmishning og'irligi va oqibatlariga mutanosib bo'lishini✔ Izoh: Adolatlilik tamoyiliga ko'ra jazo qilmish xarakteri, oqibatlari va aybdor shaxsiga mutanosib bo'lishi kerak. 24. Soliq solishning aniqligi va oydinligi tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliq summasi har oy soliq organi tomonidan taxminan belgilanadi B) Har bir soliq to'lovchi qaysi soliqni, qachon va qanday to'lashini aniq bilishi kerak C) Soliq hisobotlari faqat og'zaki topshiriladi D) Stavkalar har yili yashirin saqlanadi To'g'ri javob: B) Har bir soliq to'lovchi qaysi soliqni, qachon va qanday to'lashini aniq bilishi kerak ✔ Izoh: Aniqlik tamoyiliga ko'ra soliq normalari shunday bo'lishi kerakki, to'lovchi o'z majburiyatlarini aniq bilsin. 25. Hisob-kitoblarda soxta hujjatlardan foydalanish nima maqsadda qilinadi va qanday baholanadi? A) Soliq bazasini noqonuniy kamaytirish uchun, og'ir huquqbuzarlik sifatida B) Bankdan kredit olish uchun, majburiy talab sifatida C) Xodimlarni rag'batlantirish uchun, ijobiy harakat sifatida D) Hisobotni chiroyli qilish uchun, qonuniy harakat sifatida To'g'ri javob: A) Soliq bazasini noqonuniy kamaytirish uchun, og'ir huquqbuzarlik sifatida ✔ Izoh: Soxta hujjatlar xarajatni oshirish yoki daromadni kamaytirish orqali soliqni yashirishga xizmat qiladi va og'ir huquqbuzarlik hisoblanadi. 26. Shaxsga doir ma'lumotlarni qayta ishlashda asosiy talab nima? A) Ularni ochiq internet saytlariga hamma ko'rishi uchun joylash B) Ularni manfaatdor istalgan shaxslarga erkin tarqatish C) Qonun asosida, belgilangan maqsadda va maxfiylikni ta'minlab ishlash D) Ularni tijorat kompaniyalariga reklama uchun sotish To'g'ri javob: C) Qonun asosida, belgilangan maqsadda va maxfiylikni ta'minlab ishlash ✔ Izoh: Shaxsga doir ma'lumotlar qonunda belgilangan asos va maqsadlarda qayta ishlanadi, ularning maxfiyligi va himoyasi ta'minlanadi. 27. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi mol-mulk solig'i, yer solig'i kabi boshqa soliqlarni to'lashi mumkinmi? A) Ha, tegishli soliqqa tortish obyektlari bo'lsa, qonunda belgilangan tartibda to'laydi B) Faqat ixtiyoriy ravishda, budjetga xayriya sifatida va o'z xohishiga ko'ra to'laydi C) Faqat rezident bo'lgan chet davlatda, o'sha davlat qonunlari bo'yicha to'laydi D) Yo'q, aylanma solig'i boshqa har qanday soliqni, shu jumladan mol-mulk va yer solig'ini almashtiradi To'g'ri javob: A) Ha, tegishli soliqqa tortish obyektlari bo'lsa, qonunda belgilangan tartibda to'laydi ✔ Izoh: Aylanma solig'i asosan foyda solig'i va QQS o'rnini bosadi; mol-mulk, yer kabi soliqlar obyekt mavjud bo'lsa qonunda belgilangan tartibda to'lanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 117 Izoh: Takroriylik — avval jazolangan shaxsning shunga o'xshash huquqbuzarlikni yana sodir etishi — javobgarlikni og'irlashtiradi. 23. Soliq huquqbuzarligi uchun jazo qo'llashning adolatlilik tamoyili nimani talab qiladi? A) Jazo har qanday holatda eng og'ir bo'lishini B) Jazo turi qur'a tashlash orqali tasodifiy tanlanishini C) Jazo qilmishning og'irligi va oqibatlariga mutanosib bo'lishini D) Jazo shaxsning boyligi va mol-mulkiga qarab belgilanishini To'g'ri javob: C) Jazo qilmishning og'irligi va oqibatlariga mutanosib bo'lishini✔ Izoh: Adolatlilik tamoyiliga ko'ra jazo qilmish xarakteri, oqibatlari va aybdor shaxsiga mutanosib bo'lishi kerak. 24. Soliq solishning aniqligi va oydinligi tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliq summasi har oy soliq organi tomonidan taxminan belgilanadi B) Har bir soliq to'lovchi qaysi soliqni, qachon va qanday to'lashini aniq bilishi kerak C) Soliq hisobotlari faqat og'zaki topshiriladi D) Stavkalar har yili yashirin saqlanadi To'g'ri javob: B) Har bir soliq to'lovchi qaysi soliqni, qachon va qanday to'lashini aniq bilishi kerak ✔ Izoh: Aniqlik tamoyiliga ko'ra soliq normalari shunday bo'lishi kerakki, to'lovchi o'z majburiyatlarini aniq bilsin. 25. Hisob-kitoblarda soxta hujjatlardan foydalanish nima maqsadda qilinadi va qanday baholanadi? A) Soliq bazasini noqonuniy kamaytirish uchun, og'ir huquqbuzarlik sifatida B) Bankdan kredit olish uchun, majburiy talab sifatida C) Xodimlarni rag'batlantirish uchun, ijobiy harakat sifatida D) Hisobotni chiroyli qilish uchun, qonuniy harakat sifatida To'g'ri javob: A) Soliq bazasini noqonuniy kamaytirish uchun, og'ir huquqbuzarlik sifatida ✔ Izoh: Soxta hujjatlar xarajatni oshirish yoki daromadni kamaytirish orqali soliqni yashirishga xizmat qiladi va og'ir huquqbuzarlik hisoblanadi. 26. Shaxsga doir ma'lumotlarni qayta ishlashda asosiy talab nima? A) Ularni ochiq internet saytlariga hamma ko'rishi uchun joylash B) Ularni manfaatdor istalgan shaxslarga erkin tarqatish C) Qonun asosida, belgilangan maqsadda va maxfiylikni ta'minlab ishlash D) Ularni tijorat kompaniyalariga reklama uchun sotish To'g'ri javob: C) Qonun asosida, belgilangan maqsadda va maxfiylikni ta'minlab ishlash ✔ Izoh: Shaxsga doir ma'lumotlar qonunda belgilangan asos va maqsadlarda qayta ishlanadi, ularning maxfiyligi va himoyasi ta'minlanadi. 27. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi mol-mulk solig'i, yer solig'i kabi boshqa soliqlarni to'lashi mumkinmi? A) Ha, tegishli soliqqa tortish obyektlari bo'lsa, qonunda belgilangan tartibda to'laydi B) Faqat ixtiyoriy ravishda, budjetga xayriya sifatida va o'z xohishiga ko'ra to'laydi C) Faqat rezident bo'lgan chet davlatda, o'sha davlat qonunlari bo'yicha to'laydi D) Yo'q, aylanma solig'i boshqa har qanday soliqni, shu jumladan mol-mulk va yer solig'ini almashtiradi To'g'ri javob: A) Ha, tegishli soliqqa tortish obyektlari bo'lsa, qonunda belgilangan tartibda to'laydi ✔ Izoh: Aylanma solig'i asosan foyda solig'i va QQS o'rnini bosadi; mol-mulk, yer kabi soliqlar obyekt mavjud bo'lsa qonunda belgilangan tartibda to'lanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 117 28. Umumiy foydalanishdagi yerlar (ko'chalar, maydonlar, xiyobonlar) yer solig'iga nisbatan odatda qanday maqomda? A) Soliqqa tortilmaydi B) Ularni ishlatgan har bir fuqaro soliq to'laydi C) Eng yuqori stavkada soliqqa tortiladi D) Faqat bayram kunlari soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Soliqqa tortilmaydi✔ Izoh: Aholining umumiy foydalanishidagi yerlar soliqqa tortish obyekti hisoblanmaydi, chunki ular jamoat ehtiyojlari uchun mo'ljallangan. 29. Olingan bank krediti summasi foyda solig'i maqsadida daromad hisoblanadimi? A) Ha, olingan kredit summasi to'liq daromad hisoblanadi B) Ha, lekin faqat kredit summasining yarmi daromad hisoblanadi C) Ha, agar kredit yil oxirigacha bankka qaytarilmasa D) Yo'q, qaytarilishi shart bo'lgan qarz mablag'i daromad hisoblanmaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, qaytarilishi shart bo'lgan qarz mablag'i daromad hisoblanmaydi ✔ Izoh: Kredit va qarz mablag'lari qaytarilishi shart bo'lgani uchun iqtisodiy naf hisoblanmaydi va daromad sifatida soliqqa tortilmaydi. 30. Soliq to'lovchining shaxsiy kabinetiga kirish uchun odatda nima ishlatiladi? A) Pochta orqali yuborilgan pasport nusxasi B) Faqat telefon raqami va to'liq ism-sharifi C) ERI kaliti yoki boshqa ishonchli identifikatsiya vositasi D) Hech qanday identifikatsiyasiz, erkin kirish To'g'ri javob: C) ERI kaliti yoki boshqa ishonchli identifikatsiya vositasi ✔ Izoh: Shaxsiy kabinetga kirishda foydalanuvchini ishonchli aniqlash uchun ERI yoki boshqa tasdiqlangan identifikatsiya usuli qo'llaniladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 118 28. Umumiy foydalanishdagi yerlar (ko'chalar, maydonlar, xiyobonlar) yer solig'iga nisbatan odatda qanday maqomda? A) Soliqqa tortilmaydi B) Ularni ishlatgan har bir fuqaro soliq to'laydi C) Eng yuqori stavkada soliqqa tortiladi D) Faqat bayram kunlari soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Soliqqa tortilmaydi✔ Izoh: Aholining umumiy foydalanishidagi yerlar soliqqa tortish obyekti hisoblanmaydi, chunki ular jamoat ehtiyojlari uchun mo'ljallangan. 29. Olingan bank krediti summasi foyda solig'i maqsadida daromad hisoblanadimi? A) Ha, olingan kredit summasi to'liq daromad hisoblanadi B) Ha, lekin faqat kredit summasining yarmi daromad hisoblanadi C) Ha, agar kredit yil oxirigacha bankka qaytarilmasa D) Yo'q, qaytarilishi shart bo'lgan qarz mablag'i daromad hisoblanmaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, qaytarilishi shart bo'lgan qarz mablag'i daromad hisoblanmaydi ✔ Izoh: Kredit va qarz mablag'lari qaytarilishi shart bo'lgani uchun iqtisodiy naf hisoblanmaydi va daromad sifatida soliqqa tortilmaydi. 30. Soliq to'lovchining shaxsiy kabinetiga kirish uchun odatda nima ishlatiladi? A) Pochta orqali yuborilgan pasport nusxasi B) Faqat telefon raqami va to'liq ism-sharifi C) ERI kaliti yoki boshqa ishonchli identifikatsiya vositasi D) Hech qanday identifikatsiyasiz, erkin kirish To'g'ri javob: C) ERI kaliti yoki boshqa ishonchli identifikatsiya vositasi ✔ Izoh: Shaxsiy kabinetga kirishda foydalanuvchini ishonchli aniqlash uchun ERI yoki boshqa tasdiqlangan identifikatsiya usuli qo'llaniladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 118 28. Umumiy foydalanishdagi yerlar (ko'chalar, maydonlar, xiyobonlar) yer solig'iga nisbatan odatda qanday maqomda? A) Soliqqa tortilmaydi B) Ularni ishlatgan har bir fuqaro soliq to'laydi C) Eng yuqori stavkada soliqqa tortiladi D) Faqat bayram kunlari soliqqa tortiladi To'g'ri javob: A) Soliqqa tortilmaydi✔ Izoh: Aholining umumiy foydalanishidagi yerlar soliqqa tortish obyekti hisoblanmaydi, chunki ular jamoat ehtiyojlari uchun mo'ljallangan. 29. Olingan bank krediti summasi foyda solig'i maqsadida daromad hisoblanadimi? A) Ha, olingan kredit summasi to'liq daromad hisoblanadi B) Ha, lekin faqat kredit summasining yarmi daromad hisoblanadi C) Ha, agar kredit yil oxirigacha bankka qaytarilmasa D) Yo'q, qaytarilishi shart bo'lgan qarz mablag'i daromad hisoblanmaydi To'g'ri javob: D) Yo'q, qaytarilishi shart bo'lgan qarz mablag'i daromad hisoblanmaydi ✔ Izoh: Kredit va qarz mablag'lari qaytarilishi shart bo'lgani uchun iqtisodiy naf hisoblanmaydi va daromad sifatida soliqqa tortilmaydi. 30. Soliq to'lovchining shaxsiy kabinetiga kirish uchun odatda nima ishlatiladi? A) Pochta orqali yuborilgan pasport nusxasi B) Faqat telefon raqami va to'liq ism-sharifi C) ERI kaliti yoki boshqa ishonchli identifikatsiya vositasi D) Hech qanday identifikatsiyasiz, erkin kirish To'g'ri javob: C) ERI kaliti yoki boshqa ishonchli identifikatsiya vositasi ✔ Izoh: Shaxsiy kabinetga kirishda foydalanuvchini ishonchli aniqlash uchun ERI yoki boshqa tasdiqlangan identifikatsiya usuli qo'llaniladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 118 20-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Jismoniy shaxsning jami yillik daromadi deganda nima tushuniladi? A) Faqat bank hisobvaraqlaridagi yil oxiridagi pul mablag'lari qoldig'i summasi B) Faqat jismoniy shaxsga tegishli ko'chmas mulkning yil oxiridagi kadastr qiymati C) Soliq davri davomida olingan pul va natura shaklidagi daromadlar hamda moddiy naflar yig'indisi D) Faqat soliq davrining oxirgi oyida hisoblangan va to'langan ish haqi summasi To'g'ri javob: C) Soliq davri davomida olingan pul va natura shaklidagi daromadlar hamda moddiy ✔ naflar yig'indisi Izoh: Jami yillik daromad kalendar yil davomida olingan barcha soliqqa tortiladigan daromadlar, shu jumladan natura va moddiy naf ko'rinishidagi daromadlar yig'indisidir. 2. Fuqaroning davlat xizmatchisiga «minnatdorchilik» sifatida pul berishi qanday baholanishi mumkin? A) Milliy an'anaga mos qonuniy sovg'a sifatida B) Pora berish yoki noqonuniy mukofot sifatida C) Xizmat uchun rasmiy to'lov sifatida D) Xayriya faoliyati sifatida To'g'ri javob: B) Pora berish yoki noqonuniy mukofot sifatida ✔ Izoh: Xizmat harakati uchun berilgan pul, uni qanday atashdan qat'i nazar, pora yoki noqonuniy mukofot hisoblanishi mumkin. 3. QQS to'lovchisi bo'lmagan shaxs hisobvaraq-fakturada QQS summasini ajratib ko'rsatsa, nima bo'ladi? A) Bu summani o'z daromadi sifatida o'zida qoldirishi mumkin B) Hech qanday soliq oqibati yuzaga kelmaydi va javobgarlik yo'q C) Ko'rsatilgan QQS summasini budjetga to'lashi shart D) Xaridor hisobvaraq-fakturadagi bu summani to'lamaydi To'g'ri javob: C) Ko'rsatilgan QQS summasini budjetga to'lashi shart ✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lmagan shaxs hisobvaraq-fakturada QQS ko'rsatgan bo'lsa, xaridordan olingan bu summa budjetga to'lanishi lozim. 4. Jami yillik daromad deklaratsiyasini kim topshirishi shart? A) Faqat davlat pensiyasini oluvchi pensionerlar, ular boshqa hech qanday daromad olmagan bo'lsa ham B) Faqat ish haqi olgan va soliqni ish beruvchi to'liq ushlab qolgan xodimlar, boshqa daromadi bo'lmasa ham C) Soliq agenti tomonidan soliqqa tortilmagan daromad olgan jismoniy shaxslar, jumladan chet eldan daromad olgan rezidentlar D) Faqat voyaga yetmagan, mustaqil daromadi bo'lmagan va ota-onasi qaramog'idagi jismoniy shaxslar To'g'ri javob: C) Soliq agenti tomonidan soliqqa tortilmagan daromad olgan jismoniy shaxslar, ✔ jumladan chet eldan daromad olgan rezidentlar Izoh: Deklaratsiya asosan to'lov manbaida soliqqa tortilmagan daromadlar, masalan chet eldan yoki jismoniy shaxsdan olingan daromadlar bo'lganda topshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 119 20-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Jismoniy shaxsning jami yillik daromadi deganda nima tushuniladi? A) Faqat bank hisobvaraqlaridagi yil oxiridagi pul mablag'lari qoldig'i summasi B) Faqat jismoniy shaxsga tegishli ko'chmas mulkning yil oxiridagi kadastr qiymati C) Soliq davri davomida olingan pul va natura shaklidagi daromadlar hamda moddiy naflar yig'indisi D) Faqat soliq davrining oxirgi oyida hisoblangan va to'langan ish haqi summasi To'g'ri javob: C) Soliq davri davomida olingan pul va natura shaklidagi daromadlar hamda moddiy ✔ naflar yig'indisi Izoh: Jami yillik daromad kalendar yil davomida olingan barcha soliqqa tortiladigan daromadlar, shu jumladan natura va moddiy naf ko'rinishidagi daromadlar yig'indisidir. 2. Fuqaroning davlat xizmatchisiga «minnatdorchilik» sifatida pul berishi qanday baholanishi mumkin? A) Milliy an'anaga mos qonuniy sovg'a sifatida B) Pora berish yoki noqonuniy mukofot sifatida C) Xizmat uchun rasmiy to'lov sifatida D) Xayriya faoliyati sifatida To'g'ri javob: B) Pora berish yoki noqonuniy mukofot sifatida ✔ Izoh: Xizmat harakati uchun berilgan pul, uni qanday atashdan qat'i nazar, pora yoki noqonuniy mukofot hisoblanishi mumkin. 3. QQS to'lovchisi bo'lmagan shaxs hisobvaraq-fakturada QQS summasini ajratib ko'rsatsa, nima bo'ladi? A) Bu summani o'z daromadi sifatida o'zida qoldirishi mumkin B) Hech qanday soliq oqibati yuzaga kelmaydi va javobgarlik yo'q C) Ko'rsatilgan QQS summasini budjetga to'lashi shart D) Xaridor hisobvaraq-fakturadagi bu summani to'lamaydi To'g'ri javob: C) Ko'rsatilgan QQS summasini budjetga to'lashi shart ✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lmagan shaxs hisobvaraq-fakturada QQS ko'rsatgan bo'lsa, xaridordan olingan bu summa budjetga to'lanishi lozim. 4. Jami yillik daromad deklaratsiyasini kim topshirishi shart? A) Faqat davlat pensiyasini oluvchi pensionerlar, ular boshqa hech qanday daromad olmagan bo'lsa ham B) Faqat ish haqi olgan va soliqni ish beruvchi to'liq ushlab qolgan xodimlar, boshqa daromadi bo'lmasa ham C) Soliq agenti tomonidan soliqqa tortilmagan daromad olgan jismoniy shaxslar, jumladan chet eldan daromad olgan rezidentlar D) Faqat voyaga yetmagan, mustaqil daromadi bo'lmagan va ota-onasi qaramog'idagi jismoniy shaxslar To'g'ri javob: C) Soliq agenti tomonidan soliqqa tortilmagan daromad olgan jismoniy shaxslar, ✔ jumladan chet eldan daromad olgan rezidentlar Izoh: Deklaratsiya asosan to'lov manbaida soliqqa tortilmagan daromadlar, masalan chet eldan yoki jismoniy shaxsdan olingan daromadlar bo'lganda topshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 119 20-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Jismoniy shaxsning jami yillik daromadi deganda nima tushuniladi? A) Faqat bank hisobvaraqlaridagi yil oxiridagi pul mablag'lari qoldig'i summasi B) Faqat jismoniy shaxsga tegishli ko'chmas mulkning yil oxiridagi kadastr qiymati C) Soliq davri davomida olingan pul va natura shaklidagi daromadlar hamda moddiy naflar yig'indisi D) Faqat soliq davrining oxirgi oyida hisoblangan va to'langan ish haqi summasi To'g'ri javob: C) Soliq davri davomida olingan pul va natura shaklidagi daromadlar hamda moddiy ✔ naflar yig'indisi Izoh: Jami yillik daromad kalendar yil davomida olingan barcha soliqqa tortiladigan daromadlar, shu jumladan natura va moddiy naf ko'rinishidagi daromadlar yig'indisidir. 2. Fuqaroning davlat xizmatchisiga «minnatdorchilik» sifatida pul berishi qanday baholanishi mumkin? A) Milliy an'anaga mos qonuniy sovg'a sifatida B) Pora berish yoki noqonuniy mukofot sifatida C) Xizmat uchun rasmiy to'lov sifatida D) Xayriya faoliyati sifatida To'g'ri javob: B) Pora berish yoki noqonuniy mukofot sifatida ✔ Izoh: Xizmat harakati uchun berilgan pul, uni qanday atashdan qat'i nazar, pora yoki noqonuniy mukofot hisoblanishi mumkin. 3. QQS to'lovchisi bo'lmagan shaxs hisobvaraq-fakturada QQS summasini ajratib ko'rsatsa, nima bo'ladi? A) Bu summani o'z daromadi sifatida o'zida qoldirishi mumkin B) Hech qanday soliq oqibati yuzaga kelmaydi va javobgarlik yo'q C) Ko'rsatilgan QQS summasini budjetga to'lashi shart D) Xaridor hisobvaraq-fakturadagi bu summani to'lamaydi To'g'ri javob: C) Ko'rsatilgan QQS summasini budjetga to'lashi shart ✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lmagan shaxs hisobvaraq-fakturada QQS ko'rsatgan bo'lsa, xaridordan olingan bu summa budjetga to'lanishi lozim. 4. Jami yillik daromad deklaratsiyasini kim topshirishi shart? A) Faqat davlat pensiyasini oluvchi pensionerlar, ular boshqa hech qanday daromad olmagan bo'lsa ham B) Faqat ish haqi olgan va soliqni ish beruvchi to'liq ushlab qolgan xodimlar, boshqa daromadi bo'lmasa ham C) Soliq agenti tomonidan soliqqa tortilmagan daromad olgan jismoniy shaxslar, jumladan chet eldan daromad olgan rezidentlar D) Faqat voyaga yetmagan, mustaqil daromadi bo'lmagan va ota-onasi qaramog'idagi jismoniy shaxslar To'g'ri javob: C) Soliq agenti tomonidan soliqqa tortilmagan daromad olgan jismoniy shaxslar, ✔ jumladan chet eldan daromad olgan rezidentlar Izoh: Deklaratsiya asosan to'lov manbaida soliqqa tortilmagan daromadlar, masalan chet eldan yoki jismoniy shaxsdan olingan daromadlar bo'lganda topshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 119 5. Quyidagi daromadlardan qaysi biri odatda daromad solig'idan ozod qilinadi? A) Aliment sifatida olinadigan summalar B) Fuqarolik-huquqiy shartnoma bo'yicha haq C) Asosiy ish joyidagi ish haqi D) Ishdagi yutuq uchun mukofot To'g'ri javob: A) Aliment sifatida olinadigan summalar✔ Izoh: Olinadigan alimentlar Soliq kodeksiga ko'ra daromad solig'idan ozod qilinadigan daromadlar qatoriga kiradi. 6. Soliq to'lovchi soliq organi xodimining noqonuniy talabini bajarishi shartmi? A) Yo'q, soliq to'lovchi qonunga zid talablarni bajarmaslikka haqli B) Faqat bank orqali yuborilgan talablarni bajarmaslikka haqli, qolganlari majburiy C) Ha, soliq organi xodimining har qanday talabi so'zsiz bajarilishi shart D) Ha, agar talab xodim tomonidan og'zaki va guvohlar oldida aytilgan bo'lsa To'g'ri javob: A) Yo'q, soliq to'lovchi qonunga zid talablarni bajarmaslikka haqli ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlari va mansabdor shaxslarining qonunga zid hujjatlari va talablarini bajarmaslik huquqiga ega. 7. Bir-birini to'ldiruvchi tovarlarga misol keltiring. A) Avtobus va taksi xizmati B) Avtomobil va benzin C) Choy va qahva D) Olma va nok To'g'ri javob: B) Avtomobil va benzin ✔ Izoh: To'ldiruvchi tovarlar birgalikda iste'mol qilinadi: avtomobil narxi oshsa, benzinga talab ham kamayishi mumkin. 8. Ishsizlikning qaysi turi ish o'rinlarini almashtirish va ish qidirish bilan bog'liq? A) Friksion ishsizlik B) Davriy ishsizlik C) Mavsumiy ishsizlik D) Tarkibiy ishsizlik To'g'ri javob: A) Friksion ishsizlik ✔ Izoh: Friksion ishsizlik odamlar ish joyini almashtirish yoki birinchi marta ish qidirish jarayonida vaqtincha ishsiz bo'lganda yuzaga keladi. 9. Hisobotdagi ko'rsatkichlar o'tgan davrlarga nisbatan keskin o'zgarsa, kameral tekshiruvda nima qilinadi? A) Korxona darhol yopiladi B) Hech qanday e'tibor berilmaydi C) Hisobot avtomatik qabul qilinmay yo'q qilinadi D) Sababini aniqlash uchun tushuntirish so'raladi To'g'ri javob: D) Sababini aniqlash uchun tushuntirish so'raladi ✔ Izoh: Ko'rsatkichlarning keskin o'zgarishi risk belgisi bo'lib, kameral tekshiruvda sababini aniqlash uchun tushuntirish so'raladi. 10. Soliq tekshiruvining predmeti nima? A) Korxonaning marketing strategiyasi va reklama siyosati B) Ishlab chiqarilgan mahsulotning sifat ko'rsatkichlari C) Korxona xodimlarining shaxsiy va oilaviy hayoti D) Soliqlarni hisoblash va to'lashning to'g'riligi va o'z vaqtidaligi To'g'ri javob: D) Soliqlarni hisoblash va to'lashning to'g'riligi va o'z vaqtidaligi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 120 5. Quyidagi daromadlardan qaysi biri odatda daromad solig'idan ozod qilinadi? A) Aliment sifatida olinadigan summalar B) Fuqarolik-huquqiy shartnoma bo'yicha haq C) Asosiy ish joyidagi ish haqi D) Ishdagi yutuq uchun mukofot To'g'ri javob: A) Aliment sifatida olinadigan summalar✔ Izoh: Olinadigan alimentlar Soliq kodeksiga ko'ra daromad solig'idan ozod qilinadigan daromadlar qatoriga kiradi. 6. Soliq to'lovchi soliq organi xodimining noqonuniy talabini bajarishi shartmi? A) Yo'q, soliq to'lovchi qonunga zid talablarni bajarmaslikka haqli B) Faqat bank orqali yuborilgan talablarni bajarmaslikka haqli, qolganlari majburiy C) Ha, soliq organi xodimining har qanday talabi so'zsiz bajarilishi shart D) Ha, agar talab xodim tomonidan og'zaki va guvohlar oldida aytilgan bo'lsa To'g'ri javob: A) Yo'q, soliq to'lovchi qonunga zid talablarni bajarmaslikka haqli ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlari va mansabdor shaxslarining qonunga zid hujjatlari va talablarini bajarmaslik huquqiga ega. 7. Bir-birini to'ldiruvchi tovarlarga misol keltiring. A) Avtobus va taksi xizmati B) Avtomobil va benzin C) Choy va qahva D) Olma va nok To'g'ri javob: B) Avtomobil va benzin ✔ Izoh: To'ldiruvchi tovarlar birgalikda iste'mol qilinadi: avtomobil narxi oshsa, benzinga talab ham kamayishi mumkin. 8. Ishsizlikning qaysi turi ish o'rinlarini almashtirish va ish qidirish bilan bog'liq? A) Friksion ishsizlik B) Davriy ishsizlik C) Mavsumiy ishsizlik D) Tarkibiy ishsizlik To'g'ri javob: A) Friksion ishsizlik ✔ Izoh: Friksion ishsizlik odamlar ish joyini almashtirish yoki birinchi marta ish qidirish jarayonida vaqtincha ishsiz bo'lganda yuzaga keladi. 9. Hisobotdagi ko'rsatkichlar o'tgan davrlarga nisbatan keskin o'zgarsa, kameral tekshiruvda nima qilinadi? A) Korxona darhol yopiladi B) Hech qanday e'tibor berilmaydi C) Hisobot avtomatik qabul qilinmay yo'q qilinadi D) Sababini aniqlash uchun tushuntirish so'raladi To'g'ri javob: D) Sababini aniqlash uchun tushuntirish so'raladi ✔ Izoh: Ko'rsatkichlarning keskin o'zgarishi risk belgisi bo'lib, kameral tekshiruvda sababini aniqlash uchun tushuntirish so'raladi. 10. Soliq tekshiruvining predmeti nima? A) Korxonaning marketing strategiyasi va reklama siyosati B) Ishlab chiqarilgan mahsulotning sifat ko'rsatkichlari C) Korxona xodimlarining shaxsiy va oilaviy hayoti D) Soliqlarni hisoblash va to'lashning to'g'riligi va o'z vaqtidaligi To'g'ri javob: D) Soliqlarni hisoblash va to'lashning to'g'riligi va o'z vaqtidaligi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 120 5. Quyidagi daromadlardan qaysi biri odatda daromad solig'idan ozod qilinadi? A) Aliment sifatida olinadigan summalar B) Fuqarolik-huquqiy shartnoma bo'yicha haq C) Asosiy ish joyidagi ish haqi D) Ishdagi yutuq uchun mukofot To'g'ri javob: A) Aliment sifatida olinadigan summalar✔ Izoh: Olinadigan alimentlar Soliq kodeksiga ko'ra daromad solig'idan ozod qilinadigan daromadlar qatoriga kiradi. 6. Soliq to'lovchi soliq organi xodimining noqonuniy talabini bajarishi shartmi? A) Yo'q, soliq to'lovchi qonunga zid talablarni bajarmaslikka haqli B) Faqat bank orqali yuborilgan talablarni bajarmaslikka haqli, qolganlari majburiy C) Ha, soliq organi xodimining har qanday talabi so'zsiz bajarilishi shart D) Ha, agar talab xodim tomonidan og'zaki va guvohlar oldida aytilgan bo'lsa To'g'ri javob: A) Yo'q, soliq to'lovchi qonunga zid talablarni bajarmaslikka haqli ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organlari va mansabdor shaxslarining qonunga zid hujjatlari va talablarini bajarmaslik huquqiga ega. 7. Bir-birini to'ldiruvchi tovarlarga misol keltiring. A) Avtobus va taksi xizmati B) Avtomobil va benzin C) Choy va qahva D) Olma va nok To'g'ri javob: B) Avtomobil va benzin ✔ Izoh: To'ldiruvchi tovarlar birgalikda iste'mol qilinadi: avtomobil narxi oshsa, benzinga talab ham kamayishi mumkin. 8. Ishsizlikning qaysi turi ish o'rinlarini almashtirish va ish qidirish bilan bog'liq? A) Friksion ishsizlik B) Davriy ishsizlik C) Mavsumiy ishsizlik D) Tarkibiy ishsizlik To'g'ri javob: A) Friksion ishsizlik ✔ Izoh: Friksion ishsizlik odamlar ish joyini almashtirish yoki birinchi marta ish qidirish jarayonida vaqtincha ishsiz bo'lganda yuzaga keladi. 9. Hisobotdagi ko'rsatkichlar o'tgan davrlarga nisbatan keskin o'zgarsa, kameral tekshiruvda nima qilinadi? A) Korxona darhol yopiladi B) Hech qanday e'tibor berilmaydi C) Hisobot avtomatik qabul qilinmay yo'q qilinadi D) Sababini aniqlash uchun tushuntirish so'raladi To'g'ri javob: D) Sababini aniqlash uchun tushuntirish so'raladi ✔ Izoh: Ko'rsatkichlarning keskin o'zgarishi risk belgisi bo'lib, kameral tekshiruvda sababini aniqlash uchun tushuntirish so'raladi. 10. Soliq tekshiruvining predmeti nima? A) Korxonaning marketing strategiyasi va reklama siyosati B) Ishlab chiqarilgan mahsulotning sifat ko'rsatkichlari C) Korxona xodimlarining shaxsiy va oilaviy hayoti D) Soliqlarni hisoblash va to'lashning to'g'riligi va o'z vaqtidaligi To'g'ri javob: D) Soliqlarni hisoblash va to'lashning to'g'riligi va o'z vaqtidaligi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 120 Izoh: Soliq tekshiruvi soliqlar to'g'ri hisoblanganligi va o'z vaqtida to'langanligini aniqlashga qaratilgan. 11. QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanma va QQSga tortilmaydigan operatsiyani farqlashning amaliy ahamiyati nima? A) Qaysi operatsiyada soliq hisoblanishi va kiruvchi QQS hisobga olinishini aniqlash B) Korxona xodimlarining ish vaqti, smenalari va dam olish kunlarini qonun asosida belgilash C) Tijorat banki korxonaga beradigan kredit bo'yicha foiz stavkasini va to'lov jadvalini aniqlash D) Korxona nomini, tashkiliy-huquqiy shaklini va ta'sischilar tarkibini o'zgartirish To'g'ri javob: A) Qaysi operatsiyada soliq hisoblanishi va kiruvchi QQS hisobga olinishini aniqlash✔ Izoh: Operatsiya turini to'g'ri tasniflash chiquvchi QQS hisoblanishi va tegishli xaridlar bo'yicha kiruvchi QQSni hisobga olish huquqini belgilaydi. 12. Soliq hisobotini soliq to'lovchi nomidan vakil topshirishi mumkinmi? A) Yo'q, hech qachon mumkin emas, faqat shaxsan topshiriladi B) Ha, istalgan tanish shaxs hech qanday hujjatsiz va vakolatsiz topshirishi mumkin C) Ha, belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan vakolat (ishonchnoma) asosida D) Faqat sud qarori bilan, vakil tayinlangan holda To'g'ri javob: C) Ha, belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan vakolat (ishonchnoma) asosida ✔ Izoh: Soliq hisoboti soliq to'lovchi tomonidan yoki uning qonuniy yoxud ishonchli vakili tomonidan vakolat asosida taqdim etilishi mumkin. 13. Soliq agenti soliqni ushlab qolishning iloji bo'lmasa, qanday harakat qilishi kerak? A) Soliq to'lovchiga daromad to'lashni darhol va muddatsiz to'liq to'xtatib qo'yishi kerak B) Soliqni o'z mablag'idan, soliq to'lovchiga va soliq organiga bildirmasdan to'lashi kerak C) Hech qanday harakat qilmasligi va bu holatni hech kimga ma'lum qilmasligi kerak D) Bu haqda soliq organini va soliq to'lovchini qonunda belgilangan tartibda xabardor qilishi kerak To'g'ri javob: D) Bu haqda soliq organini va soliq to'lovchini qonunda belgilangan tartibda ✔ xabardor qilishi kerak Izoh: Soliqni ushlab qolishning imkoni bo'lmasa, soliq agenti bu haqda soliq organiga va to'lovchiga xabar berishi kerak. 14. ERI yopiq kaliti yo'qolsa yoki o'g'irlansa, nima qilish kerak? A) Hech narsa qilmay, kalit o'z-o'zidan topilishini kutib turish B) Sertifikatni to'xtatish uchun darhol ro'yxatdan o'tkazish markaziga murojaat qilish C) Faqat yaqin do'stlar va hamkasblarga bu haqda og'zaki xabar berish D) Yangi kompyuter sotib olib, eski qurilmani tashlab yuborish To'g'ri javob: B) Sertifikatni to'xtatish uchun darhol ro'yxatdan o'tkazish markaziga murojaat qilish ✔ Izoh: Kalit yo'qolganda uni boshqalar ishlatmasligi uchun sertifikat zudlik bilan to'xtatiladi yoki bekor qilinadi. 15. Kassa kirim orderi qaysi operatsiyani rasmiylashtiradi? A) Tovarni omborga qabul qilishni B) Xodimni ishdan bo'shatishni C) Yer uchastkasini ro'yxatdan o'tkazishni D) Korxona kassasiga naqd pul kirim qilinishini To'g'ri javob: D) Korxona kassasiga naqd pul kirim qilinishini ✔ Izoh: Kassa kirim orderi korxona kassasiga naqd pul qabul qilinganini rasmiylashtiruvchi birlamchi kassa hujjatidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 121 Izoh: Soliq tekshiruvi soliqlar to'g'ri hisoblanganligi va o'z vaqtida to'langanligini aniqlashga qaratilgan. 11. QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanma va QQSga tortilmaydigan operatsiyani farqlashning amaliy ahamiyati nima? A) Qaysi operatsiyada soliq hisoblanishi va kiruvchi QQS hisobga olinishini aniqlash B) Korxona xodimlarining ish vaqti, smenalari va dam olish kunlarini qonun asosida belgilash C) Tijorat banki korxonaga beradigan kredit bo'yicha foiz stavkasini va to'lov jadvalini aniqlash D) Korxona nomini, tashkiliy-huquqiy shaklini va ta'sischilar tarkibini o'zgartirish To'g'ri javob: A) Qaysi operatsiyada soliq hisoblanishi va kiruvchi QQS hisobga olinishini aniqlash✔ Izoh: Operatsiya turini to'g'ri tasniflash chiquvchi QQS hisoblanishi va tegishli xaridlar bo'yicha kiruvchi QQSni hisobga olish huquqini belgilaydi. 12. Soliq hisobotini soliq to'lovchi nomidan vakil topshirishi mumkinmi? A) Yo'q, hech qachon mumkin emas, faqat shaxsan topshiriladi B) Ha, istalgan tanish shaxs hech qanday hujjatsiz va vakolatsiz topshirishi mumkin C) Ha, belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan vakolat (ishonchnoma) asosida D) Faqat sud qarori bilan, vakil tayinlangan holda To'g'ri javob: C) Ha, belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan vakolat (ishonchnoma) asosida ✔ Izoh: Soliq hisoboti soliq to'lovchi tomonidan yoki uning qonuniy yoxud ishonchli vakili tomonidan vakolat asosida taqdim etilishi mumkin. 13. Soliq agenti soliqni ushlab qolishning iloji bo'lmasa, qanday harakat qilishi kerak? A) Soliq to'lovchiga daromad to'lashni darhol va muddatsiz to'liq to'xtatib qo'yishi kerak B) Soliqni o'z mablag'idan, soliq to'lovchiga va soliq organiga bildirmasdan to'lashi kerak C) Hech qanday harakat qilmasligi va bu holatni hech kimga ma'lum qilmasligi kerak D) Bu haqda soliq organini va soliq to'lovchini qonunda belgilangan tartibda xabardor qilishi kerak To'g'ri javob: D) Bu haqda soliq organini va soliq to'lovchini qonunda belgilangan tartibda ✔ xabardor qilishi kerak Izoh: Soliqni ushlab qolishning imkoni bo'lmasa, soliq agenti bu haqda soliq organiga va to'lovchiga xabar berishi kerak. 14. ERI yopiq kaliti yo'qolsa yoki o'g'irlansa, nima qilish kerak? A) Hech narsa qilmay, kalit o'z-o'zidan topilishini kutib turish B) Sertifikatni to'xtatish uchun darhol ro'yxatdan o'tkazish markaziga murojaat qilish C) Faqat yaqin do'stlar va hamkasblarga bu haqda og'zaki xabar berish D) Yangi kompyuter sotib olib, eski qurilmani tashlab yuborish To'g'ri javob: B) Sertifikatni to'xtatish uchun darhol ro'yxatdan o'tkazish markaziga murojaat qilish ✔ Izoh: Kalit yo'qolganda uni boshqalar ishlatmasligi uchun sertifikat zudlik bilan to'xtatiladi yoki bekor qilinadi. 15. Kassa kirim orderi qaysi operatsiyani rasmiylashtiradi? A) Tovarni omborga qabul qilishni B) Xodimni ishdan bo'shatishni C) Yer uchastkasini ro'yxatdan o'tkazishni D) Korxona kassasiga naqd pul kirim qilinishini To'g'ri javob: D) Korxona kassasiga naqd pul kirim qilinishini ✔ Izoh: Kassa kirim orderi korxona kassasiga naqd pul qabul qilinganini rasmiylashtiruvchi birlamchi kassa hujjatidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 121 Izoh: Soliq tekshiruvi soliqlar to'g'ri hisoblanganligi va o'z vaqtida to'langanligini aniqlashga qaratilgan. 11. QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanma va QQSga tortilmaydigan operatsiyani farqlashning amaliy ahamiyati nima? A) Qaysi operatsiyada soliq hisoblanishi va kiruvchi QQS hisobga olinishini aniqlash B) Korxona xodimlarining ish vaqti, smenalari va dam olish kunlarini qonun asosida belgilash C) Tijorat banki korxonaga beradigan kredit bo'yicha foiz stavkasini va to'lov jadvalini aniqlash D) Korxona nomini, tashkiliy-huquqiy shaklini va ta'sischilar tarkibini o'zgartirish To'g'ri javob: A) Qaysi operatsiyada soliq hisoblanishi va kiruvchi QQS hisobga olinishini aniqlash✔ Izoh: Operatsiya turini to'g'ri tasniflash chiquvchi QQS hisoblanishi va tegishli xaridlar bo'yicha kiruvchi QQSni hisobga olish huquqini belgilaydi. 12. Soliq hisobotini soliq to'lovchi nomidan vakil topshirishi mumkinmi? A) Yo'q, hech qachon mumkin emas, faqat shaxsan topshiriladi B) Ha, istalgan tanish shaxs hech qanday hujjatsiz va vakolatsiz topshirishi mumkin C) Ha, belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan vakolat (ishonchnoma) asosida D) Faqat sud qarori bilan, vakil tayinlangan holda To'g'ri javob: C) Ha, belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan vakolat (ishonchnoma) asosida ✔ Izoh: Soliq hisoboti soliq to'lovchi tomonidan yoki uning qonuniy yoxud ishonchli vakili tomonidan vakolat asosida taqdim etilishi mumkin. 13. Soliq agenti soliqni ushlab qolishning iloji bo'lmasa, qanday harakat qilishi kerak? A) Soliq to'lovchiga daromad to'lashni darhol va muddatsiz to'liq to'xtatib qo'yishi kerak B) Soliqni o'z mablag'idan, soliq to'lovchiga va soliq organiga bildirmasdan to'lashi kerak C) Hech qanday harakat qilmasligi va bu holatni hech kimga ma'lum qilmasligi kerak D) Bu haqda soliq organini va soliq to'lovchini qonunda belgilangan tartibda xabardor qilishi kerak To'g'ri javob: D) Bu haqda soliq organini va soliq to'lovchini qonunda belgilangan tartibda ✔ xabardor qilishi kerak Izoh: Soliqni ushlab qolishning imkoni bo'lmasa, soliq agenti bu haqda soliq organiga va to'lovchiga xabar berishi kerak. 14. ERI yopiq kaliti yo'qolsa yoki o'g'irlansa, nima qilish kerak? A) Hech narsa qilmay, kalit o'z-o'zidan topilishini kutib turish B) Sertifikatni to'xtatish uchun darhol ro'yxatdan o'tkazish markaziga murojaat qilish C) Faqat yaqin do'stlar va hamkasblarga bu haqda og'zaki xabar berish D) Yangi kompyuter sotib olib, eski qurilmani tashlab yuborish To'g'ri javob: B) Sertifikatni to'xtatish uchun darhol ro'yxatdan o'tkazish markaziga murojaat qilish ✔ Izoh: Kalit yo'qolganda uni boshqalar ishlatmasligi uchun sertifikat zudlik bilan to'xtatiladi yoki bekor qilinadi. 15. Kassa kirim orderi qaysi operatsiyani rasmiylashtiradi? A) Tovarni omborga qabul qilishni B) Xodimni ishdan bo'shatishni C) Yer uchastkasini ro'yxatdan o'tkazishni D) Korxona kassasiga naqd pul kirim qilinishini To'g'ri javob: D) Korxona kassasiga naqd pul kirim qilinishini ✔ Izoh: Kassa kirim orderi korxona kassasiga naqd pul qabul qilinganini rasmiylashtiruvchi birlamchi kassa hujjatidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 121 16. FIFO usuli nimani anglatadi? A) Birinchi kelgan zaxira birinchi bo'lib hisobdan chiqariladi B) Zaxiralar faqat joriy bozor narxida hisobdan chiqariladi C) Zaxiralar omborchi tanloviga ko'ra tasodifiy chiqariladi D) Oxirgi kelgan zaxira birinchi bo'lib hisobdan chiqariladi To'g'ri javob: A) Birinchi kelgan zaxira birinchi bo'lib hisobdan chiqariladi✔ Izoh: FIFO (birinchi kirim — birinchi chiqim) usulida zaxiralar kelib tushish ketma-ketligida, birinchi xarid qilinganidan boshlab hisobdan chiqariladi. 17. QQS hisobotini (hisob-kitobini) kim topshiradi? A) Faqat tijorat banklari B) Daromad oladigan har qanday jismoniy shaxs C) Faqat davlat organlari va budjet tashkilotlari D) QQS to'lovchilari va QQS bo'yicha soliq agentlari To'g'ri javob: D) QQS to'lovchilari va QQS bo'yicha soliq agentlari ✔ Izoh: QQS bo'yicha soliq hisobotini ro'yxatdan o'tgan QQS to'lovchilari, shuningdek QQSni ushlab qolish majburiyati bo'lgan soliq agentlari topshiradi. 18. Soliq to'lovchining identifikatsiya raqami qanday qisqartma bilan ataladi? A) MFO B) OKED C) IBAN D) STIR To'g'ri javob: D) STIR ✔ Izoh: Soliq to'lovchining identifikatsiya raqami (STIR) soliq organlarida hisobga qo'yilgan har bir soliq to'lovchiga beriladigan yagona raqamdir. 19. Tekshiruv dalolatnomasi bo'yicha soliq to'lovchining yozma e'tirozi qanday maqsadga xizmat qiladi? A) Soliq stavkasini o'zgartirishga B) Tekshiruvni yangidan boshlashni majburlashga C) Tekshiruvchini lavozimdan ozod qilishga D) Tekshiruv xulosalariga qarshi dalillarini taqdim etishga To'g'ri javob: D) Tekshiruv xulosalariga qarshi dalillarini taqdim etishga ✔ Izoh: Yozma e'tiroz soliq to'lovchiga o'z dalillarini taqdim etish imkonini beradi va qaror qabul qilishda ko'rib chiqiladi. 20. Ta'lim muassasalarida o'qiyotganlarga qonunchilikka muvofiq to'lanadigan stipendiyalar daromad solig'iga nisbatan qanday? A) Ish haqi kabi umumiy stavkada soliqqa tortiladi B) Ijara daromadi kabi deklaratsiya bo'yicha soliqqa tortiladi C) Dividend kabi to'lov manbaida soliqqa tortiladi D) Qonunda belgilangan tartibda soliqdan ozod qilinadi To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda soliqdan ozod qilinadi ✔ Izoh: Ta'lim muassasalari talabalari va o'quvchilariga qonunchilikka muvofiq to'lanadigan stipendiyalar daromad solig'idan ozod qilinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 122 16. FIFO usuli nimani anglatadi? A) Birinchi kelgan zaxira birinchi bo'lib hisobdan chiqariladi B) Zaxiralar faqat joriy bozor narxida hisobdan chiqariladi C) Zaxiralar omborchi tanloviga ko'ra tasodifiy chiqariladi D) Oxirgi kelgan zaxira birinchi bo'lib hisobdan chiqariladi To'g'ri javob: A) Birinchi kelgan zaxira birinchi bo'lib hisobdan chiqariladi✔ Izoh: FIFO (birinchi kirim — birinchi chiqim) usulida zaxiralar kelib tushish ketma-ketligida, birinchi xarid qilinganidan boshlab hisobdan chiqariladi. 17. QQS hisobotini (hisob-kitobini) kim topshiradi? A) Faqat tijorat banklari B) Daromad oladigan har qanday jismoniy shaxs C) Faqat davlat organlari va budjet tashkilotlari D) QQS to'lovchilari va QQS bo'yicha soliq agentlari To'g'ri javob: D) QQS to'lovchilari va QQS bo'yicha soliq agentlari ✔ Izoh: QQS bo'yicha soliq hisobotini ro'yxatdan o'tgan QQS to'lovchilari, shuningdek QQSni ushlab qolish majburiyati bo'lgan soliq agentlari topshiradi. 18. Soliq to'lovchining identifikatsiya raqami qanday qisqartma bilan ataladi? A) MFO B) OKED C) IBAN D) STIR To'g'ri javob: D) STIR ✔ Izoh: Soliq to'lovchining identifikatsiya raqami (STIR) soliq organlarida hisobga qo'yilgan har bir soliq to'lovchiga beriladigan yagona raqamdir. 19. Tekshiruv dalolatnomasi bo'yicha soliq to'lovchining yozma e'tirozi qanday maqsadga xizmat qiladi? A) Soliq stavkasini o'zgartirishga B) Tekshiruvni yangidan boshlashni majburlashga C) Tekshiruvchini lavozimdan ozod qilishga D) Tekshiruv xulosalariga qarshi dalillarini taqdim etishga To'g'ri javob: D) Tekshiruv xulosalariga qarshi dalillarini taqdim etishga ✔ Izoh: Yozma e'tiroz soliq to'lovchiga o'z dalillarini taqdim etish imkonini beradi va qaror qabul qilishda ko'rib chiqiladi. 20. Ta'lim muassasalarida o'qiyotganlarga qonunchilikka muvofiq to'lanadigan stipendiyalar daromad solig'iga nisbatan qanday? A) Ish haqi kabi umumiy stavkada soliqqa tortiladi B) Ijara daromadi kabi deklaratsiya bo'yicha soliqqa tortiladi C) Dividend kabi to'lov manbaida soliqqa tortiladi D) Qonunda belgilangan tartibda soliqdan ozod qilinadi To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda soliqdan ozod qilinadi ✔ Izoh: Ta'lim muassasalari talabalari va o'quvchilariga qonunchilikka muvofiq to'lanadigan stipendiyalar daromad solig'idan ozod qilinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 122 16. FIFO usuli nimani anglatadi? A) Birinchi kelgan zaxira birinchi bo'lib hisobdan chiqariladi B) Zaxiralar faqat joriy bozor narxida hisobdan chiqariladi C) Zaxiralar omborchi tanloviga ko'ra tasodifiy chiqariladi D) Oxirgi kelgan zaxira birinchi bo'lib hisobdan chiqariladi To'g'ri javob: A) Birinchi kelgan zaxira birinchi bo'lib hisobdan chiqariladi✔ Izoh: FIFO (birinchi kirim — birinchi chiqim) usulida zaxiralar kelib tushish ketma-ketligida, birinchi xarid qilinganidan boshlab hisobdan chiqariladi. 17. QQS hisobotini (hisob-kitobini) kim topshiradi? A) Faqat tijorat banklari B) Daromad oladigan har qanday jismoniy shaxs C) Faqat davlat organlari va budjet tashkilotlari D) QQS to'lovchilari va QQS bo'yicha soliq agentlari To'g'ri javob: D) QQS to'lovchilari va QQS bo'yicha soliq agentlari ✔ Izoh: QQS bo'yicha soliq hisobotini ro'yxatdan o'tgan QQS to'lovchilari, shuningdek QQSni ushlab qolish majburiyati bo'lgan soliq agentlari topshiradi. 18. Soliq to'lovchining identifikatsiya raqami qanday qisqartma bilan ataladi? A) MFO B) OKED C) IBAN D) STIR To'g'ri javob: D) STIR ✔ Izoh: Soliq to'lovchining identifikatsiya raqami (STIR) soliq organlarida hisobga qo'yilgan har bir soliq to'lovchiga beriladigan yagona raqamdir. 19. Tekshiruv dalolatnomasi bo'yicha soliq to'lovchining yozma e'tirozi qanday maqsadga xizmat qiladi? A) Soliq stavkasini o'zgartirishga B) Tekshiruvni yangidan boshlashni majburlashga C) Tekshiruvchini lavozimdan ozod qilishga D) Tekshiruv xulosalariga qarshi dalillarini taqdim etishga To'g'ri javob: D) Tekshiruv xulosalariga qarshi dalillarini taqdim etishga ✔ Izoh: Yozma e'tiroz soliq to'lovchiga o'z dalillarini taqdim etish imkonini beradi va qaror qabul qilishda ko'rib chiqiladi. 20. Ta'lim muassasalarida o'qiyotganlarga qonunchilikka muvofiq to'lanadigan stipendiyalar daromad solig'iga nisbatan qanday? A) Ish haqi kabi umumiy stavkada soliqqa tortiladi B) Ijara daromadi kabi deklaratsiya bo'yicha soliqqa tortiladi C) Dividend kabi to'lov manbaida soliqqa tortiladi D) Qonunda belgilangan tartibda soliqdan ozod qilinadi To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda soliqdan ozod qilinadi ✔ Izoh: Ta'lim muassasalari talabalari va o'quvchilariga qonunchilikka muvofiq to'lanadigan stipendiyalar daromad solig'idan ozod qilinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 122 21. To'g'ri chiziqli amortizatsiya usuli nimani bildiradi? A) Amortizatsiya faqat xizmat muddatining oxirgi yilida hisoblanadi B) Amortizatsiya har yili tasodifiy summalarda hisoblanadi C) Amortizatsiya birinchi yilning o'zida to'liq hisoblanadi D) Amortizatsiya foydalanish muddati davomida teng summalarda hisoblanadi To'g'ri javob: D) Amortizatsiya foydalanish muddati davomida teng summalarda hisoblanadi✔ Izoh: To'g'ri chiziqli usulda aktivning amortizatsiyalanadigan qiymati foydali xizmat muddatiga teng taqsimlanadi. 22. Pora berish va pora olishda vositachilik qanday baholanadi? A) Faqat pora olish jinoyat, berish esa ruxsat etiladi B) Vositachilik qonuniy faoliyat C) Pora berish xayriya hisoblanadi D) Pora berish ham, vositachilik ham jinoyat hisoblanadi To'g'ri javob: D) Pora berish ham, vositachilik ham jinoyat hisoblanadi ✔ Izoh: Qonunchilikda pora olish, pora berish va pora olish-berishda vositachilik alohida jinoyat sifatida belgilangan. 23. Moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot nimani ko'rsatadi? A) Faqat korxonaning bank hisobvaraqlari raqamlarini va bank rekvizitlarini B) Faqat korxona ta'sischilari ro'yxatini va ularning ulushlari miqdorini C) Faqat muayyan sanadagi aktivlar va majburiyatlar qoldig'ini, balans ko'rinishida D) Hisobot davridagi daromadlar, xarajatlar va yakuniy foyda yoki zararni To'g'ri javob: D) Hisobot davridagi daromadlar, xarajatlar va yakuniy foyda yoki zararni ✔ Izoh: Moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot davr mobaynidagi daromad va xarajatlarni hamda ular natijasida hosil bo'lgan foyda yoki zararni aks ettiradi. 24. Soliq hisobotlarining shakllari va ularni to'ldirish tartibi kim tomonidan belgilanadi? A) Har bir soliq to'lovchi tomonidan o'z xohishiga ko'ra o'zicha B) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banki tomonidan har yili C) Soliq to'lovchi bilan shartnoma tuzgan auditorlik tashkiloti tomonidan D) Vakolatli davlat organlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda To'g'ri javob: D) Vakolatli davlat organlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda ✔ Izoh: Soliq hisobotlarining shakllari yagona bo'lishi uchun ular vakolatli davlat organlari tomonidan tasdiqlanadi; soliq to'lovchi ularni o'zgartira olmaydi. 25. Nima uchun QQS «iste'mol solig'i» deb ham ataladi? A) Chunki uning yuki pirovardida tovar va xizmatlarni iste'mol qiluvchiga tushadi B) Chunki uni faqat iste'molchilar huquqlarini himoya qilish uyushmasi to'laydi C) Chunki u faqat oziq-ovqat va kundalik iste'mol mahsulotlariga solinadi D) Chunki u daromadga emas, balki fuqarolarning mol-mulkiga solinadi To'g'ri javob: A) Chunki uning yuki pirovardida tovar va xizmatlarni iste'mol qiluvchiga tushadi ✔ Izoh: QQS iste'mol xarajatlarini soliqqa tortadi: tadbirkorlar uni chegirish orqali yuksiz qoladi, yakuniy iste'molchi esa uni narx tarkibida to'laydi. 26. Hisob siyosati nima? A) Korxonaning xodimlarni yollash va kadrlar siyosati B) Soliq organining yillik tekshiruv rejasi C) Korxonaning mahsulotlarga narx belgilash siyosati D) Korxona tanlagan buxgalteriya hisobi usullari majmui To'g'ri javob: D) Korxona tanlagan buxgalteriya hisobi usullari majmui ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 123 21. To'g'ri chiziqli amortizatsiya usuli nimani bildiradi? A) Amortizatsiya faqat xizmat muddatining oxirgi yilida hisoblanadi B) Amortizatsiya har yili tasodifiy summalarda hisoblanadi C) Amortizatsiya birinchi yilning o'zida to'liq hisoblanadi D) Amortizatsiya foydalanish muddati davomida teng summalarda hisoblanadi To'g'ri javob: D) Amortizatsiya foydalanish muddati davomida teng summalarda hisoblanadi✔ Izoh: To'g'ri chiziqli usulda aktivning amortizatsiyalanadigan qiymati foydali xizmat muddatiga teng taqsimlanadi. 22. Pora berish va pora olishda vositachilik qanday baholanadi? A) Faqat pora olish jinoyat, berish esa ruxsat etiladi B) Vositachilik qonuniy faoliyat C) Pora berish xayriya hisoblanadi D) Pora berish ham, vositachilik ham jinoyat hisoblanadi To'g'ri javob: D) Pora berish ham, vositachilik ham jinoyat hisoblanadi ✔ Izoh: Qonunchilikda pora olish, pora berish va pora olish-berishda vositachilik alohida jinoyat sifatida belgilangan. 23. Moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot nimani ko'rsatadi? A) Faqat korxonaning bank hisobvaraqlari raqamlarini va bank rekvizitlarini B) Faqat korxona ta'sischilari ro'yxatini va ularning ulushlari miqdorini C) Faqat muayyan sanadagi aktivlar va majburiyatlar qoldig'ini, balans ko'rinishida D) Hisobot davridagi daromadlar, xarajatlar va yakuniy foyda yoki zararni To'g'ri javob: D) Hisobot davridagi daromadlar, xarajatlar va yakuniy foyda yoki zararni ✔ Izoh: Moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot davr mobaynidagi daromad va xarajatlarni hamda ular natijasida hosil bo'lgan foyda yoki zararni aks ettiradi. 24. Soliq hisobotlarining shakllari va ularni to'ldirish tartibi kim tomonidan belgilanadi? A) Har bir soliq to'lovchi tomonidan o'z xohishiga ko'ra o'zicha B) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banki tomonidan har yili C) Soliq to'lovchi bilan shartnoma tuzgan auditorlik tashkiloti tomonidan D) Vakolatli davlat organlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda To'g'ri javob: D) Vakolatli davlat organlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda ✔ Izoh: Soliq hisobotlarining shakllari yagona bo'lishi uchun ular vakolatli davlat organlari tomonidan tasdiqlanadi; soliq to'lovchi ularni o'zgartira olmaydi. 25. Nima uchun QQS «iste'mol solig'i» deb ham ataladi? A) Chunki uning yuki pirovardida tovar va xizmatlarni iste'mol qiluvchiga tushadi B) Chunki uni faqat iste'molchilar huquqlarini himoya qilish uyushmasi to'laydi C) Chunki u faqat oziq-ovqat va kundalik iste'mol mahsulotlariga solinadi D) Chunki u daromadga emas, balki fuqarolarning mol-mulkiga solinadi To'g'ri javob: A) Chunki uning yuki pirovardida tovar va xizmatlarni iste'mol qiluvchiga tushadi ✔ Izoh: QQS iste'mol xarajatlarini soliqqa tortadi: tadbirkorlar uni chegirish orqali yuksiz qoladi, yakuniy iste'molchi esa uni narx tarkibida to'laydi. 26. Hisob siyosati nima? A) Korxonaning xodimlarni yollash va kadrlar siyosati B) Soliq organining yillik tekshiruv rejasi C) Korxonaning mahsulotlarga narx belgilash siyosati D) Korxona tanlagan buxgalteriya hisobi usullari majmui To'g'ri javob: D) Korxona tanlagan buxgalteriya hisobi usullari majmui ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 123 21. To'g'ri chiziqli amortizatsiya usuli nimani bildiradi? A) Amortizatsiya faqat xizmat muddatining oxirgi yilida hisoblanadi B) Amortizatsiya har yili tasodifiy summalarda hisoblanadi C) Amortizatsiya birinchi yilning o'zida to'liq hisoblanadi D) Amortizatsiya foydalanish muddati davomida teng summalarda hisoblanadi To'g'ri javob: D) Amortizatsiya foydalanish muddati davomida teng summalarda hisoblanadi✔ Izoh: To'g'ri chiziqli usulda aktivning amortizatsiyalanadigan qiymati foydali xizmat muddatiga teng taqsimlanadi. 22. Pora berish va pora olishda vositachilik qanday baholanadi? A) Faqat pora olish jinoyat, berish esa ruxsat etiladi B) Vositachilik qonuniy faoliyat C) Pora berish xayriya hisoblanadi D) Pora berish ham, vositachilik ham jinoyat hisoblanadi To'g'ri javob: D) Pora berish ham, vositachilik ham jinoyat hisoblanadi ✔ Izoh: Qonunchilikda pora olish, pora berish va pora olish-berishda vositachilik alohida jinoyat sifatida belgilangan. 23. Moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot nimani ko'rsatadi? A) Faqat korxonaning bank hisobvaraqlari raqamlarini va bank rekvizitlarini B) Faqat korxona ta'sischilari ro'yxatini va ularning ulushlari miqdorini C) Faqat muayyan sanadagi aktivlar va majburiyatlar qoldig'ini, balans ko'rinishida D) Hisobot davridagi daromadlar, xarajatlar va yakuniy foyda yoki zararni To'g'ri javob: D) Hisobot davridagi daromadlar, xarajatlar va yakuniy foyda yoki zararni ✔ Izoh: Moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot davr mobaynidagi daromad va xarajatlarni hamda ular natijasida hosil bo'lgan foyda yoki zararni aks ettiradi. 24. Soliq hisobotlarining shakllari va ularni to'ldirish tartibi kim tomonidan belgilanadi? A) Har bir soliq to'lovchi tomonidan o'z xohishiga ko'ra o'zicha B) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi tijorat banki tomonidan har yili C) Soliq to'lovchi bilan shartnoma tuzgan auditorlik tashkiloti tomonidan D) Vakolatli davlat organlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda To'g'ri javob: D) Vakolatli davlat organlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda ✔ Izoh: Soliq hisobotlarining shakllari yagona bo'lishi uchun ular vakolatli davlat organlari tomonidan tasdiqlanadi; soliq to'lovchi ularni o'zgartira olmaydi. 25. Nima uchun QQS «iste'mol solig'i» deb ham ataladi? A) Chunki uning yuki pirovardida tovar va xizmatlarni iste'mol qiluvchiga tushadi B) Chunki uni faqat iste'molchilar huquqlarini himoya qilish uyushmasi to'laydi C) Chunki u faqat oziq-ovqat va kundalik iste'mol mahsulotlariga solinadi D) Chunki u daromadga emas, balki fuqarolarning mol-mulkiga solinadi To'g'ri javob: A) Chunki uning yuki pirovardida tovar va xizmatlarni iste'mol qiluvchiga tushadi ✔ Izoh: QQS iste'mol xarajatlarini soliqqa tortadi: tadbirkorlar uni chegirish orqali yuksiz qoladi, yakuniy iste'molchi esa uni narx tarkibida to'laydi. 26. Hisob siyosati nima? A) Korxonaning xodimlarni yollash va kadrlar siyosati B) Soliq organining yillik tekshiruv rejasi C) Korxonaning mahsulotlarga narx belgilash siyosati D) Korxona tanlagan buxgalteriya hisobi usullari majmui To'g'ri javob: D) Korxona tanlagan buxgalteriya hisobi usullari majmui ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 123 Izoh: Hisob siyosati korxonaning buxgalteriya hisobi va hisobot tuzishda qo'llaydigan usul, tamoyil va qoidalari majmuidir. 27. Rahbar qonunga zid ko'rsatma bersa, davlat xizmatchisi nima qilishi kerak? A) Ko'rsatmani bajarishni boshqa xodimga topshirishi B) Ko'rsatmani hech kimga bildirmay bajarib qo'yishi C) Uni bajarmasligi va belgilangan tartibda xabar berishi D) Uni hech qanday e'tirozsiz darhol bajarishi To'g'ri javob: C) Uni bajarmasligi va belgilangan tartibda xabar berishi✔ Izoh: Qonunga xilof ko'rsatmani bajarish javobgarlikdan ozod qilmaydi; xizmatchi uni bajarmasligi va xabar berishi lozim. 28. Soliq to'lovchi hujjatlari bo'lmaganda soliq organi soliqni qanday aniqlashi mumkin? A) Tasodifiy raqam tanlab, taxminiy summani belgilash orqali B) Hisob-kitob usulida, mavjud ma'lumotlar va o'xshash to'lovchilar asosida C) Hujjat yo'q bo'lsa, soliq umuman hisoblanmay qoldiriladi D) Soliq to'lovchining og'zaki aytgan summasi bo'yicha To'g'ri javob: B) Hisob-kitob usulida, mavjud ma'lumotlar va o'xshash to'lovchilar asosida ✔ Izoh: Hisob yuritilmagan yoki hujjatlar taqdim etilmaganda soliq summasi mavjud ma'lumotlar va o'xshash to'lovchilar asosida hisob-kitob yo'li bilan aniqlanadi. 29. Inflyatsiya nima? A) Bitta tovar narxining bir martalik oshishi B) Narxlar umumiy darajasining pasayishi C) Narxlar umumiy darajasining barqaror o'sishi D) Ish haqining oshishi To'g'ri javob: C) Narxlar umumiy darajasining barqaror o'sishi ✔ Izoh: Inflyatsiya — iqtisodiyotdagi tovar va xizmatlar narxlari umumiy darajasining uzoq davom etadigan o'sishi, pulning qadrsizlanishi. 30. Mahsulot tannarxi nima? A) Mahsulotning xaridorga sotilgan narxi, QQS bilan birga B) Mahsulotni reklama qilish uchun to'langan umumiy summa C) Mahsulotni sotishdan olingan sof foyda summasi D) Mahsulotni ishlab chiqarish yoki xarid qilishga sarflangan xarajatlar To'g'ri javob: D) Mahsulotni ishlab chiqarish yoki xarid qilishga sarflangan xarajatlar ✔ Izoh: Tannarx mahsulot ishlab chiqarish yoki tovar xarid qilish bilan bog'liq barcha xarajatlarning pul ifodasidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 124 Izoh: Hisob siyosati korxonaning buxgalteriya hisobi va hisobot tuzishda qo'llaydigan usul, tamoyil va qoidalari majmuidir. 27. Rahbar qonunga zid ko'rsatma bersa, davlat xizmatchisi nima qilishi kerak? A) Ko'rsatmani bajarishni boshqa xodimga topshirishi B) Ko'rsatmani hech kimga bildirmay bajarib qo'yishi C) Uni bajarmasligi va belgilangan tartibda xabar berishi D) Uni hech qanday e'tirozsiz darhol bajarishi To'g'ri javob: C) Uni bajarmasligi va belgilangan tartibda xabar berishi✔ Izoh: Qonunga xilof ko'rsatmani bajarish javobgarlikdan ozod qilmaydi; xizmatchi uni bajarmasligi va xabar berishi lozim. 28. Soliq to'lovchi hujjatlari bo'lmaganda soliq organi soliqni qanday aniqlashi mumkin? A) Tasodifiy raqam tanlab, taxminiy summani belgilash orqali B) Hisob-kitob usulida, mavjud ma'lumotlar va o'xshash to'lovchilar asosida C) Hujjat yo'q bo'lsa, soliq umuman hisoblanmay qoldiriladi D) Soliq to'lovchining og'zaki aytgan summasi bo'yicha To'g'ri javob: B) Hisob-kitob usulida, mavjud ma'lumotlar va o'xshash to'lovchilar asosida ✔ Izoh: Hisob yuritilmagan yoki hujjatlar taqdim etilmaganda soliq summasi mavjud ma'lumotlar va o'xshash to'lovchilar asosida hisob-kitob yo'li bilan aniqlanadi. 29. Inflyatsiya nima? A) Bitta tovar narxining bir martalik oshishi B) Narxlar umumiy darajasining pasayishi C) Narxlar umumiy darajasining barqaror o'sishi D) Ish haqining oshishi To'g'ri javob: C) Narxlar umumiy darajasining barqaror o'sishi ✔ Izoh: Inflyatsiya — iqtisodiyotdagi tovar va xizmatlar narxlari umumiy darajasining uzoq davom etadigan o'sishi, pulning qadrsizlanishi. 30. Mahsulot tannarxi nima? A) Mahsulotning xaridorga sotilgan narxi, QQS bilan birga B) Mahsulotni reklama qilish uchun to'langan umumiy summa C) Mahsulotni sotishdan olingan sof foyda summasi D) Mahsulotni ishlab chiqarish yoki xarid qilishga sarflangan xarajatlar To'g'ri javob: D) Mahsulotni ishlab chiqarish yoki xarid qilishga sarflangan xarajatlar ✔ Izoh: Tannarx mahsulot ishlab chiqarish yoki tovar xarid qilish bilan bog'liq barcha xarajatlarning pul ifodasidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 124 Izoh: Hisob siyosati korxonaning buxgalteriya hisobi va hisobot tuzishda qo'llaydigan usul, tamoyil va qoidalari majmuidir. 27. Rahbar qonunga zid ko'rsatma bersa, davlat xizmatchisi nima qilishi kerak? A) Ko'rsatmani bajarishni boshqa xodimga topshirishi B) Ko'rsatmani hech kimga bildirmay bajarib qo'yishi C) Uni bajarmasligi va belgilangan tartibda xabar berishi D) Uni hech qanday e'tirozsiz darhol bajarishi To'g'ri javob: C) Uni bajarmasligi va belgilangan tartibda xabar berishi✔ Izoh: Qonunga xilof ko'rsatmani bajarish javobgarlikdan ozod qilmaydi; xizmatchi uni bajarmasligi va xabar berishi lozim. 28. Soliq to'lovchi hujjatlari bo'lmaganda soliq organi soliqni qanday aniqlashi mumkin? A) Tasodifiy raqam tanlab, taxminiy summani belgilash orqali B) Hisob-kitob usulida, mavjud ma'lumotlar va o'xshash to'lovchilar asosida C) Hujjat yo'q bo'lsa, soliq umuman hisoblanmay qoldiriladi D) Soliq to'lovchining og'zaki aytgan summasi bo'yicha To'g'ri javob: B) Hisob-kitob usulida, mavjud ma'lumotlar va o'xshash to'lovchilar asosida ✔ Izoh: Hisob yuritilmagan yoki hujjatlar taqdim etilmaganda soliq summasi mavjud ma'lumotlar va o'xshash to'lovchilar asosida hisob-kitob yo'li bilan aniqlanadi. 29. Inflyatsiya nima? A) Bitta tovar narxining bir martalik oshishi B) Narxlar umumiy darajasining pasayishi C) Narxlar umumiy darajasining barqaror o'sishi D) Ish haqining oshishi To'g'ri javob: C) Narxlar umumiy darajasining barqaror o'sishi ✔ Izoh: Inflyatsiya — iqtisodiyotdagi tovar va xizmatlar narxlari umumiy darajasining uzoq davom etadigan o'sishi, pulning qadrsizlanishi. 30. Mahsulot tannarxi nima? A) Mahsulotning xaridorga sotilgan narxi, QQS bilan birga B) Mahsulotni reklama qilish uchun to'langan umumiy summa C) Mahsulotni sotishdan olingan sof foyda summasi D) Mahsulotni ishlab chiqarish yoki xarid qilishga sarflangan xarajatlar To'g'ri javob: D) Mahsulotni ishlab chiqarish yoki xarid qilishga sarflangan xarajatlar ✔ Izoh: Tannarx mahsulot ishlab chiqarish yoki tovar xarid qilish bilan bog'liq barcha xarajatlarning pul ifodasidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 124 21-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq organi xodimi ma'lumotlar bazasidan shaxsiy maqsadda ma'lumot olsa, bu qanday baholanadi? A) Rahbariyat tomonidan rag'batlantirishga loyiq harakat B) Xizmat vakolatlarini suiiste'mol qilish va maxfiylikni buzish sifatida C) Kundalik oddiy ish jarayonining bir qismi sifatida D) Xodimning yuqori kasbiy mahorati belgisi sifatida To'g'ri javob: B) Xizmat vakolatlarini suiiste'mol qilish va maxfiylikni buzish sifatida✔ Izoh: Xizmat ma'lumotlar bazasidan shaxsiy maqsadda foydalanish vakolatni suiiste'mol qilish va soliq sirini buzish hisoblanadi. 2. Soliq davri bilan buxgalteriya hisobidagi hisobot yili odatda qanday bog'liq? A) Soliq davri buxgalteriya hisobiga hech bog'liq emas va har doim bir haftadan iborat B) Soliq davrini har bir korxona o'zi tanlaydi C) Soliq davri doimo moliya yilidan ikki baravar uzun D) Ko'p soliqlar uchun soliq davri kalendar yilga mos keladi To'g'ri javob: D) Ko'p soliqlar uchun soliq davri kalendar yilga mos keladi ✔ Izoh: Foyda, daromad va mol-mulk soliqlari kabi ko'p soliqlar uchun soliq davri kalendar yil bo'lib, u buxgalteriya hisobidagi hisobot yiliga mos keladi. 3. Huquqbuzarlik va xato (texnik nosozlik) o'rtasidagi farqni aniqlashda qaysi omil hal qiluvchi? A) Korxonaning joylashuvi B) Shaxsning aybi bor-yo'qligi C) Hisobotning sahifalar soni D) Soliq to'lovchining yoshi To'g'ri javob: B) Shaxsning aybi bor-yo'qligi ✔ Izoh: Huquqbuzarlik uchun ayb mavjud bo'lishi shart; aybsiz texnik nosozlik huquqbuzarlik deb baholanmaydi. 4. Soliq qarzi deganda nima tushuniladi? A) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq va penya summasi B) Soliq to'lovchiga davlat tomonidan berilgan kredit C) Kelgusi davr uchun oldindan to'langan soliq D) Soliq organi tomonidan to'lovchiga qaytarilishi kerak bo'lgan summa To'g'ri javob: A) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq va penya summasi ✔ Izoh: Soliq qarzi soliq to'lovchi tomonidan belgilangan muddatda budjetga to'lanmagan soliqlar va penyalar summasidir. 5. Soliqni to'lash majburiyati qanday hollarda bekor bo'ladi? A) Soliq to'langanda yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa asoslarda B) Soliq inspektori og'zaki ruxsat bergan hollarda C) Soliq hisoboti belgilangan muddatda topshirilmaganda D) Soliq to'lovchi uni to'lashni xohlamagan hollarda To'g'ri javob: A) Soliq to'langanda yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa asoslarda ✔ Izoh: Soliq majburiyati asosan uni to'lash bilan, shuningdek qonunda nazarda tutilgan boshqa holatlarda bekor bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 125 21-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq organi xodimi ma'lumotlar bazasidan shaxsiy maqsadda ma'lumot olsa, bu qanday baholanadi? A) Rahbariyat tomonidan rag'batlantirishga loyiq harakat B) Xizmat vakolatlarini suiiste'mol qilish va maxfiylikni buzish sifatida C) Kundalik oddiy ish jarayonining bir qismi sifatida D) Xodimning yuqori kasbiy mahorati belgisi sifatida To'g'ri javob: B) Xizmat vakolatlarini suiiste'mol qilish va maxfiylikni buzish sifatida✔ Izoh: Xizmat ma'lumotlar bazasidan shaxsiy maqsadda foydalanish vakolatni suiiste'mol qilish va soliq sirini buzish hisoblanadi. 2. Soliq davri bilan buxgalteriya hisobidagi hisobot yili odatda qanday bog'liq? A) Soliq davri buxgalteriya hisobiga hech bog'liq emas va har doim bir haftadan iborat B) Soliq davrini har bir korxona o'zi tanlaydi C) Soliq davri doimo moliya yilidan ikki baravar uzun D) Ko'p soliqlar uchun soliq davri kalendar yilga mos keladi To'g'ri javob: D) Ko'p soliqlar uchun soliq davri kalendar yilga mos keladi ✔ Izoh: Foyda, daromad va mol-mulk soliqlari kabi ko'p soliqlar uchun soliq davri kalendar yil bo'lib, u buxgalteriya hisobidagi hisobot yiliga mos keladi. 3. Huquqbuzarlik va xato (texnik nosozlik) o'rtasidagi farqni aniqlashda qaysi omil hal qiluvchi? A) Korxonaning joylashuvi B) Shaxsning aybi bor-yo'qligi C) Hisobotning sahifalar soni D) Soliq to'lovchining yoshi To'g'ri javob: B) Shaxsning aybi bor-yo'qligi ✔ Izoh: Huquqbuzarlik uchun ayb mavjud bo'lishi shart; aybsiz texnik nosozlik huquqbuzarlik deb baholanmaydi. 4. Soliq qarzi deganda nima tushuniladi? A) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq va penya summasi B) Soliq to'lovchiga davlat tomonidan berilgan kredit C) Kelgusi davr uchun oldindan to'langan soliq D) Soliq organi tomonidan to'lovchiga qaytarilishi kerak bo'lgan summa To'g'ri javob: A) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq va penya summasi ✔ Izoh: Soliq qarzi soliq to'lovchi tomonidan belgilangan muddatda budjetga to'lanmagan soliqlar va penyalar summasidir. 5. Soliqni to'lash majburiyati qanday hollarda bekor bo'ladi? A) Soliq to'langanda yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa asoslarda B) Soliq inspektori og'zaki ruxsat bergan hollarda C) Soliq hisoboti belgilangan muddatda topshirilmaganda D) Soliq to'lovchi uni to'lashni xohlamagan hollarda To'g'ri javob: A) Soliq to'langanda yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa asoslarda ✔ Izoh: Soliq majburiyati asosan uni to'lash bilan, shuningdek qonunda nazarda tutilgan boshqa holatlarda bekor bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 125 21-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq organi xodimi ma'lumotlar bazasidan shaxsiy maqsadda ma'lumot olsa, bu qanday baholanadi? A) Rahbariyat tomonidan rag'batlantirishga loyiq harakat B) Xizmat vakolatlarini suiiste'mol qilish va maxfiylikni buzish sifatida C) Kundalik oddiy ish jarayonining bir qismi sifatida D) Xodimning yuqori kasbiy mahorati belgisi sifatida To'g'ri javob: B) Xizmat vakolatlarini suiiste'mol qilish va maxfiylikni buzish sifatida✔ Izoh: Xizmat ma'lumotlar bazasidan shaxsiy maqsadda foydalanish vakolatni suiiste'mol qilish va soliq sirini buzish hisoblanadi. 2. Soliq davri bilan buxgalteriya hisobidagi hisobot yili odatda qanday bog'liq? A) Soliq davri buxgalteriya hisobiga hech bog'liq emas va har doim bir haftadan iborat B) Soliq davrini har bir korxona o'zi tanlaydi C) Soliq davri doimo moliya yilidan ikki baravar uzun D) Ko'p soliqlar uchun soliq davri kalendar yilga mos keladi To'g'ri javob: D) Ko'p soliqlar uchun soliq davri kalendar yilga mos keladi ✔ Izoh: Foyda, daromad va mol-mulk soliqlari kabi ko'p soliqlar uchun soliq davri kalendar yil bo'lib, u buxgalteriya hisobidagi hisobot yiliga mos keladi. 3. Huquqbuzarlik va xato (texnik nosozlik) o'rtasidagi farqni aniqlashda qaysi omil hal qiluvchi? A) Korxonaning joylashuvi B) Shaxsning aybi bor-yo'qligi C) Hisobotning sahifalar soni D) Soliq to'lovchining yoshi To'g'ri javob: B) Shaxsning aybi bor-yo'qligi ✔ Izoh: Huquqbuzarlik uchun ayb mavjud bo'lishi shart; aybsiz texnik nosozlik huquqbuzarlik deb baholanmaydi. 4. Soliq qarzi deganda nima tushuniladi? A) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq va penya summasi B) Soliq to'lovchiga davlat tomonidan berilgan kredit C) Kelgusi davr uchun oldindan to'langan soliq D) Soliq organi tomonidan to'lovchiga qaytarilishi kerak bo'lgan summa To'g'ri javob: A) Belgilangan muddatda to'lanmagan soliq va penya summasi ✔ Izoh: Soliq qarzi soliq to'lovchi tomonidan belgilangan muddatda budjetga to'lanmagan soliqlar va penyalar summasidir. 5. Soliqni to'lash majburiyati qanday hollarda bekor bo'ladi? A) Soliq to'langanda yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa asoslarda B) Soliq inspektori og'zaki ruxsat bergan hollarda C) Soliq hisoboti belgilangan muddatda topshirilmaganda D) Soliq to'lovchi uni to'lashni xohlamagan hollarda To'g'ri javob: A) Soliq to'langanda yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa asoslarda ✔ Izoh: Soliq majburiyati asosan uni to'lash bilan, shuningdek qonunda nazarda tutilgan boshqa holatlarda bekor bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 125 6. Soliq to'lovchi elektron hisobotni yuborgandan keyin uning qabul qilinganini qanday biladi? A) Buni hech qanday usulda bilib bo'lmaydi B) Inspektorning telefon orqali og'zaki aytishi orqali C) Tizim tomonidan berilgan elektron tasdiq (kvitansiya) orqali D) Mahalliy gazetada chiqadigan rasmiy e'lon orqali To'g'ri javob: C) Tizim tomonidan berilgan elektron tasdiq (kvitansiya) orqali✔ Izoh: Elektron hisobot qabul qilinganda tizim tasdiqlovchi xabar beradi; u hisobot topshirilganining dalili hisoblanadi. 7. Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i bo'yicha soliq bazasi sifatida asosan nima olinadi? A) Mulkdagi xonalar soni B) Mulkdorning yillik ish haqi C) Ko'chmas mulkning kadastr qiymati D) Mulkni sotib olishda olingan kredit summasi To'g'ri javob: C) Ko'chmas mulkning kadastr qiymati ✔ Izoh: Jismoniy shaxslar mol-mulk solig'i bo'yicha soliq bazasi ko'chmas mulk obyektining kadastr qiymati asosida aniqlanadi. 8. Mol-mulk solig'i bo'yicha soliqqa tortish obyekti nima? A) Ko'chmas mulk (binolar, inshootlar va boshqalar) B) Korxonaning soliqlar to'langandan keyingi sof foydasi C) Tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan aylanma D) Xodimlarga hisoblangan ish haqi va mukofotlar fondi To'g'ri javob: A) Ko'chmas mulk (binolar, inshootlar va boshqalar) ✔ Izoh: Mol-mulk solig'ining obyekti asosan ko'chmas mulk obyektlari: binolar, inshootlar, uy-joylar va boshqa ko'chmas mulkdir. 9. Soliq to'lovchining shaxsiy kabineti joylashgan rasmiy manzil qaysi? A) my.soliq.uz B) gov.uz C) lex.uz D) my.gov.uz To'g'ri javob: A) my.soliq.uz ✔ Izoh: my.soliq.uz — Soliq qo'mitasining soliq to'lovchilar uchun shaxsiy kabinet va interaktiv xizmatlar portali. 10. Soliq va bojxona to'lovlari o'rtasidagi bog'liqlik qaysi javobda to'g'ri ifodalangan? A) Bojxona boji soliq organiga soliq deklaratsiyasi orqali har oyda to'lanadi B) Bojxona organlari import qilingan tovarlardan hech qanday soliq undirmaydi C) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS va aksiz bojxona organlari tomonidan undiriladi D) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS faqat tumandagi soliq inspeksiyasiga deklaratsiya bilan to'lanadi To'g'ri javob: C) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS va aksiz bojxona organlari tomonidan ✔ undiriladi Izoh: Tovarlarni import qilishda QQS va aksiz solig'i bojxona to'lovlari tarkibida bojxona organlari tomonidan undiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 126 6. Soliq to'lovchi elektron hisobotni yuborgandan keyin uning qabul qilinganini qanday biladi? A) Buni hech qanday usulda bilib bo'lmaydi B) Inspektorning telefon orqali og'zaki aytishi orqali C) Tizim tomonidan berilgan elektron tasdiq (kvitansiya) orqali D) Mahalliy gazetada chiqadigan rasmiy e'lon orqali To'g'ri javob: C) Tizim tomonidan berilgan elektron tasdiq (kvitansiya) orqali✔ Izoh: Elektron hisobot qabul qilinganda tizim tasdiqlovchi xabar beradi; u hisobot topshirilganining dalili hisoblanadi. 7. Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i bo'yicha soliq bazasi sifatida asosan nima olinadi? A) Mulkdagi xonalar soni B) Mulkdorning yillik ish haqi C) Ko'chmas mulkning kadastr qiymati D) Mulkni sotib olishda olingan kredit summasi To'g'ri javob: C) Ko'chmas mulkning kadastr qiymati ✔ Izoh: Jismoniy shaxslar mol-mulk solig'i bo'yicha soliq bazasi ko'chmas mulk obyektining kadastr qiymati asosida aniqlanadi. 8. Mol-mulk solig'i bo'yicha soliqqa tortish obyekti nima? A) Ko'chmas mulk (binolar, inshootlar va boshqalar) B) Korxonaning soliqlar to'langandan keyingi sof foydasi C) Tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan aylanma D) Xodimlarga hisoblangan ish haqi va mukofotlar fondi To'g'ri javob: A) Ko'chmas mulk (binolar, inshootlar va boshqalar) ✔ Izoh: Mol-mulk solig'ining obyekti asosan ko'chmas mulk obyektlari: binolar, inshootlar, uy-joylar va boshqa ko'chmas mulkdir. 9. Soliq to'lovchining shaxsiy kabineti joylashgan rasmiy manzil qaysi? A) my.soliq.uz B) gov.uz C) lex.uz D) my.gov.uz To'g'ri javob: A) my.soliq.uz ✔ Izoh: my.soliq.uz — Soliq qo'mitasining soliq to'lovchilar uchun shaxsiy kabinet va interaktiv xizmatlar portali. 10. Soliq va bojxona to'lovlari o'rtasidagi bog'liqlik qaysi javobda to'g'ri ifodalangan? A) Bojxona boji soliq organiga soliq deklaratsiyasi orqali har oyda to'lanadi B) Bojxona organlari import qilingan tovarlardan hech qanday soliq undirmaydi C) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS va aksiz bojxona organlari tomonidan undiriladi D) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS faqat tumandagi soliq inspeksiyasiga deklaratsiya bilan to'lanadi To'g'ri javob: C) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS va aksiz bojxona organlari tomonidan ✔ undiriladi Izoh: Tovarlarni import qilishda QQS va aksiz solig'i bojxona to'lovlari tarkibida bojxona organlari tomonidan undiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 126 6. Soliq to'lovchi elektron hisobotni yuborgandan keyin uning qabul qilinganini qanday biladi? A) Buni hech qanday usulda bilib bo'lmaydi B) Inspektorning telefon orqali og'zaki aytishi orqali C) Tizim tomonidan berilgan elektron tasdiq (kvitansiya) orqali D) Mahalliy gazetada chiqadigan rasmiy e'lon orqali To'g'ri javob: C) Tizim tomonidan berilgan elektron tasdiq (kvitansiya) orqali✔ Izoh: Elektron hisobot qabul qilinganda tizim tasdiqlovchi xabar beradi; u hisobot topshirilganining dalili hisoblanadi. 7. Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i bo'yicha soliq bazasi sifatida asosan nima olinadi? A) Mulkdagi xonalar soni B) Mulkdorning yillik ish haqi C) Ko'chmas mulkning kadastr qiymati D) Mulkni sotib olishda olingan kredit summasi To'g'ri javob: C) Ko'chmas mulkning kadastr qiymati ✔ Izoh: Jismoniy shaxslar mol-mulk solig'i bo'yicha soliq bazasi ko'chmas mulk obyektining kadastr qiymati asosida aniqlanadi. 8. Mol-mulk solig'i bo'yicha soliqqa tortish obyekti nima? A) Ko'chmas mulk (binolar, inshootlar va boshqalar) B) Korxonaning soliqlar to'langandan keyingi sof foydasi C) Tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan aylanma D) Xodimlarga hisoblangan ish haqi va mukofotlar fondi To'g'ri javob: A) Ko'chmas mulk (binolar, inshootlar va boshqalar) ✔ Izoh: Mol-mulk solig'ining obyekti asosan ko'chmas mulk obyektlari: binolar, inshootlar, uy-joylar va boshqa ko'chmas mulkdir. 9. Soliq to'lovchining shaxsiy kabineti joylashgan rasmiy manzil qaysi? A) my.soliq.uz B) gov.uz C) lex.uz D) my.gov.uz To'g'ri javob: A) my.soliq.uz ✔ Izoh: my.soliq.uz — Soliq qo'mitasining soliq to'lovchilar uchun shaxsiy kabinet va interaktiv xizmatlar portali. 10. Soliq va bojxona to'lovlari o'rtasidagi bog'liqlik qaysi javobda to'g'ri ifodalangan? A) Bojxona boji soliq organiga soliq deklaratsiyasi orqali har oyda to'lanadi B) Bojxona organlari import qilingan tovarlardan hech qanday soliq undirmaydi C) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS va aksiz bojxona organlari tomonidan undiriladi D) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS faqat tumandagi soliq inspeksiyasiga deklaratsiya bilan to'lanadi To'g'ri javob: C) Import qilingan tovarlar bo'yicha QQS va aksiz bojxona organlari tomonidan ✔ undiriladi Izoh: Tovarlarni import qilishda QQS va aksiz solig'i bojxona to'lovlari tarkibida bojxona organlari tomonidan undiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 126 11. Aylanma solig'i to'lovchisidan xarid qilgan QQS to'lovchisi korxona qanday noqulaylikka duch keladi? A) Sotib olingan tovarlar bo'yicha mol-mulk solig'i imtiyozlaridan mahrum bo'ladi B) Sotib olingan tovarni bojxona organida qayta deklaratsiya qilishi shart bo'ladi C) Shu tovarlar bo'yicha olingan foydadan foyda solig'ini ikki baravar to'laydi D) Kiruvchi QQSni hisobga ololmaydi, chunki sotuvchi QQS hisoblamaydi To'g'ri javob: D) Kiruvchi QQSni hisobga ololmaydi, chunki sotuvchi QQS hisoblamaydi✔ Izoh: Aylanma solig'i to'lovchisi QQS to'lovchisi bo'lmagani uchun hisobvaraq-fakturada QQS ko'rsatmaydi va xaridor kiruvchi QQS olmaydi. 12. Quyidagilardan qaysi biri egri soliq hisoblanadi? A) Foyda solig'i B) Mol-mulk solig'i C) Qo'shilgan qiymat solig'i D) Yer solig'i (yuridik shaxslar) To'g'ri javob: C) Qo'shilgan qiymat solig'i ✔ Izoh: QQS tovar va xizmatlar narxiga qo'shiladi va pirovardida yakuniy iste'molchi tomonidan to'lanadi, shuning uchun u egri soliq hisoblanadi. 13. Soliqdan qochish (evaziya) va soliqni optimallashtirish o'rtasidagi asosiy farq nimada? A) Ikkalasi ham noqonuniy bo'lib, bir xil jazolanadi B) Qochish noqonuniy, optimallashtirish esa qonun doirasidagi usullar C) Optimallashtirish noqonuniy, qochish esa qonuniy D) Ikkalasi ham aynan bir xil mazmundagi tushuncha To'g'ri javob: B) Qochish noqonuniy, optimallashtirish esa qonun doirasidagi usullar ✔ Izoh: Soliq optimallashtirish qonuniy imkoniyatlardan foydalanish, soliqdan qochish esa yashirish va aldash orqali noqonuniy bo'yin tovlashdir. 14. Soliq to'lovchining harakatsizligi qachon huquqbuzarlik deb topiladi? A) Qonunda bajarilishi shart bo'lgan harakat bajarilmaganda B) Soliq to'lovchi reklama bermaganda C) Soliq to'lovchi dam olish kunida ishlamaganda D) Soliq to'lovchi yangi filial ochmaganda To'g'ri javob: A) Qonunda bajarilishi shart bo'lgan harakat bajarilmaganda ✔ Izoh: Harakatsizlik qonunda yuklangan majburiyatni (masalan, hisobot topshirish) bajarmaslik shaklida huquqbuzarlik bo'ladi. 15. Budjet ijrosi ustidan tashqi davlat moliyaviy nazoratini qaysi organ amalga oshiradi? A) Soliq qo'mitasi B) Tijorat banki C) Hisob palatasi D) Mahalla yig'ini To'g'ri javob: C) Hisob palatasi ✔ Izoh: Hisob palatasi davlat budjeti ijrosi va davlat mablag'laridan foydalanish ustidan tashqi davlat audit nazoratini amalga oshiradi. 16. Soliq tizimining yagonaligi tamoyili nimani bildiradi? A) Har bir soliq to'lovchi bir xil summada soliq to'laydi B) Soliqlar yilda bir marta, aynan bir kunda to'lanadi C) Mamlakatda faqat bitta turdagi soliq undiriladi D) Mamlakatning butun hududida yagona soliq tizimi amal qiladi To'g'ri javob: D) Mamlakatning butun hududida yagona soliq tizimi amal qiladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 127 11. Aylanma solig'i to'lovchisidan xarid qilgan QQS to'lovchisi korxona qanday noqulaylikka duch keladi? A) Sotib olingan tovarlar bo'yicha mol-mulk solig'i imtiyozlaridan mahrum bo'ladi B) Sotib olingan tovarni bojxona organida qayta deklaratsiya qilishi shart bo'ladi C) Shu tovarlar bo'yicha olingan foydadan foyda solig'ini ikki baravar to'laydi D) Kiruvchi QQSni hisobga ololmaydi, chunki sotuvchi QQS hisoblamaydi To'g'ri javob: D) Kiruvchi QQSni hisobga ololmaydi, chunki sotuvchi QQS hisoblamaydi✔ Izoh: Aylanma solig'i to'lovchisi QQS to'lovchisi bo'lmagani uchun hisobvaraq-fakturada QQS ko'rsatmaydi va xaridor kiruvchi QQS olmaydi. 12. Quyidagilardan qaysi biri egri soliq hisoblanadi? A) Foyda solig'i B) Mol-mulk solig'i C) Qo'shilgan qiymat solig'i D) Yer solig'i (yuridik shaxslar) To'g'ri javob: C) Qo'shilgan qiymat solig'i ✔ Izoh: QQS tovar va xizmatlar narxiga qo'shiladi va pirovardida yakuniy iste'molchi tomonidan to'lanadi, shuning uchun u egri soliq hisoblanadi. 13. Soliqdan qochish (evaziya) va soliqni optimallashtirish o'rtasidagi asosiy farq nimada? A) Ikkalasi ham noqonuniy bo'lib, bir xil jazolanadi B) Qochish noqonuniy, optimallashtirish esa qonun doirasidagi usullar C) Optimallashtirish noqonuniy, qochish esa qonuniy D) Ikkalasi ham aynan bir xil mazmundagi tushuncha To'g'ri javob: B) Qochish noqonuniy, optimallashtirish esa qonun doirasidagi usullar ✔ Izoh: Soliq optimallashtirish qonuniy imkoniyatlardan foydalanish, soliqdan qochish esa yashirish va aldash orqali noqonuniy bo'yin tovlashdir. 14. Soliq to'lovchining harakatsizligi qachon huquqbuzarlik deb topiladi? A) Qonunda bajarilishi shart bo'lgan harakat bajarilmaganda B) Soliq to'lovchi reklama bermaganda C) Soliq to'lovchi dam olish kunida ishlamaganda D) Soliq to'lovchi yangi filial ochmaganda To'g'ri javob: A) Qonunda bajarilishi shart bo'lgan harakat bajarilmaganda ✔ Izoh: Harakatsizlik qonunda yuklangan majburiyatni (masalan, hisobot topshirish) bajarmaslik shaklida huquqbuzarlik bo'ladi. 15. Budjet ijrosi ustidan tashqi davlat moliyaviy nazoratini qaysi organ amalga oshiradi? A) Soliq qo'mitasi B) Tijorat banki C) Hisob palatasi D) Mahalla yig'ini To'g'ri javob: C) Hisob palatasi ✔ Izoh: Hisob palatasi davlat budjeti ijrosi va davlat mablag'laridan foydalanish ustidan tashqi davlat audit nazoratini amalga oshiradi. 16. Soliq tizimining yagonaligi tamoyili nimani bildiradi? A) Har bir soliq to'lovchi bir xil summada soliq to'laydi B) Soliqlar yilda bir marta, aynan bir kunda to'lanadi C) Mamlakatda faqat bitta turdagi soliq undiriladi D) Mamlakatning butun hududida yagona soliq tizimi amal qiladi To'g'ri javob: D) Mamlakatning butun hududida yagona soliq tizimi amal qiladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 127 11. Aylanma solig'i to'lovchisidan xarid qilgan QQS to'lovchisi korxona qanday noqulaylikka duch keladi? A) Sotib olingan tovarlar bo'yicha mol-mulk solig'i imtiyozlaridan mahrum bo'ladi B) Sotib olingan tovarni bojxona organida qayta deklaratsiya qilishi shart bo'ladi C) Shu tovarlar bo'yicha olingan foydadan foyda solig'ini ikki baravar to'laydi D) Kiruvchi QQSni hisobga ololmaydi, chunki sotuvchi QQS hisoblamaydi To'g'ri javob: D) Kiruvchi QQSni hisobga ololmaydi, chunki sotuvchi QQS hisoblamaydi✔ Izoh: Aylanma solig'i to'lovchisi QQS to'lovchisi bo'lmagani uchun hisobvaraq-fakturada QQS ko'rsatmaydi va xaridor kiruvchi QQS olmaydi. 12. Quyidagilardan qaysi biri egri soliq hisoblanadi? A) Foyda solig'i B) Mol-mulk solig'i C) Qo'shilgan qiymat solig'i D) Yer solig'i (yuridik shaxslar) To'g'ri javob: C) Qo'shilgan qiymat solig'i ✔ Izoh: QQS tovar va xizmatlar narxiga qo'shiladi va pirovardida yakuniy iste'molchi tomonidan to'lanadi, shuning uchun u egri soliq hisoblanadi. 13. Soliqdan qochish (evaziya) va soliqni optimallashtirish o'rtasidagi asosiy farq nimada? A) Ikkalasi ham noqonuniy bo'lib, bir xil jazolanadi B) Qochish noqonuniy, optimallashtirish esa qonun doirasidagi usullar C) Optimallashtirish noqonuniy, qochish esa qonuniy D) Ikkalasi ham aynan bir xil mazmundagi tushuncha To'g'ri javob: B) Qochish noqonuniy, optimallashtirish esa qonun doirasidagi usullar ✔ Izoh: Soliq optimallashtirish qonuniy imkoniyatlardan foydalanish, soliqdan qochish esa yashirish va aldash orqali noqonuniy bo'yin tovlashdir. 14. Soliq to'lovchining harakatsizligi qachon huquqbuzarlik deb topiladi? A) Qonunda bajarilishi shart bo'lgan harakat bajarilmaganda B) Soliq to'lovchi reklama bermaganda C) Soliq to'lovchi dam olish kunida ishlamaganda D) Soliq to'lovchi yangi filial ochmaganda To'g'ri javob: A) Qonunda bajarilishi shart bo'lgan harakat bajarilmaganda ✔ Izoh: Harakatsizlik qonunda yuklangan majburiyatni (masalan, hisobot topshirish) bajarmaslik shaklida huquqbuzarlik bo'ladi. 15. Budjet ijrosi ustidan tashqi davlat moliyaviy nazoratini qaysi organ amalga oshiradi? A) Soliq qo'mitasi B) Tijorat banki C) Hisob palatasi D) Mahalla yig'ini To'g'ri javob: C) Hisob palatasi ✔ Izoh: Hisob palatasi davlat budjeti ijrosi va davlat mablag'laridan foydalanish ustidan tashqi davlat audit nazoratini amalga oshiradi. 16. Soliq tizimining yagonaligi tamoyili nimani bildiradi? A) Har bir soliq to'lovchi bir xil summada soliq to'laydi B) Soliqlar yilda bir marta, aynan bir kunda to'lanadi C) Mamlakatda faqat bitta turdagi soliq undiriladi D) Mamlakatning butun hududida yagona soliq tizimi amal qiladi To'g'ri javob: D) Mamlakatning butun hududida yagona soliq tizimi amal qiladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 127 Izoh: Yagonalik tamoyili mamlakatning butun hududida yagona soliq tizimi va soliq qonunchiligi qo'llanilishini anglatadi. 17. Yuridik shaxslarning yer solig'ini kim hisoblaydi? A) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi B) Faqat qo'shni yer egalari C) Faqat tuman hokimligi D) Faqat yer uchastkasini sotgan shaxs To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi✔ Izoh: Yuridik shaxslar yer solig'ini mustaqil ravishda hisoblab, soliq organiga hisob-kitob taqdim etadi va soliqni to'laydi. 18. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqni kim to'laydi? A) Yer qa'ri ustidagi yer uchastkasiga qo'shni bo'lgan yer egasi B) Foydali qazilmadan tayyorlangan mahsulotni do'kondan sotib olgan iste'molchi C) Qazib olingan foydali qazilmani tashuvchi temir yo'l korxonasi D) Foydali qazilmalarni qazib oluvchi yer qa'ridan foydalanuvchilar To'g'ri javob: D) Foydali qazilmalarni qazib oluvchi yer qa'ridan foydalanuvchilar ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqni foydali qazilmalarni qazib olish (ajratib olish) bilan shug'ullanuvchi yer qa'ridan foydalanuvchilar to'laydi. 19. Budjet ijrosi jarayonida budjet intizomi nimani anglatadi? A) Ijro bo'yicha hisobotlarni topshirmaslik huquqini B) Smetani istalgan vaqtda o'zboshimcha o'zgartirish imkonini C) Mablag'larni rahbarning shaxsiy xohishiga ko'ra sarflashni D) Mablag'larning tasdiqlangan hajm va maqsadlarga qat'iy muvofiq sarflanishini To'g'ri javob: D) Mablag'larning tasdiqlangan hajm va maqsadlarga qat'iy muvofiq sarflanishini ✔ Izoh: Budjet intizomi mablag'lardan tasdiqlangan smeta va maqsadlarga muvofiq, qonuniy foydalanishni talab qiladi. 20. Davlat moliyasining markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan moliyadan farqi nimada? A) Ular tarkibi va vazifasi jihatidan aynan bir xil tushunchalar B) Birinchisi faqat xususiy sektor, ikkinchisi faqat banklar moliyasi C) Birinchisi faqat korxonalar, ikkinchisi faqat budjet moliyasi D) Birinchisi budjet va davlat jamg'armalari, ikkinchisi korxona va aholi moliyasi To'g'ri javob: D) Birinchisi budjet va davlat jamg'armalari, ikkinchisi korxona va aholi moliyasi ✔ Izoh: Markazlashgan moliya davlat qo'lida jamlangan mablag'lar, markazlashmagan moliya esa xo'jalik subyektlari va aholining mablag'laridir. 21. Kompleks-nazorat (komplayens) tizimining vazifasi nima? A) Tashkilotning tijorat foydasini maksimal darajada oshirish B) Xodimlar uchun bayram va madaniy tadbirlarni tashkil etish C) Faoliyatning qonunchilik va korrupsiyaga qarshi talablarga muvofiqligini ta'minlash D) Tashkilotning reklama va jamoatchilik bilan aloqalar faoliyatini boshqarish To'g'ri javob: C) Faoliyatning qonunchilik va korrupsiyaga qarshi talablarga muvofiqligini ✔ ta'minlash Izoh: Kompleks-nazorat tizimi korrupsiyaviy xavflarni aniqlash, ularning oldini olish va qonunchilikka rioya etilishini nazorat qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 128 Izoh: Yagonalik tamoyili mamlakatning butun hududida yagona soliq tizimi va soliq qonunchiligi qo'llanilishini anglatadi. 17. Yuridik shaxslarning yer solig'ini kim hisoblaydi? A) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi B) Faqat qo'shni yer egalari C) Faqat tuman hokimligi D) Faqat yer uchastkasini sotgan shaxs To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi✔ Izoh: Yuridik shaxslar yer solig'ini mustaqil ravishda hisoblab, soliq organiga hisob-kitob taqdim etadi va soliqni to'laydi. 18. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqni kim to'laydi? A) Yer qa'ri ustidagi yer uchastkasiga qo'shni bo'lgan yer egasi B) Foydali qazilmadan tayyorlangan mahsulotni do'kondan sotib olgan iste'molchi C) Qazib olingan foydali qazilmani tashuvchi temir yo'l korxonasi D) Foydali qazilmalarni qazib oluvchi yer qa'ridan foydalanuvchilar To'g'ri javob: D) Foydali qazilmalarni qazib oluvchi yer qa'ridan foydalanuvchilar ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqni foydali qazilmalarni qazib olish (ajratib olish) bilan shug'ullanuvchi yer qa'ridan foydalanuvchilar to'laydi. 19. Budjet ijrosi jarayonida budjet intizomi nimani anglatadi? A) Ijro bo'yicha hisobotlarni topshirmaslik huquqini B) Smetani istalgan vaqtda o'zboshimcha o'zgartirish imkonini C) Mablag'larni rahbarning shaxsiy xohishiga ko'ra sarflashni D) Mablag'larning tasdiqlangan hajm va maqsadlarga qat'iy muvofiq sarflanishini To'g'ri javob: D) Mablag'larning tasdiqlangan hajm va maqsadlarga qat'iy muvofiq sarflanishini ✔ Izoh: Budjet intizomi mablag'lardan tasdiqlangan smeta va maqsadlarga muvofiq, qonuniy foydalanishni talab qiladi. 20. Davlat moliyasining markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan moliyadan farqi nimada? A) Ular tarkibi va vazifasi jihatidan aynan bir xil tushunchalar B) Birinchisi faqat xususiy sektor, ikkinchisi faqat banklar moliyasi C) Birinchisi faqat korxonalar, ikkinchisi faqat budjet moliyasi D) Birinchisi budjet va davlat jamg'armalari, ikkinchisi korxona va aholi moliyasi To'g'ri javob: D) Birinchisi budjet va davlat jamg'armalari, ikkinchisi korxona va aholi moliyasi ✔ Izoh: Markazlashgan moliya davlat qo'lida jamlangan mablag'lar, markazlashmagan moliya esa xo'jalik subyektlari va aholining mablag'laridir. 21. Kompleks-nazorat (komplayens) tizimining vazifasi nima? A) Tashkilotning tijorat foydasini maksimal darajada oshirish B) Xodimlar uchun bayram va madaniy tadbirlarni tashkil etish C) Faoliyatning qonunchilik va korrupsiyaga qarshi talablarga muvofiqligini ta'minlash D) Tashkilotning reklama va jamoatchilik bilan aloqalar faoliyatini boshqarish To'g'ri javob: C) Faoliyatning qonunchilik va korrupsiyaga qarshi talablarga muvofiqligini ✔ ta'minlash Izoh: Kompleks-nazorat tizimi korrupsiyaviy xavflarni aniqlash, ularning oldini olish va qonunchilikka rioya etilishini nazorat qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 128 Izoh: Yagonalik tamoyili mamlakatning butun hududida yagona soliq tizimi va soliq qonunchiligi qo'llanilishini anglatadi. 17. Yuridik shaxslarning yer solig'ini kim hisoblaydi? A) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi B) Faqat qo'shni yer egalari C) Faqat tuman hokimligi D) Faqat yer uchastkasini sotgan shaxs To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchi yuridik shaxsning o'zi✔ Izoh: Yuridik shaxslar yer solig'ini mustaqil ravishda hisoblab, soliq organiga hisob-kitob taqdim etadi va soliqni to'laydi. 18. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqni kim to'laydi? A) Yer qa'ri ustidagi yer uchastkasiga qo'shni bo'lgan yer egasi B) Foydali qazilmadan tayyorlangan mahsulotni do'kondan sotib olgan iste'molchi C) Qazib olingan foydali qazilmani tashuvchi temir yo'l korxonasi D) Foydali qazilmalarni qazib oluvchi yer qa'ridan foydalanuvchilar To'g'ri javob: D) Foydali qazilmalarni qazib oluvchi yer qa'ridan foydalanuvchilar ✔ Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqni foydali qazilmalarni qazib olish (ajratib olish) bilan shug'ullanuvchi yer qa'ridan foydalanuvchilar to'laydi. 19. Budjet ijrosi jarayonida budjet intizomi nimani anglatadi? A) Ijro bo'yicha hisobotlarni topshirmaslik huquqini B) Smetani istalgan vaqtda o'zboshimcha o'zgartirish imkonini C) Mablag'larni rahbarning shaxsiy xohishiga ko'ra sarflashni D) Mablag'larning tasdiqlangan hajm va maqsadlarga qat'iy muvofiq sarflanishini To'g'ri javob: D) Mablag'larning tasdiqlangan hajm va maqsadlarga qat'iy muvofiq sarflanishini ✔ Izoh: Budjet intizomi mablag'lardan tasdiqlangan smeta va maqsadlarga muvofiq, qonuniy foydalanishni talab qiladi. 20. Davlat moliyasining markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan moliyadan farqi nimada? A) Ular tarkibi va vazifasi jihatidan aynan bir xil tushunchalar B) Birinchisi faqat xususiy sektor, ikkinchisi faqat banklar moliyasi C) Birinchisi faqat korxonalar, ikkinchisi faqat budjet moliyasi D) Birinchisi budjet va davlat jamg'armalari, ikkinchisi korxona va aholi moliyasi To'g'ri javob: D) Birinchisi budjet va davlat jamg'armalari, ikkinchisi korxona va aholi moliyasi ✔ Izoh: Markazlashgan moliya davlat qo'lida jamlangan mablag'lar, markazlashmagan moliya esa xo'jalik subyektlari va aholining mablag'laridir. 21. Kompleks-nazorat (komplayens) tizimining vazifasi nima? A) Tashkilotning tijorat foydasini maksimal darajada oshirish B) Xodimlar uchun bayram va madaniy tadbirlarni tashkil etish C) Faoliyatning qonunchilik va korrupsiyaga qarshi talablarga muvofiqligini ta'minlash D) Tashkilotning reklama va jamoatchilik bilan aloqalar faoliyatini boshqarish To'g'ri javob: C) Faoliyatning qonunchilik va korrupsiyaga qarshi talablarga muvofiqligini ✔ ta'minlash Izoh: Kompleks-nazorat tizimi korrupsiyaviy xavflarni aniqlash, ularning oldini olish va qonunchilikka rioya etilishini nazorat qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 128 22. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilari odatda qaysi soliqlarni to'lamaydi? A) Hech qanday soliqni B) Faqat bojxona to'lovlarini C) Foyda solig'i va QQSni D) Daromad solig'ini soliq agenti sifatida ushlab qolishni To'g'ri javob: C) Foyda solig'i va QQSni✔ Izoh: Soliq kodeksiga ko'ra aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilari umumiy qoidaga ko'ra foyda solig'i va QQS to'lovchisi hisoblanmaydi. 23. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq qaysi suv manbalariga taalluqli? A) Faqat yomg'ir suvlariga B) Yer usti va yer osti suv manbalariga C) Faqat dengiz suvlariga D) Faqat shishalangan ichimlik suviga To'g'ri javob: B) Yer usti va yer osti suv manbalariga ✔ Izoh: Soliq yer usti (daryo, kanal, ko'l) va yer osti suv manbalaridan olinadigan suvga nisbatan qo'llaniladi. 24. Soliq to'lovchi korxonani qayta tashkil etib, soliq qarzidan qutulishga harakat qilsa, nima bo'ladi? A) Soliq majburiyatlari huquqiy vorisga o'tadi B) Qarz soliq organi xodimlariga o'tadi C) Qarz bankka o'tadi va bekor bo'ladi D) Qarz avtomatik kechiriladi To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatlari huquqiy vorisga o'tadi ✔ Izoh: Qayta tashkil etilganda soliq majburiyatlari, jumladan qarzlar, huquqiy vorisga o'tadi va undan qochish mumkin emas. 25. Aylanmadan olinadigan soliqning foyda solig'idan asosiy farqi nimada? A) Aylanma solig'i faqat yirik soliq to'lovchilar va ularning filiallariga qo'llanadi B) Aylanma solig'ida xarajatlar chegirilmaydi, soliq tushumdan hisoblanadi C) Aylanma solig'ida soliq davri o'n yil bo'lib, soliq bir martada to'lanadi D) Aylanma solig'i faqat korxona yil yakunida foyda olgan holatlardagina to'lanadi To'g'ri javob: B) Aylanma solig'ida xarajatlar chegirilmaydi, soliq tushumdan hisoblanadi ✔ Izoh: Foyda solig'i daromaddan xarajatlar ayirilgan foydadan, aylanma solig'i esa xarajatlardan qat'i nazar, tushumdan hisoblanadi. 26. Soliq to'lovchi deganda kim tushuniladi? A) Faqat soliq organlarida shtat bo'yicha ishlovchi xodimlar B) Faqat mamlakatda vaqtincha yashovchi chet el fuqarolari C) Zimmasiga soliq to'lash majburiyati yuklangan yuridik yoki jismoniy shaxs D) Faqat davlat ulushi bo'lgan korxona va tashkilotlar To'g'ri javob: C) Zimmasiga soliq to'lash majburiyati yuklangan yuridik yoki jismoniy shaxs ✔ Izoh: Soliq to'lovchi — qonunchilikka muvofiq soliq to'lash majburiyati yuklangan yuridik va jismoniy shaxslardir. 27. Davlat moliyaviy nazoratining maqsadi nima? A) Faqat milliy valyuta kursining o'zgarishini kuzatib borish B) Xususiy korxonalarning reklama faoliyatini nazorat qilish C) Fuqarolarning shaxsiy va oilaviy xarajatlarini cheklash D) Davlat mablag'larining qonuniy, maqsadli va samarali ishlatilishini ta'minlash To'g'ri javob: D) Davlat mablag'larining qonuniy, maqsadli va samarali ishlatilishini ta'minlash ✔ Izoh: Davlat moliyaviy nazorati budjet va davlat mablag'larining qonuniy, maqsadli va samarali sarflanishini tekshiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 129 22. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilari odatda qaysi soliqlarni to'lamaydi? A) Hech qanday soliqni B) Faqat bojxona to'lovlarini C) Foyda solig'i va QQSni D) Daromad solig'ini soliq agenti sifatida ushlab qolishni To'g'ri javob: C) Foyda solig'i va QQSni✔ Izoh: Soliq kodeksiga ko'ra aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilari umumiy qoidaga ko'ra foyda solig'i va QQS to'lovchisi hisoblanmaydi. 23. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq qaysi suv manbalariga taalluqli? A) Faqat yomg'ir suvlariga B) Yer usti va yer osti suv manbalariga C) Faqat dengiz suvlariga D) Faqat shishalangan ichimlik suviga To'g'ri javob: B) Yer usti va yer osti suv manbalariga ✔ Izoh: Soliq yer usti (daryo, kanal, ko'l) va yer osti suv manbalaridan olinadigan suvga nisbatan qo'llaniladi. 24. Soliq to'lovchi korxonani qayta tashkil etib, soliq qarzidan qutulishga harakat qilsa, nima bo'ladi? A) Soliq majburiyatlari huquqiy vorisga o'tadi B) Qarz soliq organi xodimlariga o'tadi C) Qarz bankka o'tadi va bekor bo'ladi D) Qarz avtomatik kechiriladi To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatlari huquqiy vorisga o'tadi ✔ Izoh: Qayta tashkil etilganda soliq majburiyatlari, jumladan qarzlar, huquqiy vorisga o'tadi va undan qochish mumkin emas. 25. Aylanmadan olinadigan soliqning foyda solig'idan asosiy farqi nimada? A) Aylanma solig'i faqat yirik soliq to'lovchilar va ularning filiallariga qo'llanadi B) Aylanma solig'ida xarajatlar chegirilmaydi, soliq tushumdan hisoblanadi C) Aylanma solig'ida soliq davri o'n yil bo'lib, soliq bir martada to'lanadi D) Aylanma solig'i faqat korxona yil yakunida foyda olgan holatlardagina to'lanadi To'g'ri javob: B) Aylanma solig'ida xarajatlar chegirilmaydi, soliq tushumdan hisoblanadi ✔ Izoh: Foyda solig'i daromaddan xarajatlar ayirilgan foydadan, aylanma solig'i esa xarajatlardan qat'i nazar, tushumdan hisoblanadi. 26. Soliq to'lovchi deganda kim tushuniladi? A) Faqat soliq organlarida shtat bo'yicha ishlovchi xodimlar B) Faqat mamlakatda vaqtincha yashovchi chet el fuqarolari C) Zimmasiga soliq to'lash majburiyati yuklangan yuridik yoki jismoniy shaxs D) Faqat davlat ulushi bo'lgan korxona va tashkilotlar To'g'ri javob: C) Zimmasiga soliq to'lash majburiyati yuklangan yuridik yoki jismoniy shaxs ✔ Izoh: Soliq to'lovchi — qonunchilikka muvofiq soliq to'lash majburiyati yuklangan yuridik va jismoniy shaxslardir. 27. Davlat moliyaviy nazoratining maqsadi nima? A) Faqat milliy valyuta kursining o'zgarishini kuzatib borish B) Xususiy korxonalarning reklama faoliyatini nazorat qilish C) Fuqarolarning shaxsiy va oilaviy xarajatlarini cheklash D) Davlat mablag'larining qonuniy, maqsadli va samarali ishlatilishini ta'minlash To'g'ri javob: D) Davlat mablag'larining qonuniy, maqsadli va samarali ishlatilishini ta'minlash ✔ Izoh: Davlat moliyaviy nazorati budjet va davlat mablag'larining qonuniy, maqsadli va samarali sarflanishini tekshiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 129 22. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilari odatda qaysi soliqlarni to'lamaydi? A) Hech qanday soliqni B) Faqat bojxona to'lovlarini C) Foyda solig'i va QQSni D) Daromad solig'ini soliq agenti sifatida ushlab qolishni To'g'ri javob: C) Foyda solig'i va QQSni✔ Izoh: Soliq kodeksiga ko'ra aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilari umumiy qoidaga ko'ra foyda solig'i va QQS to'lovchisi hisoblanmaydi. 23. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq qaysi suv manbalariga taalluqli? A) Faqat yomg'ir suvlariga B) Yer usti va yer osti suv manbalariga C) Faqat dengiz suvlariga D) Faqat shishalangan ichimlik suviga To'g'ri javob: B) Yer usti va yer osti suv manbalariga ✔ Izoh: Soliq yer usti (daryo, kanal, ko'l) va yer osti suv manbalaridan olinadigan suvga nisbatan qo'llaniladi. 24. Soliq to'lovchi korxonani qayta tashkil etib, soliq qarzidan qutulishga harakat qilsa, nima bo'ladi? A) Soliq majburiyatlari huquqiy vorisga o'tadi B) Qarz soliq organi xodimlariga o'tadi C) Qarz bankka o'tadi va bekor bo'ladi D) Qarz avtomatik kechiriladi To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatlari huquqiy vorisga o'tadi ✔ Izoh: Qayta tashkil etilganda soliq majburiyatlari, jumladan qarzlar, huquqiy vorisga o'tadi va undan qochish mumkin emas. 25. Aylanmadan olinadigan soliqning foyda solig'idan asosiy farqi nimada? A) Aylanma solig'i faqat yirik soliq to'lovchilar va ularning filiallariga qo'llanadi B) Aylanma solig'ida xarajatlar chegirilmaydi, soliq tushumdan hisoblanadi C) Aylanma solig'ida soliq davri o'n yil bo'lib, soliq bir martada to'lanadi D) Aylanma solig'i faqat korxona yil yakunida foyda olgan holatlardagina to'lanadi To'g'ri javob: B) Aylanma solig'ida xarajatlar chegirilmaydi, soliq tushumdan hisoblanadi ✔ Izoh: Foyda solig'i daromaddan xarajatlar ayirilgan foydadan, aylanma solig'i esa xarajatlardan qat'i nazar, tushumdan hisoblanadi. 26. Soliq to'lovchi deganda kim tushuniladi? A) Faqat soliq organlarida shtat bo'yicha ishlovchi xodimlar B) Faqat mamlakatda vaqtincha yashovchi chet el fuqarolari C) Zimmasiga soliq to'lash majburiyati yuklangan yuridik yoki jismoniy shaxs D) Faqat davlat ulushi bo'lgan korxona va tashkilotlar To'g'ri javob: C) Zimmasiga soliq to'lash majburiyati yuklangan yuridik yoki jismoniy shaxs ✔ Izoh: Soliq to'lovchi — qonunchilikka muvofiq soliq to'lash majburiyati yuklangan yuridik va jismoniy shaxslardir. 27. Davlat moliyaviy nazoratining maqsadi nima? A) Faqat milliy valyuta kursining o'zgarishini kuzatib borish B) Xususiy korxonalarning reklama faoliyatini nazorat qilish C) Fuqarolarning shaxsiy va oilaviy xarajatlarini cheklash D) Davlat mablag'larining qonuniy, maqsadli va samarali ishlatilishini ta'minlash To'g'ri javob: D) Davlat mablag'larining qonuniy, maqsadli va samarali ishlatilishini ta'minlash ✔ Izoh: Davlat moliyaviy nazorati budjet va davlat mablag'larining qonuniy, maqsadli va samarali sarflanishini tekshiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 129 28. Soliq bazasi natural ko'rsatkichda ifodalanadigan soliqqa misol qaysi? A) Qo'shilgan qiymat solig'i B) Jismoniy shaxslarning daromad solig'i C) Yuridik shaxslarning foyda solig'i D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq To'g'ri javob: D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq✔ Izoh: Suv resurslari solig'ining bazasi kub metrda ifodalangan suv hajmi bo'lib, natural ko'rsatkich hisoblanadi; foyda, daromad va QQS bazasi esa qiymat ko'rsatkichidir. 29. Qaysi holatda aylanmadan olinadigan soliq rejimi soliq to'lovchi uchun noqulay bo'lishi mumkin? A) Faqat naqd pulda savdo qilinganda B) Xarajatlar juda kam va foyda yuqori bo'lganda C) Xarajatlar ulushi yuqori va rentabellik past bo'lganda D) Korxonada xodim bo'lmaganda To'g'ri javob: C) Xarajatlar ulushi yuqori va rentabellik past bo'lganda ✔ Izoh: Aylanma solig'i xarajatlarni hisobga olmaydi, shuning uchun foydasi kam, xarajati katta bo'lgan biznes uchun soliq yuki nisbatan og'ir bo'lishi mumkin. 30. Ortiqcha to'langan soliq summasi bo'yicha soliq to'lovchi qanday huquqqa ega? A) Hech qanday huquqqa ega emas B) Uni faqat keyingi o'n yilda hisobga olish C) Uni qaytarib olish yoki boshqa to'lovlar hisobiga o'tkazish D) Uni soliq organi xodimlariga mukofot sifatida berish To'g'ri javob: C) Uni qaytarib olish yoki boshqa to'lovlar hisobiga o'tkazish ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan soliqlar soliq to'lovchining arizasiga ko'ra qaytariladi yoki boshqa majburiyatlar hisobiga o'tkaziladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 130 28. Soliq bazasi natural ko'rsatkichda ifodalanadigan soliqqa misol qaysi? A) Qo'shilgan qiymat solig'i B) Jismoniy shaxslarning daromad solig'i C) Yuridik shaxslarning foyda solig'i D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq To'g'ri javob: D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq✔ Izoh: Suv resurslari solig'ining bazasi kub metrda ifodalangan suv hajmi bo'lib, natural ko'rsatkich hisoblanadi; foyda, daromad va QQS bazasi esa qiymat ko'rsatkichidir. 29. Qaysi holatda aylanmadan olinadigan soliq rejimi soliq to'lovchi uchun noqulay bo'lishi mumkin? A) Faqat naqd pulda savdo qilinganda B) Xarajatlar juda kam va foyda yuqori bo'lganda C) Xarajatlar ulushi yuqori va rentabellik past bo'lganda D) Korxonada xodim bo'lmaganda To'g'ri javob: C) Xarajatlar ulushi yuqori va rentabellik past bo'lganda ✔ Izoh: Aylanma solig'i xarajatlarni hisobga olmaydi, shuning uchun foydasi kam, xarajati katta bo'lgan biznes uchun soliq yuki nisbatan og'ir bo'lishi mumkin. 30. Ortiqcha to'langan soliq summasi bo'yicha soliq to'lovchi qanday huquqqa ega? A) Hech qanday huquqqa ega emas B) Uni faqat keyingi o'n yilda hisobga olish C) Uni qaytarib olish yoki boshqa to'lovlar hisobiga o'tkazish D) Uni soliq organi xodimlariga mukofot sifatida berish To'g'ri javob: C) Uni qaytarib olish yoki boshqa to'lovlar hisobiga o'tkazish ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan soliqlar soliq to'lovchining arizasiga ko'ra qaytariladi yoki boshqa majburiyatlar hisobiga o'tkaziladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 130 28. Soliq bazasi natural ko'rsatkichda ifodalanadigan soliqqa misol qaysi? A) Qo'shilgan qiymat solig'i B) Jismoniy shaxslarning daromad solig'i C) Yuridik shaxslarning foyda solig'i D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq To'g'ri javob: D) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq✔ Izoh: Suv resurslari solig'ining bazasi kub metrda ifodalangan suv hajmi bo'lib, natural ko'rsatkich hisoblanadi; foyda, daromad va QQS bazasi esa qiymat ko'rsatkichidir. 29. Qaysi holatda aylanmadan olinadigan soliq rejimi soliq to'lovchi uchun noqulay bo'lishi mumkin? A) Faqat naqd pulda savdo qilinganda B) Xarajatlar juda kam va foyda yuqori bo'lganda C) Xarajatlar ulushi yuqori va rentabellik past bo'lganda D) Korxonada xodim bo'lmaganda To'g'ri javob: C) Xarajatlar ulushi yuqori va rentabellik past bo'lganda ✔ Izoh: Aylanma solig'i xarajatlarni hisobga olmaydi, shuning uchun foydasi kam, xarajati katta bo'lgan biznes uchun soliq yuki nisbatan og'ir bo'lishi mumkin. 30. Ortiqcha to'langan soliq summasi bo'yicha soliq to'lovchi qanday huquqqa ega? A) Hech qanday huquqqa ega emas B) Uni faqat keyingi o'n yilda hisobga olish C) Uni qaytarib olish yoki boshqa to'lovlar hisobiga o'tkazish D) Uni soliq organi xodimlariga mukofot sifatida berish To'g'ri javob: C) Uni qaytarib olish yoki boshqa to'lovlar hisobiga o'tkazish ✔ Izoh: Ortiqcha to'langan soliqlar soliq to'lovchining arizasiga ko'ra qaytariladi yoki boshqa majburiyatlar hisobiga o'tkaziladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 130 22-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq qonunchiligidagi noaniqlik sababli soliq to'lovchi va soliq organi normani turlicha tushunsa, qanday hal qilinadi? A) Soliq to'lovchi foydasiga talqin qilinadi B) Masala hal etilguncha soliq to'xtatilmaydi va oshiriladi C) Soliq organi foydasiga talqin qilinadi D) Soliq ikki baravar hisoblanadi To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchi foydasiga talqin qilinadi✔ Izoh: Soliq to'lovchining haqligi prezumpsiyasiga ko'ra bartaraf etib bo'lmaydigan noaniqliklar soliq to'lovchi foydasiga talqin etiladi. 2. Import qilinadigan tovarlar bo'yicha QQS bazasi qanday tarkibdan iborat bo'ladi? A) Bojxona qiymati, bojxona boji va aksiz solig'i (aksiz tovarlar uchun) yig'indisi B) Faqat tovarning og'irligi va hajmi bo'yicha belgilangan qat'iy summa C) Faqat importyorning tovarni sotishdan kutilayotgan sof foydasi summasi D) Faqat tovarni chet eldan bojxona chegarasigacha tashish xarajati To'g'ri javob: A) Bojxona qiymati, bojxona boji va aksiz solig'i (aksiz tovarlar uchun) yig'indisi ✔ Izoh: Import QQS bazasi tovarning bojxona qiymati, to'lanadigan bojxona boji va aksiz to'lanadigan tovarlar uchun aksiz solig'i yig'indisi sifatida aniqlanadi. 3. Ish beruvchi to'laydigan ijtimoiy soliq bilan xodim to'laydigan daromad solig'ining farqi nimada? A) Ijtimoiy soliq ish beruvchi hisobidan to'lanadi, daromad solig'i esa xodimning daromadidan ushlab qolinadi B) Ikkalasi ham xodimning hisoblangan ish haqidan ushlab qolinadi va bir xil stavkada to'lanadi C) Ijtimoiy soliqni xodim o'z ish haqidan, daromad solig'ini esa ish beruvchi o'z hisobidan to'laydi D) Ular bir xil soliq bo'lib, faqat nomi va to'lanadigan budjeti boshqacha To'g'ri javob: A) Ijtimoiy soliq ish beruvchi hisobidan to'lanadi, daromad solig'i esa xodimning ✔ daromadidan ushlab qolinadi Izoh: Ijtimoiy soliq ish beruvchining mehnatga haq to'lash fondiga qo'shimcha xarajati bo'lib, xodimning ish haqidan ushlanmaydi; daromad solig'i esa xodim daromadidan ushlanadi. 4. Jismoniy shaxsga to'lanadigan royalti daromad solig'ida qanday daromad turiga kiradi? A) Moddiy yordamga B) Ijtimoiy nafaqaga C) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadga D) Mulkiy daromadga To'g'ri javob: D) Mulkiy daromadga ✔ Izoh: Intellektual mulk obyektlaridan foydalanganlik uchun to'lanadigan royalti mulkiy daromadlar qatoriga kiradi. 5. Elektron tahlil natijasida aniqlangan nomuvofiqlik haqida soliq to'lovchiga xabar berilishining maqsadi nima? A) Unga mukofot berish B) Uning faoliyatini to'xtatish C) Uni darhol jinoiy javobgarlikka tortish D) Unga xatoni mustaqil tuzatish imkonini berish To'g'ri javob: D) Unga xatoni mustaqil tuzatish imkonini berish ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 131 22-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq qonunchiligidagi noaniqlik sababli soliq to'lovchi va soliq organi normani turlicha tushunsa, qanday hal qilinadi? A) Soliq to'lovchi foydasiga talqin qilinadi B) Masala hal etilguncha soliq to'xtatilmaydi va oshiriladi C) Soliq organi foydasiga talqin qilinadi D) Soliq ikki baravar hisoblanadi To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchi foydasiga talqin qilinadi✔ Izoh: Soliq to'lovchining haqligi prezumpsiyasiga ko'ra bartaraf etib bo'lmaydigan noaniqliklar soliq to'lovchi foydasiga talqin etiladi. 2. Import qilinadigan tovarlar bo'yicha QQS bazasi qanday tarkibdan iborat bo'ladi? A) Bojxona qiymati, bojxona boji va aksiz solig'i (aksiz tovarlar uchun) yig'indisi B) Faqat tovarning og'irligi va hajmi bo'yicha belgilangan qat'iy summa C) Faqat importyorning tovarni sotishdan kutilayotgan sof foydasi summasi D) Faqat tovarni chet eldan bojxona chegarasigacha tashish xarajati To'g'ri javob: A) Bojxona qiymati, bojxona boji va aksiz solig'i (aksiz tovarlar uchun) yig'indisi ✔ Izoh: Import QQS bazasi tovarning bojxona qiymati, to'lanadigan bojxona boji va aksiz to'lanadigan tovarlar uchun aksiz solig'i yig'indisi sifatida aniqlanadi. 3. Ish beruvchi to'laydigan ijtimoiy soliq bilan xodim to'laydigan daromad solig'ining farqi nimada? A) Ijtimoiy soliq ish beruvchi hisobidan to'lanadi, daromad solig'i esa xodimning daromadidan ushlab qolinadi B) Ikkalasi ham xodimning hisoblangan ish haqidan ushlab qolinadi va bir xil stavkada to'lanadi C) Ijtimoiy soliqni xodim o'z ish haqidan, daromad solig'ini esa ish beruvchi o'z hisobidan to'laydi D) Ular bir xil soliq bo'lib, faqat nomi va to'lanadigan budjeti boshqacha To'g'ri javob: A) Ijtimoiy soliq ish beruvchi hisobidan to'lanadi, daromad solig'i esa xodimning ✔ daromadidan ushlab qolinadi Izoh: Ijtimoiy soliq ish beruvchining mehnatga haq to'lash fondiga qo'shimcha xarajati bo'lib, xodimning ish haqidan ushlanmaydi; daromad solig'i esa xodim daromadidan ushlanadi. 4. Jismoniy shaxsga to'lanadigan royalti daromad solig'ida qanday daromad turiga kiradi? A) Moddiy yordamga B) Ijtimoiy nafaqaga C) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadga D) Mulkiy daromadga To'g'ri javob: D) Mulkiy daromadga ✔ Izoh: Intellektual mulk obyektlaridan foydalanganlik uchun to'lanadigan royalti mulkiy daromadlar qatoriga kiradi. 5. Elektron tahlil natijasida aniqlangan nomuvofiqlik haqida soliq to'lovchiga xabar berilishining maqsadi nima? A) Unga mukofot berish B) Uning faoliyatini to'xtatish C) Uni darhol jinoiy javobgarlikka tortish D) Unga xatoni mustaqil tuzatish imkonini berish To'g'ri javob: D) Unga xatoni mustaqil tuzatish imkonini berish ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 131 22-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq qonunchiligidagi noaniqlik sababli soliq to'lovchi va soliq organi normani turlicha tushunsa, qanday hal qilinadi? A) Soliq to'lovchi foydasiga talqin qilinadi B) Masala hal etilguncha soliq to'xtatilmaydi va oshiriladi C) Soliq organi foydasiga talqin qilinadi D) Soliq ikki baravar hisoblanadi To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchi foydasiga talqin qilinadi✔ Izoh: Soliq to'lovchining haqligi prezumpsiyasiga ko'ra bartaraf etib bo'lmaydigan noaniqliklar soliq to'lovchi foydasiga talqin etiladi. 2. Import qilinadigan tovarlar bo'yicha QQS bazasi qanday tarkibdan iborat bo'ladi? A) Bojxona qiymati, bojxona boji va aksiz solig'i (aksiz tovarlar uchun) yig'indisi B) Faqat tovarning og'irligi va hajmi bo'yicha belgilangan qat'iy summa C) Faqat importyorning tovarni sotishdan kutilayotgan sof foydasi summasi D) Faqat tovarni chet eldan bojxona chegarasigacha tashish xarajati To'g'ri javob: A) Bojxona qiymati, bojxona boji va aksiz solig'i (aksiz tovarlar uchun) yig'indisi ✔ Izoh: Import QQS bazasi tovarning bojxona qiymati, to'lanadigan bojxona boji va aksiz to'lanadigan tovarlar uchun aksiz solig'i yig'indisi sifatida aniqlanadi. 3. Ish beruvchi to'laydigan ijtimoiy soliq bilan xodim to'laydigan daromad solig'ining farqi nimada? A) Ijtimoiy soliq ish beruvchi hisobidan to'lanadi, daromad solig'i esa xodimning daromadidan ushlab qolinadi B) Ikkalasi ham xodimning hisoblangan ish haqidan ushlab qolinadi va bir xil stavkada to'lanadi C) Ijtimoiy soliqni xodim o'z ish haqidan, daromad solig'ini esa ish beruvchi o'z hisobidan to'laydi D) Ular bir xil soliq bo'lib, faqat nomi va to'lanadigan budjeti boshqacha To'g'ri javob: A) Ijtimoiy soliq ish beruvchi hisobidan to'lanadi, daromad solig'i esa xodimning ✔ daromadidan ushlab qolinadi Izoh: Ijtimoiy soliq ish beruvchining mehnatga haq to'lash fondiga qo'shimcha xarajati bo'lib, xodimning ish haqidan ushlanmaydi; daromad solig'i esa xodim daromadidan ushlanadi. 4. Jismoniy shaxsga to'lanadigan royalti daromad solig'ida qanday daromad turiga kiradi? A) Moddiy yordamga B) Ijtimoiy nafaqaga C) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadga D) Mulkiy daromadga To'g'ri javob: D) Mulkiy daromadga ✔ Izoh: Intellektual mulk obyektlaridan foydalanganlik uchun to'lanadigan royalti mulkiy daromadlar qatoriga kiradi. 5. Elektron tahlil natijasida aniqlangan nomuvofiqlik haqida soliq to'lovchiga xabar berilishining maqsadi nima? A) Unga mukofot berish B) Uning faoliyatini to'xtatish C) Uni darhol jinoiy javobgarlikka tortish D) Unga xatoni mustaqil tuzatish imkonini berish To'g'ri javob: D) Unga xatoni mustaqil tuzatish imkonini berish ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 131 Izoh: Xabarnoma soliq to'lovchiga tekshiruvsiz, o'z ixtiyori bilan xatoni tuzatish va hisobotni aniqlashtirish imkoniyatini beradi. 6. Soliq agenti qanday soliq hisobotini topshiradi? A) To'langan daromadlar va ushlab qolingan soliqlar to'g'risidagi hisobotni B) Faqat xaridorlarning shikoyatlari va murojaatlari ro'yxatini C) Hech qanday hisobot topshirmaydi, faqat soliqni o'tkazadi D) Faqat o'zining mol-mulk solig'i bo'yicha yillik hisobotini To'g'ri javob: A) To'langan daromadlar va ushlab qolingan soliqlar to'g'risidagi hisobotni✔ Izoh: Soliq agenti boshqa shaxslarga to'lagan daromadlar va ulardan ushlab qolingan soliqlar bo'yicha belgilangan shakldagi hisobotni taqdim etadi. 7. Tekshiruvda aniqlangan kamomad yoki ortiqcha tovar soliq nazoratida nimani ko'rsatishi mumkin? A) Soliq stavkasining o'zgarganligini B) Faqat omborning tozaligi va tartibini C) Korxonaning yangi brendga o'tganini D) Hisobga olinmagan savdo yoki xarid ehtimolini To'g'ri javob: D) Hisobga olinmagan savdo yoki xarid ehtimolini ✔ Izoh: Kamomad yoki ortiqcha tovar hujjatsiz xarid yoki hisobdan tashqari sotuv bo'lganini ko'rsatishi mumkin. 8. Soliq agenti ushlab qolgan soliq summalari bo'yicha qanday hisobni yuritishi shart? A) Har bir to'lovchiga to'langan daromad va ushlangan soliq hisobini B) Faqat korxonaning sotishdan tushgan umumiy aylanmasi hisobini C) Hech qanday alohida hisob yuritish shart emas, faqat to'lov hujjati yetarli D) Faqat bank hisobvaraqlaridagi pul qoldiqlari hisobini To'g'ri javob: A) Har bir to'lovchiga to'langan daromad va ushlangan soliq hisobini ✔ Izoh: Soliq agenti har bir soliq to'lovchi bo'yicha to'langan daromadlar, hisoblangan va ushlab qolingan soliqlar hisobini yuritishi shart. 9. Mukammal raqobat sharoitida firma foydani maksimallashtirish uchun qanday qoidaga amal qiladi? A) Chegaraviy xarajat narxga teng bo'lgan hajmda ishlab chiqaradi B) Xarajatlardan qat'i nazar iloji boricha ko'p ishlab chiqaradi C) Talabdan qat'i nazar iloji boricha kam ishlab chiqaradi D) Xarajatlarni umuman hisobga olmay narxni oshiradi To'g'ri javob: A) Chegaraviy xarajat narxga teng bo'lgan hajmda ishlab chiqaradi ✔ Izoh: Foyda maksimal bo'ladigan hajmda chegaraviy daromad chegaraviy xarajatga teng bo'ladi. 10. Qo'shilgan qiymat solig'ining iqtisodiy mohiyati nimadan iborat? A) Korxonaning yil yakunida jami xarajatlar chegirilgandan keyin qolgan sof foydasini soliqqa tortishdan B) Faqat chet eldan import qilingan tovarlarni bojxona chegarasida bir marta soliqqa tortishdan C) Fuqarolarning ish haqi va unga tenglashtirilgan boshqa daromadlarini soliqqa tortishdan D) Ishlab chiqarish va sotishning har bir bosqichida yaratilgan qo'shilgan qiymatni soliqqa tortishdan To'g'ri javob: D) Ishlab chiqarish va sotishning har bir bosqichida yaratilgan qo'shilgan qiymatni ✔ soliqqa tortishdan Izoh: QQS har bir bosqichda tovarga qo'shilgan qiymatdan undiriladi; buning uchun sotishdagi soliqdan xariddagi soliq chegiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 132 Izoh: Xabarnoma soliq to'lovchiga tekshiruvsiz, o'z ixtiyori bilan xatoni tuzatish va hisobotni aniqlashtirish imkoniyatini beradi. 6. Soliq agenti qanday soliq hisobotini topshiradi? A) To'langan daromadlar va ushlab qolingan soliqlar to'g'risidagi hisobotni B) Faqat xaridorlarning shikoyatlari va murojaatlari ro'yxatini C) Hech qanday hisobot topshirmaydi, faqat soliqni o'tkazadi D) Faqat o'zining mol-mulk solig'i bo'yicha yillik hisobotini To'g'ri javob: A) To'langan daromadlar va ushlab qolingan soliqlar to'g'risidagi hisobotni✔ Izoh: Soliq agenti boshqa shaxslarga to'lagan daromadlar va ulardan ushlab qolingan soliqlar bo'yicha belgilangan shakldagi hisobotni taqdim etadi. 7. Tekshiruvda aniqlangan kamomad yoki ortiqcha tovar soliq nazoratida nimani ko'rsatishi mumkin? A) Soliq stavkasining o'zgarganligini B) Faqat omborning tozaligi va tartibini C) Korxonaning yangi brendga o'tganini D) Hisobga olinmagan savdo yoki xarid ehtimolini To'g'ri javob: D) Hisobga olinmagan savdo yoki xarid ehtimolini ✔ Izoh: Kamomad yoki ortiqcha tovar hujjatsiz xarid yoki hisobdan tashqari sotuv bo'lganini ko'rsatishi mumkin. 8. Soliq agenti ushlab qolgan soliq summalari bo'yicha qanday hisobni yuritishi shart? A) Har bir to'lovchiga to'langan daromad va ushlangan soliq hisobini B) Faqat korxonaning sotishdan tushgan umumiy aylanmasi hisobini C) Hech qanday alohida hisob yuritish shart emas, faqat to'lov hujjati yetarli D) Faqat bank hisobvaraqlaridagi pul qoldiqlari hisobini To'g'ri javob: A) Har bir to'lovchiga to'langan daromad va ushlangan soliq hisobini ✔ Izoh: Soliq agenti har bir soliq to'lovchi bo'yicha to'langan daromadlar, hisoblangan va ushlab qolingan soliqlar hisobini yuritishi shart. 9. Mukammal raqobat sharoitida firma foydani maksimallashtirish uchun qanday qoidaga amal qiladi? A) Chegaraviy xarajat narxga teng bo'lgan hajmda ishlab chiqaradi B) Xarajatlardan qat'i nazar iloji boricha ko'p ishlab chiqaradi C) Talabdan qat'i nazar iloji boricha kam ishlab chiqaradi D) Xarajatlarni umuman hisobga olmay narxni oshiradi To'g'ri javob: A) Chegaraviy xarajat narxga teng bo'lgan hajmda ishlab chiqaradi ✔ Izoh: Foyda maksimal bo'ladigan hajmda chegaraviy daromad chegaraviy xarajatga teng bo'ladi. 10. Qo'shilgan qiymat solig'ining iqtisodiy mohiyati nimadan iborat? A) Korxonaning yil yakunida jami xarajatlar chegirilgandan keyin qolgan sof foydasini soliqqa tortishdan B) Faqat chet eldan import qilingan tovarlarni bojxona chegarasida bir marta soliqqa tortishdan C) Fuqarolarning ish haqi va unga tenglashtirilgan boshqa daromadlarini soliqqa tortishdan D) Ishlab chiqarish va sotishning har bir bosqichida yaratilgan qo'shilgan qiymatni soliqqa tortishdan To'g'ri javob: D) Ishlab chiqarish va sotishning har bir bosqichida yaratilgan qo'shilgan qiymatni ✔ soliqqa tortishdan Izoh: QQS har bir bosqichda tovarga qo'shilgan qiymatdan undiriladi; buning uchun sotishdagi soliqdan xariddagi soliq chegiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 132 Izoh: Xabarnoma soliq to'lovchiga tekshiruvsiz, o'z ixtiyori bilan xatoni tuzatish va hisobotni aniqlashtirish imkoniyatini beradi. 6. Soliq agenti qanday soliq hisobotini topshiradi? A) To'langan daromadlar va ushlab qolingan soliqlar to'g'risidagi hisobotni B) Faqat xaridorlarning shikoyatlari va murojaatlari ro'yxatini C) Hech qanday hisobot topshirmaydi, faqat soliqni o'tkazadi D) Faqat o'zining mol-mulk solig'i bo'yicha yillik hisobotini To'g'ri javob: A) To'langan daromadlar va ushlab qolingan soliqlar to'g'risidagi hisobotni✔ Izoh: Soliq agenti boshqa shaxslarga to'lagan daromadlar va ulardan ushlab qolingan soliqlar bo'yicha belgilangan shakldagi hisobotni taqdim etadi. 7. Tekshiruvda aniqlangan kamomad yoki ortiqcha tovar soliq nazoratida nimani ko'rsatishi mumkin? A) Soliq stavkasining o'zgarganligini B) Faqat omborning tozaligi va tartibini C) Korxonaning yangi brendga o'tganini D) Hisobga olinmagan savdo yoki xarid ehtimolini To'g'ri javob: D) Hisobga olinmagan savdo yoki xarid ehtimolini ✔ Izoh: Kamomad yoki ortiqcha tovar hujjatsiz xarid yoki hisobdan tashqari sotuv bo'lganini ko'rsatishi mumkin. 8. Soliq agenti ushlab qolgan soliq summalari bo'yicha qanday hisobni yuritishi shart? A) Har bir to'lovchiga to'langan daromad va ushlangan soliq hisobini B) Faqat korxonaning sotishdan tushgan umumiy aylanmasi hisobini C) Hech qanday alohida hisob yuritish shart emas, faqat to'lov hujjati yetarli D) Faqat bank hisobvaraqlaridagi pul qoldiqlari hisobini To'g'ri javob: A) Har bir to'lovchiga to'langan daromad va ushlangan soliq hisobini ✔ Izoh: Soliq agenti har bir soliq to'lovchi bo'yicha to'langan daromadlar, hisoblangan va ushlab qolingan soliqlar hisobini yuritishi shart. 9. Mukammal raqobat sharoitida firma foydani maksimallashtirish uchun qanday qoidaga amal qiladi? A) Chegaraviy xarajat narxga teng bo'lgan hajmda ishlab chiqaradi B) Xarajatlardan qat'i nazar iloji boricha ko'p ishlab chiqaradi C) Talabdan qat'i nazar iloji boricha kam ishlab chiqaradi D) Xarajatlarni umuman hisobga olmay narxni oshiradi To'g'ri javob: A) Chegaraviy xarajat narxga teng bo'lgan hajmda ishlab chiqaradi ✔ Izoh: Foyda maksimal bo'ladigan hajmda chegaraviy daromad chegaraviy xarajatga teng bo'ladi. 10. Qo'shilgan qiymat solig'ining iqtisodiy mohiyati nimadan iborat? A) Korxonaning yil yakunida jami xarajatlar chegirilgandan keyin qolgan sof foydasini soliqqa tortishdan B) Faqat chet eldan import qilingan tovarlarni bojxona chegarasida bir marta soliqqa tortishdan C) Fuqarolarning ish haqi va unga tenglashtirilgan boshqa daromadlarini soliqqa tortishdan D) Ishlab chiqarish va sotishning har bir bosqichida yaratilgan qo'shilgan qiymatni soliqqa tortishdan To'g'ri javob: D) Ishlab chiqarish va sotishning har bir bosqichida yaratilgan qo'shilgan qiymatni ✔ soliqqa tortishdan Izoh: QQS har bir bosqichda tovarga qo'shilgan qiymatdan undiriladi; buning uchun sotishdagi soliqdan xariddagi soliq chegiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 132 11. Tekshiruvchining soliq to'lovchidan sovg'a yoki xizmat qabul qilishi qanday baholanadi? A) Mehmondo'stlik an'anasi sifatida ruxsat etiladi B) Taqiqlangan, korrupsiyaviy xavfli harakat sifatida C) Tekshiruvni tezlashtiruvchi usul sifatida D) Faqat tekshiruv yakunida ruxsat etiladi To'g'ri javob: B) Taqiqlangan, korrupsiyaviy xavfli harakat sifatida✔ Izoh: Tekshiruvchining tekshirilayotgan shaxsdan sovg'a yoki xizmat olishi manfaatlar to'qnashuvi va korrupsiya xavfini tug'diradi. 12. Soliq tekshiruvi natijalari qanday hujjat bilan rasmiylashtiriladi? A) Tekshiruv dalolatnomasi (akti) bilan B) Bankning hisob ko'chirmasi bilan C) Gazetadagi rasmiy e'lon bilan D) Faqat og'zaki xulosa bilan To'g'ri javob: A) Tekshiruv dalolatnomasi (akti) bilan ✔ Izoh: Soliq tekshiruvi yakunlari tekshiruvchilar tomonidan dalolatnoma ko'rinishida rasmiylashtiriladi. 13. Protektsionizm (tanish-bilishchilik) davlat xizmatida qanday oqibatlarga olib keladi? A) Malakalilar o'rniga tanishlar tanlanib, xizmat sifati pasayadi B) Lavozimlar uchun ochiq raqobat kuchayadi C) Davlat xizmatining sifati sezilarli darajada oshadi D) Xodimlarning ish haqi avtomatik oshadi To'g'ri javob: A) Malakalilar o'rniga tanishlar tanlanib, xizmat sifati pasayadi ✔ Izoh: Tanish-bilishchilik adolatli tanlovni buzadi, malakasiz kadrlar ishga olinib, xizmat samaradorligi pasayadi. 14. Doimiy muassasa orqali faoliyat yuritayotgan norezident foyda solig'ini qanday to'laydi? A) Faqat o'zi rezident bo'lgan davlatda, o'sha davlat qonunlari bo'yicha to'laydi B) Faqat bojxona chegarasida, tovar olib kirilganda bir martalik to'laydi C) Doimiy muassasaga tegishli foyda bo'yicha O'zbekistonda mustaqil to'laydi D) Umuman soliq to'lamaydi, chunki u O'zbekiston soliq rezidenti hisoblanmaydi To'g'ri javob: C) Doimiy muassasaga tegishli foyda bo'yicha O'zbekistonda mustaqil to'laydi ✔ Izoh: Doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi norezident shu muassasaga tegishli foydadan O'zbekistonda soliq to'lovchi sifatida soliq to'laydi. 15. Hisobvaraq-faktura soliq hisobida qanday vazifani bajaradi? A) Sotuvchi uchun aylanmani, xaridor uchun xarid va kiruvchi QQSni tasdiqlovchi hujjat vazifasini B) Faqat tijorat bankidan kredit olish uchun garov hujjati vazifasini bajaradi C) Faqat xodimni ishga qabul qilish va mehnat shartnomasini tuzish hujjati vazifasini D) Faqat tovarlar va xizmatlar uchun reklama materiali vazifasini bajaradi To'g'ri javob: A) Sotuvchi uchun aylanmani, xaridor uchun xarid va kiruvchi QQSni tasdiqlovchi ✔ hujjat vazifasini Izoh: Hisobvaraq-faktura sotuvchida soliqqa tortiladigan aylanmani, xaridorda esa xarajat va hisobga olinadigan QQSni tasdiqlovchi asosiy hujjatdir. 16. QQSdan ozod qilingan faoliyat uchun xarid qilingan tovarlar bo'yicha kiruvchi QQS qanday hisobga olinadi? A) To'liq hisobga olinadi va budjetdan qaytariladi B) Boshqa korxonaga sotiladi C) Hisobga olinmaydi va tovar (xizmat) qiymatiga qo'shiladi D) Foyda solig'idan chegiriladi To'g'ri javob: C) Hisobga olinmaydi va tovar (xizmat) qiymatiga qo'shiladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 133 11. Tekshiruvchining soliq to'lovchidan sovg'a yoki xizmat qabul qilishi qanday baholanadi? A) Mehmondo'stlik an'anasi sifatida ruxsat etiladi B) Taqiqlangan, korrupsiyaviy xavfli harakat sifatida C) Tekshiruvni tezlashtiruvchi usul sifatida D) Faqat tekshiruv yakunida ruxsat etiladi To'g'ri javob: B) Taqiqlangan, korrupsiyaviy xavfli harakat sifatida✔ Izoh: Tekshiruvchining tekshirilayotgan shaxsdan sovg'a yoki xizmat olishi manfaatlar to'qnashuvi va korrupsiya xavfini tug'diradi. 12. Soliq tekshiruvi natijalari qanday hujjat bilan rasmiylashtiriladi? A) Tekshiruv dalolatnomasi (akti) bilan B) Bankning hisob ko'chirmasi bilan C) Gazetadagi rasmiy e'lon bilan D) Faqat og'zaki xulosa bilan To'g'ri javob: A) Tekshiruv dalolatnomasi (akti) bilan ✔ Izoh: Soliq tekshiruvi yakunlari tekshiruvchilar tomonidan dalolatnoma ko'rinishida rasmiylashtiriladi. 13. Protektsionizm (tanish-bilishchilik) davlat xizmatida qanday oqibatlarga olib keladi? A) Malakalilar o'rniga tanishlar tanlanib, xizmat sifati pasayadi B) Lavozimlar uchun ochiq raqobat kuchayadi C) Davlat xizmatining sifati sezilarli darajada oshadi D) Xodimlarning ish haqi avtomatik oshadi To'g'ri javob: A) Malakalilar o'rniga tanishlar tanlanib, xizmat sifati pasayadi ✔ Izoh: Tanish-bilishchilik adolatli tanlovni buzadi, malakasiz kadrlar ishga olinib, xizmat samaradorligi pasayadi. 14. Doimiy muassasa orqali faoliyat yuritayotgan norezident foyda solig'ini qanday to'laydi? A) Faqat o'zi rezident bo'lgan davlatda, o'sha davlat qonunlari bo'yicha to'laydi B) Faqat bojxona chegarasida, tovar olib kirilganda bir martalik to'laydi C) Doimiy muassasaga tegishli foyda bo'yicha O'zbekistonda mustaqil to'laydi D) Umuman soliq to'lamaydi, chunki u O'zbekiston soliq rezidenti hisoblanmaydi To'g'ri javob: C) Doimiy muassasaga tegishli foyda bo'yicha O'zbekistonda mustaqil to'laydi ✔ Izoh: Doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi norezident shu muassasaga tegishli foydadan O'zbekistonda soliq to'lovchi sifatida soliq to'laydi. 15. Hisobvaraq-faktura soliq hisobida qanday vazifani bajaradi? A) Sotuvchi uchun aylanmani, xaridor uchun xarid va kiruvchi QQSni tasdiqlovchi hujjat vazifasini B) Faqat tijorat bankidan kredit olish uchun garov hujjati vazifasini bajaradi C) Faqat xodimni ishga qabul qilish va mehnat shartnomasini tuzish hujjati vazifasini D) Faqat tovarlar va xizmatlar uchun reklama materiali vazifasini bajaradi To'g'ri javob: A) Sotuvchi uchun aylanmani, xaridor uchun xarid va kiruvchi QQSni tasdiqlovchi ✔ hujjat vazifasini Izoh: Hisobvaraq-faktura sotuvchida soliqqa tortiladigan aylanmani, xaridorda esa xarajat va hisobga olinadigan QQSni tasdiqlovchi asosiy hujjatdir. 16. QQSdan ozod qilingan faoliyat uchun xarid qilingan tovarlar bo'yicha kiruvchi QQS qanday hisobga olinadi? A) To'liq hisobga olinadi va budjetdan qaytariladi B) Boshqa korxonaga sotiladi C) Hisobga olinmaydi va tovar (xizmat) qiymatiga qo'shiladi D) Foyda solig'idan chegiriladi To'g'ri javob: C) Hisobga olinmaydi va tovar (xizmat) qiymatiga qo'shiladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 133 11. Tekshiruvchining soliq to'lovchidan sovg'a yoki xizmat qabul qilishi qanday baholanadi? A) Mehmondo'stlik an'anasi sifatida ruxsat etiladi B) Taqiqlangan, korrupsiyaviy xavfli harakat sifatida C) Tekshiruvni tezlashtiruvchi usul sifatida D) Faqat tekshiruv yakunida ruxsat etiladi To'g'ri javob: B) Taqiqlangan, korrupsiyaviy xavfli harakat sifatida✔ Izoh: Tekshiruvchining tekshirilayotgan shaxsdan sovg'a yoki xizmat olishi manfaatlar to'qnashuvi va korrupsiya xavfini tug'diradi. 12. Soliq tekshiruvi natijalari qanday hujjat bilan rasmiylashtiriladi? A) Tekshiruv dalolatnomasi (akti) bilan B) Bankning hisob ko'chirmasi bilan C) Gazetadagi rasmiy e'lon bilan D) Faqat og'zaki xulosa bilan To'g'ri javob: A) Tekshiruv dalolatnomasi (akti) bilan ✔ Izoh: Soliq tekshiruvi yakunlari tekshiruvchilar tomonidan dalolatnoma ko'rinishida rasmiylashtiriladi. 13. Protektsionizm (tanish-bilishchilik) davlat xizmatida qanday oqibatlarga olib keladi? A) Malakalilar o'rniga tanishlar tanlanib, xizmat sifati pasayadi B) Lavozimlar uchun ochiq raqobat kuchayadi C) Davlat xizmatining sifati sezilarli darajada oshadi D) Xodimlarning ish haqi avtomatik oshadi To'g'ri javob: A) Malakalilar o'rniga tanishlar tanlanib, xizmat sifati pasayadi ✔ Izoh: Tanish-bilishchilik adolatli tanlovni buzadi, malakasiz kadrlar ishga olinib, xizmat samaradorligi pasayadi. 14. Doimiy muassasa orqali faoliyat yuritayotgan norezident foyda solig'ini qanday to'laydi? A) Faqat o'zi rezident bo'lgan davlatda, o'sha davlat qonunlari bo'yicha to'laydi B) Faqat bojxona chegarasida, tovar olib kirilganda bir martalik to'laydi C) Doimiy muassasaga tegishli foyda bo'yicha O'zbekistonda mustaqil to'laydi D) Umuman soliq to'lamaydi, chunki u O'zbekiston soliq rezidenti hisoblanmaydi To'g'ri javob: C) Doimiy muassasaga tegishli foyda bo'yicha O'zbekistonda mustaqil to'laydi ✔ Izoh: Doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi norezident shu muassasaga tegishli foydadan O'zbekistonda soliq to'lovchi sifatida soliq to'laydi. 15. Hisobvaraq-faktura soliq hisobida qanday vazifani bajaradi? A) Sotuvchi uchun aylanmani, xaridor uchun xarid va kiruvchi QQSni tasdiqlovchi hujjat vazifasini B) Faqat tijorat bankidan kredit olish uchun garov hujjati vazifasini bajaradi C) Faqat xodimni ishga qabul qilish va mehnat shartnomasini tuzish hujjati vazifasini D) Faqat tovarlar va xizmatlar uchun reklama materiali vazifasini bajaradi To'g'ri javob: A) Sotuvchi uchun aylanmani, xaridor uchun xarid va kiruvchi QQSni tasdiqlovchi ✔ hujjat vazifasini Izoh: Hisobvaraq-faktura sotuvchida soliqqa tortiladigan aylanmani, xaridorda esa xarajat va hisobga olinadigan QQSni tasdiqlovchi asosiy hujjatdir. 16. QQSdan ozod qilingan faoliyat uchun xarid qilingan tovarlar bo'yicha kiruvchi QQS qanday hisobga olinadi? A) To'liq hisobga olinadi va budjetdan qaytariladi B) Boshqa korxonaga sotiladi C) Hisobga olinmaydi va tovar (xizmat) qiymatiga qo'shiladi D) Foyda solig'idan chegiriladi To'g'ri javob: C) Hisobga olinmaydi va tovar (xizmat) qiymatiga qo'shiladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 133 Izoh: Ozod qilingan aylanma uchun ishlatilgan tovar va xizmatlar bo'yicha kiruvchi QQS chegirilmaydi, u ularning qiymatiga (xarajatga) kiritiladi. 17. Davlat xizmatchisi manfaatlar to'qnashuvi yuzaga kelishi mumkinligini bilsa, nima qilishi kerak? A) Masalani o'z shaxsiy manfaatiga mos ravishda hal qilishi B) Hech kimga aytmay, ishni odatdagidek davom ettirishi C) Ruxsat so'ramasdan ish joyini tashlab ketishi D) Rahbariyatni yozma xabardor qilib, choralar ko'rilishini ta'minlashi To'g'ri javob: D) Rahbariyatni yozma xabardor qilib, choralar ko'rilishini ta'minlashi✔ Izoh: Xizmatchi manfaatlar to'qnashuvi haqida rahbariyatga xabar berishi shart, rahbar esa uni bartaraf etish choralarini ko'radi. 18. Moliyaviy hisobotda ahamiyatlilik (muhimlik) tamoyili nimani anglatadi? A) Foydalanuvchi qaroriga ta'sir qila oladigan ma'lumot albatta ochib berilishi kerakligini B) Hisobot faqat rahbar uchun muhim ekanini C) Hisobotdagi har bir ma'lumot bir xil ahamiyatga egaligini D) Faqat katta summalar hisobga olinishini, kichiklari yozilmasligini To'g'ri javob: A) Foydalanuvchi qaroriga ta'sir qila oladigan ma'lumot albatta ochib berilishi ✔ kerakligini Izoh: Ahamiyatlilik tamoyiliga ko'ra, yo'qligi yoki buzilishi foydalanuvchi qaroriga ta'sir qiladigan ma'lumot hisobotda aks ettirilishi shart. 19. Davlat pensiyalari daromad solig'iga nisbatan qanday maqomga ega? A) Dividend sifatida soliqqa tortiladi B) Soliqdan ozod qilinadigan daromad hisoblanadi C) Moddiy naf sifatida soliqqa tortiladi D) Mehnatga haq to'lash sifatida soliqqa tortiladi To'g'ri javob: B) Soliqdan ozod qilinadigan daromad hisoblanadi ✔ Izoh: Qonun hujjatlariga muvofiq tayinlanadigan davlat pensiyalari jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'idan ozod qilinadi. 20. Buxgalteriya provodkasi nima? A) Soliq hisobotini elektron tarzda yuborish jarayoni B) Korxona hujjatlarini davlat arxiviga topshirish tartibi C) Xodimni ishga qabul qilish to'g'risidagi buyruq D) Operatsiyani debet va kredit schyotlarini ko'rsatib qayd etish To'g'ri javob: D) Operatsiyani debet va kredit schyotlarini ko'rsatib qayd etish ✔ Izoh: Provodka (buxgalteriya yozuvi) operatsiya qaysi schyot debetiga va qaysi schyot kreditiga qancha summada yozilishini ko'rsatadi. 21. Daromad solig'ida soliq davri yakunida qayta hisob-kitob qilishning ma'nosi nima? A) Soliq to'lovchini soliq organidagi hisobdan chiqarish va faoliyatini yopish B) Soliqni yil davomida har kuni qaytadan hisoblab, kunlik to'lab borish C) Yil davomida to'langan soliqni yillik daromad asosida aniqlashtirish D) Soliqni o'tgan o'n yil uchun qaytadan va to'liq hajmda hisoblab chiqish To'g'ri javob: C) Yil davomida to'langan soliqni yillik daromad asosida aniqlashtirish ✔ Izoh: Yil yakunida, ayniqsa deklaratsiya topshirilganda, jami yillik daromad va to'langan soliq solishtirilib, qo'shimcha to'lov yoki qaytarish summasi aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 134 Izoh: Ozod qilingan aylanma uchun ishlatilgan tovar va xizmatlar bo'yicha kiruvchi QQS chegirilmaydi, u ularning qiymatiga (xarajatga) kiritiladi. 17. Davlat xizmatchisi manfaatlar to'qnashuvi yuzaga kelishi mumkinligini bilsa, nima qilishi kerak? A) Masalani o'z shaxsiy manfaatiga mos ravishda hal qilishi B) Hech kimga aytmay, ishni odatdagidek davom ettirishi C) Ruxsat so'ramasdan ish joyini tashlab ketishi D) Rahbariyatni yozma xabardor qilib, choralar ko'rilishini ta'minlashi To'g'ri javob: D) Rahbariyatni yozma xabardor qilib, choralar ko'rilishini ta'minlashi✔ Izoh: Xizmatchi manfaatlar to'qnashuvi haqida rahbariyatga xabar berishi shart, rahbar esa uni bartaraf etish choralarini ko'radi. 18. Moliyaviy hisobotda ahamiyatlilik (muhimlik) tamoyili nimani anglatadi? A) Foydalanuvchi qaroriga ta'sir qila oladigan ma'lumot albatta ochib berilishi kerakligini B) Hisobot faqat rahbar uchun muhim ekanini C) Hisobotdagi har bir ma'lumot bir xil ahamiyatga egaligini D) Faqat katta summalar hisobga olinishini, kichiklari yozilmasligini To'g'ri javob: A) Foydalanuvchi qaroriga ta'sir qila oladigan ma'lumot albatta ochib berilishi ✔ kerakligini Izoh: Ahamiyatlilik tamoyiliga ko'ra, yo'qligi yoki buzilishi foydalanuvchi qaroriga ta'sir qiladigan ma'lumot hisobotda aks ettirilishi shart. 19. Davlat pensiyalari daromad solig'iga nisbatan qanday maqomga ega? A) Dividend sifatida soliqqa tortiladi B) Soliqdan ozod qilinadigan daromad hisoblanadi C) Moddiy naf sifatida soliqqa tortiladi D) Mehnatga haq to'lash sifatida soliqqa tortiladi To'g'ri javob: B) Soliqdan ozod qilinadigan daromad hisoblanadi ✔ Izoh: Qonun hujjatlariga muvofiq tayinlanadigan davlat pensiyalari jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'idan ozod qilinadi. 20. Buxgalteriya provodkasi nima? A) Soliq hisobotini elektron tarzda yuborish jarayoni B) Korxona hujjatlarini davlat arxiviga topshirish tartibi C) Xodimni ishga qabul qilish to'g'risidagi buyruq D) Operatsiyani debet va kredit schyotlarini ko'rsatib qayd etish To'g'ri javob: D) Operatsiyani debet va kredit schyotlarini ko'rsatib qayd etish ✔ Izoh: Provodka (buxgalteriya yozuvi) operatsiya qaysi schyot debetiga va qaysi schyot kreditiga qancha summada yozilishini ko'rsatadi. 21. Daromad solig'ida soliq davri yakunida qayta hisob-kitob qilishning ma'nosi nima? A) Soliq to'lovchini soliq organidagi hisobdan chiqarish va faoliyatini yopish B) Soliqni yil davomida har kuni qaytadan hisoblab, kunlik to'lab borish C) Yil davomida to'langan soliqni yillik daromad asosida aniqlashtirish D) Soliqni o'tgan o'n yil uchun qaytadan va to'liq hajmda hisoblab chiqish To'g'ri javob: C) Yil davomida to'langan soliqni yillik daromad asosida aniqlashtirish ✔ Izoh: Yil yakunida, ayniqsa deklaratsiya topshirilganda, jami yillik daromad va to'langan soliq solishtirilib, qo'shimcha to'lov yoki qaytarish summasi aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 134 Izoh: Ozod qilingan aylanma uchun ishlatilgan tovar va xizmatlar bo'yicha kiruvchi QQS chegirilmaydi, u ularning qiymatiga (xarajatga) kiritiladi. 17. Davlat xizmatchisi manfaatlar to'qnashuvi yuzaga kelishi mumkinligini bilsa, nima qilishi kerak? A) Masalani o'z shaxsiy manfaatiga mos ravishda hal qilishi B) Hech kimga aytmay, ishni odatdagidek davom ettirishi C) Ruxsat so'ramasdan ish joyini tashlab ketishi D) Rahbariyatni yozma xabardor qilib, choralar ko'rilishini ta'minlashi To'g'ri javob: D) Rahbariyatni yozma xabardor qilib, choralar ko'rilishini ta'minlashi✔ Izoh: Xizmatchi manfaatlar to'qnashuvi haqida rahbariyatga xabar berishi shart, rahbar esa uni bartaraf etish choralarini ko'radi. 18. Moliyaviy hisobotda ahamiyatlilik (muhimlik) tamoyili nimani anglatadi? A) Foydalanuvchi qaroriga ta'sir qila oladigan ma'lumot albatta ochib berilishi kerakligini B) Hisobot faqat rahbar uchun muhim ekanini C) Hisobotdagi har bir ma'lumot bir xil ahamiyatga egaligini D) Faqat katta summalar hisobga olinishini, kichiklari yozilmasligini To'g'ri javob: A) Foydalanuvchi qaroriga ta'sir qila oladigan ma'lumot albatta ochib berilishi ✔ kerakligini Izoh: Ahamiyatlilik tamoyiliga ko'ra, yo'qligi yoki buzilishi foydalanuvchi qaroriga ta'sir qiladigan ma'lumot hisobotda aks ettirilishi shart. 19. Davlat pensiyalari daromad solig'iga nisbatan qanday maqomga ega? A) Dividend sifatida soliqqa tortiladi B) Soliqdan ozod qilinadigan daromad hisoblanadi C) Moddiy naf sifatida soliqqa tortiladi D) Mehnatga haq to'lash sifatida soliqqa tortiladi To'g'ri javob: B) Soliqdan ozod qilinadigan daromad hisoblanadi ✔ Izoh: Qonun hujjatlariga muvofiq tayinlanadigan davlat pensiyalari jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'idan ozod qilinadi. 20. Buxgalteriya provodkasi nima? A) Soliq hisobotini elektron tarzda yuborish jarayoni B) Korxona hujjatlarini davlat arxiviga topshirish tartibi C) Xodimni ishga qabul qilish to'g'risidagi buyruq D) Operatsiyani debet va kredit schyotlarini ko'rsatib qayd etish To'g'ri javob: D) Operatsiyani debet va kredit schyotlarini ko'rsatib qayd etish ✔ Izoh: Provodka (buxgalteriya yozuvi) operatsiya qaysi schyot debetiga va qaysi schyot kreditiga qancha summada yozilishini ko'rsatadi. 21. Daromad solig'ida soliq davri yakunida qayta hisob-kitob qilishning ma'nosi nima? A) Soliq to'lovchini soliq organidagi hisobdan chiqarish va faoliyatini yopish B) Soliqni yil davomida har kuni qaytadan hisoblab, kunlik to'lab borish C) Yil davomida to'langan soliqni yillik daromad asosida aniqlashtirish D) Soliqni o'tgan o'n yil uchun qaytadan va to'liq hajmda hisoblab chiqish To'g'ri javob: C) Yil davomida to'langan soliqni yillik daromad asosida aniqlashtirish ✔ Izoh: Yil yakunida, ayniqsa deklaratsiya topshirilganda, jami yillik daromad va to'langan soliq solishtirilib, qo'shimcha to'lov yoki qaytarish summasi aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 134 22. Davlat organlari faoliyatining ochiqligi korrupsiyaga qanday ta'sir qiladi? A) Korrupsiyaga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi B) Ochiqlik korrupsiya holatlarini ko'paytiradi C) Shaffoflik korrupsiya imkoniyatlarini kamaytiradi D) Faqat davlat xarajatlarini oshirib yuboradi To'g'ri javob: C) Shaffoflik korrupsiya imkoniyatlarini kamaytiradi✔ Izoh: Qarorlar va jarayonlar ochiq bo'lganda ularni yashirincha suiiste'mol qilish qiyinlashadi. 23. Nima uchun YaIM hisoblashda faqat pirovard mahsulotlar hisobga olinadi? A) Oraliq mahsulot ishlab chiqarilmagani uchun B) Takroriy hisobning oldini olish uchun C) Pirovard mahsulotlar arzonroq bo'lgani uchun D) Oraliq mahsulotlar soliqqa tortilmagani uchun To'g'ri javob: B) Takroriy hisobning oldini olish uchun ✔ Izoh: Oraliq mahsulot qiymati pirovard mahsulot narxiga kiradi, shuning uchun uni alohida qo'shish ikki marta hisoblashga olib keladi. 24. Uzoq muddatli aktivlarga qaysi biri kiradi? A) Qisqa muddatli debitorlik qarzi B) Kassadagi naqd pul C) Sotish uchun tovarlar D) Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar To'g'ri javob: D) Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar ✔ Izoh: Uzoq muddatli aktivlar bir yildan ortiq foydalaniladi: asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar, uzoq muddatli investitsiyalar. 25. Hisob siyosatiga o'zgartirishlar odatda qachondan kiritiladi? A) Faqat soliq tekshiruvi o'tkazilayotganda B) Har kuni ixtiyoriy ravishda C) Faqat korxona tugatilganda D) Odatda yangi hisobot (moliya) yili boshidan To'g'ri javob: D) Odatda yangi hisobot (moliya) yili boshidan ✔ Izoh: Hisob ma'lumotlarining taqqoslanuvchanligini saqlash uchun hisob siyosatidagi o'zgarishlar odatda yangi hisobot yili boshidan qo'llanadi. 26. Schyotlar rejasi nima? A) Soliqlarni to'lash muddatlari jadvali B) Korxona binolari va xonalarining rejasi C) Xodimlarning oylik ish vaqti jadvali D) Buxgalteriya schyotlarining tizimli ro'yxati To'g'ri javob: D) Buxgalteriya schyotlarining tizimli ro'yxati ✔ Izoh: Schyotlar rejasi buxgalteriya hisobida qo'llaniladigan schyotlarning tasniflangan va tizimlashtirilgan ro'yxatidir. 27. Soliq auditi deganda nima tushuniladi? A) Korxonaning bozor ulushi va iste'molchilar talabi bo'yicha marketing tadqiqoti B) Soliq to'lovchi xodimlarining soliq masalalari bo'yicha ichki yig'ilishi va o'quvi C) Tijorat banki tomonidan qarz oluvchining kredit qobiliyatini baholash jarayoni D) Soliq organining soliq to'lovchi soliq majburiyatlarini bajarishini chuqur tekshirish shakli To'g'ri javob: D) Soliq organining soliq to'lovchi soliq majburiyatlarini bajarishini chuqur tekshirish ✔ shakli Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 135 22. Davlat organlari faoliyatining ochiqligi korrupsiyaga qanday ta'sir qiladi? A) Korrupsiyaga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi B) Ochiqlik korrupsiya holatlarini ko'paytiradi C) Shaffoflik korrupsiya imkoniyatlarini kamaytiradi D) Faqat davlat xarajatlarini oshirib yuboradi To'g'ri javob: C) Shaffoflik korrupsiya imkoniyatlarini kamaytiradi✔ Izoh: Qarorlar va jarayonlar ochiq bo'lganda ularni yashirincha suiiste'mol qilish qiyinlashadi. 23. Nima uchun YaIM hisoblashda faqat pirovard mahsulotlar hisobga olinadi? A) Oraliq mahsulot ishlab chiqarilmagani uchun B) Takroriy hisobning oldini olish uchun C) Pirovard mahsulotlar arzonroq bo'lgani uchun D) Oraliq mahsulotlar soliqqa tortilmagani uchun To'g'ri javob: B) Takroriy hisobning oldini olish uchun ✔ Izoh: Oraliq mahsulot qiymati pirovard mahsulot narxiga kiradi, shuning uchun uni alohida qo'shish ikki marta hisoblashga olib keladi. 24. Uzoq muddatli aktivlarga qaysi biri kiradi? A) Qisqa muddatli debitorlik qarzi B) Kassadagi naqd pul C) Sotish uchun tovarlar D) Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar To'g'ri javob: D) Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar ✔ Izoh: Uzoq muddatli aktivlar bir yildan ortiq foydalaniladi: asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar, uzoq muddatli investitsiyalar. 25. Hisob siyosatiga o'zgartirishlar odatda qachondan kiritiladi? A) Faqat soliq tekshiruvi o'tkazilayotganda B) Har kuni ixtiyoriy ravishda C) Faqat korxona tugatilganda D) Odatda yangi hisobot (moliya) yili boshidan To'g'ri javob: D) Odatda yangi hisobot (moliya) yili boshidan ✔ Izoh: Hisob ma'lumotlarining taqqoslanuvchanligini saqlash uchun hisob siyosatidagi o'zgarishlar odatda yangi hisobot yili boshidan qo'llanadi. 26. Schyotlar rejasi nima? A) Soliqlarni to'lash muddatlari jadvali B) Korxona binolari va xonalarining rejasi C) Xodimlarning oylik ish vaqti jadvali D) Buxgalteriya schyotlarining tizimli ro'yxati To'g'ri javob: D) Buxgalteriya schyotlarining tizimli ro'yxati ✔ Izoh: Schyotlar rejasi buxgalteriya hisobida qo'llaniladigan schyotlarning tasniflangan va tizimlashtirilgan ro'yxatidir. 27. Soliq auditi deganda nima tushuniladi? A) Korxonaning bozor ulushi va iste'molchilar talabi bo'yicha marketing tadqiqoti B) Soliq to'lovchi xodimlarining soliq masalalari bo'yicha ichki yig'ilishi va o'quvi C) Tijorat banki tomonidan qarz oluvchining kredit qobiliyatini baholash jarayoni D) Soliq organining soliq to'lovchi soliq majburiyatlarini bajarishini chuqur tekshirish shakli To'g'ri javob: D) Soliq organining soliq to'lovchi soliq majburiyatlarini bajarishini chuqur tekshirish ✔ shakli Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 135 22. Davlat organlari faoliyatining ochiqligi korrupsiyaga qanday ta'sir qiladi? A) Korrupsiyaga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi B) Ochiqlik korrupsiya holatlarini ko'paytiradi C) Shaffoflik korrupsiya imkoniyatlarini kamaytiradi D) Faqat davlat xarajatlarini oshirib yuboradi To'g'ri javob: C) Shaffoflik korrupsiya imkoniyatlarini kamaytiradi✔ Izoh: Qarorlar va jarayonlar ochiq bo'lganda ularni yashirincha suiiste'mol qilish qiyinlashadi. 23. Nima uchun YaIM hisoblashda faqat pirovard mahsulotlar hisobga olinadi? A) Oraliq mahsulot ishlab chiqarilmagani uchun B) Takroriy hisobning oldini olish uchun C) Pirovard mahsulotlar arzonroq bo'lgani uchun D) Oraliq mahsulotlar soliqqa tortilmagani uchun To'g'ri javob: B) Takroriy hisobning oldini olish uchun ✔ Izoh: Oraliq mahsulot qiymati pirovard mahsulot narxiga kiradi, shuning uchun uni alohida qo'shish ikki marta hisoblashga olib keladi. 24. Uzoq muddatli aktivlarga qaysi biri kiradi? A) Qisqa muddatli debitorlik qarzi B) Kassadagi naqd pul C) Sotish uchun tovarlar D) Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar To'g'ri javob: D) Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar ✔ Izoh: Uzoq muddatli aktivlar bir yildan ortiq foydalaniladi: asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar, uzoq muddatli investitsiyalar. 25. Hisob siyosatiga o'zgartirishlar odatda qachondan kiritiladi? A) Faqat soliq tekshiruvi o'tkazilayotganda B) Har kuni ixtiyoriy ravishda C) Faqat korxona tugatilganda D) Odatda yangi hisobot (moliya) yili boshidan To'g'ri javob: D) Odatda yangi hisobot (moliya) yili boshidan ✔ Izoh: Hisob ma'lumotlarining taqqoslanuvchanligini saqlash uchun hisob siyosatidagi o'zgarishlar odatda yangi hisobot yili boshidan qo'llanadi. 26. Schyotlar rejasi nima? A) Soliqlarni to'lash muddatlari jadvali B) Korxona binolari va xonalarining rejasi C) Xodimlarning oylik ish vaqti jadvali D) Buxgalteriya schyotlarining tizimli ro'yxati To'g'ri javob: D) Buxgalteriya schyotlarining tizimli ro'yxati ✔ Izoh: Schyotlar rejasi buxgalteriya hisobida qo'llaniladigan schyotlarning tasniflangan va tizimlashtirilgan ro'yxatidir. 27. Soliq auditi deganda nima tushuniladi? A) Korxonaning bozor ulushi va iste'molchilar talabi bo'yicha marketing tadqiqoti B) Soliq to'lovchi xodimlarining soliq masalalari bo'yicha ichki yig'ilishi va o'quvi C) Tijorat banki tomonidan qarz oluvchining kredit qobiliyatini baholash jarayoni D) Soliq organining soliq to'lovchi soliq majburiyatlarini bajarishini chuqur tekshirish shakli To'g'ri javob: D) Soliq organining soliq to'lovchi soliq majburiyatlarini bajarishini chuqur tekshirish ✔ shakli Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 135 Izoh: Soliq auditi soliq nazoratining shakllaridan biri bo'lib, soliq to'lovchining soliqlarni to'g'ri hisoblash va to'lashini hujjatlar asosida batafsil tekshiradi. 28. Mikroiqtisodiyot nimani o'rganadi? A) Davlat budjeti taqchilligi va davlat qarzini B) Alohida iste'molchi, firma va bozorlar xulq-atvorini C) Butun mamlakat iqtisodiy o'sishi sur'atlarini D) Xalqaro valyuta tizimi va to'lov balansini To'g'ri javob: B) Alohida iste'molchi, firma va bozorlar xulq-atvorini✔ Izoh: Mikroiqtisodiyot uy xo'jaliklari, firmalar va alohida bozorlar darajasidagi iqtisodiy qarorlarni o'rganadi. 29. Soliq to'lovchining shaxsiy kabineti nima uchun xizmat qiladi? A) Ijtimoiy tarmoqlarda va davlat portallarida tijorat reklamasini joylashtirish uchun B) Soliq organi bilan elektron shaklda o'zaro aloqa, hisobot topshirish va xabarlar olish uchun C) Davlat xaridlari bo'yicha tanlovlarda ishtirok etish va g'olibni aniqlash uchun D) Tijorat bankidan imtiyozli kredit olish uchun ariza berish va uni kuzatib borish uchun To'g'ri javob: B) Soliq organi bilan elektron shaklda o'zaro aloqa, hisobot topshirish va xabarlar ✔ olish uchun Izoh: Shaxsiy kabinet orqali soliq to'lovchi hisobotlarni elektron topshiradi, soliq organidan xabar va hujjatlarni oladi, hisob-kitob holatini ko'radi. 30. Kamayib boruvchi chegaraviy naf qonuni nimani bildiradi? A) Tovarning har bir qo'shimcha birligi iste'molchiga oldingisidan kamroq naf beradi B) Iste'mol hajmidan qat'i nazar naf hech qachon o'zgarmay qoladi C) Har bir qo'shimcha birlik iste'molchiga oldingisidan ko'proq naf beradi D) Naf faqat tovar narxi bilan aniqlanib, iste'molga bog'liq emas To'g'ri javob: A) Tovarning har bir qo'shimcha birligi iste'molchiga oldingisidan kamroq naf beradi ✔ Izoh: Iste'mol ortgani sari har bir qo'shimcha birlikdan olinadigan qo'shimcha qoniqish kamayib boradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 136 Izoh: Soliq auditi soliq nazoratining shakllaridan biri bo'lib, soliq to'lovchining soliqlarni to'g'ri hisoblash va to'lashini hujjatlar asosida batafsil tekshiradi. 28. Mikroiqtisodiyot nimani o'rganadi? A) Davlat budjeti taqchilligi va davlat qarzini B) Alohida iste'molchi, firma va bozorlar xulq-atvorini C) Butun mamlakat iqtisodiy o'sishi sur'atlarini D) Xalqaro valyuta tizimi va to'lov balansini To'g'ri javob: B) Alohida iste'molchi, firma va bozorlar xulq-atvorini✔ Izoh: Mikroiqtisodiyot uy xo'jaliklari, firmalar va alohida bozorlar darajasidagi iqtisodiy qarorlarni o'rganadi. 29. Soliq to'lovchining shaxsiy kabineti nima uchun xizmat qiladi? A) Ijtimoiy tarmoqlarda va davlat portallarida tijorat reklamasini joylashtirish uchun B) Soliq organi bilan elektron shaklda o'zaro aloqa, hisobot topshirish va xabarlar olish uchun C) Davlat xaridlari bo'yicha tanlovlarda ishtirok etish va g'olibni aniqlash uchun D) Tijorat bankidan imtiyozli kredit olish uchun ariza berish va uni kuzatib borish uchun To'g'ri javob: B) Soliq organi bilan elektron shaklda o'zaro aloqa, hisobot topshirish va xabarlar ✔ olish uchun Izoh: Shaxsiy kabinet orqali soliq to'lovchi hisobotlarni elektron topshiradi, soliq organidan xabar va hujjatlarni oladi, hisob-kitob holatini ko'radi. 30. Kamayib boruvchi chegaraviy naf qonuni nimani bildiradi? A) Tovarning har bir qo'shimcha birligi iste'molchiga oldingisidan kamroq naf beradi B) Iste'mol hajmidan qat'i nazar naf hech qachon o'zgarmay qoladi C) Har bir qo'shimcha birlik iste'molchiga oldingisidan ko'proq naf beradi D) Naf faqat tovar narxi bilan aniqlanib, iste'molga bog'liq emas To'g'ri javob: A) Tovarning har bir qo'shimcha birligi iste'molchiga oldingisidan kamroq naf beradi ✔ Izoh: Iste'mol ortgani sari har bir qo'shimcha birlikdan olinadigan qo'shimcha qoniqish kamayib boradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 136 Izoh: Soliq auditi soliq nazoratining shakllaridan biri bo'lib, soliq to'lovchining soliqlarni to'g'ri hisoblash va to'lashini hujjatlar asosida batafsil tekshiradi. 28. Mikroiqtisodiyot nimani o'rganadi? A) Davlat budjeti taqchilligi va davlat qarzini B) Alohida iste'molchi, firma va bozorlar xulq-atvorini C) Butun mamlakat iqtisodiy o'sishi sur'atlarini D) Xalqaro valyuta tizimi va to'lov balansini To'g'ri javob: B) Alohida iste'molchi, firma va bozorlar xulq-atvorini✔ Izoh: Mikroiqtisodiyot uy xo'jaliklari, firmalar va alohida bozorlar darajasidagi iqtisodiy qarorlarni o'rganadi. 29. Soliq to'lovchining shaxsiy kabineti nima uchun xizmat qiladi? A) Ijtimoiy tarmoqlarda va davlat portallarida tijorat reklamasini joylashtirish uchun B) Soliq organi bilan elektron shaklda o'zaro aloqa, hisobot topshirish va xabarlar olish uchun C) Davlat xaridlari bo'yicha tanlovlarda ishtirok etish va g'olibni aniqlash uchun D) Tijorat bankidan imtiyozli kredit olish uchun ariza berish va uni kuzatib borish uchun To'g'ri javob: B) Soliq organi bilan elektron shaklda o'zaro aloqa, hisobot topshirish va xabarlar ✔ olish uchun Izoh: Shaxsiy kabinet orqali soliq to'lovchi hisobotlarni elektron topshiradi, soliq organidan xabar va hujjatlarni oladi, hisob-kitob holatini ko'radi. 30. Kamayib boruvchi chegaraviy naf qonuni nimani bildiradi? A) Tovarning har bir qo'shimcha birligi iste'molchiga oldingisidan kamroq naf beradi B) Iste'mol hajmidan qat'i nazar naf hech qachon o'zgarmay qoladi C) Har bir qo'shimcha birlik iste'molchiga oldingisidan ko'proq naf beradi D) Naf faqat tovar narxi bilan aniqlanib, iste'molga bog'liq emas To'g'ri javob: A) Tovarning har bir qo'shimcha birligi iste'molchiga oldingisidan kamroq naf beradi ✔ Izoh: Iste'mol ortgani sari har bir qo'shimcha birlikdan olinadigan qo'shimcha qoniqish kamayib boradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 136 23-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Xayriya maqsadida beg'araz berilgan mablag'lar foyda solig'ida umumiy qoidaga ko'ra qanday baholanadi? A) Har doim va har qanday summada jami daromaddan to'liq chegiriladi B) Umumiy qoidaga ko'ra chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi C) QQS sifatida hisobga olinadi va kiruvchi soliqni oshiradi D) Xayriya beruvchining jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi To'g'ri javob: B) Umumiy qoidaga ko'ra chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi✔ Izoh: Beg'araz berilgan mablag'lar daromad olishga yo'naltirilmagani sababli, qonunda alohida nazarda tutilgan hollardan tashqari, chegirilmaydi. 2. Javobgarlik choralarini qo'llashda individuallashtirish tamoyili nimani anglatadi? A) Qilmish, shaxs va holatlarni hisobga olib chora tanlashni B) Jazo turini tasodifiy tanlash usulini C) Faqat yuqori daromadli shaxslarni jazolashni D) Har bir huquqbuzarga bir xil jazo qo'llashni To'g'ri javob: A) Qilmish, shaxs va holatlarni hisobga olib chora tanlashni ✔ Izoh: Jazoni individuallashtirish qilmish xarakteri, ayb shakli, yengillashtiruvchi va og'irlashtiruvchi holatlarni inobatga olishni talab qiladi. 3. Ko'chmas mulkning kadastr qiymati deganda nima tushuniladi? A) Mulkdorning o'zi e'lon qilgan va sotishga tayyor bo'lgan istalgan narx B) Tijorat bankining garovga olishda kredit uchun bergan bahosi C) Qo'shnilar va mahalla vakillari taxminiy aytgan narx D) Davlat kadastrini yuritish jarayonida belgilangan tartibda aniqlangan qiymat To'g'ri javob: D) Davlat kadastrini yuritish jarayonida belgilangan tartibda aniqlangan qiymat ✔ Izoh: Kadastr qiymati ko'chmas mulk obyektining davlat kadastri ma'lumotlari asosida vakolatli organlar tomonidan belgilangan tartibda aniqlangan qiymatidir. 4. Soliq to'lovchining oldingi yillardagi zarari foyda solig'i maqsadida qanday hisobga olinishi mumkin? A) Zarar summasi shartnoma asosida boshqa korxonaga sotib yuboriladi va xaridorning foydasini kamaytiradi B) Oldingi yillar zarari hech qachon va hech qanday holatda kelgusi davrlarning soliq bazasida hisobga olinmaydi C) Qonunda belgilangan muddat va tartibda kelgusi davrlardagi soliq bazasini kamaytirishga o'tkaziladi D) Zarar summasi davlat budjetidan soliq to'lovchiga pul shaklida to'liq hajmda va bir martada qoplab beriladi To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan muddat va tartibda kelgusi davrlardagi soliq bazasini ✔ kamaytirishga o'tkaziladi Izoh: Soliq kodeksi zararlarni kelgusiga o'tkazishga ruxsat beradi: keyingi yillar foydasi shu zarar summasiga, belgilangan cheklovlar bilan, kamaytiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 137 23-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Xayriya maqsadida beg'araz berilgan mablag'lar foyda solig'ida umumiy qoidaga ko'ra qanday baholanadi? A) Har doim va har qanday summada jami daromaddan to'liq chegiriladi B) Umumiy qoidaga ko'ra chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi C) QQS sifatida hisobga olinadi va kiruvchi soliqni oshiradi D) Xayriya beruvchining jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi To'g'ri javob: B) Umumiy qoidaga ko'ra chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi✔ Izoh: Beg'araz berilgan mablag'lar daromad olishga yo'naltirilmagani sababli, qonunda alohida nazarda tutilgan hollardan tashqari, chegirilmaydi. 2. Javobgarlik choralarini qo'llashda individuallashtirish tamoyili nimani anglatadi? A) Qilmish, shaxs va holatlarni hisobga olib chora tanlashni B) Jazo turini tasodifiy tanlash usulini C) Faqat yuqori daromadli shaxslarni jazolashni D) Har bir huquqbuzarga bir xil jazo qo'llashni To'g'ri javob: A) Qilmish, shaxs va holatlarni hisobga olib chora tanlashni ✔ Izoh: Jazoni individuallashtirish qilmish xarakteri, ayb shakli, yengillashtiruvchi va og'irlashtiruvchi holatlarni inobatga olishni talab qiladi. 3. Ko'chmas mulkning kadastr qiymati deganda nima tushuniladi? A) Mulkdorning o'zi e'lon qilgan va sotishga tayyor bo'lgan istalgan narx B) Tijorat bankining garovga olishda kredit uchun bergan bahosi C) Qo'shnilar va mahalla vakillari taxminiy aytgan narx D) Davlat kadastrini yuritish jarayonida belgilangan tartibda aniqlangan qiymat To'g'ri javob: D) Davlat kadastrini yuritish jarayonida belgilangan tartibda aniqlangan qiymat ✔ Izoh: Kadastr qiymati ko'chmas mulk obyektining davlat kadastri ma'lumotlari asosida vakolatli organlar tomonidan belgilangan tartibda aniqlangan qiymatidir. 4. Soliq to'lovchining oldingi yillardagi zarari foyda solig'i maqsadida qanday hisobga olinishi mumkin? A) Zarar summasi shartnoma asosida boshqa korxonaga sotib yuboriladi va xaridorning foydasini kamaytiradi B) Oldingi yillar zarari hech qachon va hech qanday holatda kelgusi davrlarning soliq bazasida hisobga olinmaydi C) Qonunda belgilangan muddat va tartibda kelgusi davrlardagi soliq bazasini kamaytirishga o'tkaziladi D) Zarar summasi davlat budjetidan soliq to'lovchiga pul shaklida to'liq hajmda va bir martada qoplab beriladi To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan muddat va tartibda kelgusi davrlardagi soliq bazasini ✔ kamaytirishga o'tkaziladi Izoh: Soliq kodeksi zararlarni kelgusiga o'tkazishga ruxsat beradi: keyingi yillar foydasi shu zarar summasiga, belgilangan cheklovlar bilan, kamaytiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 137 23-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Xayriya maqsadida beg'araz berilgan mablag'lar foyda solig'ida umumiy qoidaga ko'ra qanday baholanadi? A) Har doim va har qanday summada jami daromaddan to'liq chegiriladi B) Umumiy qoidaga ko'ra chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi C) QQS sifatida hisobga olinadi va kiruvchi soliqni oshiradi D) Xayriya beruvchining jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi To'g'ri javob: B) Umumiy qoidaga ko'ra chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi✔ Izoh: Beg'araz berilgan mablag'lar daromad olishga yo'naltirilmagani sababli, qonunda alohida nazarda tutilgan hollardan tashqari, chegirilmaydi. 2. Javobgarlik choralarini qo'llashda individuallashtirish tamoyili nimani anglatadi? A) Qilmish, shaxs va holatlarni hisobga olib chora tanlashni B) Jazo turini tasodifiy tanlash usulini C) Faqat yuqori daromadli shaxslarni jazolashni D) Har bir huquqbuzarga bir xil jazo qo'llashni To'g'ri javob: A) Qilmish, shaxs va holatlarni hisobga olib chora tanlashni ✔ Izoh: Jazoni individuallashtirish qilmish xarakteri, ayb shakli, yengillashtiruvchi va og'irlashtiruvchi holatlarni inobatga olishni talab qiladi. 3. Ko'chmas mulkning kadastr qiymati deganda nima tushuniladi? A) Mulkdorning o'zi e'lon qilgan va sotishga tayyor bo'lgan istalgan narx B) Tijorat bankining garovga olishda kredit uchun bergan bahosi C) Qo'shnilar va mahalla vakillari taxminiy aytgan narx D) Davlat kadastrini yuritish jarayonida belgilangan tartibda aniqlangan qiymat To'g'ri javob: D) Davlat kadastrini yuritish jarayonida belgilangan tartibda aniqlangan qiymat ✔ Izoh: Kadastr qiymati ko'chmas mulk obyektining davlat kadastri ma'lumotlari asosida vakolatli organlar tomonidan belgilangan tartibda aniqlangan qiymatidir. 4. Soliq to'lovchining oldingi yillardagi zarari foyda solig'i maqsadida qanday hisobga olinishi mumkin? A) Zarar summasi shartnoma asosida boshqa korxonaga sotib yuboriladi va xaridorning foydasini kamaytiradi B) Oldingi yillar zarari hech qachon va hech qanday holatda kelgusi davrlarning soliq bazasida hisobga olinmaydi C) Qonunda belgilangan muddat va tartibda kelgusi davrlardagi soliq bazasini kamaytirishga o'tkaziladi D) Zarar summasi davlat budjetidan soliq to'lovchiga pul shaklida to'liq hajmda va bir martada qoplab beriladi To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan muddat va tartibda kelgusi davrlardagi soliq bazasini ✔ kamaytirishga o'tkaziladi Izoh: Soliq kodeksi zararlarni kelgusiga o'tkazishga ruxsat beradi: keyingi yillar foydasi shu zarar summasiga, belgilangan cheklovlar bilan, kamaytiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 137 5. Ishonchli vakil o'z vakolatini qanday hujjat asosida amalga oshiradi? A) Ishonchnoma asosida B) Og'zaki kelishuv asosida C) Soliq inspektorining ruxsati asosida D) Bank ma'lumotnomasi asosida To'g'ri javob: A) Ishonchnoma asosida✔ Izoh: Ishonchli vakil soliq to'lovchi tomonidan qonunda belgilangan tartibda berilgan ishonchnoma asosida ish ko'radi. 6. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i bo'yicha soliq davri qaysi? A) Kalendar hafta B) Ikki kalendar yil C) Kalendar yil D) Har bir ish kuni To'g'ri javob: C) Kalendar yil ✔ Izoh: Daromad solig'i bo'yicha soliq davri kalendar yil bo'lib, yillik jami daromad shu davr uchun aniqlanadi. 7. Soliq nazorati tadbirlarini o'tkazishda soliq organi xodimi qanday tamoyilga amal qilishi kerak? A) Shaxsiy manfaatni ustun qo'yish B) Har qanday usulda tushumni ko'paytirish C) Soliq to'lovchini avvaldan aybdor deb hisoblash D) Qonuniylik va soliq to'lovchi huquqlarini hurmat qilish To'g'ri javob: D) Qonuniylik va soliq to'lovchi huquqlarini hurmat qilish ✔ Izoh: Soliq nazorati qonun doirasida, soliq to'lovchining huquq va qonuniy manfaatlarini hurmat qilgan holda o'tkaziladi. 8. Soliq ma'muriyatchiligi nimani o'z ichiga oladi? A) Faqat soliq qonunlarini parlamentda ishlab chiqish, muhokama qilish va qabul qilishni B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, nazorat qilish va undirish bo'yicha faoliyatini C) Faqat soliq to'lovchilar o'rtasida yuzaga keladigan fuqarolik-huquqiy nizolarni sudda hal qilishni D) Tadbirkorlik subyektlarining ichki boshqaruv tizimi va kadrlar siyosatini belgilashni To'g'ri javob: B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, nazorat qilish va undirish bo'yicha ✔ faoliyatini Izoh: Soliq ma'muriyatchiligi soliq organlarining soliq to'lovchilarni hisobga olish, soliq nazorati va soliqlarni undirishni ta'minlash faoliyatidir. 9. Davlat yer va boshqa tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun to'lov undirishining huquqiy asosi nima? A) Tabiiy resurslardan har qanday shaxs tomonidan foydalanishning qonun bilan butunlay taqiqlanganligi B) Tabiiy resurslarning faqat xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlarga tegishli ekanligi C) Tabiiy resurslarning xususiy shaxslarga davlat tomonidan tekin va muddatsiz berilishi D) Tabiiy resurslarning umummilliy boylik ekanligi va ulardan foydalanish haq evaziga ekanligi To'g'ri javob: D) Tabiiy resurslarning umummilliy boylik ekanligi va ulardan foydalanish haq ✔ evaziga ekanligi Izoh: Tabiiy resurslar umummilliy boylik bo'lgani sababli ulardan foydalanuvchilar qonunda belgilangan to'lovlar, jumladan resurs soliqlarini to'laydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 138 5. Ishonchli vakil o'z vakolatini qanday hujjat asosida amalga oshiradi? A) Ishonchnoma asosida B) Og'zaki kelishuv asosida C) Soliq inspektorining ruxsati asosida D) Bank ma'lumotnomasi asosida To'g'ri javob: A) Ishonchnoma asosida✔ Izoh: Ishonchli vakil soliq to'lovchi tomonidan qonunda belgilangan tartibda berilgan ishonchnoma asosida ish ko'radi. 6. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i bo'yicha soliq davri qaysi? A) Kalendar hafta B) Ikki kalendar yil C) Kalendar yil D) Har bir ish kuni To'g'ri javob: C) Kalendar yil ✔ Izoh: Daromad solig'i bo'yicha soliq davri kalendar yil bo'lib, yillik jami daromad shu davr uchun aniqlanadi. 7. Soliq nazorati tadbirlarini o'tkazishda soliq organi xodimi qanday tamoyilga amal qilishi kerak? A) Shaxsiy manfaatni ustun qo'yish B) Har qanday usulda tushumni ko'paytirish C) Soliq to'lovchini avvaldan aybdor deb hisoblash D) Qonuniylik va soliq to'lovchi huquqlarini hurmat qilish To'g'ri javob: D) Qonuniylik va soliq to'lovchi huquqlarini hurmat qilish ✔ Izoh: Soliq nazorati qonun doirasida, soliq to'lovchining huquq va qonuniy manfaatlarini hurmat qilgan holda o'tkaziladi. 8. Soliq ma'muriyatchiligi nimani o'z ichiga oladi? A) Faqat soliq qonunlarini parlamentda ishlab chiqish, muhokama qilish va qabul qilishni B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, nazorat qilish va undirish bo'yicha faoliyatini C) Faqat soliq to'lovchilar o'rtasida yuzaga keladigan fuqarolik-huquqiy nizolarni sudda hal qilishni D) Tadbirkorlik subyektlarining ichki boshqaruv tizimi va kadrlar siyosatini belgilashni To'g'ri javob: B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, nazorat qilish va undirish bo'yicha ✔ faoliyatini Izoh: Soliq ma'muriyatchiligi soliq organlarining soliq to'lovchilarni hisobga olish, soliq nazorati va soliqlarni undirishni ta'minlash faoliyatidir. 9. Davlat yer va boshqa tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun to'lov undirishining huquqiy asosi nima? A) Tabiiy resurslardan har qanday shaxs tomonidan foydalanishning qonun bilan butunlay taqiqlanganligi B) Tabiiy resurslarning faqat xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlarga tegishli ekanligi C) Tabiiy resurslarning xususiy shaxslarga davlat tomonidan tekin va muddatsiz berilishi D) Tabiiy resurslarning umummilliy boylik ekanligi va ulardan foydalanish haq evaziga ekanligi To'g'ri javob: D) Tabiiy resurslarning umummilliy boylik ekanligi va ulardan foydalanish haq ✔ evaziga ekanligi Izoh: Tabiiy resurslar umummilliy boylik bo'lgani sababli ulardan foydalanuvchilar qonunda belgilangan to'lovlar, jumladan resurs soliqlarini to'laydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 138 5. Ishonchli vakil o'z vakolatini qanday hujjat asosida amalga oshiradi? A) Ishonchnoma asosida B) Og'zaki kelishuv asosida C) Soliq inspektorining ruxsati asosida D) Bank ma'lumotnomasi asosida To'g'ri javob: A) Ishonchnoma asosida✔ Izoh: Ishonchli vakil soliq to'lovchi tomonidan qonunda belgilangan tartibda berilgan ishonchnoma asosida ish ko'radi. 6. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i bo'yicha soliq davri qaysi? A) Kalendar hafta B) Ikki kalendar yil C) Kalendar yil D) Har bir ish kuni To'g'ri javob: C) Kalendar yil ✔ Izoh: Daromad solig'i bo'yicha soliq davri kalendar yil bo'lib, yillik jami daromad shu davr uchun aniqlanadi. 7. Soliq nazorati tadbirlarini o'tkazishda soliq organi xodimi qanday tamoyilga amal qilishi kerak? A) Shaxsiy manfaatni ustun qo'yish B) Har qanday usulda tushumni ko'paytirish C) Soliq to'lovchini avvaldan aybdor deb hisoblash D) Qonuniylik va soliq to'lovchi huquqlarini hurmat qilish To'g'ri javob: D) Qonuniylik va soliq to'lovchi huquqlarini hurmat qilish ✔ Izoh: Soliq nazorati qonun doirasida, soliq to'lovchining huquq va qonuniy manfaatlarini hurmat qilgan holda o'tkaziladi. 8. Soliq ma'muriyatchiligi nimani o'z ichiga oladi? A) Faqat soliq qonunlarini parlamentda ishlab chiqish, muhokama qilish va qabul qilishni B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, nazorat qilish va undirish bo'yicha faoliyatini C) Faqat soliq to'lovchilar o'rtasida yuzaga keladigan fuqarolik-huquqiy nizolarni sudda hal qilishni D) Tadbirkorlik subyektlarining ichki boshqaruv tizimi va kadrlar siyosatini belgilashni To'g'ri javob: B) Soliq organlarining soliqlarni hisobga olish, nazorat qilish va undirish bo'yicha ✔ faoliyatini Izoh: Soliq ma'muriyatchiligi soliq organlarining soliq to'lovchilarni hisobga olish, soliq nazorati va soliqlarni undirishni ta'minlash faoliyatidir. 9. Davlat yer va boshqa tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun to'lov undirishining huquqiy asosi nima? A) Tabiiy resurslardan har qanday shaxs tomonidan foydalanishning qonun bilan butunlay taqiqlanganligi B) Tabiiy resurslarning faqat xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlarga tegishli ekanligi C) Tabiiy resurslarning xususiy shaxslarga davlat tomonidan tekin va muddatsiz berilishi D) Tabiiy resurslarning umummilliy boylik ekanligi va ulardan foydalanish haq evaziga ekanligi To'g'ri javob: D) Tabiiy resurslarning umummilliy boylik ekanligi va ulardan foydalanish haq ✔ evaziga ekanligi Izoh: Tabiiy resurslar umummilliy boylik bo'lgani sababli ulardan foydalanuvchilar qonunda belgilangan to'lovlar, jumladan resurs soliqlarini to'laydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 138 10. Transfert narx belgilashni nazorat qilishning asosiy maqsadi nima? A) Foydani soliq yuki past joyga sun'iy o'tkazishning oldini olish B) Import tovarlarini ichki bozorda arzonlashtirish C) Mamlakatdagi narxlarni to'liq davlat tomonidan belgilash D) Eksport operatsiyalarini butunlay taqiqlab qo'yish To'g'ri javob: A) Foydani soliq yuki past joyga sun'iy o'tkazishning oldini olish✔ Izoh: Transfert narx nazorati o'zaro bog'liq shaxslar narxlarni manipulyatsiya qilib soliq bazasini kamaytirishining oldini oladi. 11. Xarajatlar smetasi nima? A) Bankning foiz jadvali B) Korxonaning yillik foyda rejasi C) Budjet tashkilotining xarajatlari rejasi D) Soliq organining tekshiruv rejasi To'g'ri javob: C) Budjet tashkilotining xarajatlari rejasi ✔ Izoh: Xarajatlar smetasi budjet tashkilotining yil davomida amalga oshiriladigan xarajatlari hajmi va yo'nalishlarini belgilaydi. 12. Budjet taqchilligi (defitsiti) nima? A) Budjet daromad va xarajatlarining tengligi B) Davlat qarzining to'liq to'lanishi C) Budjet daromadlarining xarajatlardan oshib ketishi D) Budjet xarajatlarining daromadlardan oshib ketishi To'g'ri javob: D) Budjet xarajatlarining daromadlardan oshib ketishi ✔ Izoh: Budjet taqchilligi xarajatlar daromadlardan ko'p bo'lgan holat bo'lib, u qarz va boshqa manbalar hisobidan qoplanadi. 13. Soliq qonunchiligini buzganlik uchun javobgarlik qaysi vaqtdagi qonun bo'yicha belgilanadi? A) Odatda huquqbuzarlik sodir etilgan vaqtda amalda bo'lgan qonun bo'yicha B) Har doim eng qattiq jazo belgilangan qonun bo'yicha C) Faqat kelajakda qabul qilinadigan yangi qonun bo'yicha D) Soliq organi o'zi tanlagan istalgan qonun bo'yicha To'g'ri javob: A) Odatda huquqbuzarlik sodir etilgan vaqtda amalda bo'lgan qonun bo'yicha ✔ Izoh: Javobgarlik huquqbuzarlik sodir etilgan paytda amalda bo'lgan qonun asosida belgilanadi; ahvolni og'irlashtiruvchi qonun orqaga qaytmaydi. 14. Mol-mulk solig'i bo'yicha soliq bazasini to'g'ri aniqlash uchun yuridik shaxs qaysi ma'lumotlardan foydalanadi? A) Buxgalteriya hisobi va ko'chmas mulk hujjatlari ma'lumotlaridan B) Raqobatchi korxonalarning reklama e'lonlari va narx ro'yxatlaridan C) Korxona xodimlarining mulk qiymati haqidagi shaxsiy fikrlaridan D) Ijtimoiy tarmoqlardagi va internet saytlaridagi baholardan To'g'ri javob: A) Buxgalteriya hisobi va ko'chmas mulk hujjatlari ma'lumotlaridan ✔ Izoh: Yuridik shaxslar soliq bazasini buxgalteriya hisobi ma'lumotlari va ko'chmas mulkni tasdiqlovchi hujjatlar asosida qonunda belgilangan tartibda aniqlaydi. 15. Xaridorlarning chek talab qilishi soliq tizimi uchun nima beradi? A) Do'kondagi savdo jarayonini to'xtatib qo'yishga olib keladi B) Soliq tizimiga va tushumlarga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi C) Budjetga keladigan soliq tushumlarini kamaytirib yuboradi D) Tushumning hisobga olinishiga va soya iqtisodiyoti qisqarishiga yordam beradi To'g'ri javob: D) Tushumning hisobga olinishiga va soya iqtisodiyoti qisqarishiga yordam beradi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 139 10. Transfert narx belgilashni nazorat qilishning asosiy maqsadi nima? A) Foydani soliq yuki past joyga sun'iy o'tkazishning oldini olish B) Import tovarlarini ichki bozorda arzonlashtirish C) Mamlakatdagi narxlarni to'liq davlat tomonidan belgilash D) Eksport operatsiyalarini butunlay taqiqlab qo'yish To'g'ri javob: A) Foydani soliq yuki past joyga sun'iy o'tkazishning oldini olish✔ Izoh: Transfert narx nazorati o'zaro bog'liq shaxslar narxlarni manipulyatsiya qilib soliq bazasini kamaytirishining oldini oladi. 11. Xarajatlar smetasi nima? A) Bankning foiz jadvali B) Korxonaning yillik foyda rejasi C) Budjet tashkilotining xarajatlari rejasi D) Soliq organining tekshiruv rejasi To'g'ri javob: C) Budjet tashkilotining xarajatlari rejasi ✔ Izoh: Xarajatlar smetasi budjet tashkilotining yil davomida amalga oshiriladigan xarajatlari hajmi va yo'nalishlarini belgilaydi. 12. Budjet taqchilligi (defitsiti) nima? A) Budjet daromad va xarajatlarining tengligi B) Davlat qarzining to'liq to'lanishi C) Budjet daromadlarining xarajatlardan oshib ketishi D) Budjet xarajatlarining daromadlardan oshib ketishi To'g'ri javob: D) Budjet xarajatlarining daromadlardan oshib ketishi ✔ Izoh: Budjet taqchilligi xarajatlar daromadlardan ko'p bo'lgan holat bo'lib, u qarz va boshqa manbalar hisobidan qoplanadi. 13. Soliq qonunchiligini buzganlik uchun javobgarlik qaysi vaqtdagi qonun bo'yicha belgilanadi? A) Odatda huquqbuzarlik sodir etilgan vaqtda amalda bo'lgan qonun bo'yicha B) Har doim eng qattiq jazo belgilangan qonun bo'yicha C) Faqat kelajakda qabul qilinadigan yangi qonun bo'yicha D) Soliq organi o'zi tanlagan istalgan qonun bo'yicha To'g'ri javob: A) Odatda huquqbuzarlik sodir etilgan vaqtda amalda bo'lgan qonun bo'yicha ✔ Izoh: Javobgarlik huquqbuzarlik sodir etilgan paytda amalda bo'lgan qonun asosida belgilanadi; ahvolni og'irlashtiruvchi qonun orqaga qaytmaydi. 14. Mol-mulk solig'i bo'yicha soliq bazasini to'g'ri aniqlash uchun yuridik shaxs qaysi ma'lumotlardan foydalanadi? A) Buxgalteriya hisobi va ko'chmas mulk hujjatlari ma'lumotlaridan B) Raqobatchi korxonalarning reklama e'lonlari va narx ro'yxatlaridan C) Korxona xodimlarining mulk qiymati haqidagi shaxsiy fikrlaridan D) Ijtimoiy tarmoqlardagi va internet saytlaridagi baholardan To'g'ri javob: A) Buxgalteriya hisobi va ko'chmas mulk hujjatlari ma'lumotlaridan ✔ Izoh: Yuridik shaxslar soliq bazasini buxgalteriya hisobi ma'lumotlari va ko'chmas mulkni tasdiqlovchi hujjatlar asosida qonunda belgilangan tartibda aniqlaydi. 15. Xaridorlarning chek talab qilishi soliq tizimi uchun nima beradi? A) Do'kondagi savdo jarayonini to'xtatib qo'yishga olib keladi B) Soliq tizimiga va tushumlarga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi C) Budjetga keladigan soliq tushumlarini kamaytirib yuboradi D) Tushumning hisobga olinishiga va soya iqtisodiyoti qisqarishiga yordam beradi To'g'ri javob: D) Tushumning hisobga olinishiga va soya iqtisodiyoti qisqarishiga yordam beradi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 139 10. Transfert narx belgilashni nazorat qilishning asosiy maqsadi nima? A) Foydani soliq yuki past joyga sun'iy o'tkazishning oldini olish B) Import tovarlarini ichki bozorda arzonlashtirish C) Mamlakatdagi narxlarni to'liq davlat tomonidan belgilash D) Eksport operatsiyalarini butunlay taqiqlab qo'yish To'g'ri javob: A) Foydani soliq yuki past joyga sun'iy o'tkazishning oldini olish✔ Izoh: Transfert narx nazorati o'zaro bog'liq shaxslar narxlarni manipulyatsiya qilib soliq bazasini kamaytirishining oldini oladi. 11. Xarajatlar smetasi nima? A) Bankning foiz jadvali B) Korxonaning yillik foyda rejasi C) Budjet tashkilotining xarajatlari rejasi D) Soliq organining tekshiruv rejasi To'g'ri javob: C) Budjet tashkilotining xarajatlari rejasi ✔ Izoh: Xarajatlar smetasi budjet tashkilotining yil davomida amalga oshiriladigan xarajatlari hajmi va yo'nalishlarini belgilaydi. 12. Budjet taqchilligi (defitsiti) nima? A) Budjet daromad va xarajatlarining tengligi B) Davlat qarzining to'liq to'lanishi C) Budjet daromadlarining xarajatlardan oshib ketishi D) Budjet xarajatlarining daromadlardan oshib ketishi To'g'ri javob: D) Budjet xarajatlarining daromadlardan oshib ketishi ✔ Izoh: Budjet taqchilligi xarajatlar daromadlardan ko'p bo'lgan holat bo'lib, u qarz va boshqa manbalar hisobidan qoplanadi. 13. Soliq qonunchiligini buzganlik uchun javobgarlik qaysi vaqtdagi qonun bo'yicha belgilanadi? A) Odatda huquqbuzarlik sodir etilgan vaqtda amalda bo'lgan qonun bo'yicha B) Har doim eng qattiq jazo belgilangan qonun bo'yicha C) Faqat kelajakda qabul qilinadigan yangi qonun bo'yicha D) Soliq organi o'zi tanlagan istalgan qonun bo'yicha To'g'ri javob: A) Odatda huquqbuzarlik sodir etilgan vaqtda amalda bo'lgan qonun bo'yicha ✔ Izoh: Javobgarlik huquqbuzarlik sodir etilgan paytda amalda bo'lgan qonun asosida belgilanadi; ahvolni og'irlashtiruvchi qonun orqaga qaytmaydi. 14. Mol-mulk solig'i bo'yicha soliq bazasini to'g'ri aniqlash uchun yuridik shaxs qaysi ma'lumotlardan foydalanadi? A) Buxgalteriya hisobi va ko'chmas mulk hujjatlari ma'lumotlaridan B) Raqobatchi korxonalarning reklama e'lonlari va narx ro'yxatlaridan C) Korxona xodimlarining mulk qiymati haqidagi shaxsiy fikrlaridan D) Ijtimoiy tarmoqlardagi va internet saytlaridagi baholardan To'g'ri javob: A) Buxgalteriya hisobi va ko'chmas mulk hujjatlari ma'lumotlaridan ✔ Izoh: Yuridik shaxslar soliq bazasini buxgalteriya hisobi ma'lumotlari va ko'chmas mulkni tasdiqlovchi hujjatlar asosida qonunda belgilangan tartibda aniqlaydi. 15. Xaridorlarning chek talab qilishi soliq tizimi uchun nima beradi? A) Do'kondagi savdo jarayonini to'xtatib qo'yishga olib keladi B) Soliq tizimiga va tushumlarga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi C) Budjetga keladigan soliq tushumlarini kamaytirib yuboradi D) Tushumning hisobga olinishiga va soya iqtisodiyoti qisqarishiga yordam beradi To'g'ri javob: D) Tushumning hisobga olinishiga va soya iqtisodiyoti qisqarishiga yordam beradi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 139 Izoh: Har bir chek tushum hisobga olinganini anglatadi; xaridorlar chek talab qilsa, yashirin savdo kamayadi. 16. Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan to'lov qanday daromad turiga kiradi? A) Moddiy yordamga B) Dividend daromadiga C) Mulkiy daromadga (ijara daromadiga) D) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadga To'g'ri javob: C) Mulkiy daromadga (ijara daromadiga)✔ Izoh: Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan haq mulkiy daromadlar qatoriga kiradi va qonunda belgilangan tartibda soliqqa tortiladi. 17. Jismoniy shaxsning mol-mulk solig'i va yer solig'i bo'yicha to'lov majburiyatini qanday bilib olish mumkin? A) Soliq xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet ma'lumotlari orqali B) Hech qanday usulda bilib bo'lmaydi, faqat qarz paydo bo'lgach ma'lum bo'ladi C) Faqat qo'shnilaridan va mahalla fuqarolar yig'inidan so'rash orqali D) Faqat televizor va radio orqali beriladigan reklama e'lonlari orqali To'g'ri javob: A) Soliq xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet ma'lumotlari orqali ✔ Izoh: Soliq organlari hisoblagan mol-mulk va yer soliqlari xabarnoma va shaxsiy kabinet orqali soliq to'lovchiga yetkaziladi. 18. Soliq bazasini aniqlashda xarajatlar qanday shartda hisobga olinadi? A) Hech qanday shart talab etilmaydi, har qanday xarajat chegiriladi B) Iqtisodiy asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lsa C) Faqat naqd pulda to'langan va kassa orqali o'tgan bo'lsa D) Faqat rahbar tomonidan og'zaki tasdiqlangan bo'lsa To'g'ri javob: B) Iqtisodiy asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lsa ✔ Izoh: Soliq bazasini kamaytiruvchi xarajatlar daromad olishga yo'naltirilgan, iqtisodiy asoslangan va birlamchi hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lishi kerak. 19. Budjet mablag'laridan maqsadsiz foydalanish nima? A) Ajratilgan mablag'larni tejab, qoldiq bilan qaytarish B) Mablag'lardan tasdiqlangan smetaga muvofiq foydalanish C) Mablag'larni tasdiqlangan maqsadlarga zid ravishda sarflash D) Mablag'larni g'aznachilik hisobvarag'i orqali o'tkazish To'g'ri javob: C) Mablag'larni tasdiqlangan maqsadlarga zid ravishda sarflash ✔ Izoh: Maqsadsiz foydalanish — budjet mablag'larini smeta va qarorlarda belgilangan maqsadlardan boshqa yo'nalishga sarflash; bu javobgarlikka sabab bo'ladi. 20. Tovarlarni raqamli markirovkalashning asosiy maqsadi nima? A) Tovarni chiroyli qadoqlash va bayramona bezash B) Tovarning chakana savdodagi narxini oshirish C) Tovar harakatini kuzatish va qalbaki tovarlarga qarshi kurash D) Tovarni ommaviy axborot vositalarida reklama qilish To'g'ri javob: C) Tovar harakatini kuzatish va qalbaki tovarlarga qarshi kurash ✔ Izoh: Raqamli markirovka har bir tovar birligiga noyob kod berib, uning harakatini kuzatish va qalbaki, kontrabanda tovarlarni aniqlash imkonini beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 140 Izoh: Har bir chek tushum hisobga olinganini anglatadi; xaridorlar chek talab qilsa, yashirin savdo kamayadi. 16. Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan to'lov qanday daromad turiga kiradi? A) Moddiy yordamga B) Dividend daromadiga C) Mulkiy daromadga (ijara daromadiga) D) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadga To'g'ri javob: C) Mulkiy daromadga (ijara daromadiga)✔ Izoh: Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan haq mulkiy daromadlar qatoriga kiradi va qonunda belgilangan tartibda soliqqa tortiladi. 17. Jismoniy shaxsning mol-mulk solig'i va yer solig'i bo'yicha to'lov majburiyatini qanday bilib olish mumkin? A) Soliq xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet ma'lumotlari orqali B) Hech qanday usulda bilib bo'lmaydi, faqat qarz paydo bo'lgach ma'lum bo'ladi C) Faqat qo'shnilaridan va mahalla fuqarolar yig'inidan so'rash orqali D) Faqat televizor va radio orqali beriladigan reklama e'lonlari orqali To'g'ri javob: A) Soliq xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet ma'lumotlari orqali ✔ Izoh: Soliq organlari hisoblagan mol-mulk va yer soliqlari xabarnoma va shaxsiy kabinet orqali soliq to'lovchiga yetkaziladi. 18. Soliq bazasini aniqlashda xarajatlar qanday shartda hisobga olinadi? A) Hech qanday shart talab etilmaydi, har qanday xarajat chegiriladi B) Iqtisodiy asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lsa C) Faqat naqd pulda to'langan va kassa orqali o'tgan bo'lsa D) Faqat rahbar tomonidan og'zaki tasdiqlangan bo'lsa To'g'ri javob: B) Iqtisodiy asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lsa ✔ Izoh: Soliq bazasini kamaytiruvchi xarajatlar daromad olishga yo'naltirilgan, iqtisodiy asoslangan va birlamchi hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lishi kerak. 19. Budjet mablag'laridan maqsadsiz foydalanish nima? A) Ajratilgan mablag'larni tejab, qoldiq bilan qaytarish B) Mablag'lardan tasdiqlangan smetaga muvofiq foydalanish C) Mablag'larni tasdiqlangan maqsadlarga zid ravishda sarflash D) Mablag'larni g'aznachilik hisobvarag'i orqali o'tkazish To'g'ri javob: C) Mablag'larni tasdiqlangan maqsadlarga zid ravishda sarflash ✔ Izoh: Maqsadsiz foydalanish — budjet mablag'larini smeta va qarorlarda belgilangan maqsadlardan boshqa yo'nalishga sarflash; bu javobgarlikka sabab bo'ladi. 20. Tovarlarni raqamli markirovkalashning asosiy maqsadi nima? A) Tovarni chiroyli qadoqlash va bayramona bezash B) Tovarning chakana savdodagi narxini oshirish C) Tovar harakatini kuzatish va qalbaki tovarlarga qarshi kurash D) Tovarni ommaviy axborot vositalarida reklama qilish To'g'ri javob: C) Tovar harakatini kuzatish va qalbaki tovarlarga qarshi kurash ✔ Izoh: Raqamli markirovka har bir tovar birligiga noyob kod berib, uning harakatini kuzatish va qalbaki, kontrabanda tovarlarni aniqlash imkonini beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 140 Izoh: Har bir chek tushum hisobga olinganini anglatadi; xaridorlar chek talab qilsa, yashirin savdo kamayadi. 16. Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan to'lov qanday daromad turiga kiradi? A) Moddiy yordamga B) Dividend daromadiga C) Mulkiy daromadga (ijara daromadiga) D) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadga To'g'ri javob: C) Mulkiy daromadga (ijara daromadiga)✔ Izoh: Mol-mulkni ijaraga berishdan olingan haq mulkiy daromadlar qatoriga kiradi va qonunda belgilangan tartibda soliqqa tortiladi. 17. Jismoniy shaxsning mol-mulk solig'i va yer solig'i bo'yicha to'lov majburiyatini qanday bilib olish mumkin? A) Soliq xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet ma'lumotlari orqali B) Hech qanday usulda bilib bo'lmaydi, faqat qarz paydo bo'lgach ma'lum bo'ladi C) Faqat qo'shnilaridan va mahalla fuqarolar yig'inidan so'rash orqali D) Faqat televizor va radio orqali beriladigan reklama e'lonlari orqali To'g'ri javob: A) Soliq xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet ma'lumotlari orqali ✔ Izoh: Soliq organlari hisoblagan mol-mulk va yer soliqlari xabarnoma va shaxsiy kabinet orqali soliq to'lovchiga yetkaziladi. 18. Soliq bazasini aniqlashda xarajatlar qanday shartda hisobga olinadi? A) Hech qanday shart talab etilmaydi, har qanday xarajat chegiriladi B) Iqtisodiy asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lsa C) Faqat naqd pulda to'langan va kassa orqali o'tgan bo'lsa D) Faqat rahbar tomonidan og'zaki tasdiqlangan bo'lsa To'g'ri javob: B) Iqtisodiy asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lsa ✔ Izoh: Soliq bazasini kamaytiruvchi xarajatlar daromad olishga yo'naltirilgan, iqtisodiy asoslangan va birlamchi hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lishi kerak. 19. Budjet mablag'laridan maqsadsiz foydalanish nima? A) Ajratilgan mablag'larni tejab, qoldiq bilan qaytarish B) Mablag'lardan tasdiqlangan smetaga muvofiq foydalanish C) Mablag'larni tasdiqlangan maqsadlarga zid ravishda sarflash D) Mablag'larni g'aznachilik hisobvarag'i orqali o'tkazish To'g'ri javob: C) Mablag'larni tasdiqlangan maqsadlarga zid ravishda sarflash ✔ Izoh: Maqsadsiz foydalanish — budjet mablag'larini smeta va qarorlarda belgilangan maqsadlardan boshqa yo'nalishga sarflash; bu javobgarlikka sabab bo'ladi. 20. Tovarlarni raqamli markirovkalashning asosiy maqsadi nima? A) Tovarni chiroyli qadoqlash va bayramona bezash B) Tovarning chakana savdodagi narxini oshirish C) Tovar harakatini kuzatish va qalbaki tovarlarga qarshi kurash D) Tovarni ommaviy axborot vositalarida reklama qilish To'g'ri javob: C) Tovar harakatini kuzatish va qalbaki tovarlarga qarshi kurash ✔ Izoh: Raqamli markirovka har bir tovar birligiga noyob kod berib, uning harakatini kuzatish va qalbaki, kontrabanda tovarlarni aniqlash imkonini beradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 140 21. Soliq hisobiga qo'yish nima maqsadda amalga oshiriladi? A) Soliq to'lovchiga imtiyozli bank krediti ajratish uchun B) Soliq to'lovchining tovarlarini majburiy sertifikatlash uchun C) Soliq to'lovchilarni ro'yxatga olib, ular ustidan nazoratni ta'minlash D) Soliq to'lovchini statistika organi hisobiga qo'yish uchun To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchilarni ro'yxatga olib, ular ustidan nazoratni ta'minlash✔ Izoh: Soliq hisobiga qo'yish soliq to'lovchilarni ro'yxatga olish va ular ustidan soliq nazoratini amalga oshirish uchun zarur. 22. Budjet ochiqligi (shaffofligi) tamoyili nimani anglatadi? A) Budjet ko'rsatkichlarining davlat siri sifatida saqlanishi B) Budjet ma'lumotlarining jamoatchilik uchun e'lon qilinishi C) Budjetning har kuni yangidan o'zgartirilishi D) Budjet haqidagi ma'lumotni faqat banklar olishi To'g'ri javob: B) Budjet ma'lumotlarining jamoatchilik uchun e'lon qilinishi ✔ Izoh: Ochiqlik tamoyiliga ko'ra budjet, uning ijrosi haqidagi ma'lumotlar jamoatchilik uchun e'lon qilinadi. 23. Soliq tizimining yagonaligi tamoyili nimani anglatadi? A) Har bir viloyat o'z soliq kodeksini qabul qilishini B) Soliqlar faqat bitta budjetga tushishini C) Soliq tizimi butun respublika hududida yagona ekanligini D) Mamlakatda faqat bitta soliq turi amal qilishini To'g'ri javob: C) Soliq tizimi butun respublika hududida yagona ekanligini ✔ Izoh: Yagonalik tamoyiliga ko'ra soliq tizimi O'zbekiston Respublikasining butun hududida va barcha soliq to'lovchilarga nisbatan yagona hisoblanadi. 24. Soliq to'lovchining vakili orqali sodir etilgan huquqbuzarlikda javobgarlik masalasi qanday hal etiladi? A) Javobgarlik to'liq hajmda soliq organi zimmasiga o'tadi B) Hech kim javob bermaydi, chunki aybdorni aniqlab bo'lmaydi C) Vakolat doirasidagi harakat oqibatlari vakil qilgan shaxsga taalluqli D) Javobgarlik soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatgan bankka yuklanadi To'g'ri javob: C) Vakolat doirasidagi harakat oqibatlari vakil qilgan shaxsga taalluqli ✔ Izoh: Vakil vakolat doirasida harakat qilganda soliq majburiyatlari va ularning oqibatlari vakil qilgan soliq to'lovchiga tegishli bo'ladi. 25. Maxsus soliq rejimi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchi har qanday soliqni to'lashdan muddatsiz va butunlay ozod qilingan holat B) Ayrim to'lovchilar yoki faoliyat turlari uchun umumiy tartibdan farqli soliqqa tortish tartibi C) Faqat soliq organlari xodimlarining shaxsiy daromadlariga qo'llanadigan alohida tartib D) Soliq tekshiruvini o'tkazishning soliq organi tomonidan belgilanadigan maxsus usuli To'g'ri javob: B) Ayrim to'lovchilar yoki faoliyat turlari uchun umumiy tartibdan farqli soliqqa ✔ tortish tartibi Izoh: Maxsus soliq rejimlari kichik biznes, maxsus iqtisodiy zonalar kabi holatlarda umumbelgilangan tartibdan farqli soliqqa tortishni nazarda tutadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 141 21. Soliq hisobiga qo'yish nima maqsadda amalga oshiriladi? A) Soliq to'lovchiga imtiyozli bank krediti ajratish uchun B) Soliq to'lovchining tovarlarini majburiy sertifikatlash uchun C) Soliq to'lovchilarni ro'yxatga olib, ular ustidan nazoratni ta'minlash D) Soliq to'lovchini statistika organi hisobiga qo'yish uchun To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchilarni ro'yxatga olib, ular ustidan nazoratni ta'minlash✔ Izoh: Soliq hisobiga qo'yish soliq to'lovchilarni ro'yxatga olish va ular ustidan soliq nazoratini amalga oshirish uchun zarur. 22. Budjet ochiqligi (shaffofligi) tamoyili nimani anglatadi? A) Budjet ko'rsatkichlarining davlat siri sifatida saqlanishi B) Budjet ma'lumotlarining jamoatchilik uchun e'lon qilinishi C) Budjetning har kuni yangidan o'zgartirilishi D) Budjet haqidagi ma'lumotni faqat banklar olishi To'g'ri javob: B) Budjet ma'lumotlarining jamoatchilik uchun e'lon qilinishi ✔ Izoh: Ochiqlik tamoyiliga ko'ra budjet, uning ijrosi haqidagi ma'lumotlar jamoatchilik uchun e'lon qilinadi. 23. Soliq tizimining yagonaligi tamoyili nimani anglatadi? A) Har bir viloyat o'z soliq kodeksini qabul qilishini B) Soliqlar faqat bitta budjetga tushishini C) Soliq tizimi butun respublika hududida yagona ekanligini D) Mamlakatda faqat bitta soliq turi amal qilishini To'g'ri javob: C) Soliq tizimi butun respublika hududida yagona ekanligini ✔ Izoh: Yagonalik tamoyiliga ko'ra soliq tizimi O'zbekiston Respublikasining butun hududida va barcha soliq to'lovchilarga nisbatan yagona hisoblanadi. 24. Soliq to'lovchining vakili orqali sodir etilgan huquqbuzarlikda javobgarlik masalasi qanday hal etiladi? A) Javobgarlik to'liq hajmda soliq organi zimmasiga o'tadi B) Hech kim javob bermaydi, chunki aybdorni aniqlab bo'lmaydi C) Vakolat doirasidagi harakat oqibatlari vakil qilgan shaxsga taalluqli D) Javobgarlik soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatgan bankka yuklanadi To'g'ri javob: C) Vakolat doirasidagi harakat oqibatlari vakil qilgan shaxsga taalluqli ✔ Izoh: Vakil vakolat doirasida harakat qilganda soliq majburiyatlari va ularning oqibatlari vakil qilgan soliq to'lovchiga tegishli bo'ladi. 25. Maxsus soliq rejimi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchi har qanday soliqni to'lashdan muddatsiz va butunlay ozod qilingan holat B) Ayrim to'lovchilar yoki faoliyat turlari uchun umumiy tartibdan farqli soliqqa tortish tartibi C) Faqat soliq organlari xodimlarining shaxsiy daromadlariga qo'llanadigan alohida tartib D) Soliq tekshiruvini o'tkazishning soliq organi tomonidan belgilanadigan maxsus usuli To'g'ri javob: B) Ayrim to'lovchilar yoki faoliyat turlari uchun umumiy tartibdan farqli soliqqa ✔ tortish tartibi Izoh: Maxsus soliq rejimlari kichik biznes, maxsus iqtisodiy zonalar kabi holatlarda umumbelgilangan tartibdan farqli soliqqa tortishni nazarda tutadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 141 21. Soliq hisobiga qo'yish nima maqsadda amalga oshiriladi? A) Soliq to'lovchiga imtiyozli bank krediti ajratish uchun B) Soliq to'lovchining tovarlarini majburiy sertifikatlash uchun C) Soliq to'lovchilarni ro'yxatga olib, ular ustidan nazoratni ta'minlash D) Soliq to'lovchini statistika organi hisobiga qo'yish uchun To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchilarni ro'yxatga olib, ular ustidan nazoratni ta'minlash✔ Izoh: Soliq hisobiga qo'yish soliq to'lovchilarni ro'yxatga olish va ular ustidan soliq nazoratini amalga oshirish uchun zarur. 22. Budjet ochiqligi (shaffofligi) tamoyili nimani anglatadi? A) Budjet ko'rsatkichlarining davlat siri sifatida saqlanishi B) Budjet ma'lumotlarining jamoatchilik uchun e'lon qilinishi C) Budjetning har kuni yangidan o'zgartirilishi D) Budjet haqidagi ma'lumotni faqat banklar olishi To'g'ri javob: B) Budjet ma'lumotlarining jamoatchilik uchun e'lon qilinishi ✔ Izoh: Ochiqlik tamoyiliga ko'ra budjet, uning ijrosi haqidagi ma'lumotlar jamoatchilik uchun e'lon qilinadi. 23. Soliq tizimining yagonaligi tamoyili nimani anglatadi? A) Har bir viloyat o'z soliq kodeksini qabul qilishini B) Soliqlar faqat bitta budjetga tushishini C) Soliq tizimi butun respublika hududida yagona ekanligini D) Mamlakatda faqat bitta soliq turi amal qilishini To'g'ri javob: C) Soliq tizimi butun respublika hududida yagona ekanligini ✔ Izoh: Yagonalik tamoyiliga ko'ra soliq tizimi O'zbekiston Respublikasining butun hududida va barcha soliq to'lovchilarga nisbatan yagona hisoblanadi. 24. Soliq to'lovchining vakili orqali sodir etilgan huquqbuzarlikda javobgarlik masalasi qanday hal etiladi? A) Javobgarlik to'liq hajmda soliq organi zimmasiga o'tadi B) Hech kim javob bermaydi, chunki aybdorni aniqlab bo'lmaydi C) Vakolat doirasidagi harakat oqibatlari vakil qilgan shaxsga taalluqli D) Javobgarlik soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatgan bankka yuklanadi To'g'ri javob: C) Vakolat doirasidagi harakat oqibatlari vakil qilgan shaxsga taalluqli ✔ Izoh: Vakil vakolat doirasida harakat qilganda soliq majburiyatlari va ularning oqibatlari vakil qilgan soliq to'lovchiga tegishli bo'ladi. 25. Maxsus soliq rejimi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchi har qanday soliqni to'lashdan muddatsiz va butunlay ozod qilingan holat B) Ayrim to'lovchilar yoki faoliyat turlari uchun umumiy tartibdan farqli soliqqa tortish tartibi C) Faqat soliq organlari xodimlarining shaxsiy daromadlariga qo'llanadigan alohida tartib D) Soliq tekshiruvini o'tkazishning soliq organi tomonidan belgilanadigan maxsus usuli To'g'ri javob: B) Ayrim to'lovchilar yoki faoliyat turlari uchun umumiy tartibdan farqli soliqqa ✔ tortish tartibi Izoh: Maxsus soliq rejimlari kichik biznes, maxsus iqtisodiy zonalar kabi holatlarda umumbelgilangan tartibdan farqli soliqqa tortishni nazarda tutadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 141 26. Soliq qarzini qasddan yashirish maqsadida mol-mulkni boshqa shaxs nomiga o'tkazish qanday baholanadi? A) Oddiy fuqarolik bitimi sifatida, hech qanday oqibatsiz B) Undiruvdan qochish maqsadidagi qonunga xilof harakat sifatida C) Qonun doirasidagi soliq rejalashtirish sifatida D) Qonunda nazarda tutilgan soliq imtiyozi sifatida To'g'ri javob: B) Undiruvdan qochish maqsadidagi qonunga xilof harakat sifatida✔ Izoh: Soliq qarzini undirishdan qochish uchun mulkni yashirish yoki boshqaga rasmiylashtirish qonunga xilof harakat hisoblanadi. 27. ERI ochiq kaliti nima uchun xizmat qiladi? A) Hujjatni shaxsan imzolash uchun B) Hujjatni tizimdan o'chirish uchun C) Unutilgan parolni tiklash uchun D) Imzoning haqiqiyligini tekshirish uchun To'g'ri javob: D) Imzoning haqiqiyligini tekshirish uchun ✔ Izoh: Ochiq kalit hamma uchun ochiq bo'lib, u yordamida yopiq kalit bilan qo'yilgan imzoning haqiqiyligi tekshiriladi. 28. Elektron raqamli imzo (ERI) qanday vazifani bajaradi? A) Hujjatni chiroyli bezatish va formatlash B) Imzolovchini aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganini tasdiqlash C) Hujjatni boshqa tilga avtomatik tarjima qilish D) Hujjatni printerda qog'ozga chop etish To'g'ri javob: B) Imzolovchini aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganini tasdiqlash ✔ Izoh: ERI elektron hujjatni kim imzolaganini aniqlaydi va imzolangandan keyin unga o'zgartirish kiritilmaganini kafolatlaydi. 29. Ta'sischilarga to'langan dividendlar foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Chegiriladigan xarajat sifatida jami daromaddan to'liq hajmda ayiriladi B) Xodimlar mehnatiga haq to'lash xarajatlari sifatida hisobga olinadi C) Jami daromad sifatida soliq bazasiga ikki marta qo'shiladi D) Chegirilmaydigan xarajat, chunki ular soliq to'langandan keyingi foydani taqsimlashdir To'g'ri javob: D) Chegirilmaydigan xarajat, chunki ular soliq to'langandan keyingi foydani ✔ taqsimlashdir Izoh: Dividendlar xarajat emas, balki soliq to'langandan keyingi sof foydaning taqsimlanishi bo'lib, soliq bazasini kamaytirmaydi. 30. Soliq to'lovchiga soliq organi tomonidan yuborilgan xabarnoma (talabnoma) nimani anglatadi? A) Unga davlat mukofoti berilgani haqidagi rasmiy xabarni B) Majburiyatni bajarish yoki tushuntirish berish haqidagi rasmiy talabni C) Unga imtiyozli kredit ajratilgani haqidagi bildirishnomani D) Uning faoliyati sud qarori bilan tugatilganini To'g'ri javob: B) Majburiyatni bajarish yoki tushuntirish berish haqidagi rasmiy talabni ✔ Izoh: Talabnoma soliq qarzini to'lash, hujjat yoki tushuntirish taqdim etish kabi majburiyatlarni bajarish haqidagi rasmiy talabdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 142 26. Soliq qarzini qasddan yashirish maqsadida mol-mulkni boshqa shaxs nomiga o'tkazish qanday baholanadi? A) Oddiy fuqarolik bitimi sifatida, hech qanday oqibatsiz B) Undiruvdan qochish maqsadidagi qonunga xilof harakat sifatida C) Qonun doirasidagi soliq rejalashtirish sifatida D) Qonunda nazarda tutilgan soliq imtiyozi sifatida To'g'ri javob: B) Undiruvdan qochish maqsadidagi qonunga xilof harakat sifatida✔ Izoh: Soliq qarzini undirishdan qochish uchun mulkni yashirish yoki boshqaga rasmiylashtirish qonunga xilof harakat hisoblanadi. 27. ERI ochiq kaliti nima uchun xizmat qiladi? A) Hujjatni shaxsan imzolash uchun B) Hujjatni tizimdan o'chirish uchun C) Unutilgan parolni tiklash uchun D) Imzoning haqiqiyligini tekshirish uchun To'g'ri javob: D) Imzoning haqiqiyligini tekshirish uchun ✔ Izoh: Ochiq kalit hamma uchun ochiq bo'lib, u yordamida yopiq kalit bilan qo'yilgan imzoning haqiqiyligi tekshiriladi. 28. Elektron raqamli imzo (ERI) qanday vazifani bajaradi? A) Hujjatni chiroyli bezatish va formatlash B) Imzolovchini aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganini tasdiqlash C) Hujjatni boshqa tilga avtomatik tarjima qilish D) Hujjatni printerda qog'ozga chop etish To'g'ri javob: B) Imzolovchini aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganini tasdiqlash ✔ Izoh: ERI elektron hujjatni kim imzolaganini aniqlaydi va imzolangandan keyin unga o'zgartirish kiritilmaganini kafolatlaydi. 29. Ta'sischilarga to'langan dividendlar foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Chegiriladigan xarajat sifatida jami daromaddan to'liq hajmda ayiriladi B) Xodimlar mehnatiga haq to'lash xarajatlari sifatida hisobga olinadi C) Jami daromad sifatida soliq bazasiga ikki marta qo'shiladi D) Chegirilmaydigan xarajat, chunki ular soliq to'langandan keyingi foydani taqsimlashdir To'g'ri javob: D) Chegirilmaydigan xarajat, chunki ular soliq to'langandan keyingi foydani ✔ taqsimlashdir Izoh: Dividendlar xarajat emas, balki soliq to'langandan keyingi sof foydaning taqsimlanishi bo'lib, soliq bazasini kamaytirmaydi. 30. Soliq to'lovchiga soliq organi tomonidan yuborilgan xabarnoma (talabnoma) nimani anglatadi? A) Unga davlat mukofoti berilgani haqidagi rasmiy xabarni B) Majburiyatni bajarish yoki tushuntirish berish haqidagi rasmiy talabni C) Unga imtiyozli kredit ajratilgani haqidagi bildirishnomani D) Uning faoliyati sud qarori bilan tugatilganini To'g'ri javob: B) Majburiyatni bajarish yoki tushuntirish berish haqidagi rasmiy talabni ✔ Izoh: Talabnoma soliq qarzini to'lash, hujjat yoki tushuntirish taqdim etish kabi majburiyatlarni bajarish haqidagi rasmiy talabdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 142 26. Soliq qarzini qasddan yashirish maqsadida mol-mulkni boshqa shaxs nomiga o'tkazish qanday baholanadi? A) Oddiy fuqarolik bitimi sifatida, hech qanday oqibatsiz B) Undiruvdan qochish maqsadidagi qonunga xilof harakat sifatida C) Qonun doirasidagi soliq rejalashtirish sifatida D) Qonunda nazarda tutilgan soliq imtiyozi sifatida To'g'ri javob: B) Undiruvdan qochish maqsadidagi qonunga xilof harakat sifatida✔ Izoh: Soliq qarzini undirishdan qochish uchun mulkni yashirish yoki boshqaga rasmiylashtirish qonunga xilof harakat hisoblanadi. 27. ERI ochiq kaliti nima uchun xizmat qiladi? A) Hujjatni shaxsan imzolash uchun B) Hujjatni tizimdan o'chirish uchun C) Unutilgan parolni tiklash uchun D) Imzoning haqiqiyligini tekshirish uchun To'g'ri javob: D) Imzoning haqiqiyligini tekshirish uchun ✔ Izoh: Ochiq kalit hamma uchun ochiq bo'lib, u yordamida yopiq kalit bilan qo'yilgan imzoning haqiqiyligi tekshiriladi. 28. Elektron raqamli imzo (ERI) qanday vazifani bajaradi? A) Hujjatni chiroyli bezatish va formatlash B) Imzolovchini aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganini tasdiqlash C) Hujjatni boshqa tilga avtomatik tarjima qilish D) Hujjatni printerda qog'ozga chop etish To'g'ri javob: B) Imzolovchini aniqlash va hujjat o'zgartirilmaganini tasdiqlash ✔ Izoh: ERI elektron hujjatni kim imzolaganini aniqlaydi va imzolangandan keyin unga o'zgartirish kiritilmaganini kafolatlaydi. 29. Ta'sischilarga to'langan dividendlar foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Chegiriladigan xarajat sifatida jami daromaddan to'liq hajmda ayiriladi B) Xodimlar mehnatiga haq to'lash xarajatlari sifatida hisobga olinadi C) Jami daromad sifatida soliq bazasiga ikki marta qo'shiladi D) Chegirilmaydigan xarajat, chunki ular soliq to'langandan keyingi foydani taqsimlashdir To'g'ri javob: D) Chegirilmaydigan xarajat, chunki ular soliq to'langandan keyingi foydani ✔ taqsimlashdir Izoh: Dividendlar xarajat emas, balki soliq to'langandan keyingi sof foydaning taqsimlanishi bo'lib, soliq bazasini kamaytirmaydi. 30. Soliq to'lovchiga soliq organi tomonidan yuborilgan xabarnoma (talabnoma) nimani anglatadi? A) Unga davlat mukofoti berilgani haqidagi rasmiy xabarni B) Majburiyatni bajarish yoki tushuntirish berish haqidagi rasmiy talabni C) Unga imtiyozli kredit ajratilgani haqidagi bildirishnomani D) Uning faoliyati sud qarori bilan tugatilganini To'g'ri javob: B) Majburiyatni bajarish yoki tushuntirish berish haqidagi rasmiy talabni ✔ Izoh: Talabnoma soliq qarzini to'lash, hujjat yoki tushuntirish taqdim etish kabi majburiyatlarni bajarish haqidagi rasmiy talabdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 142 24-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Monopoliya nima? A) Ko'plab xaridorlar va bir xil mahsulotli bozor turi B) Davlat tomonidan narxlarni to'liq markazdan belgilash C) Ko'p sotuvchilar o'rtasidagi erkin va teng raqobat holati D) Yagona sotuvchining hukmronligi va yaqin o'rinbosarlarning yo'qligi To'g'ri javob: D) Yagona sotuvchining hukmronligi va yaqin o'rinbosarlarning yo'qligi✔ Izoh: Monopoliyada bozorda yagona sotuvchi bo'lib, uning mahsuloti yaqin o'rinbosarga ega emas va bozorga kirish to'siqlari yuqori. 2. Daromad va xarajatlarni hisoblash usulida daromad qachon tan olinadi? A) Faqat moliya yili oxirida, pul tushmagan bo'lsa ham bir yo'la B) Faqat soliq tekshiruvi o'tkazilib, dalolatnoma tuzilgan kuni C) Pul qachon tushganidan qat'i nazar, u tegishli bo'lgan davrda D) Faqat pul mablag'lari bank hisobvarag'iga haqiqatda tushgan kuni To'g'ri javob: C) Pul qachon tushganidan qat'i nazar, u tegishli bo'lgan davrda ✔ Izoh: Hisoblash usulida daromad va xarajatlar pul mablag'lari haqiqatda olingan yoki to'langan vaqtdan qat'i nazar, ular tegishli bo'lgan hisobot davrida tan olinadi. 3. Hisobga olinadigan (kiruvchi) QQS deganda nima tushuniladi? A) Foyda solig'ining QQS hisobotida alohida ko'rsatiladigan va oldindan to'lanadigan bir qismi B) Soliq to'lovchi xarid qilgan tovar va xizmatlar bo'yicha yetkazib beruvchiga to'langan QQS C) Soliq to'lovchining o'z xaridorlariga sotilgan tovarlar bo'yicha ulardan undirgan QQS summasi D) Davlat tomonidan soliq to'lovchiga qo'llanadigan va qaytarilmaydigan jarima summasi To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi xarid qilgan tovar va xizmatlar bo'yicha yetkazib beruvchiga ✔ to'langan QQS Izoh: Kiruvchi QQS - bu soliq to'lovchi o'z faoliyati uchun sotib olgan tovar va xizmatlar narxiga kiritilgan va yetkazib beruvchiga to'langan soliq. 4. Passiv schyotlarda ko'payish qaysi tomonda aks ettiriladi? A) Debetda B) Hech qayerda C) Kreditda D) Faqat qoldiqda To'g'ri javob: C) Kreditda ✔ Izoh: Passiv schyotlarda qoldiq va ko'payish kreditda, kamayish esa debetda yoziladi. 5. Norezident O'zbekistonda doimiy muassasasiz xizmat ko'rsatsa va realizatsiya joyi O'zbekiston bo'lsa, QQSni kim to'laydi? A) Xizmat ko'rsatilgan hududdagi tuman yoki shahar hokimligi B) Xizmatni sotib olgan rezident xaridor soliq agenti sifatida C) Norezidentning o'zi, rezident bo'lgan davlatda soliq sifatida D) Hech kim to'lamaydi, chunki norezidentda doimiy muassasa yo'q To'g'ri javob: B) Xizmatni sotib olgan rezident xaridor soliq agenti sifatida ✔ Izoh: Bunday holatda QQS rezident xaridor tomonidan soliq agenti sifatida hisoblanadi va budjetga to'lanadi (teskari hisoblash mexanizmi). Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 143 24-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Monopoliya nima? A) Ko'plab xaridorlar va bir xil mahsulotli bozor turi B) Davlat tomonidan narxlarni to'liq markazdan belgilash C) Ko'p sotuvchilar o'rtasidagi erkin va teng raqobat holati D) Yagona sotuvchining hukmronligi va yaqin o'rinbosarlarning yo'qligi To'g'ri javob: D) Yagona sotuvchining hukmronligi va yaqin o'rinbosarlarning yo'qligi✔ Izoh: Monopoliyada bozorda yagona sotuvchi bo'lib, uning mahsuloti yaqin o'rinbosarga ega emas va bozorga kirish to'siqlari yuqori. 2. Daromad va xarajatlarni hisoblash usulida daromad qachon tan olinadi? A) Faqat moliya yili oxirida, pul tushmagan bo'lsa ham bir yo'la B) Faqat soliq tekshiruvi o'tkazilib, dalolatnoma tuzilgan kuni C) Pul qachon tushganidan qat'i nazar, u tegishli bo'lgan davrda D) Faqat pul mablag'lari bank hisobvarag'iga haqiqatda tushgan kuni To'g'ri javob: C) Pul qachon tushganidan qat'i nazar, u tegishli bo'lgan davrda ✔ Izoh: Hisoblash usulida daromad va xarajatlar pul mablag'lari haqiqatda olingan yoki to'langan vaqtdan qat'i nazar, ular tegishli bo'lgan hisobot davrida tan olinadi. 3. Hisobga olinadigan (kiruvchi) QQS deganda nima tushuniladi? A) Foyda solig'ining QQS hisobotida alohida ko'rsatiladigan va oldindan to'lanadigan bir qismi B) Soliq to'lovchi xarid qilgan tovar va xizmatlar bo'yicha yetkazib beruvchiga to'langan QQS C) Soliq to'lovchining o'z xaridorlariga sotilgan tovarlar bo'yicha ulardan undirgan QQS summasi D) Davlat tomonidan soliq to'lovchiga qo'llanadigan va qaytarilmaydigan jarima summasi To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi xarid qilgan tovar va xizmatlar bo'yicha yetkazib beruvchiga ✔ to'langan QQS Izoh: Kiruvchi QQS - bu soliq to'lovchi o'z faoliyati uchun sotib olgan tovar va xizmatlar narxiga kiritilgan va yetkazib beruvchiga to'langan soliq. 4. Passiv schyotlarda ko'payish qaysi tomonda aks ettiriladi? A) Debetda B) Hech qayerda C) Kreditda D) Faqat qoldiqda To'g'ri javob: C) Kreditda ✔ Izoh: Passiv schyotlarda qoldiq va ko'payish kreditda, kamayish esa debetda yoziladi. 5. Norezident O'zbekistonda doimiy muassasasiz xizmat ko'rsatsa va realizatsiya joyi O'zbekiston bo'lsa, QQSni kim to'laydi? A) Xizmat ko'rsatilgan hududdagi tuman yoki shahar hokimligi B) Xizmatni sotib olgan rezident xaridor soliq agenti sifatida C) Norezidentning o'zi, rezident bo'lgan davlatda soliq sifatida D) Hech kim to'lamaydi, chunki norezidentda doimiy muassasa yo'q To'g'ri javob: B) Xizmatni sotib olgan rezident xaridor soliq agenti sifatida ✔ Izoh: Bunday holatda QQS rezident xaridor tomonidan soliq agenti sifatida hisoblanadi va budjetga to'lanadi (teskari hisoblash mexanizmi). Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 143 24-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Monopoliya nima? A) Ko'plab xaridorlar va bir xil mahsulotli bozor turi B) Davlat tomonidan narxlarni to'liq markazdan belgilash C) Ko'p sotuvchilar o'rtasidagi erkin va teng raqobat holati D) Yagona sotuvchining hukmronligi va yaqin o'rinbosarlarning yo'qligi To'g'ri javob: D) Yagona sotuvchining hukmronligi va yaqin o'rinbosarlarning yo'qligi✔ Izoh: Monopoliyada bozorda yagona sotuvchi bo'lib, uning mahsuloti yaqin o'rinbosarga ega emas va bozorga kirish to'siqlari yuqori. 2. Daromad va xarajatlarni hisoblash usulida daromad qachon tan olinadi? A) Faqat moliya yili oxirida, pul tushmagan bo'lsa ham bir yo'la B) Faqat soliq tekshiruvi o'tkazilib, dalolatnoma tuzilgan kuni C) Pul qachon tushganidan qat'i nazar, u tegishli bo'lgan davrda D) Faqat pul mablag'lari bank hisobvarag'iga haqiqatda tushgan kuni To'g'ri javob: C) Pul qachon tushganidan qat'i nazar, u tegishli bo'lgan davrda ✔ Izoh: Hisoblash usulida daromad va xarajatlar pul mablag'lari haqiqatda olingan yoki to'langan vaqtdan qat'i nazar, ular tegishli bo'lgan hisobot davrida tan olinadi. 3. Hisobga olinadigan (kiruvchi) QQS deganda nima tushuniladi? A) Foyda solig'ining QQS hisobotida alohida ko'rsatiladigan va oldindan to'lanadigan bir qismi B) Soliq to'lovchi xarid qilgan tovar va xizmatlar bo'yicha yetkazib beruvchiga to'langan QQS C) Soliq to'lovchining o'z xaridorlariga sotilgan tovarlar bo'yicha ulardan undirgan QQS summasi D) Davlat tomonidan soliq to'lovchiga qo'llanadigan va qaytarilmaydigan jarima summasi To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi xarid qilgan tovar va xizmatlar bo'yicha yetkazib beruvchiga ✔ to'langan QQS Izoh: Kiruvchi QQS - bu soliq to'lovchi o'z faoliyati uchun sotib olgan tovar va xizmatlar narxiga kiritilgan va yetkazib beruvchiga to'langan soliq. 4. Passiv schyotlarda ko'payish qaysi tomonda aks ettiriladi? A) Debetda B) Hech qayerda C) Kreditda D) Faqat qoldiqda To'g'ri javob: C) Kreditda ✔ Izoh: Passiv schyotlarda qoldiq va ko'payish kreditda, kamayish esa debetda yoziladi. 5. Norezident O'zbekistonda doimiy muassasasiz xizmat ko'rsatsa va realizatsiya joyi O'zbekiston bo'lsa, QQSni kim to'laydi? A) Xizmat ko'rsatilgan hududdagi tuman yoki shahar hokimligi B) Xizmatni sotib olgan rezident xaridor soliq agenti sifatida C) Norezidentning o'zi, rezident bo'lgan davlatda soliq sifatida D) Hech kim to'lamaydi, chunki norezidentda doimiy muassasa yo'q To'g'ri javob: B) Xizmatni sotib olgan rezident xaridor soliq agenti sifatida ✔ Izoh: Bunday holatda QQS rezident xaridor tomonidan soliq agenti sifatida hisoblanadi va budjetga to'lanadi (teskari hisoblash mexanizmi). Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 143 6. Yillik moliyaviy hisobot soliq organiga nima maqsadda taqdim etiladi? A) Korxona reklamasini soliq organi orqali boshqa tadbirkorlarga tarqatish uchun B) Soliq hisobotlari bilan solishtirish va soliq nazoratini amalga oshirish uchun C) Korxona xodimlari sonini kamaytirish va shtat jadvalini qisqartirish uchun D) Korxona uchun qo'llanadigan soliq stavkalarini o'zgartirish va qayta belgilash uchun To'g'ri javob: B) Soliq hisobotlari bilan solishtirish va soliq nazoratini amalga oshirish uchun✔ Izoh: Moliyaviy hisobot ma'lumotlari soliq organlari tomonidan soliq hisobotlari bilan solishtiriladi va tahlil qilinadi. 7. Amortizatsiya nimani anglatadi? A) Aktivni yong'in va o'g'irlikdan majburiy tartibda sug'urta qilish B) Aktivni boshqa tashkilotga bepul topshirish va hisobdan chiqarish C) Aktivni har yili joriy bozor narxida qayta baholash tartibi D) Uzoq muddatli aktiv qiymatining xizmat muddati davomida xarajatga o'tishi To'g'ri javob: D) Uzoq muddatli aktiv qiymatining xizmat muddati davomida xarajatga o'tishi ✔ Izoh: Amortizatsiya — asosiy vosita yoki nomoddiy aktiv qiymatining foydali xizmat muddati davomida asta- sekin xarajatga o'tkazilishi. 8. Moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot nimani ko'rsatadi? A) Muayyan sanadagi aktivlar va passivlar holatini B) Korxonaning budjet oldidagi soliq qarzlarini C) Korxonadagi xodimlar soni va tarkibini D) Davr uchun daromadlar, xarajatlar va foyda yoki zararni To'g'ri javob: D) Davr uchun daromadlar, xarajatlar va foyda yoki zararni ✔ Izoh: Moliyaviy natijalar hisoboti hisobot davridagi daromad va xarajatlarni hamda yakuniy foyda yoki zararni ko'rsatadi. 9. Tekshiruv natijasida aniqlangan soliq summasini soliq to'lovchi ixtiyoriy to'lasa, bu qanday baholanadi? A) Hech qanday huquqiy ahamiyatga ega bo'lmagan holat B) Salbiy, javobgarlikni og'irlashtiruvchi holat C) Tekshiruvchini jarimaga tortish uchun asos D) Ijobiy, ko'pincha javobgarlikni yengillashtiruvchi holat To'g'ri javob: D) Ijobiy, ko'pincha javobgarlikni yengillashtiruvchi holat ✔ Izoh: Aniqlangan qarzni ixtiyoriy to'lash zararni qoplash sifatida ko'pincha javobgarlikni yengillashtiruvchi holat hisoblanadi. 10. Davlat xizmatiga qabul qilishda ochiq tanlov o'tkazishning ahamiyati nimada? A) Tanlov jarayonini jamoatchilikdan yashirish B) Faqat tanish va qarindoshlarni ishga olish imkoniyati C) Malakali nomzodlarni adolatli tanlash va korrupsiya xavfini kamaytirish D) Ishga qabul qilinganlarning ish haqini oshirish To'g'ri javob: C) Malakali nomzodlarni adolatli tanlash va korrupsiya xavfini kamaytirish ✔ Izoh: Ochiq va shaffof tanlov nomzodlarni malakasiga ko'ra tanlashni ta'minlaydi va nepotizm hamda protektsionizmning oldini oladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 144 6. Yillik moliyaviy hisobot soliq organiga nima maqsadda taqdim etiladi? A) Korxona reklamasini soliq organi orqali boshqa tadbirkorlarga tarqatish uchun B) Soliq hisobotlari bilan solishtirish va soliq nazoratini amalga oshirish uchun C) Korxona xodimlari sonini kamaytirish va shtat jadvalini qisqartirish uchun D) Korxona uchun qo'llanadigan soliq stavkalarini o'zgartirish va qayta belgilash uchun To'g'ri javob: B) Soliq hisobotlari bilan solishtirish va soliq nazoratini amalga oshirish uchun✔ Izoh: Moliyaviy hisobot ma'lumotlari soliq organlari tomonidan soliq hisobotlari bilan solishtiriladi va tahlil qilinadi. 7. Amortizatsiya nimani anglatadi? A) Aktivni yong'in va o'g'irlikdan majburiy tartibda sug'urta qilish B) Aktivni boshqa tashkilotga bepul topshirish va hisobdan chiqarish C) Aktivni har yili joriy bozor narxida qayta baholash tartibi D) Uzoq muddatli aktiv qiymatining xizmat muddati davomida xarajatga o'tishi To'g'ri javob: D) Uzoq muddatli aktiv qiymatining xizmat muddati davomida xarajatga o'tishi ✔ Izoh: Amortizatsiya — asosiy vosita yoki nomoddiy aktiv qiymatining foydali xizmat muddati davomida asta- sekin xarajatga o'tkazilishi. 8. Moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot nimani ko'rsatadi? A) Muayyan sanadagi aktivlar va passivlar holatini B) Korxonaning budjet oldidagi soliq qarzlarini C) Korxonadagi xodimlar soni va tarkibini D) Davr uchun daromadlar, xarajatlar va foyda yoki zararni To'g'ri javob: D) Davr uchun daromadlar, xarajatlar va foyda yoki zararni ✔ Izoh: Moliyaviy natijalar hisoboti hisobot davridagi daromad va xarajatlarni hamda yakuniy foyda yoki zararni ko'rsatadi. 9. Tekshiruv natijasida aniqlangan soliq summasini soliq to'lovchi ixtiyoriy to'lasa, bu qanday baholanadi? A) Hech qanday huquqiy ahamiyatga ega bo'lmagan holat B) Salbiy, javobgarlikni og'irlashtiruvchi holat C) Tekshiruvchini jarimaga tortish uchun asos D) Ijobiy, ko'pincha javobgarlikni yengillashtiruvchi holat To'g'ri javob: D) Ijobiy, ko'pincha javobgarlikni yengillashtiruvchi holat ✔ Izoh: Aniqlangan qarzni ixtiyoriy to'lash zararni qoplash sifatida ko'pincha javobgarlikni yengillashtiruvchi holat hisoblanadi. 10. Davlat xizmatiga qabul qilishda ochiq tanlov o'tkazishning ahamiyati nimada? A) Tanlov jarayonini jamoatchilikdan yashirish B) Faqat tanish va qarindoshlarni ishga olish imkoniyati C) Malakali nomzodlarni adolatli tanlash va korrupsiya xavfini kamaytirish D) Ishga qabul qilinganlarning ish haqini oshirish To'g'ri javob: C) Malakali nomzodlarni adolatli tanlash va korrupsiya xavfini kamaytirish ✔ Izoh: Ochiq va shaffof tanlov nomzodlarni malakasiga ko'ra tanlashni ta'minlaydi va nepotizm hamda protektsionizmning oldini oladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 144 6. Yillik moliyaviy hisobot soliq organiga nima maqsadda taqdim etiladi? A) Korxona reklamasini soliq organi orqali boshqa tadbirkorlarga tarqatish uchun B) Soliq hisobotlari bilan solishtirish va soliq nazoratini amalga oshirish uchun C) Korxona xodimlari sonini kamaytirish va shtat jadvalini qisqartirish uchun D) Korxona uchun qo'llanadigan soliq stavkalarini o'zgartirish va qayta belgilash uchun To'g'ri javob: B) Soliq hisobotlari bilan solishtirish va soliq nazoratini amalga oshirish uchun✔ Izoh: Moliyaviy hisobot ma'lumotlari soliq organlari tomonidan soliq hisobotlari bilan solishtiriladi va tahlil qilinadi. 7. Amortizatsiya nimani anglatadi? A) Aktivni yong'in va o'g'irlikdan majburiy tartibda sug'urta qilish B) Aktivni boshqa tashkilotga bepul topshirish va hisobdan chiqarish C) Aktivni har yili joriy bozor narxida qayta baholash tartibi D) Uzoq muddatli aktiv qiymatining xizmat muddati davomida xarajatga o'tishi To'g'ri javob: D) Uzoq muddatli aktiv qiymatining xizmat muddati davomida xarajatga o'tishi ✔ Izoh: Amortizatsiya — asosiy vosita yoki nomoddiy aktiv qiymatining foydali xizmat muddati davomida asta- sekin xarajatga o'tkazilishi. 8. Moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot nimani ko'rsatadi? A) Muayyan sanadagi aktivlar va passivlar holatini B) Korxonaning budjet oldidagi soliq qarzlarini C) Korxonadagi xodimlar soni va tarkibini D) Davr uchun daromadlar, xarajatlar va foyda yoki zararni To'g'ri javob: D) Davr uchun daromadlar, xarajatlar va foyda yoki zararni ✔ Izoh: Moliyaviy natijalar hisoboti hisobot davridagi daromad va xarajatlarni hamda yakuniy foyda yoki zararni ko'rsatadi. 9. Tekshiruv natijasida aniqlangan soliq summasini soliq to'lovchi ixtiyoriy to'lasa, bu qanday baholanadi? A) Hech qanday huquqiy ahamiyatga ega bo'lmagan holat B) Salbiy, javobgarlikni og'irlashtiruvchi holat C) Tekshiruvchini jarimaga tortish uchun asos D) Ijobiy, ko'pincha javobgarlikni yengillashtiruvchi holat To'g'ri javob: D) Ijobiy, ko'pincha javobgarlikni yengillashtiruvchi holat ✔ Izoh: Aniqlangan qarzni ixtiyoriy to'lash zararni qoplash sifatida ko'pincha javobgarlikni yengillashtiruvchi holat hisoblanadi. 10. Davlat xizmatiga qabul qilishda ochiq tanlov o'tkazishning ahamiyati nimada? A) Tanlov jarayonini jamoatchilikdan yashirish B) Faqat tanish va qarindoshlarni ishga olish imkoniyati C) Malakali nomzodlarni adolatli tanlash va korrupsiya xavfini kamaytirish D) Ishga qabul qilinganlarning ish haqini oshirish To'g'ri javob: C) Malakali nomzodlarni adolatli tanlash va korrupsiya xavfini kamaytirish ✔ Izoh: Ochiq va shaffof tanlov nomzodlarni malakasiga ko'ra tanlashni ta'minlaydi va nepotizm hamda protektsionizmning oldini oladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 144 11. Soliq hisobi buxgalteriya hisobi bilan qanday bog'liq? A) Soliq hisobi asosan buxgalteriya hisobi ma'lumotlariga asoslanadi va kerakli tuzatishlar kiritiladi B) Soliq hisobi faqat bank ko'chirmalari ma'lumotlariga asoslanadi, buxgalteriya ma'lumotlari ishlatilmaydi C) Ular o'zaro hech qanday bog'liq emas va bir-biriga tayanmasdan alohida yuritiladi D) Buxgalteriya hisobi soliq hisobi asosida yuritiladi va undagi ma'lumotlar to'liq ko'chiriladi To'g'ri javob: A) Soliq hisobi asosan buxgalteriya hisobi ma'lumotlariga asoslanadi va kerakli ✔ tuzatishlar kiritiladi Izoh: Soliq bazasi buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida aniqlanadi, soliq qonunchiligi boshqacha talab qilgan hollarda esa tuzatishlar kiritiladi. 12. Talabning narx bo'yicha elastikligi nimani ko'rsatadi? A) Tovarni ishlab chiqarish xarajatlarini B) Tovarga qo'llanadigan soliq stavkasini C) Narx o'zgarishiga talab miqdorining sezgirligini D) Tovarning iste'mol sifati va xossalarini To'g'ri javob: C) Narx o'zgarishiga talab miqdorining sezgirligini ✔ Izoh: Elastiklik narx bir foizga o'zgarganda talab miqdori necha foizga o'zgarishini, ya'ni talabning sezgirligini ko'rsatadi. 13. Elektron hisobvaraq-faktura qanday tizim orqali rasmiylashtiriladi? A) Faqat telefon qo'ng'irog'i orqali tasdiqlanib, og'zaki rasmiylashtiriladi B) Faqat ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlar orqali xaridorga jo'natiladi C) Faqat qog'oz shaklida chop etilib, pochta orqali xaridorga yuboriladi D) Soliq organi bilan integratsiyalashgan elektron hujjat aylanishi tizimi orqali To'g'ri javob: D) Soliq organi bilan integratsiyalashgan elektron hujjat aylanishi tizimi orqali ✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-fakturalar elektron raqamli imzo bilan tasdiqlanib, soliq organining axborot tizimi bilan bog'liq elektron hujjat aylanishi operatorlari orqali almashinadi. 14. Soliq to'lovchi jismoniy shaxsning soliq qarzi bo'lsa, u bu haqda qanday xabardor qilinadi? A) Soliq organining xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet orqali B) Faqat mahalliy gazetada e'lon berish orqali C) Faqat qo'shnilari va mahalla fuqarolar yig'ini orqali D) Hech qanday tarzda xabar qilinmaydi, o'zi bilishi va tekshirishi shart To'g'ri javob: A) Soliq organining xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet orqali ✔ Izoh: Soliq organlari jismoniy shaxslarni soliq qarzi haqida xabarnoma yuborish, shu jumladan shaxsiy kabinet orqali xabardor qiladi. 15. Bozor iqtisodiyotining asosiy belgisi qaysi? A) Resurslarning markazlashgan reja asosida taqsimlanishi B) Xususiy mulkning qonun bilan taqiqlanishi C) Xususiy mulk, erkin raqobat va bozorda shakllanadigan narxlar D) Narxlarning har bir tovar uchun davlat tomonidan belgilanishi To'g'ri javob: C) Xususiy mulk, erkin raqobat va bozorda shakllanadigan narxlar ✔ Izoh: Bozor iqtisodiyoti xususiy mulk, tadbirkorlik erkinligi, raqobat va narxlarning talab va taklif asosida shakllanishiga tayanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 145 11. Soliq hisobi buxgalteriya hisobi bilan qanday bog'liq? A) Soliq hisobi asosan buxgalteriya hisobi ma'lumotlariga asoslanadi va kerakli tuzatishlar kiritiladi B) Soliq hisobi faqat bank ko'chirmalari ma'lumotlariga asoslanadi, buxgalteriya ma'lumotlari ishlatilmaydi C) Ular o'zaro hech qanday bog'liq emas va bir-biriga tayanmasdan alohida yuritiladi D) Buxgalteriya hisobi soliq hisobi asosida yuritiladi va undagi ma'lumotlar to'liq ko'chiriladi To'g'ri javob: A) Soliq hisobi asosan buxgalteriya hisobi ma'lumotlariga asoslanadi va kerakli ✔ tuzatishlar kiritiladi Izoh: Soliq bazasi buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida aniqlanadi, soliq qonunchiligi boshqacha talab qilgan hollarda esa tuzatishlar kiritiladi. 12. Talabning narx bo'yicha elastikligi nimani ko'rsatadi? A) Tovarni ishlab chiqarish xarajatlarini B) Tovarga qo'llanadigan soliq stavkasini C) Narx o'zgarishiga talab miqdorining sezgirligini D) Tovarning iste'mol sifati va xossalarini To'g'ri javob: C) Narx o'zgarishiga talab miqdorining sezgirligini ✔ Izoh: Elastiklik narx bir foizga o'zgarganda talab miqdori necha foizga o'zgarishini, ya'ni talabning sezgirligini ko'rsatadi. 13. Elektron hisobvaraq-faktura qanday tizim orqali rasmiylashtiriladi? A) Faqat telefon qo'ng'irog'i orqali tasdiqlanib, og'zaki rasmiylashtiriladi B) Faqat ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlar orqali xaridorga jo'natiladi C) Faqat qog'oz shaklida chop etilib, pochta orqali xaridorga yuboriladi D) Soliq organi bilan integratsiyalashgan elektron hujjat aylanishi tizimi orqali To'g'ri javob: D) Soliq organi bilan integratsiyalashgan elektron hujjat aylanishi tizimi orqali ✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-fakturalar elektron raqamli imzo bilan tasdiqlanib, soliq organining axborot tizimi bilan bog'liq elektron hujjat aylanishi operatorlari orqali almashinadi. 14. Soliq to'lovchi jismoniy shaxsning soliq qarzi bo'lsa, u bu haqda qanday xabardor qilinadi? A) Soliq organining xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet orqali B) Faqat mahalliy gazetada e'lon berish orqali C) Faqat qo'shnilari va mahalla fuqarolar yig'ini orqali D) Hech qanday tarzda xabar qilinmaydi, o'zi bilishi va tekshirishi shart To'g'ri javob: A) Soliq organining xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet orqali ✔ Izoh: Soliq organlari jismoniy shaxslarni soliq qarzi haqida xabarnoma yuborish, shu jumladan shaxsiy kabinet orqali xabardor qiladi. 15. Bozor iqtisodiyotining asosiy belgisi qaysi? A) Resurslarning markazlashgan reja asosida taqsimlanishi B) Xususiy mulkning qonun bilan taqiqlanishi C) Xususiy mulk, erkin raqobat va bozorda shakllanadigan narxlar D) Narxlarning har bir tovar uchun davlat tomonidan belgilanishi To'g'ri javob: C) Xususiy mulk, erkin raqobat va bozorda shakllanadigan narxlar ✔ Izoh: Bozor iqtisodiyoti xususiy mulk, tadbirkorlik erkinligi, raqobat va narxlarning talab va taklif asosida shakllanishiga tayanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 145 11. Soliq hisobi buxgalteriya hisobi bilan qanday bog'liq? A) Soliq hisobi asosan buxgalteriya hisobi ma'lumotlariga asoslanadi va kerakli tuzatishlar kiritiladi B) Soliq hisobi faqat bank ko'chirmalari ma'lumotlariga asoslanadi, buxgalteriya ma'lumotlari ishlatilmaydi C) Ular o'zaro hech qanday bog'liq emas va bir-biriga tayanmasdan alohida yuritiladi D) Buxgalteriya hisobi soliq hisobi asosida yuritiladi va undagi ma'lumotlar to'liq ko'chiriladi To'g'ri javob: A) Soliq hisobi asosan buxgalteriya hisobi ma'lumotlariga asoslanadi va kerakli ✔ tuzatishlar kiritiladi Izoh: Soliq bazasi buxgalteriya hisobi ma'lumotlari asosida aniqlanadi, soliq qonunchiligi boshqacha talab qilgan hollarda esa tuzatishlar kiritiladi. 12. Talabning narx bo'yicha elastikligi nimani ko'rsatadi? A) Tovarni ishlab chiqarish xarajatlarini B) Tovarga qo'llanadigan soliq stavkasini C) Narx o'zgarishiga talab miqdorining sezgirligini D) Tovarning iste'mol sifati va xossalarini To'g'ri javob: C) Narx o'zgarishiga talab miqdorining sezgirligini ✔ Izoh: Elastiklik narx bir foizga o'zgarganda talab miqdori necha foizga o'zgarishini, ya'ni talabning sezgirligini ko'rsatadi. 13. Elektron hisobvaraq-faktura qanday tizim orqali rasmiylashtiriladi? A) Faqat telefon qo'ng'irog'i orqali tasdiqlanib, og'zaki rasmiylashtiriladi B) Faqat ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlar orqali xaridorga jo'natiladi C) Faqat qog'oz shaklida chop etilib, pochta orqali xaridorga yuboriladi D) Soliq organi bilan integratsiyalashgan elektron hujjat aylanishi tizimi orqali To'g'ri javob: D) Soliq organi bilan integratsiyalashgan elektron hujjat aylanishi tizimi orqali ✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-fakturalar elektron raqamli imzo bilan tasdiqlanib, soliq organining axborot tizimi bilan bog'liq elektron hujjat aylanishi operatorlari orqali almashinadi. 14. Soliq to'lovchi jismoniy shaxsning soliq qarzi bo'lsa, u bu haqda qanday xabardor qilinadi? A) Soliq organining xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet orqali B) Faqat mahalliy gazetada e'lon berish orqali C) Faqat qo'shnilari va mahalla fuqarolar yig'ini orqali D) Hech qanday tarzda xabar qilinmaydi, o'zi bilishi va tekshirishi shart To'g'ri javob: A) Soliq organining xabarnomasi yoki shaxsiy kabinet orqali ✔ Izoh: Soliq organlari jismoniy shaxslarni soliq qarzi haqida xabarnoma yuborish, shu jumladan shaxsiy kabinet orqali xabardor qiladi. 15. Bozor iqtisodiyotining asosiy belgisi qaysi? A) Resurslarning markazlashgan reja asosida taqsimlanishi B) Xususiy mulkning qonun bilan taqiqlanishi C) Xususiy mulk, erkin raqobat va bozorda shakllanadigan narxlar D) Narxlarning har bir tovar uchun davlat tomonidan belgilanishi To'g'ri javob: C) Xususiy mulk, erkin raqobat va bozorda shakllanadigan narxlar ✔ Izoh: Bozor iqtisodiyoti xususiy mulk, tadbirkorlik erkinligi, raqobat va narxlarning talab va taklif asosida shakllanishiga tayanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 145 16. Tekshiruv natijalari bo'yicha qaror ustidan sudga shikoyat qilish huquqi kimda bor? A) Hech kimda, qaror yakuniy hisoblanadi B) Faqat soliq organining o'zida C) Faqat tekshiruvni o'tkazgan inspektorda D) Tekshirilgan soliq to'lovchida To'g'ri javob: D) Tekshirilgan soliq to'lovchida✔ Izoh: Tekshiruv natijasi bo'yicha qabul qilingan qaror ustidan soliq to'lovchi sudga yoki yuqori soliq organiga shikoyat qilishi mumkin. 17. Soliq tekshiruvini o'tkazishda «bir davrni takror tekshirish» masalasida umumiy qoida qanday? A) Har bir inspektor bir davrni alohida-alohida tekshirishi shart B) Bir davr bo'yicha takroriy tekshiruv cheklanadi, istisnolar qonunda belgilanadi C) Bir davrni cheksiz marta va istalgan inspektor tekshirishi mumkin D) Takroriy tekshiruv faqat soliq to'lovchi iltimosi bilan majburiy To'g'ri javob: B) Bir davr bo'yicha takroriy tekshiruv cheklanadi, istisnolar qonunda belgilanadi ✔ Izoh: Soliq to'lovchi huquqlarini himoya qilish uchun bir davrni takroriy tekshirish cheklangan, faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda ruxsat etiladi. 18. Birlamchi hisob hujjati nima? A) Soliq organining korxonada o'tkazilgan tekshiruv natijalari bo'yicha tuzgan dalolatnomasi B) Korxona ustavining notarial tasdiqlangan nusxasi va ta'sis shartnomasi C) Yil yakunida tuziladigan va korxona faoliyatini umumlashtiruvchi moliyaviy hisobot D) Xo'jalik operatsiyasi sodir bo'lganligini tasdiqlovchi va hisobga asos bo'luvchi hujjat To'g'ri javob: D) Xo'jalik operatsiyasi sodir bo'lganligini tasdiqlovchi va hisobga asos bo'luvchi ✔ hujjat Izoh: Birlamchi hujjat xo'jalik operatsiyasi amalga oshirilgan paytda rasmiylashtiriladi va buxgalteriya hamda soliq hisobida yozuvlar uchun asos bo'ladi. 19. Soliq to'lovchi o'tgan davr hisobotida soliqni kam ko'rsatganini o'zi aniqlasa, qanday harakat qilishi to'g'ri? A) Hech narsa qilmasdan, soliq organi keyingi soliq tekshiruvida xatoni aniqlashini kutishi B) Aniqlashtirilgan hisobot topshirib, qo'shimcha soliq va tegishli penyani to'lashi C) Xatoni keyingi o'n yil hisobotlariga oz-ozdan yashirib qo'shib borishi D) Hisobotni butunlay qaytarib olishi va o'sha davr uchun hech narsa topshirmasligi To'g'ri javob: B) Aniqlashtirilgan hisobot topshirib, qo'shimcha soliq va tegishli penyani to'lashi ✔ Izoh: Xatoni mustaqil tuzatish, aniqlashtirilgan hisobot topshirish va qarzni to'lash soliq to'lovchini og'irroq javobgarlikdan saqlashi mumkin. 20. Kontragent bilan hisob-kitoblarni solishtirish dalolatnomasi nima uchun tuziladi? A) Korxona xodimlarining ish vaqtini hisoblab chiqish uchun B) Yetkazilgan mahsulot sifatini baholash va sertifikatlash uchun C) Kontragentga reklama va tijorat taklifi yuborish uchun D) Tomonlar o'rtasidagi qarz qoldiqlarini o'zaro tasdiqlash uchun To'g'ri javob: D) Tomonlar o'rtasidagi qarz qoldiqlarini o'zaro tasdiqlash uchun ✔ Izoh: Solishtirma dalolatnoma ikki tomon hisobidagi debitorlik va kreditorlik qoldiqlari bir-biriga mosligini tasdiqlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 146 16. Tekshiruv natijalari bo'yicha qaror ustidan sudga shikoyat qilish huquqi kimda bor? A) Hech kimda, qaror yakuniy hisoblanadi B) Faqat soliq organining o'zida C) Faqat tekshiruvni o'tkazgan inspektorda D) Tekshirilgan soliq to'lovchida To'g'ri javob: D) Tekshirilgan soliq to'lovchida✔ Izoh: Tekshiruv natijasi bo'yicha qabul qilingan qaror ustidan soliq to'lovchi sudga yoki yuqori soliq organiga shikoyat qilishi mumkin. 17. Soliq tekshiruvini o'tkazishda «bir davrni takror tekshirish» masalasida umumiy qoida qanday? A) Har bir inspektor bir davrni alohida-alohida tekshirishi shart B) Bir davr bo'yicha takroriy tekshiruv cheklanadi, istisnolar qonunda belgilanadi C) Bir davrni cheksiz marta va istalgan inspektor tekshirishi mumkin D) Takroriy tekshiruv faqat soliq to'lovchi iltimosi bilan majburiy To'g'ri javob: B) Bir davr bo'yicha takroriy tekshiruv cheklanadi, istisnolar qonunda belgilanadi ✔ Izoh: Soliq to'lovchi huquqlarini himoya qilish uchun bir davrni takroriy tekshirish cheklangan, faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda ruxsat etiladi. 18. Birlamchi hisob hujjati nima? A) Soliq organining korxonada o'tkazilgan tekshiruv natijalari bo'yicha tuzgan dalolatnomasi B) Korxona ustavining notarial tasdiqlangan nusxasi va ta'sis shartnomasi C) Yil yakunida tuziladigan va korxona faoliyatini umumlashtiruvchi moliyaviy hisobot D) Xo'jalik operatsiyasi sodir bo'lganligini tasdiqlovchi va hisobga asos bo'luvchi hujjat To'g'ri javob: D) Xo'jalik operatsiyasi sodir bo'lganligini tasdiqlovchi va hisobga asos bo'luvchi ✔ hujjat Izoh: Birlamchi hujjat xo'jalik operatsiyasi amalga oshirilgan paytda rasmiylashtiriladi va buxgalteriya hamda soliq hisobida yozuvlar uchun asos bo'ladi. 19. Soliq to'lovchi o'tgan davr hisobotida soliqni kam ko'rsatganini o'zi aniqlasa, qanday harakat qilishi to'g'ri? A) Hech narsa qilmasdan, soliq organi keyingi soliq tekshiruvida xatoni aniqlashini kutishi B) Aniqlashtirilgan hisobot topshirib, qo'shimcha soliq va tegishli penyani to'lashi C) Xatoni keyingi o'n yil hisobotlariga oz-ozdan yashirib qo'shib borishi D) Hisobotni butunlay qaytarib olishi va o'sha davr uchun hech narsa topshirmasligi To'g'ri javob: B) Aniqlashtirilgan hisobot topshirib, qo'shimcha soliq va tegishli penyani to'lashi ✔ Izoh: Xatoni mustaqil tuzatish, aniqlashtirilgan hisobot topshirish va qarzni to'lash soliq to'lovchini og'irroq javobgarlikdan saqlashi mumkin. 20. Kontragent bilan hisob-kitoblarni solishtirish dalolatnomasi nima uchun tuziladi? A) Korxona xodimlarining ish vaqtini hisoblab chiqish uchun B) Yetkazilgan mahsulot sifatini baholash va sertifikatlash uchun C) Kontragentga reklama va tijorat taklifi yuborish uchun D) Tomonlar o'rtasidagi qarz qoldiqlarini o'zaro tasdiqlash uchun To'g'ri javob: D) Tomonlar o'rtasidagi qarz qoldiqlarini o'zaro tasdiqlash uchun ✔ Izoh: Solishtirma dalolatnoma ikki tomon hisobidagi debitorlik va kreditorlik qoldiqlari bir-biriga mosligini tasdiqlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 146 16. Tekshiruv natijalari bo'yicha qaror ustidan sudga shikoyat qilish huquqi kimda bor? A) Hech kimda, qaror yakuniy hisoblanadi B) Faqat soliq organining o'zida C) Faqat tekshiruvni o'tkazgan inspektorda D) Tekshirilgan soliq to'lovchida To'g'ri javob: D) Tekshirilgan soliq to'lovchida✔ Izoh: Tekshiruv natijasi bo'yicha qabul qilingan qaror ustidan soliq to'lovchi sudga yoki yuqori soliq organiga shikoyat qilishi mumkin. 17. Soliq tekshiruvini o'tkazishda «bir davrni takror tekshirish» masalasida umumiy qoida qanday? A) Har bir inspektor bir davrni alohida-alohida tekshirishi shart B) Bir davr bo'yicha takroriy tekshiruv cheklanadi, istisnolar qonunda belgilanadi C) Bir davrni cheksiz marta va istalgan inspektor tekshirishi mumkin D) Takroriy tekshiruv faqat soliq to'lovchi iltimosi bilan majburiy To'g'ri javob: B) Bir davr bo'yicha takroriy tekshiruv cheklanadi, istisnolar qonunda belgilanadi ✔ Izoh: Soliq to'lovchi huquqlarini himoya qilish uchun bir davrni takroriy tekshirish cheklangan, faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda ruxsat etiladi. 18. Birlamchi hisob hujjati nima? A) Soliq organining korxonada o'tkazilgan tekshiruv natijalari bo'yicha tuzgan dalolatnomasi B) Korxona ustavining notarial tasdiqlangan nusxasi va ta'sis shartnomasi C) Yil yakunida tuziladigan va korxona faoliyatini umumlashtiruvchi moliyaviy hisobot D) Xo'jalik operatsiyasi sodir bo'lganligini tasdiqlovchi va hisobga asos bo'luvchi hujjat To'g'ri javob: D) Xo'jalik operatsiyasi sodir bo'lganligini tasdiqlovchi va hisobga asos bo'luvchi ✔ hujjat Izoh: Birlamchi hujjat xo'jalik operatsiyasi amalga oshirilgan paytda rasmiylashtiriladi va buxgalteriya hamda soliq hisobida yozuvlar uchun asos bo'ladi. 19. Soliq to'lovchi o'tgan davr hisobotida soliqni kam ko'rsatganini o'zi aniqlasa, qanday harakat qilishi to'g'ri? A) Hech narsa qilmasdan, soliq organi keyingi soliq tekshiruvida xatoni aniqlashini kutishi B) Aniqlashtirilgan hisobot topshirib, qo'shimcha soliq va tegishli penyani to'lashi C) Xatoni keyingi o'n yil hisobotlariga oz-ozdan yashirib qo'shib borishi D) Hisobotni butunlay qaytarib olishi va o'sha davr uchun hech narsa topshirmasligi To'g'ri javob: B) Aniqlashtirilgan hisobot topshirib, qo'shimcha soliq va tegishli penyani to'lashi ✔ Izoh: Xatoni mustaqil tuzatish, aniqlashtirilgan hisobot topshirish va qarzni to'lash soliq to'lovchini og'irroq javobgarlikdan saqlashi mumkin. 20. Kontragent bilan hisob-kitoblarni solishtirish dalolatnomasi nima uchun tuziladi? A) Korxona xodimlarining ish vaqtini hisoblab chiqish uchun B) Yetkazilgan mahsulot sifatini baholash va sertifikatlash uchun C) Kontragentga reklama va tijorat taklifi yuborish uchun D) Tomonlar o'rtasidagi qarz qoldiqlarini o'zaro tasdiqlash uchun To'g'ri javob: D) Tomonlar o'rtasidagi qarz qoldiqlarini o'zaro tasdiqlash uchun ✔ Izoh: Solishtirma dalolatnoma ikki tomon hisobidagi debitorlik va kreditorlik qoldiqlari bir-biriga mosligini tasdiqlaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 146 21. Soliq rezidenti maqomi nima uchun muhim? A) Shaxs qaysi daromadlari bo'yicha O'zbekistonda soliq to'lashini aniqlash uchun B) Shaxsning fuqaroligini va uni O'zbekistonda doimiy ro'yxatga olishni aniqlash uchun C) Shaxsning saylovlarda ishtirok etish huquqi va saylov okrugini aniqlash uchun D) Shaxsning tijorat banklaridan imtiyozli kredit olish huquqini belgilash uchun To'g'ri javob: A) Shaxs qaysi daromadlari bo'yicha O'zbekistonda soliq to'lashini aniqlash uchun✔ Izoh: Rezidentlar odatda butun dunyodagi daromadlari bo'yicha, norezidentlar esa faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadlar bo'yicha soliq to'laydi. 22. Soliq to'lovchi soliq tekshiruvi vaqtida qanday huquqqa ega? A) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish B) Tekshiruv natijalarini o'zi tasdiqlash va o'zgartirish C) Tekshiruv dalolatnomasini o'zi mustaqil tuzish D) Tekshiruvchini istalgan paytda hududdan chiqarib yuborish To'g'ri javob: A) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq tekshiruvi o'tkazilishida ishtirok etish, tushuntirish berish va tekshiruv natijalari bilan tanishish huquqiga ega. 23. Kafillik soliq majburiyatini ta'minlashda qanday mazmunga ega? A) Kafil soliq to'lovchi o'rniga soliq hisobotlarini tuzib, soliq organiga topshiradi B) Kafil soliq organiga soliq to'lovchida tekshiruv o'tkazishda amaliy yordam beradi C) Kafil soliq to'lovchi majburiyatni bajarmasa, uni o'zi bajarish majburiyatini oladi D) Kafil soliq to'lovchiga hisoblangan jarima va penyalarni o'z qarori bilan to'liq kechiradi To'g'ri javob: C) Kafil soliq to'lovchi majburiyatni bajarmasa, uni o'zi bajarish majburiyatini oladi ✔ Izoh: Kafillikda kafil soliq to'lovchi soliq to'lash majburiyatini bajarmagan taqdirda uning o'rniga to'lash majburiyatini o'z zimmasiga oladi. 24. «Tekin chavandoz» (free rider) muammosi nima? A) Davlat transportida bepul yurish huquqiga ega bo'lish B) Qonunda belgilangan soliq imtiyozidan foydalanish C) Bozorda raqobat tufayli narxni pasaytirish D) Jamoat ne'matidan foydalanib, uning xarajatlarida qatnashmaslik To'g'ri javob: D) Jamoat ne'matidan foydalanib, uning xarajatlarida qatnashmaslik ✔ Izoh: Tekin chavandoz muammosi jamoat ne'matidan to'lovsiz foydalanish imkoniyati sababli, ularni moliyalashtirish soliqlar orqali amalga oshiriladi. 25. Korrupsiya holatlari haqida xabar bergan shaxsga nisbatan davlat qanday kafolat beradi? A) Uning shaxsiy ma'lumotlarini ochiq e'lon qilish B) Uni egallab turgan lavozimidan ozod qilish C) Uni yolg'on xabar uchun javobgarlikka tortish D) Uni ta'qib qilishdan himoya qilish va maxfiyligini ta'minlash To'g'ri javob: D) Uni ta'qib qilishdan himoya qilish va maxfiyligini ta'minlash ✔ Izoh: Korrupsiya haqida xabar beruvchilar himoya qilinadi; ularning shaxsi sir saqlanadi va ta'qibga yo'l qo'yilmaydi. 26. Tekshiruv davomida hujjatlarni olib qo'yish (ko'chirib olish) qanday rasmiylashtiriladi? A) Bayonnoma tuzilib, olingan hujjatlar ro'yxati ko'rsatiladi B) Faqat foto suratga olinadi va bayonnoma tuzilmaydi C) Hech qanday hujjat tuzilmaydi D) Faqat og'zaki kelishiladi To'g'ri javob: A) Bayonnoma tuzilib, olingan hujjatlar ro'yxati ko'rsatiladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 147 21. Soliq rezidenti maqomi nima uchun muhim? A) Shaxs qaysi daromadlari bo'yicha O'zbekistonda soliq to'lashini aniqlash uchun B) Shaxsning fuqaroligini va uni O'zbekistonda doimiy ro'yxatga olishni aniqlash uchun C) Shaxsning saylovlarda ishtirok etish huquqi va saylov okrugini aniqlash uchun D) Shaxsning tijorat banklaridan imtiyozli kredit olish huquqini belgilash uchun To'g'ri javob: A) Shaxs qaysi daromadlari bo'yicha O'zbekistonda soliq to'lashini aniqlash uchun✔ Izoh: Rezidentlar odatda butun dunyodagi daromadlari bo'yicha, norezidentlar esa faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadlar bo'yicha soliq to'laydi. 22. Soliq to'lovchi soliq tekshiruvi vaqtida qanday huquqqa ega? A) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish B) Tekshiruv natijalarini o'zi tasdiqlash va o'zgartirish C) Tekshiruv dalolatnomasini o'zi mustaqil tuzish D) Tekshiruvchini istalgan paytda hududdan chiqarib yuborish To'g'ri javob: A) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq tekshiruvi o'tkazilishida ishtirok etish, tushuntirish berish va tekshiruv natijalari bilan tanishish huquqiga ega. 23. Kafillik soliq majburiyatini ta'minlashda qanday mazmunga ega? A) Kafil soliq to'lovchi o'rniga soliq hisobotlarini tuzib, soliq organiga topshiradi B) Kafil soliq organiga soliq to'lovchida tekshiruv o'tkazishda amaliy yordam beradi C) Kafil soliq to'lovchi majburiyatni bajarmasa, uni o'zi bajarish majburiyatini oladi D) Kafil soliq to'lovchiga hisoblangan jarima va penyalarni o'z qarori bilan to'liq kechiradi To'g'ri javob: C) Kafil soliq to'lovchi majburiyatni bajarmasa, uni o'zi bajarish majburiyatini oladi ✔ Izoh: Kafillikda kafil soliq to'lovchi soliq to'lash majburiyatini bajarmagan taqdirda uning o'rniga to'lash majburiyatini o'z zimmasiga oladi. 24. «Tekin chavandoz» (free rider) muammosi nima? A) Davlat transportida bepul yurish huquqiga ega bo'lish B) Qonunda belgilangan soliq imtiyozidan foydalanish C) Bozorda raqobat tufayli narxni pasaytirish D) Jamoat ne'matidan foydalanib, uning xarajatlarida qatnashmaslik To'g'ri javob: D) Jamoat ne'matidan foydalanib, uning xarajatlarida qatnashmaslik ✔ Izoh: Tekin chavandoz muammosi jamoat ne'matidan to'lovsiz foydalanish imkoniyati sababli, ularni moliyalashtirish soliqlar orqali amalga oshiriladi. 25. Korrupsiya holatlari haqida xabar bergan shaxsga nisbatan davlat qanday kafolat beradi? A) Uning shaxsiy ma'lumotlarini ochiq e'lon qilish B) Uni egallab turgan lavozimidan ozod qilish C) Uni yolg'on xabar uchun javobgarlikka tortish D) Uni ta'qib qilishdan himoya qilish va maxfiyligini ta'minlash To'g'ri javob: D) Uni ta'qib qilishdan himoya qilish va maxfiyligini ta'minlash ✔ Izoh: Korrupsiya haqida xabar beruvchilar himoya qilinadi; ularning shaxsi sir saqlanadi va ta'qibga yo'l qo'yilmaydi. 26. Tekshiruv davomida hujjatlarni olib qo'yish (ko'chirib olish) qanday rasmiylashtiriladi? A) Bayonnoma tuzilib, olingan hujjatlar ro'yxati ko'rsatiladi B) Faqat foto suratga olinadi va bayonnoma tuzilmaydi C) Hech qanday hujjat tuzilmaydi D) Faqat og'zaki kelishiladi To'g'ri javob: A) Bayonnoma tuzilib, olingan hujjatlar ro'yxati ko'rsatiladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 147 21. Soliq rezidenti maqomi nima uchun muhim? A) Shaxs qaysi daromadlari bo'yicha O'zbekistonda soliq to'lashini aniqlash uchun B) Shaxsning fuqaroligini va uni O'zbekistonda doimiy ro'yxatga olishni aniqlash uchun C) Shaxsning saylovlarda ishtirok etish huquqi va saylov okrugini aniqlash uchun D) Shaxsning tijorat banklaridan imtiyozli kredit olish huquqini belgilash uchun To'g'ri javob: A) Shaxs qaysi daromadlari bo'yicha O'zbekistonda soliq to'lashini aniqlash uchun✔ Izoh: Rezidentlar odatda butun dunyodagi daromadlari bo'yicha, norezidentlar esa faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadlar bo'yicha soliq to'laydi. 22. Soliq to'lovchi soliq tekshiruvi vaqtida qanday huquqqa ega? A) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish B) Tekshiruv natijalarini o'zi tasdiqlash va o'zgartirish C) Tekshiruv dalolatnomasini o'zi mustaqil tuzish D) Tekshiruvchini istalgan paytda hududdan chiqarib yuborish To'g'ri javob: A) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq tekshiruvi o'tkazilishida ishtirok etish, tushuntirish berish va tekshiruv natijalari bilan tanishish huquqiga ega. 23. Kafillik soliq majburiyatini ta'minlashda qanday mazmunga ega? A) Kafil soliq to'lovchi o'rniga soliq hisobotlarini tuzib, soliq organiga topshiradi B) Kafil soliq organiga soliq to'lovchida tekshiruv o'tkazishda amaliy yordam beradi C) Kafil soliq to'lovchi majburiyatni bajarmasa, uni o'zi bajarish majburiyatini oladi D) Kafil soliq to'lovchiga hisoblangan jarima va penyalarni o'z qarori bilan to'liq kechiradi To'g'ri javob: C) Kafil soliq to'lovchi majburiyatni bajarmasa, uni o'zi bajarish majburiyatini oladi ✔ Izoh: Kafillikda kafil soliq to'lovchi soliq to'lash majburiyatini bajarmagan taqdirda uning o'rniga to'lash majburiyatini o'z zimmasiga oladi. 24. «Tekin chavandoz» (free rider) muammosi nima? A) Davlat transportida bepul yurish huquqiga ega bo'lish B) Qonunda belgilangan soliq imtiyozidan foydalanish C) Bozorda raqobat tufayli narxni pasaytirish D) Jamoat ne'matidan foydalanib, uning xarajatlarida qatnashmaslik To'g'ri javob: D) Jamoat ne'matidan foydalanib, uning xarajatlarida qatnashmaslik ✔ Izoh: Tekin chavandoz muammosi jamoat ne'matidan to'lovsiz foydalanish imkoniyati sababli, ularni moliyalashtirish soliqlar orqali amalga oshiriladi. 25. Korrupsiya holatlari haqida xabar bergan shaxsga nisbatan davlat qanday kafolat beradi? A) Uning shaxsiy ma'lumotlarini ochiq e'lon qilish B) Uni egallab turgan lavozimidan ozod qilish C) Uni yolg'on xabar uchun javobgarlikka tortish D) Uni ta'qib qilishdan himoya qilish va maxfiyligini ta'minlash To'g'ri javob: D) Uni ta'qib qilishdan himoya qilish va maxfiyligini ta'minlash ✔ Izoh: Korrupsiya haqida xabar beruvchilar himoya qilinadi; ularning shaxsi sir saqlanadi va ta'qibga yo'l qo'yilmaydi. 26. Tekshiruv davomida hujjatlarni olib qo'yish (ko'chirib olish) qanday rasmiylashtiriladi? A) Bayonnoma tuzilib, olingan hujjatlar ro'yxati ko'rsatiladi B) Faqat foto suratga olinadi va bayonnoma tuzilmaydi C) Hech qanday hujjat tuzilmaydi D) Faqat og'zaki kelishiladi To'g'ri javob: A) Bayonnoma tuzilib, olingan hujjatlar ro'yxati ko'rsatiladi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 147 Izoh: Hujjatlarni olib qo'yish bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi, unda olingan hujjatlar ro'yxati va holati qayd etiladi. 27. Lotereya yoki tanlovda olingan yutuq daromad solig'iga nisbatan qanday baholanadi? A) Faqat QQSga tortiladi va daromad solig'idan to'liq ozod qilinadi B) Hech qachon daromad hisoblanmaydi, chunki u tasodifiy tushum C) Faqat mol-mulk solig'iga tortiladi, chunki yutuq mol-mulk hisoblanadi D) Qonunda ozod qilinmagan bo'lsa, soliqqa tortiladigan boshqa daromad sifatida To'g'ri javob: D) Qonunda ozod qilinmagan bo'lsa, soliqqa tortiladigan boshqa daromad sifatida✔ Izoh: Yutuqlar va sovrinlar, qonunda alohida ozod qilingan hollar bundan mustasno, jismoniy shaxsning soliqqa tortiladigan daromadiga kiradi. 28. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish nima? A) Olingan daromadni soliq organiga belgilangan tartibda deklaratsiya qilish B) Noqonuniy olingan mablag'larga qonuniy ko'rinish berish harakatlari C) Qarindoshdan qolgan mol-mulkni qonuniy meros qilib olish D) Xodimlarga hisoblangan ish haqini bank kartasiga o'tkazish To'g'ri javob: B) Noqonuniy olingan mablag'larga qonuniy ko'rinish berish harakatlari ✔ Izoh: Legallashtirish — jinoiy yo'l bilan topilgan pul yoki mulkning kelib chiqishini yashirib, unga qonuniy tus berish. 29. Norezident jismoniy shaxs O'zbekistonda qaysi daromadlari bo'yicha soliq to'laydi? A) Hech qanday daromad bo'yicha soliq to'lamaydi B) Butun dunyodagi turli manbalardan olingan daromadlari bo'yicha C) Faqat o'zi fuqarosi bo'lgan davlatdagi daromadlari bo'yicha D) Faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha To'g'ri javob: D) Faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha ✔ Izoh: Norezident jismoniy shaxslar faqat O'zbekiston Respublikasidagi manbalardan olingan daromadlar bo'yicha soliqqa tortiladi. 30. Davlat xizmatchisining fuqarolarga munosabati qanday bo'lishi kerak? A) Qo'pol, rasmiyatchilikka asoslangan va befarq B) Hurmatli, xushmuomala va teng munosabatda C) Fuqaroning mansabiga qarab tabaqalangan D) Faqat tanish fuqarolarga e'tiborli To'g'ri javob: B) Hurmatli, xushmuomala va teng munosabatda ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi barcha fuqarolarga ularning maqomidan qat'i nazar hurmat va xushmuomalalik bilan teng munosabatda bo'lishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 148 Izoh: Hujjatlarni olib qo'yish bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi, unda olingan hujjatlar ro'yxati va holati qayd etiladi. 27. Lotereya yoki tanlovda olingan yutuq daromad solig'iga nisbatan qanday baholanadi? A) Faqat QQSga tortiladi va daromad solig'idan to'liq ozod qilinadi B) Hech qachon daromad hisoblanmaydi, chunki u tasodifiy tushum C) Faqat mol-mulk solig'iga tortiladi, chunki yutuq mol-mulk hisoblanadi D) Qonunda ozod qilinmagan bo'lsa, soliqqa tortiladigan boshqa daromad sifatida To'g'ri javob: D) Qonunda ozod qilinmagan bo'lsa, soliqqa tortiladigan boshqa daromad sifatida✔ Izoh: Yutuqlar va sovrinlar, qonunda alohida ozod qilingan hollar bundan mustasno, jismoniy shaxsning soliqqa tortiladigan daromadiga kiradi. 28. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish nima? A) Olingan daromadni soliq organiga belgilangan tartibda deklaratsiya qilish B) Noqonuniy olingan mablag'larga qonuniy ko'rinish berish harakatlari C) Qarindoshdan qolgan mol-mulkni qonuniy meros qilib olish D) Xodimlarga hisoblangan ish haqini bank kartasiga o'tkazish To'g'ri javob: B) Noqonuniy olingan mablag'larga qonuniy ko'rinish berish harakatlari ✔ Izoh: Legallashtirish — jinoiy yo'l bilan topilgan pul yoki mulkning kelib chiqishini yashirib, unga qonuniy tus berish. 29. Norezident jismoniy shaxs O'zbekistonda qaysi daromadlari bo'yicha soliq to'laydi? A) Hech qanday daromad bo'yicha soliq to'lamaydi B) Butun dunyodagi turli manbalardan olingan daromadlari bo'yicha C) Faqat o'zi fuqarosi bo'lgan davlatdagi daromadlari bo'yicha D) Faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha To'g'ri javob: D) Faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha ✔ Izoh: Norezident jismoniy shaxslar faqat O'zbekiston Respublikasidagi manbalardan olingan daromadlar bo'yicha soliqqa tortiladi. 30. Davlat xizmatchisining fuqarolarga munosabati qanday bo'lishi kerak? A) Qo'pol, rasmiyatchilikka asoslangan va befarq B) Hurmatli, xushmuomala va teng munosabatda C) Fuqaroning mansabiga qarab tabaqalangan D) Faqat tanish fuqarolarga e'tiborli To'g'ri javob: B) Hurmatli, xushmuomala va teng munosabatda ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi barcha fuqarolarga ularning maqomidan qat'i nazar hurmat va xushmuomalalik bilan teng munosabatda bo'lishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 148 Izoh: Hujjatlarni olib qo'yish bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi, unda olingan hujjatlar ro'yxati va holati qayd etiladi. 27. Lotereya yoki tanlovda olingan yutuq daromad solig'iga nisbatan qanday baholanadi? A) Faqat QQSga tortiladi va daromad solig'idan to'liq ozod qilinadi B) Hech qachon daromad hisoblanmaydi, chunki u tasodifiy tushum C) Faqat mol-mulk solig'iga tortiladi, chunki yutuq mol-mulk hisoblanadi D) Qonunda ozod qilinmagan bo'lsa, soliqqa tortiladigan boshqa daromad sifatida To'g'ri javob: D) Qonunda ozod qilinmagan bo'lsa, soliqqa tortiladigan boshqa daromad sifatida✔ Izoh: Yutuqlar va sovrinlar, qonunda alohida ozod qilingan hollar bundan mustasno, jismoniy shaxsning soliqqa tortiladigan daromadiga kiradi. 28. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish nima? A) Olingan daromadni soliq organiga belgilangan tartibda deklaratsiya qilish B) Noqonuniy olingan mablag'larga qonuniy ko'rinish berish harakatlari C) Qarindoshdan qolgan mol-mulkni qonuniy meros qilib olish D) Xodimlarga hisoblangan ish haqini bank kartasiga o'tkazish To'g'ri javob: B) Noqonuniy olingan mablag'larga qonuniy ko'rinish berish harakatlari ✔ Izoh: Legallashtirish — jinoiy yo'l bilan topilgan pul yoki mulkning kelib chiqishini yashirib, unga qonuniy tus berish. 29. Norezident jismoniy shaxs O'zbekistonda qaysi daromadlari bo'yicha soliq to'laydi? A) Hech qanday daromad bo'yicha soliq to'lamaydi B) Butun dunyodagi turli manbalardan olingan daromadlari bo'yicha C) Faqat o'zi fuqarosi bo'lgan davlatdagi daromadlari bo'yicha D) Faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha To'g'ri javob: D) Faqat O'zbekistondagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha ✔ Izoh: Norezident jismoniy shaxslar faqat O'zbekiston Respublikasidagi manbalardan olingan daromadlar bo'yicha soliqqa tortiladi. 30. Davlat xizmatchisining fuqarolarga munosabati qanday bo'lishi kerak? A) Qo'pol, rasmiyatchilikka asoslangan va befarq B) Hurmatli, xushmuomala va teng munosabatda C) Fuqaroning mansabiga qarab tabaqalangan D) Faqat tanish fuqarolarga e'tiborli To'g'ri javob: B) Hurmatli, xushmuomala va teng munosabatda ✔ Izoh: Davlat xizmatchisi barcha fuqarolarga ularning maqomidan qat'i nazar hurmat va xushmuomalalik bilan teng munosabatda bo'lishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 148 25-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchining soliq organidagi shaxsiy hisobvarag'i (litsevoy schyoti) nimani aks ettiradi? A) Hisoblangan va to'langan soliqlar, penya hamda qarz holatini B) Soliq to'lovchining tijorat bankidagi omonatlari qoldig'ini C) Soliq to'lovchi korxona xodimlarining ish haqi ro'yxatini D) Soliq to'lovchining omboridagi tovar zaxiralari miqdorini To'g'ri javob: A) Hisoblangan va to'langan soliqlar, penya hamda qarz holatini✔ Izoh: Shaxsiy hisobvaraqda soliq to'lovchi bo'yicha hisoblangan va to'langan summalar, penya hamda qarz yoki ortiqcha to'lov aks etadi. 2. Yer uchastkasi bo'yicha huquq yil davomida boshqa shaxsga o'tsa, yer solig'i qanday hisoblanadi? A) Butun yil uchun faqat avvalgi egasi, huquq o'tgan sanadan qat'i nazar to'laydi B) Har bir shaxs uchun uchastkaga huquqi bo'lgan davrga mutanosib ravishda C) Huquq o'tgan yil uchun yer solig'i hech kimdan undirilmaydi va to'lanmaydi D) Butun yil uchun faqat yangi egasi, huquq olingan sanadan qat'i nazar to'laydi To'g'ri javob: B) Har bir shaxs uchun uchastkaga huquqi bo'lgan davrga mutanosib ravishda ✔ Izoh: Yer uchastkasiga huquq o'zgarganda soliq har bir shaxs uchun huquq amal qilgan davrga mutanosib ravishda hisoblanadi. 3. Budjetning muvozanatlilik tamoyili nimani bildiradi? A) Xarajatlar hajmi daromadlar va moliyalashtirish manbalariga mos bo'lishini B) Budjet daromadlari har yili nolga teng bo'lib qolishini C) Budjet faqat tashqi qarz hisobidan shakllantirilishini D) Budjet xarajatlari har yili ikki baravar oshib borishini To'g'ri javob: A) Xarajatlar hajmi daromadlar va moliyalashtirish manbalariga mos bo'lishini ✔ Izoh: Muvozanatlilik tamoyiliga ko'ra budjet xarajatlari daromadlar va taqchillikni moliyalashtirish manbalari bilan ta'minlanishi kerak. 4. Soliq organiga elektron murojaat yuborishda nimaga e'tibor berish kerak? A) Murojaatni faqat tungi vaqtda, ish soatidan keyin yuborishga B) Murojaatni ijtimoiy tarmoqdagi anonim guruhga yozib qo'yishga C) Murojaatni rasmiy kanal orqali, aniq va to'liq ma'lumot bilan yuborishga D) Murojaatga o'zining ERI kaliti faylini ilova qilishga To'g'ri javob: C) Murojaatni rasmiy kanal orqali, aniq va to'liq ma'lumot bilan yuborishga ✔ Izoh: Rasmiy kanal orqali yuborilgan aniq va to'liq murojaat tez ko'rib chiqiladi va javob olishni ta'minlaydi. 5. Normativ-huquqiy hujjatlarning rasmiy milliy bazasi qaysi? A) my.gov.uz B) lex.uz C) my.soliq.uz D) stat.uz To'g'ri javob: B) lex.uz ✔ Izoh: lex.uz — O'zbekiston qonunchiligi milliy bazasi bo'lib, unda normativ-huquqiy hujjatlarning amaldagi tahriri e'lon qilinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 149 25-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchining soliq organidagi shaxsiy hisobvarag'i (litsevoy schyoti) nimani aks ettiradi? A) Hisoblangan va to'langan soliqlar, penya hamda qarz holatini B) Soliq to'lovchining tijorat bankidagi omonatlari qoldig'ini C) Soliq to'lovchi korxona xodimlarining ish haqi ro'yxatini D) Soliq to'lovchining omboridagi tovar zaxiralari miqdorini To'g'ri javob: A) Hisoblangan va to'langan soliqlar, penya hamda qarz holatini✔ Izoh: Shaxsiy hisobvaraqda soliq to'lovchi bo'yicha hisoblangan va to'langan summalar, penya hamda qarz yoki ortiqcha to'lov aks etadi. 2. Yer uchastkasi bo'yicha huquq yil davomida boshqa shaxsga o'tsa, yer solig'i qanday hisoblanadi? A) Butun yil uchun faqat avvalgi egasi, huquq o'tgan sanadan qat'i nazar to'laydi B) Har bir shaxs uchun uchastkaga huquqi bo'lgan davrga mutanosib ravishda C) Huquq o'tgan yil uchun yer solig'i hech kimdan undirilmaydi va to'lanmaydi D) Butun yil uchun faqat yangi egasi, huquq olingan sanadan qat'i nazar to'laydi To'g'ri javob: B) Har bir shaxs uchun uchastkaga huquqi bo'lgan davrga mutanosib ravishda ✔ Izoh: Yer uchastkasiga huquq o'zgarganda soliq har bir shaxs uchun huquq amal qilgan davrga mutanosib ravishda hisoblanadi. 3. Budjetning muvozanatlilik tamoyili nimani bildiradi? A) Xarajatlar hajmi daromadlar va moliyalashtirish manbalariga mos bo'lishini B) Budjet daromadlari har yili nolga teng bo'lib qolishini C) Budjet faqat tashqi qarz hisobidan shakllantirilishini D) Budjet xarajatlari har yili ikki baravar oshib borishini To'g'ri javob: A) Xarajatlar hajmi daromadlar va moliyalashtirish manbalariga mos bo'lishini ✔ Izoh: Muvozanatlilik tamoyiliga ko'ra budjet xarajatlari daromadlar va taqchillikni moliyalashtirish manbalari bilan ta'minlanishi kerak. 4. Soliq organiga elektron murojaat yuborishda nimaga e'tibor berish kerak? A) Murojaatni faqat tungi vaqtda, ish soatidan keyin yuborishga B) Murojaatni ijtimoiy tarmoqdagi anonim guruhga yozib qo'yishga C) Murojaatni rasmiy kanal orqali, aniq va to'liq ma'lumot bilan yuborishga D) Murojaatga o'zining ERI kaliti faylini ilova qilishga To'g'ri javob: C) Murojaatni rasmiy kanal orqali, aniq va to'liq ma'lumot bilan yuborishga ✔ Izoh: Rasmiy kanal orqali yuborilgan aniq va to'liq murojaat tez ko'rib chiqiladi va javob olishni ta'minlaydi. 5. Normativ-huquqiy hujjatlarning rasmiy milliy bazasi qaysi? A) my.gov.uz B) lex.uz C) my.soliq.uz D) stat.uz To'g'ri javob: B) lex.uz ✔ Izoh: lex.uz — O'zbekiston qonunchiligi milliy bazasi bo'lib, unda normativ-huquqiy hujjatlarning amaldagi tahriri e'lon qilinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 149 25-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchining soliq organidagi shaxsiy hisobvarag'i (litsevoy schyoti) nimani aks ettiradi? A) Hisoblangan va to'langan soliqlar, penya hamda qarz holatini B) Soliq to'lovchining tijorat bankidagi omonatlari qoldig'ini C) Soliq to'lovchi korxona xodimlarining ish haqi ro'yxatini D) Soliq to'lovchining omboridagi tovar zaxiralari miqdorini To'g'ri javob: A) Hisoblangan va to'langan soliqlar, penya hamda qarz holatini✔ Izoh: Shaxsiy hisobvaraqda soliq to'lovchi bo'yicha hisoblangan va to'langan summalar, penya hamda qarz yoki ortiqcha to'lov aks etadi. 2. Yer uchastkasi bo'yicha huquq yil davomida boshqa shaxsga o'tsa, yer solig'i qanday hisoblanadi? A) Butun yil uchun faqat avvalgi egasi, huquq o'tgan sanadan qat'i nazar to'laydi B) Har bir shaxs uchun uchastkaga huquqi bo'lgan davrga mutanosib ravishda C) Huquq o'tgan yil uchun yer solig'i hech kimdan undirilmaydi va to'lanmaydi D) Butun yil uchun faqat yangi egasi, huquq olingan sanadan qat'i nazar to'laydi To'g'ri javob: B) Har bir shaxs uchun uchastkaga huquqi bo'lgan davrga mutanosib ravishda ✔ Izoh: Yer uchastkasiga huquq o'zgarganda soliq har bir shaxs uchun huquq amal qilgan davrga mutanosib ravishda hisoblanadi. 3. Budjetning muvozanatlilik tamoyili nimani bildiradi? A) Xarajatlar hajmi daromadlar va moliyalashtirish manbalariga mos bo'lishini B) Budjet daromadlari har yili nolga teng bo'lib qolishini C) Budjet faqat tashqi qarz hisobidan shakllantirilishini D) Budjet xarajatlari har yili ikki baravar oshib borishini To'g'ri javob: A) Xarajatlar hajmi daromadlar va moliyalashtirish manbalariga mos bo'lishini ✔ Izoh: Muvozanatlilik tamoyiliga ko'ra budjet xarajatlari daromadlar va taqchillikni moliyalashtirish manbalari bilan ta'minlanishi kerak. 4. Soliq organiga elektron murojaat yuborishda nimaga e'tibor berish kerak? A) Murojaatni faqat tungi vaqtda, ish soatidan keyin yuborishga B) Murojaatni ijtimoiy tarmoqdagi anonim guruhga yozib qo'yishga C) Murojaatni rasmiy kanal orqali, aniq va to'liq ma'lumot bilan yuborishga D) Murojaatga o'zining ERI kaliti faylini ilova qilishga To'g'ri javob: C) Murojaatni rasmiy kanal orqali, aniq va to'liq ma'lumot bilan yuborishga ✔ Izoh: Rasmiy kanal orqali yuborilgan aniq va to'liq murojaat tez ko'rib chiqiladi va javob olishni ta'minlaydi. 5. Normativ-huquqiy hujjatlarning rasmiy milliy bazasi qaysi? A) my.gov.uz B) lex.uz C) my.soliq.uz D) stat.uz To'g'ri javob: B) lex.uz ✔ Izoh: lex.uz — O'zbekiston qonunchiligi milliy bazasi bo'lib, unda normativ-huquqiy hujjatlarning amaldagi tahriri e'lon qilinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 149 6. Tadbirkorlik faoliyatini davlat ro'yxatidan o'tmasdan amalga oshirish qanday ataladi? A) Soliq imtiyozidan foydalanish B) Ixtiyoriy soliq muvofiqligi C) Ruxsatsiz tadbirkorlik faoliyati D) Soliq monitoringi tartibi To'g'ri javob: C) Ruxsatsiz tadbirkorlik faoliyati✔ Izoh: Ro'yxatdan o'tmasdan tadbirkorlik bilan shug'ullanish noqonuniy bo'lib, soliqlarni yashirish bilan bog'liq javobgarlikka sabab bo'ladi. 7. Doimiy muassasa foydasini aniqlashda qanday yondashuv qo'llanadi? A) Doimiy muassasa mustaqil korxona kabi qaralib, unga tegishli daromad va xarajatlar hisobga olinadi B) Norezidentning butun dunyodagi jami faoliyatidan olingan umumiy foydasi O'zbekistonda soliqqa tortiladi C) Doimiy muassasaning foydasi O'zbekistonda soliqqa tortilmaydi, faqat QQS undiriladi D) Foydani aniqlashda faqat doimiy muassasa xodimlari soni va ish haqi fondi hisobga olinadi To'g'ri javob: A) Doimiy muassasa mustaqil korxona kabi qaralib, unga tegishli daromad va ✔ xarajatlar hisobga olinadi Izoh: Doimiy muassasa foydasi u alohida va mustaqil korxona bo'lganida oladigan foyda sifatida, unga tegishli daromad va xarajatlar asosida aniqlanadi. 8. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqning tartibga soluvchi maqsadi nima? A) Suv narxini nolga tushirish va uni hamma uchun bepul qilish B) Suv iste'molini hech qanday cheklamasdan har yili oshirib borish C) Faqat baliqchilik sohasini va baliq yetishtiruvchilarni qo'llab-quvvatlash D) Suv resurslarini tejash va ulardan oqilona foydalanishni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Suv resurslarini tejash va ulardan oqilona foydalanishni rag'batlantirish ✔ Izoh: Suv taqchil resurs bo'lgani sababli suvdan foydalanganlik uchun soliq uni tejash va samarali foydalanishga undaydi. 9. Yig'imning soliqdan asosiy farqi nimada? A) Yig'im vakolatli organning muayyan yuridik ahamiyatli harakati evaziga undiriladi B) Yig'im faqat chet ellik jismoniy va yuridik shaxslardan undiriladigan to'lovdir C) Yig'im har qanday holatda to'lovchining ixtiyoriga ko'ra, xohishiga qarab to'lanadi D) Yig'im to'lovchiga belgilangan muddat o'tgach to'liq hajmda qaytarib beriladi To'g'ri javob: A) Yig'im vakolatli organning muayyan yuridik ahamiyatli harakati evaziga undiriladi ✔ Izoh: Yig'im (masalan, davlat boji) davlat organining yuridik ahamiyatga ega harakati yoki hujjat berishi evaziga to'lanadi, soliq esa bunday evazsiz undiriladi. 10. Xalqaro ikki tomonlama soliqqa tortish nima? A) Soliq hisobotini ikki tilda topshirish B) Bir korxonaning ikki soliq organida ro'yxatdan o'tishi C) Bitta soliqni ikki marta kechiktirib to'lash D) Bitta daromadning bir davrda ikki davlatda soliqqa tortilishi To'g'ri javob: D) Bitta daromadning bir davrda ikki davlatda soliqqa tortilishi ✔ Izoh: Ikki tomonlama soliqqa tortish bir xil daromad yoki mol-mulkdan bir vaqtning o'zida ikki davlatda soliq undirilishidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 150 6. Tadbirkorlik faoliyatini davlat ro'yxatidan o'tmasdan amalga oshirish qanday ataladi? A) Soliq imtiyozidan foydalanish B) Ixtiyoriy soliq muvofiqligi C) Ruxsatsiz tadbirkorlik faoliyati D) Soliq monitoringi tartibi To'g'ri javob: C) Ruxsatsiz tadbirkorlik faoliyati✔ Izoh: Ro'yxatdan o'tmasdan tadbirkorlik bilan shug'ullanish noqonuniy bo'lib, soliqlarni yashirish bilan bog'liq javobgarlikka sabab bo'ladi. 7. Doimiy muassasa foydasini aniqlashda qanday yondashuv qo'llanadi? A) Doimiy muassasa mustaqil korxona kabi qaralib, unga tegishli daromad va xarajatlar hisobga olinadi B) Norezidentning butun dunyodagi jami faoliyatidan olingan umumiy foydasi O'zbekistonda soliqqa tortiladi C) Doimiy muassasaning foydasi O'zbekistonda soliqqa tortilmaydi, faqat QQS undiriladi D) Foydani aniqlashda faqat doimiy muassasa xodimlari soni va ish haqi fondi hisobga olinadi To'g'ri javob: A) Doimiy muassasa mustaqil korxona kabi qaralib, unga tegishli daromad va ✔ xarajatlar hisobga olinadi Izoh: Doimiy muassasa foydasi u alohida va mustaqil korxona bo'lganida oladigan foyda sifatida, unga tegishli daromad va xarajatlar asosida aniqlanadi. 8. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqning tartibga soluvchi maqsadi nima? A) Suv narxini nolga tushirish va uni hamma uchun bepul qilish B) Suv iste'molini hech qanday cheklamasdan har yili oshirib borish C) Faqat baliqchilik sohasini va baliq yetishtiruvchilarni qo'llab-quvvatlash D) Suv resurslarini tejash va ulardan oqilona foydalanishni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Suv resurslarini tejash va ulardan oqilona foydalanishni rag'batlantirish ✔ Izoh: Suv taqchil resurs bo'lgani sababli suvdan foydalanganlik uchun soliq uni tejash va samarali foydalanishga undaydi. 9. Yig'imning soliqdan asosiy farqi nimada? A) Yig'im vakolatli organning muayyan yuridik ahamiyatli harakati evaziga undiriladi B) Yig'im faqat chet ellik jismoniy va yuridik shaxslardan undiriladigan to'lovdir C) Yig'im har qanday holatda to'lovchining ixtiyoriga ko'ra, xohishiga qarab to'lanadi D) Yig'im to'lovchiga belgilangan muddat o'tgach to'liq hajmda qaytarib beriladi To'g'ri javob: A) Yig'im vakolatli organning muayyan yuridik ahamiyatli harakati evaziga undiriladi ✔ Izoh: Yig'im (masalan, davlat boji) davlat organining yuridik ahamiyatga ega harakati yoki hujjat berishi evaziga to'lanadi, soliq esa bunday evazsiz undiriladi. 10. Xalqaro ikki tomonlama soliqqa tortish nima? A) Soliq hisobotini ikki tilda topshirish B) Bir korxonaning ikki soliq organida ro'yxatdan o'tishi C) Bitta soliqni ikki marta kechiktirib to'lash D) Bitta daromadning bir davrda ikki davlatda soliqqa tortilishi To'g'ri javob: D) Bitta daromadning bir davrda ikki davlatda soliqqa tortilishi ✔ Izoh: Ikki tomonlama soliqqa tortish bir xil daromad yoki mol-mulkdan bir vaqtning o'zida ikki davlatda soliq undirilishidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 150 6. Tadbirkorlik faoliyatini davlat ro'yxatidan o'tmasdan amalga oshirish qanday ataladi? A) Soliq imtiyozidan foydalanish B) Ixtiyoriy soliq muvofiqligi C) Ruxsatsiz tadbirkorlik faoliyati D) Soliq monitoringi tartibi To'g'ri javob: C) Ruxsatsiz tadbirkorlik faoliyati✔ Izoh: Ro'yxatdan o'tmasdan tadbirkorlik bilan shug'ullanish noqonuniy bo'lib, soliqlarni yashirish bilan bog'liq javobgarlikka sabab bo'ladi. 7. Doimiy muassasa foydasini aniqlashda qanday yondashuv qo'llanadi? A) Doimiy muassasa mustaqil korxona kabi qaralib, unga tegishli daromad va xarajatlar hisobga olinadi B) Norezidentning butun dunyodagi jami faoliyatidan olingan umumiy foydasi O'zbekistonda soliqqa tortiladi C) Doimiy muassasaning foydasi O'zbekistonda soliqqa tortilmaydi, faqat QQS undiriladi D) Foydani aniqlashda faqat doimiy muassasa xodimlari soni va ish haqi fondi hisobga olinadi To'g'ri javob: A) Doimiy muassasa mustaqil korxona kabi qaralib, unga tegishli daromad va ✔ xarajatlar hisobga olinadi Izoh: Doimiy muassasa foydasi u alohida va mustaqil korxona bo'lganida oladigan foyda sifatida, unga tegishli daromad va xarajatlar asosida aniqlanadi. 8. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliqning tartibga soluvchi maqsadi nima? A) Suv narxini nolga tushirish va uni hamma uchun bepul qilish B) Suv iste'molini hech qanday cheklamasdan har yili oshirib borish C) Faqat baliqchilik sohasini va baliq yetishtiruvchilarni qo'llab-quvvatlash D) Suv resurslarini tejash va ulardan oqilona foydalanishni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Suv resurslarini tejash va ulardan oqilona foydalanishni rag'batlantirish ✔ Izoh: Suv taqchil resurs bo'lgani sababli suvdan foydalanganlik uchun soliq uni tejash va samarali foydalanishga undaydi. 9. Yig'imning soliqdan asosiy farqi nimada? A) Yig'im vakolatli organning muayyan yuridik ahamiyatli harakati evaziga undiriladi B) Yig'im faqat chet ellik jismoniy va yuridik shaxslardan undiriladigan to'lovdir C) Yig'im har qanday holatda to'lovchining ixtiyoriga ko'ra, xohishiga qarab to'lanadi D) Yig'im to'lovchiga belgilangan muddat o'tgach to'liq hajmda qaytarib beriladi To'g'ri javob: A) Yig'im vakolatli organning muayyan yuridik ahamiyatli harakati evaziga undiriladi ✔ Izoh: Yig'im (masalan, davlat boji) davlat organining yuridik ahamiyatga ega harakati yoki hujjat berishi evaziga to'lanadi, soliq esa bunday evazsiz undiriladi. 10. Xalqaro ikki tomonlama soliqqa tortish nima? A) Soliq hisobotini ikki tilda topshirish B) Bir korxonaning ikki soliq organida ro'yxatdan o'tishi C) Bitta soliqni ikki marta kechiktirib to'lash D) Bitta daromadning bir davrda ikki davlatda soliqqa tortilishi To'g'ri javob: D) Bitta daromadning bir davrda ikki davlatda soliqqa tortilishi ✔ Izoh: Ikki tomonlama soliqqa tortish bir xil daromad yoki mol-mulkdan bir vaqtning o'zida ikki davlatda soliq undirilishidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 150 11. Rezident yuridik shaxs tushunchasi asosan nimaga asoslanadi? A) Yuridik shaxs mahsulotlari qayerga va qaysi davlatlarga eksport qilinishiga B) Yuridik shaxsning O'zbekiston qonunchiligiga muvofiq tashkil etilganiga C) Yuridik shaxs bank hisobvarag'i qaysi valyutada va qaysi bankda ochilganiga D) Yuridik shaxs rahbarining va ta'sischilarining fuqaroligiga To'g'ri javob: B) Yuridik shaxsning O'zbekiston qonunchiligiga muvofiq tashkil etilganiga✔ Izoh: O'zbekiston qonunchiligiga muvofiq tashkil etilgan yuridik shaxslar rezident hisoblanadi; qonunda belgilangan boshqa mezonlar ham qo'llanishi mumkin. 12. Budjet ijrosi to'g'risidagi hisobot nima uchun tayyorlanadi? A) Davlat xizmatchilarini ishdan bo'shatish uchun asos yaratish uchun B) Tijorat banklari xizmatlarini aholiga reklama qilish uchun C) Budjet rejasining qanday bajarilganini ko'rsatish va nazorat qilish uchun D) Kelasi yil uchun soliqlar miqdorini jamoatchilikdan yashirish uchun To'g'ri javob: C) Budjet rejasining qanday bajarilganini ko'rsatish va nazorat qilish uchun ✔ Izoh: Ijro hisoboti rejalashtirilgan va haqiqiy daromad-xarajatlarni taqqoslab, parlament va jamoatchilik nazoratini ta'minlaydi. 13. Foyda solig'i bo'yicha to'lov manbaida soliqqa tortiladigan daromadlarga odatda qaysilar kiradi? A) Ustav kapitaliga kiritilgan hissa B) Tovar sotishdan olingan tushum C) Dividendlar va foizlar D) Asosiy vositalarni qayta baholash natijasi To'g'ri javob: C) Dividendlar va foizlar ✔ Izoh: Dividend va foizlar kabi passiv daromadlar ko'pincha ularni to'lovchi soliq agenti tomonidan to'lov manbaida soliqqa tortiladi. 14. Interaktiv davlat xizmatlarining asosiy afzalligi nimada? A) Inson omilini kamaytirib, korrupsiya xavfini pasaytirish B) Davlat idoralaridagi navbatlarni va kutish vaqtini uzaytirish C) Davlat xizmatlari narxini sezilarli darajada oshirib yuborish D) Qog'oz hujjatlar sonini va arxivlar hajmini ko'paytirish To'g'ri javob: A) Inson omilini kamaytirib, korrupsiya xavfini pasaytirish ✔ Izoh: Elektron xizmatlar inson omilini kamaytirib, tezlik va shaffoflikni oshiradi hamda korrupsiyaviy xavflarni pasaytiradi. 15. Soliqlarning tartibga soluvchi (regulyativ) funksiyasi nimada namoyon bo'ladi? A) Soliq hisobotlarini qabul qilishda va ularni soliq organlarida ro'yxatga olishda B) Soliq imtiyozlari va stavkalar orqali iqtisodiy jarayonlarga ta'sir ko'rsatishda C) Soliq to'lovchilarni ro'yxatdan o'tkazishda va ularga identifikatsiya raqami berishda D) Faqat budjetga mablag' to'plashda va ularni davlat xarajatlariga taqsimlashda To'g'ri javob: B) Soliq imtiyozlari va stavkalar orqali iqtisodiy jarayonlarga ta'sir ko'rsatishda ✔ Izoh: Tartibga soluvchi funksiya orqali davlat imtiyozlar, stavkalar va boshqa vositalar yordamida investitsiya, ishlab chiqarish va iste'molga ta'sir ko'rsatadi. 16. Soliq organlarining qarorlari ustidan soliq to'lovchi qayerga shikoyat qilishi mumkin? A) Faqat xizmat ko'rsatuvchi tijorat bankiga B) Yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga C) Shikoyat qilish huquqi qonunda nazarda tutilmagan D) Faqat litsenziyali soliq maslahatchisiga To'g'ri javob: B) Yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 151 11. Rezident yuridik shaxs tushunchasi asosan nimaga asoslanadi? A) Yuridik shaxs mahsulotlari qayerga va qaysi davlatlarga eksport qilinishiga B) Yuridik shaxsning O'zbekiston qonunchiligiga muvofiq tashkil etilganiga C) Yuridik shaxs bank hisobvarag'i qaysi valyutada va qaysi bankda ochilganiga D) Yuridik shaxs rahbarining va ta'sischilarining fuqaroligiga To'g'ri javob: B) Yuridik shaxsning O'zbekiston qonunchiligiga muvofiq tashkil etilganiga✔ Izoh: O'zbekiston qonunchiligiga muvofiq tashkil etilgan yuridik shaxslar rezident hisoblanadi; qonunda belgilangan boshqa mezonlar ham qo'llanishi mumkin. 12. Budjet ijrosi to'g'risidagi hisobot nima uchun tayyorlanadi? A) Davlat xizmatchilarini ishdan bo'shatish uchun asos yaratish uchun B) Tijorat banklari xizmatlarini aholiga reklama qilish uchun C) Budjet rejasining qanday bajarilganini ko'rsatish va nazorat qilish uchun D) Kelasi yil uchun soliqlar miqdorini jamoatchilikdan yashirish uchun To'g'ri javob: C) Budjet rejasining qanday bajarilganini ko'rsatish va nazorat qilish uchun ✔ Izoh: Ijro hisoboti rejalashtirilgan va haqiqiy daromad-xarajatlarni taqqoslab, parlament va jamoatchilik nazoratini ta'minlaydi. 13. Foyda solig'i bo'yicha to'lov manbaida soliqqa tortiladigan daromadlarga odatda qaysilar kiradi? A) Ustav kapitaliga kiritilgan hissa B) Tovar sotishdan olingan tushum C) Dividendlar va foizlar D) Asosiy vositalarni qayta baholash natijasi To'g'ri javob: C) Dividendlar va foizlar ✔ Izoh: Dividend va foizlar kabi passiv daromadlar ko'pincha ularni to'lovchi soliq agenti tomonidan to'lov manbaida soliqqa tortiladi. 14. Interaktiv davlat xizmatlarining asosiy afzalligi nimada? A) Inson omilini kamaytirib, korrupsiya xavfini pasaytirish B) Davlat idoralaridagi navbatlarni va kutish vaqtini uzaytirish C) Davlat xizmatlari narxini sezilarli darajada oshirib yuborish D) Qog'oz hujjatlar sonini va arxivlar hajmini ko'paytirish To'g'ri javob: A) Inson omilini kamaytirib, korrupsiya xavfini pasaytirish ✔ Izoh: Elektron xizmatlar inson omilini kamaytirib, tezlik va shaffoflikni oshiradi hamda korrupsiyaviy xavflarni pasaytiradi. 15. Soliqlarning tartibga soluvchi (regulyativ) funksiyasi nimada namoyon bo'ladi? A) Soliq hisobotlarini qabul qilishda va ularni soliq organlarida ro'yxatga olishda B) Soliq imtiyozlari va stavkalar orqali iqtisodiy jarayonlarga ta'sir ko'rsatishda C) Soliq to'lovchilarni ro'yxatdan o'tkazishda va ularga identifikatsiya raqami berishda D) Faqat budjetga mablag' to'plashda va ularni davlat xarajatlariga taqsimlashda To'g'ri javob: B) Soliq imtiyozlari va stavkalar orqali iqtisodiy jarayonlarga ta'sir ko'rsatishda ✔ Izoh: Tartibga soluvchi funksiya orqali davlat imtiyozlar, stavkalar va boshqa vositalar yordamida investitsiya, ishlab chiqarish va iste'molga ta'sir ko'rsatadi. 16. Soliq organlarining qarorlari ustidan soliq to'lovchi qayerga shikoyat qilishi mumkin? A) Faqat xizmat ko'rsatuvchi tijorat bankiga B) Yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga C) Shikoyat qilish huquqi qonunda nazarda tutilmagan D) Faqat litsenziyali soliq maslahatchisiga To'g'ri javob: B) Yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 151 11. Rezident yuridik shaxs tushunchasi asosan nimaga asoslanadi? A) Yuridik shaxs mahsulotlari qayerga va qaysi davlatlarga eksport qilinishiga B) Yuridik shaxsning O'zbekiston qonunchiligiga muvofiq tashkil etilganiga C) Yuridik shaxs bank hisobvarag'i qaysi valyutada va qaysi bankda ochilganiga D) Yuridik shaxs rahbarining va ta'sischilarining fuqaroligiga To'g'ri javob: B) Yuridik shaxsning O'zbekiston qonunchiligiga muvofiq tashkil etilganiga✔ Izoh: O'zbekiston qonunchiligiga muvofiq tashkil etilgan yuridik shaxslar rezident hisoblanadi; qonunda belgilangan boshqa mezonlar ham qo'llanishi mumkin. 12. Budjet ijrosi to'g'risidagi hisobot nima uchun tayyorlanadi? A) Davlat xizmatchilarini ishdan bo'shatish uchun asos yaratish uchun B) Tijorat banklari xizmatlarini aholiga reklama qilish uchun C) Budjet rejasining qanday bajarilganini ko'rsatish va nazorat qilish uchun D) Kelasi yil uchun soliqlar miqdorini jamoatchilikdan yashirish uchun To'g'ri javob: C) Budjet rejasining qanday bajarilganini ko'rsatish va nazorat qilish uchun ✔ Izoh: Ijro hisoboti rejalashtirilgan va haqiqiy daromad-xarajatlarni taqqoslab, parlament va jamoatchilik nazoratini ta'minlaydi. 13. Foyda solig'i bo'yicha to'lov manbaida soliqqa tortiladigan daromadlarga odatda qaysilar kiradi? A) Ustav kapitaliga kiritilgan hissa B) Tovar sotishdan olingan tushum C) Dividendlar va foizlar D) Asosiy vositalarni qayta baholash natijasi To'g'ri javob: C) Dividendlar va foizlar ✔ Izoh: Dividend va foizlar kabi passiv daromadlar ko'pincha ularni to'lovchi soliq agenti tomonidan to'lov manbaida soliqqa tortiladi. 14. Interaktiv davlat xizmatlarining asosiy afzalligi nimada? A) Inson omilini kamaytirib, korrupsiya xavfini pasaytirish B) Davlat idoralaridagi navbatlarni va kutish vaqtini uzaytirish C) Davlat xizmatlari narxini sezilarli darajada oshirib yuborish D) Qog'oz hujjatlar sonini va arxivlar hajmini ko'paytirish To'g'ri javob: A) Inson omilini kamaytirib, korrupsiya xavfini pasaytirish ✔ Izoh: Elektron xizmatlar inson omilini kamaytirib, tezlik va shaffoflikni oshiradi hamda korrupsiyaviy xavflarni pasaytiradi. 15. Soliqlarning tartibga soluvchi (regulyativ) funksiyasi nimada namoyon bo'ladi? A) Soliq hisobotlarini qabul qilishda va ularni soliq organlarida ro'yxatga olishda B) Soliq imtiyozlari va stavkalar orqali iqtisodiy jarayonlarga ta'sir ko'rsatishda C) Soliq to'lovchilarni ro'yxatdan o'tkazishda va ularga identifikatsiya raqami berishda D) Faqat budjetga mablag' to'plashda va ularni davlat xarajatlariga taqsimlashda To'g'ri javob: B) Soliq imtiyozlari va stavkalar orqali iqtisodiy jarayonlarga ta'sir ko'rsatishda ✔ Izoh: Tartibga soluvchi funksiya orqali davlat imtiyozlar, stavkalar va boshqa vositalar yordamida investitsiya, ishlab chiqarish va iste'molga ta'sir ko'rsatadi. 16. Soliq organlarining qarorlari ustidan soliq to'lovchi qayerga shikoyat qilishi mumkin? A) Faqat xizmat ko'rsatuvchi tijorat bankiga B) Yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga C) Shikoyat qilish huquqi qonunda nazarda tutilmagan D) Faqat litsenziyali soliq maslahatchisiga To'g'ri javob: B) Yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 151 Izoh: Soliq to'lovchi soliq organi va mansabdor shaxslarning qarorlari ustidan yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. 17. Mahsulot taqsimotiga oid bitim doirasida soliqqa tortish qanday xususiyatga ega? A) Bitim faqat chakana savdoga taalluqli bo'lib, foydali qazilmalarga tegishli emas B) Investor bitim davomida davlat oldida hech qanday soliq va to'lov majburiyatiga ega bo'lmaydi C) Soliqlar va to'lovlar bitimda va qonunchilikda belgilangan maxsus tartibda amalga oshiriladi D) Soliqlarni investor emas, faqat davlat investorga bitim shartlariga ko'ra to'laydi To'g'ri javob: C) Soliqlar va to'lovlar bitimda va qonunchilikda belgilangan maxsus tartibda amalga ✔ oshiriladi Izoh: Mahsulot taqsimotiga oid bitimda davlat va investor o'rtasida qazib olingan mahsulot taqsimlanadi va soliqqa tortishning maxsus tartibi qo'llanadi. 18. Elektron hisobvaraq-fakturani ERI bilan imzolash kimning mas'uliyati? A) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi bank xodimining B) Hujjatga daxldor bo'lmagan istalgan shaxsning C) Soliq to'lovchiga biriktirilgan soliq inspektorining D) Imzolash vakolatiga ega rahbar yoki vakolatli xodimning To'g'ri javob: D) Imzolash vakolatiga ega rahbar yoki vakolatli xodimning ✔ Izoh: Elektron hujjatni faqat imzolash vakolatiga ega shaxs o'z ERI kaliti bilan imzolashi mumkin va u mazmuni uchun javobgar bo'ladi. 19. Soliq bazasi qiymat ko'rsatkichida ifodalanadigan soliqqa misol qaysi? A) Aksizning litr hisobidagi qat'iy stavkasi B) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq C) Qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yer solig'i D) Foyda solig'i To'g'ri javob: D) Foyda solig'i ✔ Izoh: Foyda solig'i bazasi pul ko'rinishidagi qiymat (foyda) bo'lib, qiymat ko'rsatkichiga misol bo'ladi. 20. Qo'shilgan qiymatning mohiyati qaysi formulada to'g'ri aks etgan? A) Xodimlarga hisoblangan ish haqi minus ulardan ushlab qolingan soliqlar B) Sotish qiymati minus xarid qilingan moddiy resurslar va xizmatlar qiymati C) Korxona balansidagi aktivlar minus uning jami qisqa va uzoq muddatli majburiyatlari D) Sof foyda plyus asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning hisoblangan amortizatsiyasi To'g'ri javob: B) Sotish qiymati minus xarid qilingan moddiy resurslar va xizmatlar qiymati ✔ Izoh: Qo'shilgan qiymat korxonaning sotish qiymati bilan undan oldingi bosqichlardan sotib olingan tovar va xizmatlar qiymati o'rtasidagi farqdir. 21. Soliq qonunchiligini buzganlik uchun moliyaviy sanksiya qanday ko'rinishda qo'llaniladi? A) Mukofot berish ko'rinishida B) Ogohlantirish xati sifatida faqat C) Pul undirish (jarima) ko'rinishida D) Ozodlikdan mahrum qilish ko'rinishida To'g'ri javob: C) Pul undirish (jarima) ko'rinishida ✔ Izoh: Moliyaviy sanksiya soliq huquqbuzarligi uchun qo'llaniladigan jarima ko'rinishidagi pul undiruvi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 152 Izoh: Soliq to'lovchi soliq organi va mansabdor shaxslarning qarorlari ustidan yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. 17. Mahsulot taqsimotiga oid bitim doirasida soliqqa tortish qanday xususiyatga ega? A) Bitim faqat chakana savdoga taalluqli bo'lib, foydali qazilmalarga tegishli emas B) Investor bitim davomida davlat oldida hech qanday soliq va to'lov majburiyatiga ega bo'lmaydi C) Soliqlar va to'lovlar bitimda va qonunchilikda belgilangan maxsus tartibda amalga oshiriladi D) Soliqlarni investor emas, faqat davlat investorga bitim shartlariga ko'ra to'laydi To'g'ri javob: C) Soliqlar va to'lovlar bitimda va qonunchilikda belgilangan maxsus tartibda amalga ✔ oshiriladi Izoh: Mahsulot taqsimotiga oid bitimda davlat va investor o'rtasida qazib olingan mahsulot taqsimlanadi va soliqqa tortishning maxsus tartibi qo'llanadi. 18. Elektron hisobvaraq-fakturani ERI bilan imzolash kimning mas'uliyati? A) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi bank xodimining B) Hujjatga daxldor bo'lmagan istalgan shaxsning C) Soliq to'lovchiga biriktirilgan soliq inspektorining D) Imzolash vakolatiga ega rahbar yoki vakolatli xodimning To'g'ri javob: D) Imzolash vakolatiga ega rahbar yoki vakolatli xodimning ✔ Izoh: Elektron hujjatni faqat imzolash vakolatiga ega shaxs o'z ERI kaliti bilan imzolashi mumkin va u mazmuni uchun javobgar bo'ladi. 19. Soliq bazasi qiymat ko'rsatkichida ifodalanadigan soliqqa misol qaysi? A) Aksizning litr hisobidagi qat'iy stavkasi B) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq C) Qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yer solig'i D) Foyda solig'i To'g'ri javob: D) Foyda solig'i ✔ Izoh: Foyda solig'i bazasi pul ko'rinishidagi qiymat (foyda) bo'lib, qiymat ko'rsatkichiga misol bo'ladi. 20. Qo'shilgan qiymatning mohiyati qaysi formulada to'g'ri aks etgan? A) Xodimlarga hisoblangan ish haqi minus ulardan ushlab qolingan soliqlar B) Sotish qiymati minus xarid qilingan moddiy resurslar va xizmatlar qiymati C) Korxona balansidagi aktivlar minus uning jami qisqa va uzoq muddatli majburiyatlari D) Sof foyda plyus asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning hisoblangan amortizatsiyasi To'g'ri javob: B) Sotish qiymati minus xarid qilingan moddiy resurslar va xizmatlar qiymati ✔ Izoh: Qo'shilgan qiymat korxonaning sotish qiymati bilan undan oldingi bosqichlardan sotib olingan tovar va xizmatlar qiymati o'rtasidagi farqdir. 21. Soliq qonunchiligini buzganlik uchun moliyaviy sanksiya qanday ko'rinishda qo'llaniladi? A) Mukofot berish ko'rinishida B) Ogohlantirish xati sifatida faqat C) Pul undirish (jarima) ko'rinishida D) Ozodlikdan mahrum qilish ko'rinishida To'g'ri javob: C) Pul undirish (jarima) ko'rinishida ✔ Izoh: Moliyaviy sanksiya soliq huquqbuzarligi uchun qo'llaniladigan jarima ko'rinishidagi pul undiruvi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 152 Izoh: Soliq to'lovchi soliq organi va mansabdor shaxslarning qarorlari ustidan yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. 17. Mahsulot taqsimotiga oid bitim doirasida soliqqa tortish qanday xususiyatga ega? A) Bitim faqat chakana savdoga taalluqli bo'lib, foydali qazilmalarga tegishli emas B) Investor bitim davomida davlat oldida hech qanday soliq va to'lov majburiyatiga ega bo'lmaydi C) Soliqlar va to'lovlar bitimda va qonunchilikda belgilangan maxsus tartibda amalga oshiriladi D) Soliqlarni investor emas, faqat davlat investorga bitim shartlariga ko'ra to'laydi To'g'ri javob: C) Soliqlar va to'lovlar bitimda va qonunchilikda belgilangan maxsus tartibda amalga ✔ oshiriladi Izoh: Mahsulot taqsimotiga oid bitimda davlat va investor o'rtasida qazib olingan mahsulot taqsimlanadi va soliqqa tortishning maxsus tartibi qo'llanadi. 18. Elektron hisobvaraq-fakturani ERI bilan imzolash kimning mas'uliyati? A) Soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi bank xodimining B) Hujjatga daxldor bo'lmagan istalgan shaxsning C) Soliq to'lovchiga biriktirilgan soliq inspektorining D) Imzolash vakolatiga ega rahbar yoki vakolatli xodimning To'g'ri javob: D) Imzolash vakolatiga ega rahbar yoki vakolatli xodimning ✔ Izoh: Elektron hujjatni faqat imzolash vakolatiga ega shaxs o'z ERI kaliti bilan imzolashi mumkin va u mazmuni uchun javobgar bo'ladi. 19. Soliq bazasi qiymat ko'rsatkichida ifodalanadigan soliqqa misol qaysi? A) Aksizning litr hisobidagi qat'iy stavkasi B) Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq C) Qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yer solig'i D) Foyda solig'i To'g'ri javob: D) Foyda solig'i ✔ Izoh: Foyda solig'i bazasi pul ko'rinishidagi qiymat (foyda) bo'lib, qiymat ko'rsatkichiga misol bo'ladi. 20. Qo'shilgan qiymatning mohiyati qaysi formulada to'g'ri aks etgan? A) Xodimlarga hisoblangan ish haqi minus ulardan ushlab qolingan soliqlar B) Sotish qiymati minus xarid qilingan moddiy resurslar va xizmatlar qiymati C) Korxona balansidagi aktivlar minus uning jami qisqa va uzoq muddatli majburiyatlari D) Sof foyda plyus asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning hisoblangan amortizatsiyasi To'g'ri javob: B) Sotish qiymati minus xarid qilingan moddiy resurslar va xizmatlar qiymati ✔ Izoh: Qo'shilgan qiymat korxonaning sotish qiymati bilan undan oldingi bosqichlardan sotib olingan tovar va xizmatlar qiymati o'rtasidagi farqdir. 21. Soliq qonunchiligini buzganlik uchun moliyaviy sanksiya qanday ko'rinishda qo'llaniladi? A) Mukofot berish ko'rinishida B) Ogohlantirish xati sifatida faqat C) Pul undirish (jarima) ko'rinishida D) Ozodlikdan mahrum qilish ko'rinishida To'g'ri javob: C) Pul undirish (jarima) ko'rinishida ✔ Izoh: Moliyaviy sanksiya soliq huquqbuzarligi uchun qo'llaniladigan jarima ko'rinishidagi pul undiruvi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 152 22. Agar soliq bazasini aniqlashda o'tgan davrdagi xato aniqlansa, u qanday tuzatiladi? A) Xato hech qachon tuzatilmaydi, chunki o'tgan davr hisobotlari yopilgan B) Xato yo'l qo'yilgan davr bo'yicha soliq majburiyatlari qayta hisoblanadi C) Xato faqat sud qarori bilan va soliq organining da'vosi asosida tuzatiladi D) Faqat keyingi o'n yil davomidagi hisobotlarga teng ulushlarda qo'shiladi To'g'ri javob: B) Xato yo'l qo'yilgan davr bo'yicha soliq majburiyatlari qayta hisoblanadi✔ Izoh: O'tgan davrlar uchun aniqlangan xatolar odatda shu xato sodir etilgan davr uchun aniqlashtirilgan hisobot topshirish orqali tuzatiladi. 23. Soliq davri yakunida joriy to'lovlar summasi hisoblangan soliqdan ko'p bo'lsa, nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi jarimaga tortiladi B) Ortiqcha summa keyingi yilda ikki baravar soliqqa tortiladi C) Ortiqcha summa hisobga olinadi yoki qaytariladi D) Ortiqcha summa budjetda qoladi To'g'ri javob: C) Ortiqcha summa hisobga olinadi yoki qaytariladi ✔ Izoh: Joriy to'lovlar yakuniy hisoblangan soliqdan ortiq bo'lsa, farq ortiqcha to'langan soliq sifatida hisobga o'tkaziladi yoki qaytariladi. 24. Soliq javobgarligi va intizomiy javobgarlikning farqi nimada? A) Soliq javobgarligi faqat ish beruvchi tomonidan qo'llanadi B) Intizomiy javobgarlikni mehnat intizomi buzilganda ish beruvchi qo'llaydi C) Ular bir xil bo'lib, faqat nomi bilan farq qiladi D) Intizomiy javobgarlik faqat soliq to'lovchi korxonalarga qo'llanadi To'g'ri javob: B) Intizomiy javobgarlikni mehnat intizomi buzilganda ish beruvchi qo'llaydi ✔ Izoh: Intizomiy javobgarlik mehnat intizomini buzgan xodimga ish beruvchi tomonidan, soliq javobgarligi esa vakolatli organ tomonidan qo'llanadi. 25. Yashirin (soya) iqtisodiyot soliq ma'muriyatchiligi uchun qanday muammo tug'diradi? A) Topshiriladigan soliq hisobotlari soni keskin ko'payadi B) Soliq tushumlari bu holatda avtomatik ravishda oshadi C) Daromadlar hisobdan yashirilib, soliq tushumlari kamayadi D) Davlatning tashqi va ichki qarzlari kamayib boradi To'g'ri javob: C) Daromadlar hisobdan yashirilib, soliq tushumlari kamayadi ✔ Izoh: Soya iqtisodiyotida faoliyat rasmiy hisobga olinmaydi, natijada soliq bazasi qisqaradi va budjet tushumlari kamayadi. 26. Soliqqa tortishning tejamkorlik tamoyili nimani bildiradi? A) Soliq stavkalari har yili budjetni tejash maqsadida doimo pasayib borishini B) Soliq to'lovchilarning soliq hisobini yuritish bilan bog'liq xarajatlarini davlat qoplashini C) Soliqlarni undirish xarajatlari undiriladigan summaga nisbatan minimal bo'lishi kerakligini D) Soliqlar faqat xarajatlarini tejab ishlaydigan, kam xarajatli korxonalardan olinishini To'g'ri javob: C) Soliqlarni undirish xarajatlari undiriladigan summaga nisbatan minimal bo'lishi ✔ kerakligini Izoh: Tejamkorlik tamoyiliga ko'ra soliqni hisoblash va undirishga ketadigan xarajatlar tushadigan summaga nisbatan imkon qadar kam bo'lishi lozim. 27. Soliqlarning tartibga soluvchi (regulyativ) funksiyasi nimani anglatadi? A) Soliq hisobotlarini tartib bilan arxivga topshirish B) Soliqlarni faqat yig'ib, budjetda o'zgarishsiz saqlash C) Soliqlar orqali iqtisodiy jarayonlarni rag'batlantirish yoki cheklash D) Soliq organlari xodimlarini boshqarish va joylashtirish To'g'ri javob: C) Soliqlar orqali iqtisodiy jarayonlarni rag'batlantirish yoki cheklash ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 153 22. Agar soliq bazasini aniqlashda o'tgan davrdagi xato aniqlansa, u qanday tuzatiladi? A) Xato hech qachon tuzatilmaydi, chunki o'tgan davr hisobotlari yopilgan B) Xato yo'l qo'yilgan davr bo'yicha soliq majburiyatlari qayta hisoblanadi C) Xato faqat sud qarori bilan va soliq organining da'vosi asosida tuzatiladi D) Faqat keyingi o'n yil davomidagi hisobotlarga teng ulushlarda qo'shiladi To'g'ri javob: B) Xato yo'l qo'yilgan davr bo'yicha soliq majburiyatlari qayta hisoblanadi✔ Izoh: O'tgan davrlar uchun aniqlangan xatolar odatda shu xato sodir etilgan davr uchun aniqlashtirilgan hisobot topshirish orqali tuzatiladi. 23. Soliq davri yakunida joriy to'lovlar summasi hisoblangan soliqdan ko'p bo'lsa, nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi jarimaga tortiladi B) Ortiqcha summa keyingi yilda ikki baravar soliqqa tortiladi C) Ortiqcha summa hisobga olinadi yoki qaytariladi D) Ortiqcha summa budjetda qoladi To'g'ri javob: C) Ortiqcha summa hisobga olinadi yoki qaytariladi ✔ Izoh: Joriy to'lovlar yakuniy hisoblangan soliqdan ortiq bo'lsa, farq ortiqcha to'langan soliq sifatida hisobga o'tkaziladi yoki qaytariladi. 24. Soliq javobgarligi va intizomiy javobgarlikning farqi nimada? A) Soliq javobgarligi faqat ish beruvchi tomonidan qo'llanadi B) Intizomiy javobgarlikni mehnat intizomi buzilganda ish beruvchi qo'llaydi C) Ular bir xil bo'lib, faqat nomi bilan farq qiladi D) Intizomiy javobgarlik faqat soliq to'lovchi korxonalarga qo'llanadi To'g'ri javob: B) Intizomiy javobgarlikni mehnat intizomi buzilganda ish beruvchi qo'llaydi ✔ Izoh: Intizomiy javobgarlik mehnat intizomini buzgan xodimga ish beruvchi tomonidan, soliq javobgarligi esa vakolatli organ tomonidan qo'llanadi. 25. Yashirin (soya) iqtisodiyot soliq ma'muriyatchiligi uchun qanday muammo tug'diradi? A) Topshiriladigan soliq hisobotlari soni keskin ko'payadi B) Soliq tushumlari bu holatda avtomatik ravishda oshadi C) Daromadlar hisobdan yashirilib, soliq tushumlari kamayadi D) Davlatning tashqi va ichki qarzlari kamayib boradi To'g'ri javob: C) Daromadlar hisobdan yashirilib, soliq tushumlari kamayadi ✔ Izoh: Soya iqtisodiyotida faoliyat rasmiy hisobga olinmaydi, natijada soliq bazasi qisqaradi va budjet tushumlari kamayadi. 26. Soliqqa tortishning tejamkorlik tamoyili nimani bildiradi? A) Soliq stavkalari har yili budjetni tejash maqsadida doimo pasayib borishini B) Soliq to'lovchilarning soliq hisobini yuritish bilan bog'liq xarajatlarini davlat qoplashini C) Soliqlarni undirish xarajatlari undiriladigan summaga nisbatan minimal bo'lishi kerakligini D) Soliqlar faqat xarajatlarini tejab ishlaydigan, kam xarajatli korxonalardan olinishini To'g'ri javob: C) Soliqlarni undirish xarajatlari undiriladigan summaga nisbatan minimal bo'lishi ✔ kerakligini Izoh: Tejamkorlik tamoyiliga ko'ra soliqni hisoblash va undirishga ketadigan xarajatlar tushadigan summaga nisbatan imkon qadar kam bo'lishi lozim. 27. Soliqlarning tartibga soluvchi (regulyativ) funksiyasi nimani anglatadi? A) Soliq hisobotlarini tartib bilan arxivga topshirish B) Soliqlarni faqat yig'ib, budjetda o'zgarishsiz saqlash C) Soliqlar orqali iqtisodiy jarayonlarni rag'batlantirish yoki cheklash D) Soliq organlari xodimlarini boshqarish va joylashtirish To'g'ri javob: C) Soliqlar orqali iqtisodiy jarayonlarni rag'batlantirish yoki cheklash ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 153 22. Agar soliq bazasini aniqlashda o'tgan davrdagi xato aniqlansa, u qanday tuzatiladi? A) Xato hech qachon tuzatilmaydi, chunki o'tgan davr hisobotlari yopilgan B) Xato yo'l qo'yilgan davr bo'yicha soliq majburiyatlari qayta hisoblanadi C) Xato faqat sud qarori bilan va soliq organining da'vosi asosida tuzatiladi D) Faqat keyingi o'n yil davomidagi hisobotlarga teng ulushlarda qo'shiladi To'g'ri javob: B) Xato yo'l qo'yilgan davr bo'yicha soliq majburiyatlari qayta hisoblanadi✔ Izoh: O'tgan davrlar uchun aniqlangan xatolar odatda shu xato sodir etilgan davr uchun aniqlashtirilgan hisobot topshirish orqali tuzatiladi. 23. Soliq davri yakunida joriy to'lovlar summasi hisoblangan soliqdan ko'p bo'lsa, nima bo'ladi? A) Soliq to'lovchi jarimaga tortiladi B) Ortiqcha summa keyingi yilda ikki baravar soliqqa tortiladi C) Ortiqcha summa hisobga olinadi yoki qaytariladi D) Ortiqcha summa budjetda qoladi To'g'ri javob: C) Ortiqcha summa hisobga olinadi yoki qaytariladi ✔ Izoh: Joriy to'lovlar yakuniy hisoblangan soliqdan ortiq bo'lsa, farq ortiqcha to'langan soliq sifatida hisobga o'tkaziladi yoki qaytariladi. 24. Soliq javobgarligi va intizomiy javobgarlikning farqi nimada? A) Soliq javobgarligi faqat ish beruvchi tomonidan qo'llanadi B) Intizomiy javobgarlikni mehnat intizomi buzilganda ish beruvchi qo'llaydi C) Ular bir xil bo'lib, faqat nomi bilan farq qiladi D) Intizomiy javobgarlik faqat soliq to'lovchi korxonalarga qo'llanadi To'g'ri javob: B) Intizomiy javobgarlikni mehnat intizomi buzilganda ish beruvchi qo'llaydi ✔ Izoh: Intizomiy javobgarlik mehnat intizomini buzgan xodimga ish beruvchi tomonidan, soliq javobgarligi esa vakolatli organ tomonidan qo'llanadi. 25. Yashirin (soya) iqtisodiyot soliq ma'muriyatchiligi uchun qanday muammo tug'diradi? A) Topshiriladigan soliq hisobotlari soni keskin ko'payadi B) Soliq tushumlari bu holatda avtomatik ravishda oshadi C) Daromadlar hisobdan yashirilib, soliq tushumlari kamayadi D) Davlatning tashqi va ichki qarzlari kamayib boradi To'g'ri javob: C) Daromadlar hisobdan yashirilib, soliq tushumlari kamayadi ✔ Izoh: Soya iqtisodiyotida faoliyat rasmiy hisobga olinmaydi, natijada soliq bazasi qisqaradi va budjet tushumlari kamayadi. 26. Soliqqa tortishning tejamkorlik tamoyili nimani bildiradi? A) Soliq stavkalari har yili budjetni tejash maqsadida doimo pasayib borishini B) Soliq to'lovchilarning soliq hisobini yuritish bilan bog'liq xarajatlarini davlat qoplashini C) Soliqlarni undirish xarajatlari undiriladigan summaga nisbatan minimal bo'lishi kerakligini D) Soliqlar faqat xarajatlarini tejab ishlaydigan, kam xarajatli korxonalardan olinishini To'g'ri javob: C) Soliqlarni undirish xarajatlari undiriladigan summaga nisbatan minimal bo'lishi ✔ kerakligini Izoh: Tejamkorlik tamoyiliga ko'ra soliqni hisoblash va undirishga ketadigan xarajatlar tushadigan summaga nisbatan imkon qadar kam bo'lishi lozim. 27. Soliqlarning tartibga soluvchi (regulyativ) funksiyasi nimani anglatadi? A) Soliq hisobotlarini tartib bilan arxivga topshirish B) Soliqlarni faqat yig'ib, budjetda o'zgarishsiz saqlash C) Soliqlar orqali iqtisodiy jarayonlarni rag'batlantirish yoki cheklash D) Soliq organlari xodimlarini boshqarish va joylashtirish To'g'ri javob: C) Soliqlar orqali iqtisodiy jarayonlarni rag'batlantirish yoki cheklash ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 153 Izoh: Tartibga soluvchi funksiya orqali davlat soliq imtiyozlari va stavkalar yordamida muayyan faoliyatni rag'batlantiradi yoki cheklaydi. 28. Aybsizlik prezumpsiyasi soliq munosabatlarida nimani anglatadi? A) Shaxsning aybi qonuniy tartibda isbotlanmaguncha u aybsiz hisoblanadi B) Soliq to'lovchi doimo aybdor deb hisoblanadi C) Ayb faqat soliq to'lovchining iqrori bilan aniqlanadi D) Soliq organi o'z aybsizligini isbotlashi shart emas To'g'ri javob: A) Shaxsning aybi qonuniy tartibda isbotlanmaguncha u aybsiz hisoblanadi✔ Izoh: Aybsizlik prezumpsiyasiga ko'ra aybni isbotlash majburiyati soliq organiga yuklanadi, to'lovchi o'z aybsizligini isbotlashi shart emas. 29. Moliya tizimining bo'g'inlariga nimalar kiradi? A) Faqat xalqaro moliya tashkilotlari va fondlar B) Davlat moliyasi, korxonalar moliyasi, sug'urta va moliya bozori C) Faqat soliq organlari va ularning hududiy bo'linmalari D) Faqat tijorat banklari va ularning filiallari To'g'ri javob: B) Davlat moliyasi, korxonalar moliyasi, sug'urta va moliya bozori ✔ Izoh: Moliya tizimi davlat moliyasi, xo'jalik subyektlari moliyasi, sug'urta, uy xo'jaliklari moliyasi va moliya bozorini qamrab oladi. 30. Soliq imtiyozidan foydalanish soliq to'lovchi uchun qanday tavsifga ega? A) Huquq: u imtiyozdan foydalanishi yoki undan voz kechishi mumkin B) Majburiyat: imtiyozdan voz kechish qat'iyan taqiqlanadi C) Faqat sud qarori bilan qo'llaniladigan maxsus chora D) Faqat soliq organi ixtiyoriga ko'ra beriladigan marhamat To'g'ri javob: A) Huquq: u imtiyozdan foydalanishi yoki undan voz kechishi mumkin ✔ Izoh: Soliq imtiyozidan foydalanish soliq to'lovchining huquqi bo'lib, qonunda boshqacha belgilanmagan bo'lsa, undan voz kechish mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 154 Izoh: Tartibga soluvchi funksiya orqali davlat soliq imtiyozlari va stavkalar yordamida muayyan faoliyatni rag'batlantiradi yoki cheklaydi. 28. Aybsizlik prezumpsiyasi soliq munosabatlarida nimani anglatadi? A) Shaxsning aybi qonuniy tartibda isbotlanmaguncha u aybsiz hisoblanadi B) Soliq to'lovchi doimo aybdor deb hisoblanadi C) Ayb faqat soliq to'lovchining iqrori bilan aniqlanadi D) Soliq organi o'z aybsizligini isbotlashi shart emas To'g'ri javob: A) Shaxsning aybi qonuniy tartibda isbotlanmaguncha u aybsiz hisoblanadi✔ Izoh: Aybsizlik prezumpsiyasiga ko'ra aybni isbotlash majburiyati soliq organiga yuklanadi, to'lovchi o'z aybsizligini isbotlashi shart emas. 29. Moliya tizimining bo'g'inlariga nimalar kiradi? A) Faqat xalqaro moliya tashkilotlari va fondlar B) Davlat moliyasi, korxonalar moliyasi, sug'urta va moliya bozori C) Faqat soliq organlari va ularning hududiy bo'linmalari D) Faqat tijorat banklari va ularning filiallari To'g'ri javob: B) Davlat moliyasi, korxonalar moliyasi, sug'urta va moliya bozori ✔ Izoh: Moliya tizimi davlat moliyasi, xo'jalik subyektlari moliyasi, sug'urta, uy xo'jaliklari moliyasi va moliya bozorini qamrab oladi. 30. Soliq imtiyozidan foydalanish soliq to'lovchi uchun qanday tavsifga ega? A) Huquq: u imtiyozdan foydalanishi yoki undan voz kechishi mumkin B) Majburiyat: imtiyozdan voz kechish qat'iyan taqiqlanadi C) Faqat sud qarori bilan qo'llaniladigan maxsus chora D) Faqat soliq organi ixtiyoriga ko'ra beriladigan marhamat To'g'ri javob: A) Huquq: u imtiyozdan foydalanishi yoki undan voz kechishi mumkin ✔ Izoh: Soliq imtiyozidan foydalanish soliq to'lovchining huquqi bo'lib, qonunda boshqacha belgilanmagan bo'lsa, undan voz kechish mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 154 Izoh: Tartibga soluvchi funksiya orqali davlat soliq imtiyozlari va stavkalar yordamida muayyan faoliyatni rag'batlantiradi yoki cheklaydi. 28. Aybsizlik prezumpsiyasi soliq munosabatlarida nimani anglatadi? A) Shaxsning aybi qonuniy tartibda isbotlanmaguncha u aybsiz hisoblanadi B) Soliq to'lovchi doimo aybdor deb hisoblanadi C) Ayb faqat soliq to'lovchining iqrori bilan aniqlanadi D) Soliq organi o'z aybsizligini isbotlashi shart emas To'g'ri javob: A) Shaxsning aybi qonuniy tartibda isbotlanmaguncha u aybsiz hisoblanadi✔ Izoh: Aybsizlik prezumpsiyasiga ko'ra aybni isbotlash majburiyati soliq organiga yuklanadi, to'lovchi o'z aybsizligini isbotlashi shart emas. 29. Moliya tizimining bo'g'inlariga nimalar kiradi? A) Faqat xalqaro moliya tashkilotlari va fondlar B) Davlat moliyasi, korxonalar moliyasi, sug'urta va moliya bozori C) Faqat soliq organlari va ularning hududiy bo'linmalari D) Faqat tijorat banklari va ularning filiallari To'g'ri javob: B) Davlat moliyasi, korxonalar moliyasi, sug'urta va moliya bozori ✔ Izoh: Moliya tizimi davlat moliyasi, xo'jalik subyektlari moliyasi, sug'urta, uy xo'jaliklari moliyasi va moliya bozorini qamrab oladi. 30. Soliq imtiyozidan foydalanish soliq to'lovchi uchun qanday tavsifga ega? A) Huquq: u imtiyozdan foydalanishi yoki undan voz kechishi mumkin B) Majburiyat: imtiyozdan voz kechish qat'iyan taqiqlanadi C) Faqat sud qarori bilan qo'llaniladigan maxsus chora D) Faqat soliq organi ixtiyoriga ko'ra beriladigan marhamat To'g'ri javob: A) Huquq: u imtiyozdan foydalanishi yoki undan voz kechishi mumkin ✔ Izoh: Soliq imtiyozidan foydalanish soliq to'lovchining huquqi bo'lib, qonunda boshqacha belgilanmagan bo'lsa, undan voz kechish mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 154 26-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Daromad solig'i qaysi soliqlar guruhiga mansub? A) To'g'ri soliqlarga B) Bojxona to'lovlariga C) Resurs soliqlariga D) Egri soliqlarga To'g'ri javob: A) To'g'ri soliqlarga✔ Izoh: Daromad solig'i shaxsning olgan daromadidan bevosita undiriladi va narxga qo'shilmaydi, shuning uchun to'g'ri soliqdir. 2. Kapital ishlab chiqarish omili sifatida qanday daromad keltiradi? A) Ish haqi B) Foiz C) Renta D) Pensiya To'g'ri javob: B) Foiz ✔ Izoh: Iqtisodiyot nazariyasida kapital egasi oladigan daromad foiz, yer egasiniki renta, mehnatniki ish haqi, tadbirkorlikniki foyda deb ataladi. 3. Asosiy vositaning boshlang'ich qiymatiga nimalar kiradi? A) Xarid narxi va uni foydalanishga tayyorlash bilan bog'liq xarajatlar B) Faqat keyingi yillarda qilinadigan ta'mir xarajatlari C) Faqat aktiv bilan bog'liq reklama xarajatlari D) Faqat ma'muriy xodimlarning hisoblangan ish haqi To'g'ri javob: A) Xarid narxi va uni foydalanishga tayyorlash bilan bog'liq xarajatlar ✔ Izoh: Boshlang'ich qiymatga xarid narxi, yetkazish, o'rnatish va aktivni ishga tayyorlash bilan bog'liq to'g'ridan- to'g'ri xarajatlar kiradi. 4. Talab qonuniga ko'ra narx oshganda talab miqdori qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi, chunki talab qat'iy B) Avval oshadi, keyin albatta ikki baravar ko'payadi C) Kamayadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa D) Oshadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa To'g'ri javob: C) Kamayadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa ✔ Izoh: Talab qonuniga ko'ra boshqa omillar o'zgarmas bo'lsa, tovar narxi oshganda unga talab miqdori kamayadi. 5. O'zbekistonda korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi qaysi? A) Markaziy bank boshqaruvi kengashi B) Soliq qo'mitasining hududiy boshqarmasi C) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi D) Davlat statistika qo'mitasi To'g'ri javob: C) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi ✔ Izoh: Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi bu sohada davlat siyosatini amalga oshiruvchi maxsus vakolatli organdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 155 26-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Daromad solig'i qaysi soliqlar guruhiga mansub? A) To'g'ri soliqlarga B) Bojxona to'lovlariga C) Resurs soliqlariga D) Egri soliqlarga To'g'ri javob: A) To'g'ri soliqlarga✔ Izoh: Daromad solig'i shaxsning olgan daromadidan bevosita undiriladi va narxga qo'shilmaydi, shuning uchun to'g'ri soliqdir. 2. Kapital ishlab chiqarish omili sifatida qanday daromad keltiradi? A) Ish haqi B) Foiz C) Renta D) Pensiya To'g'ri javob: B) Foiz ✔ Izoh: Iqtisodiyot nazariyasida kapital egasi oladigan daromad foiz, yer egasiniki renta, mehnatniki ish haqi, tadbirkorlikniki foyda deb ataladi. 3. Asosiy vositaning boshlang'ich qiymatiga nimalar kiradi? A) Xarid narxi va uni foydalanishga tayyorlash bilan bog'liq xarajatlar B) Faqat keyingi yillarda qilinadigan ta'mir xarajatlari C) Faqat aktiv bilan bog'liq reklama xarajatlari D) Faqat ma'muriy xodimlarning hisoblangan ish haqi To'g'ri javob: A) Xarid narxi va uni foydalanishga tayyorlash bilan bog'liq xarajatlar ✔ Izoh: Boshlang'ich qiymatga xarid narxi, yetkazish, o'rnatish va aktivni ishga tayyorlash bilan bog'liq to'g'ridan- to'g'ri xarajatlar kiradi. 4. Talab qonuniga ko'ra narx oshganda talab miqdori qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi, chunki talab qat'iy B) Avval oshadi, keyin albatta ikki baravar ko'payadi C) Kamayadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa D) Oshadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa To'g'ri javob: C) Kamayadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa ✔ Izoh: Talab qonuniga ko'ra boshqa omillar o'zgarmas bo'lsa, tovar narxi oshganda unga talab miqdori kamayadi. 5. O'zbekistonda korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi qaysi? A) Markaziy bank boshqaruvi kengashi B) Soliq qo'mitasining hududiy boshqarmasi C) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi D) Davlat statistika qo'mitasi To'g'ri javob: C) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi ✔ Izoh: Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi bu sohada davlat siyosatini amalga oshiruvchi maxsus vakolatli organdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 155 26-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Daromad solig'i qaysi soliqlar guruhiga mansub? A) To'g'ri soliqlarga B) Bojxona to'lovlariga C) Resurs soliqlariga D) Egri soliqlarga To'g'ri javob: A) To'g'ri soliqlarga✔ Izoh: Daromad solig'i shaxsning olgan daromadidan bevosita undiriladi va narxga qo'shilmaydi, shuning uchun to'g'ri soliqdir. 2. Kapital ishlab chiqarish omili sifatida qanday daromad keltiradi? A) Ish haqi B) Foiz C) Renta D) Pensiya To'g'ri javob: B) Foiz ✔ Izoh: Iqtisodiyot nazariyasida kapital egasi oladigan daromad foiz, yer egasiniki renta, mehnatniki ish haqi, tadbirkorlikniki foyda deb ataladi. 3. Asosiy vositaning boshlang'ich qiymatiga nimalar kiradi? A) Xarid narxi va uni foydalanishga tayyorlash bilan bog'liq xarajatlar B) Faqat keyingi yillarda qilinadigan ta'mir xarajatlari C) Faqat aktiv bilan bog'liq reklama xarajatlari D) Faqat ma'muriy xodimlarning hisoblangan ish haqi To'g'ri javob: A) Xarid narxi va uni foydalanishga tayyorlash bilan bog'liq xarajatlar ✔ Izoh: Boshlang'ich qiymatga xarid narxi, yetkazish, o'rnatish va aktivni ishga tayyorlash bilan bog'liq to'g'ridan- to'g'ri xarajatlar kiradi. 4. Talab qonuniga ko'ra narx oshganda talab miqdori qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi, chunki talab qat'iy B) Avval oshadi, keyin albatta ikki baravar ko'payadi C) Kamayadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa D) Oshadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa To'g'ri javob: C) Kamayadi, boshqa sharoitlar o'zgarmasa ✔ Izoh: Talab qonuniga ko'ra boshqa omillar o'zgarmas bo'lsa, tovar narxi oshganda unga talab miqdori kamayadi. 5. O'zbekistonda korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi qaysi? A) Markaziy bank boshqaruvi kengashi B) Soliq qo'mitasining hududiy boshqarmasi C) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi D) Davlat statistika qo'mitasi To'g'ri javob: C) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi ✔ Izoh: Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi bu sohada davlat siyosatini amalga oshiruvchi maxsus vakolatli organdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 155 6. Qoldiq (balans) qiymati qanday aniqlanadi? A) Sotish narxidan soliqni ayirib B) Bozor narxini ikkiga bo'lib C) Boshlang'ich qiymatdan to'plangan amortizatsiyani ayirib D) Boshlang'ich qiymatga amortizatsiyani qo'shib To'g'ri javob: C) Boshlang'ich qiymatdan to'plangan amortizatsiyani ayirib✔ Izoh: Asosiy vositaning qoldiq qiymati uning boshlang'ich qiymatidan hisoblangan amortizatsiya summasini chegirib topiladi. 7. Asosiy vositalar qanday aktivlar hisoblanadi? A) Ishlab chiqarishda bir martada sarflanadigan xom ashyo B) Kassada va bank hisobvarag'ida turgan pul mablag'lari C) Uzoq muddat ishlatiladigan, sotish uchun mo'ljallanmagan moddiy aktivlar D) Qayta sotish maqsadida xarid qilingan tovarlar To'g'ri javob: C) Uzoq muddat ishlatiladigan, sotish uchun mo'ljallanmagan moddiy aktivlar ✔ Izoh: Asosiy vositalar — ishlab chiqarish yoki boshqaruvda bir yildan ortiq foydalaniladigan, qayta sotish uchun mo'ljallanmagan moddiy aktivlar. 8. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ining to'lovchilari kimlar? A) Faqat yuridik shaxslar va ularning filiallari B) Faqat pensiya yoshidagi shaxslar C) Rezident va norezident jismoniy shaxslar D) Faqat davlat xizmatchilari va harbiylar To'g'ri javob: C) Rezident va norezident jismoniy shaxslar ✔ Izoh: Daromad solig'i to'lovchilari O'zbekiston rezidenti bo'lgan jismoniy shaxslar va O'zbekistondagi manbadan daromad olgan norezident jismoniy shaxslardir. 9. Tekshiruvni rejalashtirishda soliq to'lovchining vijdonli intizomi qanday inobatga olinadi? A) Intizomli to'lovchilar har oy majburiy tekshiriladi B) Intizom tekshiruv rejasiga ta'sir qilmaydi C) Intizomli to'lovchilarga qo'shimcha soliq belgilanadi D) Past riskli intizomli to'lovchilar kamroq tekshiruvga jalb qilinadi To'g'ri javob: D) Past riskli intizomli to'lovchilar kamroq tekshiruvga jalb qilinadi ✔ Izoh: Risk tahlili asosida intizomli, past riskli to'lovchilar tekshiruvlardan ko'proq xoli bo'ladi, bu ixtiyoriy muvofiqlikni rag'batlantiradi. 10. Narx muvozanat darajasidan past belgilansa, bozorda nima yuz beradi? A) Taqchillik (talab taklifdan oshadi) B) Talab va taklif yo'qoladi C) Ortiqcha mahsulot (taklif talabdan oshadi) D) Muvozanat saqlanadi To'g'ri javob: A) Taqchillik (talab taklifdan oshadi) ✔ Izoh: Narx muvozanatdan past bo'lsa, xaridorlar ko'proq olmoqchi, sotuvchilar esa kamroq taklif qiladi — taqchillik yuzaga keladi. 11. O'zaro bog'liq shaxslar deganda nima tushuniladi? A) Faqat bitta soliq inspeksiyasida hisobda turgan, bir hududda faoliyat yurituvchi shaxslar B) Faqat bir xil yuridik manzilda davlat ro'yxatidan o'tgan, munosabati bo'lmagan shaxslar C) Faqat bitta tijorat bankida hisobvarag'i ochilgan va xizmat ko'rsatiladigan shaxslar D) Munosabatlari bitim shartlari yoki natijalariga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan shaxslar To'g'ri javob: D) Munosabatlari bitim shartlari yoki natijalariga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan ✔ shaxslar Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 156 6. Qoldiq (balans) qiymati qanday aniqlanadi? A) Sotish narxidan soliqni ayirib B) Bozor narxini ikkiga bo'lib C) Boshlang'ich qiymatdan to'plangan amortizatsiyani ayirib D) Boshlang'ich qiymatga amortizatsiyani qo'shib To'g'ri javob: C) Boshlang'ich qiymatdan to'plangan amortizatsiyani ayirib✔ Izoh: Asosiy vositaning qoldiq qiymati uning boshlang'ich qiymatidan hisoblangan amortizatsiya summasini chegirib topiladi. 7. Asosiy vositalar qanday aktivlar hisoblanadi? A) Ishlab chiqarishda bir martada sarflanadigan xom ashyo B) Kassada va bank hisobvarag'ida turgan pul mablag'lari C) Uzoq muddat ishlatiladigan, sotish uchun mo'ljallanmagan moddiy aktivlar D) Qayta sotish maqsadida xarid qilingan tovarlar To'g'ri javob: C) Uzoq muddat ishlatiladigan, sotish uchun mo'ljallanmagan moddiy aktivlar ✔ Izoh: Asosiy vositalar — ishlab chiqarish yoki boshqaruvda bir yildan ortiq foydalaniladigan, qayta sotish uchun mo'ljallanmagan moddiy aktivlar. 8. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ining to'lovchilari kimlar? A) Faqat yuridik shaxslar va ularning filiallari B) Faqat pensiya yoshidagi shaxslar C) Rezident va norezident jismoniy shaxslar D) Faqat davlat xizmatchilari va harbiylar To'g'ri javob: C) Rezident va norezident jismoniy shaxslar ✔ Izoh: Daromad solig'i to'lovchilari O'zbekiston rezidenti bo'lgan jismoniy shaxslar va O'zbekistondagi manbadan daromad olgan norezident jismoniy shaxslardir. 9. Tekshiruvni rejalashtirishda soliq to'lovchining vijdonli intizomi qanday inobatga olinadi? A) Intizomli to'lovchilar har oy majburiy tekshiriladi B) Intizom tekshiruv rejasiga ta'sir qilmaydi C) Intizomli to'lovchilarga qo'shimcha soliq belgilanadi D) Past riskli intizomli to'lovchilar kamroq tekshiruvga jalb qilinadi To'g'ri javob: D) Past riskli intizomli to'lovchilar kamroq tekshiruvga jalb qilinadi ✔ Izoh: Risk tahlili asosida intizomli, past riskli to'lovchilar tekshiruvlardan ko'proq xoli bo'ladi, bu ixtiyoriy muvofiqlikni rag'batlantiradi. 10. Narx muvozanat darajasidan past belgilansa, bozorda nima yuz beradi? A) Taqchillik (talab taklifdan oshadi) B) Talab va taklif yo'qoladi C) Ortiqcha mahsulot (taklif talabdan oshadi) D) Muvozanat saqlanadi To'g'ri javob: A) Taqchillik (talab taklifdan oshadi) ✔ Izoh: Narx muvozanatdan past bo'lsa, xaridorlar ko'proq olmoqchi, sotuvchilar esa kamroq taklif qiladi — taqchillik yuzaga keladi. 11. O'zaro bog'liq shaxslar deganda nima tushuniladi? A) Faqat bitta soliq inspeksiyasida hisobda turgan, bir hududda faoliyat yurituvchi shaxslar B) Faqat bir xil yuridik manzilda davlat ro'yxatidan o'tgan, munosabati bo'lmagan shaxslar C) Faqat bitta tijorat bankida hisobvarag'i ochilgan va xizmat ko'rsatiladigan shaxslar D) Munosabatlari bitim shartlari yoki natijalariga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan shaxslar To'g'ri javob: D) Munosabatlari bitim shartlari yoki natijalariga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan ✔ shaxslar Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 156 6. Qoldiq (balans) qiymati qanday aniqlanadi? A) Sotish narxidan soliqni ayirib B) Bozor narxini ikkiga bo'lib C) Boshlang'ich qiymatdan to'plangan amortizatsiyani ayirib D) Boshlang'ich qiymatga amortizatsiyani qo'shib To'g'ri javob: C) Boshlang'ich qiymatdan to'plangan amortizatsiyani ayirib✔ Izoh: Asosiy vositaning qoldiq qiymati uning boshlang'ich qiymatidan hisoblangan amortizatsiya summasini chegirib topiladi. 7. Asosiy vositalar qanday aktivlar hisoblanadi? A) Ishlab chiqarishda bir martada sarflanadigan xom ashyo B) Kassada va bank hisobvarag'ida turgan pul mablag'lari C) Uzoq muddat ishlatiladigan, sotish uchun mo'ljallanmagan moddiy aktivlar D) Qayta sotish maqsadida xarid qilingan tovarlar To'g'ri javob: C) Uzoq muddat ishlatiladigan, sotish uchun mo'ljallanmagan moddiy aktivlar ✔ Izoh: Asosiy vositalar — ishlab chiqarish yoki boshqaruvda bir yildan ortiq foydalaniladigan, qayta sotish uchun mo'ljallanmagan moddiy aktivlar. 8. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ining to'lovchilari kimlar? A) Faqat yuridik shaxslar va ularning filiallari B) Faqat pensiya yoshidagi shaxslar C) Rezident va norezident jismoniy shaxslar D) Faqat davlat xizmatchilari va harbiylar To'g'ri javob: C) Rezident va norezident jismoniy shaxslar ✔ Izoh: Daromad solig'i to'lovchilari O'zbekiston rezidenti bo'lgan jismoniy shaxslar va O'zbekistondagi manbadan daromad olgan norezident jismoniy shaxslardir. 9. Tekshiruvni rejalashtirishda soliq to'lovchining vijdonli intizomi qanday inobatga olinadi? A) Intizomli to'lovchilar har oy majburiy tekshiriladi B) Intizom tekshiruv rejasiga ta'sir qilmaydi C) Intizomli to'lovchilarga qo'shimcha soliq belgilanadi D) Past riskli intizomli to'lovchilar kamroq tekshiruvga jalb qilinadi To'g'ri javob: D) Past riskli intizomli to'lovchilar kamroq tekshiruvga jalb qilinadi ✔ Izoh: Risk tahlili asosida intizomli, past riskli to'lovchilar tekshiruvlardan ko'proq xoli bo'ladi, bu ixtiyoriy muvofiqlikni rag'batlantiradi. 10. Narx muvozanat darajasidan past belgilansa, bozorda nima yuz beradi? A) Taqchillik (talab taklifdan oshadi) B) Talab va taklif yo'qoladi C) Ortiqcha mahsulot (taklif talabdan oshadi) D) Muvozanat saqlanadi To'g'ri javob: A) Taqchillik (talab taklifdan oshadi) ✔ Izoh: Narx muvozanatdan past bo'lsa, xaridorlar ko'proq olmoqchi, sotuvchilar esa kamroq taklif qiladi — taqchillik yuzaga keladi. 11. O'zaro bog'liq shaxslar deganda nima tushuniladi? A) Faqat bitta soliq inspeksiyasida hisobda turgan, bir hududda faoliyat yurituvchi shaxslar B) Faqat bir xil yuridik manzilda davlat ro'yxatidan o'tgan, munosabati bo'lmagan shaxslar C) Faqat bitta tijorat bankida hisobvarag'i ochilgan va xizmat ko'rsatiladigan shaxslar D) Munosabatlari bitim shartlari yoki natijalariga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan shaxslar To'g'ri javob: D) Munosabatlari bitim shartlari yoki natijalariga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan ✔ shaxslar Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 156 Izoh: O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi alohida munosabatlar bitim shartlari va iqtisodiy natijalariga ta'sir ko'rsatishi mumkin, shuning uchun ular nazoratda bo'ladi. 12. Fuqarolik-huquqiy shartnoma bo'yicha jismoniy shaxsga xizmat haqini to'layotgan korxona qanday majburiyatga ega? A) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qolishi kerak B) Faqat jismoniy shaxsning pasport nusxasini olishi kerak C) Hech qanday majburiyati yo'q D) Faqat QQS hisoblashi kerak To'g'ri javob: A) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qolishi kerak✔ Izoh: Yuridik shaxs fuqarolik-huquqiy shartnoma bo'yicha jismoniy shaxsga to'lov qilganda soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qoladi. 13. Pulning asosiy funksiyalari qaysilar? A) Qiymat o'lchovi, muomala, jamg'arish va to'lov vositasi B) Faqat qimmatbaho jamg'arish vositasi C) Ishlab chiqarish, iste'mol, taqsimot va almashtirish D) Faqat bezak va kolleksiya buyumi To'g'ri javob: A) Qiymat o'lchovi, muomala, jamg'arish va to'lov vositasi ✔ Izoh: Pul qiymat o'lchovi, muomala vositasi, jamg'arish va to'lov vositasi funksiyalarini bajaradi. 14. Davlat xizmatchisi xizmat vazifasini bajarishda «xolislik» tamoyili nimani talab qiladi? A) Qarorlarni fuqarolarning millati va ijtimoiy kelib chiqishiga qarab qabul qilish B) Qarorlarni shaxsiy munosabatlardan xoli, qonun va faktlar asosida qabul qilish C) Qarorlarni hech qanday mezonsiz, tasodifiy tarzda qabul qilish D) Qarorlarni yaqin do'stlari va tanishlarining fikriga qarab qabul qilish To'g'ri javob: B) Qarorlarni shaxsiy munosabatlardan xoli, qonun va faktlar asosida qabul qilish ✔ Izoh: Xolislik — barchaga teng yondashib, qarorlarni shaxsiy hamdardlik yoki adovatsiz, faqat qonun va faktlar asosida qabul qilish. 15. Soliq tekshiruvida soliq to'lovchining huquqlaridan biri qaysi? A) Tekshiruv dalolatnomasini o'zi yozish B) Tekshiruvchiga ko'rsatma berish C) Tekshiruvchini almashtirish to'g'risida buyruq chiqarish D) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish To'g'ri javob: D) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish ✔ Izoh: Soliq to'lovchi tekshiruvda ishtirok etish, tushuntirish va e'tiroz berish huquqiga ega. 16. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisining aylanmasi qonunda belgilangan chegaradan oshsa, nima bo'ladi? A) Hech narsa o'zgarmaydi, aylanma solig'ini avvalgi stavkada to'lashda davom etadi B) Har qanday soliqlarni to'lashdan qonunda belgilangan muddatga butunlay ozod bo'ladi C) Umumbelgilangan soliqlarni (QQS va foyda solig'ini) to'lashga o'tadi D) Faoliyati soliq organining qarori bilan darhol to'xtatiladi va tugatiladi To'g'ri javob: C) Umumbelgilangan soliqlarni (QQS va foyda solig'ini) to'lashga o'tadi ✔ Izoh: Soddalashtirilgan rejim faqat kichik biznes uchun mo'ljallangan, chegara oshganda soliq to'lovchi umumiy tartibga, ya'ni QQS va foyda solig'iga o'tadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 157 Izoh: O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi alohida munosabatlar bitim shartlari va iqtisodiy natijalariga ta'sir ko'rsatishi mumkin, shuning uchun ular nazoratda bo'ladi. 12. Fuqarolik-huquqiy shartnoma bo'yicha jismoniy shaxsga xizmat haqini to'layotgan korxona qanday majburiyatga ega? A) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qolishi kerak B) Faqat jismoniy shaxsning pasport nusxasini olishi kerak C) Hech qanday majburiyati yo'q D) Faqat QQS hisoblashi kerak To'g'ri javob: A) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qolishi kerak✔ Izoh: Yuridik shaxs fuqarolik-huquqiy shartnoma bo'yicha jismoniy shaxsga to'lov qilganda soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qoladi. 13. Pulning asosiy funksiyalari qaysilar? A) Qiymat o'lchovi, muomala, jamg'arish va to'lov vositasi B) Faqat qimmatbaho jamg'arish vositasi C) Ishlab chiqarish, iste'mol, taqsimot va almashtirish D) Faqat bezak va kolleksiya buyumi To'g'ri javob: A) Qiymat o'lchovi, muomala, jamg'arish va to'lov vositasi ✔ Izoh: Pul qiymat o'lchovi, muomala vositasi, jamg'arish va to'lov vositasi funksiyalarini bajaradi. 14. Davlat xizmatchisi xizmat vazifasini bajarishda «xolislik» tamoyili nimani talab qiladi? A) Qarorlarni fuqarolarning millati va ijtimoiy kelib chiqishiga qarab qabul qilish B) Qarorlarni shaxsiy munosabatlardan xoli, qonun va faktlar asosida qabul qilish C) Qarorlarni hech qanday mezonsiz, tasodifiy tarzda qabul qilish D) Qarorlarni yaqin do'stlari va tanishlarining fikriga qarab qabul qilish To'g'ri javob: B) Qarorlarni shaxsiy munosabatlardan xoli, qonun va faktlar asosida qabul qilish ✔ Izoh: Xolislik — barchaga teng yondashib, qarorlarni shaxsiy hamdardlik yoki adovatsiz, faqat qonun va faktlar asosida qabul qilish. 15. Soliq tekshiruvida soliq to'lovchining huquqlaridan biri qaysi? A) Tekshiruv dalolatnomasini o'zi yozish B) Tekshiruvchiga ko'rsatma berish C) Tekshiruvchini almashtirish to'g'risida buyruq chiqarish D) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish To'g'ri javob: D) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish ✔ Izoh: Soliq to'lovchi tekshiruvda ishtirok etish, tushuntirish va e'tiroz berish huquqiga ega. 16. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisining aylanmasi qonunda belgilangan chegaradan oshsa, nima bo'ladi? A) Hech narsa o'zgarmaydi, aylanma solig'ini avvalgi stavkada to'lashda davom etadi B) Har qanday soliqlarni to'lashdan qonunda belgilangan muddatga butunlay ozod bo'ladi C) Umumbelgilangan soliqlarni (QQS va foyda solig'ini) to'lashga o'tadi D) Faoliyati soliq organining qarori bilan darhol to'xtatiladi va tugatiladi To'g'ri javob: C) Umumbelgilangan soliqlarni (QQS va foyda solig'ini) to'lashga o'tadi ✔ Izoh: Soddalashtirilgan rejim faqat kichik biznes uchun mo'ljallangan, chegara oshganda soliq to'lovchi umumiy tartibga, ya'ni QQS va foyda solig'iga o'tadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 157 Izoh: O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi alohida munosabatlar bitim shartlari va iqtisodiy natijalariga ta'sir ko'rsatishi mumkin, shuning uchun ular nazoratda bo'ladi. 12. Fuqarolik-huquqiy shartnoma bo'yicha jismoniy shaxsga xizmat haqini to'layotgan korxona qanday majburiyatga ega? A) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qolishi kerak B) Faqat jismoniy shaxsning pasport nusxasini olishi kerak C) Hech qanday majburiyati yo'q D) Faqat QQS hisoblashi kerak To'g'ri javob: A) Soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qolishi kerak✔ Izoh: Yuridik shaxs fuqarolik-huquqiy shartnoma bo'yicha jismoniy shaxsga to'lov qilganda soliq agenti sifatida daromad solig'ini ushlab qoladi. 13. Pulning asosiy funksiyalari qaysilar? A) Qiymat o'lchovi, muomala, jamg'arish va to'lov vositasi B) Faqat qimmatbaho jamg'arish vositasi C) Ishlab chiqarish, iste'mol, taqsimot va almashtirish D) Faqat bezak va kolleksiya buyumi To'g'ri javob: A) Qiymat o'lchovi, muomala, jamg'arish va to'lov vositasi ✔ Izoh: Pul qiymat o'lchovi, muomala vositasi, jamg'arish va to'lov vositasi funksiyalarini bajaradi. 14. Davlat xizmatchisi xizmat vazifasini bajarishda «xolislik» tamoyili nimani talab qiladi? A) Qarorlarni fuqarolarning millati va ijtimoiy kelib chiqishiga qarab qabul qilish B) Qarorlarni shaxsiy munosabatlardan xoli, qonun va faktlar asosida qabul qilish C) Qarorlarni hech qanday mezonsiz, tasodifiy tarzda qabul qilish D) Qarorlarni yaqin do'stlari va tanishlarining fikriga qarab qabul qilish To'g'ri javob: B) Qarorlarni shaxsiy munosabatlardan xoli, qonun va faktlar asosida qabul qilish ✔ Izoh: Xolislik — barchaga teng yondashib, qarorlarni shaxsiy hamdardlik yoki adovatsiz, faqat qonun va faktlar asosida qabul qilish. 15. Soliq tekshiruvida soliq to'lovchining huquqlaridan biri qaysi? A) Tekshiruv dalolatnomasini o'zi yozish B) Tekshiruvchiga ko'rsatma berish C) Tekshiruvchini almashtirish to'g'risida buyruq chiqarish D) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish To'g'ri javob: D) Tekshiruvda ishtirok etish va tushuntirishlar berish ✔ Izoh: Soliq to'lovchi tekshiruvda ishtirok etish, tushuntirish va e'tiroz berish huquqiga ega. 16. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisining aylanmasi qonunda belgilangan chegaradan oshsa, nima bo'ladi? A) Hech narsa o'zgarmaydi, aylanma solig'ini avvalgi stavkada to'lashda davom etadi B) Har qanday soliqlarni to'lashdan qonunda belgilangan muddatga butunlay ozod bo'ladi C) Umumbelgilangan soliqlarni (QQS va foyda solig'ini) to'lashga o'tadi D) Faoliyati soliq organining qarori bilan darhol to'xtatiladi va tugatiladi To'g'ri javob: C) Umumbelgilangan soliqlarni (QQS va foyda solig'ini) to'lashga o'tadi ✔ Izoh: Soddalashtirilgan rejim faqat kichik biznes uchun mo'ljallangan, chegara oshganda soliq to'lovchi umumiy tartibga, ya'ni QQS va foyda solig'iga o'tadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 157 17. QQS to'lovchisi sotib olgan tovarni shaxsiy (ishlab chiqarishga aloqasiz) ehtiyojlarga ishlatsa, kiruvchi QQS qanday hisobga olinadi? A) To'liq hisobga olinadi, chunki tovar QQS to'lovchisi tomonidan sotib olingan B) Hisobga olinmaydi, chunki tovar soliqqa tortiladigan faoliyatga yo'naltirilmagan C) Faqat chet el valyutasida va Markaziy bank kursi bo'yicha hisobga olinadi D) Ikki baravar miqdorda hisobga olinadi, chunki tovar ishlab chiqarishdan chiqarilgan To'g'ri javob: B) Hisobga olinmaydi, chunki tovar soliqqa tortiladigan faoliyatga yo'naltirilmagan✔ Izoh: Kiruvchi QQS faqat soliqqa tortiladigan faoliyat uchun mo'ljallangan xaridlar bo'yicha hisobga olinadi; aloqasiz ehtiyojlar bo'yicha bu huquq yo'q. 18. Soliq to'lovchi soliq organlari mansabdor shaxslarining g'ayriqonuniy harakatlari natijasida yetkazilgan zararga nisbatan qanday huquqqa ega? A) Soliqni kelgusi yillar to'lamaslikka B) Soliq organi xodimini o'zi ishdan bo'shatishga C) Yetkazilgan zararning qoplanishini talab qilish huquqiga D) Faqat og'zaki uzr so'ralishini talab qilishga To'g'ri javob: C) Yetkazilgan zararning qoplanishini talab qilish huquqiga ✔ Izoh: Soliq organlarining g'ayriqonuniy qarorlari va harakatlari natijasida yetkazilgan zarar qonunda belgilangan tartibda qoplanadi. 19. Soliq to'lovchi soliq organlari bilan munosabatlarda ishtirok etishi mumkin bo'lgan usullar qaysi? A) Faqat sud orqali B) Shaxsan, lekin hech qachon vakil orqali emas C) Faqat notarial vakil orqali D) Shaxsan yoki o'z vakili orqali To'g'ri javob: D) Shaxsan yoki o'z vakili orqali ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq munosabatlarida shaxsan yoki qonuniy yoxud ishonchli vakili orqali ishtirok etishi mumkin. 20. Soliq hisobi hujjatlarini saqlash majburiyatining maqsadi nima? A) Korxonaning arxiv xonasini to'ldirish va undagi joyni samarali ishlatish B) Soliq tekshiruvi va hisob-kitoblarni tasdiqlash imkoniyatini ta'minlash C) Eski hujjatlarni keyinchalik makulatura sifatida sotish va daromad olish D) Korxona xodimlarini qo'shimcha ish bilan band qilish va ish vaqtini to'ldirish To'g'ri javob: B) Soliq tekshiruvi va hisob-kitoblarni tasdiqlash imkoniyatini ta'minlash ✔ Izoh: Hujjatlar saqlanishi soliq bazasining to'g'ri aniqlanganini tasdiqlash va soliq tekshiruvlarida dalil sifatida foydalanish uchun zarur. 21. Soliq tekshiruvi tugagach, tekshiruvchi qanday hujjat tuzadi? A) Yangi turdagi tadbirkorlik faoliyati litsenziyasi B) Tekshiruv tugaganligi haqidagi ma'lumotnoma yoki dalolatnoma C) Soliq to'lovchiga yozilgan minnatdorchilik xati D) Soliq to'lovchi bilan tuziladigan kredit shartnomasi To'g'ri javob: B) Tekshiruv tugaganligi haqidagi ma'lumotnoma yoki dalolatnoma ✔ Izoh: Tekshiruv yakunida uning tugaganligi va natijalari rasmiy hujjat — dalolatnoma bilan qayd etiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 158 17. QQS to'lovchisi sotib olgan tovarni shaxsiy (ishlab chiqarishga aloqasiz) ehtiyojlarga ishlatsa, kiruvchi QQS qanday hisobga olinadi? A) To'liq hisobga olinadi, chunki tovar QQS to'lovchisi tomonidan sotib olingan B) Hisobga olinmaydi, chunki tovar soliqqa tortiladigan faoliyatga yo'naltirilmagan C) Faqat chet el valyutasida va Markaziy bank kursi bo'yicha hisobga olinadi D) Ikki baravar miqdorda hisobga olinadi, chunki tovar ishlab chiqarishdan chiqarilgan To'g'ri javob: B) Hisobga olinmaydi, chunki tovar soliqqa tortiladigan faoliyatga yo'naltirilmagan✔ Izoh: Kiruvchi QQS faqat soliqqa tortiladigan faoliyat uchun mo'ljallangan xaridlar bo'yicha hisobga olinadi; aloqasiz ehtiyojlar bo'yicha bu huquq yo'q. 18. Soliq to'lovchi soliq organlari mansabdor shaxslarining g'ayriqonuniy harakatlari natijasida yetkazilgan zararga nisbatan qanday huquqqa ega? A) Soliqni kelgusi yillar to'lamaslikka B) Soliq organi xodimini o'zi ishdan bo'shatishga C) Yetkazilgan zararning qoplanishini talab qilish huquqiga D) Faqat og'zaki uzr so'ralishini talab qilishga To'g'ri javob: C) Yetkazilgan zararning qoplanishini talab qilish huquqiga ✔ Izoh: Soliq organlarining g'ayriqonuniy qarorlari va harakatlari natijasida yetkazilgan zarar qonunda belgilangan tartibda qoplanadi. 19. Soliq to'lovchi soliq organlari bilan munosabatlarda ishtirok etishi mumkin bo'lgan usullar qaysi? A) Faqat sud orqali B) Shaxsan, lekin hech qachon vakil orqali emas C) Faqat notarial vakil orqali D) Shaxsan yoki o'z vakili orqali To'g'ri javob: D) Shaxsan yoki o'z vakili orqali ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq munosabatlarida shaxsan yoki qonuniy yoxud ishonchli vakili orqali ishtirok etishi mumkin. 20. Soliq hisobi hujjatlarini saqlash majburiyatining maqsadi nima? A) Korxonaning arxiv xonasini to'ldirish va undagi joyni samarali ishlatish B) Soliq tekshiruvi va hisob-kitoblarni tasdiqlash imkoniyatini ta'minlash C) Eski hujjatlarni keyinchalik makulatura sifatida sotish va daromad olish D) Korxona xodimlarini qo'shimcha ish bilan band qilish va ish vaqtini to'ldirish To'g'ri javob: B) Soliq tekshiruvi va hisob-kitoblarni tasdiqlash imkoniyatini ta'minlash ✔ Izoh: Hujjatlar saqlanishi soliq bazasining to'g'ri aniqlanganini tasdiqlash va soliq tekshiruvlarida dalil sifatida foydalanish uchun zarur. 21. Soliq tekshiruvi tugagach, tekshiruvchi qanday hujjat tuzadi? A) Yangi turdagi tadbirkorlik faoliyati litsenziyasi B) Tekshiruv tugaganligi haqidagi ma'lumotnoma yoki dalolatnoma C) Soliq to'lovchiga yozilgan minnatdorchilik xati D) Soliq to'lovchi bilan tuziladigan kredit shartnomasi To'g'ri javob: B) Tekshiruv tugaganligi haqidagi ma'lumotnoma yoki dalolatnoma ✔ Izoh: Tekshiruv yakunida uning tugaganligi va natijalari rasmiy hujjat — dalolatnoma bilan qayd etiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 158 17. QQS to'lovchisi sotib olgan tovarni shaxsiy (ishlab chiqarishga aloqasiz) ehtiyojlarga ishlatsa, kiruvchi QQS qanday hisobga olinadi? A) To'liq hisobga olinadi, chunki tovar QQS to'lovchisi tomonidan sotib olingan B) Hisobga olinmaydi, chunki tovar soliqqa tortiladigan faoliyatga yo'naltirilmagan C) Faqat chet el valyutasida va Markaziy bank kursi bo'yicha hisobga olinadi D) Ikki baravar miqdorda hisobga olinadi, chunki tovar ishlab chiqarishdan chiqarilgan To'g'ri javob: B) Hisobga olinmaydi, chunki tovar soliqqa tortiladigan faoliyatga yo'naltirilmagan✔ Izoh: Kiruvchi QQS faqat soliqqa tortiladigan faoliyat uchun mo'ljallangan xaridlar bo'yicha hisobga olinadi; aloqasiz ehtiyojlar bo'yicha bu huquq yo'q. 18. Soliq to'lovchi soliq organlari mansabdor shaxslarining g'ayriqonuniy harakatlari natijasida yetkazilgan zararga nisbatan qanday huquqqa ega? A) Soliqni kelgusi yillar to'lamaslikka B) Soliq organi xodimini o'zi ishdan bo'shatishga C) Yetkazilgan zararning qoplanishini talab qilish huquqiga D) Faqat og'zaki uzr so'ralishini talab qilishga To'g'ri javob: C) Yetkazilgan zararning qoplanishini talab qilish huquqiga ✔ Izoh: Soliq organlarining g'ayriqonuniy qarorlari va harakatlari natijasida yetkazilgan zarar qonunda belgilangan tartibda qoplanadi. 19. Soliq to'lovchi soliq organlari bilan munosabatlarda ishtirok etishi mumkin bo'lgan usullar qaysi? A) Faqat sud orqali B) Shaxsan, lekin hech qachon vakil orqali emas C) Faqat notarial vakil orqali D) Shaxsan yoki o'z vakili orqali To'g'ri javob: D) Shaxsan yoki o'z vakili orqali ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq munosabatlarida shaxsan yoki qonuniy yoxud ishonchli vakili orqali ishtirok etishi mumkin. 20. Soliq hisobi hujjatlarini saqlash majburiyatining maqsadi nima? A) Korxonaning arxiv xonasini to'ldirish va undagi joyni samarali ishlatish B) Soliq tekshiruvi va hisob-kitoblarni tasdiqlash imkoniyatini ta'minlash C) Eski hujjatlarni keyinchalik makulatura sifatida sotish va daromad olish D) Korxona xodimlarini qo'shimcha ish bilan band qilish va ish vaqtini to'ldirish To'g'ri javob: B) Soliq tekshiruvi va hisob-kitoblarni tasdiqlash imkoniyatini ta'minlash ✔ Izoh: Hujjatlar saqlanishi soliq bazasining to'g'ri aniqlanganini tasdiqlash va soliq tekshiruvlarida dalil sifatida foydalanish uchun zarur. 21. Soliq tekshiruvi tugagach, tekshiruvchi qanday hujjat tuzadi? A) Yangi turdagi tadbirkorlik faoliyati litsenziyasi B) Tekshiruv tugaganligi haqidagi ma'lumotnoma yoki dalolatnoma C) Soliq to'lovchiga yozilgan minnatdorchilik xati D) Soliq to'lovchi bilan tuziladigan kredit shartnomasi To'g'ri javob: B) Tekshiruv tugaganligi haqidagi ma'lumotnoma yoki dalolatnoma ✔ Izoh: Tekshiruv yakunida uning tugaganligi va natijalari rasmiy hujjat — dalolatnoma bilan qayd etiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 158 22. Davlat xizmatchisi xizmat transporti yoki boshqa davlat mulkidan shaxsiy maqsadda foydalansa, bu qanday baholanadi? A) Budjet mablag'larini tejash sifatida B) Xizmatchiga berilgan qonuniy imtiyoz sifatida C) Davlat mulkidan noqonuniy foydalanish sifatida D) Rag'batlantirishga loyiq harakat sifatida To'g'ri javob: C) Davlat mulkidan noqonuniy foydalanish sifatida✔ Izoh: Davlat mulki faqat xizmat maqsadida ishlatilishi kerak; undan shaxsiy foydalanish suiiste'mol hisoblanadi. 23. STIR nima maqsadda beriladi? A) Tovarlarni bojxona tasnifiga kiritish va ularga tashqi savdo kodi berish uchun B) Bank hisobvarag'ini ochishda kredit bo'yicha foiz stavkasini belgilash uchun C) Soliq to'lovchini soliq organlarida yagona tarzda identifikatsiya qilish va hisobga olish uchun D) Fuqaroning doimiy yashash joyini ichki ishlar organlarida ro'yxatga olish uchun To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchini soliq organlarida yagona tarzda identifikatsiya qilish va hisobga ✔ olish uchun Izoh: STIR soliq to'lovchini barcha soliq munosabatlarida bir xil identifikatsiya qilish va uni hisobga olish uchun beriladi. 24. Quyidagilardan qaysi biri QQS obyekti hisoblanmaydi? A) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi to'lash B) Foydalanilgan asosiy vositani boshqa korxonaga sotish C) Ko'chmas mulk binosini ijaraga berish xizmati D) Tovarni ulgurji xaridorga shartnoma asosida sotish To'g'ri javob: A) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi to'lash ✔ Izoh: Ish haqi to'lash tovar yoki xizmat realizatsiyasi emas, shuning uchun QQS obyekti bo'lmaydi; qolganlari realizatsiya hisoblanadi. 25. Hisobotni kech topshirish va soliqni kech to'lash oqibatlari qanday farqlanadi? A) Hisobotni kech topshirish uchun penya, soliqni kech to'lash uchun esa rag'batlantiruvchi mukofot beriladi B) Ikkalasi uchun ham hech qanday oqibat yo'q, faqat og'zaki eslatma beriladi C) Hisobotni kech topshirish uchun jarima, soliqni kech to'lash uchun esa penya qo'llanadi D) Ikkalasi ham faqat yozma ogohlantirish bilan cheklanadi va jarima qo'llanmaydi To'g'ri javob: C) Hisobotni kech topshirish uchun jarima, soliqni kech to'lash uchun esa penya ✔ qo'llanadi Izoh: Hisobotni o'z vaqtida topshirmaslik moliyaviy sanksiyaga, soliqni kechiktirib to'lash esa kechiktirilgan kunlar uchun penya hisoblanishiga sabab bo'ladi. 26. Hisobga olish birligi sifatida asosan qaysi o'lchov qo'llaniladi? A) Pul o'lchovi B) Faqat mehnat o'lchovi C) Faqat vaqt o'lchovi D) Faqat natural o'lchov To'g'ri javob: A) Pul o'lchovi ✔ Izoh: Buxgalteriya hisobida barcha operatsiyalar umumlashtirish uchun pul o'lchovida aks ettiriladi; natural o'lchovlar yordamchi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 159 22. Davlat xizmatchisi xizmat transporti yoki boshqa davlat mulkidan shaxsiy maqsadda foydalansa, bu qanday baholanadi? A) Budjet mablag'larini tejash sifatida B) Xizmatchiga berilgan qonuniy imtiyoz sifatida C) Davlat mulkidan noqonuniy foydalanish sifatida D) Rag'batlantirishga loyiq harakat sifatida To'g'ri javob: C) Davlat mulkidan noqonuniy foydalanish sifatida✔ Izoh: Davlat mulki faqat xizmat maqsadida ishlatilishi kerak; undan shaxsiy foydalanish suiiste'mol hisoblanadi. 23. STIR nima maqsadda beriladi? A) Tovarlarni bojxona tasnifiga kiritish va ularga tashqi savdo kodi berish uchun B) Bank hisobvarag'ini ochishda kredit bo'yicha foiz stavkasini belgilash uchun C) Soliq to'lovchini soliq organlarida yagona tarzda identifikatsiya qilish va hisobga olish uchun D) Fuqaroning doimiy yashash joyini ichki ishlar organlarida ro'yxatga olish uchun To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchini soliq organlarida yagona tarzda identifikatsiya qilish va hisobga ✔ olish uchun Izoh: STIR soliq to'lovchini barcha soliq munosabatlarida bir xil identifikatsiya qilish va uni hisobga olish uchun beriladi. 24. Quyidagilardan qaysi biri QQS obyekti hisoblanmaydi? A) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi to'lash B) Foydalanilgan asosiy vositani boshqa korxonaga sotish C) Ko'chmas mulk binosini ijaraga berish xizmati D) Tovarni ulgurji xaridorga shartnoma asosida sotish To'g'ri javob: A) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi to'lash ✔ Izoh: Ish haqi to'lash tovar yoki xizmat realizatsiyasi emas, shuning uchun QQS obyekti bo'lmaydi; qolganlari realizatsiya hisoblanadi. 25. Hisobotni kech topshirish va soliqni kech to'lash oqibatlari qanday farqlanadi? A) Hisobotni kech topshirish uchun penya, soliqni kech to'lash uchun esa rag'batlantiruvchi mukofot beriladi B) Ikkalasi uchun ham hech qanday oqibat yo'q, faqat og'zaki eslatma beriladi C) Hisobotni kech topshirish uchun jarima, soliqni kech to'lash uchun esa penya qo'llanadi D) Ikkalasi ham faqat yozma ogohlantirish bilan cheklanadi va jarima qo'llanmaydi To'g'ri javob: C) Hisobotni kech topshirish uchun jarima, soliqni kech to'lash uchun esa penya ✔ qo'llanadi Izoh: Hisobotni o'z vaqtida topshirmaslik moliyaviy sanksiyaga, soliqni kechiktirib to'lash esa kechiktirilgan kunlar uchun penya hisoblanishiga sabab bo'ladi. 26. Hisobga olish birligi sifatida asosan qaysi o'lchov qo'llaniladi? A) Pul o'lchovi B) Faqat mehnat o'lchovi C) Faqat vaqt o'lchovi D) Faqat natural o'lchov To'g'ri javob: A) Pul o'lchovi ✔ Izoh: Buxgalteriya hisobida barcha operatsiyalar umumlashtirish uchun pul o'lchovida aks ettiriladi; natural o'lchovlar yordamchi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 159 22. Davlat xizmatchisi xizmat transporti yoki boshqa davlat mulkidan shaxsiy maqsadda foydalansa, bu qanday baholanadi? A) Budjet mablag'larini tejash sifatida B) Xizmatchiga berilgan qonuniy imtiyoz sifatida C) Davlat mulkidan noqonuniy foydalanish sifatida D) Rag'batlantirishga loyiq harakat sifatida To'g'ri javob: C) Davlat mulkidan noqonuniy foydalanish sifatida✔ Izoh: Davlat mulki faqat xizmat maqsadida ishlatilishi kerak; undan shaxsiy foydalanish suiiste'mol hisoblanadi. 23. STIR nima maqsadda beriladi? A) Tovarlarni bojxona tasnifiga kiritish va ularga tashqi savdo kodi berish uchun B) Bank hisobvarag'ini ochishda kredit bo'yicha foiz stavkasini belgilash uchun C) Soliq to'lovchini soliq organlarida yagona tarzda identifikatsiya qilish va hisobga olish uchun D) Fuqaroning doimiy yashash joyini ichki ishlar organlarida ro'yxatga olish uchun To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchini soliq organlarida yagona tarzda identifikatsiya qilish va hisobga ✔ olish uchun Izoh: STIR soliq to'lovchini barcha soliq munosabatlarida bir xil identifikatsiya qilish va uni hisobga olish uchun beriladi. 24. Quyidagilardan qaysi biri QQS obyekti hisoblanmaydi? A) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi to'lash B) Foydalanilgan asosiy vositani boshqa korxonaga sotish C) Ko'chmas mulk binosini ijaraga berish xizmati D) Tovarni ulgurji xaridorga shartnoma asosida sotish To'g'ri javob: A) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi to'lash ✔ Izoh: Ish haqi to'lash tovar yoki xizmat realizatsiyasi emas, shuning uchun QQS obyekti bo'lmaydi; qolganlari realizatsiya hisoblanadi. 25. Hisobotni kech topshirish va soliqni kech to'lash oqibatlari qanday farqlanadi? A) Hisobotni kech topshirish uchun penya, soliqni kech to'lash uchun esa rag'batlantiruvchi mukofot beriladi B) Ikkalasi uchun ham hech qanday oqibat yo'q, faqat og'zaki eslatma beriladi C) Hisobotni kech topshirish uchun jarima, soliqni kech to'lash uchun esa penya qo'llanadi D) Ikkalasi ham faqat yozma ogohlantirish bilan cheklanadi va jarima qo'llanmaydi To'g'ri javob: C) Hisobotni kech topshirish uchun jarima, soliqni kech to'lash uchun esa penya ✔ qo'llanadi Izoh: Hisobotni o'z vaqtida topshirmaslik moliyaviy sanksiyaga, soliqni kechiktirib to'lash esa kechiktirilgan kunlar uchun penya hisoblanishiga sabab bo'ladi. 26. Hisobga olish birligi sifatida asosan qaysi o'lchov qo'llaniladi? A) Pul o'lchovi B) Faqat mehnat o'lchovi C) Faqat vaqt o'lchovi D) Faqat natural o'lchov To'g'ri javob: A) Pul o'lchovi ✔ Izoh: Buxgalteriya hisobida barcha operatsiyalar umumlashtirish uchun pul o'lchovida aks ettiriladi; natural o'lchovlar yordamchi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 159 27. Soliq to'lovchi tekshiruv dalolatnomasidagi xulosalarga rozi bo'lmasa, nima qilishi mumkin? A) Tekshiruvchini o'z buyrug'i bilan ishdan bo'shatishi B) Dalolatnomani imzolamay, uni yo'q qilib yuborishi C) Hech narsa qila olmaydi, xulosa yakuniy hisoblanadi D) E'tiroz bildirib, uni belgilangan tartibda taqdim etishi To'g'ri javob: D) E'tiroz bildirib, uni belgilangan tartibda taqdim etishi✔ Izoh: Soliq to'lovchi dalolatnoma bilan rozi bo'lmasa, yozma e'tiroz taqdim etib, keyinchalik yuqori organ yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. 28. Pora olish deganda nima tushuniladi? A) Xizmat safari xarajatlarining qonuniy qoplanishi B) Xizmat harakati uchun mansabdor shaxsning noqonuniy moddiy naf olishi C) Xodimning mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi olishi D) Qonunda belgilangan davlat bojining undirilishi To'g'ri javob: B) Xizmat harakati uchun mansabdor shaxsning noqonuniy moddiy naf olishi ✔ Izoh: Pora olish — mansabdor shaxsning o'z xizmat vakolatlari doirasidagi harakat uchun noqonuniy moddiy naf olishi; jinoyat hisoblanadi. 29. Import qilishda to'langan QQS keyinchalik nima uchun ishlatilishi mumkin? A) QQS to'lovchisi tomonidan qonunda belgilangan tartibda kiruvchi QQS sifatida hisobga olinishi uchun B) Import qilingan tovar bo'yicha mol-mulk solig'i summasini belgilangan tartibda kamaytirish uchun C) Import qiluvchini foyda solig'ini to'lashdan qonunda belgilangan muddatga to'liq va so'zsiz ozod qilish uchun D) Hech qanday maqsadda ishlatilmaydi, chunki import QQS faqat bojxona to'lovi hisoblanadi To'g'ri javob: A) QQS to'lovchisi tomonidan qonunda belgilangan tartibda kiruvchi QQS sifatida ✔ hisobga olinishi uchun Izoh: Import paytida to'langan QQS, tovar soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilsa, QQS to'lovchisi tomonidan hisobga olinishi mumkin. 30. Moliyaviy hisobotning asosiy shakllaridan ikkitasi qaysi? A) Tovar reklamasi, narx varag'i va xaridorlarga taklif xati B) Ishonchnoma, bank cheki va pul o'tkazish topshiriqnomasi C) Mehnat shartnomasi va xodimni ishga qabul qilish to'g'risidagi buyruq D) Buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot To'g'ri javob: D) Buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot ✔ Izoh: Buxgalteriya balansi korxonaning moliyaviy holatini, moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot esa daromad, xarajat va foydani ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 160 27. Soliq to'lovchi tekshiruv dalolatnomasidagi xulosalarga rozi bo'lmasa, nima qilishi mumkin? A) Tekshiruvchini o'z buyrug'i bilan ishdan bo'shatishi B) Dalolatnomani imzolamay, uni yo'q qilib yuborishi C) Hech narsa qila olmaydi, xulosa yakuniy hisoblanadi D) E'tiroz bildirib, uni belgilangan tartibda taqdim etishi To'g'ri javob: D) E'tiroz bildirib, uni belgilangan tartibda taqdim etishi✔ Izoh: Soliq to'lovchi dalolatnoma bilan rozi bo'lmasa, yozma e'tiroz taqdim etib, keyinchalik yuqori organ yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. 28. Pora olish deganda nima tushuniladi? A) Xizmat safari xarajatlarining qonuniy qoplanishi B) Xizmat harakati uchun mansabdor shaxsning noqonuniy moddiy naf olishi C) Xodimning mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi olishi D) Qonunda belgilangan davlat bojining undirilishi To'g'ri javob: B) Xizmat harakati uchun mansabdor shaxsning noqonuniy moddiy naf olishi ✔ Izoh: Pora olish — mansabdor shaxsning o'z xizmat vakolatlari doirasidagi harakat uchun noqonuniy moddiy naf olishi; jinoyat hisoblanadi. 29. Import qilishda to'langan QQS keyinchalik nima uchun ishlatilishi mumkin? A) QQS to'lovchisi tomonidan qonunda belgilangan tartibda kiruvchi QQS sifatida hisobga olinishi uchun B) Import qilingan tovar bo'yicha mol-mulk solig'i summasini belgilangan tartibda kamaytirish uchun C) Import qiluvchini foyda solig'ini to'lashdan qonunda belgilangan muddatga to'liq va so'zsiz ozod qilish uchun D) Hech qanday maqsadda ishlatilmaydi, chunki import QQS faqat bojxona to'lovi hisoblanadi To'g'ri javob: A) QQS to'lovchisi tomonidan qonunda belgilangan tartibda kiruvchi QQS sifatida ✔ hisobga olinishi uchun Izoh: Import paytida to'langan QQS, tovar soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilsa, QQS to'lovchisi tomonidan hisobga olinishi mumkin. 30. Moliyaviy hisobotning asosiy shakllaridan ikkitasi qaysi? A) Tovar reklamasi, narx varag'i va xaridorlarga taklif xati B) Ishonchnoma, bank cheki va pul o'tkazish topshiriqnomasi C) Mehnat shartnomasi va xodimni ishga qabul qilish to'g'risidagi buyruq D) Buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot To'g'ri javob: D) Buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot ✔ Izoh: Buxgalteriya balansi korxonaning moliyaviy holatini, moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot esa daromad, xarajat va foydani ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 160 27. Soliq to'lovchi tekshiruv dalolatnomasidagi xulosalarga rozi bo'lmasa, nima qilishi mumkin? A) Tekshiruvchini o'z buyrug'i bilan ishdan bo'shatishi B) Dalolatnomani imzolamay, uni yo'q qilib yuborishi C) Hech narsa qila olmaydi, xulosa yakuniy hisoblanadi D) E'tiroz bildirib, uni belgilangan tartibda taqdim etishi To'g'ri javob: D) E'tiroz bildirib, uni belgilangan tartibda taqdim etishi✔ Izoh: Soliq to'lovchi dalolatnoma bilan rozi bo'lmasa, yozma e'tiroz taqdim etib, keyinchalik yuqori organ yoki sudga shikoyat qilishi mumkin. 28. Pora olish deganda nima tushuniladi? A) Xizmat safari xarajatlarining qonuniy qoplanishi B) Xizmat harakati uchun mansabdor shaxsning noqonuniy moddiy naf olishi C) Xodimning mehnat shartnomasi bo'yicha ish haqi olishi D) Qonunda belgilangan davlat bojining undirilishi To'g'ri javob: B) Xizmat harakati uchun mansabdor shaxsning noqonuniy moddiy naf olishi ✔ Izoh: Pora olish — mansabdor shaxsning o'z xizmat vakolatlari doirasidagi harakat uchun noqonuniy moddiy naf olishi; jinoyat hisoblanadi. 29. Import qilishda to'langan QQS keyinchalik nima uchun ishlatilishi mumkin? A) QQS to'lovchisi tomonidan qonunda belgilangan tartibda kiruvchi QQS sifatida hisobga olinishi uchun B) Import qilingan tovar bo'yicha mol-mulk solig'i summasini belgilangan tartibda kamaytirish uchun C) Import qiluvchini foyda solig'ini to'lashdan qonunda belgilangan muddatga to'liq va so'zsiz ozod qilish uchun D) Hech qanday maqsadda ishlatilmaydi, chunki import QQS faqat bojxona to'lovi hisoblanadi To'g'ri javob: A) QQS to'lovchisi tomonidan qonunda belgilangan tartibda kiruvchi QQS sifatida ✔ hisobga olinishi uchun Izoh: Import paytida to'langan QQS, tovar soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilsa, QQS to'lovchisi tomonidan hisobga olinishi mumkin. 30. Moliyaviy hisobotning asosiy shakllaridan ikkitasi qaysi? A) Tovar reklamasi, narx varag'i va xaridorlarga taklif xati B) Ishonchnoma, bank cheki va pul o'tkazish topshiriqnomasi C) Mehnat shartnomasi va xodimni ishga qabul qilish to'g'risidagi buyruq D) Buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot To'g'ri javob: D) Buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot ✔ Izoh: Buxgalteriya balansi korxonaning moliyaviy holatini, moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot esa daromad, xarajat va foydani ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 160 27-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Aksiz solig'i soliqlarning qaysi guruhiga mansub? A) Resurs to'lovlariga B) To'g'ri soliqlarga C) Egri soliqlarga D) Mulkiy soliqlarga To'g'ri javob: C) Egri soliqlarga✔ Izoh: Aksiz solig'i aksiz to'lanadigan tovarlar narxiga kiritiladi va iste'molchiga o'tkaziladi, ya'ni egri soliqdir. 2. Soliq to'lovchi o'z manfaatlarini soliq munosabatlarida qanday himoya qilishi mumkin? A) Shaxsan yoki vakili orqali B) Faqat hokimlik orqali C) Faqat soliq inspektori orqali D) Faqat bank orqali To'g'ri javob: A) Shaxsan yoki vakili orqali ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq munosabatlarida shaxsan yoki qonuniy yoxud vakolatli vakili orqali ishtirok etishi mumkin. 3. Bir vaqtning o'zida ikki ish joyida ishlayotgan xodimning daromad solig'i qanday ushlab qolinadi? A) Soliqni ish beruvchilar emas, faqat xodimning o'zi yil oxirida to'laydi B) Har bir ish beruvchi o'zi to'layotgan daromaddan soliqni ushlab qoladi C) O'rindoshlik asosida olingan daromad daromad solig'iga tortilmaydi D) Faqat asosiy ish beruvchi ikkala ish joyidagi daromaddan soliqni ushlaydi To'g'ri javob: B) Har bir ish beruvchi o'zi to'layotgan daromaddan soliqni ushlab qoladi ✔ Izoh: Har bir ish beruvchi o'z xodimiga to'layotgan daromad bo'yicha soliq agenti hisoblanadi va soliqni alohida ushlab qoladi. 4. O'sib boruvchi yakun (kumulyativ) bilan hisoblash nimani anglatadi? A) Soliq bazasi faqat oxirgi oy bo'yicha hisoblanishini B) Soliq bazasi soliq davri boshidan boshlab yig'ma tarzda hisoblanishini C) Soliq faqat o'tgan yil ma'lumotlari bo'yicha hisoblanishini D) Soliq har kuni yangidan, avvalgisi hisobga olinmasdan hisoblanishini To'g'ri javob: B) Soliq bazasi soliq davri boshidan boshlab yig'ma tarzda hisoblanishini ✔ Izoh: O'sib boruvchi yakun bilan hisoblashda soliq bazasi soliq davri boshidan tegishli hisobot davri oxirigacha yig'ma tarzda aniqlanadi. 5. Chekdagi QR-kod xaridorga qanday imkoniyat beradi? A) Chekning haqiqiyligi va soliq tizimida ro'yxatdan o'tganini tekshirish B) Keyingi xaridda tovarni bepul olish imkoniyatini C) Do'kon egasining shaxsiy ma'lumotlarini bilib olishni D) Xaridorning daromad solig'idan ozod bo'lishini To'g'ri javob: A) Chekning haqiqiyligi va soliq tizimida ro'yxatdan o'tganini tekshirish ✔ Izoh: QR-kodni skanerlab, xaridor chek soliq tizimida qayd etilganini va savdo rasman ro'yxatga olinganini tekshirishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 161 27-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Aksiz solig'i soliqlarning qaysi guruhiga mansub? A) Resurs to'lovlariga B) To'g'ri soliqlarga C) Egri soliqlarga D) Mulkiy soliqlarga To'g'ri javob: C) Egri soliqlarga✔ Izoh: Aksiz solig'i aksiz to'lanadigan tovarlar narxiga kiritiladi va iste'molchiga o'tkaziladi, ya'ni egri soliqdir. 2. Soliq to'lovchi o'z manfaatlarini soliq munosabatlarida qanday himoya qilishi mumkin? A) Shaxsan yoki vakili orqali B) Faqat hokimlik orqali C) Faqat soliq inspektori orqali D) Faqat bank orqali To'g'ri javob: A) Shaxsan yoki vakili orqali ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq munosabatlarida shaxsan yoki qonuniy yoxud vakolatli vakili orqali ishtirok etishi mumkin. 3. Bir vaqtning o'zida ikki ish joyida ishlayotgan xodimning daromad solig'i qanday ushlab qolinadi? A) Soliqni ish beruvchilar emas, faqat xodimning o'zi yil oxirida to'laydi B) Har bir ish beruvchi o'zi to'layotgan daromaddan soliqni ushlab qoladi C) O'rindoshlik asosida olingan daromad daromad solig'iga tortilmaydi D) Faqat asosiy ish beruvchi ikkala ish joyidagi daromaddan soliqni ushlaydi To'g'ri javob: B) Har bir ish beruvchi o'zi to'layotgan daromaddan soliqni ushlab qoladi ✔ Izoh: Har bir ish beruvchi o'z xodimiga to'layotgan daromad bo'yicha soliq agenti hisoblanadi va soliqni alohida ushlab qoladi. 4. O'sib boruvchi yakun (kumulyativ) bilan hisoblash nimani anglatadi? A) Soliq bazasi faqat oxirgi oy bo'yicha hisoblanishini B) Soliq bazasi soliq davri boshidan boshlab yig'ma tarzda hisoblanishini C) Soliq faqat o'tgan yil ma'lumotlari bo'yicha hisoblanishini D) Soliq har kuni yangidan, avvalgisi hisobga olinmasdan hisoblanishini To'g'ri javob: B) Soliq bazasi soliq davri boshidan boshlab yig'ma tarzda hisoblanishini ✔ Izoh: O'sib boruvchi yakun bilan hisoblashda soliq bazasi soliq davri boshidan tegishli hisobot davri oxirigacha yig'ma tarzda aniqlanadi. 5. Chekdagi QR-kod xaridorga qanday imkoniyat beradi? A) Chekning haqiqiyligi va soliq tizimida ro'yxatdan o'tganini tekshirish B) Keyingi xaridda tovarni bepul olish imkoniyatini C) Do'kon egasining shaxsiy ma'lumotlarini bilib olishni D) Xaridorning daromad solig'idan ozod bo'lishini To'g'ri javob: A) Chekning haqiqiyligi va soliq tizimida ro'yxatdan o'tganini tekshirish ✔ Izoh: QR-kodni skanerlab, xaridor chek soliq tizimida qayd etilganini va savdo rasman ro'yxatga olinganini tekshirishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 161 27-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Aksiz solig'i soliqlarning qaysi guruhiga mansub? A) Resurs to'lovlariga B) To'g'ri soliqlarga C) Egri soliqlarga D) Mulkiy soliqlarga To'g'ri javob: C) Egri soliqlarga✔ Izoh: Aksiz solig'i aksiz to'lanadigan tovarlar narxiga kiritiladi va iste'molchiga o'tkaziladi, ya'ni egri soliqdir. 2. Soliq to'lovchi o'z manfaatlarini soliq munosabatlarida qanday himoya qilishi mumkin? A) Shaxsan yoki vakili orqali B) Faqat hokimlik orqali C) Faqat soliq inspektori orqali D) Faqat bank orqali To'g'ri javob: A) Shaxsan yoki vakili orqali ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq munosabatlarida shaxsan yoki qonuniy yoxud vakolatli vakili orqali ishtirok etishi mumkin. 3. Bir vaqtning o'zida ikki ish joyida ishlayotgan xodimning daromad solig'i qanday ushlab qolinadi? A) Soliqni ish beruvchilar emas, faqat xodimning o'zi yil oxirida to'laydi B) Har bir ish beruvchi o'zi to'layotgan daromaddan soliqni ushlab qoladi C) O'rindoshlik asosida olingan daromad daromad solig'iga tortilmaydi D) Faqat asosiy ish beruvchi ikkala ish joyidagi daromaddan soliqni ushlaydi To'g'ri javob: B) Har bir ish beruvchi o'zi to'layotgan daromaddan soliqni ushlab qoladi ✔ Izoh: Har bir ish beruvchi o'z xodimiga to'layotgan daromad bo'yicha soliq agenti hisoblanadi va soliqni alohida ushlab qoladi. 4. O'sib boruvchi yakun (kumulyativ) bilan hisoblash nimani anglatadi? A) Soliq bazasi faqat oxirgi oy bo'yicha hisoblanishini B) Soliq bazasi soliq davri boshidan boshlab yig'ma tarzda hisoblanishini C) Soliq faqat o'tgan yil ma'lumotlari bo'yicha hisoblanishini D) Soliq har kuni yangidan, avvalgisi hisobga olinmasdan hisoblanishini To'g'ri javob: B) Soliq bazasi soliq davri boshidan boshlab yig'ma tarzda hisoblanishini ✔ Izoh: O'sib boruvchi yakun bilan hisoblashda soliq bazasi soliq davri boshidan tegishli hisobot davri oxirigacha yig'ma tarzda aniqlanadi. 5. Chekdagi QR-kod xaridorga qanday imkoniyat beradi? A) Chekning haqiqiyligi va soliq tizimida ro'yxatdan o'tganini tekshirish B) Keyingi xaridda tovarni bepul olish imkoniyatini C) Do'kon egasining shaxsiy ma'lumotlarini bilib olishni D) Xaridorning daromad solig'idan ozod bo'lishini To'g'ri javob: A) Chekning haqiqiyligi va soliq tizimida ro'yxatdan o'tganini tekshirish ✔ Izoh: QR-kodni skanerlab, xaridor chek soliq tizimida qayd etilganini va savdo rasman ro'yxatga olinganini tekshirishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 161 6. Budjet rezerv jamg'armasining vazifasi nima? A) Tijorat bank kreditlarini kafolatlash B) Soliq to'lovchilarga imtiyoz berish C) Kutilmagan xarajatlarni moliyalashtirish D) Davlat xodimlariga bonus to'lash To'g'ri javob: C) Kutilmagan xarajatlarni moliyalashtirish✔ Izoh: Rezerv jamg'armasi oldindan rejalashtirib bo'lmaydigan, favqulodda xarajatlarni moliyalashtirish uchun shakllantiriladi. 7. Bulutli (cloud) xizmatlarda soliq ma'lumotlarini saqlashda nimaga e'tibor berish kerak? A) Faqat ilova dizayni va tashqi ko'rinishiga B) Hech narsaga, chunki bulut har doim xavfsiz C) Faqat xizmat narxining iloji boricha arzonligiga D) Ma'lumotlar xavfsizligi va qonunchilik talablariga muvofiqligiga To'g'ri javob: D) Ma'lumotlar xavfsizligi va qonunchilik talablariga muvofiqligiga ✔ Izoh: Bulutda saqlanadigan ma'lumotlar uchun shifrlash, kirish nazorati va qonunchilikdagi ma'lumot saqlash talablari muhim. 8. Moliya bozori qanday segmentlardan iborat? A) Pul, kapital, valyuta bozorlari va boshqalar B) Faqat avtomobil va texnika bozori C) Faqat ko'chmas mulk va yer bozori D) Faqat dehqon bozori va savdo rastalari To'g'ri javob: A) Pul, kapital, valyuta bozorlari va boshqalar ✔ Izoh: Moliya bozori pul, kapital (qimmatli qog'ozlar, kreditlar), valyuta va sug'urta bozorlarini o'z ichiga oladi. 9. Foyda solig'i bo'yicha chegiriladigan xarajatlar qanday mezonlarga javob berishi kerak? A) Faqat naqd pulda, korxona kassasi orqali to'langan va kassa orderi bilan rasmiylashtirilgan bo'lishi B) Daromad olishga yo'naltirilgan, asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lishi C) Faqat chet el valyutasida, xorijiy kontragentlarga to'langan va bank orqali o'tgan bo'lishi D) Faqat ta'sischilar va ularning oila a'zolari shaxsiy manfaatiga sarflangan bo'lishi To'g'ri javob: B) Daromad olishga yo'naltirilgan, asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lishi ✔ Izoh: Xarajatlar soliq to'lovchining daromad olishga qaratilgan faoliyati bilan bog'liq, iqtisodiy asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lsa chegiriladi. 10. O'zbekistonda Davlat budjeti qaysi organ tomonidan qabul qilinadi? A) Oliy Majlis (Qonunchilik palatasi qabul qiladi, Senat ma'qullaydi) B) Moliya vazirligi o'z buyrug'i bilan mustaqil tasdiqlaydi C) Markaziy bank boshqaruvi qarori bilan tasdiqlanadi D) Viloyat hokimliklari birgalikdagi qarori bilan tasdiqlanadi To'g'ri javob: A) Oliy Majlis (Qonunchilik palatasi qabul qiladi, Senat ma'qullaydi) ✔ Izoh: Davlat budjeti qonun shaklida Oliy Majlis Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilinib, Senat tomonidan ma'qullanadi. 11. Soliq summasi umumiy holda qanday hisoblanadi? A) Soliq to'lovchi xohlagan summani ko'rsatish orqali B) Soliq organi xodimlarining soniga qarab C) Soliq bazasiga soliq stavkasini qo'llash orqali D) O'tgan yilgi summani ikki baravar oshirish orqali To'g'ri javob: C) Soliq bazasiga soliq stavkasini qo'llash orqali ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 162 6. Budjet rezerv jamg'armasining vazifasi nima? A) Tijorat bank kreditlarini kafolatlash B) Soliq to'lovchilarga imtiyoz berish C) Kutilmagan xarajatlarni moliyalashtirish D) Davlat xodimlariga bonus to'lash To'g'ri javob: C) Kutilmagan xarajatlarni moliyalashtirish✔ Izoh: Rezerv jamg'armasi oldindan rejalashtirib bo'lmaydigan, favqulodda xarajatlarni moliyalashtirish uchun shakllantiriladi. 7. Bulutli (cloud) xizmatlarda soliq ma'lumotlarini saqlashda nimaga e'tibor berish kerak? A) Faqat ilova dizayni va tashqi ko'rinishiga B) Hech narsaga, chunki bulut har doim xavfsiz C) Faqat xizmat narxining iloji boricha arzonligiga D) Ma'lumotlar xavfsizligi va qonunchilik talablariga muvofiqligiga To'g'ri javob: D) Ma'lumotlar xavfsizligi va qonunchilik talablariga muvofiqligiga ✔ Izoh: Bulutda saqlanadigan ma'lumotlar uchun shifrlash, kirish nazorati va qonunchilikdagi ma'lumot saqlash talablari muhim. 8. Moliya bozori qanday segmentlardan iborat? A) Pul, kapital, valyuta bozorlari va boshqalar B) Faqat avtomobil va texnika bozori C) Faqat ko'chmas mulk va yer bozori D) Faqat dehqon bozori va savdo rastalari To'g'ri javob: A) Pul, kapital, valyuta bozorlari va boshqalar ✔ Izoh: Moliya bozori pul, kapital (qimmatli qog'ozlar, kreditlar), valyuta va sug'urta bozorlarini o'z ichiga oladi. 9. Foyda solig'i bo'yicha chegiriladigan xarajatlar qanday mezonlarga javob berishi kerak? A) Faqat naqd pulda, korxona kassasi orqali to'langan va kassa orderi bilan rasmiylashtirilgan bo'lishi B) Daromad olishga yo'naltirilgan, asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lishi C) Faqat chet el valyutasida, xorijiy kontragentlarga to'langan va bank orqali o'tgan bo'lishi D) Faqat ta'sischilar va ularning oila a'zolari shaxsiy manfaatiga sarflangan bo'lishi To'g'ri javob: B) Daromad olishga yo'naltirilgan, asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lishi ✔ Izoh: Xarajatlar soliq to'lovchining daromad olishga qaratilgan faoliyati bilan bog'liq, iqtisodiy asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lsa chegiriladi. 10. O'zbekistonda Davlat budjeti qaysi organ tomonidan qabul qilinadi? A) Oliy Majlis (Qonunchilik palatasi qabul qiladi, Senat ma'qullaydi) B) Moliya vazirligi o'z buyrug'i bilan mustaqil tasdiqlaydi C) Markaziy bank boshqaruvi qarori bilan tasdiqlanadi D) Viloyat hokimliklari birgalikdagi qarori bilan tasdiqlanadi To'g'ri javob: A) Oliy Majlis (Qonunchilik palatasi qabul qiladi, Senat ma'qullaydi) ✔ Izoh: Davlat budjeti qonun shaklida Oliy Majlis Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilinib, Senat tomonidan ma'qullanadi. 11. Soliq summasi umumiy holda qanday hisoblanadi? A) Soliq to'lovchi xohlagan summani ko'rsatish orqali B) Soliq organi xodimlarining soniga qarab C) Soliq bazasiga soliq stavkasini qo'llash orqali D) O'tgan yilgi summani ikki baravar oshirish orqali To'g'ri javob: C) Soliq bazasiga soliq stavkasini qo'llash orqali ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 162 6. Budjet rezerv jamg'armasining vazifasi nima? A) Tijorat bank kreditlarini kafolatlash B) Soliq to'lovchilarga imtiyoz berish C) Kutilmagan xarajatlarni moliyalashtirish D) Davlat xodimlariga bonus to'lash To'g'ri javob: C) Kutilmagan xarajatlarni moliyalashtirish✔ Izoh: Rezerv jamg'armasi oldindan rejalashtirib bo'lmaydigan, favqulodda xarajatlarni moliyalashtirish uchun shakllantiriladi. 7. Bulutli (cloud) xizmatlarda soliq ma'lumotlarini saqlashda nimaga e'tibor berish kerak? A) Faqat ilova dizayni va tashqi ko'rinishiga B) Hech narsaga, chunki bulut har doim xavfsiz C) Faqat xizmat narxining iloji boricha arzonligiga D) Ma'lumotlar xavfsizligi va qonunchilik talablariga muvofiqligiga To'g'ri javob: D) Ma'lumotlar xavfsizligi va qonunchilik talablariga muvofiqligiga ✔ Izoh: Bulutda saqlanadigan ma'lumotlar uchun shifrlash, kirish nazorati va qonunchilikdagi ma'lumot saqlash talablari muhim. 8. Moliya bozori qanday segmentlardan iborat? A) Pul, kapital, valyuta bozorlari va boshqalar B) Faqat avtomobil va texnika bozori C) Faqat ko'chmas mulk va yer bozori D) Faqat dehqon bozori va savdo rastalari To'g'ri javob: A) Pul, kapital, valyuta bozorlari va boshqalar ✔ Izoh: Moliya bozori pul, kapital (qimmatli qog'ozlar, kreditlar), valyuta va sug'urta bozorlarini o'z ichiga oladi. 9. Foyda solig'i bo'yicha chegiriladigan xarajatlar qanday mezonlarga javob berishi kerak? A) Faqat naqd pulda, korxona kassasi orqali to'langan va kassa orderi bilan rasmiylashtirilgan bo'lishi B) Daromad olishga yo'naltirilgan, asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lishi C) Faqat chet el valyutasida, xorijiy kontragentlarga to'langan va bank orqali o'tgan bo'lishi D) Faqat ta'sischilar va ularning oila a'zolari shaxsiy manfaatiga sarflangan bo'lishi To'g'ri javob: B) Daromad olishga yo'naltirilgan, asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lishi ✔ Izoh: Xarajatlar soliq to'lovchining daromad olishga qaratilgan faoliyati bilan bog'liq, iqtisodiy asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan bo'lsa chegiriladi. 10. O'zbekistonda Davlat budjeti qaysi organ tomonidan qabul qilinadi? A) Oliy Majlis (Qonunchilik palatasi qabul qiladi, Senat ma'qullaydi) B) Moliya vazirligi o'z buyrug'i bilan mustaqil tasdiqlaydi C) Markaziy bank boshqaruvi qarori bilan tasdiqlanadi D) Viloyat hokimliklari birgalikdagi qarori bilan tasdiqlanadi To'g'ri javob: A) Oliy Majlis (Qonunchilik palatasi qabul qiladi, Senat ma'qullaydi) ✔ Izoh: Davlat budjeti qonun shaklida Oliy Majlis Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilinib, Senat tomonidan ma'qullanadi. 11. Soliq summasi umumiy holda qanday hisoblanadi? A) Soliq to'lovchi xohlagan summani ko'rsatish orqali B) Soliq organi xodimlarining soniga qarab C) Soliq bazasiga soliq stavkasini qo'llash orqali D) O'tgan yilgi summani ikki baravar oshirish orqali To'g'ri javob: C) Soliq bazasiga soliq stavkasini qo'llash orqali ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 162 Izoh: Soliq summasi soliq bazasini stavkaga ko'paytirish orqali hisoblanadi, so'ngra qonunda nazarda tutilgan imtiyoz va chegirmalar hisobga olinadi. 12. Soliq ma'muriyatchiligida «servis yondashuvi» nimani anglatadi? A) Soliq organlari vazifalarini xususiy kompaniyalarga berish B) Soliq organlari faqat pullik maslahat xizmatlarini ko'rsatishi C) Soliqlarni bosqichma-bosqich to'liq bekor qilish siyosati D) Qulay xizmat ko'rsatish orqali soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Qulay xizmat ko'rsatish orqali soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish✔ Izoh: Servis yondashuvi soliq to'lovchini mijoz sifatida ko'rib, qulay xizmatlar orqali ixtiyoriy muvofiqlikni oshirishga qaratilgan. 13. Soliq qonunchiligi hujjatlarining oshkoraligi tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliq qonunchiligi hujjatlari rasmiy e'lon qilinishini B) Soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlar ommaga oshkor etilishini C) Soliq tekshiruvi natijalari OAVda e'lon qilinishini D) Soliq organlarining ichki yozishmalari e'lon qilinishini To'g'ri javob: A) Soliq qonunchiligi hujjatlari rasmiy e'lon qilinishini ✔ Izoh: Oshkoralik tamoyiliga ko'ra soliq qonunchiligi hujjatlari majburiy tartibda rasmiy e'lon qilinadi; e'lon qilinmagan hujjat qo'llanilmaydi. 14. Soliqlarning nazorat funksiyasi nimani anglatadi? A) Xususiy tadbirkorlar va ularning xodimlari ish haqini davlat belgilashini B) Soliq organlari xodimlarining ish vaqti va xizmat intizomini nazorat qilishni C) Soliqlar orqali moliyaviy oqimlar va xo'jalik faoliyati ustidan nazorat qilish imkoniyatini D) Har qanday tovar va xizmatlarning narxlarini faqat davlat organlari belgilashini To'g'ri javob: C) Soliqlar orqali moliyaviy oqimlar va xo'jalik faoliyati ustidan nazorat qilish ✔ imkoniyatini Izoh: Nazorat funksiyasi soliqlar yordamida daromadlar va moliyaviy oqimlarni hisobga olish hamda ularning qonuniyligini kuzatish imkonini beradi. 15. Yer qa'ridan foydalanish huquqi qanday hujjat asosida beriladi? A) Mahalla fuqarolar yig'ini raisining yozma ma'lumotnomasi asosida B) Yer qa'ridan foydalanish huquqini beruvchi litsenziya asosida C) Tijorat banki bilan tuzilgan bank krediti shartnomasi asosida D) Foydali qazilmalarni olib chiqishda rasmiylashtiriladigan bojxona deklaratsiyasi asosida To'g'ri javob: B) Yer qa'ridan foydalanish huquqini beruvchi litsenziya asosida ✔ Izoh: Foydali qazilmalarni qidirish va qazib olish uchun yer qa'ridan foydalanish huquqi qonunchilikda belgilangan tartibda litsenziya asosida beriladi. 16. Kiberxavfsizlik nuqtayi nazaridan shaxsiy kabinet parolini qanday saqlash kerak? A) Oddiy parolni stikerga yozib monitorga yopishtirish B) Parolni ijtimoiy tarmoqdagi profilda saqlash C) Har bir xizmat uchun bir xil oddiy parol ishlatish D) Murakkab parol tanlash va uni hech kimga bermaslik To'g'ri javob: D) Murakkab parol tanlash va uni hech kimga bermaslik ✔ Izoh: Murakkab va noyob parol ishlatib, uni sir saqlash shaxsiy kabinetga ruxsatsiz kirishning oldini oladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 163 Izoh: Soliq summasi soliq bazasini stavkaga ko'paytirish orqali hisoblanadi, so'ngra qonunda nazarda tutilgan imtiyoz va chegirmalar hisobga olinadi. 12. Soliq ma'muriyatchiligida «servis yondashuvi» nimani anglatadi? A) Soliq organlari vazifalarini xususiy kompaniyalarga berish B) Soliq organlari faqat pullik maslahat xizmatlarini ko'rsatishi C) Soliqlarni bosqichma-bosqich to'liq bekor qilish siyosati D) Qulay xizmat ko'rsatish orqali soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Qulay xizmat ko'rsatish orqali soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish✔ Izoh: Servis yondashuvi soliq to'lovchini mijoz sifatida ko'rib, qulay xizmatlar orqali ixtiyoriy muvofiqlikni oshirishga qaratilgan. 13. Soliq qonunchiligi hujjatlarining oshkoraligi tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliq qonunchiligi hujjatlari rasmiy e'lon qilinishini B) Soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlar ommaga oshkor etilishini C) Soliq tekshiruvi natijalari OAVda e'lon qilinishini D) Soliq organlarining ichki yozishmalari e'lon qilinishini To'g'ri javob: A) Soliq qonunchiligi hujjatlari rasmiy e'lon qilinishini ✔ Izoh: Oshkoralik tamoyiliga ko'ra soliq qonunchiligi hujjatlari majburiy tartibda rasmiy e'lon qilinadi; e'lon qilinmagan hujjat qo'llanilmaydi. 14. Soliqlarning nazorat funksiyasi nimani anglatadi? A) Xususiy tadbirkorlar va ularning xodimlari ish haqini davlat belgilashini B) Soliq organlari xodimlarining ish vaqti va xizmat intizomini nazorat qilishni C) Soliqlar orqali moliyaviy oqimlar va xo'jalik faoliyati ustidan nazorat qilish imkoniyatini D) Har qanday tovar va xizmatlarning narxlarini faqat davlat organlari belgilashini To'g'ri javob: C) Soliqlar orqali moliyaviy oqimlar va xo'jalik faoliyati ustidan nazorat qilish ✔ imkoniyatini Izoh: Nazorat funksiyasi soliqlar yordamida daromadlar va moliyaviy oqimlarni hisobga olish hamda ularning qonuniyligini kuzatish imkonini beradi. 15. Yer qa'ridan foydalanish huquqi qanday hujjat asosida beriladi? A) Mahalla fuqarolar yig'ini raisining yozma ma'lumotnomasi asosida B) Yer qa'ridan foydalanish huquqini beruvchi litsenziya asosida C) Tijorat banki bilan tuzilgan bank krediti shartnomasi asosida D) Foydali qazilmalarni olib chiqishda rasmiylashtiriladigan bojxona deklaratsiyasi asosida To'g'ri javob: B) Yer qa'ridan foydalanish huquqini beruvchi litsenziya asosida ✔ Izoh: Foydali qazilmalarni qidirish va qazib olish uchun yer qa'ridan foydalanish huquqi qonunchilikda belgilangan tartibda litsenziya asosida beriladi. 16. Kiberxavfsizlik nuqtayi nazaridan shaxsiy kabinet parolini qanday saqlash kerak? A) Oddiy parolni stikerga yozib monitorga yopishtirish B) Parolni ijtimoiy tarmoqdagi profilda saqlash C) Har bir xizmat uchun bir xil oddiy parol ishlatish D) Murakkab parol tanlash va uni hech kimga bermaslik To'g'ri javob: D) Murakkab parol tanlash va uni hech kimga bermaslik ✔ Izoh: Murakkab va noyob parol ishlatib, uni sir saqlash shaxsiy kabinetga ruxsatsiz kirishning oldini oladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 163 Izoh: Soliq summasi soliq bazasini stavkaga ko'paytirish orqali hisoblanadi, so'ngra qonunda nazarda tutilgan imtiyoz va chegirmalar hisobga olinadi. 12. Soliq ma'muriyatchiligida «servis yondashuvi» nimani anglatadi? A) Soliq organlari vazifalarini xususiy kompaniyalarga berish B) Soliq organlari faqat pullik maslahat xizmatlarini ko'rsatishi C) Soliqlarni bosqichma-bosqich to'liq bekor qilish siyosati D) Qulay xizmat ko'rsatish orqali soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Qulay xizmat ko'rsatish orqali soliqni ixtiyoriy to'lashni rag'batlantirish✔ Izoh: Servis yondashuvi soliq to'lovchini mijoz sifatida ko'rib, qulay xizmatlar orqali ixtiyoriy muvofiqlikni oshirishga qaratilgan. 13. Soliq qonunchiligi hujjatlarining oshkoraligi tamoyili nimani talab qiladi? A) Soliq qonunchiligi hujjatlari rasmiy e'lon qilinishini B) Soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlar ommaga oshkor etilishini C) Soliq tekshiruvi natijalari OAVda e'lon qilinishini D) Soliq organlarining ichki yozishmalari e'lon qilinishini To'g'ri javob: A) Soliq qonunchiligi hujjatlari rasmiy e'lon qilinishini ✔ Izoh: Oshkoralik tamoyiliga ko'ra soliq qonunchiligi hujjatlari majburiy tartibda rasmiy e'lon qilinadi; e'lon qilinmagan hujjat qo'llanilmaydi. 14. Soliqlarning nazorat funksiyasi nimani anglatadi? A) Xususiy tadbirkorlar va ularning xodimlari ish haqini davlat belgilashini B) Soliq organlari xodimlarining ish vaqti va xizmat intizomini nazorat qilishni C) Soliqlar orqali moliyaviy oqimlar va xo'jalik faoliyati ustidan nazorat qilish imkoniyatini D) Har qanday tovar va xizmatlarning narxlarini faqat davlat organlari belgilashini To'g'ri javob: C) Soliqlar orqali moliyaviy oqimlar va xo'jalik faoliyati ustidan nazorat qilish ✔ imkoniyatini Izoh: Nazorat funksiyasi soliqlar yordamida daromadlar va moliyaviy oqimlarni hisobga olish hamda ularning qonuniyligini kuzatish imkonini beradi. 15. Yer qa'ridan foydalanish huquqi qanday hujjat asosida beriladi? A) Mahalla fuqarolar yig'ini raisining yozma ma'lumotnomasi asosida B) Yer qa'ridan foydalanish huquqini beruvchi litsenziya asosida C) Tijorat banki bilan tuzilgan bank krediti shartnomasi asosida D) Foydali qazilmalarni olib chiqishda rasmiylashtiriladigan bojxona deklaratsiyasi asosida To'g'ri javob: B) Yer qa'ridan foydalanish huquqini beruvchi litsenziya asosida ✔ Izoh: Foydali qazilmalarni qidirish va qazib olish uchun yer qa'ridan foydalanish huquqi qonunchilikda belgilangan tartibda litsenziya asosida beriladi. 16. Kiberxavfsizlik nuqtayi nazaridan shaxsiy kabinet parolini qanday saqlash kerak? A) Oddiy parolni stikerga yozib monitorga yopishtirish B) Parolni ijtimoiy tarmoqdagi profilda saqlash C) Har bir xizmat uchun bir xil oddiy parol ishlatish D) Murakkab parol tanlash va uni hech kimga bermaslik To'g'ri javob: D) Murakkab parol tanlash va uni hech kimga bermaslik ✔ Izoh: Murakkab va noyob parol ishlatib, uni sir saqlash shaxsiy kabinetga ruxsatsiz kirishning oldini oladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 163 17. Quyidagilardan qaysi biri jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti hisoblanadi? A) Aksiyalar paketi va boshqa qimmatli qog'ozlar B) Turar joy (kvartira yoki uy) C) Bankdagi omonat va unga hisoblangan foiz D) Shaxsiy kiyim-kechak va poyabzal To'g'ri javob: B) Turar joy (kvartira yoki uy)✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i obyektiga turar joylar, kvartiralar, dala hovli, garaj va boshqa ko'chmas mulk obyektlari kiradi. 18. Sotuvchi yuborgan elektron hisobvaraq-fakturada xato aniqlansa, nima qilinadi? A) Faktura qog'ozga chop etilib, qo'lda tuzatiladi B) Belgilangan tartibda tuzatuvchi yoki qo'shimcha faktura rasmiylashtiriladi C) Xato e'tiborsiz qoldiriladi va faktura o'zgarishsiz qoladi D) Xato haqida soliq organiga faqat og'zaki aytiladi To'g'ri javob: B) Belgilangan tartibda tuzatuvchi yoki qo'shimcha faktura rasmiylashtiriladi ✔ Izoh: Elektron fakturadagi xatolar tizimda nazarda tutilgan tuzatuvchi yoki qo'shimcha hujjat orqali to'g'rilanadi. 19. Aylanmadan olinadigan soliq qanday soliq rejimi hisoblanadi? A) Kichik biznes uchun soddalashtirilgan soliq rejimi B) Faqat chet ellik jismoniy shaxslar uchun rejim C) Faqat banklar uchun rejim D) Yirik soliq to'lovchilar uchun maxsus rejim To'g'ri javob: A) Kichik biznes uchun soddalashtirilgan soliq rejimi ✔ Izoh: Aylanmadan olinadigan soliq kichik tadbirkorlik subyektlari uchun soddalashtirilgan rejim bo'lib, hisob va hisobotni yengillashtiradi. 20. Yil davomida tashkil etilgan yuridik shaxs uchun birinchi soliq davri qachon boshlanadi? A) Birinchi soliq tekshiruvi kunidan B) Keyingi kalendar yil boshidan C) Davlat ro'yxatidan o'tkazilgan kundan D) Birinchi mahsulot sotilgan kundan To'g'ri javob: C) Davlat ro'yxatidan o'tkazilgan kundan ✔ Izoh: Yil davomida tashkil etilgan yuridik shaxs uchun birinchi soliq davri uning davlat ro'yxatidan o'tkazilgan kunidan boshlanadi. 21. Dividend soliq maqsadlarida nima hisoblanadi? A) Tijorat bankidagi muddatli omonat bo'yicha omonatchiga to'lanadigan foiz haqi B) Yuridik shaxsning sof foydasidan ishtirokchilarga ulushlariga mutanosib taqsimlanadigan daromad C) Ijaraga berilgan ko'chmas mol-mulk uchun ijarachidan olinadigan to'lov D) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha to'lanadigan oylik ish haqi va mukofotlar To'g'ri javob: B) Yuridik shaxsning sof foydasidan ishtirokchilarga ulushlariga mutanosib ✔ taqsimlanadigan daromad Izoh: Dividend yuridik shaxs soliq to'langandan keyingi foydasidan aksiyador yoki ishtirokchilarga ularning ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanadigan daromaddir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 164 17. Quyidagilardan qaysi biri jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti hisoblanadi? A) Aksiyalar paketi va boshqa qimmatli qog'ozlar B) Turar joy (kvartira yoki uy) C) Bankdagi omonat va unga hisoblangan foiz D) Shaxsiy kiyim-kechak va poyabzal To'g'ri javob: B) Turar joy (kvartira yoki uy)✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i obyektiga turar joylar, kvartiralar, dala hovli, garaj va boshqa ko'chmas mulk obyektlari kiradi. 18. Sotuvchi yuborgan elektron hisobvaraq-fakturada xato aniqlansa, nima qilinadi? A) Faktura qog'ozga chop etilib, qo'lda tuzatiladi B) Belgilangan tartibda tuzatuvchi yoki qo'shimcha faktura rasmiylashtiriladi C) Xato e'tiborsiz qoldiriladi va faktura o'zgarishsiz qoladi D) Xato haqida soliq organiga faqat og'zaki aytiladi To'g'ri javob: B) Belgilangan tartibda tuzatuvchi yoki qo'shimcha faktura rasmiylashtiriladi ✔ Izoh: Elektron fakturadagi xatolar tizimda nazarda tutilgan tuzatuvchi yoki qo'shimcha hujjat orqali to'g'rilanadi. 19. Aylanmadan olinadigan soliq qanday soliq rejimi hisoblanadi? A) Kichik biznes uchun soddalashtirilgan soliq rejimi B) Faqat chet ellik jismoniy shaxslar uchun rejim C) Faqat banklar uchun rejim D) Yirik soliq to'lovchilar uchun maxsus rejim To'g'ri javob: A) Kichik biznes uchun soddalashtirilgan soliq rejimi ✔ Izoh: Aylanmadan olinadigan soliq kichik tadbirkorlik subyektlari uchun soddalashtirilgan rejim bo'lib, hisob va hisobotni yengillashtiradi. 20. Yil davomida tashkil etilgan yuridik shaxs uchun birinchi soliq davri qachon boshlanadi? A) Birinchi soliq tekshiruvi kunidan B) Keyingi kalendar yil boshidan C) Davlat ro'yxatidan o'tkazilgan kundan D) Birinchi mahsulot sotilgan kundan To'g'ri javob: C) Davlat ro'yxatidan o'tkazilgan kundan ✔ Izoh: Yil davomida tashkil etilgan yuridik shaxs uchun birinchi soliq davri uning davlat ro'yxatidan o'tkazilgan kunidan boshlanadi. 21. Dividend soliq maqsadlarida nima hisoblanadi? A) Tijorat bankidagi muddatli omonat bo'yicha omonatchiga to'lanadigan foiz haqi B) Yuridik shaxsning sof foydasidan ishtirokchilarga ulushlariga mutanosib taqsimlanadigan daromad C) Ijaraga berilgan ko'chmas mol-mulk uchun ijarachidan olinadigan to'lov D) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha to'lanadigan oylik ish haqi va mukofotlar To'g'ri javob: B) Yuridik shaxsning sof foydasidan ishtirokchilarga ulushlariga mutanosib ✔ taqsimlanadigan daromad Izoh: Dividend yuridik shaxs soliq to'langandan keyingi foydasidan aksiyador yoki ishtirokchilarga ularning ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanadigan daromaddir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 164 17. Quyidagilardan qaysi biri jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti hisoblanadi? A) Aksiyalar paketi va boshqa qimmatli qog'ozlar B) Turar joy (kvartira yoki uy) C) Bankdagi omonat va unga hisoblangan foiz D) Shaxsiy kiyim-kechak va poyabzal To'g'ri javob: B) Turar joy (kvartira yoki uy)✔ Izoh: Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig'i obyektiga turar joylar, kvartiralar, dala hovli, garaj va boshqa ko'chmas mulk obyektlari kiradi. 18. Sotuvchi yuborgan elektron hisobvaraq-fakturada xato aniqlansa, nima qilinadi? A) Faktura qog'ozga chop etilib, qo'lda tuzatiladi B) Belgilangan tartibda tuzatuvchi yoki qo'shimcha faktura rasmiylashtiriladi C) Xato e'tiborsiz qoldiriladi va faktura o'zgarishsiz qoladi D) Xato haqida soliq organiga faqat og'zaki aytiladi To'g'ri javob: B) Belgilangan tartibda tuzatuvchi yoki qo'shimcha faktura rasmiylashtiriladi ✔ Izoh: Elektron fakturadagi xatolar tizimda nazarda tutilgan tuzatuvchi yoki qo'shimcha hujjat orqali to'g'rilanadi. 19. Aylanmadan olinadigan soliq qanday soliq rejimi hisoblanadi? A) Kichik biznes uchun soddalashtirilgan soliq rejimi B) Faqat chet ellik jismoniy shaxslar uchun rejim C) Faqat banklar uchun rejim D) Yirik soliq to'lovchilar uchun maxsus rejim To'g'ri javob: A) Kichik biznes uchun soddalashtirilgan soliq rejimi ✔ Izoh: Aylanmadan olinadigan soliq kichik tadbirkorlik subyektlari uchun soddalashtirilgan rejim bo'lib, hisob va hisobotni yengillashtiradi. 20. Yil davomida tashkil etilgan yuridik shaxs uchun birinchi soliq davri qachon boshlanadi? A) Birinchi soliq tekshiruvi kunidan B) Keyingi kalendar yil boshidan C) Davlat ro'yxatidan o'tkazilgan kundan D) Birinchi mahsulot sotilgan kundan To'g'ri javob: C) Davlat ro'yxatidan o'tkazilgan kundan ✔ Izoh: Yil davomida tashkil etilgan yuridik shaxs uchun birinchi soliq davri uning davlat ro'yxatidan o'tkazilgan kunidan boshlanadi. 21. Dividend soliq maqsadlarida nima hisoblanadi? A) Tijorat bankidagi muddatli omonat bo'yicha omonatchiga to'lanadigan foiz haqi B) Yuridik shaxsning sof foydasidan ishtirokchilarga ulushlariga mutanosib taqsimlanadigan daromad C) Ijaraga berilgan ko'chmas mol-mulk uchun ijarachidan olinadigan to'lov D) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha to'lanadigan oylik ish haqi va mukofotlar To'g'ri javob: B) Yuridik shaxsning sof foydasidan ishtirokchilarga ulushlariga mutanosib ✔ taqsimlanadigan daromad Izoh: Dividend yuridik shaxs soliq to'langandan keyingi foydasidan aksiyador yoki ishtirokchilarga ularning ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanadigan daromaddir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 164 22. Jismoniy shaxsning muomalaga layoqatsizligi soliq javobgarligiga qanday ta'sir qiladi? A) Javobgarlik masalasiga hech qanday ta'sir qilmaydi B) Javobgarlikni avtomatik ravishda qarindoshlariga o'tkazadi C) Layoqatsiz shaxsning qilmishi uchun ayb istisno qilinishi mumkin D) Javobgarlikni ikki baravar oshiruvchi holat bo'ladi To'g'ri javob: C) Layoqatsiz shaxsning qilmishi uchun ayb istisno qilinishi mumkin✔ Izoh: O'z harakatlarini anglay olmaydigan, muomalaga layoqatsiz shaxsning qilmishida ayb bo'lmaydi va u javobgarlikka tortilmaydi. 23. Budjet tasnifi nima uchun kerak? A) Daromad va xarajatlarni yagona tartibda guruhlash va taqqoslash uchun B) Budjet tashkilotlari xodimlarini lavozim toifalariga ajratish uchun C) Tijorat banklarini ishonchlilik bo'yicha reytinglash uchun D) Soliq stavkalarini har chorakda qayta ko'rib chiqish uchun To'g'ri javob: A) Daromad va xarajatlarni yagona tartibda guruhlash va taqqoslash uchun ✔ Izoh: Budjet tasnifi daromad va xarajatlarni yagona tizimda guruhlab, rejalashtirish, ijro va tahlilni ta'minlaydi. 24. Soliq to'lovchining identifikatsiya raqami qanday qisqartma bilan yuritiladi? A) JShShIR B) MFO C) STIR D) IFUT To'g'ri javob: C) STIR ✔ Izoh: STIR — soliq to'lovchining identifikatsiya raqami bo'lib, u soliq hisobiga qo'yilganda beriladi. 25. Soliq hisobotini belgilangan muddatda taqdim etmaslik qanday baholanadi? A) Soliq imtiyozi olish uchun asos bo'ladigan holat B) Faqat axloqiy kamchilik, oqibatsiz holat C) Javobgarlikka sabab bo'luvchi qonunbuzarlik D) Soliq to'lovchining qonuniy tanlov huquqi To'g'ri javob: C) Javobgarlikka sabab bo'luvchi qonunbuzarlik ✔ Izoh: Hisobotni o'z vaqtida topshirmaslik soliq qonunchiligida javobgarlik belgilangan huquqbuzarlik hisoblanadi. 26. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi zarar bilan ishlasa, soliq to'lash majburiyati qanday bo'ladi? A) Soliq to'lanmaydi va zarar budjetdan qoplanadi B) Soliq avtomatik ravishda foyda solig'iga almashtiriladi C) Soliq to'lovchi ro'yxatdan chiqariladi D) Tushum mavjud bo'lsa, soliq baribir to'lanadi To'g'ri javob: D) Tushum mavjud bo'lsa, soliq baribir to'lanadi ✔ Izoh: Aylanma solig'i tushumdan hisoblanganligi sababli moliyaviy natija zarar bo'lsa ham, tushum mavjud bo'lgan davrda soliq to'lanadi. 27. Soliq kodeksi tartibga solmaydigan munosabatlar qaysi qatorda ko'rsatilgan? A) Fuqarolar o'rtasidagi oldi-sotdi shartnomasi shartlarini belgilash B) Soliq nazoratini amalga oshirish shakllari va tartibini belgilash C) Soliqlarni hisoblash, to'lash va budjetga o'tkazish tartibini belgilash D) Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlik choralari va ularni qo'llash To'g'ri javob: A) Fuqarolar o'rtasidagi oldi-sotdi shartnomasi shartlarini belgilash ✔ Izoh: Fuqarolik shartnomalari shartlari Fuqarolik kodeksi bilan tartibga solinadi; Soliq kodeksi esa soliqlarni belgilash, to'lash va nazorat munosabatlarini tartibga soladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 165 22. Jismoniy shaxsning muomalaga layoqatsizligi soliq javobgarligiga qanday ta'sir qiladi? A) Javobgarlik masalasiga hech qanday ta'sir qilmaydi B) Javobgarlikni avtomatik ravishda qarindoshlariga o'tkazadi C) Layoqatsiz shaxsning qilmishi uchun ayb istisno qilinishi mumkin D) Javobgarlikni ikki baravar oshiruvchi holat bo'ladi To'g'ri javob: C) Layoqatsiz shaxsning qilmishi uchun ayb istisno qilinishi mumkin✔ Izoh: O'z harakatlarini anglay olmaydigan, muomalaga layoqatsiz shaxsning qilmishida ayb bo'lmaydi va u javobgarlikka tortilmaydi. 23. Budjet tasnifi nima uchun kerak? A) Daromad va xarajatlarni yagona tartibda guruhlash va taqqoslash uchun B) Budjet tashkilotlari xodimlarini lavozim toifalariga ajratish uchun C) Tijorat banklarini ishonchlilik bo'yicha reytinglash uchun D) Soliq stavkalarini har chorakda qayta ko'rib chiqish uchun To'g'ri javob: A) Daromad va xarajatlarni yagona tartibda guruhlash va taqqoslash uchun ✔ Izoh: Budjet tasnifi daromad va xarajatlarni yagona tizimda guruhlab, rejalashtirish, ijro va tahlilni ta'minlaydi. 24. Soliq to'lovchining identifikatsiya raqami qanday qisqartma bilan yuritiladi? A) JShShIR B) MFO C) STIR D) IFUT To'g'ri javob: C) STIR ✔ Izoh: STIR — soliq to'lovchining identifikatsiya raqami bo'lib, u soliq hisobiga qo'yilganda beriladi. 25. Soliq hisobotini belgilangan muddatda taqdim etmaslik qanday baholanadi? A) Soliq imtiyozi olish uchun asos bo'ladigan holat B) Faqat axloqiy kamchilik, oqibatsiz holat C) Javobgarlikka sabab bo'luvchi qonunbuzarlik D) Soliq to'lovchining qonuniy tanlov huquqi To'g'ri javob: C) Javobgarlikka sabab bo'luvchi qonunbuzarlik ✔ Izoh: Hisobotni o'z vaqtida topshirmaslik soliq qonunchiligida javobgarlik belgilangan huquqbuzarlik hisoblanadi. 26. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi zarar bilan ishlasa, soliq to'lash majburiyati qanday bo'ladi? A) Soliq to'lanmaydi va zarar budjetdan qoplanadi B) Soliq avtomatik ravishda foyda solig'iga almashtiriladi C) Soliq to'lovchi ro'yxatdan chiqariladi D) Tushum mavjud bo'lsa, soliq baribir to'lanadi To'g'ri javob: D) Tushum mavjud bo'lsa, soliq baribir to'lanadi ✔ Izoh: Aylanma solig'i tushumdan hisoblanganligi sababli moliyaviy natija zarar bo'lsa ham, tushum mavjud bo'lgan davrda soliq to'lanadi. 27. Soliq kodeksi tartibga solmaydigan munosabatlar qaysi qatorda ko'rsatilgan? A) Fuqarolar o'rtasidagi oldi-sotdi shartnomasi shartlarini belgilash B) Soliq nazoratini amalga oshirish shakllari va tartibini belgilash C) Soliqlarni hisoblash, to'lash va budjetga o'tkazish tartibini belgilash D) Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlik choralari va ularni qo'llash To'g'ri javob: A) Fuqarolar o'rtasidagi oldi-sotdi shartnomasi shartlarini belgilash ✔ Izoh: Fuqarolik shartnomalari shartlari Fuqarolik kodeksi bilan tartibga solinadi; Soliq kodeksi esa soliqlarni belgilash, to'lash va nazorat munosabatlarini tartibga soladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 165 22. Jismoniy shaxsning muomalaga layoqatsizligi soliq javobgarligiga qanday ta'sir qiladi? A) Javobgarlik masalasiga hech qanday ta'sir qilmaydi B) Javobgarlikni avtomatik ravishda qarindoshlariga o'tkazadi C) Layoqatsiz shaxsning qilmishi uchun ayb istisno qilinishi mumkin D) Javobgarlikni ikki baravar oshiruvchi holat bo'ladi To'g'ri javob: C) Layoqatsiz shaxsning qilmishi uchun ayb istisno qilinishi mumkin✔ Izoh: O'z harakatlarini anglay olmaydigan, muomalaga layoqatsiz shaxsning qilmishida ayb bo'lmaydi va u javobgarlikka tortilmaydi. 23. Budjet tasnifi nima uchun kerak? A) Daromad va xarajatlarni yagona tartibda guruhlash va taqqoslash uchun B) Budjet tashkilotlari xodimlarini lavozim toifalariga ajratish uchun C) Tijorat banklarini ishonchlilik bo'yicha reytinglash uchun D) Soliq stavkalarini har chorakda qayta ko'rib chiqish uchun To'g'ri javob: A) Daromad va xarajatlarni yagona tartibda guruhlash va taqqoslash uchun ✔ Izoh: Budjet tasnifi daromad va xarajatlarni yagona tizimda guruhlab, rejalashtirish, ijro va tahlilni ta'minlaydi. 24. Soliq to'lovchining identifikatsiya raqami qanday qisqartma bilan yuritiladi? A) JShShIR B) MFO C) STIR D) IFUT To'g'ri javob: C) STIR ✔ Izoh: STIR — soliq to'lovchining identifikatsiya raqami bo'lib, u soliq hisobiga qo'yilganda beriladi. 25. Soliq hisobotini belgilangan muddatda taqdim etmaslik qanday baholanadi? A) Soliq imtiyozi olish uchun asos bo'ladigan holat B) Faqat axloqiy kamchilik, oqibatsiz holat C) Javobgarlikka sabab bo'luvchi qonunbuzarlik D) Soliq to'lovchining qonuniy tanlov huquqi To'g'ri javob: C) Javobgarlikka sabab bo'luvchi qonunbuzarlik ✔ Izoh: Hisobotni o'z vaqtida topshirmaslik soliq qonunchiligida javobgarlik belgilangan huquqbuzarlik hisoblanadi. 26. Aylanmadan olinadigan soliq to'lovchisi zarar bilan ishlasa, soliq to'lash majburiyati qanday bo'ladi? A) Soliq to'lanmaydi va zarar budjetdan qoplanadi B) Soliq avtomatik ravishda foyda solig'iga almashtiriladi C) Soliq to'lovchi ro'yxatdan chiqariladi D) Tushum mavjud bo'lsa, soliq baribir to'lanadi To'g'ri javob: D) Tushum mavjud bo'lsa, soliq baribir to'lanadi ✔ Izoh: Aylanma solig'i tushumdan hisoblanganligi sababli moliyaviy natija zarar bo'lsa ham, tushum mavjud bo'lgan davrda soliq to'lanadi. 27. Soliq kodeksi tartibga solmaydigan munosabatlar qaysi qatorda ko'rsatilgan? A) Fuqarolar o'rtasidagi oldi-sotdi shartnomasi shartlarini belgilash B) Soliq nazoratini amalga oshirish shakllari va tartibini belgilash C) Soliqlarni hisoblash, to'lash va budjetga o'tkazish tartibini belgilash D) Soliq huquqbuzarligi uchun javobgarlik choralari va ularni qo'llash To'g'ri javob: A) Fuqarolar o'rtasidagi oldi-sotdi shartnomasi shartlarini belgilash ✔ Izoh: Fuqarolik shartnomalari shartlari Fuqarolik kodeksi bilan tartibga solinadi; Soliq kodeksi esa soliqlarni belgilash, to'lash va nazorat munosabatlarini tartibga soladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 165 28. Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti asosan nima? A) Xaridorlarning korxonaga bo'lgan debitorlik qarzi B) Kassadagi naqd pul va bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar C) Omborda saqlanayotgan tayyor mahsulot va tovarlar D) Ko'chmas mulk obyektlari (binolar, inshootlar va boshqalar) To'g'ri javob: D) Ko'chmas mulk obyektlari (binolar, inshootlar va boshqalar)✔ Izoh: Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti ularning balansidagi yoki qonunda belgilangan boshqa asosdagi ko'chmas mulk obyektlaridir. 29. Javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki bekor qiluvchi qonun qanday qo'llaniladi? A) U faqat kelasi asrda kuchga kiradi B) U orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin C) U hech qachon qo'llanilmaydi D) U faqat soliq organi xodimlariga qo'llaniladi To'g'ri javob: B) U orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Shaxsning ahvolini yaxshilovchi, javobgarlikni yengillashtiruvchi qonunlar umumiy qoidaga ko'ra orqaga qaytish kuchiga ega. 30. Soliq organi tomonidan qo'llanilgan jarimani soliq to'lovchi qanday nizolashishi mumkin? A) Jarimani to'lamay unutib qo'yib B) Faqat ommaviy axborot vositalariga murojaat qilib C) Yuqori soliq organiga yoki sudga shikoyat berib D) Soliq inspektoriga pora berib To'g'ri javob: C) Yuqori soliq organiga yoki sudga shikoyat berib ✔ Izoh: Jarima ustidan belgilangan tartibda yuqori soliq organiga yoki sudga shikoyat qilish soliq to'lovchining huquqidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 166 28. Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti asosan nima? A) Xaridorlarning korxonaga bo'lgan debitorlik qarzi B) Kassadagi naqd pul va bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar C) Omborda saqlanayotgan tayyor mahsulot va tovarlar D) Ko'chmas mulk obyektlari (binolar, inshootlar va boshqalar) To'g'ri javob: D) Ko'chmas mulk obyektlari (binolar, inshootlar va boshqalar)✔ Izoh: Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti ularning balansidagi yoki qonunda belgilangan boshqa asosdagi ko'chmas mulk obyektlaridir. 29. Javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki bekor qiluvchi qonun qanday qo'llaniladi? A) U faqat kelasi asrda kuchga kiradi B) U orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin C) U hech qachon qo'llanilmaydi D) U faqat soliq organi xodimlariga qo'llaniladi To'g'ri javob: B) U orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Shaxsning ahvolini yaxshilovchi, javobgarlikni yengillashtiruvchi qonunlar umumiy qoidaga ko'ra orqaga qaytish kuchiga ega. 30. Soliq organi tomonidan qo'llanilgan jarimani soliq to'lovchi qanday nizolashishi mumkin? A) Jarimani to'lamay unutib qo'yib B) Faqat ommaviy axborot vositalariga murojaat qilib C) Yuqori soliq organiga yoki sudga shikoyat berib D) Soliq inspektoriga pora berib To'g'ri javob: C) Yuqori soliq organiga yoki sudga shikoyat berib ✔ Izoh: Jarima ustidan belgilangan tartibda yuqori soliq organiga yoki sudga shikoyat qilish soliq to'lovchining huquqidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 166 28. Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti asosan nima? A) Xaridorlarning korxonaga bo'lgan debitorlik qarzi B) Kassadagi naqd pul va bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar C) Omborda saqlanayotgan tayyor mahsulot va tovarlar D) Ko'chmas mulk obyektlari (binolar, inshootlar va boshqalar) To'g'ri javob: D) Ko'chmas mulk obyektlari (binolar, inshootlar va boshqalar)✔ Izoh: Yuridik shaxslarning mol-mulk solig'i obyekti ularning balansidagi yoki qonunda belgilangan boshqa asosdagi ko'chmas mulk obyektlaridir. 29. Javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki bekor qiluvchi qonun qanday qo'llaniladi? A) U faqat kelasi asrda kuchga kiradi B) U orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin C) U hech qachon qo'llanilmaydi D) U faqat soliq organi xodimlariga qo'llaniladi To'g'ri javob: B) U orqaga qaytish kuchiga ega bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Shaxsning ahvolini yaxshilovchi, javobgarlikni yengillashtiruvchi qonunlar umumiy qoidaga ko'ra orqaga qaytish kuchiga ega. 30. Soliq organi tomonidan qo'llanilgan jarimani soliq to'lovchi qanday nizolashishi mumkin? A) Jarimani to'lamay unutib qo'yib B) Faqat ommaviy axborot vositalariga murojaat qilib C) Yuqori soliq organiga yoki sudga shikoyat berib D) Soliq inspektoriga pora berib To'g'ri javob: C) Yuqori soliq organiga yoki sudga shikoyat berib ✔ Izoh: Jarima ustidan belgilangan tartibda yuqori soliq organiga yoki sudga shikoyat qilish soliq to'lovchining huquqidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 166 28-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Mansab vakolatlari doirasidan chetga chiqish nima? A) Navbatdagi mehnat ta'tiliga rahbar ruxsati bilan chiqish B) Mansabdor shaxsning vakolatidan tashqari harakatlarni sodir etishi C) Xizmat vazifalarini to'liq hajmda va o'z vaqtida bajarish D) Malaka oshirish kurslarida belgilangan tartibda o'qish To'g'ri javob: B) Mansabdor shaxsning vakolatidan tashqari harakatlarni sodir etishi✔ Izoh: Vakolat doirasidan chetga chiqish — mansabdor shaxsning qonun bilan berilmagan vakolatlarni amalga oshirishi. 2. Makroiqtisodiyot nimani o'rganadi? A) Alohida firmaning mahsulotga narx belgilash siyosatini B) Iqtisodiyotni yaxlit: YaIM, inflyatsiya, ishsizlik va o'sish C) Bitta iste'molchining xarid qilish tanlovini D) Muayyan bitta tovar bozoridagi muvozanatni To'g'ri javob: B) Iqtisodiyotni yaxlit: YaIM, inflyatsiya, ishsizlik va o'sish ✔ Izoh: Makroiqtisodiyot milliy iqtisodiyotning umumiy ko'rsatkichlari — ishlab chiqarish, narxlar darajasi, bandlik va o'sishni o'rganadi. 3. Buxgalteriya balansi nimani aks ettiradi? A) Faqat bir oylik sotuvlar hajmi va xaridorlardan tushgan tushum B) Faqat korxona to'laydigan soliqlarning stavkalari va muddatlari C) Muayyan sanaga korxonaning aktivlari, majburiyatlari va kapitalini D) Faqat korxona xodimlarining ro'yxati va ularning lavozimlari To'g'ri javob: C) Muayyan sanaga korxonaning aktivlari, majburiyatlari va kapitalini ✔ Izoh: Balans ma'lum sanaga korxona aktivlari hamda ularni moliyalashtirish manbalari, ya'ni majburiyatlar va o'z kapitali holatini ko'rsatadi. 4. Buxgalteriya balansi qaysi holatni aks ettiradi? A) Muayyan sanadagi moliyaviy holatni B) Korxonaning kelajakdagi rejalarini C) Faqat pul oqimlarini D) Butun yil davomidagi daromadlarni To'g'ri javob: A) Muayyan sanadagi moliyaviy holatni ✔ Izoh: Balans korxonaning muayyan sanadagi aktivlari, majburiyatlari va xususiy kapitalini ko'rsatuvchi hisobotdir. 5. Tekshiruvni o'tkazish uchun tekshiruvchilar guruhi tuzilganda kim mas'ul bo'ladi? A) Tekshirilayotgan korxona bosh hisobchisi B) Tayinlangan guruh rahbari C) Har bir a'zo alohida, rahbarsiz D) Korxona qo'riqchisi To'g'ri javob: B) Tayinlangan guruh rahbari ✔ Izoh: Guruhli tekshiruvda tekshiruvni tashkil etish va natijalari uchun tayinlangan guruh rahbari mas'ul bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 167 28-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Mansab vakolatlari doirasidan chetga chiqish nima? A) Navbatdagi mehnat ta'tiliga rahbar ruxsati bilan chiqish B) Mansabdor shaxsning vakolatidan tashqari harakatlarni sodir etishi C) Xizmat vazifalarini to'liq hajmda va o'z vaqtida bajarish D) Malaka oshirish kurslarida belgilangan tartibda o'qish To'g'ri javob: B) Mansabdor shaxsning vakolatidan tashqari harakatlarni sodir etishi✔ Izoh: Vakolat doirasidan chetga chiqish — mansabdor shaxsning qonun bilan berilmagan vakolatlarni amalga oshirishi. 2. Makroiqtisodiyot nimani o'rganadi? A) Alohida firmaning mahsulotga narx belgilash siyosatini B) Iqtisodiyotni yaxlit: YaIM, inflyatsiya, ishsizlik va o'sish C) Bitta iste'molchining xarid qilish tanlovini D) Muayyan bitta tovar bozoridagi muvozanatni To'g'ri javob: B) Iqtisodiyotni yaxlit: YaIM, inflyatsiya, ishsizlik va o'sish ✔ Izoh: Makroiqtisodiyot milliy iqtisodiyotning umumiy ko'rsatkichlari — ishlab chiqarish, narxlar darajasi, bandlik va o'sishni o'rganadi. 3. Buxgalteriya balansi nimani aks ettiradi? A) Faqat bir oylik sotuvlar hajmi va xaridorlardan tushgan tushum B) Faqat korxona to'laydigan soliqlarning stavkalari va muddatlari C) Muayyan sanaga korxonaning aktivlari, majburiyatlari va kapitalini D) Faqat korxona xodimlarining ro'yxati va ularning lavozimlari To'g'ri javob: C) Muayyan sanaga korxonaning aktivlari, majburiyatlari va kapitalini ✔ Izoh: Balans ma'lum sanaga korxona aktivlari hamda ularni moliyalashtirish manbalari, ya'ni majburiyatlar va o'z kapitali holatini ko'rsatadi. 4. Buxgalteriya balansi qaysi holatni aks ettiradi? A) Muayyan sanadagi moliyaviy holatni B) Korxonaning kelajakdagi rejalarini C) Faqat pul oqimlarini D) Butun yil davomidagi daromadlarni To'g'ri javob: A) Muayyan sanadagi moliyaviy holatni ✔ Izoh: Balans korxonaning muayyan sanadagi aktivlari, majburiyatlari va xususiy kapitalini ko'rsatuvchi hisobotdir. 5. Tekshiruvni o'tkazish uchun tekshiruvchilar guruhi tuzilganda kim mas'ul bo'ladi? A) Tekshirilayotgan korxona bosh hisobchisi B) Tayinlangan guruh rahbari C) Har bir a'zo alohida, rahbarsiz D) Korxona qo'riqchisi To'g'ri javob: B) Tayinlangan guruh rahbari ✔ Izoh: Guruhli tekshiruvda tekshiruvni tashkil etish va natijalari uchun tayinlangan guruh rahbari mas'ul bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 167 28-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Mansab vakolatlari doirasidan chetga chiqish nima? A) Navbatdagi mehnat ta'tiliga rahbar ruxsati bilan chiqish B) Mansabdor shaxsning vakolatidan tashqari harakatlarni sodir etishi C) Xizmat vazifalarini to'liq hajmda va o'z vaqtida bajarish D) Malaka oshirish kurslarida belgilangan tartibda o'qish To'g'ri javob: B) Mansabdor shaxsning vakolatidan tashqari harakatlarni sodir etishi✔ Izoh: Vakolat doirasidan chetga chiqish — mansabdor shaxsning qonun bilan berilmagan vakolatlarni amalga oshirishi. 2. Makroiqtisodiyot nimani o'rganadi? A) Alohida firmaning mahsulotga narx belgilash siyosatini B) Iqtisodiyotni yaxlit: YaIM, inflyatsiya, ishsizlik va o'sish C) Bitta iste'molchining xarid qilish tanlovini D) Muayyan bitta tovar bozoridagi muvozanatni To'g'ri javob: B) Iqtisodiyotni yaxlit: YaIM, inflyatsiya, ishsizlik va o'sish ✔ Izoh: Makroiqtisodiyot milliy iqtisodiyotning umumiy ko'rsatkichlari — ishlab chiqarish, narxlar darajasi, bandlik va o'sishni o'rganadi. 3. Buxgalteriya balansi nimani aks ettiradi? A) Faqat bir oylik sotuvlar hajmi va xaridorlardan tushgan tushum B) Faqat korxona to'laydigan soliqlarning stavkalari va muddatlari C) Muayyan sanaga korxonaning aktivlari, majburiyatlari va kapitalini D) Faqat korxona xodimlarining ro'yxati va ularning lavozimlari To'g'ri javob: C) Muayyan sanaga korxonaning aktivlari, majburiyatlari va kapitalini ✔ Izoh: Balans ma'lum sanaga korxona aktivlari hamda ularni moliyalashtirish manbalari, ya'ni majburiyatlar va o'z kapitali holatini ko'rsatadi. 4. Buxgalteriya balansi qaysi holatni aks ettiradi? A) Muayyan sanadagi moliyaviy holatni B) Korxonaning kelajakdagi rejalarini C) Faqat pul oqimlarini D) Butun yil davomidagi daromadlarni To'g'ri javob: A) Muayyan sanadagi moliyaviy holatni ✔ Izoh: Balans korxonaning muayyan sanadagi aktivlari, majburiyatlari va xususiy kapitalini ko'rsatuvchi hisobotdir. 5. Tekshiruvni o'tkazish uchun tekshiruvchilar guruhi tuzilganda kim mas'ul bo'ladi? A) Tekshirilayotgan korxona bosh hisobchisi B) Tayinlangan guruh rahbari C) Har bir a'zo alohida, rahbarsiz D) Korxona qo'riqchisi To'g'ri javob: B) Tayinlangan guruh rahbari ✔ Izoh: Guruhli tekshiruvda tekshiruvni tashkil etish va natijalari uchun tayinlangan guruh rahbari mas'ul bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 167 6. Davlat xizmatchisining fuqaro murojaatini asossiz ravishda cho'zishi qanday baholanadi? A) Fuqaro manfaatiga xizmat qiluvchi harakat B) Murojaatni puxta o'rganish uchun ehtiyotkorlik C) Xizmat burchini buzish va korrupsiyaga sharoit yaratish D) Qonun bilan ruxsat etilgan oddiy harakat To'g'ri javob: C) Xizmat burchini buzish va korrupsiyaga sharoit yaratish✔ Izoh: Murojaatlarni asossiz cho'zish fuqaro huquqlarini buzadi va ko'pincha noqonuniy to'lov talab qilish uchun bosim vositasi bo'ladi. 7. Soliq to'lovchi bir oyda QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanmaga ega bo'lmasa-yu, xaridlar qilgan bo'lsa, qanday holat yuzaga keladi? A) Kiruvchi QQS butunlay yo'qoladi va keyingi davrlarda hisobga olinmaydi B) Soliq to'lovchi aylanma bo'lmagani uchun QQS to'lovchilari ro'yxatidan chiqariladi C) Kiruvchi QQS soliq to'lovchiga qo'llanadigan jarimaga aylanadi D) Kiruvchi QQS keyingi davrlarda hisobga olinadigan ortiqcha summa sifatida qoladi To'g'ri javob: D) Kiruvchi QQS keyingi davrlarda hisobga olinadigan ortiqcha summa sifatida qoladi ✔ Izoh: Chiquvchi QQS bo'lmagan davrda hisobga olinadigan QQS ortiqcha summa hosil qiladi va u keyingi davrlarda hisobga olinadi yoki qonunda belgilangan tartibda qaytariladi. 8. Doimiy xarajatlar qanday tavsiflanadi? A) Faqat budjetga to'lanadigan soliqlar bo'yicha xarajatlar B) Ishlab chiqarish hajmi o'zgarishiga qisqa muddatda bog'liq bo'lmagan xarajatlar C) Ishlab chiqarish hajmiga proporsional ravishda o'zgaruvchi xarajatlar D) Korxona hayotida faqat bir marta qilinadigan xarajatlar To'g'ri javob: B) Ishlab chiqarish hajmi o'zgarishiga qisqa muddatda bog'liq bo'lmagan xarajatlar ✔ Izoh: Doimiy xarajatlar (ijara, ma'muriy ish haqi) ishlab chiqarish hajmi o'zgarganda qisqa muddatda o'zgarmay qoladi. 9. Soliq to'lovchining shaxsiy hisobvarag'i (shaxsiy varaqasi) nimani aks ettiradi? A) Har bir soliq bo'yicha hisoblangan, to'langan summalar, qarz va ortiqcha to'lovlarni B) Soliq organi xodimlarining ish haqi, mukofotlari va xizmat safari xarajatlarini C) Soliq to'lovchining ijtimoiy tarmoqlardagi faolligi va obunachilari soni haqidagi ma'lumotni D) Soliq to'lovchining tibbiy ma'lumotlari va sog'lig'i holati to'g'risidagi yozuvlarni To'g'ri javob: A) Har bir soliq bo'yicha hisoblangan, to'langan summalar, qarz va ortiqcha ✔ to'lovlarni Izoh: Shaxsiy varaqada soliq to'lovchining budjet bilan hisob-kitoblari: hisoblangan soliqlar, to'lovlar, penyalar va saldo aks ettiriladi. 10. Soliq to'lovchi soliq hisobotida xato topib, uni kamaytirish tomonga tuzatsa (ortiqcha soliq hisoblagan bo'lsa), nima qiladi? A) Soliq to'lovchi o'zi topshirgan hisobotdagi xatoni tuzatish huquqiga ega emas B) Ortiqcha hisoblangan summani o'z xohishiga ko'ra boshqa korxonaning hisobiga o'tkazib yuboradi C) Faqat soliq organining keyingi tekshiruvini kutadi va o'zi hech qanday harakat qilmaydi D) Aniqlashtirilgan hisobot topshiradi va ortiqcha summani hisobga o'tkazish yoki qaytarishni so'raydi To'g'ri javob: D) Aniqlashtirilgan hisobot topshiradi va ortiqcha summani hisobga o'tkazish yoki ✔ qaytarishni so'raydi Izoh: Ortiqcha hisoblangan soliq aniqlashtirilgan hisobot orqali tuzatiladi, natijada hosil bo'lgan ortiqcha summa hisobga o'tkaziladi yoki qaytariladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 168 6. Davlat xizmatchisining fuqaro murojaatini asossiz ravishda cho'zishi qanday baholanadi? A) Fuqaro manfaatiga xizmat qiluvchi harakat B) Murojaatni puxta o'rganish uchun ehtiyotkorlik C) Xizmat burchini buzish va korrupsiyaga sharoit yaratish D) Qonun bilan ruxsat etilgan oddiy harakat To'g'ri javob: C) Xizmat burchini buzish va korrupsiyaga sharoit yaratish✔ Izoh: Murojaatlarni asossiz cho'zish fuqaro huquqlarini buzadi va ko'pincha noqonuniy to'lov talab qilish uchun bosim vositasi bo'ladi. 7. Soliq to'lovchi bir oyda QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanmaga ega bo'lmasa-yu, xaridlar qilgan bo'lsa, qanday holat yuzaga keladi? A) Kiruvchi QQS butunlay yo'qoladi va keyingi davrlarda hisobga olinmaydi B) Soliq to'lovchi aylanma bo'lmagani uchun QQS to'lovchilari ro'yxatidan chiqariladi C) Kiruvchi QQS soliq to'lovchiga qo'llanadigan jarimaga aylanadi D) Kiruvchi QQS keyingi davrlarda hisobga olinadigan ortiqcha summa sifatida qoladi To'g'ri javob: D) Kiruvchi QQS keyingi davrlarda hisobga olinadigan ortiqcha summa sifatida qoladi ✔ Izoh: Chiquvchi QQS bo'lmagan davrda hisobga olinadigan QQS ortiqcha summa hosil qiladi va u keyingi davrlarda hisobga olinadi yoki qonunda belgilangan tartibda qaytariladi. 8. Doimiy xarajatlar qanday tavsiflanadi? A) Faqat budjetga to'lanadigan soliqlar bo'yicha xarajatlar B) Ishlab chiqarish hajmi o'zgarishiga qisqa muddatda bog'liq bo'lmagan xarajatlar C) Ishlab chiqarish hajmiga proporsional ravishda o'zgaruvchi xarajatlar D) Korxona hayotida faqat bir marta qilinadigan xarajatlar To'g'ri javob: B) Ishlab chiqarish hajmi o'zgarishiga qisqa muddatda bog'liq bo'lmagan xarajatlar ✔ Izoh: Doimiy xarajatlar (ijara, ma'muriy ish haqi) ishlab chiqarish hajmi o'zgarganda qisqa muddatda o'zgarmay qoladi. 9. Soliq to'lovchining shaxsiy hisobvarag'i (shaxsiy varaqasi) nimani aks ettiradi? A) Har bir soliq bo'yicha hisoblangan, to'langan summalar, qarz va ortiqcha to'lovlarni B) Soliq organi xodimlarining ish haqi, mukofotlari va xizmat safari xarajatlarini C) Soliq to'lovchining ijtimoiy tarmoqlardagi faolligi va obunachilari soni haqidagi ma'lumotni D) Soliq to'lovchining tibbiy ma'lumotlari va sog'lig'i holati to'g'risidagi yozuvlarni To'g'ri javob: A) Har bir soliq bo'yicha hisoblangan, to'langan summalar, qarz va ortiqcha ✔ to'lovlarni Izoh: Shaxsiy varaqada soliq to'lovchining budjet bilan hisob-kitoblari: hisoblangan soliqlar, to'lovlar, penyalar va saldo aks ettiriladi. 10. Soliq to'lovchi soliq hisobotida xato topib, uni kamaytirish tomonga tuzatsa (ortiqcha soliq hisoblagan bo'lsa), nima qiladi? A) Soliq to'lovchi o'zi topshirgan hisobotdagi xatoni tuzatish huquqiga ega emas B) Ortiqcha hisoblangan summani o'z xohishiga ko'ra boshqa korxonaning hisobiga o'tkazib yuboradi C) Faqat soliq organining keyingi tekshiruvini kutadi va o'zi hech qanday harakat qilmaydi D) Aniqlashtirilgan hisobot topshiradi va ortiqcha summani hisobga o'tkazish yoki qaytarishni so'raydi To'g'ri javob: D) Aniqlashtirilgan hisobot topshiradi va ortiqcha summani hisobga o'tkazish yoki ✔ qaytarishni so'raydi Izoh: Ortiqcha hisoblangan soliq aniqlashtirilgan hisobot orqali tuzatiladi, natijada hosil bo'lgan ortiqcha summa hisobga o'tkaziladi yoki qaytariladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 168 6. Davlat xizmatchisining fuqaro murojaatini asossiz ravishda cho'zishi qanday baholanadi? A) Fuqaro manfaatiga xizmat qiluvchi harakat B) Murojaatni puxta o'rganish uchun ehtiyotkorlik C) Xizmat burchini buzish va korrupsiyaga sharoit yaratish D) Qonun bilan ruxsat etilgan oddiy harakat To'g'ri javob: C) Xizmat burchini buzish va korrupsiyaga sharoit yaratish✔ Izoh: Murojaatlarni asossiz cho'zish fuqaro huquqlarini buzadi va ko'pincha noqonuniy to'lov talab qilish uchun bosim vositasi bo'ladi. 7. Soliq to'lovchi bir oyda QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanmaga ega bo'lmasa-yu, xaridlar qilgan bo'lsa, qanday holat yuzaga keladi? A) Kiruvchi QQS butunlay yo'qoladi va keyingi davrlarda hisobga olinmaydi B) Soliq to'lovchi aylanma bo'lmagani uchun QQS to'lovchilari ro'yxatidan chiqariladi C) Kiruvchi QQS soliq to'lovchiga qo'llanadigan jarimaga aylanadi D) Kiruvchi QQS keyingi davrlarda hisobga olinadigan ortiqcha summa sifatida qoladi To'g'ri javob: D) Kiruvchi QQS keyingi davrlarda hisobga olinadigan ortiqcha summa sifatida qoladi ✔ Izoh: Chiquvchi QQS bo'lmagan davrda hisobga olinadigan QQS ortiqcha summa hosil qiladi va u keyingi davrlarda hisobga olinadi yoki qonunda belgilangan tartibda qaytariladi. 8. Doimiy xarajatlar qanday tavsiflanadi? A) Faqat budjetga to'lanadigan soliqlar bo'yicha xarajatlar B) Ishlab chiqarish hajmi o'zgarishiga qisqa muddatda bog'liq bo'lmagan xarajatlar C) Ishlab chiqarish hajmiga proporsional ravishda o'zgaruvchi xarajatlar D) Korxona hayotida faqat bir marta qilinadigan xarajatlar To'g'ri javob: B) Ishlab chiqarish hajmi o'zgarishiga qisqa muddatda bog'liq bo'lmagan xarajatlar ✔ Izoh: Doimiy xarajatlar (ijara, ma'muriy ish haqi) ishlab chiqarish hajmi o'zgarganda qisqa muddatda o'zgarmay qoladi. 9. Soliq to'lovchining shaxsiy hisobvarag'i (shaxsiy varaqasi) nimani aks ettiradi? A) Har bir soliq bo'yicha hisoblangan, to'langan summalar, qarz va ortiqcha to'lovlarni B) Soliq organi xodimlarining ish haqi, mukofotlari va xizmat safari xarajatlarini C) Soliq to'lovchining ijtimoiy tarmoqlardagi faolligi va obunachilari soni haqidagi ma'lumotni D) Soliq to'lovchining tibbiy ma'lumotlari va sog'lig'i holati to'g'risidagi yozuvlarni To'g'ri javob: A) Har bir soliq bo'yicha hisoblangan, to'langan summalar, qarz va ortiqcha ✔ to'lovlarni Izoh: Shaxsiy varaqada soliq to'lovchining budjet bilan hisob-kitoblari: hisoblangan soliqlar, to'lovlar, penyalar va saldo aks ettiriladi. 10. Soliq to'lovchi soliq hisobotida xato topib, uni kamaytirish tomonga tuzatsa (ortiqcha soliq hisoblagan bo'lsa), nima qiladi? A) Soliq to'lovchi o'zi topshirgan hisobotdagi xatoni tuzatish huquqiga ega emas B) Ortiqcha hisoblangan summani o'z xohishiga ko'ra boshqa korxonaning hisobiga o'tkazib yuboradi C) Faqat soliq organining keyingi tekshiruvini kutadi va o'zi hech qanday harakat qilmaydi D) Aniqlashtirilgan hisobot topshiradi va ortiqcha summani hisobga o'tkazish yoki qaytarishni so'raydi To'g'ri javob: D) Aniqlashtirilgan hisobot topshiradi va ortiqcha summani hisobga o'tkazish yoki ✔ qaytarishni so'raydi Izoh: Ortiqcha hisoblangan soliq aniqlashtirilgan hisobot orqali tuzatiladi, natijada hosil bo'lgan ortiqcha summa hisobga o'tkaziladi yoki qaytariladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 168 11. Soliq to'lovchi tekshiruv vaqtida qanday majburiyatga ega? A) Tekshiruv o'tkazilgani uchun soliq organiga to'lov qilish B) Tekshiruvchilarni ovqat va transport bilan ta'minlash C) Tekshiruv dalolatnomasini oldindan imzolab berish D) Zarur hujjatlarni taqdim etish va tekshiruvga to'sqinlik qilmaslik To'g'ri javob: D) Zarur hujjatlarni taqdim etish va tekshiruvga to'sqinlik qilmaslik✔ Izoh: Soliq to'lovchi qonuniy talab qilingan hujjatlarni taqdim etishi va tekshiruv o'tkazilishiga to'sqinlik qilmasligi shart. 12. Quyidagilardan qaysi biri mulkiy daromad hisoblanadi? A) Asosiy ish joyidagi oylik maosh B) Kasaba uyushmasi tomonidan berilgan yo'llanma C) Ishdagi yutuq uchun mukofot D) Dividendlar To'g'ri javob: D) Dividendlar ✔ Izoh: Dividendlar, foizlar, ijara haqi, royalti va mol-mulkni sotishdan olingan daromadlar mulkiy daromadlar qatoriga kiradi. 13. Soliq organining shaxsiy kabinetga yuborgan hujjati qachon olingan deb hisoblanadi? A) Hech qachon, chunki shaxsiy kabinetdagi elektron hujjat yuridik kuchga ega emas B) Faqat soliq to'lovchi uni chop etib, qog'ozda imzolab qaytargandan keyin C) Qonunda belgilangan tartibda shaxsiy kabinetga joylashtirilgandan keyin D) Faqat hujjat sud tomonidan ko'rib chiqilib tasdiqlangandan keyin To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan tartibda shaxsiy kabinetga joylashtirilgandan keyin ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet orqali yuborilgan hujjatlar qonunda belgilangan tartibda soliq to'lovchi tomonidan olingan deb hisoblanadi, shuning uchun uni muntazam kuzatish muhim. 14. Tekshiruvda birlamchi hujjatlarning hisob registrlari bilan solishtirilishi nima beradi? A) Soliq to'lovchi uchun soliq stavkasini kamaytirish imkonini B) Tekshiruvni muddatidan oldin bekor qilish imkonini C) Hisobga olinmagan yoki noto'g'ri aks etgan operatsiyalarni aniqlash D) Korxonani soliq hisobidan avtomatik chiqarish imkonini To'g'ri javob: C) Hisobga olinmagan yoki noto'g'ri aks etgan operatsiyalarni aniqlash ✔ Izoh: Birlamchi hujjatlar va registrlarni solishtirish operatsiyalar to'liq va to'g'ri aks ettirilganligini aniqlashga yordam beradi. 15. Eksport qilinadigan tovarlar bo'yicha kiruvchi QQS mexanizmining maqsadi nima? A) Mamlakatdan tovarlarni eksport qilish hajmini cheklash B) Eksportchidan bir tovar uchun ikki marta soliq undirish C) Eksport tovarlarini xalqaro bozorga QQS yukisiz chiqarish D) Import qilinadigan tovarlarni ichki bozorda arzonlashtirish To'g'ri javob: C) Eksport tovarlarini xalqaro bozorga QQS yukisiz chiqarish ✔ Izoh: Eksportda QQS hisoblanmaydi, kiruvchi QQS esa hisobga olinadi yoki qaytariladi; shu orqali tovar chet elga soliq yukisiz chiqadi. 16. Xizmatchining sovg'ani rad etish imkoni bo'lmagan holatda (masalan, rasmiy tadbirda) to'g'ri harakat qaysi? A) Belgilangan tartibda sovg'ani deklaratsiya qilish va topshirish B) Sovg'ani bozorda sotib, pulini o'zida qoldirish C) Sovg'ani hech kimga bildirmay, uyiga olib ketish D) Sovg'ani tanishi yoki qarindoshiga berib yuborish To'g'ri javob: A) Belgilangan tartibda sovg'ani deklaratsiya qilish va topshirish ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 169 11. Soliq to'lovchi tekshiruv vaqtida qanday majburiyatga ega? A) Tekshiruv o'tkazilgani uchun soliq organiga to'lov qilish B) Tekshiruvchilarni ovqat va transport bilan ta'minlash C) Tekshiruv dalolatnomasini oldindan imzolab berish D) Zarur hujjatlarni taqdim etish va tekshiruvga to'sqinlik qilmaslik To'g'ri javob: D) Zarur hujjatlarni taqdim etish va tekshiruvga to'sqinlik qilmaslik✔ Izoh: Soliq to'lovchi qonuniy talab qilingan hujjatlarni taqdim etishi va tekshiruv o'tkazilishiga to'sqinlik qilmasligi shart. 12. Quyidagilardan qaysi biri mulkiy daromad hisoblanadi? A) Asosiy ish joyidagi oylik maosh B) Kasaba uyushmasi tomonidan berilgan yo'llanma C) Ishdagi yutuq uchun mukofot D) Dividendlar To'g'ri javob: D) Dividendlar ✔ Izoh: Dividendlar, foizlar, ijara haqi, royalti va mol-mulkni sotishdan olingan daromadlar mulkiy daromadlar qatoriga kiradi. 13. Soliq organining shaxsiy kabinetga yuborgan hujjati qachon olingan deb hisoblanadi? A) Hech qachon, chunki shaxsiy kabinetdagi elektron hujjat yuridik kuchga ega emas B) Faqat soliq to'lovchi uni chop etib, qog'ozda imzolab qaytargandan keyin C) Qonunda belgilangan tartibda shaxsiy kabinetga joylashtirilgandan keyin D) Faqat hujjat sud tomonidan ko'rib chiqilib tasdiqlangandan keyin To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan tartibda shaxsiy kabinetga joylashtirilgandan keyin ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet orqali yuborilgan hujjatlar qonunda belgilangan tartibda soliq to'lovchi tomonidan olingan deb hisoblanadi, shuning uchun uni muntazam kuzatish muhim. 14. Tekshiruvda birlamchi hujjatlarning hisob registrlari bilan solishtirilishi nima beradi? A) Soliq to'lovchi uchun soliq stavkasini kamaytirish imkonini B) Tekshiruvni muddatidan oldin bekor qilish imkonini C) Hisobga olinmagan yoki noto'g'ri aks etgan operatsiyalarni aniqlash D) Korxonani soliq hisobidan avtomatik chiqarish imkonini To'g'ri javob: C) Hisobga olinmagan yoki noto'g'ri aks etgan operatsiyalarni aniqlash ✔ Izoh: Birlamchi hujjatlar va registrlarni solishtirish operatsiyalar to'liq va to'g'ri aks ettirilganligini aniqlashga yordam beradi. 15. Eksport qilinadigan tovarlar bo'yicha kiruvchi QQS mexanizmining maqsadi nima? A) Mamlakatdan tovarlarni eksport qilish hajmini cheklash B) Eksportchidan bir tovar uchun ikki marta soliq undirish C) Eksport tovarlarini xalqaro bozorga QQS yukisiz chiqarish D) Import qilinadigan tovarlarni ichki bozorda arzonlashtirish To'g'ri javob: C) Eksport tovarlarini xalqaro bozorga QQS yukisiz chiqarish ✔ Izoh: Eksportda QQS hisoblanmaydi, kiruvchi QQS esa hisobga olinadi yoki qaytariladi; shu orqali tovar chet elga soliq yukisiz chiqadi. 16. Xizmatchining sovg'ani rad etish imkoni bo'lmagan holatda (masalan, rasmiy tadbirda) to'g'ri harakat qaysi? A) Belgilangan tartibda sovg'ani deklaratsiya qilish va topshirish B) Sovg'ani bozorda sotib, pulini o'zida qoldirish C) Sovg'ani hech kimga bildirmay, uyiga olib ketish D) Sovg'ani tanishi yoki qarindoshiga berib yuborish To'g'ri javob: A) Belgilangan tartibda sovg'ani deklaratsiya qilish va topshirish ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 169 11. Soliq to'lovchi tekshiruv vaqtida qanday majburiyatga ega? A) Tekshiruv o'tkazilgani uchun soliq organiga to'lov qilish B) Tekshiruvchilarni ovqat va transport bilan ta'minlash C) Tekshiruv dalolatnomasini oldindan imzolab berish D) Zarur hujjatlarni taqdim etish va tekshiruvga to'sqinlik qilmaslik To'g'ri javob: D) Zarur hujjatlarni taqdim etish va tekshiruvga to'sqinlik qilmaslik✔ Izoh: Soliq to'lovchi qonuniy talab qilingan hujjatlarni taqdim etishi va tekshiruv o'tkazilishiga to'sqinlik qilmasligi shart. 12. Quyidagilardan qaysi biri mulkiy daromad hisoblanadi? A) Asosiy ish joyidagi oylik maosh B) Kasaba uyushmasi tomonidan berilgan yo'llanma C) Ishdagi yutuq uchun mukofot D) Dividendlar To'g'ri javob: D) Dividendlar ✔ Izoh: Dividendlar, foizlar, ijara haqi, royalti va mol-mulkni sotishdan olingan daromadlar mulkiy daromadlar qatoriga kiradi. 13. Soliq organining shaxsiy kabinetga yuborgan hujjati qachon olingan deb hisoblanadi? A) Hech qachon, chunki shaxsiy kabinetdagi elektron hujjat yuridik kuchga ega emas B) Faqat soliq to'lovchi uni chop etib, qog'ozda imzolab qaytargandan keyin C) Qonunda belgilangan tartibda shaxsiy kabinetga joylashtirilgandan keyin D) Faqat hujjat sud tomonidan ko'rib chiqilib tasdiqlangandan keyin To'g'ri javob: C) Qonunda belgilangan tartibda shaxsiy kabinetga joylashtirilgandan keyin ✔ Izoh: Shaxsiy kabinet orqali yuborilgan hujjatlar qonunda belgilangan tartibda soliq to'lovchi tomonidan olingan deb hisoblanadi, shuning uchun uni muntazam kuzatish muhim. 14. Tekshiruvda birlamchi hujjatlarning hisob registrlari bilan solishtirilishi nima beradi? A) Soliq to'lovchi uchun soliq stavkasini kamaytirish imkonini B) Tekshiruvni muddatidan oldin bekor qilish imkonini C) Hisobga olinmagan yoki noto'g'ri aks etgan operatsiyalarni aniqlash D) Korxonani soliq hisobidan avtomatik chiqarish imkonini To'g'ri javob: C) Hisobga olinmagan yoki noto'g'ri aks etgan operatsiyalarni aniqlash ✔ Izoh: Birlamchi hujjatlar va registrlarni solishtirish operatsiyalar to'liq va to'g'ri aks ettirilganligini aniqlashga yordam beradi. 15. Eksport qilinadigan tovarlar bo'yicha kiruvchi QQS mexanizmining maqsadi nima? A) Mamlakatdan tovarlarni eksport qilish hajmini cheklash B) Eksportchidan bir tovar uchun ikki marta soliq undirish C) Eksport tovarlarini xalqaro bozorga QQS yukisiz chiqarish D) Import qilinadigan tovarlarni ichki bozorda arzonlashtirish To'g'ri javob: C) Eksport tovarlarini xalqaro bozorga QQS yukisiz chiqarish ✔ Izoh: Eksportda QQS hisoblanmaydi, kiruvchi QQS esa hisobga olinadi yoki qaytariladi; shu orqali tovar chet elga soliq yukisiz chiqadi. 16. Xizmatchining sovg'ani rad etish imkoni bo'lmagan holatda (masalan, rasmiy tadbirda) to'g'ri harakat qaysi? A) Belgilangan tartibda sovg'ani deklaratsiya qilish va topshirish B) Sovg'ani bozorda sotib, pulini o'zida qoldirish C) Sovg'ani hech kimga bildirmay, uyiga olib ketish D) Sovg'ani tanishi yoki qarindoshiga berib yuborish To'g'ri javob: A) Belgilangan tartibda sovg'ani deklaratsiya qilish va topshirish ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 169 Izoh: Rasmiy tadbirlarda olingan sovg'alar belgilangan tartibda ro'yxatga olinib, topshiriladi; shaxsiy foydalanishga olinmaydi. 17. Tovar-moddiy zaxiralarga nima kiradi? A) Xom ashyo, materiallar va tovarlar B) Patentlar va dasturiy litsenziyalar C) Bank kreditlari va qarz majburiyatlari D) Bino, inshoot va yer uchastkalari To'g'ri javob: A) Xom ashyo, materiallar va tovarlar✔ Izoh: Tovar-moddiy zaxiralar ishlab chiqarishda ishlatiladigan yoki sotish uchun saqlanadigan xom ashyo, materiallar va tovarlardan iborat. 18. Daromad solig'ini ushlab qolmagan soliq agenti uchun qanday oqibat bo'lishi mumkin? A) Xodimlar shu daromad bo'yicha soliq to'lashdan to'liq ozod qilinadi B) Hech qanday oqibat bo'lmaydi, chunki soliqni xodim o'zi to'lashi kerak C) Soliq organi ushlab qolinmagan soliqni kechiradi va hisobdan chiqaradi D) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlik, shu jumladan penya va moliyaviy sanksiya To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlik, shu jumladan penya va moliyaviy sanksiya ✔ Izoh: Soliqni ushlab qolish va o'tkazish majburiyatini bajarmagan soliq agentiga Soliq kodeksida nazarda tutilgan choralar qo'llanadi. 19. QQS va chakana savdo solig'ining (sotuv solig'ining) asosiy farqi nimada? A) QQS ko'p bosqichli, sotuv solig'i esa faqat yakuniy sotuv bosqichida undiriladi B) Ular bir xil soliq bo'lib, faqat turli davlatlarda nomi farq qiladi C) Sotuv solig'i har bir bosqichda kiruvchi soliqni chegirish bilan undiriladi D) QQS faqat chakana savdoda, sotuv solig'i esa ulgurji savdoda undiriladi To'g'ri javob: A) QQS ko'p bosqichli, sotuv solig'i esa faqat yakuniy sotuv bosqichida undiriladi ✔ Izoh: QQS ishlab chiqarish va taqsimotning barcha bosqichlarida undiriladi, chakana sotuv solig'i esa faqat iste'molchiga sotishda bir marta olinadi. 20. Norezident yuridik shaxsga O'zbekiston manbaidan daromad to'layotgan rezident korxona soliq bo'yicha qanday rolni bajaradi? A) Norezidentning soliq organlaridagi qonuniy vakili B) Norezident to'lamagan soliq uchun ikkinchi to'lovchi bo'lgan kafil C) Soliqni to'lov manbaida ushlab qoluvchi soliq agenti D) Soliq to'lash majburiyatidan ozod etilgan oddiy vositachi To'g'ri javob: C) Soliqni to'lov manbaida ushlab qoluvchi soliq agenti ✔ Izoh: Doimiy muassasasiz norezidentga O'zbekiston manbaidan daromad to'lovchi korxona soliqni to'lov manbaida ushlab qoluvchi soliq agenti bo'ladi. 21. Soliq agenti qaysi daromad to'lovida odatda ishtirok etadi? A) Fuqaro o'z uyida ovqat tayyorlaganda B) Xodimga ish haqi to'lashda C) Fuqaro do'kondan non sotib olganda D) Ikki fuqaro sovg'a almashganda To'g'ri javob: B) Xodimga ish haqi to'lashda ✔ Izoh: Ish haqi to'lashda ish beruvchi daromad solig'ini to'lov manbaida ushlab qolib, budjetga o'tkazuvchi soliq agenti hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 170 Izoh: Rasmiy tadbirlarda olingan sovg'alar belgilangan tartibda ro'yxatga olinib, topshiriladi; shaxsiy foydalanishga olinmaydi. 17. Tovar-moddiy zaxiralarga nima kiradi? A) Xom ashyo, materiallar va tovarlar B) Patentlar va dasturiy litsenziyalar C) Bank kreditlari va qarz majburiyatlari D) Bino, inshoot va yer uchastkalari To'g'ri javob: A) Xom ashyo, materiallar va tovarlar✔ Izoh: Tovar-moddiy zaxiralar ishlab chiqarishda ishlatiladigan yoki sotish uchun saqlanadigan xom ashyo, materiallar va tovarlardan iborat. 18. Daromad solig'ini ushlab qolmagan soliq agenti uchun qanday oqibat bo'lishi mumkin? A) Xodimlar shu daromad bo'yicha soliq to'lashdan to'liq ozod qilinadi B) Hech qanday oqibat bo'lmaydi, chunki soliqni xodim o'zi to'lashi kerak C) Soliq organi ushlab qolinmagan soliqni kechiradi va hisobdan chiqaradi D) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlik, shu jumladan penya va moliyaviy sanksiya To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlik, shu jumladan penya va moliyaviy sanksiya ✔ Izoh: Soliqni ushlab qolish va o'tkazish majburiyatini bajarmagan soliq agentiga Soliq kodeksida nazarda tutilgan choralar qo'llanadi. 19. QQS va chakana savdo solig'ining (sotuv solig'ining) asosiy farqi nimada? A) QQS ko'p bosqichli, sotuv solig'i esa faqat yakuniy sotuv bosqichida undiriladi B) Ular bir xil soliq bo'lib, faqat turli davlatlarda nomi farq qiladi C) Sotuv solig'i har bir bosqichda kiruvchi soliqni chegirish bilan undiriladi D) QQS faqat chakana savdoda, sotuv solig'i esa ulgurji savdoda undiriladi To'g'ri javob: A) QQS ko'p bosqichli, sotuv solig'i esa faqat yakuniy sotuv bosqichida undiriladi ✔ Izoh: QQS ishlab chiqarish va taqsimotning barcha bosqichlarida undiriladi, chakana sotuv solig'i esa faqat iste'molchiga sotishda bir marta olinadi. 20. Norezident yuridik shaxsga O'zbekiston manbaidan daromad to'layotgan rezident korxona soliq bo'yicha qanday rolni bajaradi? A) Norezidentning soliq organlaridagi qonuniy vakili B) Norezident to'lamagan soliq uchun ikkinchi to'lovchi bo'lgan kafil C) Soliqni to'lov manbaida ushlab qoluvchi soliq agenti D) Soliq to'lash majburiyatidan ozod etilgan oddiy vositachi To'g'ri javob: C) Soliqni to'lov manbaida ushlab qoluvchi soliq agenti ✔ Izoh: Doimiy muassasasiz norezidentga O'zbekiston manbaidan daromad to'lovchi korxona soliqni to'lov manbaida ushlab qoluvchi soliq agenti bo'ladi. 21. Soliq agenti qaysi daromad to'lovida odatda ishtirok etadi? A) Fuqaro o'z uyida ovqat tayyorlaganda B) Xodimga ish haqi to'lashda C) Fuqaro do'kondan non sotib olganda D) Ikki fuqaro sovg'a almashganda To'g'ri javob: B) Xodimga ish haqi to'lashda ✔ Izoh: Ish haqi to'lashda ish beruvchi daromad solig'ini to'lov manbaida ushlab qolib, budjetga o'tkazuvchi soliq agenti hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 170 Izoh: Rasmiy tadbirlarda olingan sovg'alar belgilangan tartibda ro'yxatga olinib, topshiriladi; shaxsiy foydalanishga olinmaydi. 17. Tovar-moddiy zaxiralarga nima kiradi? A) Xom ashyo, materiallar va tovarlar B) Patentlar va dasturiy litsenziyalar C) Bank kreditlari va qarz majburiyatlari D) Bino, inshoot va yer uchastkalari To'g'ri javob: A) Xom ashyo, materiallar va tovarlar✔ Izoh: Tovar-moddiy zaxiralar ishlab chiqarishda ishlatiladigan yoki sotish uchun saqlanadigan xom ashyo, materiallar va tovarlardan iborat. 18. Daromad solig'ini ushlab qolmagan soliq agenti uchun qanday oqibat bo'lishi mumkin? A) Xodimlar shu daromad bo'yicha soliq to'lashdan to'liq ozod qilinadi B) Hech qanday oqibat bo'lmaydi, chunki soliqni xodim o'zi to'lashi kerak C) Soliq organi ushlab qolinmagan soliqni kechiradi va hisobdan chiqaradi D) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlik, shu jumladan penya va moliyaviy sanksiya To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlik, shu jumladan penya va moliyaviy sanksiya ✔ Izoh: Soliqni ushlab qolish va o'tkazish majburiyatini bajarmagan soliq agentiga Soliq kodeksida nazarda tutilgan choralar qo'llanadi. 19. QQS va chakana savdo solig'ining (sotuv solig'ining) asosiy farqi nimada? A) QQS ko'p bosqichli, sotuv solig'i esa faqat yakuniy sotuv bosqichida undiriladi B) Ular bir xil soliq bo'lib, faqat turli davlatlarda nomi farq qiladi C) Sotuv solig'i har bir bosqichda kiruvchi soliqni chegirish bilan undiriladi D) QQS faqat chakana savdoda, sotuv solig'i esa ulgurji savdoda undiriladi To'g'ri javob: A) QQS ko'p bosqichli, sotuv solig'i esa faqat yakuniy sotuv bosqichida undiriladi ✔ Izoh: QQS ishlab chiqarish va taqsimotning barcha bosqichlarida undiriladi, chakana sotuv solig'i esa faqat iste'molchiga sotishda bir marta olinadi. 20. Norezident yuridik shaxsga O'zbekiston manbaidan daromad to'layotgan rezident korxona soliq bo'yicha qanday rolni bajaradi? A) Norezidentning soliq organlaridagi qonuniy vakili B) Norezident to'lamagan soliq uchun ikkinchi to'lovchi bo'lgan kafil C) Soliqni to'lov manbaida ushlab qoluvchi soliq agenti D) Soliq to'lash majburiyatidan ozod etilgan oddiy vositachi To'g'ri javob: C) Soliqni to'lov manbaida ushlab qoluvchi soliq agenti ✔ Izoh: Doimiy muassasasiz norezidentga O'zbekiston manbaidan daromad to'lovchi korxona soliqni to'lov manbaida ushlab qoluvchi soliq agenti bo'ladi. 21. Soliq agenti qaysi daromad to'lovida odatda ishtirok etadi? A) Fuqaro o'z uyida ovqat tayyorlaganda B) Xodimga ish haqi to'lashda C) Fuqaro do'kondan non sotib olganda D) Ikki fuqaro sovg'a almashganda To'g'ri javob: B) Xodimga ish haqi to'lashda ✔ Izoh: Ish haqi to'lashda ish beruvchi daromad solig'ini to'lov manbaida ushlab qolib, budjetga o'tkazuvchi soliq agenti hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 170 22. Mehnat muhofazasi talablariga ko'ra xodimga beriladigan maxsus kiyim va himoya vositalari soliq maqsadida qanday baholanadi? A) Xodimning ijara daromadi hisoblanadi va deklaratsiya qilinadi B) Xodimning dividendi hisoblanadi va manbada soliqqa tortiladi C) Har doim xodimning mulkiy daromadi hisoblanadi va to'liq soliqqa tortiladi D) Odatda xodimning soliqqa tortiladigan daromadi hisoblanmaydi To'g'ri javob: D) Odatda xodimning soliqqa tortiladigan daromadi hisoblanmaydi✔ Izoh: Qonunchilikka muvofiq mehnat sharoiti talab qiladigan maxsus kiyim va himoya vositalari ish beruvchi ehtiyoji uchun beriladi, xodim daromadi sifatida qaralmaydi. 23. Soliq qarzi ixtiyoriy to'lanmasa, soliq organi qanday choraga murojaat qiladi? A) Soliq to'lovchini yangi soliqdan ozod qilish B) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirish C) Qarzni avtomatik ravishda kechirish D) Soliq stavkasini kamaytirish To'g'ri javob: B) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirish ✔ Izoh: Qarz ixtiyoriy to'lanmaganda soliq organi uni qonunda belgilangan tartibda majburiy undirish choralarini ko'radi. 24. Mol-mulkni ijaraga berish QQS maqsadida qanday baholanadi? A) Faqat dividend sifatida soliqqa tortiladi B) Hech qachon QQS obyekti bo'lmaydi C) Faqat yer solig'i obyekti hisoblanadi D) Xizmat ko'rsatish sifatida QQS obyekti hisoblanadi To'g'ri javob: D) Xizmat ko'rsatish sifatida QQS obyekti hisoblanadi ✔ Izoh: Mol-mulkni ijaraga (lizingga) berish haq evaziga xizmat ko'rsatish hisoblanib, umumiy qoidaga ko'ra QQS obyekti bo'ladi. 25. Fillips egri chizig'i nimani ifodalaydi? A) Qisqa muddatda inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi teskari bog'liqlikni B) Foiz stavkasi va investitsiyalar hajmi o'rtasidagi bog'liqlikni C) Tovar narxi va unga bo'lgan talab o'rtasidagi bog'liqlikni D) Soliq stavkasi va budjet tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni To'g'ri javob: A) Qisqa muddatda inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi teskari bog'liqlikni ✔ Izoh: Fillips egri chizig'i qisqa muddatda past ishsizlik yuqoriroq inflyatsiya bilan, yuqori ishsizlik esa pastroq inflyatsiya bilan bog'liqligini ko'rsatadi. 26. Soliq to'lovchi o'z manzili yoki rekvizitlari o'zgargani haqida soliq organini xabardor qilishi shartmi? A) Yo'q, soliq organi buni o'zi aniqlaydi B) Faqat tekshiruv boshlangan taqdirda C) Faqat yil yakunida, deklaratsiya bilan birga D) Ha, qonunda belgilangan tartibda xabardor qilishi shart To'g'ri javob: D) Ha, qonunda belgilangan tartibda xabardor qilishi shart ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq hisobiga ta'sir qiluvchi ma'lumotlar, jumladan manzil o'zgarishi haqida soliq organini xabardor qilishi shart. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 171 22. Mehnat muhofazasi talablariga ko'ra xodimga beriladigan maxsus kiyim va himoya vositalari soliq maqsadida qanday baholanadi? A) Xodimning ijara daromadi hisoblanadi va deklaratsiya qilinadi B) Xodimning dividendi hisoblanadi va manbada soliqqa tortiladi C) Har doim xodimning mulkiy daromadi hisoblanadi va to'liq soliqqa tortiladi D) Odatda xodimning soliqqa tortiladigan daromadi hisoblanmaydi To'g'ri javob: D) Odatda xodimning soliqqa tortiladigan daromadi hisoblanmaydi✔ Izoh: Qonunchilikka muvofiq mehnat sharoiti talab qiladigan maxsus kiyim va himoya vositalari ish beruvchi ehtiyoji uchun beriladi, xodim daromadi sifatida qaralmaydi. 23. Soliq qarzi ixtiyoriy to'lanmasa, soliq organi qanday choraga murojaat qiladi? A) Soliq to'lovchini yangi soliqdan ozod qilish B) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirish C) Qarzni avtomatik ravishda kechirish D) Soliq stavkasini kamaytirish To'g'ri javob: B) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirish ✔ Izoh: Qarz ixtiyoriy to'lanmaganda soliq organi uni qonunda belgilangan tartibda majburiy undirish choralarini ko'radi. 24. Mol-mulkni ijaraga berish QQS maqsadida qanday baholanadi? A) Faqat dividend sifatida soliqqa tortiladi B) Hech qachon QQS obyekti bo'lmaydi C) Faqat yer solig'i obyekti hisoblanadi D) Xizmat ko'rsatish sifatida QQS obyekti hisoblanadi To'g'ri javob: D) Xizmat ko'rsatish sifatida QQS obyekti hisoblanadi ✔ Izoh: Mol-mulkni ijaraga (lizingga) berish haq evaziga xizmat ko'rsatish hisoblanib, umumiy qoidaga ko'ra QQS obyekti bo'ladi. 25. Fillips egri chizig'i nimani ifodalaydi? A) Qisqa muddatda inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi teskari bog'liqlikni B) Foiz stavkasi va investitsiyalar hajmi o'rtasidagi bog'liqlikni C) Tovar narxi va unga bo'lgan talab o'rtasidagi bog'liqlikni D) Soliq stavkasi va budjet tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni To'g'ri javob: A) Qisqa muddatda inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi teskari bog'liqlikni ✔ Izoh: Fillips egri chizig'i qisqa muddatda past ishsizlik yuqoriroq inflyatsiya bilan, yuqori ishsizlik esa pastroq inflyatsiya bilan bog'liqligini ko'rsatadi. 26. Soliq to'lovchi o'z manzili yoki rekvizitlari o'zgargani haqida soliq organini xabardor qilishi shartmi? A) Yo'q, soliq organi buni o'zi aniqlaydi B) Faqat tekshiruv boshlangan taqdirda C) Faqat yil yakunida, deklaratsiya bilan birga D) Ha, qonunda belgilangan tartibda xabardor qilishi shart To'g'ri javob: D) Ha, qonunda belgilangan tartibda xabardor qilishi shart ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq hisobiga ta'sir qiluvchi ma'lumotlar, jumladan manzil o'zgarishi haqida soliq organini xabardor qilishi shart. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 171 22. Mehnat muhofazasi talablariga ko'ra xodimga beriladigan maxsus kiyim va himoya vositalari soliq maqsadida qanday baholanadi? A) Xodimning ijara daromadi hisoblanadi va deklaratsiya qilinadi B) Xodimning dividendi hisoblanadi va manbada soliqqa tortiladi C) Har doim xodimning mulkiy daromadi hisoblanadi va to'liq soliqqa tortiladi D) Odatda xodimning soliqqa tortiladigan daromadi hisoblanmaydi To'g'ri javob: D) Odatda xodimning soliqqa tortiladigan daromadi hisoblanmaydi✔ Izoh: Qonunchilikka muvofiq mehnat sharoiti talab qiladigan maxsus kiyim va himoya vositalari ish beruvchi ehtiyoji uchun beriladi, xodim daromadi sifatida qaralmaydi. 23. Soliq qarzi ixtiyoriy to'lanmasa, soliq organi qanday choraga murojaat qiladi? A) Soliq to'lovchini yangi soliqdan ozod qilish B) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirish C) Qarzni avtomatik ravishda kechirish D) Soliq stavkasini kamaytirish To'g'ri javob: B) Qarzni belgilangan tartibda majburiy undirish ✔ Izoh: Qarz ixtiyoriy to'lanmaganda soliq organi uni qonunda belgilangan tartibda majburiy undirish choralarini ko'radi. 24. Mol-mulkni ijaraga berish QQS maqsadida qanday baholanadi? A) Faqat dividend sifatida soliqqa tortiladi B) Hech qachon QQS obyekti bo'lmaydi C) Faqat yer solig'i obyekti hisoblanadi D) Xizmat ko'rsatish sifatida QQS obyekti hisoblanadi To'g'ri javob: D) Xizmat ko'rsatish sifatida QQS obyekti hisoblanadi ✔ Izoh: Mol-mulkni ijaraga (lizingga) berish haq evaziga xizmat ko'rsatish hisoblanib, umumiy qoidaga ko'ra QQS obyekti bo'ladi. 25. Fillips egri chizig'i nimani ifodalaydi? A) Qisqa muddatda inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi teskari bog'liqlikni B) Foiz stavkasi va investitsiyalar hajmi o'rtasidagi bog'liqlikni C) Tovar narxi va unga bo'lgan talab o'rtasidagi bog'liqlikni D) Soliq stavkasi va budjet tushumlari o'rtasidagi bog'liqlikni To'g'ri javob: A) Qisqa muddatda inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi teskari bog'liqlikni ✔ Izoh: Fillips egri chizig'i qisqa muddatda past ishsizlik yuqoriroq inflyatsiya bilan, yuqori ishsizlik esa pastroq inflyatsiya bilan bog'liqligini ko'rsatadi. 26. Soliq to'lovchi o'z manzili yoki rekvizitlari o'zgargani haqida soliq organini xabardor qilishi shartmi? A) Yo'q, soliq organi buni o'zi aniqlaydi B) Faqat tekshiruv boshlangan taqdirda C) Faqat yil yakunida, deklaratsiya bilan birga D) Ha, qonunda belgilangan tartibda xabardor qilishi shart To'g'ri javob: D) Ha, qonunda belgilangan tartibda xabardor qilishi shart ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq hisobiga ta'sir qiluvchi ma'lumotlar, jumladan manzil o'zgarishi haqida soliq organini xabardor qilishi shart. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 171 27. Korrupsiya deganda nima tushuniladi? A) Mansab mavqeidan shaxsiy manfaat yo'lida qonunga xilof foydalanish B) Fuqarolarning davlat organlariga yozma murojaat qilishi C) Davlat xizmatchisining qonuniy ish haqi va mukofot olishi D) Davlat organlarining o'zaro hamkorlikda ishlashi To'g'ri javob: A) Mansab mavqeidan shaxsiy manfaat yo'lida qonunga xilof foydalanish✔ Izoh: Korrupsiya — shaxsning o'z mansab mavqeidan shaxsiy yoki boshqalar manfaatlarini ko'zlab moddiy yoki nomoddiy naf olish maqsadida qonunga xilof foydalanishi. 28. Moliyaviy hisobotning asosiy shakllaridan biri qaysi? A) Buxgalteriya balansi B) Mahsulot katalogi C) Xodimlarning ish vaqti jadvali D) Marketing rejasi To'g'ri javob: A) Buxgalteriya balansi ✔ Izoh: Moliyaviy hisobot tarkibiga buxgalteriya balansi, moliyaviy natijalar, pul oqimlari va kapital o'zgarishi hisobotlari kiradi. 29. Bozor muvozanati narxi qanday aniqlanadi? A) Talab miqdori nolga teng bo'lgan nuqtada B) Davlat tomonidan rasman belgilangan nuqtada C) Talab miqdori taklif miqdoriga teng bo'lgan nuqtada D) Taklif hajmi eng yuqori bo'lgan nuqtada To'g'ri javob: C) Talab miqdori taklif miqdoriga teng bo'lgan nuqtada ✔ Izoh: Muvozanat narxda xaridorlar sotib olmoqchi bo'lgan miqdor sotuvchilar taklif qilayotgan miqdorga teng bo'ladi. 30. Devalvatsiya nima? A) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qadrsizlanishi B) Ichki bozorda narxlar umumiy darajasining pasayishi C) Soliq stavkalarining umumiy kamaytirilishi D) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qimmatlashishi To'g'ri javob: A) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qadrsizlanishi ✔ Izoh: Devalvatsiya — milliy valyuta qiymatining xorijiy valyutalarga nisbatan pasayishi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 172 27. Korrupsiya deganda nima tushuniladi? A) Mansab mavqeidan shaxsiy manfaat yo'lida qonunga xilof foydalanish B) Fuqarolarning davlat organlariga yozma murojaat qilishi C) Davlat xizmatchisining qonuniy ish haqi va mukofot olishi D) Davlat organlarining o'zaro hamkorlikda ishlashi To'g'ri javob: A) Mansab mavqeidan shaxsiy manfaat yo'lida qonunga xilof foydalanish✔ Izoh: Korrupsiya — shaxsning o'z mansab mavqeidan shaxsiy yoki boshqalar manfaatlarini ko'zlab moddiy yoki nomoddiy naf olish maqsadida qonunga xilof foydalanishi. 28. Moliyaviy hisobotning asosiy shakllaridan biri qaysi? A) Buxgalteriya balansi B) Mahsulot katalogi C) Xodimlarning ish vaqti jadvali D) Marketing rejasi To'g'ri javob: A) Buxgalteriya balansi ✔ Izoh: Moliyaviy hisobot tarkibiga buxgalteriya balansi, moliyaviy natijalar, pul oqimlari va kapital o'zgarishi hisobotlari kiradi. 29. Bozor muvozanati narxi qanday aniqlanadi? A) Talab miqdori nolga teng bo'lgan nuqtada B) Davlat tomonidan rasman belgilangan nuqtada C) Talab miqdori taklif miqdoriga teng bo'lgan nuqtada D) Taklif hajmi eng yuqori bo'lgan nuqtada To'g'ri javob: C) Talab miqdori taklif miqdoriga teng bo'lgan nuqtada ✔ Izoh: Muvozanat narxda xaridorlar sotib olmoqchi bo'lgan miqdor sotuvchilar taklif qilayotgan miqdorga teng bo'ladi. 30. Devalvatsiya nima? A) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qadrsizlanishi B) Ichki bozorda narxlar umumiy darajasining pasayishi C) Soliq stavkalarining umumiy kamaytirilishi D) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qimmatlashishi To'g'ri javob: A) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qadrsizlanishi ✔ Izoh: Devalvatsiya — milliy valyuta qiymatining xorijiy valyutalarga nisbatan pasayishi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 172 27. Korrupsiya deganda nima tushuniladi? A) Mansab mavqeidan shaxsiy manfaat yo'lida qonunga xilof foydalanish B) Fuqarolarning davlat organlariga yozma murojaat qilishi C) Davlat xizmatchisining qonuniy ish haqi va mukofot olishi D) Davlat organlarining o'zaro hamkorlikda ishlashi To'g'ri javob: A) Mansab mavqeidan shaxsiy manfaat yo'lida qonunga xilof foydalanish✔ Izoh: Korrupsiya — shaxsning o'z mansab mavqeidan shaxsiy yoki boshqalar manfaatlarini ko'zlab moddiy yoki nomoddiy naf olish maqsadida qonunga xilof foydalanishi. 28. Moliyaviy hisobotning asosiy shakllaridan biri qaysi? A) Buxgalteriya balansi B) Mahsulot katalogi C) Xodimlarning ish vaqti jadvali D) Marketing rejasi To'g'ri javob: A) Buxgalteriya balansi ✔ Izoh: Moliyaviy hisobot tarkibiga buxgalteriya balansi, moliyaviy natijalar, pul oqimlari va kapital o'zgarishi hisobotlari kiradi. 29. Bozor muvozanati narxi qanday aniqlanadi? A) Talab miqdori nolga teng bo'lgan nuqtada B) Davlat tomonidan rasman belgilangan nuqtada C) Talab miqdori taklif miqdoriga teng bo'lgan nuqtada D) Taklif hajmi eng yuqori bo'lgan nuqtada To'g'ri javob: C) Talab miqdori taklif miqdoriga teng bo'lgan nuqtada ✔ Izoh: Muvozanat narxda xaridorlar sotib olmoqchi bo'lgan miqdor sotuvchilar taklif qilayotgan miqdorga teng bo'ladi. 30. Devalvatsiya nima? A) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qadrsizlanishi B) Ichki bozorda narxlar umumiy darajasining pasayishi C) Soliq stavkalarining umumiy kamaytirilishi D) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qimmatlashishi To'g'ri javob: A) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qadrsizlanishi ✔ Izoh: Devalvatsiya — milliy valyuta qiymatining xorijiy valyutalarga nisbatan pasayishi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 172 29-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchining haqligi prezumpsiyasi tamoyilining mazmuni nima? A) Soliq qonunchiligidagi bartaraf etib bo'lmaydigan shubhalar soliq to'lovchi foydasiga talqin qilinadi B) Qonunchilikdagi shubhali holatlarda soliq eng yuqori stavka va miqdorda hisoblanadi C) Soliq to'lovchi o'zining aybsizligini va hisob-kitoblar to'g'riligini doimo o'zi isbotlashi shart D) Soliq organining har qanday xulosasi va hisob-kitobi so'zsiz to'g'ri deb hisoblanadi To'g'ri javob: A) Soliq qonunchiligidagi bartaraf etib bo'lmaydigan shubhalar soliq to'lovchi ✔ foydasiga talqin qilinadi Izoh: Haqlilik prezumpsiyasiga ko'ra soliq qonunchiligidagi bartaraf etilmaydigan shubha, qarama-qarshilik va noaniqliklar soliq to'lovchi foydasiga talqin etiladi. 2. Quyidagilardan qaysi biri soliq majburiyatini bajarishni ta'minlash usuli hisoblanadi? A) Soliq imtiyozini taqdim etish B) Soliq stavkasini pasaytirish C) Soliq hisobotini soddalashtirish D) Soliq to'lovchining mol-mulki garovi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchining mol-mulki garovi ✔ Izoh: Garov, kafillik, penya, bank hisobvarag'i operatsiyalarini to'xtatib turish va mol-mulkni xatlash soliq majburiyatini ta'minlash usullariga kiradi. 3. Tekshiruv natijasida soliq to'lovchining foydasiga xato aniqlansa (ortiqcha to'langan soliq), nima bo'ladi? A) Ortiqcha summa budjetda qoladi va dalolatnomada qayd etilmaydi B) Bu holat e'tiborga olinmaydi, chunki tekshiruv faqat qarzni aniqlaydi C) Xatoga yo'l qo'ygani uchun tekshiruvchi jarimaga tortiladi D) Bu ham dalolatnomada aks ettirilib, ortiqcha summa hisobga olinadi yoki qaytariladi To'g'ri javob: D) Bu ham dalolatnomada aks ettirilib, ortiqcha summa hisobga olinadi yoki ✔ qaytariladi Izoh: Tekshiruv xolis bo'lishi kerak: ortiqcha to'langan summalar ham qayd etilib, ular hisobga olinadi yoki qaytariladi. 4. Soliq to'lovchiga STIR berilishining asosiy maqsadi nima? A) Uning nomiga tijorat bankida hisobvaraqni avtomatik ochish B) Unga davlat mukofoti yoki faxriy unvonni rasmiylashtirish C) Soliq to'lovchini soliq hisobida yagona tarzda identifikatsiya qilish D) Uning tanlagan faoliyat turini litsenziyalash va ruxsat berish To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchini soliq hisobida yagona tarzda identifikatsiya qilish ✔ Izoh: STIR soliq to'lovchini butun soliq tizimida yagona va takrorlanmas tarzda aniqlash uchun beriladi. 5. Tovarlar almashinuvi (barter) bo'yicha realizatsiya soliq bazasi qanday aniqlanadi? A) Almashtiriladigan tovarlarning bozor qiymatidan kelib chiqib B) Faqat soliq to'lovchi shartnomada ko'rsatishni xohlagan qiymat bo'yicha C) Barter operatsiyalari hech qanday holatda soliqqa tortilmaydi D) Faqat almashtiriladigan tovarlarning og'irligi va hajmi bo'yicha To'g'ri javob: A) Almashtiriladigan tovarlarning bozor qiymatidan kelib chiqib ✔ Izoh: Barter (tovar ayirboshlash) operatsiyalari realizatsiya hisoblanadi va soliq bazasi tovarlarning bozor qiymati asosida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 173 29-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchining haqligi prezumpsiyasi tamoyilining mazmuni nima? A) Soliq qonunchiligidagi bartaraf etib bo'lmaydigan shubhalar soliq to'lovchi foydasiga talqin qilinadi B) Qonunchilikdagi shubhali holatlarda soliq eng yuqori stavka va miqdorda hisoblanadi C) Soliq to'lovchi o'zining aybsizligini va hisob-kitoblar to'g'riligini doimo o'zi isbotlashi shart D) Soliq organining har qanday xulosasi va hisob-kitobi so'zsiz to'g'ri deb hisoblanadi To'g'ri javob: A) Soliq qonunchiligidagi bartaraf etib bo'lmaydigan shubhalar soliq to'lovchi ✔ foydasiga talqin qilinadi Izoh: Haqlilik prezumpsiyasiga ko'ra soliq qonunchiligidagi bartaraf etilmaydigan shubha, qarama-qarshilik va noaniqliklar soliq to'lovchi foydasiga talqin etiladi. 2. Quyidagilardan qaysi biri soliq majburiyatini bajarishni ta'minlash usuli hisoblanadi? A) Soliq imtiyozini taqdim etish B) Soliq stavkasini pasaytirish C) Soliq hisobotini soddalashtirish D) Soliq to'lovchining mol-mulki garovi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchining mol-mulki garovi ✔ Izoh: Garov, kafillik, penya, bank hisobvarag'i operatsiyalarini to'xtatib turish va mol-mulkni xatlash soliq majburiyatini ta'minlash usullariga kiradi. 3. Tekshiruv natijasida soliq to'lovchining foydasiga xato aniqlansa (ortiqcha to'langan soliq), nima bo'ladi? A) Ortiqcha summa budjetda qoladi va dalolatnomada qayd etilmaydi B) Bu holat e'tiborga olinmaydi, chunki tekshiruv faqat qarzni aniqlaydi C) Xatoga yo'l qo'ygani uchun tekshiruvchi jarimaga tortiladi D) Bu ham dalolatnomada aks ettirilib, ortiqcha summa hisobga olinadi yoki qaytariladi To'g'ri javob: D) Bu ham dalolatnomada aks ettirilib, ortiqcha summa hisobga olinadi yoki ✔ qaytariladi Izoh: Tekshiruv xolis bo'lishi kerak: ortiqcha to'langan summalar ham qayd etilib, ular hisobga olinadi yoki qaytariladi. 4. Soliq to'lovchiga STIR berilishining asosiy maqsadi nima? A) Uning nomiga tijorat bankida hisobvaraqni avtomatik ochish B) Unga davlat mukofoti yoki faxriy unvonni rasmiylashtirish C) Soliq to'lovchini soliq hisobida yagona tarzda identifikatsiya qilish D) Uning tanlagan faoliyat turini litsenziyalash va ruxsat berish To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchini soliq hisobida yagona tarzda identifikatsiya qilish ✔ Izoh: STIR soliq to'lovchini butun soliq tizimida yagona va takrorlanmas tarzda aniqlash uchun beriladi. 5. Tovarlar almashinuvi (barter) bo'yicha realizatsiya soliq bazasi qanday aniqlanadi? A) Almashtiriladigan tovarlarning bozor qiymatidan kelib chiqib B) Faqat soliq to'lovchi shartnomada ko'rsatishni xohlagan qiymat bo'yicha C) Barter operatsiyalari hech qanday holatda soliqqa tortilmaydi D) Faqat almashtiriladigan tovarlarning og'irligi va hajmi bo'yicha To'g'ri javob: A) Almashtiriladigan tovarlarning bozor qiymatidan kelib chiqib ✔ Izoh: Barter (tovar ayirboshlash) operatsiyalari realizatsiya hisoblanadi va soliq bazasi tovarlarning bozor qiymati asosida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 173 29-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchining haqligi prezumpsiyasi tamoyilining mazmuni nima? A) Soliq qonunchiligidagi bartaraf etib bo'lmaydigan shubhalar soliq to'lovchi foydasiga talqin qilinadi B) Qonunchilikdagi shubhali holatlarda soliq eng yuqori stavka va miqdorda hisoblanadi C) Soliq to'lovchi o'zining aybsizligini va hisob-kitoblar to'g'riligini doimo o'zi isbotlashi shart D) Soliq organining har qanday xulosasi va hisob-kitobi so'zsiz to'g'ri deb hisoblanadi To'g'ri javob: A) Soliq qonunchiligidagi bartaraf etib bo'lmaydigan shubhalar soliq to'lovchi ✔ foydasiga talqin qilinadi Izoh: Haqlilik prezumpsiyasiga ko'ra soliq qonunchiligidagi bartaraf etilmaydigan shubha, qarama-qarshilik va noaniqliklar soliq to'lovchi foydasiga talqin etiladi. 2. Quyidagilardan qaysi biri soliq majburiyatini bajarishni ta'minlash usuli hisoblanadi? A) Soliq imtiyozini taqdim etish B) Soliq stavkasini pasaytirish C) Soliq hisobotini soddalashtirish D) Soliq to'lovchining mol-mulki garovi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchining mol-mulki garovi ✔ Izoh: Garov, kafillik, penya, bank hisobvarag'i operatsiyalarini to'xtatib turish va mol-mulkni xatlash soliq majburiyatini ta'minlash usullariga kiradi. 3. Tekshiruv natijasida soliq to'lovchining foydasiga xato aniqlansa (ortiqcha to'langan soliq), nima bo'ladi? A) Ortiqcha summa budjetda qoladi va dalolatnomada qayd etilmaydi B) Bu holat e'tiborga olinmaydi, chunki tekshiruv faqat qarzni aniqlaydi C) Xatoga yo'l qo'ygani uchun tekshiruvchi jarimaga tortiladi D) Bu ham dalolatnomada aks ettirilib, ortiqcha summa hisobga olinadi yoki qaytariladi To'g'ri javob: D) Bu ham dalolatnomada aks ettirilib, ortiqcha summa hisobga olinadi yoki ✔ qaytariladi Izoh: Tekshiruv xolis bo'lishi kerak: ortiqcha to'langan summalar ham qayd etilib, ular hisobga olinadi yoki qaytariladi. 4. Soliq to'lovchiga STIR berilishining asosiy maqsadi nima? A) Uning nomiga tijorat bankida hisobvaraqni avtomatik ochish B) Unga davlat mukofoti yoki faxriy unvonni rasmiylashtirish C) Soliq to'lovchini soliq hisobida yagona tarzda identifikatsiya qilish D) Uning tanlagan faoliyat turini litsenziyalash va ruxsat berish To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchini soliq hisobida yagona tarzda identifikatsiya qilish ✔ Izoh: STIR soliq to'lovchini butun soliq tizimida yagona va takrorlanmas tarzda aniqlash uchun beriladi. 5. Tovarlar almashinuvi (barter) bo'yicha realizatsiya soliq bazasi qanday aniqlanadi? A) Almashtiriladigan tovarlarning bozor qiymatidan kelib chiqib B) Faqat soliq to'lovchi shartnomada ko'rsatishni xohlagan qiymat bo'yicha C) Barter operatsiyalari hech qanday holatda soliqqa tortilmaydi D) Faqat almashtiriladigan tovarlarning og'irligi va hajmi bo'yicha To'g'ri javob: A) Almashtiriladigan tovarlarning bozor qiymatidan kelib chiqib ✔ Izoh: Barter (tovar ayirboshlash) operatsiyalari realizatsiya hisoblanadi va soliq bazasi tovarlarning bozor qiymati asosida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 173 6. Elektron hujjatning majburiy rekvizitlariga nima kiradi? A) ERI va hujjatni identifikatsiya qiluvchi ma'lumotlar B) Hujjat muallifining shaxsiy fotosurati C) Hujjatning rangli va bezakli muqova rasmi D) Hujjat yozilgan shrift nomi va o'lchami To'g'ri javob: A) ERI va hujjatni identifikatsiya qiluvchi ma'lumotlar✔ Izoh: Elektron hujjat uni identifikatsiya qilish imkonini beruvchi rekvizitlar va ERI bilan tasdiqlanishi kerak. 7. Soliq agenti kim? A) Soliq organining shtatdagi taftishchisi va tekshiruvchi inspektori B) Soliq qarzini sud qarori asosida undiruvchi davlat ijrochisi C) Soliqni hisoblash, ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklangan shaxs D) Soliq to'lovchiga pullik asosda soliq maslahati beruvchi mutaxassis To'g'ri javob: C) Soliqni hisoblash, ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklangan shaxs ✔ Izoh: Soliq agenti boshqa shaxs uchun soliqni hisoblab, to'lov manbaidan ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi; masalan, ish beruvchi. 8. Aholining vodoprovod suvi uchun kommunal to'lovi va suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq o'rtasidagi farq nimada? A) Soliq ixtiyoriy ravishda to'lanadi, kommunal to'lov esa qoidabuzarlik uchun qo'llanadigan jarima hisoblanadi B) Ikkalasi ham bir xil soliq bo'lib, faqat turli tashkilotlar tomonidan undiriladi C) Kommunal to'lov soliq organiga har oy soliq deklaratsiyasi bilan birga to'lanadi D) Kommunal to'lov xizmat evaziga to'lov, soliq esa resursdan foydalanganlik uchun majburiy to'lov To'g'ri javob: D) Kommunal to'lov xizmat evaziga to'lov, soliq esa resursdan foydalanganlik uchun ✔ majburiy to'lov Izoh: Kommunal to'lov suv yetkazib berish xizmati uchun shartnoma asosida to'lanadi; suv solig'i esa Soliq kodeksi asosida suv resursidan foydalanganlik uchun undiriladi. 9. Elektron hujjat bilan ishlashda «yaxlitlik» tushunchasi nimani anglatadi? A) Hujjatning ko'p sahifadan iboratligini B) Hujjatning faqat qog'ozda saqlanishini C) Hujjatning chiroyli va tartibli ko'rinishini D) Hujjat imzolanganidan keyin o'zgartirilmaganini To'g'ri javob: D) Hujjat imzolanganidan keyin o'zgartirilmaganini ✔ Izoh: Yaxlitlik hujjat mazmuni imzolangandan keyin o'zgarmaganligini bildiradi; ERI buni tekshirish imkonini beradi. 10. Soliq majburiyati qachon vujudga keladi? A) Soliq organi xabarnoma yuborgan zahoti, soliqqa tortish obyekti bo'lmasa ham B) Faqat soliq tekshiruvi o'tkazilib, uning natijalari bo'yicha qaror chiqarilgandan keyin C) Soliq to'lovchi soliq organiga ixtiyoriy ravishda ariza bilan murojaat qilganda D) Soliq qonunchiligida belgilangan soliqqa tortish obyekti va holatlar mavjud bo'lganda To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligida belgilangan soliqqa tortish obyekti va holatlar mavjud ✔ bo'lganda Izoh: Soliq majburiyati qonunda belgilangan soliqqa tortish obyekti paydo bo'lishi va uni to'lashni nazarda tutuvchi holatlar yuzaga kelishi bilan vujudga keladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 174 6. Elektron hujjatning majburiy rekvizitlariga nima kiradi? A) ERI va hujjatni identifikatsiya qiluvchi ma'lumotlar B) Hujjat muallifining shaxsiy fotosurati C) Hujjatning rangli va bezakli muqova rasmi D) Hujjat yozilgan shrift nomi va o'lchami To'g'ri javob: A) ERI va hujjatni identifikatsiya qiluvchi ma'lumotlar✔ Izoh: Elektron hujjat uni identifikatsiya qilish imkonini beruvchi rekvizitlar va ERI bilan tasdiqlanishi kerak. 7. Soliq agenti kim? A) Soliq organining shtatdagi taftishchisi va tekshiruvchi inspektori B) Soliq qarzini sud qarori asosida undiruvchi davlat ijrochisi C) Soliqni hisoblash, ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklangan shaxs D) Soliq to'lovchiga pullik asosda soliq maslahati beruvchi mutaxassis To'g'ri javob: C) Soliqni hisoblash, ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklangan shaxs ✔ Izoh: Soliq agenti boshqa shaxs uchun soliqni hisoblab, to'lov manbaidan ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi; masalan, ish beruvchi. 8. Aholining vodoprovod suvi uchun kommunal to'lovi va suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq o'rtasidagi farq nimada? A) Soliq ixtiyoriy ravishda to'lanadi, kommunal to'lov esa qoidabuzarlik uchun qo'llanadigan jarima hisoblanadi B) Ikkalasi ham bir xil soliq bo'lib, faqat turli tashkilotlar tomonidan undiriladi C) Kommunal to'lov soliq organiga har oy soliq deklaratsiyasi bilan birga to'lanadi D) Kommunal to'lov xizmat evaziga to'lov, soliq esa resursdan foydalanganlik uchun majburiy to'lov To'g'ri javob: D) Kommunal to'lov xizmat evaziga to'lov, soliq esa resursdan foydalanganlik uchun ✔ majburiy to'lov Izoh: Kommunal to'lov suv yetkazib berish xizmati uchun shartnoma asosida to'lanadi; suv solig'i esa Soliq kodeksi asosida suv resursidan foydalanganlik uchun undiriladi. 9. Elektron hujjat bilan ishlashda «yaxlitlik» tushunchasi nimani anglatadi? A) Hujjatning ko'p sahifadan iboratligini B) Hujjatning faqat qog'ozda saqlanishini C) Hujjatning chiroyli va tartibli ko'rinishini D) Hujjat imzolanganidan keyin o'zgartirilmaganini To'g'ri javob: D) Hujjat imzolanganidan keyin o'zgartirilmaganini ✔ Izoh: Yaxlitlik hujjat mazmuni imzolangandan keyin o'zgarmaganligini bildiradi; ERI buni tekshirish imkonini beradi. 10. Soliq majburiyati qachon vujudga keladi? A) Soliq organi xabarnoma yuborgan zahoti, soliqqa tortish obyekti bo'lmasa ham B) Faqat soliq tekshiruvi o'tkazilib, uning natijalari bo'yicha qaror chiqarilgandan keyin C) Soliq to'lovchi soliq organiga ixtiyoriy ravishda ariza bilan murojaat qilganda D) Soliq qonunchiligida belgilangan soliqqa tortish obyekti va holatlar mavjud bo'lganda To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligida belgilangan soliqqa tortish obyekti va holatlar mavjud ✔ bo'lganda Izoh: Soliq majburiyati qonunda belgilangan soliqqa tortish obyekti paydo bo'lishi va uni to'lashni nazarda tutuvchi holatlar yuzaga kelishi bilan vujudga keladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 174 6. Elektron hujjatning majburiy rekvizitlariga nima kiradi? A) ERI va hujjatni identifikatsiya qiluvchi ma'lumotlar B) Hujjat muallifining shaxsiy fotosurati C) Hujjatning rangli va bezakli muqova rasmi D) Hujjat yozilgan shrift nomi va o'lchami To'g'ri javob: A) ERI va hujjatni identifikatsiya qiluvchi ma'lumotlar✔ Izoh: Elektron hujjat uni identifikatsiya qilish imkonini beruvchi rekvizitlar va ERI bilan tasdiqlanishi kerak. 7. Soliq agenti kim? A) Soliq organining shtatdagi taftishchisi va tekshiruvchi inspektori B) Soliq qarzini sud qarori asosida undiruvchi davlat ijrochisi C) Soliqni hisoblash, ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklangan shaxs D) Soliq to'lovchiga pullik asosda soliq maslahati beruvchi mutaxassis To'g'ri javob: C) Soliqni hisoblash, ushlab qolish va budjetga o'tkazish majburiyati yuklangan shaxs ✔ Izoh: Soliq agenti boshqa shaxs uchun soliqni hisoblab, to'lov manbaidan ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi; masalan, ish beruvchi. 8. Aholining vodoprovod suvi uchun kommunal to'lovi va suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq o'rtasidagi farq nimada? A) Soliq ixtiyoriy ravishda to'lanadi, kommunal to'lov esa qoidabuzarlik uchun qo'llanadigan jarima hisoblanadi B) Ikkalasi ham bir xil soliq bo'lib, faqat turli tashkilotlar tomonidan undiriladi C) Kommunal to'lov soliq organiga har oy soliq deklaratsiyasi bilan birga to'lanadi D) Kommunal to'lov xizmat evaziga to'lov, soliq esa resursdan foydalanganlik uchun majburiy to'lov To'g'ri javob: D) Kommunal to'lov xizmat evaziga to'lov, soliq esa resursdan foydalanganlik uchun ✔ majburiy to'lov Izoh: Kommunal to'lov suv yetkazib berish xizmati uchun shartnoma asosida to'lanadi; suv solig'i esa Soliq kodeksi asosida suv resursidan foydalanganlik uchun undiriladi. 9. Elektron hujjat bilan ishlashda «yaxlitlik» tushunchasi nimani anglatadi? A) Hujjatning ko'p sahifadan iboratligini B) Hujjatning faqat qog'ozda saqlanishini C) Hujjatning chiroyli va tartibli ko'rinishini D) Hujjat imzolanganidan keyin o'zgartirilmaganini To'g'ri javob: D) Hujjat imzolanganidan keyin o'zgartirilmaganini ✔ Izoh: Yaxlitlik hujjat mazmuni imzolangandan keyin o'zgarmaganligini bildiradi; ERI buni tekshirish imkonini beradi. 10. Soliq majburiyati qachon vujudga keladi? A) Soliq organi xabarnoma yuborgan zahoti, soliqqa tortish obyekti bo'lmasa ham B) Faqat soliq tekshiruvi o'tkazilib, uning natijalari bo'yicha qaror chiqarilgandan keyin C) Soliq to'lovchi soliq organiga ixtiyoriy ravishda ariza bilan murojaat qilganda D) Soliq qonunchiligida belgilangan soliqqa tortish obyekti va holatlar mavjud bo'lganda To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligida belgilangan soliqqa tortish obyekti va holatlar mavjud ✔ bo'lganda Izoh: Soliq majburiyati qonunda belgilangan soliqqa tortish obyekti paydo bo'lishi va uni to'lashni nazarda tutuvchi holatlar yuzaga kelishi bilan vujudga keladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 174 11. Soliq qonunchiligi hujjatlarini rasmiy e'lon qilinmasdan qo'llash mumkinmi? A) Mumkin emas, rasmiy e'lon qilinmagan hujjat qo'llanilmaydi B) Mumkin, agar soliq organi ichki tartibda tasdiqlasa C) Mumkin, faqat yirik korxonalarga nisbatan D) Mumkin, agar u yil boshidan amal qilsa To'g'ri javob: A) Mumkin emas, rasmiy e'lon qilinmagan hujjat qo'llanilmaydi✔ Izoh: Oshkoralik tamoyiliga ko'ra soliq qonunchiligi hujjatlari rasmiy e'lon qilinishi shart, aks holda ular kuchga kirmaydi va qo'llanilmaydi. 12. Dotatsiya nima? A) Tijorat bankining ustav kapitaliga kiritilgan qo'shimcha hissa B) Yuqori budjetdan qaytarish sharti bilan olinadigan foizli qarz C) Soliq qonunchiligini buzgan to'lovchiga qo'llanadigan jarima D) Quyi budjet daromadlari yetishmasligini qoplash uchun qaytarilmaydigan mablag' To'g'ri javob: D) Quyi budjet daromadlari yetishmasligini qoplash uchun qaytarilmaydigan mablag' ✔ Izoh: Dotatsiya qaytarilmaslik asosida quyi budjetlarning daromad va xarajatlarini muvozanatlashtirish uchun beriladi. 13. Soliq organlarida elektron navbat va masofaviy xizmatlarning joriy etilishi nimaga xizmat qiladi? A) Bepul xizmatlarni pullik xizmatga aylantirishga B) Xizmat sifatini oshirish va fuqarolar vaqtini tejashga C) Soliq organidagi navbatlarni uzaytirishga D) Fuqarolar murojaatlarini rad etishga To'g'ri javob: B) Xizmat sifatini oshirish va fuqarolar vaqtini tejashga ✔ Izoh: Raqamli xizmatlar soliq to'lovchilarning soliq organiga kelish zaruratini kamaytirib, vaqtini tejaydi va xizmat sifatini oshiradi. 14. Kassa usulida daromad qachon tan olinadi? A) Xaridor bilan shartnoma imzolangan kuni B) Pul mablag'lari haqiqatda olingan (tushgan) vaqtda C) Tovar ishlab chiqarilib omborga kirim qilingan kuni D) Choraklik soliq hisoboti tuzilib topshirilgan kuni To'g'ri javob: B) Pul mablag'lari haqiqatda olingan (tushgan) vaqtda ✔ Izoh: Kassa usulida daromad pul mablag'lari kassaga yoki bank hisobvarag'iga haqiqatda tushgan, xarajat esa haqiqatda to'langan paytda tan olinadi. 15. Nazorat-kassa texnikasini qo'llamasdan naqd pul bilan savdo qilish qanday baholanadi? A) Kichik biznes uchun nazarda tutilgan soliq imtiyozi B) Tadbirkorning qonun bilan berilgan erkin tanlovi C) Tushumni yashirish xavfini tug'diruvchi huquqbuzarlik D) Javobgarliksiz statistik hisob xatosi To'g'ri javob: C) Tushumni yashirish xavfini tug'diruvchi huquqbuzarlik ✔ Izoh: Majburiy hollarda NKT yoki virtual kassasiz savdo qilish tushumni yashirish xavfini tug'diradi va javobgarlikka sabab bo'ladi. 16. Rezident yuridik shaxs qaysi daromadlari bo'yicha foyda solig'ini to'laydi? A) Faqat davlat buyurtmachilari bilan tuzilgan shartnomalar bo'yicha B) Faqat tovarlar va xizmatlar eksportidan olingan daromadlari bo'yicha C) O'zbekistonda va undan tashqarida olingan daromadlari bo'yicha D) Faqat O'zbekiston hududidagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha To'g'ri javob: C) O'zbekistonda va undan tashqarida olingan daromadlari bo'yicha ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 175 11. Soliq qonunchiligi hujjatlarini rasmiy e'lon qilinmasdan qo'llash mumkinmi? A) Mumkin emas, rasmiy e'lon qilinmagan hujjat qo'llanilmaydi B) Mumkin, agar soliq organi ichki tartibda tasdiqlasa C) Mumkin, faqat yirik korxonalarga nisbatan D) Mumkin, agar u yil boshidan amal qilsa To'g'ri javob: A) Mumkin emas, rasmiy e'lon qilinmagan hujjat qo'llanilmaydi✔ Izoh: Oshkoralik tamoyiliga ko'ra soliq qonunchiligi hujjatlari rasmiy e'lon qilinishi shart, aks holda ular kuchga kirmaydi va qo'llanilmaydi. 12. Dotatsiya nima? A) Tijorat bankining ustav kapitaliga kiritilgan qo'shimcha hissa B) Yuqori budjetdan qaytarish sharti bilan olinadigan foizli qarz C) Soliq qonunchiligini buzgan to'lovchiga qo'llanadigan jarima D) Quyi budjet daromadlari yetishmasligini qoplash uchun qaytarilmaydigan mablag' To'g'ri javob: D) Quyi budjet daromadlari yetishmasligini qoplash uchun qaytarilmaydigan mablag' ✔ Izoh: Dotatsiya qaytarilmaslik asosida quyi budjetlarning daromad va xarajatlarini muvozanatlashtirish uchun beriladi. 13. Soliq organlarida elektron navbat va masofaviy xizmatlarning joriy etilishi nimaga xizmat qiladi? A) Bepul xizmatlarni pullik xizmatga aylantirishga B) Xizmat sifatini oshirish va fuqarolar vaqtini tejashga C) Soliq organidagi navbatlarni uzaytirishga D) Fuqarolar murojaatlarini rad etishga To'g'ri javob: B) Xizmat sifatini oshirish va fuqarolar vaqtini tejashga ✔ Izoh: Raqamli xizmatlar soliq to'lovchilarning soliq organiga kelish zaruratini kamaytirib, vaqtini tejaydi va xizmat sifatini oshiradi. 14. Kassa usulida daromad qachon tan olinadi? A) Xaridor bilan shartnoma imzolangan kuni B) Pul mablag'lari haqiqatda olingan (tushgan) vaqtda C) Tovar ishlab chiqarilib omborga kirim qilingan kuni D) Choraklik soliq hisoboti tuzilib topshirilgan kuni To'g'ri javob: B) Pul mablag'lari haqiqatda olingan (tushgan) vaqtda ✔ Izoh: Kassa usulida daromad pul mablag'lari kassaga yoki bank hisobvarag'iga haqiqatda tushgan, xarajat esa haqiqatda to'langan paytda tan olinadi. 15. Nazorat-kassa texnikasini qo'llamasdan naqd pul bilan savdo qilish qanday baholanadi? A) Kichik biznes uchun nazarda tutilgan soliq imtiyozi B) Tadbirkorning qonun bilan berilgan erkin tanlovi C) Tushumni yashirish xavfini tug'diruvchi huquqbuzarlik D) Javobgarliksiz statistik hisob xatosi To'g'ri javob: C) Tushumni yashirish xavfini tug'diruvchi huquqbuzarlik ✔ Izoh: Majburiy hollarda NKT yoki virtual kassasiz savdo qilish tushumni yashirish xavfini tug'diradi va javobgarlikka sabab bo'ladi. 16. Rezident yuridik shaxs qaysi daromadlari bo'yicha foyda solig'ini to'laydi? A) Faqat davlat buyurtmachilari bilan tuzilgan shartnomalar bo'yicha B) Faqat tovarlar va xizmatlar eksportidan olingan daromadlari bo'yicha C) O'zbekistonda va undan tashqarida olingan daromadlari bo'yicha D) Faqat O'zbekiston hududidagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha To'g'ri javob: C) O'zbekistonda va undan tashqarida olingan daromadlari bo'yicha ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 175 11. Soliq qonunchiligi hujjatlarini rasmiy e'lon qilinmasdan qo'llash mumkinmi? A) Mumkin emas, rasmiy e'lon qilinmagan hujjat qo'llanilmaydi B) Mumkin, agar soliq organi ichki tartibda tasdiqlasa C) Mumkin, faqat yirik korxonalarga nisbatan D) Mumkin, agar u yil boshidan amal qilsa To'g'ri javob: A) Mumkin emas, rasmiy e'lon qilinmagan hujjat qo'llanilmaydi✔ Izoh: Oshkoralik tamoyiliga ko'ra soliq qonunchiligi hujjatlari rasmiy e'lon qilinishi shart, aks holda ular kuchga kirmaydi va qo'llanilmaydi. 12. Dotatsiya nima? A) Tijorat bankining ustav kapitaliga kiritilgan qo'shimcha hissa B) Yuqori budjetdan qaytarish sharti bilan olinadigan foizli qarz C) Soliq qonunchiligini buzgan to'lovchiga qo'llanadigan jarima D) Quyi budjet daromadlari yetishmasligini qoplash uchun qaytarilmaydigan mablag' To'g'ri javob: D) Quyi budjet daromadlari yetishmasligini qoplash uchun qaytarilmaydigan mablag' ✔ Izoh: Dotatsiya qaytarilmaslik asosida quyi budjetlarning daromad va xarajatlarini muvozanatlashtirish uchun beriladi. 13. Soliq organlarida elektron navbat va masofaviy xizmatlarning joriy etilishi nimaga xizmat qiladi? A) Bepul xizmatlarni pullik xizmatga aylantirishga B) Xizmat sifatini oshirish va fuqarolar vaqtini tejashga C) Soliq organidagi navbatlarni uzaytirishga D) Fuqarolar murojaatlarini rad etishga To'g'ri javob: B) Xizmat sifatini oshirish va fuqarolar vaqtini tejashga ✔ Izoh: Raqamli xizmatlar soliq to'lovchilarning soliq organiga kelish zaruratini kamaytirib, vaqtini tejaydi va xizmat sifatini oshiradi. 14. Kassa usulida daromad qachon tan olinadi? A) Xaridor bilan shartnoma imzolangan kuni B) Pul mablag'lari haqiqatda olingan (tushgan) vaqtda C) Tovar ishlab chiqarilib omborga kirim qilingan kuni D) Choraklik soliq hisoboti tuzilib topshirilgan kuni To'g'ri javob: B) Pul mablag'lari haqiqatda olingan (tushgan) vaqtda ✔ Izoh: Kassa usulida daromad pul mablag'lari kassaga yoki bank hisobvarag'iga haqiqatda tushgan, xarajat esa haqiqatda to'langan paytda tan olinadi. 15. Nazorat-kassa texnikasini qo'llamasdan naqd pul bilan savdo qilish qanday baholanadi? A) Kichik biznes uchun nazarda tutilgan soliq imtiyozi B) Tadbirkorning qonun bilan berilgan erkin tanlovi C) Tushumni yashirish xavfini tug'diruvchi huquqbuzarlik D) Javobgarliksiz statistik hisob xatosi To'g'ri javob: C) Tushumni yashirish xavfini tug'diruvchi huquqbuzarlik ✔ Izoh: Majburiy hollarda NKT yoki virtual kassasiz savdo qilish tushumni yashirish xavfini tug'diradi va javobgarlikka sabab bo'ladi. 16. Rezident yuridik shaxs qaysi daromadlari bo'yicha foyda solig'ini to'laydi? A) Faqat davlat buyurtmachilari bilan tuzilgan shartnomalar bo'yicha B) Faqat tovarlar va xizmatlar eksportidan olingan daromadlari bo'yicha C) O'zbekistonda va undan tashqarida olingan daromadlari bo'yicha D) Faqat O'zbekiston hududidagi manbalardan olingan daromadlari bo'yicha To'g'ri javob: C) O'zbekistonda va undan tashqarida olingan daromadlari bo'yicha ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 175 Izoh: Rezident yuridik shaxslar butun dunyodagi manbalardan olingan foyda bo'yicha soliqqa tortiladi; chet elda to'langan soliq qonunda belgilangan tartibda hisobga olinadi. 17. Soliq yuki tushunchasi nimani tavsiflaydi? A) Soliq organlari xodimlarining bir yillik ish hajmi va bajaradigan vazifalari sonini B) To'lanadigan soliqlarning daromadga yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatan og'irligini C) Bir yilda soliq to'lovchida o'tkaziladigan soliq tekshiruvlari soni va davomiyligini D) Soliq to'lovchi topshiradigan soliq hisobotlari va ilovalari sahifalari sonini To'g'ri javob: B) To'lanadigan soliqlarning daromadga yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatan og'irligini✔ Izoh: Soliq yuki soliq to'lovchi yoki butun iqtisodiyot to'laydigan soliqlarning daromad (yalpi ichki mahsulot) ga nisbatan miqdorini ko'rsatadi. 18. Penya va jarimaning asosiy farqi nimada? A) Ikkalasi bir xil narsa B) Penya ixtiyoriy, jarima esa mukofot C) Penya kechikish uchun kompensatsiya, jarima esa huquqbuzarlik uchun jazo choralari D) Penya faqat jismoniy shaxslarga, jarima faqat banklarga qo'llaniladi To'g'ri javob: C) Penya kechikish uchun kompensatsiya, jarima esa huquqbuzarlik uchun jazo ✔ choralari Izoh: Penya soliqni kechiktirib to'lash uchun ta'minlash chorasi, jarima (moliyaviy sanksiya) esa huquqbuzarlik uchun javobgarlik chorasi. 19. Iqtisodiyotda soliqlarning fiskal funksiyasi nimani anglatadi? A) Tovar va xizmatlar narxlarini belgilash B) Budjetga daromad tushishini ta'minlash C) Xodimlar ish haqini hisoblash tartibi D) Tijorat bank kreditlarini berish tartibi To'g'ri javob: B) Budjetga daromad tushishini ta'minlash ✔ Izoh: Fiskal funksiya soliqlarning asosiy vazifasi bo'lib, davlat xarajatlarini moliyalashtirish uchun budjet daromadini shakllantiradi. 20. Soliq bazasi nimani bildiradi? A) Soliq organlari foydalanadigan elektron ma'lumotlar bazasining nomi B) Qonunda nazarda tutilgan soliq imtiyozlarining jamlangan to'plami C) Hududda hisobda turgan soliq to'lovchilarning umumiy ro'yxati D) Soliq stavkasi qo'llaniladigan obyektning qiymat, miqdor yoki boshqa ko'rsatkichi To'g'ri javob: D) Soliq stavkasi qo'llaniladigan obyektning qiymat, miqdor yoki boshqa ko'rsatkichi ✔ Izoh: Soliq bazasi soliq solish obyektining qiymat, jismoniy yoki boshqa tavsifi bo'lib, soliq summasi unga stavkani qo'llash orqali hisoblanadi. 21. Soliq organining rasmiy veb-saytida qanday ma'lumotlar e'lon qilinadi? A) Soliq organi xodimlarining uy manzillari B) Soliq to'lovchilarning bank kartalari raqamlari C) Soliq to'lovchilarning shaxsiy kabinet parollari D) Soliq qonunchiligi, tushuntirishlar, xizmatlar va yangiliklar To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligi, tushuntirishlar, xizmatlar va yangiliklar ✔ Izoh: Rasmiy saytda qonunchilik, tushuntirishlar, elektron xizmatlar va rasmiy yangiliklar joylashtiriladi, maxfiy ma'lumotlar esa e'lon qilinmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 176 Izoh: Rezident yuridik shaxslar butun dunyodagi manbalardan olingan foyda bo'yicha soliqqa tortiladi; chet elda to'langan soliq qonunda belgilangan tartibda hisobga olinadi. 17. Soliq yuki tushunchasi nimani tavsiflaydi? A) Soliq organlari xodimlarining bir yillik ish hajmi va bajaradigan vazifalari sonini B) To'lanadigan soliqlarning daromadga yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatan og'irligini C) Bir yilda soliq to'lovchida o'tkaziladigan soliq tekshiruvlari soni va davomiyligini D) Soliq to'lovchi topshiradigan soliq hisobotlari va ilovalari sahifalari sonini To'g'ri javob: B) To'lanadigan soliqlarning daromadga yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatan og'irligini✔ Izoh: Soliq yuki soliq to'lovchi yoki butun iqtisodiyot to'laydigan soliqlarning daromad (yalpi ichki mahsulot) ga nisbatan miqdorini ko'rsatadi. 18. Penya va jarimaning asosiy farqi nimada? A) Ikkalasi bir xil narsa B) Penya ixtiyoriy, jarima esa mukofot C) Penya kechikish uchun kompensatsiya, jarima esa huquqbuzarlik uchun jazo choralari D) Penya faqat jismoniy shaxslarga, jarima faqat banklarga qo'llaniladi To'g'ri javob: C) Penya kechikish uchun kompensatsiya, jarima esa huquqbuzarlik uchun jazo ✔ choralari Izoh: Penya soliqni kechiktirib to'lash uchun ta'minlash chorasi, jarima (moliyaviy sanksiya) esa huquqbuzarlik uchun javobgarlik chorasi. 19. Iqtisodiyotda soliqlarning fiskal funksiyasi nimani anglatadi? A) Tovar va xizmatlar narxlarini belgilash B) Budjetga daromad tushishini ta'minlash C) Xodimlar ish haqini hisoblash tartibi D) Tijorat bank kreditlarini berish tartibi To'g'ri javob: B) Budjetga daromad tushishini ta'minlash ✔ Izoh: Fiskal funksiya soliqlarning asosiy vazifasi bo'lib, davlat xarajatlarini moliyalashtirish uchun budjet daromadini shakllantiradi. 20. Soliq bazasi nimani bildiradi? A) Soliq organlari foydalanadigan elektron ma'lumotlar bazasining nomi B) Qonunda nazarda tutilgan soliq imtiyozlarining jamlangan to'plami C) Hududda hisobda turgan soliq to'lovchilarning umumiy ro'yxati D) Soliq stavkasi qo'llaniladigan obyektning qiymat, miqdor yoki boshqa ko'rsatkichi To'g'ri javob: D) Soliq stavkasi qo'llaniladigan obyektning qiymat, miqdor yoki boshqa ko'rsatkichi ✔ Izoh: Soliq bazasi soliq solish obyektining qiymat, jismoniy yoki boshqa tavsifi bo'lib, soliq summasi unga stavkani qo'llash orqali hisoblanadi. 21. Soliq organining rasmiy veb-saytida qanday ma'lumotlar e'lon qilinadi? A) Soliq organi xodimlarining uy manzillari B) Soliq to'lovchilarning bank kartalari raqamlari C) Soliq to'lovchilarning shaxsiy kabinet parollari D) Soliq qonunchiligi, tushuntirishlar, xizmatlar va yangiliklar To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligi, tushuntirishlar, xizmatlar va yangiliklar ✔ Izoh: Rasmiy saytda qonunchilik, tushuntirishlar, elektron xizmatlar va rasmiy yangiliklar joylashtiriladi, maxfiy ma'lumotlar esa e'lon qilinmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 176 Izoh: Rezident yuridik shaxslar butun dunyodagi manbalardan olingan foyda bo'yicha soliqqa tortiladi; chet elda to'langan soliq qonunda belgilangan tartibda hisobga olinadi. 17. Soliq yuki tushunchasi nimani tavsiflaydi? A) Soliq organlari xodimlarining bir yillik ish hajmi va bajaradigan vazifalari sonini B) To'lanadigan soliqlarning daromadga yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatan og'irligini C) Bir yilda soliq to'lovchida o'tkaziladigan soliq tekshiruvlari soni va davomiyligini D) Soliq to'lovchi topshiradigan soliq hisobotlari va ilovalari sahifalari sonini To'g'ri javob: B) To'lanadigan soliqlarning daromadga yoki iqtisodiyot hajmiga nisbatan og'irligini✔ Izoh: Soliq yuki soliq to'lovchi yoki butun iqtisodiyot to'laydigan soliqlarning daromad (yalpi ichki mahsulot) ga nisbatan miqdorini ko'rsatadi. 18. Penya va jarimaning asosiy farqi nimada? A) Ikkalasi bir xil narsa B) Penya ixtiyoriy, jarima esa mukofot C) Penya kechikish uchun kompensatsiya, jarima esa huquqbuzarlik uchun jazo choralari D) Penya faqat jismoniy shaxslarga, jarima faqat banklarga qo'llaniladi To'g'ri javob: C) Penya kechikish uchun kompensatsiya, jarima esa huquqbuzarlik uchun jazo ✔ choralari Izoh: Penya soliqni kechiktirib to'lash uchun ta'minlash chorasi, jarima (moliyaviy sanksiya) esa huquqbuzarlik uchun javobgarlik chorasi. 19. Iqtisodiyotda soliqlarning fiskal funksiyasi nimani anglatadi? A) Tovar va xizmatlar narxlarini belgilash B) Budjetga daromad tushishini ta'minlash C) Xodimlar ish haqini hisoblash tartibi D) Tijorat bank kreditlarini berish tartibi To'g'ri javob: B) Budjetga daromad tushishini ta'minlash ✔ Izoh: Fiskal funksiya soliqlarning asosiy vazifasi bo'lib, davlat xarajatlarini moliyalashtirish uchun budjet daromadini shakllantiradi. 20. Soliq bazasi nimani bildiradi? A) Soliq organlari foydalanadigan elektron ma'lumotlar bazasining nomi B) Qonunda nazarda tutilgan soliq imtiyozlarining jamlangan to'plami C) Hududda hisobda turgan soliq to'lovchilarning umumiy ro'yxati D) Soliq stavkasi qo'llaniladigan obyektning qiymat, miqdor yoki boshqa ko'rsatkichi To'g'ri javob: D) Soliq stavkasi qo'llaniladigan obyektning qiymat, miqdor yoki boshqa ko'rsatkichi ✔ Izoh: Soliq bazasi soliq solish obyektining qiymat, jismoniy yoki boshqa tavsifi bo'lib, soliq summasi unga stavkani qo'llash orqali hisoblanadi. 21. Soliq organining rasmiy veb-saytida qanday ma'lumotlar e'lon qilinadi? A) Soliq organi xodimlarining uy manzillari B) Soliq to'lovchilarning bank kartalari raqamlari C) Soliq to'lovchilarning shaxsiy kabinet parollari D) Soliq qonunchiligi, tushuntirishlar, xizmatlar va yangiliklar To'g'ri javob: D) Soliq qonunchiligi, tushuntirishlar, xizmatlar va yangiliklar ✔ Izoh: Rasmiy saytda qonunchilik, tushuntirishlar, elektron xizmatlar va rasmiy yangiliklar joylashtiriladi, maxfiy ma'lumotlar esa e'lon qilinmaydi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 176 22. Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar qiymati foyda solig'ida qanday usulda chegiriladi? A) Sotib olingan kuni bir martada to'liq qiymatda, amortizatsiyasiz chegiriladi B) Hech qachon chegirilmaydi, chunki ular kapital qo'yilmalar hisoblanadi C) Faqat ular boshqa shaxsga sotilganda va faqat qiymatining yarmi miqdorida D) Amortizatsiya ajratmalari orqali, foydalanish davomida bosqichma-bosqich To'g'ri javob: D) Amortizatsiya ajratmalari orqali, foydalanish davomida bosqichma-bosqich✔ Izoh: Uzoq muddat foydalaniladigan aktivlar qiymati darhol emas, balki amortizatsiya orqali bir necha davr mobaynida xarajatga o'tkaziladi. 23. Mol-mulk solig'i va yer solig'i bo'yicha soliq davri uchun hisoblash odatda qanday yondashuv bilan amalga oshiriladi? A) Yillik summa hisoblanib, qonunda belgilangan muddatlarda to'lanadi B) Faqat mulk boshqa shaxsga sotilganda, sotish narxidan bir marta hisoblanadi C) Har bir kun uchun mulkdor tomonidan alohida soliq deklaratsiyasi topshiriladi D) Faqat mulkdor vafot etganda, merosxo'rlar uchun bir yo'la hisoblanadi To'g'ri javob: A) Yillik summa hisoblanib, qonunda belgilangan muddatlarda to'lanadi ✔ Izoh: Mol-mulk va yer soliqlari bo'yicha soliq davri kalendar yil bo'lib, yillik soliq summasi hisoblanadi va belgilangan muddatlarda to'lanadi. 24. Yer solig'ini hisoblashda yer uchastkasining joylashuvi qanday ahamiyatga ega bo'lishi mumkin? A) Joylashuv hech qachon ahamiyatga ega emas, chunki soliq faqat maydonga qarab hisoblanadi B) Faqat qo'shni yer uchastkalari soni va ularning egalari muhim C) Joylashuv va yer toifasi soliq summasiga ta'sir qiluvchi omil bo'lishi mumkin D) Faqat yer egasining yoshi va oilaviy ahvoli soliq summasi uchun muhim To'g'ri javob: C) Joylashuv va yer toifasi soliq summasiga ta'sir qiluvchi omil bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Yer solig'i yer toifasi, joylashuvi va boshqa omillarga qarab tabaqalashtirilishi mumkin, chunki yerning iqtisodiy qiymati joyga bog'liq. 25. Foyda solig'i summasi umumiy holda qanday hisoblanadi? A) Xodimlarga hisoblangan ish haqi fondiga belgilangan soliq stavkasini qo'llash orqali B) Korxona mol-mulkining o'rtacha yillik qiymatiga soliq stavkasini qo'llash orqali C) Soliq bazasi (soliq maqsadidagi foyda) ga soliq stavkasini qo'llash orqali D) Yillik tushumni korxona xodimlarining o'rtacha ro'yxatdagi soniga bo'lish orqali To'g'ri javob: C) Soliq bazasi (soliq maqsadidagi foyda) ga soliq stavkasini qo'llash orqali ✔ Izoh: Foyda solig'i jami daromaddan chegiriladigan xarajatlarni ayirib aniqlangan soliq bazasiga belgilangan stavkani qo'llash orqali hisoblanadi. 26. Soliq to'lovchi javobgarlikka tortilganda soliqni to'lash majburiyati nima bo'ladi? A) Sud qaroriga qadar to'xtatiladi va kechiriladi B) Saqlanib qoladi: jarima soliqni to'lashdan ozod qilmaydi C) To'liq bekor bo'ladi, faqat jarima to'lanadi D) Jarima summasi miqdorida kamaytiriladi To'g'ri javob: B) Saqlanib qoladi: jarima soliqni to'lashdan ozod qilmaydi ✔ Izoh: Javobgarlikka tortish soliq to'lovchini to'lanmagan soliq va penyani to'lash majburiyatidan ozod qilmaydi. 27. Tijorat banklarining iqtisodiyotdagi asosiy vazifasi nima? A) Bo'sh pul mablag'larini jalb qilib, kredit sifatida joylashtirish B) Davlatning soliq siyosatini ishlab chiqish va belgilash C) Davlat qarzini boshqarish va obligatsiya chiqarish D) Davlat budjetini ko'rib chiqish va qabul qilish To'g'ri javob: A) Bo'sh pul mablag'larini jalb qilib, kredit sifatida joylashtirish ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 177 22. Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar qiymati foyda solig'ida qanday usulda chegiriladi? A) Sotib olingan kuni bir martada to'liq qiymatda, amortizatsiyasiz chegiriladi B) Hech qachon chegirilmaydi, chunki ular kapital qo'yilmalar hisoblanadi C) Faqat ular boshqa shaxsga sotilganda va faqat qiymatining yarmi miqdorida D) Amortizatsiya ajratmalari orqali, foydalanish davomida bosqichma-bosqich To'g'ri javob: D) Amortizatsiya ajratmalari orqali, foydalanish davomida bosqichma-bosqich✔ Izoh: Uzoq muddat foydalaniladigan aktivlar qiymati darhol emas, balki amortizatsiya orqali bir necha davr mobaynida xarajatga o'tkaziladi. 23. Mol-mulk solig'i va yer solig'i bo'yicha soliq davri uchun hisoblash odatda qanday yondashuv bilan amalga oshiriladi? A) Yillik summa hisoblanib, qonunda belgilangan muddatlarda to'lanadi B) Faqat mulk boshqa shaxsga sotilganda, sotish narxidan bir marta hisoblanadi C) Har bir kun uchun mulkdor tomonidan alohida soliq deklaratsiyasi topshiriladi D) Faqat mulkdor vafot etganda, merosxo'rlar uchun bir yo'la hisoblanadi To'g'ri javob: A) Yillik summa hisoblanib, qonunda belgilangan muddatlarda to'lanadi ✔ Izoh: Mol-mulk va yer soliqlari bo'yicha soliq davri kalendar yil bo'lib, yillik soliq summasi hisoblanadi va belgilangan muddatlarda to'lanadi. 24. Yer solig'ini hisoblashda yer uchastkasining joylashuvi qanday ahamiyatga ega bo'lishi mumkin? A) Joylashuv hech qachon ahamiyatga ega emas, chunki soliq faqat maydonga qarab hisoblanadi B) Faqat qo'shni yer uchastkalari soni va ularning egalari muhim C) Joylashuv va yer toifasi soliq summasiga ta'sir qiluvchi omil bo'lishi mumkin D) Faqat yer egasining yoshi va oilaviy ahvoli soliq summasi uchun muhim To'g'ri javob: C) Joylashuv va yer toifasi soliq summasiga ta'sir qiluvchi omil bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Yer solig'i yer toifasi, joylashuvi va boshqa omillarga qarab tabaqalashtirilishi mumkin, chunki yerning iqtisodiy qiymati joyga bog'liq. 25. Foyda solig'i summasi umumiy holda qanday hisoblanadi? A) Xodimlarga hisoblangan ish haqi fondiga belgilangan soliq stavkasini qo'llash orqali B) Korxona mol-mulkining o'rtacha yillik qiymatiga soliq stavkasini qo'llash orqali C) Soliq bazasi (soliq maqsadidagi foyda) ga soliq stavkasini qo'llash orqali D) Yillik tushumni korxona xodimlarining o'rtacha ro'yxatdagi soniga bo'lish orqali To'g'ri javob: C) Soliq bazasi (soliq maqsadidagi foyda) ga soliq stavkasini qo'llash orqali ✔ Izoh: Foyda solig'i jami daromaddan chegiriladigan xarajatlarni ayirib aniqlangan soliq bazasiga belgilangan stavkani qo'llash orqali hisoblanadi. 26. Soliq to'lovchi javobgarlikka tortilganda soliqni to'lash majburiyati nima bo'ladi? A) Sud qaroriga qadar to'xtatiladi va kechiriladi B) Saqlanib qoladi: jarima soliqni to'lashdan ozod qilmaydi C) To'liq bekor bo'ladi, faqat jarima to'lanadi D) Jarima summasi miqdorida kamaytiriladi To'g'ri javob: B) Saqlanib qoladi: jarima soliqni to'lashdan ozod qilmaydi ✔ Izoh: Javobgarlikka tortish soliq to'lovchini to'lanmagan soliq va penyani to'lash majburiyatidan ozod qilmaydi. 27. Tijorat banklarining iqtisodiyotdagi asosiy vazifasi nima? A) Bo'sh pul mablag'larini jalb qilib, kredit sifatida joylashtirish B) Davlatning soliq siyosatini ishlab chiqish va belgilash C) Davlat qarzini boshqarish va obligatsiya chiqarish D) Davlat budjetini ko'rib chiqish va qabul qilish To'g'ri javob: A) Bo'sh pul mablag'larini jalb qilib, kredit sifatida joylashtirish ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 177 22. Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar qiymati foyda solig'ida qanday usulda chegiriladi? A) Sotib olingan kuni bir martada to'liq qiymatda, amortizatsiyasiz chegiriladi B) Hech qachon chegirilmaydi, chunki ular kapital qo'yilmalar hisoblanadi C) Faqat ular boshqa shaxsga sotilganda va faqat qiymatining yarmi miqdorida D) Amortizatsiya ajratmalari orqali, foydalanish davomida bosqichma-bosqich To'g'ri javob: D) Amortizatsiya ajratmalari orqali, foydalanish davomida bosqichma-bosqich✔ Izoh: Uzoq muddat foydalaniladigan aktivlar qiymati darhol emas, balki amortizatsiya orqali bir necha davr mobaynida xarajatga o'tkaziladi. 23. Mol-mulk solig'i va yer solig'i bo'yicha soliq davri uchun hisoblash odatda qanday yondashuv bilan amalga oshiriladi? A) Yillik summa hisoblanib, qonunda belgilangan muddatlarda to'lanadi B) Faqat mulk boshqa shaxsga sotilganda, sotish narxidan bir marta hisoblanadi C) Har bir kun uchun mulkdor tomonidan alohida soliq deklaratsiyasi topshiriladi D) Faqat mulkdor vafot etganda, merosxo'rlar uchun bir yo'la hisoblanadi To'g'ri javob: A) Yillik summa hisoblanib, qonunda belgilangan muddatlarda to'lanadi ✔ Izoh: Mol-mulk va yer soliqlari bo'yicha soliq davri kalendar yil bo'lib, yillik soliq summasi hisoblanadi va belgilangan muddatlarda to'lanadi. 24. Yer solig'ini hisoblashda yer uchastkasining joylashuvi qanday ahamiyatga ega bo'lishi mumkin? A) Joylashuv hech qachon ahamiyatga ega emas, chunki soliq faqat maydonga qarab hisoblanadi B) Faqat qo'shni yer uchastkalari soni va ularning egalari muhim C) Joylashuv va yer toifasi soliq summasiga ta'sir qiluvchi omil bo'lishi mumkin D) Faqat yer egasining yoshi va oilaviy ahvoli soliq summasi uchun muhim To'g'ri javob: C) Joylashuv va yer toifasi soliq summasiga ta'sir qiluvchi omil bo'lishi mumkin ✔ Izoh: Yer solig'i yer toifasi, joylashuvi va boshqa omillarga qarab tabaqalashtirilishi mumkin, chunki yerning iqtisodiy qiymati joyga bog'liq. 25. Foyda solig'i summasi umumiy holda qanday hisoblanadi? A) Xodimlarga hisoblangan ish haqi fondiga belgilangan soliq stavkasini qo'llash orqali B) Korxona mol-mulkining o'rtacha yillik qiymatiga soliq stavkasini qo'llash orqali C) Soliq bazasi (soliq maqsadidagi foyda) ga soliq stavkasini qo'llash orqali D) Yillik tushumni korxona xodimlarining o'rtacha ro'yxatdagi soniga bo'lish orqali To'g'ri javob: C) Soliq bazasi (soliq maqsadidagi foyda) ga soliq stavkasini qo'llash orqali ✔ Izoh: Foyda solig'i jami daromaddan chegiriladigan xarajatlarni ayirib aniqlangan soliq bazasiga belgilangan stavkani qo'llash orqali hisoblanadi. 26. Soliq to'lovchi javobgarlikka tortilganda soliqni to'lash majburiyati nima bo'ladi? A) Sud qaroriga qadar to'xtatiladi va kechiriladi B) Saqlanib qoladi: jarima soliqni to'lashdan ozod qilmaydi C) To'liq bekor bo'ladi, faqat jarima to'lanadi D) Jarima summasi miqdorida kamaytiriladi To'g'ri javob: B) Saqlanib qoladi: jarima soliqni to'lashdan ozod qilmaydi ✔ Izoh: Javobgarlikka tortish soliq to'lovchini to'lanmagan soliq va penyani to'lash majburiyatidan ozod qilmaydi. 27. Tijorat banklarining iqtisodiyotdagi asosiy vazifasi nima? A) Bo'sh pul mablag'larini jalb qilib, kredit sifatida joylashtirish B) Davlatning soliq siyosatini ishlab chiqish va belgilash C) Davlat qarzini boshqarish va obligatsiya chiqarish D) Davlat budjetini ko'rib chiqish va qabul qilish To'g'ri javob: A) Bo'sh pul mablag'larini jalb qilib, kredit sifatida joylashtirish ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 177 Izoh: Tijorat banklari depozitlarni jalb qilib, kredit berish orqali mablag'larni iqtisodiyotga yo'naltiruvchi vositachi hisoblanadi. 28. Hisoblash usulida xarajatlar qachon tan olinadi? A) Faqat soliq tekshiruvi tugab, dalolatnoma imzolangan kuni B) Faqat pul mablag'lari kassadan yoki hisobvaraqdan to'langan kuni C) To'lov vaqtidan qat'i nazar, ular tegishli bo'lgan hisobot davrida D) Faqat xarajat amalga oshirilgandan keyingi kalendar yilida To'g'ri javob: C) To'lov vaqtidan qat'i nazar, ular tegishli bo'lgan hisobot davrida✔ Izoh: Hisoblash usulida xarajatlar pul mablag'lari haqiqatda to'langan vaqtdan qat'i nazar, ular qaysi davrga tegishli bo'lsa, o'sha davrda tan olinadi. 29. Budjet daromadlarini mustahkamlashning eng barqaror yo'li qaysi? A) Soliqlarni yig'ishni vaqtincha to'xtatib turish B) Soliq bazasini kengaytirish va iqtisodiy o'sishni ta'minlash C) Faqat tashqi manbalardan yangi qarzlar olish D) Budjet xarajatlarini hisob-kitobsiz oshirib borish To'g'ri javob: B) Soliq bazasini kengaytirish va iqtisodiy o'sishni ta'minlash ✔ Izoh: Iqtisodiy o'sish va soliq bazasining kengayishi budjet daromadlarini uzoq muddatda barqaror oshiradi. 30. Ijobiy kurs farqi foyda solig'i maqsadida qanday hisobga olinadi? A) Faqat QQS bazasiga kiradi B) Xarajat sifatida C) Daromad sifatida D) Hisobga olinmaydi To'g'ri javob: C) Daromad sifatida ✔ Izoh: Chet el valyutasidagi aktiv va majburiyatlarni qayta baholashda yuzaga keladigan ijobiy kurs farqi daromad, salbiy kurs farqi esa xarajat sifatida hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 178 Izoh: Tijorat banklari depozitlarni jalb qilib, kredit berish orqali mablag'larni iqtisodiyotga yo'naltiruvchi vositachi hisoblanadi. 28. Hisoblash usulida xarajatlar qachon tan olinadi? A) Faqat soliq tekshiruvi tugab, dalolatnoma imzolangan kuni B) Faqat pul mablag'lari kassadan yoki hisobvaraqdan to'langan kuni C) To'lov vaqtidan qat'i nazar, ular tegishli bo'lgan hisobot davrida D) Faqat xarajat amalga oshirilgandan keyingi kalendar yilida To'g'ri javob: C) To'lov vaqtidan qat'i nazar, ular tegishli bo'lgan hisobot davrida✔ Izoh: Hisoblash usulida xarajatlar pul mablag'lari haqiqatda to'langan vaqtdan qat'i nazar, ular qaysi davrga tegishli bo'lsa, o'sha davrda tan olinadi. 29. Budjet daromadlarini mustahkamlashning eng barqaror yo'li qaysi? A) Soliqlarni yig'ishni vaqtincha to'xtatib turish B) Soliq bazasini kengaytirish va iqtisodiy o'sishni ta'minlash C) Faqat tashqi manbalardan yangi qarzlar olish D) Budjet xarajatlarini hisob-kitobsiz oshirib borish To'g'ri javob: B) Soliq bazasini kengaytirish va iqtisodiy o'sishni ta'minlash ✔ Izoh: Iqtisodiy o'sish va soliq bazasining kengayishi budjet daromadlarini uzoq muddatda barqaror oshiradi. 30. Ijobiy kurs farqi foyda solig'i maqsadida qanday hisobga olinadi? A) Faqat QQS bazasiga kiradi B) Xarajat sifatida C) Daromad sifatida D) Hisobga olinmaydi To'g'ri javob: C) Daromad sifatida ✔ Izoh: Chet el valyutasidagi aktiv va majburiyatlarni qayta baholashda yuzaga keladigan ijobiy kurs farqi daromad, salbiy kurs farqi esa xarajat sifatida hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 178 Izoh: Tijorat banklari depozitlarni jalb qilib, kredit berish orqali mablag'larni iqtisodiyotga yo'naltiruvchi vositachi hisoblanadi. 28. Hisoblash usulida xarajatlar qachon tan olinadi? A) Faqat soliq tekshiruvi tugab, dalolatnoma imzolangan kuni B) Faqat pul mablag'lari kassadan yoki hisobvaraqdan to'langan kuni C) To'lov vaqtidan qat'i nazar, ular tegishli bo'lgan hisobot davrida D) Faqat xarajat amalga oshirilgandan keyingi kalendar yilida To'g'ri javob: C) To'lov vaqtidan qat'i nazar, ular tegishli bo'lgan hisobot davrida✔ Izoh: Hisoblash usulida xarajatlar pul mablag'lari haqiqatda to'langan vaqtdan qat'i nazar, ular qaysi davrga tegishli bo'lsa, o'sha davrda tan olinadi. 29. Budjet daromadlarini mustahkamlashning eng barqaror yo'li qaysi? A) Soliqlarni yig'ishni vaqtincha to'xtatib turish B) Soliq bazasini kengaytirish va iqtisodiy o'sishni ta'minlash C) Faqat tashqi manbalardan yangi qarzlar olish D) Budjet xarajatlarini hisob-kitobsiz oshirib borish To'g'ri javob: B) Soliq bazasini kengaytirish va iqtisodiy o'sishni ta'minlash ✔ Izoh: Iqtisodiy o'sish va soliq bazasining kengayishi budjet daromadlarini uzoq muddatda barqaror oshiradi. 30. Ijobiy kurs farqi foyda solig'i maqsadida qanday hisobga olinadi? A) Faqat QQS bazasiga kiradi B) Xarajat sifatida C) Daromad sifatida D) Hisobga olinmaydi To'g'ri javob: C) Daromad sifatida ✔ Izoh: Chet el valyutasidagi aktiv va majburiyatlarni qayta baholashda yuzaga keladigan ijobiy kurs farqi daromad, salbiy kurs farqi esa xarajat sifatida hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 178 30-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Davlat xizmatchisining tadbirkorlik faoliyati bilan shug'ullanishi bo'yicha umumiy qoida qanday? A) Manfaatlar to'qnashuvi xavfi tufayli qonun bilan cheklanadi B) Har bir davlat xizmatchisi uchun majburiy talab C) Faqat ish vaqti davomida shug'ullanishga ruxsat beriladi D) Hech qanday cheklovsiz to'liq ruxsat etiladi To'g'ri javob: A) Manfaatlar to'qnashuvi xavfi tufayli qonun bilan cheklanadi✔ Izoh: Davlat xizmatchisining tadbirkorlik bilan shug'ullanishi manfaatlar to'qnashuvining oldini olish maqsadida qonun bilan cheklanadi. 2. Hisobvaraq-fakturada qaysi ma'lumot majburiy rekvizit hisoblanadi? A) Tovar ishlab chiqarilgan zavod rahbarining ismi B) Xaridorning bank krediti miqdori C) Sotuvchi va xaridorning STIRi D) Sotuvchi rahbarining tug'ilgan sanasi To'g'ri javob: C) Sotuvchi va xaridorning STIRi ✔ Izoh: Hisobvaraq-fakturada sotuvchi va xaridorning nomi, STIRi, tovar nomi, miqdori, qiymati va QQS summasi kabi rekvizitlar ko'rsatiladi. 3. Yuridik shaxs qayta tashkil etilganda mol-mulkning huquqiy vorisga o'tishi QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Chakana sotuv sifatida soliqqa tortiladi B) Import sifatida soliqqa tortiladi C) Realizatsiya hisoblanmaydi D) Ikki marta realizatsiya hisoblanadi To'g'ri javob: C) Realizatsiya hisoblanmaydi ✔ Izoh: Qayta tashkil etish natijasida mol-mulkning huquqiy vorisga o'tishi realizatsiya hisoblanmaydi va QQS obyektini vujudga keltirmaydi. 4. Bank hisobvarag'i bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turishdan maqsad nima? A) Soliq majburiyatlarining bajarilishini ta'minlash B) Soliq to'lovchini bankrot deb e'lon qilish C) Bankning foiz daromadini oshirish D) Soliq to'lovchining kreditlarini kechirish To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatlarining bajarilishini ta'minlash ✔ Izoh: Hisobvaraq operatsiyalarini to'xtatib turish soliq majburiyatini bajarishni, masalan hisobot topshirilishi yoki qarz to'lanishini ta'minlash vositasidir. 5. Iqtisodiy o'sishning asosiy ko'rsatkichi qaysi? A) Nominal ish haqi o'sishi B) Real YaIMning o'sishi C) Aholi sonining kamayishi D) Narxlar o'sishi To'g'ri javob: B) Real YaIMning o'sishi ✔ Izoh: Iqtisodiy o'sish odatda inflyatsiya ta'siridan tozalangan real YaIMning o'sish sur'ati bilan o'lchanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 179 30-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Davlat xizmatchisining tadbirkorlik faoliyati bilan shug'ullanishi bo'yicha umumiy qoida qanday? A) Manfaatlar to'qnashuvi xavfi tufayli qonun bilan cheklanadi B) Har bir davlat xizmatchisi uchun majburiy talab C) Faqat ish vaqti davomida shug'ullanishga ruxsat beriladi D) Hech qanday cheklovsiz to'liq ruxsat etiladi To'g'ri javob: A) Manfaatlar to'qnashuvi xavfi tufayli qonun bilan cheklanadi✔ Izoh: Davlat xizmatchisining tadbirkorlik bilan shug'ullanishi manfaatlar to'qnashuvining oldini olish maqsadida qonun bilan cheklanadi. 2. Hisobvaraq-fakturada qaysi ma'lumot majburiy rekvizit hisoblanadi? A) Tovar ishlab chiqarilgan zavod rahbarining ismi B) Xaridorning bank krediti miqdori C) Sotuvchi va xaridorning STIRi D) Sotuvchi rahbarining tug'ilgan sanasi To'g'ri javob: C) Sotuvchi va xaridorning STIRi ✔ Izoh: Hisobvaraq-fakturada sotuvchi va xaridorning nomi, STIRi, tovar nomi, miqdori, qiymati va QQS summasi kabi rekvizitlar ko'rsatiladi. 3. Yuridik shaxs qayta tashkil etilganda mol-mulkning huquqiy vorisga o'tishi QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Chakana sotuv sifatida soliqqa tortiladi B) Import sifatida soliqqa tortiladi C) Realizatsiya hisoblanmaydi D) Ikki marta realizatsiya hisoblanadi To'g'ri javob: C) Realizatsiya hisoblanmaydi ✔ Izoh: Qayta tashkil etish natijasida mol-mulkning huquqiy vorisga o'tishi realizatsiya hisoblanmaydi va QQS obyektini vujudga keltirmaydi. 4. Bank hisobvarag'i bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turishdan maqsad nima? A) Soliq majburiyatlarining bajarilishini ta'minlash B) Soliq to'lovchini bankrot deb e'lon qilish C) Bankning foiz daromadini oshirish D) Soliq to'lovchining kreditlarini kechirish To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatlarining bajarilishini ta'minlash ✔ Izoh: Hisobvaraq operatsiyalarini to'xtatib turish soliq majburiyatini bajarishni, masalan hisobot topshirilishi yoki qarz to'lanishini ta'minlash vositasidir. 5. Iqtisodiy o'sishning asosiy ko'rsatkichi qaysi? A) Nominal ish haqi o'sishi B) Real YaIMning o'sishi C) Aholi sonining kamayishi D) Narxlar o'sishi To'g'ri javob: B) Real YaIMning o'sishi ✔ Izoh: Iqtisodiy o'sish odatda inflyatsiya ta'siridan tozalangan real YaIMning o'sish sur'ati bilan o'lchanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 179 30-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Davlat xizmatchisining tadbirkorlik faoliyati bilan shug'ullanishi bo'yicha umumiy qoida qanday? A) Manfaatlar to'qnashuvi xavfi tufayli qonun bilan cheklanadi B) Har bir davlat xizmatchisi uchun majburiy talab C) Faqat ish vaqti davomida shug'ullanishga ruxsat beriladi D) Hech qanday cheklovsiz to'liq ruxsat etiladi To'g'ri javob: A) Manfaatlar to'qnashuvi xavfi tufayli qonun bilan cheklanadi✔ Izoh: Davlat xizmatchisining tadbirkorlik bilan shug'ullanishi manfaatlar to'qnashuvining oldini olish maqsadida qonun bilan cheklanadi. 2. Hisobvaraq-fakturada qaysi ma'lumot majburiy rekvizit hisoblanadi? A) Tovar ishlab chiqarilgan zavod rahbarining ismi B) Xaridorning bank krediti miqdori C) Sotuvchi va xaridorning STIRi D) Sotuvchi rahbarining tug'ilgan sanasi To'g'ri javob: C) Sotuvchi va xaridorning STIRi ✔ Izoh: Hisobvaraq-fakturada sotuvchi va xaridorning nomi, STIRi, tovar nomi, miqdori, qiymati va QQS summasi kabi rekvizitlar ko'rsatiladi. 3. Yuridik shaxs qayta tashkil etilganda mol-mulkning huquqiy vorisga o'tishi QQS bo'yicha qanday baholanadi? A) Chakana sotuv sifatida soliqqa tortiladi B) Import sifatida soliqqa tortiladi C) Realizatsiya hisoblanmaydi D) Ikki marta realizatsiya hisoblanadi To'g'ri javob: C) Realizatsiya hisoblanmaydi ✔ Izoh: Qayta tashkil etish natijasida mol-mulkning huquqiy vorisga o'tishi realizatsiya hisoblanmaydi va QQS obyektini vujudga keltirmaydi. 4. Bank hisobvarag'i bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turishdan maqsad nima? A) Soliq majburiyatlarining bajarilishini ta'minlash B) Soliq to'lovchini bankrot deb e'lon qilish C) Bankning foiz daromadini oshirish D) Soliq to'lovchining kreditlarini kechirish To'g'ri javob: A) Soliq majburiyatlarining bajarilishini ta'minlash ✔ Izoh: Hisobvaraq operatsiyalarini to'xtatib turish soliq majburiyatini bajarishni, masalan hisobot topshirilishi yoki qarz to'lanishini ta'minlash vositasidir. 5. Iqtisodiy o'sishning asosiy ko'rsatkichi qaysi? A) Nominal ish haqi o'sishi B) Real YaIMning o'sishi C) Aholi sonining kamayishi D) Narxlar o'sishi To'g'ri javob: B) Real YaIMning o'sishi ✔ Izoh: Iqtisodiy o'sish odatda inflyatsiya ta'siridan tozalangan real YaIMning o'sish sur'ati bilan o'lchanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 179 6. Majburiyatlar deganda nima tushuniladi? A) Korxona hisobvaraqlaridagi va kassasidagi pul mablag'lari B) Korxonaning hisobot yili yakunidagi sof foydasi C) O'tgan voqealardan kelib chiqqan, resurs chiqimiga olib keluvchi qarzlar D) Korxona balansidagi asosiy vositalar va uskunalar To'g'ri javob: C) O'tgan voqealardan kelib chiqqan, resurs chiqimiga olib keluvchi qarzlar✔ Izoh: Majburiyat — o'tgan voqealar natijasida yuzaga kelgan va bajarilishi resurslar chiqib ketishiga olib keladigan joriy qarzdorlik. 7. Tekshiruv chog'ida tekshiruvchining asosiy kasbiy fazilati nima bo'lishi kerak? A) Soliq to'lovchiga nisbatan shubhaga to'la munosabat B) Qattiqqo'llik va shoshqaloqlik C) Xolislik, qonuniylik va kasbiy kompetentlik D) Faqat tezkorlik To'g'ri javob: C) Xolislik, qonuniylik va kasbiy kompetentlik ✔ Izoh: Tekshiruvchi xolis, qonunga rioya qiluvchi va kasbiy bilimga ega bo'lishi kerak, aks holda xulosalar asossiz bo'ladi. 8. Debet va kredit aylanmalari jami teng bo'lmasa, bu nimani ko'rsatadi? A) Buxgalteriya yozuvlarida xato borligini B) Soliqlar budjetga to'liq to'langanini C) Korxona hisob siyosati o'zgarganini D) Korxona hisobot davrida foyda olganini To'g'ri javob: A) Buxgalteriya yozuvlarida xato borligini ✔ Izoh: Ikki yoqlama yozuvda debet va kredit jami doimo teng bo'ladi; tenglik buzilsa, yozuvlarda xato bor. 9. Korrupsiyaning iqtisodiyotga salbiy ta'siri nimada? A) Iqtisodiy o'sish sur'atlarini sezilarli darajada tezlashtiradi B) Investitsiya muhitini yomonlashtiradi va budjet tushumlarini kamaytiradi C) Iqtisodiyotga va investorlarga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi D) Budjetga keladigan soliq tushumlarini ko'paytirib yuboradi To'g'ri javob: B) Investitsiya muhitini yomonlashtiradi va budjet tushumlarini kamaytiradi ✔ Izoh: Korrupsiya biznes xarajatlarini oshiradi, adolatli raqobatni buzadi, investorlarni qaytaradi va soliq tushumlarini kamaytiradi. 10. Faqat bitta ish joyidan ish haqi olgan va soliqni ish beruvchi ushlab qolgan xodim yillik deklaratsiya topshirishi shartmi? A) Umumiy qoidaga ko'ra shart emas B) Ha, har oy topshirishi shart C) Ha, har kuni topshirishi shart D) Ha, faqat qog'oz shaklda topshirish shart To'g'ri javob: A) Umumiy qoidaga ko'ra shart emas ✔ Izoh: Agar barcha daromadlar soliq agenti tomonidan soliqqa tortilgan bo'lsa, umumiy qoidaga ko'ra deklaratsiya topshirish majburiy emas, imtiyoz olish holatlari bundan mustasno. 11. Deflyatsiya nima? A) Narxlar umumiy darajasining pasayishi B) Narxlar umumiy darajasining oshishi C) Ishsizlikning o'sishi D) Budjet taqchilligi To'g'ri javob: A) Narxlar umumiy darajasining pasayishi ✔ Izoh: Deflyatsiya inflyatsiyaning teskarisi — narxlar umumiy darajasining pasayishi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 180 6. Majburiyatlar deganda nima tushuniladi? A) Korxona hisobvaraqlaridagi va kassasidagi pul mablag'lari B) Korxonaning hisobot yili yakunidagi sof foydasi C) O'tgan voqealardan kelib chiqqan, resurs chiqimiga olib keluvchi qarzlar D) Korxona balansidagi asosiy vositalar va uskunalar To'g'ri javob: C) O'tgan voqealardan kelib chiqqan, resurs chiqimiga olib keluvchi qarzlar✔ Izoh: Majburiyat — o'tgan voqealar natijasida yuzaga kelgan va bajarilishi resurslar chiqib ketishiga olib keladigan joriy qarzdorlik. 7. Tekshiruv chog'ida tekshiruvchining asosiy kasbiy fazilati nima bo'lishi kerak? A) Soliq to'lovchiga nisbatan shubhaga to'la munosabat B) Qattiqqo'llik va shoshqaloqlik C) Xolislik, qonuniylik va kasbiy kompetentlik D) Faqat tezkorlik To'g'ri javob: C) Xolislik, qonuniylik va kasbiy kompetentlik ✔ Izoh: Tekshiruvchi xolis, qonunga rioya qiluvchi va kasbiy bilimga ega bo'lishi kerak, aks holda xulosalar asossiz bo'ladi. 8. Debet va kredit aylanmalari jami teng bo'lmasa, bu nimani ko'rsatadi? A) Buxgalteriya yozuvlarida xato borligini B) Soliqlar budjetga to'liq to'langanini C) Korxona hisob siyosati o'zgarganini D) Korxona hisobot davrida foyda olganini To'g'ri javob: A) Buxgalteriya yozuvlarida xato borligini ✔ Izoh: Ikki yoqlama yozuvda debet va kredit jami doimo teng bo'ladi; tenglik buzilsa, yozuvlarda xato bor. 9. Korrupsiyaning iqtisodiyotga salbiy ta'siri nimada? A) Iqtisodiy o'sish sur'atlarini sezilarli darajada tezlashtiradi B) Investitsiya muhitini yomonlashtiradi va budjet tushumlarini kamaytiradi C) Iqtisodiyotga va investorlarga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi D) Budjetga keladigan soliq tushumlarini ko'paytirib yuboradi To'g'ri javob: B) Investitsiya muhitini yomonlashtiradi va budjet tushumlarini kamaytiradi ✔ Izoh: Korrupsiya biznes xarajatlarini oshiradi, adolatli raqobatni buzadi, investorlarni qaytaradi va soliq tushumlarini kamaytiradi. 10. Faqat bitta ish joyidan ish haqi olgan va soliqni ish beruvchi ushlab qolgan xodim yillik deklaratsiya topshirishi shartmi? A) Umumiy qoidaga ko'ra shart emas B) Ha, har oy topshirishi shart C) Ha, har kuni topshirishi shart D) Ha, faqat qog'oz shaklda topshirish shart To'g'ri javob: A) Umumiy qoidaga ko'ra shart emas ✔ Izoh: Agar barcha daromadlar soliq agenti tomonidan soliqqa tortilgan bo'lsa, umumiy qoidaga ko'ra deklaratsiya topshirish majburiy emas, imtiyoz olish holatlari bundan mustasno. 11. Deflyatsiya nima? A) Narxlar umumiy darajasining pasayishi B) Narxlar umumiy darajasining oshishi C) Ishsizlikning o'sishi D) Budjet taqchilligi To'g'ri javob: A) Narxlar umumiy darajasining pasayishi ✔ Izoh: Deflyatsiya inflyatsiyaning teskarisi — narxlar umumiy darajasining pasayishi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 180 6. Majburiyatlar deganda nima tushuniladi? A) Korxona hisobvaraqlaridagi va kassasidagi pul mablag'lari B) Korxonaning hisobot yili yakunidagi sof foydasi C) O'tgan voqealardan kelib chiqqan, resurs chiqimiga olib keluvchi qarzlar D) Korxona balansidagi asosiy vositalar va uskunalar To'g'ri javob: C) O'tgan voqealardan kelib chiqqan, resurs chiqimiga olib keluvchi qarzlar✔ Izoh: Majburiyat — o'tgan voqealar natijasida yuzaga kelgan va bajarilishi resurslar chiqib ketishiga olib keladigan joriy qarzdorlik. 7. Tekshiruv chog'ida tekshiruvchining asosiy kasbiy fazilati nima bo'lishi kerak? A) Soliq to'lovchiga nisbatan shubhaga to'la munosabat B) Qattiqqo'llik va shoshqaloqlik C) Xolislik, qonuniylik va kasbiy kompetentlik D) Faqat tezkorlik To'g'ri javob: C) Xolislik, qonuniylik va kasbiy kompetentlik ✔ Izoh: Tekshiruvchi xolis, qonunga rioya qiluvchi va kasbiy bilimga ega bo'lishi kerak, aks holda xulosalar asossiz bo'ladi. 8. Debet va kredit aylanmalari jami teng bo'lmasa, bu nimani ko'rsatadi? A) Buxgalteriya yozuvlarida xato borligini B) Soliqlar budjetga to'liq to'langanini C) Korxona hisob siyosati o'zgarganini D) Korxona hisobot davrida foyda olganini To'g'ri javob: A) Buxgalteriya yozuvlarida xato borligini ✔ Izoh: Ikki yoqlama yozuvda debet va kredit jami doimo teng bo'ladi; tenglik buzilsa, yozuvlarda xato bor. 9. Korrupsiyaning iqtisodiyotga salbiy ta'siri nimada? A) Iqtisodiy o'sish sur'atlarini sezilarli darajada tezlashtiradi B) Investitsiya muhitini yomonlashtiradi va budjet tushumlarini kamaytiradi C) Iqtisodiyotga va investorlarga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi D) Budjetga keladigan soliq tushumlarini ko'paytirib yuboradi To'g'ri javob: B) Investitsiya muhitini yomonlashtiradi va budjet tushumlarini kamaytiradi ✔ Izoh: Korrupsiya biznes xarajatlarini oshiradi, adolatli raqobatni buzadi, investorlarni qaytaradi va soliq tushumlarini kamaytiradi. 10. Faqat bitta ish joyidan ish haqi olgan va soliqni ish beruvchi ushlab qolgan xodim yillik deklaratsiya topshirishi shartmi? A) Umumiy qoidaga ko'ra shart emas B) Ha, har oy topshirishi shart C) Ha, har kuni topshirishi shart D) Ha, faqat qog'oz shaklda topshirish shart To'g'ri javob: A) Umumiy qoidaga ko'ra shart emas ✔ Izoh: Agar barcha daromadlar soliq agenti tomonidan soliqqa tortilgan bo'lsa, umumiy qoidaga ko'ra deklaratsiya topshirish majburiy emas, imtiyoz olish holatlari bundan mustasno. 11. Deflyatsiya nima? A) Narxlar umumiy darajasining pasayishi B) Narxlar umumiy darajasining oshishi C) Ishsizlikning o'sishi D) Budjet taqchilligi To'g'ri javob: A) Narxlar umumiy darajasining pasayishi ✔ Izoh: Deflyatsiya inflyatsiyaning teskarisi — narxlar umumiy darajasining pasayishi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 180 12. Tekshiruv natijasida tuzilgan dalolatnomaning nusxasi kimga topshiriladi? A) Ommaviy axborot vositalariga B) Tekshirilgan soliq to'lovchiga C) Hech kimga berilmaydi D) Faqat raqobatchi korxonaga To'g'ri javob: B) Tekshirilgan soliq to'lovchiga✔ Izoh: Dalolatnomaning nusxasi tekshirilgan soliq to'lovchiga topshiriladi, bu uning e'tiroz bildirish huquqini ta'minlaydi. 13. Korrupsiyaga qarshi kurashishda javobgarlikning muqarrarligi tamoyili nimani anglatadi? A) Faqat yirik summalar uchun jazo choralari qo'llanishini B) Faqat oddiy xodimlar jazolanib, rahbarlar ozod bo'lishini C) Jazo choralarini tanlab, ayrim shaxslarga qo'llashni D) Har bir korrupsiyaviy huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanishini To'g'ri javob: D) Har bir korrupsiyaviy huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanishini ✔ Izoh: Muqarrarlik tamoyiliga ko'ra lavozimidan qat'i nazar hech bir korrupsiyaviy huquqbuzarlik jazosiz qolmasligi kerak. 14. Yuridik shaxsning qonuniy vakili kim hisoblanadi? A) Korxonaga hisob-kitob xizmati ko'rsatuvchi bankning mas'ul xodimi B) Korxona joylashgan hududga biriktirilgan va uni nazorat qiluvchi soliq inspektori C) Korxonaning rahbar buyrug'isiz ish ko'ruvchi istalgan oddiy xodimi D) Qonun yoki ta'sis hujjatlariga ko'ra uning nomidan ish ko'ruvchi shaxs (masalan, rahbar) To'g'ri javob: D) Qonun yoki ta'sis hujjatlariga ko'ra uning nomidan ish ko'ruvchi shaxs (masalan, ✔ rahbar) Izoh: Yuridik shaxsning qonuniy vakili qonun yoki ta'sis hujjatlariga muvofiq uning nomidan ish ko'rish vakolatiga ega shaxs, odatda rahbaridir. 15. Daromad solig'i bo'yicha xalqaro shartnoma qoidalari ichki qonunchilik bilan zid bo'lsa, qaysi qoida qo'llanadi? A) Ish beruvchi o'zi tanlagan qoida B) Xalqaro shartnoma qoidalari C) Xodim tanlagan qoida D) Ichki qonunchilik qoidalari To'g'ri javob: B) Xalqaro shartnoma qoidalari ✔ Izoh: Soliq qonunchiligiga ko'ra xalqaro shartnomada boshqacha qoidalar belgilangan bo'lsa, xalqaro shartnoma qoidalari ustuvor qo'llaniladi. 16. Hisoblash (accrual) usulining mohiyati nima? A) Daromad faqat pul hisobvaraqqa yoki kassaga kelib tushganda tan olinadi B) Xarajatlar faqat yetkazib beruvchiga pul to'langan kuni tan olinadi C) Daromad va xarajat pul harakatidan qat'i nazar, yuzaga kelgan davrda tan olinadi D) Yil davomidagi operatsiyalar yil oxirida bir martada yoziladi To'g'ri javob: C) Daromad va xarajat pul harakatidan qat'i nazar, yuzaga kelgan davrda tan olinadi ✔ Izoh: Hisoblash usulida operatsiyalar pul to'langan yoki olingan vaqtga emas, ular sodir bo'lgan davrga taalluqli qilib aks ettiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 181 12. Tekshiruv natijasida tuzilgan dalolatnomaning nusxasi kimga topshiriladi? A) Ommaviy axborot vositalariga B) Tekshirilgan soliq to'lovchiga C) Hech kimga berilmaydi D) Faqat raqobatchi korxonaga To'g'ri javob: B) Tekshirilgan soliq to'lovchiga✔ Izoh: Dalolatnomaning nusxasi tekshirilgan soliq to'lovchiga topshiriladi, bu uning e'tiroz bildirish huquqini ta'minlaydi. 13. Korrupsiyaga qarshi kurashishda javobgarlikning muqarrarligi tamoyili nimani anglatadi? A) Faqat yirik summalar uchun jazo choralari qo'llanishini B) Faqat oddiy xodimlar jazolanib, rahbarlar ozod bo'lishini C) Jazo choralarini tanlab, ayrim shaxslarga qo'llashni D) Har bir korrupsiyaviy huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanishini To'g'ri javob: D) Har bir korrupsiyaviy huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanishini ✔ Izoh: Muqarrarlik tamoyiliga ko'ra lavozimidan qat'i nazar hech bir korrupsiyaviy huquqbuzarlik jazosiz qolmasligi kerak. 14. Yuridik shaxsning qonuniy vakili kim hisoblanadi? A) Korxonaga hisob-kitob xizmati ko'rsatuvchi bankning mas'ul xodimi B) Korxona joylashgan hududga biriktirilgan va uni nazorat qiluvchi soliq inspektori C) Korxonaning rahbar buyrug'isiz ish ko'ruvchi istalgan oddiy xodimi D) Qonun yoki ta'sis hujjatlariga ko'ra uning nomidan ish ko'ruvchi shaxs (masalan, rahbar) To'g'ri javob: D) Qonun yoki ta'sis hujjatlariga ko'ra uning nomidan ish ko'ruvchi shaxs (masalan, ✔ rahbar) Izoh: Yuridik shaxsning qonuniy vakili qonun yoki ta'sis hujjatlariga muvofiq uning nomidan ish ko'rish vakolatiga ega shaxs, odatda rahbaridir. 15. Daromad solig'i bo'yicha xalqaro shartnoma qoidalari ichki qonunchilik bilan zid bo'lsa, qaysi qoida qo'llanadi? A) Ish beruvchi o'zi tanlagan qoida B) Xalqaro shartnoma qoidalari C) Xodim tanlagan qoida D) Ichki qonunchilik qoidalari To'g'ri javob: B) Xalqaro shartnoma qoidalari ✔ Izoh: Soliq qonunchiligiga ko'ra xalqaro shartnomada boshqacha qoidalar belgilangan bo'lsa, xalqaro shartnoma qoidalari ustuvor qo'llaniladi. 16. Hisoblash (accrual) usulining mohiyati nima? A) Daromad faqat pul hisobvaraqqa yoki kassaga kelib tushganda tan olinadi B) Xarajatlar faqat yetkazib beruvchiga pul to'langan kuni tan olinadi C) Daromad va xarajat pul harakatidan qat'i nazar, yuzaga kelgan davrda tan olinadi D) Yil davomidagi operatsiyalar yil oxirida bir martada yoziladi To'g'ri javob: C) Daromad va xarajat pul harakatidan qat'i nazar, yuzaga kelgan davrda tan olinadi ✔ Izoh: Hisoblash usulida operatsiyalar pul to'langan yoki olingan vaqtga emas, ular sodir bo'lgan davrga taalluqli qilib aks ettiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 181 12. Tekshiruv natijasida tuzilgan dalolatnomaning nusxasi kimga topshiriladi? A) Ommaviy axborot vositalariga B) Tekshirilgan soliq to'lovchiga C) Hech kimga berilmaydi D) Faqat raqobatchi korxonaga To'g'ri javob: B) Tekshirilgan soliq to'lovchiga✔ Izoh: Dalolatnomaning nusxasi tekshirilgan soliq to'lovchiga topshiriladi, bu uning e'tiroz bildirish huquqini ta'minlaydi. 13. Korrupsiyaga qarshi kurashishda javobgarlikning muqarrarligi tamoyili nimani anglatadi? A) Faqat yirik summalar uchun jazo choralari qo'llanishini B) Faqat oddiy xodimlar jazolanib, rahbarlar ozod bo'lishini C) Jazo choralarini tanlab, ayrim shaxslarga qo'llashni D) Har bir korrupsiyaviy huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanishini To'g'ri javob: D) Har bir korrupsiyaviy huquqbuzarlik uchun javobgarlik albatta qo'llanishini ✔ Izoh: Muqarrarlik tamoyiliga ko'ra lavozimidan qat'i nazar hech bir korrupsiyaviy huquqbuzarlik jazosiz qolmasligi kerak. 14. Yuridik shaxsning qonuniy vakili kim hisoblanadi? A) Korxonaga hisob-kitob xizmati ko'rsatuvchi bankning mas'ul xodimi B) Korxona joylashgan hududga biriktirilgan va uni nazorat qiluvchi soliq inspektori C) Korxonaning rahbar buyrug'isiz ish ko'ruvchi istalgan oddiy xodimi D) Qonun yoki ta'sis hujjatlariga ko'ra uning nomidan ish ko'ruvchi shaxs (masalan, rahbar) To'g'ri javob: D) Qonun yoki ta'sis hujjatlariga ko'ra uning nomidan ish ko'ruvchi shaxs (masalan, ✔ rahbar) Izoh: Yuridik shaxsning qonuniy vakili qonun yoki ta'sis hujjatlariga muvofiq uning nomidan ish ko'rish vakolatiga ega shaxs, odatda rahbaridir. 15. Daromad solig'i bo'yicha xalqaro shartnoma qoidalari ichki qonunchilik bilan zid bo'lsa, qaysi qoida qo'llanadi? A) Ish beruvchi o'zi tanlagan qoida B) Xalqaro shartnoma qoidalari C) Xodim tanlagan qoida D) Ichki qonunchilik qoidalari To'g'ri javob: B) Xalqaro shartnoma qoidalari ✔ Izoh: Soliq qonunchiligiga ko'ra xalqaro shartnomada boshqacha qoidalar belgilangan bo'lsa, xalqaro shartnoma qoidalari ustuvor qo'llaniladi. 16. Hisoblash (accrual) usulining mohiyati nima? A) Daromad faqat pul hisobvaraqqa yoki kassaga kelib tushganda tan olinadi B) Xarajatlar faqat yetkazib beruvchiga pul to'langan kuni tan olinadi C) Daromad va xarajat pul harakatidan qat'i nazar, yuzaga kelgan davrda tan olinadi D) Yil davomidagi operatsiyalar yil oxirida bir martada yoziladi To'g'ri javob: C) Daromad va xarajat pul harakatidan qat'i nazar, yuzaga kelgan davrda tan olinadi ✔ Izoh: Hisoblash usulida operatsiyalar pul to'langan yoki olingan vaqtga emas, ular sodir bo'lgan davrga taalluqli qilib aks ettiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 181 17. Kameral soliq tekshiruvi qayerda va nima asosida o'tkaziladi? A) Bankda, faqat kassa hujjatlari asosida B) Soliq to'lovchining hududida, inventarizatsiya o'tkazish yo'li bilan C) Sud binosida, guvohlar ko'rsatmasi asosida D) Soliq organida, soliq hisobotlari va soliq organidagi ma'lumotlar asosida To'g'ri javob: D) Soliq organida, soliq hisobotlari va soliq organidagi ma'lumotlar asosida✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq organi joylashgan joyda, joyga chiqmasdan, soliq hisobotlari va boshqa manbalardan olingan ma'lumotlarni tahlil qilish orqali o'tkaziladi. 18. QQS bo'yicha soliq bazasini aniqlashda transfert narx qoidalari qachon qo'llanilishi mumkin? A) Faqat davlat xaridlari bo'yicha tuzilgan shartnomalarda va budjet mablag'lari hisobidan B) Har qanday chakana savdo operatsiyasida, xaridorning maqomi va bitim narxidan qat'i nazar C) O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitim narxi bozor narxidan sezilarli farq qilganda D) Faqat tovar tekin berilmagan va xaridor tomonidan to'liq to'langan holatlarda To'g'ri javob: C) O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitim narxi bozor narxidan sezilarli farq qilganda ✔ Izoh: O'zaro bog'liq shaxslar narxni sun'iy pasaytirsa, soliq organi QQS bazasini ham bozor narxi asosida aniqlashi mumkin. 19. Xodimning ish haqidan daromad solig'ini kim ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi? A) Xodimning banki o'z tashabbusi bilan B) Xodimning o'zi yil oxirida C) Ish beruvchi soliq agenti sifatida D) Mahalla fuqarolar yig'ini To'g'ri javob: C) Ish beruvchi soliq agenti sifatida ✔ Izoh: Ish beruvchi daromad solig'ini ish haqi to'lanayotganda ushlab qoladi va belgilangan muddatda budjetga o'tkazadi. 20. Buxgalteriya balansining asosiy tenglamasi qaysi? A) Xususiy kapital = Aktivlar + Majburiyatlar B) Aktivlar = Daromadlar − Xarajatlar C) Majburiyatlar = Aktivlar + Xususiy kapital D) Aktivlar = Majburiyatlar + Xususiy kapital To'g'ri javob: D) Aktivlar = Majburiyatlar + Xususiy kapital ✔ Izoh: Balans tenglamasiga ko'ra korxona aktivlari ularni moliyalashtirish manbalari — majburiyatlar va xususiy kapital yig'indisiga teng. 21. O'rnini bosuvchi tovarlar deganda nima tushuniladi? A) Birgalikda iste'mol qilinadigan tovarlar B) Faqat bitta firma ishlab chiqaradigan tovarlar C) Birining narxi oshganda ikkinchisiga talab ortadigan tovarlar D) Davlat tomonidan sotiladigan tovarlar To'g'ri javob: C) Birining narxi oshganda ikkinchisiga talab ortadigan tovarlar ✔ Izoh: O'rinbosar tovarlar (masalan, choy va qahva) bir-birining o'rnini bosadi: birining narxi oshsa, ikkinchisiga talab ortadi. 22. Quyidagilardan qaysi biri birlamchi hujjatga misol bo'ladi? A) Yillik moliyaviy hisobot bo'yicha mustaqil auditorlik xulosasi B) Yil yakuni bo'yicha tuzilgan buxgalteriya balansi va ilovalari C) Moliyaviy natijalar to'g'risidagi choraklik hisobot D) Bajarilgan ishlar (ko'rsatilgan xizmatlar) dalolatnomasi To'g'ri javob: D) Bajarilgan ishlar (ko'rsatilgan xizmatlar) dalolatnomasi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 182 17. Kameral soliq tekshiruvi qayerda va nima asosida o'tkaziladi? A) Bankda, faqat kassa hujjatlari asosida B) Soliq to'lovchining hududida, inventarizatsiya o'tkazish yo'li bilan C) Sud binosida, guvohlar ko'rsatmasi asosida D) Soliq organida, soliq hisobotlari va soliq organidagi ma'lumotlar asosida To'g'ri javob: D) Soliq organida, soliq hisobotlari va soliq organidagi ma'lumotlar asosida✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq organi joylashgan joyda, joyga chiqmasdan, soliq hisobotlari va boshqa manbalardan olingan ma'lumotlarni tahlil qilish orqali o'tkaziladi. 18. QQS bo'yicha soliq bazasini aniqlashda transfert narx qoidalari qachon qo'llanilishi mumkin? A) Faqat davlat xaridlari bo'yicha tuzilgan shartnomalarda va budjet mablag'lari hisobidan B) Har qanday chakana savdo operatsiyasida, xaridorning maqomi va bitim narxidan qat'i nazar C) O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitim narxi bozor narxidan sezilarli farq qilganda D) Faqat tovar tekin berilmagan va xaridor tomonidan to'liq to'langan holatlarda To'g'ri javob: C) O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitim narxi bozor narxidan sezilarli farq qilganda ✔ Izoh: O'zaro bog'liq shaxslar narxni sun'iy pasaytirsa, soliq organi QQS bazasini ham bozor narxi asosida aniqlashi mumkin. 19. Xodimning ish haqidan daromad solig'ini kim ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi? A) Xodimning banki o'z tashabbusi bilan B) Xodimning o'zi yil oxirida C) Ish beruvchi soliq agenti sifatida D) Mahalla fuqarolar yig'ini To'g'ri javob: C) Ish beruvchi soliq agenti sifatida ✔ Izoh: Ish beruvchi daromad solig'ini ish haqi to'lanayotganda ushlab qoladi va belgilangan muddatda budjetga o'tkazadi. 20. Buxgalteriya balansining asosiy tenglamasi qaysi? A) Xususiy kapital = Aktivlar + Majburiyatlar B) Aktivlar = Daromadlar − Xarajatlar C) Majburiyatlar = Aktivlar + Xususiy kapital D) Aktivlar = Majburiyatlar + Xususiy kapital To'g'ri javob: D) Aktivlar = Majburiyatlar + Xususiy kapital ✔ Izoh: Balans tenglamasiga ko'ra korxona aktivlari ularni moliyalashtirish manbalari — majburiyatlar va xususiy kapital yig'indisiga teng. 21. O'rnini bosuvchi tovarlar deganda nima tushuniladi? A) Birgalikda iste'mol qilinadigan tovarlar B) Faqat bitta firma ishlab chiqaradigan tovarlar C) Birining narxi oshganda ikkinchisiga talab ortadigan tovarlar D) Davlat tomonidan sotiladigan tovarlar To'g'ri javob: C) Birining narxi oshganda ikkinchisiga talab ortadigan tovarlar ✔ Izoh: O'rinbosar tovarlar (masalan, choy va qahva) bir-birining o'rnini bosadi: birining narxi oshsa, ikkinchisiga talab ortadi. 22. Quyidagilardan qaysi biri birlamchi hujjatga misol bo'ladi? A) Yillik moliyaviy hisobot bo'yicha mustaqil auditorlik xulosasi B) Yil yakuni bo'yicha tuzilgan buxgalteriya balansi va ilovalari C) Moliyaviy natijalar to'g'risidagi choraklik hisobot D) Bajarilgan ishlar (ko'rsatilgan xizmatlar) dalolatnomasi To'g'ri javob: D) Bajarilgan ishlar (ko'rsatilgan xizmatlar) dalolatnomasi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 182 17. Kameral soliq tekshiruvi qayerda va nima asosida o'tkaziladi? A) Bankda, faqat kassa hujjatlari asosida B) Soliq to'lovchining hududida, inventarizatsiya o'tkazish yo'li bilan C) Sud binosida, guvohlar ko'rsatmasi asosida D) Soliq organida, soliq hisobotlari va soliq organidagi ma'lumotlar asosida To'g'ri javob: D) Soliq organida, soliq hisobotlari va soliq organidagi ma'lumotlar asosida✔ Izoh: Kameral tekshiruv soliq organi joylashgan joyda, joyga chiqmasdan, soliq hisobotlari va boshqa manbalardan olingan ma'lumotlarni tahlil qilish orqali o'tkaziladi. 18. QQS bo'yicha soliq bazasini aniqlashda transfert narx qoidalari qachon qo'llanilishi mumkin? A) Faqat davlat xaridlari bo'yicha tuzilgan shartnomalarda va budjet mablag'lari hisobidan B) Har qanday chakana savdo operatsiyasida, xaridorning maqomi va bitim narxidan qat'i nazar C) O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitim narxi bozor narxidan sezilarli farq qilganda D) Faqat tovar tekin berilmagan va xaridor tomonidan to'liq to'langan holatlarda To'g'ri javob: C) O'zaro bog'liq shaxslar o'rtasidagi bitim narxi bozor narxidan sezilarli farq qilganda ✔ Izoh: O'zaro bog'liq shaxslar narxni sun'iy pasaytirsa, soliq organi QQS bazasini ham bozor narxi asosida aniqlashi mumkin. 19. Xodimning ish haqidan daromad solig'ini kim ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi? A) Xodimning banki o'z tashabbusi bilan B) Xodimning o'zi yil oxirida C) Ish beruvchi soliq agenti sifatida D) Mahalla fuqarolar yig'ini To'g'ri javob: C) Ish beruvchi soliq agenti sifatida ✔ Izoh: Ish beruvchi daromad solig'ini ish haqi to'lanayotganda ushlab qoladi va belgilangan muddatda budjetga o'tkazadi. 20. Buxgalteriya balansining asosiy tenglamasi qaysi? A) Xususiy kapital = Aktivlar + Majburiyatlar B) Aktivlar = Daromadlar − Xarajatlar C) Majburiyatlar = Aktivlar + Xususiy kapital D) Aktivlar = Majburiyatlar + Xususiy kapital To'g'ri javob: D) Aktivlar = Majburiyatlar + Xususiy kapital ✔ Izoh: Balans tenglamasiga ko'ra korxona aktivlari ularni moliyalashtirish manbalari — majburiyatlar va xususiy kapital yig'indisiga teng. 21. O'rnini bosuvchi tovarlar deganda nima tushuniladi? A) Birgalikda iste'mol qilinadigan tovarlar B) Faqat bitta firma ishlab chiqaradigan tovarlar C) Birining narxi oshganda ikkinchisiga talab ortadigan tovarlar D) Davlat tomonidan sotiladigan tovarlar To'g'ri javob: C) Birining narxi oshganda ikkinchisiga talab ortadigan tovarlar ✔ Izoh: O'rinbosar tovarlar (masalan, choy va qahva) bir-birining o'rnini bosadi: birining narxi oshsa, ikkinchisiga talab ortadi. 22. Quyidagilardan qaysi biri birlamchi hujjatga misol bo'ladi? A) Yillik moliyaviy hisobot bo'yicha mustaqil auditorlik xulosasi B) Yil yakuni bo'yicha tuzilgan buxgalteriya balansi va ilovalari C) Moliyaviy natijalar to'g'risidagi choraklik hisobot D) Bajarilgan ishlar (ko'rsatilgan xizmatlar) dalolatnomasi To'g'ri javob: D) Bajarilgan ishlar (ko'rsatilgan xizmatlar) dalolatnomasi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 182 Izoh: Bajarilgan ishlar dalolatnomasi, hisobvaraq-faktura, yuk xati, kassa orderi kabi hujjatlar birlamchi hujjat hisoblanadi; balans va hisobotlar esa yig'ma hujjatlardir. 23. Tekshiruvda bank ko'chirmalarini o'rganish nima uchun foydali? A) Bank xodimlarini baholash uchun B) Pul oqimlarini hisobotdagi tushum bilan solishtirish uchun C) Bankning reklama siyosatini o'rganish uchun D) Valyuta kursini aniqlash uchun To'g'ri javob: B) Pul oqimlarini hisobotdagi tushum bilan solishtirish uchun✔ Izoh: Bank ko'chirmalari haqiqiy pul tushumlarini ko'rsatib, hisobotdagi daromad bilan solishtirish imkonini beradi. 24. Stagflyatsiya nima? A) Iqtisodiy turg'unlik va yuqori inflyatsiyaning bir vaqtda kuzatilishi B) Tez iqtisodiy o'sish va past inflyatsiyaning birga kuzatilishi C) Narxlarning pasayishi va to'liq bandlik holati D) Budjet profitsiti va deflyatsiyaning birga kelishi To'g'ri javob: A) Iqtisodiy turg'unlik va yuqori inflyatsiyaning bir vaqtda kuzatilishi ✔ Izoh: Stagflyatsiya ishlab chiqarish pasayishi va ishsizlik o'sishi bilan birga yuqori inflyatsiya kuzatiladigan holat. 25. Soliq to'lovchi o'z huquqlari buzilgan deb hisoblasa, soliq organining qaroriga qanday tartibda shikoyat qilishi mumkin? A) Faqat qarorni chiqargan inspektorga og'zaki B) Yuqori turuvchi soliq organiga va (yoki) sudga C) Faqat bank orqali to'lov to'xtatish yo'li bilan D) Faqat soliq to'lovchilar uyushmasiga To'g'ri javob: B) Yuqori turuvchi soliq organiga va (yoki) sudga ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organining hujjatlari, xatti-harakatlari ustidan yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga shikoyat qilish huquqiga ega. 26. Daromad solig'i bo'yicha imtiyozlar qanday hujjat bilan belgilanadi? A) Kasaba uyushmasi xati bilan B) Soliq kodeksi bilan C) Mehnat jamoasi qarori bilan D) Ish beruvchining ichki buyrug'i bilan To'g'ri javob: B) Soliq kodeksi bilan ✔ Izoh: Daromad solig'i bo'yicha barcha imtiyozlar Soliq kodeksida belgilanadi, ish beruvchi yoki boshqa tashkilot ularni o'zicha joriy eta olmaydi. 27. QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanma qachon vujudga keladi? A) Tovar jo'natilgan, xizmat ko'rsatilgan yoki boshqa qonunda belgilangan holat yuz bergan sanada B) Faqat moliya yili oxirida, jami operatsiyalar bo'yicha bir yo'la hisoblanadi C) Faqat tovar yetkazib berish shartnomasining amal qilish muddati to'liq tugaganda D) Faqat soliq organi aylanmani hisoblashga yozma ruxsat bergan kundan boshlab To'g'ri javob: A) Tovar jo'natilgan, xizmat ko'rsatilgan yoki boshqa qonunda belgilangan holat yuz ✔ bergan sanada Izoh: Aylanmani amalga oshirish sanasi Soliq kodeksiga ko'ra tovarni jo'natish, xizmat ko'rsatish yoki boshqa belgilangan holatlar asosida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 183 Izoh: Bajarilgan ishlar dalolatnomasi, hisobvaraq-faktura, yuk xati, kassa orderi kabi hujjatlar birlamchi hujjat hisoblanadi; balans va hisobotlar esa yig'ma hujjatlardir. 23. Tekshiruvda bank ko'chirmalarini o'rganish nima uchun foydali? A) Bank xodimlarini baholash uchun B) Pul oqimlarini hisobotdagi tushum bilan solishtirish uchun C) Bankning reklama siyosatini o'rganish uchun D) Valyuta kursini aniqlash uchun To'g'ri javob: B) Pul oqimlarini hisobotdagi tushum bilan solishtirish uchun✔ Izoh: Bank ko'chirmalari haqiqiy pul tushumlarini ko'rsatib, hisobotdagi daromad bilan solishtirish imkonini beradi. 24. Stagflyatsiya nima? A) Iqtisodiy turg'unlik va yuqori inflyatsiyaning bir vaqtda kuzatilishi B) Tez iqtisodiy o'sish va past inflyatsiyaning birga kuzatilishi C) Narxlarning pasayishi va to'liq bandlik holati D) Budjet profitsiti va deflyatsiyaning birga kelishi To'g'ri javob: A) Iqtisodiy turg'unlik va yuqori inflyatsiyaning bir vaqtda kuzatilishi ✔ Izoh: Stagflyatsiya ishlab chiqarish pasayishi va ishsizlik o'sishi bilan birga yuqori inflyatsiya kuzatiladigan holat. 25. Soliq to'lovchi o'z huquqlari buzilgan deb hisoblasa, soliq organining qaroriga qanday tartibda shikoyat qilishi mumkin? A) Faqat qarorni chiqargan inspektorga og'zaki B) Yuqori turuvchi soliq organiga va (yoki) sudga C) Faqat bank orqali to'lov to'xtatish yo'li bilan D) Faqat soliq to'lovchilar uyushmasiga To'g'ri javob: B) Yuqori turuvchi soliq organiga va (yoki) sudga ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organining hujjatlari, xatti-harakatlari ustidan yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga shikoyat qilish huquqiga ega. 26. Daromad solig'i bo'yicha imtiyozlar qanday hujjat bilan belgilanadi? A) Kasaba uyushmasi xati bilan B) Soliq kodeksi bilan C) Mehnat jamoasi qarori bilan D) Ish beruvchining ichki buyrug'i bilan To'g'ri javob: B) Soliq kodeksi bilan ✔ Izoh: Daromad solig'i bo'yicha barcha imtiyozlar Soliq kodeksida belgilanadi, ish beruvchi yoki boshqa tashkilot ularni o'zicha joriy eta olmaydi. 27. QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanma qachon vujudga keladi? A) Tovar jo'natilgan, xizmat ko'rsatilgan yoki boshqa qonunda belgilangan holat yuz bergan sanada B) Faqat moliya yili oxirida, jami operatsiyalar bo'yicha bir yo'la hisoblanadi C) Faqat tovar yetkazib berish shartnomasining amal qilish muddati to'liq tugaganda D) Faqat soliq organi aylanmani hisoblashga yozma ruxsat bergan kundan boshlab To'g'ri javob: A) Tovar jo'natilgan, xizmat ko'rsatilgan yoki boshqa qonunda belgilangan holat yuz ✔ bergan sanada Izoh: Aylanmani amalga oshirish sanasi Soliq kodeksiga ko'ra tovarni jo'natish, xizmat ko'rsatish yoki boshqa belgilangan holatlar asosida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 183 Izoh: Bajarilgan ishlar dalolatnomasi, hisobvaraq-faktura, yuk xati, kassa orderi kabi hujjatlar birlamchi hujjat hisoblanadi; balans va hisobotlar esa yig'ma hujjatlardir. 23. Tekshiruvda bank ko'chirmalarini o'rganish nima uchun foydali? A) Bank xodimlarini baholash uchun B) Pul oqimlarini hisobotdagi tushum bilan solishtirish uchun C) Bankning reklama siyosatini o'rganish uchun D) Valyuta kursini aniqlash uchun To'g'ri javob: B) Pul oqimlarini hisobotdagi tushum bilan solishtirish uchun✔ Izoh: Bank ko'chirmalari haqiqiy pul tushumlarini ko'rsatib, hisobotdagi daromad bilan solishtirish imkonini beradi. 24. Stagflyatsiya nima? A) Iqtisodiy turg'unlik va yuqori inflyatsiyaning bir vaqtda kuzatilishi B) Tez iqtisodiy o'sish va past inflyatsiyaning birga kuzatilishi C) Narxlarning pasayishi va to'liq bandlik holati D) Budjet profitsiti va deflyatsiyaning birga kelishi To'g'ri javob: A) Iqtisodiy turg'unlik va yuqori inflyatsiyaning bir vaqtda kuzatilishi ✔ Izoh: Stagflyatsiya ishlab chiqarish pasayishi va ishsizlik o'sishi bilan birga yuqori inflyatsiya kuzatiladigan holat. 25. Soliq to'lovchi o'z huquqlari buzilgan deb hisoblasa, soliq organining qaroriga qanday tartibda shikoyat qilishi mumkin? A) Faqat qarorni chiqargan inspektorga og'zaki B) Yuqori turuvchi soliq organiga va (yoki) sudga C) Faqat bank orqali to'lov to'xtatish yo'li bilan D) Faqat soliq to'lovchilar uyushmasiga To'g'ri javob: B) Yuqori turuvchi soliq organiga va (yoki) sudga ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliq organining hujjatlari, xatti-harakatlari ustidan yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga shikoyat qilish huquqiga ega. 26. Daromad solig'i bo'yicha imtiyozlar qanday hujjat bilan belgilanadi? A) Kasaba uyushmasi xati bilan B) Soliq kodeksi bilan C) Mehnat jamoasi qarori bilan D) Ish beruvchining ichki buyrug'i bilan To'g'ri javob: B) Soliq kodeksi bilan ✔ Izoh: Daromad solig'i bo'yicha barcha imtiyozlar Soliq kodeksida belgilanadi, ish beruvchi yoki boshqa tashkilot ularni o'zicha joriy eta olmaydi. 27. QQS bo'yicha soliqqa tortiladigan aylanma qachon vujudga keladi? A) Tovar jo'natilgan, xizmat ko'rsatilgan yoki boshqa qonunda belgilangan holat yuz bergan sanada B) Faqat moliya yili oxirida, jami operatsiyalar bo'yicha bir yo'la hisoblanadi C) Faqat tovar yetkazib berish shartnomasining amal qilish muddati to'liq tugaganda D) Faqat soliq organi aylanmani hisoblashga yozma ruxsat bergan kundan boshlab To'g'ri javob: A) Tovar jo'natilgan, xizmat ko'rsatilgan yoki boshqa qonunda belgilangan holat yuz ✔ bergan sanada Izoh: Aylanmani amalga oshirish sanasi Soliq kodeksiga ko'ra tovarni jo'natish, xizmat ko'rsatish yoki boshqa belgilangan holatlar asosida aniqlanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 183 28. Soliq hisobidagi vaqtinchalik farqqa misol qaysi? A) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha oylik ish haqi to'lanishi B) Budjetga to'langan jarimaning soliq hisobida hech qachon chegirilmasligi C) Amortizatsiyaning buxgalteriya va soliq hisobida turli usulda hisoblanishi D) Ta'sischilar tomonidan ustav kapitaliga hissa kiritilishi va ro'yxatga olinishi To'g'ri javob: C) Amortizatsiyaning buxgalteriya va soliq hisobida turli usulda hisoblanishi✔ Izoh: Vaqtinchalik farq daromad yoki xarajat ikki hisobda turli davrlarda tan olinishidan yuzaga keladi va keyinchalik bartaraf bo'ladi; jarima esa doimiy farqdir. 29. Soliq hisobidagi doimiy farqqa misol qaysi? A) Zaxiralarni turli davrlarda hisobdan chiqarish B) Amortizatsiya muddatining farqi C) Soliq maqsadida hech qachon chegirilmaydigan jarimalar D) Daromadni tan olish vaqtidagi farq To'g'ri javob: C) Soliq maqsadida hech qachon chegirilmaydigan jarimalar ✔ Izoh: Doimiy farqlar keyingi davrlarda bartaraf bo'lmaydi: masalan, budjetga to'langan jarimalar buxgalteriyada xarajat, soliqda esa hech qachon chegirilmaydi. 30. Davlat xizmatchisi ish vaqtidan tashqari ham odob-axloq qoidalariga rioya qilishi kerakmi? A) Yo'q, qoidalar faqat ish vaqtida amal qiladi B) Ha, uning xulqi davlat organi obro'siga ta'sir qiladi C) Faqat ish joyi binosi ichida bo'lgan paytda D) Faqat rahbar kuzatib turgan paytdagina To'g'ri javob: B) Ha, uning xulqi davlat organi obro'siga ta'sir qiladi ✔ Izoh: Davlat xizmatchisining xizmatdan tashqari xulq-atvori ham davlat organiga bo'lgan jamoatchilik ishonchiga ta'sir qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 184 28. Soliq hisobidagi vaqtinchalik farqqa misol qaysi? A) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha oylik ish haqi to'lanishi B) Budjetga to'langan jarimaning soliq hisobida hech qachon chegirilmasligi C) Amortizatsiyaning buxgalteriya va soliq hisobida turli usulda hisoblanishi D) Ta'sischilar tomonidan ustav kapitaliga hissa kiritilishi va ro'yxatga olinishi To'g'ri javob: C) Amortizatsiyaning buxgalteriya va soliq hisobida turli usulda hisoblanishi✔ Izoh: Vaqtinchalik farq daromad yoki xarajat ikki hisobda turli davrlarda tan olinishidan yuzaga keladi va keyinchalik bartaraf bo'ladi; jarima esa doimiy farqdir. 29. Soliq hisobidagi doimiy farqqa misol qaysi? A) Zaxiralarni turli davrlarda hisobdan chiqarish B) Amortizatsiya muddatining farqi C) Soliq maqsadida hech qachon chegirilmaydigan jarimalar D) Daromadni tan olish vaqtidagi farq To'g'ri javob: C) Soliq maqsadida hech qachon chegirilmaydigan jarimalar ✔ Izoh: Doimiy farqlar keyingi davrlarda bartaraf bo'lmaydi: masalan, budjetga to'langan jarimalar buxgalteriyada xarajat, soliqda esa hech qachon chegirilmaydi. 30. Davlat xizmatchisi ish vaqtidan tashqari ham odob-axloq qoidalariga rioya qilishi kerakmi? A) Yo'q, qoidalar faqat ish vaqtida amal qiladi B) Ha, uning xulqi davlat organi obro'siga ta'sir qiladi C) Faqat ish joyi binosi ichida bo'lgan paytda D) Faqat rahbar kuzatib turgan paytdagina To'g'ri javob: B) Ha, uning xulqi davlat organi obro'siga ta'sir qiladi ✔ Izoh: Davlat xizmatchisining xizmatdan tashqari xulq-atvori ham davlat organiga bo'lgan jamoatchilik ishonchiga ta'sir qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 184 28. Soliq hisobidagi vaqtinchalik farqqa misol qaysi? A) Xodimga mehnat shartnomasi bo'yicha oylik ish haqi to'lanishi B) Budjetga to'langan jarimaning soliq hisobida hech qachon chegirilmasligi C) Amortizatsiyaning buxgalteriya va soliq hisobida turli usulda hisoblanishi D) Ta'sischilar tomonidan ustav kapitaliga hissa kiritilishi va ro'yxatga olinishi To'g'ri javob: C) Amortizatsiyaning buxgalteriya va soliq hisobida turli usulda hisoblanishi✔ Izoh: Vaqtinchalik farq daromad yoki xarajat ikki hisobda turli davrlarda tan olinishidan yuzaga keladi va keyinchalik bartaraf bo'ladi; jarima esa doimiy farqdir. 29. Soliq hisobidagi doimiy farqqa misol qaysi? A) Zaxiralarni turli davrlarda hisobdan chiqarish B) Amortizatsiya muddatining farqi C) Soliq maqsadida hech qachon chegirilmaydigan jarimalar D) Daromadni tan olish vaqtidagi farq To'g'ri javob: C) Soliq maqsadida hech qachon chegirilmaydigan jarimalar ✔ Izoh: Doimiy farqlar keyingi davrlarda bartaraf bo'lmaydi: masalan, budjetga to'langan jarimalar buxgalteriyada xarajat, soliqda esa hech qachon chegirilmaydi. 30. Davlat xizmatchisi ish vaqtidan tashqari ham odob-axloq qoidalariga rioya qilishi kerakmi? A) Yo'q, qoidalar faqat ish vaqtida amal qiladi B) Ha, uning xulqi davlat organi obro'siga ta'sir qiladi C) Faqat ish joyi binosi ichida bo'lgan paytda D) Faqat rahbar kuzatib turgan paytdagina To'g'ri javob: B) Ha, uning xulqi davlat organi obro'siga ta'sir qiladi ✔ Izoh: Davlat xizmatchisining xizmatdan tashqari xulq-atvori ham davlat organiga bo'lgan jamoatchilik ishonchiga ta'sir qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 184 31-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchilarning soliq oldidagi tengligi qanday ta'minlanadi? A) Har bir to'lovchi uchun uning faoliyatiga mos alohida soliq qonuni qabul qilinadi B) Har bir to'lovchi daromadidan qat'i nazar bir xil qat'iy summada soliq to'laydi C) Soliqlar mulkchilik shakli, millati yoki fuqaroligiga qarab kamsituvchi tarzda belgilanmaydi D) Soliq imtiyozlari faqat chet ellik investorlarga va xorijiy korxonalarga beriladi To'g'ri javob: C) Soliqlar mulkchilik shakli, millati yoki fuqaroligiga qarab kamsituvchi tarzda ✔ belgilanmaydi Izoh: Soliqlar ijtimoiy, irqiy, milliy, diniy va boshqa belgilar yoki mulkchilik shakliga qarab kamsituvchi tarzda belgilanishi mumkin emas. 2. Soliq solishdan ozod qilish yoki soliq summasini kamaytirish ko'rinishidagi afzallik qanday ataladi? A) Soliq davri B) Soliq imtiyozi C) Soliq agenti D) Soliq bazasi To'g'ri javob: B) Soliq imtiyozi ✔ Izoh: Soliq imtiyozi — muayyan toifadagi soliq to'lovchilarga qonunda nazarda tutilgan, soliqni kamaytirish yoki undan ozod etish afzalligi. 3. Foyda solig'ining to'lovchilari asosan kimlar? A) Faqat davlat organlari va budjetdan moliyalashtiriladigan tashkilotlar B) Faqat O'zbekistonda doimiy yashovchi jismoniy shaxslar C) Faqat yuridik shaxs tashkil etmagan yakka tartibdagi tadbirkorlar D) Yuridik shaxslar, shu jumladan doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi norezidentlar To'g'ri javob: D) Yuridik shaxslar, shu jumladan doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi ✔ norezidentlar Izoh: Foyda solig'i to'lovchilari rezident yuridik shaxslar va O'zbekistonda doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi norezident yuridik shaxslardir. 4. Jinoiy javobgarlik bilan ma'muriy javobgarlikni nima farqlaydi? A) Ijtimoiy xavflilik darajasi va oqibatlarning og'irligi B) Ular o'rtasida hech qanday farq mavjud emas C) Faqat ish ko'riladigan binoning joylashgan manzili D) Faqat qaror yoziladigan blank va qog'ozning rangi To'g'ri javob: A) Ijtimoiy xavflilik darajasi va oqibatlarning og'irligi ✔ Izoh: Jinoyat ijtimoiy xavfliligi yuqori qilmish bo'lib, og'irroq oqibatlarga olib keladi; ma'muriy huquqbuzarlik esa kamroq xavfli. 5. Davlat budjeti loyihasini kim ishlab chiqadi? A) Moliya vazirligi (Hukumat nomidan) B) Tijorat banklari uyushmasi C) Soliq qo'mitasi D) Mahalla fuqarolar yig'ini To'g'ri javob: A) Moliya vazirligi (Hukumat nomidan) ✔ Izoh: Budjet loyihasini Hukumat topshirig'iga ko'ra Moliya vazirligi tayyorlaydi va u parlamentga kiritiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 185 31-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchilarning soliq oldidagi tengligi qanday ta'minlanadi? A) Har bir to'lovchi uchun uning faoliyatiga mos alohida soliq qonuni qabul qilinadi B) Har bir to'lovchi daromadidan qat'i nazar bir xil qat'iy summada soliq to'laydi C) Soliqlar mulkchilik shakli, millati yoki fuqaroligiga qarab kamsituvchi tarzda belgilanmaydi D) Soliq imtiyozlari faqat chet ellik investorlarga va xorijiy korxonalarga beriladi To'g'ri javob: C) Soliqlar mulkchilik shakli, millati yoki fuqaroligiga qarab kamsituvchi tarzda ✔ belgilanmaydi Izoh: Soliqlar ijtimoiy, irqiy, milliy, diniy va boshqa belgilar yoki mulkchilik shakliga qarab kamsituvchi tarzda belgilanishi mumkin emas. 2. Soliq solishdan ozod qilish yoki soliq summasini kamaytirish ko'rinishidagi afzallik qanday ataladi? A) Soliq davri B) Soliq imtiyozi C) Soliq agenti D) Soliq bazasi To'g'ri javob: B) Soliq imtiyozi ✔ Izoh: Soliq imtiyozi — muayyan toifadagi soliq to'lovchilarga qonunda nazarda tutilgan, soliqni kamaytirish yoki undan ozod etish afzalligi. 3. Foyda solig'ining to'lovchilari asosan kimlar? A) Faqat davlat organlari va budjetdan moliyalashtiriladigan tashkilotlar B) Faqat O'zbekistonda doimiy yashovchi jismoniy shaxslar C) Faqat yuridik shaxs tashkil etmagan yakka tartibdagi tadbirkorlar D) Yuridik shaxslar, shu jumladan doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi norezidentlar To'g'ri javob: D) Yuridik shaxslar, shu jumladan doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi ✔ norezidentlar Izoh: Foyda solig'i to'lovchilari rezident yuridik shaxslar va O'zbekistonda doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi norezident yuridik shaxslardir. 4. Jinoiy javobgarlik bilan ma'muriy javobgarlikni nima farqlaydi? A) Ijtimoiy xavflilik darajasi va oqibatlarning og'irligi B) Ular o'rtasida hech qanday farq mavjud emas C) Faqat ish ko'riladigan binoning joylashgan manzili D) Faqat qaror yoziladigan blank va qog'ozning rangi To'g'ri javob: A) Ijtimoiy xavflilik darajasi va oqibatlarning og'irligi ✔ Izoh: Jinoyat ijtimoiy xavfliligi yuqori qilmish bo'lib, og'irroq oqibatlarga olib keladi; ma'muriy huquqbuzarlik esa kamroq xavfli. 5. Davlat budjeti loyihasini kim ishlab chiqadi? A) Moliya vazirligi (Hukumat nomidan) B) Tijorat banklari uyushmasi C) Soliq qo'mitasi D) Mahalla fuqarolar yig'ini To'g'ri javob: A) Moliya vazirligi (Hukumat nomidan) ✔ Izoh: Budjet loyihasini Hukumat topshirig'iga ko'ra Moliya vazirligi tayyorlaydi va u parlamentga kiritiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 185 31-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Soliq to'lovchilarning soliq oldidagi tengligi qanday ta'minlanadi? A) Har bir to'lovchi uchun uning faoliyatiga mos alohida soliq qonuni qabul qilinadi B) Har bir to'lovchi daromadidan qat'i nazar bir xil qat'iy summada soliq to'laydi C) Soliqlar mulkchilik shakli, millati yoki fuqaroligiga qarab kamsituvchi tarzda belgilanmaydi D) Soliq imtiyozlari faqat chet ellik investorlarga va xorijiy korxonalarga beriladi To'g'ri javob: C) Soliqlar mulkchilik shakli, millati yoki fuqaroligiga qarab kamsituvchi tarzda ✔ belgilanmaydi Izoh: Soliqlar ijtimoiy, irqiy, milliy, diniy va boshqa belgilar yoki mulkchilik shakliga qarab kamsituvchi tarzda belgilanishi mumkin emas. 2. Soliq solishdan ozod qilish yoki soliq summasini kamaytirish ko'rinishidagi afzallik qanday ataladi? A) Soliq davri B) Soliq imtiyozi C) Soliq agenti D) Soliq bazasi To'g'ri javob: B) Soliq imtiyozi ✔ Izoh: Soliq imtiyozi — muayyan toifadagi soliq to'lovchilarga qonunda nazarda tutilgan, soliqni kamaytirish yoki undan ozod etish afzalligi. 3. Foyda solig'ining to'lovchilari asosan kimlar? A) Faqat davlat organlari va budjetdan moliyalashtiriladigan tashkilotlar B) Faqat O'zbekistonda doimiy yashovchi jismoniy shaxslar C) Faqat yuridik shaxs tashkil etmagan yakka tartibdagi tadbirkorlar D) Yuridik shaxslar, shu jumladan doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi norezidentlar To'g'ri javob: D) Yuridik shaxslar, shu jumladan doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi ✔ norezidentlar Izoh: Foyda solig'i to'lovchilari rezident yuridik shaxslar va O'zbekistonda doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi norezident yuridik shaxslardir. 4. Jinoiy javobgarlik bilan ma'muriy javobgarlikni nima farqlaydi? A) Ijtimoiy xavflilik darajasi va oqibatlarning og'irligi B) Ular o'rtasida hech qanday farq mavjud emas C) Faqat ish ko'riladigan binoning joylashgan manzili D) Faqat qaror yoziladigan blank va qog'ozning rangi To'g'ri javob: A) Ijtimoiy xavflilik darajasi va oqibatlarning og'irligi ✔ Izoh: Jinoyat ijtimoiy xavfliligi yuqori qilmish bo'lib, og'irroq oqibatlarga olib keladi; ma'muriy huquqbuzarlik esa kamroq xavfli. 5. Davlat budjeti loyihasini kim ishlab chiqadi? A) Moliya vazirligi (Hukumat nomidan) B) Tijorat banklari uyushmasi C) Soliq qo'mitasi D) Mahalla fuqarolar yig'ini To'g'ri javob: A) Moliya vazirligi (Hukumat nomidan) ✔ Izoh: Budjet loyihasini Hukumat topshirig'iga ko'ra Moliya vazirligi tayyorlaydi va u parlamentga kiritiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 185 6. Qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan yerlar bo'yicha yer solig'i bazasi qanday aniqlanadi? A) Yetishtirilgan hosilning bozor narxi asosida B) Yer egasining yillik daromadi asosida C) Yer uchastkasining normativ qiymati asosida D) Fermer xo'jaligi xodimlari soni asosida To'g'ri javob: C) Yer uchastkasining normativ qiymati asosida✔ Izoh: Qishloq xo'jaligi yerlari bo'yicha soliq bazasi sifatida yer uchastkasining normativ qiymati qo'llaniladi. 7. Davlat maqsadli jamg'armalarining vazifasi nima? A) Tijorat banklariga imtiyozli shartlarda kreditlar ajratish B) Milliy valyuta kursini bozorda intervensiyalar orqali boshqarish C) Soliq stavkalarini hukumatdan mustaqil ravishda belgilash D) Muayyan maqsadlarni moliyalashtirish uchun mablag'larni alohida jamlash To'g'ri javob: D) Muayyan maqsadlarni moliyalashtirish uchun mablag'larni alohida jamlash ✔ Izoh: Davlat maqsadli jamg'armalari pensiya ta'minoti, yo'l qurilishi kabi aniq maqsadlarni moliyalashtirish uchun alohida shakllantiriladi. 8. Soliq organining rasmiy aloqa markazi (call-markaz) qanday vazifani bajaradi? A) Soliq to'lovchilardan soliqlarni naqd pulda qabul qiladi B) Amaldagi soliq stavkalarini belgilaydi va o'zgartiradi C) Soliq to'lovchilarga savollari bo'yicha ma'lumot va maslahat beradi D) Soliq to'lovchilarda sayyor tekshiruvlarni o'tkazadi To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchilarga savollari bo'yicha ma'lumot va maslahat beradi ✔ Izoh: Aloqa markazi orqali soliq to'lovchilar soliq masalalari va elektron xizmatlar bo'yicha tezkor ma'lumot va maslahat olishadi. 9. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bazasi qanday aniqlanadi? A) Korxonaning yillik foydasi asosida B) Foydalanilgan suv hajmi asosida C) Xodimlar soni asosida D) Bino maydoni asosida To'g'ri javob: B) Foydalanilgan suv hajmi asosida ✔ Izoh: Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bazasi soliq davrida foydalanilgan suvning hajmi hisoblanadi. 10. Budjetga to'langan jarima va penyalar foyda solig'i bazasini kamaytiradimi? A) Ha, agar ular o'z vaqtida to'langan bo'lsa B) Yo'q, ular chegirilmaydigan xarajatlarga kiradi C) Ha, faqat yarmi miqdorida D) Ha, to'liq kamaytiradi To'g'ri javob: B) Yo'q, ular chegirilmaydigan xarajatlarga kiradi ✔ Izoh: Soliq qonunchiligini buzganlik uchun budjetga to'langan jarima va penyalar chegirilmaydigan xarajatlar hisoblanadi. 11. Qat'iy (mutlaq summadagi) soliq stavkasi qanday belgilanadi? A) Soliq bazasining natural o'lchov birligiga nisbatan mutlaq pul summasida B) Soliq bazasiga nisbatan foizda, bazaning qiymat ifodasidan kelib chiqqan holda C) Soliq to'lovchining yoshi va oilaviy ahvoliga qarab har yili alohida D) Har bir holatda soliq inspektorining asoslantirilgan qaroriga ko'ra To'g'ri javob: A) Soliq bazasining natural o'lchov birligiga nisbatan mutlaq pul summasida ✔ Izoh: Qat'iy stavka bazaning har bir natural birligi (litr, kilogramm, kvadrat metr va h.k.) uchun mutlaq summada belgilanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 186 6. Qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan yerlar bo'yicha yer solig'i bazasi qanday aniqlanadi? A) Yetishtirilgan hosilning bozor narxi asosida B) Yer egasining yillik daromadi asosida C) Yer uchastkasining normativ qiymati asosida D) Fermer xo'jaligi xodimlari soni asosida To'g'ri javob: C) Yer uchastkasining normativ qiymati asosida✔ Izoh: Qishloq xo'jaligi yerlari bo'yicha soliq bazasi sifatida yer uchastkasining normativ qiymati qo'llaniladi. 7. Davlat maqsadli jamg'armalarining vazifasi nima? A) Tijorat banklariga imtiyozli shartlarda kreditlar ajratish B) Milliy valyuta kursini bozorda intervensiyalar orqali boshqarish C) Soliq stavkalarini hukumatdan mustaqil ravishda belgilash D) Muayyan maqsadlarni moliyalashtirish uchun mablag'larni alohida jamlash To'g'ri javob: D) Muayyan maqsadlarni moliyalashtirish uchun mablag'larni alohida jamlash ✔ Izoh: Davlat maqsadli jamg'armalari pensiya ta'minoti, yo'l qurilishi kabi aniq maqsadlarni moliyalashtirish uchun alohida shakllantiriladi. 8. Soliq organining rasmiy aloqa markazi (call-markaz) qanday vazifani bajaradi? A) Soliq to'lovchilardan soliqlarni naqd pulda qabul qiladi B) Amaldagi soliq stavkalarini belgilaydi va o'zgartiradi C) Soliq to'lovchilarga savollari bo'yicha ma'lumot va maslahat beradi D) Soliq to'lovchilarda sayyor tekshiruvlarni o'tkazadi To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchilarga savollari bo'yicha ma'lumot va maslahat beradi ✔ Izoh: Aloqa markazi orqali soliq to'lovchilar soliq masalalari va elektron xizmatlar bo'yicha tezkor ma'lumot va maslahat olishadi. 9. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bazasi qanday aniqlanadi? A) Korxonaning yillik foydasi asosida B) Foydalanilgan suv hajmi asosida C) Xodimlar soni asosida D) Bino maydoni asosida To'g'ri javob: B) Foydalanilgan suv hajmi asosida ✔ Izoh: Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bazasi soliq davrida foydalanilgan suvning hajmi hisoblanadi. 10. Budjetga to'langan jarima va penyalar foyda solig'i bazasini kamaytiradimi? A) Ha, agar ular o'z vaqtida to'langan bo'lsa B) Yo'q, ular chegirilmaydigan xarajatlarga kiradi C) Ha, faqat yarmi miqdorida D) Ha, to'liq kamaytiradi To'g'ri javob: B) Yo'q, ular chegirilmaydigan xarajatlarga kiradi ✔ Izoh: Soliq qonunchiligini buzganlik uchun budjetga to'langan jarima va penyalar chegirilmaydigan xarajatlar hisoblanadi. 11. Qat'iy (mutlaq summadagi) soliq stavkasi qanday belgilanadi? A) Soliq bazasining natural o'lchov birligiga nisbatan mutlaq pul summasida B) Soliq bazasiga nisbatan foizda, bazaning qiymat ifodasidan kelib chiqqan holda C) Soliq to'lovchining yoshi va oilaviy ahvoliga qarab har yili alohida D) Har bir holatda soliq inspektorining asoslantirilgan qaroriga ko'ra To'g'ri javob: A) Soliq bazasining natural o'lchov birligiga nisbatan mutlaq pul summasida ✔ Izoh: Qat'iy stavka bazaning har bir natural birligi (litr, kilogramm, kvadrat metr va h.k.) uchun mutlaq summada belgilanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 186 6. Qishloq xo'jaligiga mo'ljallangan yerlar bo'yicha yer solig'i bazasi qanday aniqlanadi? A) Yetishtirilgan hosilning bozor narxi asosida B) Yer egasining yillik daromadi asosida C) Yer uchastkasining normativ qiymati asosida D) Fermer xo'jaligi xodimlari soni asosida To'g'ri javob: C) Yer uchastkasining normativ qiymati asosida✔ Izoh: Qishloq xo'jaligi yerlari bo'yicha soliq bazasi sifatida yer uchastkasining normativ qiymati qo'llaniladi. 7. Davlat maqsadli jamg'armalarining vazifasi nima? A) Tijorat banklariga imtiyozli shartlarda kreditlar ajratish B) Milliy valyuta kursini bozorda intervensiyalar orqali boshqarish C) Soliq stavkalarini hukumatdan mustaqil ravishda belgilash D) Muayyan maqsadlarni moliyalashtirish uchun mablag'larni alohida jamlash To'g'ri javob: D) Muayyan maqsadlarni moliyalashtirish uchun mablag'larni alohida jamlash ✔ Izoh: Davlat maqsadli jamg'armalari pensiya ta'minoti, yo'l qurilishi kabi aniq maqsadlarni moliyalashtirish uchun alohida shakllantiriladi. 8. Soliq organining rasmiy aloqa markazi (call-markaz) qanday vazifani bajaradi? A) Soliq to'lovchilardan soliqlarni naqd pulda qabul qiladi B) Amaldagi soliq stavkalarini belgilaydi va o'zgartiradi C) Soliq to'lovchilarga savollari bo'yicha ma'lumot va maslahat beradi D) Soliq to'lovchilarda sayyor tekshiruvlarni o'tkazadi To'g'ri javob: C) Soliq to'lovchilarga savollari bo'yicha ma'lumot va maslahat beradi ✔ Izoh: Aloqa markazi orqali soliq to'lovchilar soliq masalalari va elektron xizmatlar bo'yicha tezkor ma'lumot va maslahat olishadi. 9. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bazasi qanday aniqlanadi? A) Korxonaning yillik foydasi asosida B) Foydalanilgan suv hajmi asosida C) Xodimlar soni asosida D) Bino maydoni asosida To'g'ri javob: B) Foydalanilgan suv hajmi asosida ✔ Izoh: Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq bazasi soliq davrida foydalanilgan suvning hajmi hisoblanadi. 10. Budjetga to'langan jarima va penyalar foyda solig'i bazasini kamaytiradimi? A) Ha, agar ular o'z vaqtida to'langan bo'lsa B) Yo'q, ular chegirilmaydigan xarajatlarga kiradi C) Ha, faqat yarmi miqdorida D) Ha, to'liq kamaytiradi To'g'ri javob: B) Yo'q, ular chegirilmaydigan xarajatlarga kiradi ✔ Izoh: Soliq qonunchiligini buzganlik uchun budjetga to'langan jarima va penyalar chegirilmaydigan xarajatlar hisoblanadi. 11. Qat'iy (mutlaq summadagi) soliq stavkasi qanday belgilanadi? A) Soliq bazasining natural o'lchov birligiga nisbatan mutlaq pul summasida B) Soliq bazasiga nisbatan foizda, bazaning qiymat ifodasidan kelib chiqqan holda C) Soliq to'lovchining yoshi va oilaviy ahvoliga qarab har yili alohida D) Har bir holatda soliq inspektorining asoslantirilgan qaroriga ko'ra To'g'ri javob: A) Soliq bazasining natural o'lchov birligiga nisbatan mutlaq pul summasida ✔ Izoh: Qat'iy stavka bazaning har bir natural birligi (litr, kilogramm, kvadrat metr va h.k.) uchun mutlaq summada belgilanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 186 12. Soliq to'lash muddatini kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash nimani anglatadi? A) Muayyan asoslarda soliq to'lash muddatini keyinroqqa surish imkoniyatini B) Soliq qarzini butunlay va qaytarib bo'lmas tarzda kechirishni C) Soliq stavkasini vaqtincha nol darajasiga tushirishni D) Soliq to'lovchini soliq hisobidan butunlay chiqarishni To'g'ri javob: A) Muayyan asoslarda soliq to'lash muddatini keyinroqqa surish imkoniyatini✔ Izoh: Kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash qonunda belgilangan asoslarda to'lov muddatini o'zgartirish bo'lib, majburiyat saqlanib qoladi. 13. Mol-mulk yil davomida sotilsa, sotuvchi va xaridor uchun soliq qanday taqsimlanadi? A) Butun yil uchun faqat xaridor to'laydi, chunki yil oxirida u mulkdor B) Har biri mulkka egalik qilgan davrga mutanosib ravishda to'laydi C) Butun yil uchun faqat sotuvchi to'laydi, chunki yil boshida u mulkdor edi D) Mulk sotilgan yil uchun hech kim mol-mulk solig'ini to'lamaydi To'g'ri javob: B) Har biri mulkka egalik qilgan davrga mutanosib ravishda to'laydi ✔ Izoh: Mulk huquqi o'zgarganda soliq har bir mulkdor uchun egalik qilingan oylar (davr) ga mutanosib ravishda hisoblanadi. 14. Foyda solig'i bo'yicha chegiriladigan xarajatlar qanday guruhlarga ajratiladi? A) Faqat naqd pulda to'langan va naqdsiz to'langan xarajatlarga, to'lov usuliga ko'ra B) Mahsulot tannarxi, davr xarajatlari va moliyaviy faoliyat xarajatlariga C) Faqat import operatsiyalari va eksport operatsiyalari bilan bog'liq xarajatlarga D) Faqat xodimlarning ish haqi xarajatlari va budjetga to'langan soliqlarga To'g'ri javob: B) Mahsulot tannarxi, davr xarajatlari va moliyaviy faoliyat xarajatlariga ✔ Izoh: Xarajatlar ishlab chiqarish tannarxi, sotish va boshqaruv kabi davr xarajatlari hamda foiz kabi moliyaviy xarajatlarga bo'linadi. 15. Soliq ma'muriyatchiligini raqamlashtirishning asosiy maqsadi nima? A) Amaldagi soliq qonunlarini to'liq bekor qilish B) Soliq organlari ishini jamoatchilikdan yashirish C) Soliq xizmatlarini qulay, shaffof va samarali qilish D) Ro'yxatdagi soliq to'lovchilar sonini kamaytirish To'g'ri javob: C) Soliq xizmatlarini qulay, shaffof va samarali qilish ✔ Izoh: Raqamlashtirish soliq to'lovchilar uchun qulaylik, jarayonlar shaffofligi va nazorat samaradorligini oshirishga qaratilgan. 16. Soliq organlari boshqa davlat organlari bilan axborot almashishining ahamiyati nimada? A) Soliq bazasini to'liq aniqlash va yashirin faoliyatni aniqlashda B) Soliq to'lovchilarning shaxsiy hayotini e'lon qilishda C) Davlat organlari sonini kamaytirishda D) Soliq stavkalarini o'zgartirishda To'g'ri javob: A) Soliq bazasini to'liq aniqlash va yashirin faoliyatni aniqlashda ✔ Izoh: Idoralararo axborot almashinuvi daromad va mol-mulk haqida to'liq ma'lumot olib, soliq bazasini to'g'ri aniqlashga yordam beradi. 17. Soliq tushunchasiga eng to'g'ri ta'rif qaysi? A) Budjetga to'lanadigan majburiy, qaytarilmaydigan va beg'araz pul to'lovi B) Muayyan davlat xizmati evaziga to'lanadigan va qaytariladigan to'lov C) Davlat tomonidan aholidan olinadigan foizli qarz mablag'i D) Davlatga ixtiyoriy ravishda beriladigan va qaytariladigan pul badali To'g'ri javob: A) Budjetga to'lanadigan majburiy, qaytarilmaydigan va beg'araz pul to'lovi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 187 12. Soliq to'lash muddatini kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash nimani anglatadi? A) Muayyan asoslarda soliq to'lash muddatini keyinroqqa surish imkoniyatini B) Soliq qarzini butunlay va qaytarib bo'lmas tarzda kechirishni C) Soliq stavkasini vaqtincha nol darajasiga tushirishni D) Soliq to'lovchini soliq hisobidan butunlay chiqarishni To'g'ri javob: A) Muayyan asoslarda soliq to'lash muddatini keyinroqqa surish imkoniyatini✔ Izoh: Kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash qonunda belgilangan asoslarda to'lov muddatini o'zgartirish bo'lib, majburiyat saqlanib qoladi. 13. Mol-mulk yil davomida sotilsa, sotuvchi va xaridor uchun soliq qanday taqsimlanadi? A) Butun yil uchun faqat xaridor to'laydi, chunki yil oxirida u mulkdor B) Har biri mulkka egalik qilgan davrga mutanosib ravishda to'laydi C) Butun yil uchun faqat sotuvchi to'laydi, chunki yil boshida u mulkdor edi D) Mulk sotilgan yil uchun hech kim mol-mulk solig'ini to'lamaydi To'g'ri javob: B) Har biri mulkka egalik qilgan davrga mutanosib ravishda to'laydi ✔ Izoh: Mulk huquqi o'zgarganda soliq har bir mulkdor uchun egalik qilingan oylar (davr) ga mutanosib ravishda hisoblanadi. 14. Foyda solig'i bo'yicha chegiriladigan xarajatlar qanday guruhlarga ajratiladi? A) Faqat naqd pulda to'langan va naqdsiz to'langan xarajatlarga, to'lov usuliga ko'ra B) Mahsulot tannarxi, davr xarajatlari va moliyaviy faoliyat xarajatlariga C) Faqat import operatsiyalari va eksport operatsiyalari bilan bog'liq xarajatlarga D) Faqat xodimlarning ish haqi xarajatlari va budjetga to'langan soliqlarga To'g'ri javob: B) Mahsulot tannarxi, davr xarajatlari va moliyaviy faoliyat xarajatlariga ✔ Izoh: Xarajatlar ishlab chiqarish tannarxi, sotish va boshqaruv kabi davr xarajatlari hamda foiz kabi moliyaviy xarajatlarga bo'linadi. 15. Soliq ma'muriyatchiligini raqamlashtirishning asosiy maqsadi nima? A) Amaldagi soliq qonunlarini to'liq bekor qilish B) Soliq organlari ishini jamoatchilikdan yashirish C) Soliq xizmatlarini qulay, shaffof va samarali qilish D) Ro'yxatdagi soliq to'lovchilar sonini kamaytirish To'g'ri javob: C) Soliq xizmatlarini qulay, shaffof va samarali qilish ✔ Izoh: Raqamlashtirish soliq to'lovchilar uchun qulaylik, jarayonlar shaffofligi va nazorat samaradorligini oshirishga qaratilgan. 16. Soliq organlari boshqa davlat organlari bilan axborot almashishining ahamiyati nimada? A) Soliq bazasini to'liq aniqlash va yashirin faoliyatni aniqlashda B) Soliq to'lovchilarning shaxsiy hayotini e'lon qilishda C) Davlat organlari sonini kamaytirishda D) Soliq stavkalarini o'zgartirishda To'g'ri javob: A) Soliq bazasini to'liq aniqlash va yashirin faoliyatni aniqlashda ✔ Izoh: Idoralararo axborot almashinuvi daromad va mol-mulk haqida to'liq ma'lumot olib, soliq bazasini to'g'ri aniqlashga yordam beradi. 17. Soliq tushunchasiga eng to'g'ri ta'rif qaysi? A) Budjetga to'lanadigan majburiy, qaytarilmaydigan va beg'araz pul to'lovi B) Muayyan davlat xizmati evaziga to'lanadigan va qaytariladigan to'lov C) Davlat tomonidan aholidan olinadigan foizli qarz mablag'i D) Davlatga ixtiyoriy ravishda beriladigan va qaytariladigan pul badali To'g'ri javob: A) Budjetga to'lanadigan majburiy, qaytarilmaydigan va beg'araz pul to'lovi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 187 12. Soliq to'lash muddatini kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash nimani anglatadi? A) Muayyan asoslarda soliq to'lash muddatini keyinroqqa surish imkoniyatini B) Soliq qarzini butunlay va qaytarib bo'lmas tarzda kechirishni C) Soliq stavkasini vaqtincha nol darajasiga tushirishni D) Soliq to'lovchini soliq hisobidan butunlay chiqarishni To'g'ri javob: A) Muayyan asoslarda soliq to'lash muddatini keyinroqqa surish imkoniyatini✔ Izoh: Kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash qonunda belgilangan asoslarda to'lov muddatini o'zgartirish bo'lib, majburiyat saqlanib qoladi. 13. Mol-mulk yil davomida sotilsa, sotuvchi va xaridor uchun soliq qanday taqsimlanadi? A) Butun yil uchun faqat xaridor to'laydi, chunki yil oxirida u mulkdor B) Har biri mulkka egalik qilgan davrga mutanosib ravishda to'laydi C) Butun yil uchun faqat sotuvchi to'laydi, chunki yil boshida u mulkdor edi D) Mulk sotilgan yil uchun hech kim mol-mulk solig'ini to'lamaydi To'g'ri javob: B) Har biri mulkka egalik qilgan davrga mutanosib ravishda to'laydi ✔ Izoh: Mulk huquqi o'zgarganda soliq har bir mulkdor uchun egalik qilingan oylar (davr) ga mutanosib ravishda hisoblanadi. 14. Foyda solig'i bo'yicha chegiriladigan xarajatlar qanday guruhlarga ajratiladi? A) Faqat naqd pulda to'langan va naqdsiz to'langan xarajatlarga, to'lov usuliga ko'ra B) Mahsulot tannarxi, davr xarajatlari va moliyaviy faoliyat xarajatlariga C) Faqat import operatsiyalari va eksport operatsiyalari bilan bog'liq xarajatlarga D) Faqat xodimlarning ish haqi xarajatlari va budjetga to'langan soliqlarga To'g'ri javob: B) Mahsulot tannarxi, davr xarajatlari va moliyaviy faoliyat xarajatlariga ✔ Izoh: Xarajatlar ishlab chiqarish tannarxi, sotish va boshqaruv kabi davr xarajatlari hamda foiz kabi moliyaviy xarajatlarga bo'linadi. 15. Soliq ma'muriyatchiligini raqamlashtirishning asosiy maqsadi nima? A) Amaldagi soliq qonunlarini to'liq bekor qilish B) Soliq organlari ishini jamoatchilikdan yashirish C) Soliq xizmatlarini qulay, shaffof va samarali qilish D) Ro'yxatdagi soliq to'lovchilar sonini kamaytirish To'g'ri javob: C) Soliq xizmatlarini qulay, shaffof va samarali qilish ✔ Izoh: Raqamlashtirish soliq to'lovchilar uchun qulaylik, jarayonlar shaffofligi va nazorat samaradorligini oshirishga qaratilgan. 16. Soliq organlari boshqa davlat organlari bilan axborot almashishining ahamiyati nimada? A) Soliq bazasini to'liq aniqlash va yashirin faoliyatni aniqlashda B) Soliq to'lovchilarning shaxsiy hayotini e'lon qilishda C) Davlat organlari sonini kamaytirishda D) Soliq stavkalarini o'zgartirishda To'g'ri javob: A) Soliq bazasini to'liq aniqlash va yashirin faoliyatni aniqlashda ✔ Izoh: Idoralararo axborot almashinuvi daromad va mol-mulk haqida to'liq ma'lumot olib, soliq bazasini to'g'ri aniqlashga yordam beradi. 17. Soliq tushunchasiga eng to'g'ri ta'rif qaysi? A) Budjetga to'lanadigan majburiy, qaytarilmaydigan va beg'araz pul to'lovi B) Muayyan davlat xizmati evaziga to'lanadigan va qaytariladigan to'lov C) Davlat tomonidan aholidan olinadigan foizli qarz mablag'i D) Davlatga ixtiyoriy ravishda beriladigan va qaytariladigan pul badali To'g'ri javob: A) Budjetga to'lanadigan majburiy, qaytarilmaydigan va beg'araz pul to'lovi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 187 Izoh: Soliq majburiy, qaytarilmaydigan va beg'araz xususiyatga ega bo'lib, davlat budjetiga undiriladi; aniq xizmat evaziga to'lanmaydi. 18. Umidsiz soliq qarzi deganda nima tushuniladi? A) To'lov muddati hali kelmagan va joriy davr uchun hisoblangan soliq to'lovi B) Qonunda belgilangan sabablarga ko'ra undirish imkoni bo'lmagan va hisobdan chiqariladigan qarz C) Kelgusi soliq davri uchun oldindan to'lanadigan avans to'lov summasi D) Soliq organi tomonidan ortiqcha undirilgan va soliq to'lovchiga qaytarilishi lozim bo'lgan summa To'g'ri javob: B) Qonunda belgilangan sabablarga ko'ra undirish imkoni bo'lmagan va hisobdan ✔ chiqariladigan qarz Izoh: Umidsiz qarz tugatilgan, bankrot bo'lgan yoki qonunda belgilangan boshqa sabablarga ko'ra undirib bo'lmaydigan va belgilangan tartibda hisobdan chiqariladigan qarzdir. 19. Yer solig'ini kimlar to'laydi? A) Faqat yer uchastkasini kelajakda ijaraga bermoqchi bo'lgan shaxslar B) Yer uchastkalariga mulk, egalik yoki foydalanish huquqiga ega bo'lgan shaxslar C) Faqat yer uchastkasi yonidan o'tuvchi va undan vaqtincha foydalanuvchi shaxslar D) Faqat yer uchastkasida mehnat shartnomasi bo'yicha ishlovchi yollanma xodimlar To'g'ri javob: B) Yer uchastkalariga mulk, egalik yoki foydalanish huquqiga ega bo'lgan shaxslar ✔ Izoh: Yer solig'i to'lovchilari Soliq kodeksiga ko'ra yer uchastkalariga mulk, egalik yoki foydalanish huquqiga ega yuridik va jismoniy shaxslardir. 20. Fishing (phishing) hujumi nima? A) Baliq ovlash ixlosmandlari uchun mo'ljallangan mobil ilova B) Kompyuter protsessorini sovutish uchun mo'ljallangan tizim C) Soxta xabar yoki sayt orqali parol, kalit kabi maxfiy ma'lumotni o'g'irlash D) Muhim hujjatlarning zaxira nusxasini avtomatik yaratish usuli To'g'ri javob: C) Soxta xabar yoki sayt orqali parol, kalit kabi maxfiy ma'lumotni o'g'irlash ✔ Izoh: Fishing — ishonchli tashkilot nomidan soxta xabar yuborib, foydalanuvchini parol yoki ERI ma'lumotlarini kiritishga aldash usuli. 21. Sof foyda qanday aniqlanadi? A) Realizatsiyadan olingan tushumga hisoblangan QQS summasini qo'shish orqali B) Soliqqa tortilgunga qadar foydadan foyda solig'ini ayirish orqali C) Xodimlarning ish haqi fondidan ushlab qolingan soliqlarni ayirish orqali D) Korxona aktivlariga uning jami majburiyatlarini qo'shib hisoblash orqali To'g'ri javob: B) Soliqqa tortilgunga qadar foydadan foyda solig'ini ayirish orqali ✔ Izoh: Sof foyda korxona ixtiyorida qoladigan, foyda solig'i va boshqa majburiy to'lovlar to'langandan keyingi foydadir. 22. Soliqlar odatda qanday shaklda to'lanadi? A) Pul shaklida, milliy valyutada B) Faqat qimmatli qog'ozlar bilan C) Natura shaklida, tayyor mahsulot bilan D) Faqat oltin va qimmatbaho metallar bilan To'g'ri javob: A) Pul shaklida, milliy valyutada ✔ Izoh: Soliqlar O'zbekiston Respublikasining milliy valyutasida pul mablag'lari bilan to'lanadi, qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 188 Izoh: Soliq majburiy, qaytarilmaydigan va beg'araz xususiyatga ega bo'lib, davlat budjetiga undiriladi; aniq xizmat evaziga to'lanmaydi. 18. Umidsiz soliq qarzi deganda nima tushuniladi? A) To'lov muddati hali kelmagan va joriy davr uchun hisoblangan soliq to'lovi B) Qonunda belgilangan sabablarga ko'ra undirish imkoni bo'lmagan va hisobdan chiqariladigan qarz C) Kelgusi soliq davri uchun oldindan to'lanadigan avans to'lov summasi D) Soliq organi tomonidan ortiqcha undirilgan va soliq to'lovchiga qaytarilishi lozim bo'lgan summa To'g'ri javob: B) Qonunda belgilangan sabablarga ko'ra undirish imkoni bo'lmagan va hisobdan ✔ chiqariladigan qarz Izoh: Umidsiz qarz tugatilgan, bankrot bo'lgan yoki qonunda belgilangan boshqa sabablarga ko'ra undirib bo'lmaydigan va belgilangan tartibda hisobdan chiqariladigan qarzdir. 19. Yer solig'ini kimlar to'laydi? A) Faqat yer uchastkasini kelajakda ijaraga bermoqchi bo'lgan shaxslar B) Yer uchastkalariga mulk, egalik yoki foydalanish huquqiga ega bo'lgan shaxslar C) Faqat yer uchastkasi yonidan o'tuvchi va undan vaqtincha foydalanuvchi shaxslar D) Faqat yer uchastkasida mehnat shartnomasi bo'yicha ishlovchi yollanma xodimlar To'g'ri javob: B) Yer uchastkalariga mulk, egalik yoki foydalanish huquqiga ega bo'lgan shaxslar ✔ Izoh: Yer solig'i to'lovchilari Soliq kodeksiga ko'ra yer uchastkalariga mulk, egalik yoki foydalanish huquqiga ega yuridik va jismoniy shaxslardir. 20. Fishing (phishing) hujumi nima? A) Baliq ovlash ixlosmandlari uchun mo'ljallangan mobil ilova B) Kompyuter protsessorini sovutish uchun mo'ljallangan tizim C) Soxta xabar yoki sayt orqali parol, kalit kabi maxfiy ma'lumotni o'g'irlash D) Muhim hujjatlarning zaxira nusxasini avtomatik yaratish usuli To'g'ri javob: C) Soxta xabar yoki sayt orqali parol, kalit kabi maxfiy ma'lumotni o'g'irlash ✔ Izoh: Fishing — ishonchli tashkilot nomidan soxta xabar yuborib, foydalanuvchini parol yoki ERI ma'lumotlarini kiritishga aldash usuli. 21. Sof foyda qanday aniqlanadi? A) Realizatsiyadan olingan tushumga hisoblangan QQS summasini qo'shish orqali B) Soliqqa tortilgunga qadar foydadan foyda solig'ini ayirish orqali C) Xodimlarning ish haqi fondidan ushlab qolingan soliqlarni ayirish orqali D) Korxona aktivlariga uning jami majburiyatlarini qo'shib hisoblash orqali To'g'ri javob: B) Soliqqa tortilgunga qadar foydadan foyda solig'ini ayirish orqali ✔ Izoh: Sof foyda korxona ixtiyorida qoladigan, foyda solig'i va boshqa majburiy to'lovlar to'langandan keyingi foydadir. 22. Soliqlar odatda qanday shaklda to'lanadi? A) Pul shaklida, milliy valyutada B) Faqat qimmatli qog'ozlar bilan C) Natura shaklida, tayyor mahsulot bilan D) Faqat oltin va qimmatbaho metallar bilan To'g'ri javob: A) Pul shaklida, milliy valyutada ✔ Izoh: Soliqlar O'zbekiston Respublikasining milliy valyutasida pul mablag'lari bilan to'lanadi, qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 188 Izoh: Soliq majburiy, qaytarilmaydigan va beg'araz xususiyatga ega bo'lib, davlat budjetiga undiriladi; aniq xizmat evaziga to'lanmaydi. 18. Umidsiz soliq qarzi deganda nima tushuniladi? A) To'lov muddati hali kelmagan va joriy davr uchun hisoblangan soliq to'lovi B) Qonunda belgilangan sabablarga ko'ra undirish imkoni bo'lmagan va hisobdan chiqariladigan qarz C) Kelgusi soliq davri uchun oldindan to'lanadigan avans to'lov summasi D) Soliq organi tomonidan ortiqcha undirilgan va soliq to'lovchiga qaytarilishi lozim bo'lgan summa To'g'ri javob: B) Qonunda belgilangan sabablarga ko'ra undirish imkoni bo'lmagan va hisobdan ✔ chiqariladigan qarz Izoh: Umidsiz qarz tugatilgan, bankrot bo'lgan yoki qonunda belgilangan boshqa sabablarga ko'ra undirib bo'lmaydigan va belgilangan tartibda hisobdan chiqariladigan qarzdir. 19. Yer solig'ini kimlar to'laydi? A) Faqat yer uchastkasini kelajakda ijaraga bermoqchi bo'lgan shaxslar B) Yer uchastkalariga mulk, egalik yoki foydalanish huquqiga ega bo'lgan shaxslar C) Faqat yer uchastkasi yonidan o'tuvchi va undan vaqtincha foydalanuvchi shaxslar D) Faqat yer uchastkasida mehnat shartnomasi bo'yicha ishlovchi yollanma xodimlar To'g'ri javob: B) Yer uchastkalariga mulk, egalik yoki foydalanish huquqiga ega bo'lgan shaxslar ✔ Izoh: Yer solig'i to'lovchilari Soliq kodeksiga ko'ra yer uchastkalariga mulk, egalik yoki foydalanish huquqiga ega yuridik va jismoniy shaxslardir. 20. Fishing (phishing) hujumi nima? A) Baliq ovlash ixlosmandlari uchun mo'ljallangan mobil ilova B) Kompyuter protsessorini sovutish uchun mo'ljallangan tizim C) Soxta xabar yoki sayt orqali parol, kalit kabi maxfiy ma'lumotni o'g'irlash D) Muhim hujjatlarning zaxira nusxasini avtomatik yaratish usuli To'g'ri javob: C) Soxta xabar yoki sayt orqali parol, kalit kabi maxfiy ma'lumotni o'g'irlash ✔ Izoh: Fishing — ishonchli tashkilot nomidan soxta xabar yuborib, foydalanuvchini parol yoki ERI ma'lumotlarini kiritishga aldash usuli. 21. Sof foyda qanday aniqlanadi? A) Realizatsiyadan olingan tushumga hisoblangan QQS summasini qo'shish orqali B) Soliqqa tortilgunga qadar foydadan foyda solig'ini ayirish orqali C) Xodimlarning ish haqi fondidan ushlab qolingan soliqlarni ayirish orqali D) Korxona aktivlariga uning jami majburiyatlarini qo'shib hisoblash orqali To'g'ri javob: B) Soliqqa tortilgunga qadar foydadan foyda solig'ini ayirish orqali ✔ Izoh: Sof foyda korxona ixtiyorida qoladigan, foyda solig'i va boshqa majburiy to'lovlar to'langandan keyingi foydadir. 22. Soliqlar odatda qanday shaklda to'lanadi? A) Pul shaklida, milliy valyutada B) Faqat qimmatli qog'ozlar bilan C) Natura shaklida, tayyor mahsulot bilan D) Faqat oltin va qimmatbaho metallar bilan To'g'ri javob: A) Pul shaklida, milliy valyutada ✔ Izoh: Soliqlar O'zbekiston Respublikasining milliy valyutasida pul mablag'lari bilan to'lanadi, qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 188 23. Elektron hisobvaraq-faktura nima? A) Tovar yoki xizmat yetkazilganini tasdiqlovchi, ERI bilan imzolangan elektron hujjat B) Xodim bilan tuzilgan elektron shakldagi mehnat shartnomasi C) Soliq organining elektron shakldagi tekshiruv dalolatnomasi D) Bankning mijozga elektron shaklda yuboradigan hisobvaraq ko'chirmasi To'g'ri javob: A) Tovar yoki xizmat yetkazilganini tasdiqlovchi, ERI bilan imzolangan elektron hujjat✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-faktura sotuvchi tomonidan elektron shaklda tuzilib, ERI bilan imzolanadi va xaridorga elektron yuboriladi. 24. Soliq maqsadlarida tovar deganda nima tushuniladi? A) Faqat naqd va naqdsiz pul mablag'lari hamda valyuta B) Faqat qishloq xo'jaligida yetishtirilgan mahsulotlar C) Faqat chet eldan import qilingan va bojxonadan o'tgan buyumlar D) Realizatsiya qilinadigan yoki realizatsiya uchun mo'ljallangan mol-mulk To'g'ri javob: D) Realizatsiya qilinadigan yoki realizatsiya uchun mo'ljallangan mol-mulk ✔ Izoh: Soliq qonunchiligida tovar realizatsiya qilinadigan yoki realizatsiya qilish uchun mo'ljallangan har qanday mol-mulk, jumladan elektr energiyasi hamdir. 25. Soliq huquqbuzarligi to'g'risidagi ish ko'rib chiqilayotganda shaxsning qaysi huquqi ta'minlanishi shart? A) Inspektorni almashtirishga buyruq berish huquqi B) Jarimani o'zi belgilash huquqi C) Ish materiallari bilan tanishish va tushuntirish berish huquqi D) Ishni ko'rib chiqishni taqiqlash huquqi To'g'ri javob: C) Ish materiallari bilan tanishish va tushuntirish berish huquqi ✔ Izoh: Javobgarlikka tortilayotgan shaxs ish materiallari bilan tanishish, tushuntirish va dalillar taqdim etish huquqiga ega. 26. Pensiya ta'minoti qaysi manba hisobidan moliyalashtiriladi? A) Asosan majburiy ijtimoiy to'lovlar va budjet transfertlari hisobidan B) Faqat xalqaro tashkilotlarning grantlari hisobidan C) Faqat tijorat banklarining yillik foydasi hisobidan D) Faqat fuqarolarning ixtiyoriy xayriyalari hisobidan To'g'ri javob: A) Asosan majburiy ijtimoiy to'lovlar va budjet transfertlari hisobidan ✔ Izoh: Pensiyalar ijtimoiy to'lovlar tushumlari hamda zarur hollarda davlat budjetidan ajratiladigan mablag'lar hisobidan moliyalashtiriladi. 27. Ko'chmas mulk bir necha shaxsning umumiy ulushli mulki bo'lsa, mol-mulk solig'i qanday to'lanadi? A) Har bir mulkdor o'z ulushiga mutanosib ravishda to'laydi B) Faqat eng katta ulush egasi butun mulk uchun to'liq to'laydi C) Hech kim to'lamaydi, chunki mulk bitta shaxsga tegishli emas D) Mulk joylashgan tuman hokimligi o'z budjeti hisobidan to'laydi To'g'ri javob: A) Har bir mulkdor o'z ulushiga mutanosib ravishda to'laydi ✔ Izoh: Umumiy ulushli mulkda har bir mulkdor ko'chmas mulkdagi o'z ulushiga mutanosib ravishda soliq to'lovchi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 189 23. Elektron hisobvaraq-faktura nima? A) Tovar yoki xizmat yetkazilganini tasdiqlovchi, ERI bilan imzolangan elektron hujjat B) Xodim bilan tuzilgan elektron shakldagi mehnat shartnomasi C) Soliq organining elektron shakldagi tekshiruv dalolatnomasi D) Bankning mijozga elektron shaklda yuboradigan hisobvaraq ko'chirmasi To'g'ri javob: A) Tovar yoki xizmat yetkazilganini tasdiqlovchi, ERI bilan imzolangan elektron hujjat✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-faktura sotuvchi tomonidan elektron shaklda tuzilib, ERI bilan imzolanadi va xaridorga elektron yuboriladi. 24. Soliq maqsadlarida tovar deganda nima tushuniladi? A) Faqat naqd va naqdsiz pul mablag'lari hamda valyuta B) Faqat qishloq xo'jaligida yetishtirilgan mahsulotlar C) Faqat chet eldan import qilingan va bojxonadan o'tgan buyumlar D) Realizatsiya qilinadigan yoki realizatsiya uchun mo'ljallangan mol-mulk To'g'ri javob: D) Realizatsiya qilinadigan yoki realizatsiya uchun mo'ljallangan mol-mulk ✔ Izoh: Soliq qonunchiligida tovar realizatsiya qilinadigan yoki realizatsiya qilish uchun mo'ljallangan har qanday mol-mulk, jumladan elektr energiyasi hamdir. 25. Soliq huquqbuzarligi to'g'risidagi ish ko'rib chiqilayotganda shaxsning qaysi huquqi ta'minlanishi shart? A) Inspektorni almashtirishga buyruq berish huquqi B) Jarimani o'zi belgilash huquqi C) Ish materiallari bilan tanishish va tushuntirish berish huquqi D) Ishni ko'rib chiqishni taqiqlash huquqi To'g'ri javob: C) Ish materiallari bilan tanishish va tushuntirish berish huquqi ✔ Izoh: Javobgarlikka tortilayotgan shaxs ish materiallari bilan tanishish, tushuntirish va dalillar taqdim etish huquqiga ega. 26. Pensiya ta'minoti qaysi manba hisobidan moliyalashtiriladi? A) Asosan majburiy ijtimoiy to'lovlar va budjet transfertlari hisobidan B) Faqat xalqaro tashkilotlarning grantlari hisobidan C) Faqat tijorat banklarining yillik foydasi hisobidan D) Faqat fuqarolarning ixtiyoriy xayriyalari hisobidan To'g'ri javob: A) Asosan majburiy ijtimoiy to'lovlar va budjet transfertlari hisobidan ✔ Izoh: Pensiyalar ijtimoiy to'lovlar tushumlari hamda zarur hollarda davlat budjetidan ajratiladigan mablag'lar hisobidan moliyalashtiriladi. 27. Ko'chmas mulk bir necha shaxsning umumiy ulushli mulki bo'lsa, mol-mulk solig'i qanday to'lanadi? A) Har bir mulkdor o'z ulushiga mutanosib ravishda to'laydi B) Faqat eng katta ulush egasi butun mulk uchun to'liq to'laydi C) Hech kim to'lamaydi, chunki mulk bitta shaxsga tegishli emas D) Mulk joylashgan tuman hokimligi o'z budjeti hisobidan to'laydi To'g'ri javob: A) Har bir mulkdor o'z ulushiga mutanosib ravishda to'laydi ✔ Izoh: Umumiy ulushli mulkda har bir mulkdor ko'chmas mulkdagi o'z ulushiga mutanosib ravishda soliq to'lovchi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 189 23. Elektron hisobvaraq-faktura nima? A) Tovar yoki xizmat yetkazilganini tasdiqlovchi, ERI bilan imzolangan elektron hujjat B) Xodim bilan tuzilgan elektron shakldagi mehnat shartnomasi C) Soliq organining elektron shakldagi tekshiruv dalolatnomasi D) Bankning mijozga elektron shaklda yuboradigan hisobvaraq ko'chirmasi To'g'ri javob: A) Tovar yoki xizmat yetkazilganini tasdiqlovchi, ERI bilan imzolangan elektron hujjat✔ Izoh: Elektron hisobvaraq-faktura sotuvchi tomonidan elektron shaklda tuzilib, ERI bilan imzolanadi va xaridorga elektron yuboriladi. 24. Soliq maqsadlarida tovar deganda nima tushuniladi? A) Faqat naqd va naqdsiz pul mablag'lari hamda valyuta B) Faqat qishloq xo'jaligida yetishtirilgan mahsulotlar C) Faqat chet eldan import qilingan va bojxonadan o'tgan buyumlar D) Realizatsiya qilinadigan yoki realizatsiya uchun mo'ljallangan mol-mulk To'g'ri javob: D) Realizatsiya qilinadigan yoki realizatsiya uchun mo'ljallangan mol-mulk ✔ Izoh: Soliq qonunchiligida tovar realizatsiya qilinadigan yoki realizatsiya qilish uchun mo'ljallangan har qanday mol-mulk, jumladan elektr energiyasi hamdir. 25. Soliq huquqbuzarligi to'g'risidagi ish ko'rib chiqilayotganda shaxsning qaysi huquqi ta'minlanishi shart? A) Inspektorni almashtirishga buyruq berish huquqi B) Jarimani o'zi belgilash huquqi C) Ish materiallari bilan tanishish va tushuntirish berish huquqi D) Ishni ko'rib chiqishni taqiqlash huquqi To'g'ri javob: C) Ish materiallari bilan tanishish va tushuntirish berish huquqi ✔ Izoh: Javobgarlikka tortilayotgan shaxs ish materiallari bilan tanishish, tushuntirish va dalillar taqdim etish huquqiga ega. 26. Pensiya ta'minoti qaysi manba hisobidan moliyalashtiriladi? A) Asosan majburiy ijtimoiy to'lovlar va budjet transfertlari hisobidan B) Faqat xalqaro tashkilotlarning grantlari hisobidan C) Faqat tijorat banklarining yillik foydasi hisobidan D) Faqat fuqarolarning ixtiyoriy xayriyalari hisobidan To'g'ri javob: A) Asosan majburiy ijtimoiy to'lovlar va budjet transfertlari hisobidan ✔ Izoh: Pensiyalar ijtimoiy to'lovlar tushumlari hamda zarur hollarda davlat budjetidan ajratiladigan mablag'lar hisobidan moliyalashtiriladi. 27. Ko'chmas mulk bir necha shaxsning umumiy ulushli mulki bo'lsa, mol-mulk solig'i qanday to'lanadi? A) Har bir mulkdor o'z ulushiga mutanosib ravishda to'laydi B) Faqat eng katta ulush egasi butun mulk uchun to'liq to'laydi C) Hech kim to'lamaydi, chunki mulk bitta shaxsga tegishli emas D) Mulk joylashgan tuman hokimligi o'z budjeti hisobidan to'laydi To'g'ri javob: A) Har bir mulkdor o'z ulushiga mutanosib ravishda to'laydi ✔ Izoh: Umumiy ulushli mulkda har bir mulkdor ko'chmas mulkdagi o'z ulushiga mutanosib ravishda soliq to'lovchi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 189 28. Ayb shakllari qaysilar? A) Ehtiyotsizlik va tejamkorlik B) Qasd va jasorat C) Qasd va ehtiyotsizlik D) Faqat qasd To'g'ri javob: C) Qasd va ehtiyotsizlik✔ Izoh: Huquqbuzarlik qasddan yoki ehtiyotsizlik oqibatida sodir etilishi mumkin; bu javobgarlik darajasiga ta'sir qiladi. 29. Yil davomida tugatilgan yuridik shaxs uchun oxirgi soliq davri qachon tugaydi? A) Keyingi yil oxirida B) Albatta kalendar yil oxirida C) Oxirgi soliq to'langan kunda D) Tugatilish kuni bilan To'g'ri javob: D) Tugatilish kuni bilan ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxs uchun oxirgi soliq davri soliq davri boshidan tugatish yakunlangan kungacha bo'lgan vaqtni o'z ichiga oladi. 30. Mahalliy budjetlar daromadlari qayerga yo'naltiriladi? A) Hudud ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlarini moliyalashtirishga B) Faqat xorijiy investorlarga dividend to'lashga C) Faqat Markaziy bankning valyuta zaxirasiga D) Faqat respublikaning tashqi qarzini to'lashga To'g'ri javob: A) Hudud ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlarini moliyalashtirishga ✔ Izoh: Mahalliy budjetlar hududdagi ta'lim, obodonlashtirish va boshqa mahalliy ehtiyojlarni moliyalashtirishga xizmat qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 190 28. Ayb shakllari qaysilar? A) Ehtiyotsizlik va tejamkorlik B) Qasd va jasorat C) Qasd va ehtiyotsizlik D) Faqat qasd To'g'ri javob: C) Qasd va ehtiyotsizlik✔ Izoh: Huquqbuzarlik qasddan yoki ehtiyotsizlik oqibatida sodir etilishi mumkin; bu javobgarlik darajasiga ta'sir qiladi. 29. Yil davomida tugatilgan yuridik shaxs uchun oxirgi soliq davri qachon tugaydi? A) Keyingi yil oxirida B) Albatta kalendar yil oxirida C) Oxirgi soliq to'langan kunda D) Tugatilish kuni bilan To'g'ri javob: D) Tugatilish kuni bilan ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxs uchun oxirgi soliq davri soliq davri boshidan tugatish yakunlangan kungacha bo'lgan vaqtni o'z ichiga oladi. 30. Mahalliy budjetlar daromadlari qayerga yo'naltiriladi? A) Hudud ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlarini moliyalashtirishga B) Faqat xorijiy investorlarga dividend to'lashga C) Faqat Markaziy bankning valyuta zaxirasiga D) Faqat respublikaning tashqi qarzini to'lashga To'g'ri javob: A) Hudud ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlarini moliyalashtirishga ✔ Izoh: Mahalliy budjetlar hududdagi ta'lim, obodonlashtirish va boshqa mahalliy ehtiyojlarni moliyalashtirishga xizmat qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 190 28. Ayb shakllari qaysilar? A) Ehtiyotsizlik va tejamkorlik B) Qasd va jasorat C) Qasd va ehtiyotsizlik D) Faqat qasd To'g'ri javob: C) Qasd va ehtiyotsizlik✔ Izoh: Huquqbuzarlik qasddan yoki ehtiyotsizlik oqibatida sodir etilishi mumkin; bu javobgarlik darajasiga ta'sir qiladi. 29. Yil davomida tugatilgan yuridik shaxs uchun oxirgi soliq davri qachon tugaydi? A) Keyingi yil oxirida B) Albatta kalendar yil oxirida C) Oxirgi soliq to'langan kunda D) Tugatilish kuni bilan To'g'ri javob: D) Tugatilish kuni bilan ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxs uchun oxirgi soliq davri soliq davri boshidan tugatish yakunlangan kungacha bo'lgan vaqtni o'z ichiga oladi. 30. Mahalliy budjetlar daromadlari qayerga yo'naltiriladi? A) Hudud ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlarini moliyalashtirishga B) Faqat xorijiy investorlarga dividend to'lashga C) Faqat Markaziy bankning valyuta zaxirasiga D) Faqat respublikaning tashqi qarzini to'lashga To'g'ri javob: A) Hudud ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlarini moliyalashtirishga ✔ Izoh: Mahalliy budjetlar hududdagi ta'lim, obodonlashtirish va boshqa mahalliy ehtiyojlarni moliyalashtirishga xizmat qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 190 32-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Hamkasbining korrupsiyaviy harakatidan xabardor bo'lgan xizmatchi nima qilishi kerak? A) Belgilangan tartibda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi B) Do'stlik yuzasidan bu holatni hamma joyda yashirishi C) Korrupsiyaviy daromaddan o'ziga ham ulush talab qilishi D) Hamkasbini ogohlantirib, boshqa hech kimga aytmasligi To'g'ri javob: A) Belgilangan tartibda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi✔ Izoh: Korrupsiya haqida ma'lum bo'lganda xizmatchi uni yashirmasligi va belgilangan tartibda xabar berishi shart. 2. Milliy valyuta qadrsizlanganda eksportga qanday ta'sir qiladi? A) Eksport qonun bilan vaqtincha taqiqlanadi B) Eksport tovarlari xorijda qimmatlashib, eksport kamayadi C) Eksport tovarlari chet elda arzonlashib, eksport rag'batlanadi D) Eksport hajmiga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi To'g'ri javob: C) Eksport tovarlari chet elda arzonlashib, eksport rag'batlanadi ✔ Izoh: Milliy valyuta arzonlashganda mamlakat tovarlari xorijiy xaridorlar uchun arzonroq bo'lib, eksport raqobatbardoshligi oshadi. 3. Uzluksizlik tamoyili nimani taxmin qiladi? A) Korxona hisobotni har kuni topshiradi B) Korxona faqat bir yil ishlaydi C) Korxona yaqin kelajakda faoliyatini davom ettiradi D) Korxona har yili qayta tashkil etiladi To'g'ri javob: C) Korxona yaqin kelajakda faoliyatini davom ettiradi ✔ Izoh: Uzluksizlik tamoyiliga ko'ra moliyaviy hisobot korxona ko'rinadigan kelajakda faoliyatini to'xtatmaydi degan taxmin asosida tuziladi. 4. Soliq to'lovchi soliq hisobi va hisobot hujjatlarini saqlash bo'yicha qanday majburiyatga ega? A) Ularni saqlash majburiyati yo'q B) Ularni faqat soliq organida saqlashi kerak C) Ularni qonunda belgilangan muddat davomida saqlashi shart D) Ularni hisobot topshirilgach darhol yo'q qilishi shart To'g'ri javob: C) Ularni qonunda belgilangan muddat davomida saqlashi shart ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliqlarni hisoblash va to'lash uchun zarur hujjatlarni Soliq kodeksida belgilangan muddat davomida saqlashi shart. 5. Soliq hisobotini belgilangan muddatda topshirmaslik qanday oqibatlarga olib kelishi mumkin? A) Soliq to'lovchi uchun soliq stavkasining kamayishiga va qarzning kechirilishiga B) Soliq to'lovchiga intizomi uchun mukofot va qo'shimcha imtiyozlar berilishiga C) Hech qanday oqibatga olib kelmaydi, hisobot istalgan vaqtda kechiktirib topshirilishi mumkin D) Moliyaviy sanksiya va bank hisobvarag'i operatsiyalarining to'xtatib turilishiga To'g'ri javob: D) Moliyaviy sanksiya va bank hisobvarag'i operatsiyalarining to'xtatib turilishiga ✔ Izoh: Hisobotni o'z vaqtida topshirmaslik soliq huquqbuzarligi bo'lib, jarima qo'llanishi va hisobot topshirilguncha hisobvaraq operatsiyalari to'xtatilishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 191 32-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Hamkasbining korrupsiyaviy harakatidan xabardor bo'lgan xizmatchi nima qilishi kerak? A) Belgilangan tartibda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi B) Do'stlik yuzasidan bu holatni hamma joyda yashirishi C) Korrupsiyaviy daromaddan o'ziga ham ulush talab qilishi D) Hamkasbini ogohlantirib, boshqa hech kimga aytmasligi To'g'ri javob: A) Belgilangan tartibda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi✔ Izoh: Korrupsiya haqida ma'lum bo'lganda xizmatchi uni yashirmasligi va belgilangan tartibda xabar berishi shart. 2. Milliy valyuta qadrsizlanganda eksportga qanday ta'sir qiladi? A) Eksport qonun bilan vaqtincha taqiqlanadi B) Eksport tovarlari xorijda qimmatlashib, eksport kamayadi C) Eksport tovarlari chet elda arzonlashib, eksport rag'batlanadi D) Eksport hajmiga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi To'g'ri javob: C) Eksport tovarlari chet elda arzonlashib, eksport rag'batlanadi ✔ Izoh: Milliy valyuta arzonlashganda mamlakat tovarlari xorijiy xaridorlar uchun arzonroq bo'lib, eksport raqobatbardoshligi oshadi. 3. Uzluksizlik tamoyili nimani taxmin qiladi? A) Korxona hisobotni har kuni topshiradi B) Korxona faqat bir yil ishlaydi C) Korxona yaqin kelajakda faoliyatini davom ettiradi D) Korxona har yili qayta tashkil etiladi To'g'ri javob: C) Korxona yaqin kelajakda faoliyatini davom ettiradi ✔ Izoh: Uzluksizlik tamoyiliga ko'ra moliyaviy hisobot korxona ko'rinadigan kelajakda faoliyatini to'xtatmaydi degan taxmin asosida tuziladi. 4. Soliq to'lovchi soliq hisobi va hisobot hujjatlarini saqlash bo'yicha qanday majburiyatga ega? A) Ularni saqlash majburiyati yo'q B) Ularni faqat soliq organida saqlashi kerak C) Ularni qonunda belgilangan muddat davomida saqlashi shart D) Ularni hisobot topshirilgach darhol yo'q qilishi shart To'g'ri javob: C) Ularni qonunda belgilangan muddat davomida saqlashi shart ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliqlarni hisoblash va to'lash uchun zarur hujjatlarni Soliq kodeksida belgilangan muddat davomida saqlashi shart. 5. Soliq hisobotini belgilangan muddatda topshirmaslik qanday oqibatlarga olib kelishi mumkin? A) Soliq to'lovchi uchun soliq stavkasining kamayishiga va qarzning kechirilishiga B) Soliq to'lovchiga intizomi uchun mukofot va qo'shimcha imtiyozlar berilishiga C) Hech qanday oqibatga olib kelmaydi, hisobot istalgan vaqtda kechiktirib topshirilishi mumkin D) Moliyaviy sanksiya va bank hisobvarag'i operatsiyalarining to'xtatib turilishiga To'g'ri javob: D) Moliyaviy sanksiya va bank hisobvarag'i operatsiyalarining to'xtatib turilishiga ✔ Izoh: Hisobotni o'z vaqtida topshirmaslik soliq huquqbuzarligi bo'lib, jarima qo'llanishi va hisobot topshirilguncha hisobvaraq operatsiyalari to'xtatilishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 191 32-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Hamkasbining korrupsiyaviy harakatidan xabardor bo'lgan xizmatchi nima qilishi kerak? A) Belgilangan tartibda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi B) Do'stlik yuzasidan bu holatni hamma joyda yashirishi C) Korrupsiyaviy daromaddan o'ziga ham ulush talab qilishi D) Hamkasbini ogohlantirib, boshqa hech kimga aytmasligi To'g'ri javob: A) Belgilangan tartibda rahbariyatga yoki vakolatli organlarga xabar berishi✔ Izoh: Korrupsiya haqida ma'lum bo'lganda xizmatchi uni yashirmasligi va belgilangan tartibda xabar berishi shart. 2. Milliy valyuta qadrsizlanganda eksportga qanday ta'sir qiladi? A) Eksport qonun bilan vaqtincha taqiqlanadi B) Eksport tovarlari xorijda qimmatlashib, eksport kamayadi C) Eksport tovarlari chet elda arzonlashib, eksport rag'batlanadi D) Eksport hajmiga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi To'g'ri javob: C) Eksport tovarlari chet elda arzonlashib, eksport rag'batlanadi ✔ Izoh: Milliy valyuta arzonlashganda mamlakat tovarlari xorijiy xaridorlar uchun arzonroq bo'lib, eksport raqobatbardoshligi oshadi. 3. Uzluksizlik tamoyili nimani taxmin qiladi? A) Korxona hisobotni har kuni topshiradi B) Korxona faqat bir yil ishlaydi C) Korxona yaqin kelajakda faoliyatini davom ettiradi D) Korxona har yili qayta tashkil etiladi To'g'ri javob: C) Korxona yaqin kelajakda faoliyatini davom ettiradi ✔ Izoh: Uzluksizlik tamoyiliga ko'ra moliyaviy hisobot korxona ko'rinadigan kelajakda faoliyatini to'xtatmaydi degan taxmin asosida tuziladi. 4. Soliq to'lovchi soliq hisobi va hisobot hujjatlarini saqlash bo'yicha qanday majburiyatga ega? A) Ularni saqlash majburiyati yo'q B) Ularni faqat soliq organida saqlashi kerak C) Ularni qonunda belgilangan muddat davomida saqlashi shart D) Ularni hisobot topshirilgach darhol yo'q qilishi shart To'g'ri javob: C) Ularni qonunda belgilangan muddat davomida saqlashi shart ✔ Izoh: Soliq to'lovchi soliqlarni hisoblash va to'lash uchun zarur hujjatlarni Soliq kodeksida belgilangan muddat davomida saqlashi shart. 5. Soliq hisobotini belgilangan muddatda topshirmaslik qanday oqibatlarga olib kelishi mumkin? A) Soliq to'lovchi uchun soliq stavkasining kamayishiga va qarzning kechirilishiga B) Soliq to'lovchiga intizomi uchun mukofot va qo'shimcha imtiyozlar berilishiga C) Hech qanday oqibatga olib kelmaydi, hisobot istalgan vaqtda kechiktirib topshirilishi mumkin D) Moliyaviy sanksiya va bank hisobvarag'i operatsiyalarining to'xtatib turilishiga To'g'ri javob: D) Moliyaviy sanksiya va bank hisobvarag'i operatsiyalarining to'xtatib turilishiga ✔ Izoh: Hisobotni o'z vaqtida topshirmaslik soliq huquqbuzarligi bo'lib, jarima qo'llanishi va hisobot topshirilguncha hisobvaraq operatsiyalari to'xtatilishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 191 6. To'g'ri soliqlar va egri soliqlar farqi nimada? A) Egri soliq faqat mulkdan, to'g'ri soliq faqat narxdan olinadi B) Ular bir xil bo'lib, faqat nomlanishi bilan farq qiladi C) To'g'ri soliq daromad yoki mulkdan, egri soliq narx orqali iste'molchidan olinadi D) To'g'ri soliq faqat importdan, egri soliq faqat eksportdan olinadi To'g'ri javob: C) To'g'ri soliq daromad yoki mulkdan, egri soliq narx orqali iste'molchidan olinadi✔ Izoh: To'g'ri soliqlar daromad va mulkka solinadi, egri soliqlar (QQS, aksiz) esa narxga qo'shilib oxir-oqibat iste'molchi zimmasiga tushadi. 7. Sotuvchi xaridordan tovar narxiga qo'shimcha ravishda olgan, tovar bilan bog'liq summalar (masalan, yetkazib berish haqi) QQS bazasiga kiradimi? A) Faqat xaridor QQS to'lovchisi bo'lmagan holatlardagina soliq bazasiga kiritiladi B) Yo'q, soliq bazasiga faqat tovarning shartnomada ko'rsatilgan zavod narxi kiradi C) Yo'q, qo'shimcha summalar hech qachon va hech qanday holatda soliqqa tortilmaydi D) Ha, realizatsiya bilan bog'liq qo'shimcha summalar soliq bazasiga kiritiladi To'g'ri javob: D) Ha, realizatsiya bilan bog'liq qo'shimcha summalar soliq bazasiga kiritiladi ✔ Izoh: QQS bazasi xaridordan olinadigan barcha tovar realizatsiyasi bilan bog'liq summalarni, jumladan qo'shimcha haqlarni ham qamrab oladi. 8. Soliq tekshiruvi materiallari bo'yicha qaror kim tomonidan qabul qilinadi? A) Vakolatli soliq organi rahbari yoki uning o'rinbosari tomonidan B) Korxona joylashgan hududdagi mahalla yig'ini tomonidan C) Tekshiruvchining o'z shaxsiy xohishiga ko'ra D) Tekshirilayotgan korxonaning bosh hisobchisi tomonidan To'g'ri javob: A) Vakolatli soliq organi rahbari yoki uning o'rinbosari tomonidan ✔ Izoh: Tekshiruv natijalari ko'rib chiqilib, javobgarlikka tortish yoki tortmaslik haqidagi qarorni vakolatli soliq organi rahbari qabul qiladi. 9. Jismoniy shaxs o'z kvartirasini yuridik shaxsga ijaraga bersa, daromad solig'ini kim ushlab qoladi? A) Ijarachi yuridik shaxs soliq agenti sifatida B) Soliqqa tortilmaydi, ijara daromadi ozod C) Ijara shartnomasini tasdiqlagan notarius D) Kvartira joylashgan mahalla fuqarolar yig'ini To'g'ri javob: A) Ijarachi yuridik shaxs soliq agenti sifatida ✔ Izoh: Jismoniy shaxsga ijara haqini to'layotgan yuridik shaxs soliq agenti hisoblanadi va daromad solig'ini to'lov manbaida ushlab qoladi. 10. Hisobot davrida faoliyat yuritilmagan bo'lsa, ro'yxatdagi soliq to'lovchi hisobot topshirishi kerakmi? A) Hech qachon topshirmaydi va bu haqda soliq organiga ham, boshqa hech kimga ham xabar bermaydi B) Umumiy qoidaga ko'ra, belgilangan hisobotlarni ko'rsatkichlarsiz bo'lsa ham topshirishi kerak C) Faqat soliq organi telefon qilib yoki xat yuborib talab qilgan holatdagina hisobot topshiradi D) Faqat keyingi o'n yil ichida bir marta, jami davrlar uchun umumlashtirilgan hisobot topshiradi To'g'ri javob: B) Umumiy qoidaga ko'ra, belgilangan hisobotlarni ko'rsatkichlarsiz bo'lsa ham ✔ topshirishi kerak Izoh: Faoliyat bo'lmagan davr uchun ham, qonunda boshqacha belgilanmagan bo'lsa, tegishli soliq hisobotlari nol ko'rsatkichlar bilan topshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 192 6. To'g'ri soliqlar va egri soliqlar farqi nimada? A) Egri soliq faqat mulkdan, to'g'ri soliq faqat narxdan olinadi B) Ular bir xil bo'lib, faqat nomlanishi bilan farq qiladi C) To'g'ri soliq daromad yoki mulkdan, egri soliq narx orqali iste'molchidan olinadi D) To'g'ri soliq faqat importdan, egri soliq faqat eksportdan olinadi To'g'ri javob: C) To'g'ri soliq daromad yoki mulkdan, egri soliq narx orqali iste'molchidan olinadi✔ Izoh: To'g'ri soliqlar daromad va mulkka solinadi, egri soliqlar (QQS, aksiz) esa narxga qo'shilib oxir-oqibat iste'molchi zimmasiga tushadi. 7. Sotuvchi xaridordan tovar narxiga qo'shimcha ravishda olgan, tovar bilan bog'liq summalar (masalan, yetkazib berish haqi) QQS bazasiga kiradimi? A) Faqat xaridor QQS to'lovchisi bo'lmagan holatlardagina soliq bazasiga kiritiladi B) Yo'q, soliq bazasiga faqat tovarning shartnomada ko'rsatilgan zavod narxi kiradi C) Yo'q, qo'shimcha summalar hech qachon va hech qanday holatda soliqqa tortilmaydi D) Ha, realizatsiya bilan bog'liq qo'shimcha summalar soliq bazasiga kiritiladi To'g'ri javob: D) Ha, realizatsiya bilan bog'liq qo'shimcha summalar soliq bazasiga kiritiladi ✔ Izoh: QQS bazasi xaridordan olinadigan barcha tovar realizatsiyasi bilan bog'liq summalarni, jumladan qo'shimcha haqlarni ham qamrab oladi. 8. Soliq tekshiruvi materiallari bo'yicha qaror kim tomonidan qabul qilinadi? A) Vakolatli soliq organi rahbari yoki uning o'rinbosari tomonidan B) Korxona joylashgan hududdagi mahalla yig'ini tomonidan C) Tekshiruvchining o'z shaxsiy xohishiga ko'ra D) Tekshirilayotgan korxonaning bosh hisobchisi tomonidan To'g'ri javob: A) Vakolatli soliq organi rahbari yoki uning o'rinbosari tomonidan ✔ Izoh: Tekshiruv natijalari ko'rib chiqilib, javobgarlikka tortish yoki tortmaslik haqidagi qarorni vakolatli soliq organi rahbari qabul qiladi. 9. Jismoniy shaxs o'z kvartirasini yuridik shaxsga ijaraga bersa, daromad solig'ini kim ushlab qoladi? A) Ijarachi yuridik shaxs soliq agenti sifatida B) Soliqqa tortilmaydi, ijara daromadi ozod C) Ijara shartnomasini tasdiqlagan notarius D) Kvartira joylashgan mahalla fuqarolar yig'ini To'g'ri javob: A) Ijarachi yuridik shaxs soliq agenti sifatida ✔ Izoh: Jismoniy shaxsga ijara haqini to'layotgan yuridik shaxs soliq agenti hisoblanadi va daromad solig'ini to'lov manbaida ushlab qoladi. 10. Hisobot davrida faoliyat yuritilmagan bo'lsa, ro'yxatdagi soliq to'lovchi hisobot topshirishi kerakmi? A) Hech qachon topshirmaydi va bu haqda soliq organiga ham, boshqa hech kimga ham xabar bermaydi B) Umumiy qoidaga ko'ra, belgilangan hisobotlarni ko'rsatkichlarsiz bo'lsa ham topshirishi kerak C) Faqat soliq organi telefon qilib yoki xat yuborib talab qilgan holatdagina hisobot topshiradi D) Faqat keyingi o'n yil ichida bir marta, jami davrlar uchun umumlashtirilgan hisobot topshiradi To'g'ri javob: B) Umumiy qoidaga ko'ra, belgilangan hisobotlarni ko'rsatkichlarsiz bo'lsa ham ✔ topshirishi kerak Izoh: Faoliyat bo'lmagan davr uchun ham, qonunda boshqacha belgilanmagan bo'lsa, tegishli soliq hisobotlari nol ko'rsatkichlar bilan topshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 192 6. To'g'ri soliqlar va egri soliqlar farqi nimada? A) Egri soliq faqat mulkdan, to'g'ri soliq faqat narxdan olinadi B) Ular bir xil bo'lib, faqat nomlanishi bilan farq qiladi C) To'g'ri soliq daromad yoki mulkdan, egri soliq narx orqali iste'molchidan olinadi D) To'g'ri soliq faqat importdan, egri soliq faqat eksportdan olinadi To'g'ri javob: C) To'g'ri soliq daromad yoki mulkdan, egri soliq narx orqali iste'molchidan olinadi✔ Izoh: To'g'ri soliqlar daromad va mulkka solinadi, egri soliqlar (QQS, aksiz) esa narxga qo'shilib oxir-oqibat iste'molchi zimmasiga tushadi. 7. Sotuvchi xaridordan tovar narxiga qo'shimcha ravishda olgan, tovar bilan bog'liq summalar (masalan, yetkazib berish haqi) QQS bazasiga kiradimi? A) Faqat xaridor QQS to'lovchisi bo'lmagan holatlardagina soliq bazasiga kiritiladi B) Yo'q, soliq bazasiga faqat tovarning shartnomada ko'rsatilgan zavod narxi kiradi C) Yo'q, qo'shimcha summalar hech qachon va hech qanday holatda soliqqa tortilmaydi D) Ha, realizatsiya bilan bog'liq qo'shimcha summalar soliq bazasiga kiritiladi To'g'ri javob: D) Ha, realizatsiya bilan bog'liq qo'shimcha summalar soliq bazasiga kiritiladi ✔ Izoh: QQS bazasi xaridordan olinadigan barcha tovar realizatsiyasi bilan bog'liq summalarni, jumladan qo'shimcha haqlarni ham qamrab oladi. 8. Soliq tekshiruvi materiallari bo'yicha qaror kim tomonidan qabul qilinadi? A) Vakolatli soliq organi rahbari yoki uning o'rinbosari tomonidan B) Korxona joylashgan hududdagi mahalla yig'ini tomonidan C) Tekshiruvchining o'z shaxsiy xohishiga ko'ra D) Tekshirilayotgan korxonaning bosh hisobchisi tomonidan To'g'ri javob: A) Vakolatli soliq organi rahbari yoki uning o'rinbosari tomonidan ✔ Izoh: Tekshiruv natijalari ko'rib chiqilib, javobgarlikka tortish yoki tortmaslik haqidagi qarorni vakolatli soliq organi rahbari qabul qiladi. 9. Jismoniy shaxs o'z kvartirasini yuridik shaxsga ijaraga bersa, daromad solig'ini kim ushlab qoladi? A) Ijarachi yuridik shaxs soliq agenti sifatida B) Soliqqa tortilmaydi, ijara daromadi ozod C) Ijara shartnomasini tasdiqlagan notarius D) Kvartira joylashgan mahalla fuqarolar yig'ini To'g'ri javob: A) Ijarachi yuridik shaxs soliq agenti sifatida ✔ Izoh: Jismoniy shaxsga ijara haqini to'layotgan yuridik shaxs soliq agenti hisoblanadi va daromad solig'ini to'lov manbaida ushlab qoladi. 10. Hisobot davrida faoliyat yuritilmagan bo'lsa, ro'yxatdagi soliq to'lovchi hisobot topshirishi kerakmi? A) Hech qachon topshirmaydi va bu haqda soliq organiga ham, boshqa hech kimga ham xabar bermaydi B) Umumiy qoidaga ko'ra, belgilangan hisobotlarni ko'rsatkichlarsiz bo'lsa ham topshirishi kerak C) Faqat soliq organi telefon qilib yoki xat yuborib talab qilgan holatdagina hisobot topshiradi D) Faqat keyingi o'n yil ichida bir marta, jami davrlar uchun umumlashtirilgan hisobot topshiradi To'g'ri javob: B) Umumiy qoidaga ko'ra, belgilangan hisobotlarni ko'rsatkichlarsiz bo'lsa ham ✔ topshirishi kerak Izoh: Faoliyat bo'lmagan davr uchun ham, qonunda boshqacha belgilanmagan bo'lsa, tegishli soliq hisobotlari nol ko'rsatkichlar bilan topshiriladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 192 11. QQS to'lovchisi bilan ishlash xaridor uchun qanday afzallik beradi? A) Xaridor shu yetkazib beruvchi bilan ishlagan davrda foyda solig'ini to'lamaydi B) Xaridor sotib olingan tovarlar bo'yicha mol-mulk solig'idan ozod bo'ladi C) Xaridor to'langan QQSni kiruvchi soliq sifatida hisobga olishi mumkin D) Xaridor soliq organiga QQS bo'yicha soliq hisobotini topshirmaydi To'g'ri javob: C) Xaridor to'langan QQSni kiruvchi soliq sifatida hisobga olishi mumkin✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lgan xaridor uchun yetkazib beruvchining QQS to'lovchisi ekanligi muhim, chunki faqat shunda kiruvchi QQSni hisobga olish mumkin. 12. Korrupsiyaviy xavflarni baholash (risklarni baholash) nima uchun o'tkaziladi? A) Idora xodimlarini oldindan jazolash ro'yxatini tuzish uchun B) Davlat idorasini tugatish to'g'risida qaror tayyorlash uchun C) Xodimlarning ish haqini kamaytirish asosini yaratish uchun D) Korrupsiyaga moyil jarayonlarni aniqlab, oldini olish choralarini ko'rish uchun To'g'ri javob: D) Korrupsiyaga moyil jarayonlarni aniqlab, oldini olish choralarini ko'rish uchun ✔ Izoh: Risklarni baholash korrupsiya ehtimoli yuqori bo'lgan sohalarni aniqlab, ularga profilaktik choralarni qaratish imkonini beradi. 13. Soliq to'lovchi faoliyatini tugatayotganda (tugatish jarayonida) qanday tekshiruv o'tkazilishi mumkin? A) Yakuniy hisob-kitoblarni aniqlash uchun tekshiruv B) Tugatishda hech qanday tekshiruv o'tkazilmaydi C) Faqat mahsulot bo'yicha marketing tekshiruvi D) Faqat yong'in xavfsizligi bo'yicha tekshiruv To'g'ri javob: A) Yakuniy hisob-kitoblarni aniqlash uchun tekshiruv ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxsda soliq majburiyatlarini yakuniy aniqlash maqsadida tekshiruv o'tkazilishi mumkin. 14. Bilvosita (umumiy) xarajatlarga misol keltiring. A) Bir buyurtma uchun maxsus detal B) Mahsulotga sarflangan asosiy xom ashyo C) Sex binosini yoritish va ma'muriyat xarajatlari D) Tovar xarid narxi To'g'ri javob: C) Sex binosini yoritish va ma'muriyat xarajatlari ✔ Izoh: Bilvosita xarajatlar bir nechta mahsulotga taalluqli bo'lib, ularning tannarxiga taqsimlash yo'li bilan kiritiladi. 15. Soliq maslahatchisi hisobotni tayyorlagan bo'lsa, undagi ma'lumotlar uchun soliq organi oldida asosan kim javob beradi? A) Faqat soliq organi inspektori B) Hech kim javob bermaydi C) Faqat soliq to'lovchining banki D) Soliq to'lovchi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi ✔ Izoh: Soliq majburiyatlarini bajarish va hisobot ma'lumotlarining ishonchliligi uchun soliq organi oldida soliq to'lovchi javobgar bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 193 11. QQS to'lovchisi bilan ishlash xaridor uchun qanday afzallik beradi? A) Xaridor shu yetkazib beruvchi bilan ishlagan davrda foyda solig'ini to'lamaydi B) Xaridor sotib olingan tovarlar bo'yicha mol-mulk solig'idan ozod bo'ladi C) Xaridor to'langan QQSni kiruvchi soliq sifatida hisobga olishi mumkin D) Xaridor soliq organiga QQS bo'yicha soliq hisobotini topshirmaydi To'g'ri javob: C) Xaridor to'langan QQSni kiruvchi soliq sifatida hisobga olishi mumkin✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lgan xaridor uchun yetkazib beruvchining QQS to'lovchisi ekanligi muhim, chunki faqat shunda kiruvchi QQSni hisobga olish mumkin. 12. Korrupsiyaviy xavflarni baholash (risklarni baholash) nima uchun o'tkaziladi? A) Idora xodimlarini oldindan jazolash ro'yxatini tuzish uchun B) Davlat idorasini tugatish to'g'risida qaror tayyorlash uchun C) Xodimlarning ish haqini kamaytirish asosini yaratish uchun D) Korrupsiyaga moyil jarayonlarni aniqlab, oldini olish choralarini ko'rish uchun To'g'ri javob: D) Korrupsiyaga moyil jarayonlarni aniqlab, oldini olish choralarini ko'rish uchun ✔ Izoh: Risklarni baholash korrupsiya ehtimoli yuqori bo'lgan sohalarni aniqlab, ularga profilaktik choralarni qaratish imkonini beradi. 13. Soliq to'lovchi faoliyatini tugatayotganda (tugatish jarayonida) qanday tekshiruv o'tkazilishi mumkin? A) Yakuniy hisob-kitoblarni aniqlash uchun tekshiruv B) Tugatishda hech qanday tekshiruv o'tkazilmaydi C) Faqat mahsulot bo'yicha marketing tekshiruvi D) Faqat yong'in xavfsizligi bo'yicha tekshiruv To'g'ri javob: A) Yakuniy hisob-kitoblarni aniqlash uchun tekshiruv ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxsda soliq majburiyatlarini yakuniy aniqlash maqsadida tekshiruv o'tkazilishi mumkin. 14. Bilvosita (umumiy) xarajatlarga misol keltiring. A) Bir buyurtma uchun maxsus detal B) Mahsulotga sarflangan asosiy xom ashyo C) Sex binosini yoritish va ma'muriyat xarajatlari D) Tovar xarid narxi To'g'ri javob: C) Sex binosini yoritish va ma'muriyat xarajatlari ✔ Izoh: Bilvosita xarajatlar bir nechta mahsulotga taalluqli bo'lib, ularning tannarxiga taqsimlash yo'li bilan kiritiladi. 15. Soliq maslahatchisi hisobotni tayyorlagan bo'lsa, undagi ma'lumotlar uchun soliq organi oldida asosan kim javob beradi? A) Faqat soliq organi inspektori B) Hech kim javob bermaydi C) Faqat soliq to'lovchining banki D) Soliq to'lovchi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi ✔ Izoh: Soliq majburiyatlarini bajarish va hisobot ma'lumotlarining ishonchliligi uchun soliq organi oldida soliq to'lovchi javobgar bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 193 11. QQS to'lovchisi bilan ishlash xaridor uchun qanday afzallik beradi? A) Xaridor shu yetkazib beruvchi bilan ishlagan davrda foyda solig'ini to'lamaydi B) Xaridor sotib olingan tovarlar bo'yicha mol-mulk solig'idan ozod bo'ladi C) Xaridor to'langan QQSni kiruvchi soliq sifatida hisobga olishi mumkin D) Xaridor soliq organiga QQS bo'yicha soliq hisobotini topshirmaydi To'g'ri javob: C) Xaridor to'langan QQSni kiruvchi soliq sifatida hisobga olishi mumkin✔ Izoh: QQS to'lovchisi bo'lgan xaridor uchun yetkazib beruvchining QQS to'lovchisi ekanligi muhim, chunki faqat shunda kiruvchi QQSni hisobga olish mumkin. 12. Korrupsiyaviy xavflarni baholash (risklarni baholash) nima uchun o'tkaziladi? A) Idora xodimlarini oldindan jazolash ro'yxatini tuzish uchun B) Davlat idorasini tugatish to'g'risida qaror tayyorlash uchun C) Xodimlarning ish haqini kamaytirish asosini yaratish uchun D) Korrupsiyaga moyil jarayonlarni aniqlab, oldini olish choralarini ko'rish uchun To'g'ri javob: D) Korrupsiyaga moyil jarayonlarni aniqlab, oldini olish choralarini ko'rish uchun ✔ Izoh: Risklarni baholash korrupsiya ehtimoli yuqori bo'lgan sohalarni aniqlab, ularga profilaktik choralarni qaratish imkonini beradi. 13. Soliq to'lovchi faoliyatini tugatayotganda (tugatish jarayonida) qanday tekshiruv o'tkazilishi mumkin? A) Yakuniy hisob-kitoblarni aniqlash uchun tekshiruv B) Tugatishda hech qanday tekshiruv o'tkazilmaydi C) Faqat mahsulot bo'yicha marketing tekshiruvi D) Faqat yong'in xavfsizligi bo'yicha tekshiruv To'g'ri javob: A) Yakuniy hisob-kitoblarni aniqlash uchun tekshiruv ✔ Izoh: Tugatilayotgan yuridik shaxsda soliq majburiyatlarini yakuniy aniqlash maqsadida tekshiruv o'tkazilishi mumkin. 14. Bilvosita (umumiy) xarajatlarga misol keltiring. A) Bir buyurtma uchun maxsus detal B) Mahsulotga sarflangan asosiy xom ashyo C) Sex binosini yoritish va ma'muriyat xarajatlari D) Tovar xarid narxi To'g'ri javob: C) Sex binosini yoritish va ma'muriyat xarajatlari ✔ Izoh: Bilvosita xarajatlar bir nechta mahsulotga taalluqli bo'lib, ularning tannarxiga taqsimlash yo'li bilan kiritiladi. 15. Soliq maslahatchisi hisobotni tayyorlagan bo'lsa, undagi ma'lumotlar uchun soliq organi oldida asosan kim javob beradi? A) Faqat soliq organi inspektori B) Hech kim javob bermaydi C) Faqat soliq to'lovchining banki D) Soliq to'lovchi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchi ✔ Izoh: Soliq majburiyatlarini bajarish va hisobot ma'lumotlarining ishonchliligi uchun soliq organi oldida soliq to'lovchi javobgar bo'ladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 193 16. Tekshiruvchi bilan soliq to'lovchi o'rtasida qarindoshlik munosabati bo'lsa, nima qilinishi kerak? A) Bu holat e'tiborga olinmay, tekshiruv davom ettirilishi B) Tekshiruvchi bu haqda xabar berib, tekshiruvdan chetlatilishi C) Tekshiruv natijalari tomonlar bilan oldindan kelishilishi D) Tekshiruv aynan shu xodimga ishonch bilan topshirilishi To'g'ri javob: B) Tekshiruvchi bu haqda xabar berib, tekshiruvdan chetlatilishi✔ Izoh: Qarindoshlik manfaatlar to'qnashuvini keltirib chiqaradi, shuning uchun xodim rahbarni xabardor qilib, tekshiruvdan chetlatilishi lozim. 17. Ish haqi xodimga hisoblangan, ammo hali to'lanmagan bo'lsa, bu balansda nima sifatida aks etadi? A) Korxonaning ustav kapitali B) Korxonaning asosiy vositasi C) Xodimning debitorlik qarzi D) Ish haqi bo'yicha majburiyat To'g'ri javob: D) Ish haqi bo'yicha majburiyat ✔ Izoh: Hisoblangan, ammo to'lanmagan ish haqi korxonaning xodimlar oldidagi majburiyati sifatida passivda ko'rsatiladi. 18. Hisobvaraq-fakturada QQS summasi qanday ko'rsatiladi? A) Faqat og'zaki ravishda xaridorga aytiladi B) Umuman ko'rsatilmaydi, narx ichida yashirin bo'ladi C) Faqat tovar nomiga qo'shib, bitta satrda yoziladi D) Alohida satr (ustun) sifatida ajratib ko'rsatiladi To'g'ri javob: D) Alohida satr (ustun) sifatida ajratib ko'rsatiladi ✔ Izoh: QQS to'lovchisi tomonidan rasmiylashtiriladigan hisobvaraq-fakturada soliq summasi alohida ajratib ko'rsatiladi, bu xaridorga uni hisobga olish imkonini beradi. 19. Ish beruvchi xodimga bozor narxidan ancha past narxda tovar sotsa, farq daromad solig'i maqsadida nima hisoblanadi? A) Mulkiy daromad B) Moddiy naf tarzidagi daromad C) Soliqdan ozod qilingan sovg'a D) Ish beruvchining xarajati, xodimga aloqasi yo'q To'g'ri javob: B) Moddiy naf tarzidagi daromad ✔ Izoh: Bozor narxi bilan imtiyozli narx o'rtasidagi farq xodim uchun moddiy naf hisoblanadi va soliqqa tortiladi. 20. Soliq xodimining halolligi soliq to'lovchilarning soliq to'lash intizomiga qanday ta'sir qiladi? A) Soliq to'lash intizomiga va ishonchga hech qanday ta'sir qilmaydi B) Faqat yil davomida o'tkaziladigan tekshiruvlar sonini oshiradi C) Soliq organlariga ishonchni oshirib, ixtiyoriy to'lashni rag'batlantiradi D) Soliq to'lovchilarni soliqni ixtiyoriy to'lashdan sovutib qo'yadi To'g'ri javob: C) Soliq organlariga ishonchni oshirib, ixtiyoriy to'lashni rag'batlantiradi ✔ Izoh: Soliq organlariga ishonch yuqori bo'lsa, to'lovchilar soliqlarni ixtiyoriy to'lashga ko'proq moyil bo'ladi. 21. Monopsoniya nima? A) Ko'plab xaridor va sotuvchilar B) Bozorda yagona sotuvchining mavjudligi C) Bozorda yagona xaridorning mavjudligi D) Davlat monopoliyasi To'g'ri javob: C) Bozorda yagona xaridorning mavjudligi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 194 16. Tekshiruvchi bilan soliq to'lovchi o'rtasida qarindoshlik munosabati bo'lsa, nima qilinishi kerak? A) Bu holat e'tiborga olinmay, tekshiruv davom ettirilishi B) Tekshiruvchi bu haqda xabar berib, tekshiruvdan chetlatilishi C) Tekshiruv natijalari tomonlar bilan oldindan kelishilishi D) Tekshiruv aynan shu xodimga ishonch bilan topshirilishi To'g'ri javob: B) Tekshiruvchi bu haqda xabar berib, tekshiruvdan chetlatilishi✔ Izoh: Qarindoshlik manfaatlar to'qnashuvini keltirib chiqaradi, shuning uchun xodim rahbarni xabardor qilib, tekshiruvdan chetlatilishi lozim. 17. Ish haqi xodimga hisoblangan, ammo hali to'lanmagan bo'lsa, bu balansda nima sifatida aks etadi? A) Korxonaning ustav kapitali B) Korxonaning asosiy vositasi C) Xodimning debitorlik qarzi D) Ish haqi bo'yicha majburiyat To'g'ri javob: D) Ish haqi bo'yicha majburiyat ✔ Izoh: Hisoblangan, ammo to'lanmagan ish haqi korxonaning xodimlar oldidagi majburiyati sifatida passivda ko'rsatiladi. 18. Hisobvaraq-fakturada QQS summasi qanday ko'rsatiladi? A) Faqat og'zaki ravishda xaridorga aytiladi B) Umuman ko'rsatilmaydi, narx ichida yashirin bo'ladi C) Faqat tovar nomiga qo'shib, bitta satrda yoziladi D) Alohida satr (ustun) sifatida ajratib ko'rsatiladi To'g'ri javob: D) Alohida satr (ustun) sifatida ajratib ko'rsatiladi ✔ Izoh: QQS to'lovchisi tomonidan rasmiylashtiriladigan hisobvaraq-fakturada soliq summasi alohida ajratib ko'rsatiladi, bu xaridorga uni hisobga olish imkonini beradi. 19. Ish beruvchi xodimga bozor narxidan ancha past narxda tovar sotsa, farq daromad solig'i maqsadida nima hisoblanadi? A) Mulkiy daromad B) Moddiy naf tarzidagi daromad C) Soliqdan ozod qilingan sovg'a D) Ish beruvchining xarajati, xodimga aloqasi yo'q To'g'ri javob: B) Moddiy naf tarzidagi daromad ✔ Izoh: Bozor narxi bilan imtiyozli narx o'rtasidagi farq xodim uchun moddiy naf hisoblanadi va soliqqa tortiladi. 20. Soliq xodimining halolligi soliq to'lovchilarning soliq to'lash intizomiga qanday ta'sir qiladi? A) Soliq to'lash intizomiga va ishonchga hech qanday ta'sir qilmaydi B) Faqat yil davomida o'tkaziladigan tekshiruvlar sonini oshiradi C) Soliq organlariga ishonchni oshirib, ixtiyoriy to'lashni rag'batlantiradi D) Soliq to'lovchilarni soliqni ixtiyoriy to'lashdan sovutib qo'yadi To'g'ri javob: C) Soliq organlariga ishonchni oshirib, ixtiyoriy to'lashni rag'batlantiradi ✔ Izoh: Soliq organlariga ishonch yuqori bo'lsa, to'lovchilar soliqlarni ixtiyoriy to'lashga ko'proq moyil bo'ladi. 21. Monopsoniya nima? A) Ko'plab xaridor va sotuvchilar B) Bozorda yagona sotuvchining mavjudligi C) Bozorda yagona xaridorning mavjudligi D) Davlat monopoliyasi To'g'ri javob: C) Bozorda yagona xaridorning mavjudligi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 194 16. Tekshiruvchi bilan soliq to'lovchi o'rtasida qarindoshlik munosabati bo'lsa, nima qilinishi kerak? A) Bu holat e'tiborga olinmay, tekshiruv davom ettirilishi B) Tekshiruvchi bu haqda xabar berib, tekshiruvdan chetlatilishi C) Tekshiruv natijalari tomonlar bilan oldindan kelishilishi D) Tekshiruv aynan shu xodimga ishonch bilan topshirilishi To'g'ri javob: B) Tekshiruvchi bu haqda xabar berib, tekshiruvdan chetlatilishi✔ Izoh: Qarindoshlik manfaatlar to'qnashuvini keltirib chiqaradi, shuning uchun xodim rahbarni xabardor qilib, tekshiruvdan chetlatilishi lozim. 17. Ish haqi xodimga hisoblangan, ammo hali to'lanmagan bo'lsa, bu balansda nima sifatida aks etadi? A) Korxonaning ustav kapitali B) Korxonaning asosiy vositasi C) Xodimning debitorlik qarzi D) Ish haqi bo'yicha majburiyat To'g'ri javob: D) Ish haqi bo'yicha majburiyat ✔ Izoh: Hisoblangan, ammo to'lanmagan ish haqi korxonaning xodimlar oldidagi majburiyati sifatida passivda ko'rsatiladi. 18. Hisobvaraq-fakturada QQS summasi qanday ko'rsatiladi? A) Faqat og'zaki ravishda xaridorga aytiladi B) Umuman ko'rsatilmaydi, narx ichida yashirin bo'ladi C) Faqat tovar nomiga qo'shib, bitta satrda yoziladi D) Alohida satr (ustun) sifatida ajratib ko'rsatiladi To'g'ri javob: D) Alohida satr (ustun) sifatida ajratib ko'rsatiladi ✔ Izoh: QQS to'lovchisi tomonidan rasmiylashtiriladigan hisobvaraq-fakturada soliq summasi alohida ajratib ko'rsatiladi, bu xaridorga uni hisobga olish imkonini beradi. 19. Ish beruvchi xodimga bozor narxidan ancha past narxda tovar sotsa, farq daromad solig'i maqsadida nima hisoblanadi? A) Mulkiy daromad B) Moddiy naf tarzidagi daromad C) Soliqdan ozod qilingan sovg'a D) Ish beruvchining xarajati, xodimga aloqasi yo'q To'g'ri javob: B) Moddiy naf tarzidagi daromad ✔ Izoh: Bozor narxi bilan imtiyozli narx o'rtasidagi farq xodim uchun moddiy naf hisoblanadi va soliqqa tortiladi. 20. Soliq xodimining halolligi soliq to'lovchilarning soliq to'lash intizomiga qanday ta'sir qiladi? A) Soliq to'lash intizomiga va ishonchga hech qanday ta'sir qilmaydi B) Faqat yil davomida o'tkaziladigan tekshiruvlar sonini oshiradi C) Soliq organlariga ishonchni oshirib, ixtiyoriy to'lashni rag'batlantiradi D) Soliq to'lovchilarni soliqni ixtiyoriy to'lashdan sovutib qo'yadi To'g'ri javob: C) Soliq organlariga ishonchni oshirib, ixtiyoriy to'lashni rag'batlantiradi ✔ Izoh: Soliq organlariga ishonch yuqori bo'lsa, to'lovchilar soliqlarni ixtiyoriy to'lashga ko'proq moyil bo'ladi. 21. Monopsoniya nima? A) Ko'plab xaridor va sotuvchilar B) Bozorda yagona sotuvchining mavjudligi C) Bozorda yagona xaridorning mavjudligi D) Davlat monopoliyasi To'g'ri javob: C) Bozorda yagona xaridorning mavjudligi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 194 Izoh: Monopsoniya — bozorda yagona xaridor bo'lgan holat; masalan, hududdagi yagona yirik ish beruvchi mehnat bozorida. 22. Do'kondan tovar sotib olgan oddiy fuqaro QQSga nisbatan qanday holatda bo'ladi? A) Har bir xarid bo'yicha soliq organiga QQS deklaratsiyasi topshirishi shart B) Soliq yukini narx orqali ko'taradi, lekin QQS to'lovchisi hisoblanmaydi C) QQSni o'zi hisoblab, har oy budjetga mustaqil ravishda to'lashi kerak D) Har qanday holatda QQS to'lovchisi sifatida soliq organida ro'yxatdan o'tishi shart To'g'ri javob: B) Soliq yukini narx orqali ko'taradi, lekin QQS to'lovchisi hisoblanmaydi✔ Izoh: Oddiy fuqaro tovar sotib olganda QQS yukini narx orqali ko'taradi, ammo QQS to'lovchisi hisoblanmaydi. 23. Soliq to'lovchi bilan soliq agentining asosiy farqi nimada? A) Soliq agenti faqat jismoniy shaxs, soliq to'lovchi esa faqat yuridik shaxs bo'lishi mumkin B) Ular o'rtasida hech qanday farq yo'q, ikkalasi ham o'z soliqini to'laydi va hisobot beradi C) Soliq agenti boshqa shaxsning soliqini ushlab qolib o'tkazadi, soliq to'lovchi esa o'z soliqini to'laydi D) Soliq agenti har qanday soliqdan ozod qilingan, soliq to'lovchi esa ularni to'liq to'lashi shart To'g'ri javob: C) Soliq agenti boshqa shaxsning soliqini ushlab qolib o'tkazadi, soliq to'lovchi esa o'z ✔ soliqini to'laydi Izoh: Soliq to'lovchi o'z soliq majburiyatini bajaradi, soliq agenti esa boshqa shaxsga to'lanadigan summadan uning soliqini ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi. 24. Soliq tekshiruviga keladigan soliq organi xodimi soliq to'lovchiga nimani ko'rsatishi shart? A) Faqat shu soliq to'lovchida o'tkazilgan oldingi tekshiruv dalolatnomasini B) Hech narsa ko'rsatishi shart emas, chunki uning vakolati qonunda belgilangan C) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarorni D) Faqat shaxsini tasdiqlovchi pasportini va yashash joyi ma'lumotini To'g'ri javob: C) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarorni ✔ Izoh: Tekshiruvchi xizmat guvohnomasini va tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarorni ko'rsatishi shart, aks holda tekshiruvning qonuniyligi shubha ostida qoladi. 25. Onlayn nazorat-kassa mashinalarini (onlayn-NKM) qo'llashdan maqsad nima? A) Do'kon ichidagi harorat va namlikni nazorat qilish hamda tovarlarning saqlanishini kuzatish B) Savdo xodimlarining ish vaqti, tanaffuslari va smenalari davomiyligini hisoblash va qayd etish C) Naqd va bank kartasi orqali hisob-kitoblarni real vaqtda soliq organiga uzatish va tushumni hisobga olish D) Do'kondagi tovarlar uchun reklama materiallari va narx yorliqlarini chop etish hamda ularni tarqatish To'g'ri javob: C) Naqd va bank kartasi orqali hisob-kitoblarni real vaqtda soliq organiga uzatish va ✔ tushumni hisobga olish Izoh: Onlayn-NKM har bir savdo operatsiyasi ma'lumotlarini soliq organiga uzatadi, bu tushumni yashirishning oldini oladi va shaffoflikni ta'minlaydi. 26. Soliq agenti soliqni ushlab qolmagan yoki o'tkazmagan bo'lsa, nima yuz beradi? A) Soliq to'lash majburiyati butunlay bekor bo'ladi B) Soliq organi soliqni o'z mablag'idan to'laydi C) Soliq agenti qonunda belgilangan javobgarlikka tortiladi D) Hech qanday oqibat kelib chiqmaydi To'g'ri javob: C) Soliq agenti qonunda belgilangan javobgarlikka tortiladi ✔ Izoh: Soliq agenti soliqni ushlab qolish va o'tkazish majburiyatini bajarmagani uchun Soliq kodeksida belgilangan javobgarlikka tortiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 195 Izoh: Monopsoniya — bozorda yagona xaridor bo'lgan holat; masalan, hududdagi yagona yirik ish beruvchi mehnat bozorida. 22. Do'kondan tovar sotib olgan oddiy fuqaro QQSga nisbatan qanday holatda bo'ladi? A) Har bir xarid bo'yicha soliq organiga QQS deklaratsiyasi topshirishi shart B) Soliq yukini narx orqali ko'taradi, lekin QQS to'lovchisi hisoblanmaydi C) QQSni o'zi hisoblab, har oy budjetga mustaqil ravishda to'lashi kerak D) Har qanday holatda QQS to'lovchisi sifatida soliq organida ro'yxatdan o'tishi shart To'g'ri javob: B) Soliq yukini narx orqali ko'taradi, lekin QQS to'lovchisi hisoblanmaydi✔ Izoh: Oddiy fuqaro tovar sotib olganda QQS yukini narx orqali ko'taradi, ammo QQS to'lovchisi hisoblanmaydi. 23. Soliq to'lovchi bilan soliq agentining asosiy farqi nimada? A) Soliq agenti faqat jismoniy shaxs, soliq to'lovchi esa faqat yuridik shaxs bo'lishi mumkin B) Ular o'rtasida hech qanday farq yo'q, ikkalasi ham o'z soliqini to'laydi va hisobot beradi C) Soliq agenti boshqa shaxsning soliqini ushlab qolib o'tkazadi, soliq to'lovchi esa o'z soliqini to'laydi D) Soliq agenti har qanday soliqdan ozod qilingan, soliq to'lovchi esa ularni to'liq to'lashi shart To'g'ri javob: C) Soliq agenti boshqa shaxsning soliqini ushlab qolib o'tkazadi, soliq to'lovchi esa o'z ✔ soliqini to'laydi Izoh: Soliq to'lovchi o'z soliq majburiyatini bajaradi, soliq agenti esa boshqa shaxsga to'lanadigan summadan uning soliqini ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi. 24. Soliq tekshiruviga keladigan soliq organi xodimi soliq to'lovchiga nimani ko'rsatishi shart? A) Faqat shu soliq to'lovchida o'tkazilgan oldingi tekshiruv dalolatnomasini B) Hech narsa ko'rsatishi shart emas, chunki uning vakolati qonunda belgilangan C) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarorni D) Faqat shaxsini tasdiqlovchi pasportini va yashash joyi ma'lumotini To'g'ri javob: C) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarorni ✔ Izoh: Tekshiruvchi xizmat guvohnomasini va tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarorni ko'rsatishi shart, aks holda tekshiruvning qonuniyligi shubha ostida qoladi. 25. Onlayn nazorat-kassa mashinalarini (onlayn-NKM) qo'llashdan maqsad nima? A) Do'kon ichidagi harorat va namlikni nazorat qilish hamda tovarlarning saqlanishini kuzatish B) Savdo xodimlarining ish vaqti, tanaffuslari va smenalari davomiyligini hisoblash va qayd etish C) Naqd va bank kartasi orqali hisob-kitoblarni real vaqtda soliq organiga uzatish va tushumni hisobga olish D) Do'kondagi tovarlar uchun reklama materiallari va narx yorliqlarini chop etish hamda ularni tarqatish To'g'ri javob: C) Naqd va bank kartasi orqali hisob-kitoblarni real vaqtda soliq organiga uzatish va ✔ tushumni hisobga olish Izoh: Onlayn-NKM har bir savdo operatsiyasi ma'lumotlarini soliq organiga uzatadi, bu tushumni yashirishning oldini oladi va shaffoflikni ta'minlaydi. 26. Soliq agenti soliqni ushlab qolmagan yoki o'tkazmagan bo'lsa, nima yuz beradi? A) Soliq to'lash majburiyati butunlay bekor bo'ladi B) Soliq organi soliqni o'z mablag'idan to'laydi C) Soliq agenti qonunda belgilangan javobgarlikka tortiladi D) Hech qanday oqibat kelib chiqmaydi To'g'ri javob: C) Soliq agenti qonunda belgilangan javobgarlikka tortiladi ✔ Izoh: Soliq agenti soliqni ushlab qolish va o'tkazish majburiyatini bajarmagani uchun Soliq kodeksida belgilangan javobgarlikka tortiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 195 Izoh: Monopsoniya — bozorda yagona xaridor bo'lgan holat; masalan, hududdagi yagona yirik ish beruvchi mehnat bozorida. 22. Do'kondan tovar sotib olgan oddiy fuqaro QQSga nisbatan qanday holatda bo'ladi? A) Har bir xarid bo'yicha soliq organiga QQS deklaratsiyasi topshirishi shart B) Soliq yukini narx orqali ko'taradi, lekin QQS to'lovchisi hisoblanmaydi C) QQSni o'zi hisoblab, har oy budjetga mustaqil ravishda to'lashi kerak D) Har qanday holatda QQS to'lovchisi sifatida soliq organida ro'yxatdan o'tishi shart To'g'ri javob: B) Soliq yukini narx orqali ko'taradi, lekin QQS to'lovchisi hisoblanmaydi✔ Izoh: Oddiy fuqaro tovar sotib olganda QQS yukini narx orqali ko'taradi, ammo QQS to'lovchisi hisoblanmaydi. 23. Soliq to'lovchi bilan soliq agentining asosiy farqi nimada? A) Soliq agenti faqat jismoniy shaxs, soliq to'lovchi esa faqat yuridik shaxs bo'lishi mumkin B) Ular o'rtasida hech qanday farq yo'q, ikkalasi ham o'z soliqini to'laydi va hisobot beradi C) Soliq agenti boshqa shaxsning soliqini ushlab qolib o'tkazadi, soliq to'lovchi esa o'z soliqini to'laydi D) Soliq agenti har qanday soliqdan ozod qilingan, soliq to'lovchi esa ularni to'liq to'lashi shart To'g'ri javob: C) Soliq agenti boshqa shaxsning soliqini ushlab qolib o'tkazadi, soliq to'lovchi esa o'z ✔ soliqini to'laydi Izoh: Soliq to'lovchi o'z soliq majburiyatini bajaradi, soliq agenti esa boshqa shaxsga to'lanadigan summadan uning soliqini ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi. 24. Soliq tekshiruviga keladigan soliq organi xodimi soliq to'lovchiga nimani ko'rsatishi shart? A) Faqat shu soliq to'lovchida o'tkazilgan oldingi tekshiruv dalolatnomasini B) Hech narsa ko'rsatishi shart emas, chunki uning vakolati qonunda belgilangan C) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarorni D) Faqat shaxsini tasdiqlovchi pasportini va yashash joyi ma'lumotini To'g'ri javob: C) Xizmat guvohnomasi va tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarorni ✔ Izoh: Tekshiruvchi xizmat guvohnomasini va tekshiruv o'tkazish to'g'risidagi qarorni ko'rsatishi shart, aks holda tekshiruvning qonuniyligi shubha ostida qoladi. 25. Onlayn nazorat-kassa mashinalarini (onlayn-NKM) qo'llashdan maqsad nima? A) Do'kon ichidagi harorat va namlikni nazorat qilish hamda tovarlarning saqlanishini kuzatish B) Savdo xodimlarining ish vaqti, tanaffuslari va smenalari davomiyligini hisoblash va qayd etish C) Naqd va bank kartasi orqali hisob-kitoblarni real vaqtda soliq organiga uzatish va tushumni hisobga olish D) Do'kondagi tovarlar uchun reklama materiallari va narx yorliqlarini chop etish hamda ularni tarqatish To'g'ri javob: C) Naqd va bank kartasi orqali hisob-kitoblarni real vaqtda soliq organiga uzatish va ✔ tushumni hisobga olish Izoh: Onlayn-NKM har bir savdo operatsiyasi ma'lumotlarini soliq organiga uzatadi, bu tushumni yashirishning oldini oladi va shaffoflikni ta'minlaydi. 26. Soliq agenti soliqni ushlab qolmagan yoki o'tkazmagan bo'lsa, nima yuz beradi? A) Soliq to'lash majburiyati butunlay bekor bo'ladi B) Soliq organi soliqni o'z mablag'idan to'laydi C) Soliq agenti qonunda belgilangan javobgarlikka tortiladi D) Hech qanday oqibat kelib chiqmaydi To'g'ri javob: C) Soliq agenti qonunda belgilangan javobgarlikka tortiladi ✔ Izoh: Soliq agenti soliqni ushlab qolish va o'tkazish majburiyatini bajarmagani uchun Soliq kodeksida belgilangan javobgarlikka tortiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 195 27. Mukammal raqobat bozorining belgisi qaysi? A) Bitta sotuvchi va ko'plab xaridorlar B) Narxning davlat tomonidan belgilanishi C) Bir nechta yirik firmalarning hukmronligi D) Ko'p sotuvchi, bir xil mahsulot va erkin kirish To'g'ri javob: D) Ko'p sotuvchi, bir xil mahsulot va erkin kirish✔ Izoh: Mukammal raqobatda ko'plab sotuvchi va xaridor bir xil mahsulot bilan savdo qiladi, hech biri narxga alohida ta'sir qila olmaydi. 28. «Aylanuvchi eshik» (revolving door) muammosi nima? A) Idoralar o'rtasida xizmat hujjatlarining doimiy aylanib almashinuvi B) Davlat idorasi binosidagi aylanma kirish eshiklarining tez-tez buzilib qolishi C) Xodimlarning tez-tez navbatdan tashqari ta'til olib, ishga qaytib turishi D) Sobiq xizmatchining o'zi nazorat qilgan kompaniyaga o'tishidagi manfaatlar to'qnashuvi To'g'ri javob: D) Sobiq xizmatchining o'zi nazorat qilgan kompaniyaga o'tishidagi manfaatlar ✔ to'qnashuvi Izoh: Sobiq xizmatchi ilgari nazorat qilgan kompaniyaga o'tganda xizmatdagi qarorlari va olgan ma'lumotlari shaxsiy manfaatga xizmat qilishi xavfi tug'iladi. 29. Soliq to'lov manbaida ushlab qolinadigan bo'lsa, buning soliq ma'muriyatchiligi uchun afzalligi nima? A) Soliqni to'lashdan bo'yin tovlash imkoniyati kamayadi va undirish soddalashadi B) Soliq to'lovchi soliqdan butunlay ozod bo'ladi va deklaratsiya topshirmaydi C) Soliq stavkasi manbada ushlab qolinganda avtomatik ravishda kamayadi D) Soliq ham manbada, ham deklaratsiya bo'yicha ikki marta undiriladi To'g'ri javob: A) Soliqni to'lashdan bo'yin tovlash imkoniyati kamayadi va undirish soddalashadi ✔ Izoh: To'lov manbaida ushlash usulida soliq daromad to'lanayotgan paytda ushlab qolinadi, bu tushumlarni kafolatlaydi va ma'muriyatchilikni soddalashtiradi. 30. Daromad solig'i bo'yicha soliq imtiyozidan foydalanish uchun xodim ish beruvchiga nima taqdim etishi kerak? A) Hech narsa, imtiyoz avtomatik qo'llanadi B) Imtiyozga huquqni tasdiqlovchi hujjatlarni C) Faqat bank kartasining raqamini D) Faqat og'zaki ariza To'g'ri javob: B) Imtiyozga huquqni tasdiqlovchi hujjatlarni ✔ Izoh: Soliq agenti imtiyozni qo'llashi uchun xodim imtiyozga huquqini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etishi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 196 27. Mukammal raqobat bozorining belgisi qaysi? A) Bitta sotuvchi va ko'plab xaridorlar B) Narxning davlat tomonidan belgilanishi C) Bir nechta yirik firmalarning hukmronligi D) Ko'p sotuvchi, bir xil mahsulot va erkin kirish To'g'ri javob: D) Ko'p sotuvchi, bir xil mahsulot va erkin kirish✔ Izoh: Mukammal raqobatda ko'plab sotuvchi va xaridor bir xil mahsulot bilan savdo qiladi, hech biri narxga alohida ta'sir qila olmaydi. 28. «Aylanuvchi eshik» (revolving door) muammosi nima? A) Idoralar o'rtasida xizmat hujjatlarining doimiy aylanib almashinuvi B) Davlat idorasi binosidagi aylanma kirish eshiklarining tez-tez buzilib qolishi C) Xodimlarning tez-tez navbatdan tashqari ta'til olib, ishga qaytib turishi D) Sobiq xizmatchining o'zi nazorat qilgan kompaniyaga o'tishidagi manfaatlar to'qnashuvi To'g'ri javob: D) Sobiq xizmatchining o'zi nazorat qilgan kompaniyaga o'tishidagi manfaatlar ✔ to'qnashuvi Izoh: Sobiq xizmatchi ilgari nazorat qilgan kompaniyaga o'tganda xizmatdagi qarorlari va olgan ma'lumotlari shaxsiy manfaatga xizmat qilishi xavfi tug'iladi. 29. Soliq to'lov manbaida ushlab qolinadigan bo'lsa, buning soliq ma'muriyatchiligi uchun afzalligi nima? A) Soliqni to'lashdan bo'yin tovlash imkoniyati kamayadi va undirish soddalashadi B) Soliq to'lovchi soliqdan butunlay ozod bo'ladi va deklaratsiya topshirmaydi C) Soliq stavkasi manbada ushlab qolinganda avtomatik ravishda kamayadi D) Soliq ham manbada, ham deklaratsiya bo'yicha ikki marta undiriladi To'g'ri javob: A) Soliqni to'lashdan bo'yin tovlash imkoniyati kamayadi va undirish soddalashadi ✔ Izoh: To'lov manbaida ushlash usulida soliq daromad to'lanayotgan paytda ushlab qolinadi, bu tushumlarni kafolatlaydi va ma'muriyatchilikni soddalashtiradi. 30. Daromad solig'i bo'yicha soliq imtiyozidan foydalanish uchun xodim ish beruvchiga nima taqdim etishi kerak? A) Hech narsa, imtiyoz avtomatik qo'llanadi B) Imtiyozga huquqni tasdiqlovchi hujjatlarni C) Faqat bank kartasining raqamini D) Faqat og'zaki ariza To'g'ri javob: B) Imtiyozga huquqni tasdiqlovchi hujjatlarni ✔ Izoh: Soliq agenti imtiyozni qo'llashi uchun xodim imtiyozga huquqini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etishi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 196 27. Mukammal raqobat bozorining belgisi qaysi? A) Bitta sotuvchi va ko'plab xaridorlar B) Narxning davlat tomonidan belgilanishi C) Bir nechta yirik firmalarning hukmronligi D) Ko'p sotuvchi, bir xil mahsulot va erkin kirish To'g'ri javob: D) Ko'p sotuvchi, bir xil mahsulot va erkin kirish✔ Izoh: Mukammal raqobatda ko'plab sotuvchi va xaridor bir xil mahsulot bilan savdo qiladi, hech biri narxga alohida ta'sir qila olmaydi. 28. «Aylanuvchi eshik» (revolving door) muammosi nima? A) Idoralar o'rtasida xizmat hujjatlarining doimiy aylanib almashinuvi B) Davlat idorasi binosidagi aylanma kirish eshiklarining tez-tez buzilib qolishi C) Xodimlarning tez-tez navbatdan tashqari ta'til olib, ishga qaytib turishi D) Sobiq xizmatchining o'zi nazorat qilgan kompaniyaga o'tishidagi manfaatlar to'qnashuvi To'g'ri javob: D) Sobiq xizmatchining o'zi nazorat qilgan kompaniyaga o'tishidagi manfaatlar ✔ to'qnashuvi Izoh: Sobiq xizmatchi ilgari nazorat qilgan kompaniyaga o'tganda xizmatdagi qarorlari va olgan ma'lumotlari shaxsiy manfaatga xizmat qilishi xavfi tug'iladi. 29. Soliq to'lov manbaida ushlab qolinadigan bo'lsa, buning soliq ma'muriyatchiligi uchun afzalligi nima? A) Soliqni to'lashdan bo'yin tovlash imkoniyati kamayadi va undirish soddalashadi B) Soliq to'lovchi soliqdan butunlay ozod bo'ladi va deklaratsiya topshirmaydi C) Soliq stavkasi manbada ushlab qolinganda avtomatik ravishda kamayadi D) Soliq ham manbada, ham deklaratsiya bo'yicha ikki marta undiriladi To'g'ri javob: A) Soliqni to'lashdan bo'yin tovlash imkoniyati kamayadi va undirish soddalashadi ✔ Izoh: To'lov manbaida ushlash usulida soliq daromad to'lanayotgan paytda ushlab qolinadi, bu tushumlarni kafolatlaydi va ma'muriyatchilikni soddalashtiradi. 30. Daromad solig'i bo'yicha soliq imtiyozidan foydalanish uchun xodim ish beruvchiga nima taqdim etishi kerak? A) Hech narsa, imtiyoz avtomatik qo'llanadi B) Imtiyozga huquqni tasdiqlovchi hujjatlarni C) Faqat bank kartasining raqamini D) Faqat og'zaki ariza To'g'ri javob: B) Imtiyozga huquqni tasdiqlovchi hujjatlarni ✔ Izoh: Soliq agenti imtiyozni qo'llashi uchun xodim imtiyozga huquqini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etishi lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 196 33-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Penyaning jarimadan farqi nimada? A) Penya bir martalik, jarima esa har kuni hisoblanadi B) Penya faqat jismoniy shaxslarga, jarima faqat yuridik shaxslarga qo'llanadi C) Penya soliq majburiyatini bajarishni ta'minlash usuli, jarima esa javobgarlik chorasi D) Penya ixtiyoriy, jarima esa majburiy to'lanadi To'g'ri javob: C) Penya soliq majburiyatini bajarishni ta'minlash usuli, jarima esa javobgarlik ✔ chorasi Izoh: Penya to'lov kechikkan har bir kun uchun hisoblanadigan ta'minlash vositasi, jarima esa soliq huquqbuzarligi uchun qo'llaniladigan moliyaviy sanksiya. 2. Yer solig'i bo'yicha soliqqa tortish obyekti hisoblanmaydigan narsa qaysi? A) Doimiy foydalanishdagi davlat yer uchastkasi B) Yer uchastkasida yetishtirilgan hosil C) Mulk huquqidagi yer uchastkasi D) Egalikdagi yer uchastkasi To'g'ri javob: B) Yer uchastkasida yetishtirilgan hosil ✔ Izoh: Yer solig'i yer uchastkasining o'zi uchun to'lanadi; yetishtirilgan hosil yer solig'ining obyekti emas. 3. Buxgalteriya foydasi va soliq maqsadidagi foyda nima uchun farq qilishi mumkin? A) Buxgalteriya foydasini soliq to'lovchi emas, soliq organi o'zi hisoblab chiqadi B) Ular farq qilmaydi, chunki buxgalteriya foydasi doimo soliq foydasiga teng C) Soliq qonunchiligi ayrim daromad va xarajatlarni buxgalteriyadan farqli tan olgani uchun D) Soliq foydasi faqat naqd pul tushumlari asosida, kassa usulida hisoblanadi To'g'ri javob: C) Soliq qonunchiligi ayrim daromad va xarajatlarni buxgalteriyadan farqli tan olgani ✔ uchun Izoh: Soliq foydasi buxgalteriya foydasidan chegirilmaydigan xarajatlar, soliqqa tortilmaydigan daromadlar va boshqa tuzatishlar hisobiga farq qiladi. 4. Soliq to'lashdan bo'yin tovlash katta miqdorda bo'lsa, qanday javobgarlik turi qo'llanilishi mumkin? A) Hech qanday javobgarlik yo'q B) Jinoiy javobgarlik C) Faqat intizomiy javobgarlik D) Faqat ma'naviy tanbeh To'g'ri javob: B) Jinoiy javobgarlik ✔ Izoh: Soliq to'lashdan qasddan bo'yin tovlash qonunda belgilangan miqdorga yetsa, jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. 5. Soliq maslahatchisining asosiy vazifasi nima? A) Soliq to'lovchilarga soliq masalalarida professional yordam berish B) Soliq stavkalarini har yili tasdiqlash va o'zgartirish C) Soliq tekshiruvlarini tayinlash va o'tkazish D) Soliq to'lovchilardan soliq qarzlarini majburiy undirish To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchilarga soliq masalalarida professional yordam berish ✔ Izoh: Soliq maslahatchisi soliq to'lovchilarga soliq hisobi, hisobot va qonunchilik masalalarida professional yordam ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 197 33-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Penyaning jarimadan farqi nimada? A) Penya bir martalik, jarima esa har kuni hisoblanadi B) Penya faqat jismoniy shaxslarga, jarima faqat yuridik shaxslarga qo'llanadi C) Penya soliq majburiyatini bajarishni ta'minlash usuli, jarima esa javobgarlik chorasi D) Penya ixtiyoriy, jarima esa majburiy to'lanadi To'g'ri javob: C) Penya soliq majburiyatini bajarishni ta'minlash usuli, jarima esa javobgarlik ✔ chorasi Izoh: Penya to'lov kechikkan har bir kun uchun hisoblanadigan ta'minlash vositasi, jarima esa soliq huquqbuzarligi uchun qo'llaniladigan moliyaviy sanksiya. 2. Yer solig'i bo'yicha soliqqa tortish obyekti hisoblanmaydigan narsa qaysi? A) Doimiy foydalanishdagi davlat yer uchastkasi B) Yer uchastkasida yetishtirilgan hosil C) Mulk huquqidagi yer uchastkasi D) Egalikdagi yer uchastkasi To'g'ri javob: B) Yer uchastkasida yetishtirilgan hosil ✔ Izoh: Yer solig'i yer uchastkasining o'zi uchun to'lanadi; yetishtirilgan hosil yer solig'ining obyekti emas. 3. Buxgalteriya foydasi va soliq maqsadidagi foyda nima uchun farq qilishi mumkin? A) Buxgalteriya foydasini soliq to'lovchi emas, soliq organi o'zi hisoblab chiqadi B) Ular farq qilmaydi, chunki buxgalteriya foydasi doimo soliq foydasiga teng C) Soliq qonunchiligi ayrim daromad va xarajatlarni buxgalteriyadan farqli tan olgani uchun D) Soliq foydasi faqat naqd pul tushumlari asosida, kassa usulida hisoblanadi To'g'ri javob: C) Soliq qonunchiligi ayrim daromad va xarajatlarni buxgalteriyadan farqli tan olgani ✔ uchun Izoh: Soliq foydasi buxgalteriya foydasidan chegirilmaydigan xarajatlar, soliqqa tortilmaydigan daromadlar va boshqa tuzatishlar hisobiga farq qiladi. 4. Soliq to'lashdan bo'yin tovlash katta miqdorda bo'lsa, qanday javobgarlik turi qo'llanilishi mumkin? A) Hech qanday javobgarlik yo'q B) Jinoiy javobgarlik C) Faqat intizomiy javobgarlik D) Faqat ma'naviy tanbeh To'g'ri javob: B) Jinoiy javobgarlik ✔ Izoh: Soliq to'lashdan qasddan bo'yin tovlash qonunda belgilangan miqdorga yetsa, jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. 5. Soliq maslahatchisining asosiy vazifasi nima? A) Soliq to'lovchilarga soliq masalalarida professional yordam berish B) Soliq stavkalarini har yili tasdiqlash va o'zgartirish C) Soliq tekshiruvlarini tayinlash va o'tkazish D) Soliq to'lovchilardan soliq qarzlarini majburiy undirish To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchilarga soliq masalalarida professional yordam berish ✔ Izoh: Soliq maslahatchisi soliq to'lovchilarga soliq hisobi, hisobot va qonunchilik masalalarida professional yordam ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 197 33-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Penyaning jarimadan farqi nimada? A) Penya bir martalik, jarima esa har kuni hisoblanadi B) Penya faqat jismoniy shaxslarga, jarima faqat yuridik shaxslarga qo'llanadi C) Penya soliq majburiyatini bajarishni ta'minlash usuli, jarima esa javobgarlik chorasi D) Penya ixtiyoriy, jarima esa majburiy to'lanadi To'g'ri javob: C) Penya soliq majburiyatini bajarishni ta'minlash usuli, jarima esa javobgarlik ✔ chorasi Izoh: Penya to'lov kechikkan har bir kun uchun hisoblanadigan ta'minlash vositasi, jarima esa soliq huquqbuzarligi uchun qo'llaniladigan moliyaviy sanksiya. 2. Yer solig'i bo'yicha soliqqa tortish obyekti hisoblanmaydigan narsa qaysi? A) Doimiy foydalanishdagi davlat yer uchastkasi B) Yer uchastkasida yetishtirilgan hosil C) Mulk huquqidagi yer uchastkasi D) Egalikdagi yer uchastkasi To'g'ri javob: B) Yer uchastkasida yetishtirilgan hosil ✔ Izoh: Yer solig'i yer uchastkasining o'zi uchun to'lanadi; yetishtirilgan hosil yer solig'ining obyekti emas. 3. Buxgalteriya foydasi va soliq maqsadidagi foyda nima uchun farq qilishi mumkin? A) Buxgalteriya foydasini soliq to'lovchi emas, soliq organi o'zi hisoblab chiqadi B) Ular farq qilmaydi, chunki buxgalteriya foydasi doimo soliq foydasiga teng C) Soliq qonunchiligi ayrim daromad va xarajatlarni buxgalteriyadan farqli tan olgani uchun D) Soliq foydasi faqat naqd pul tushumlari asosida, kassa usulida hisoblanadi To'g'ri javob: C) Soliq qonunchiligi ayrim daromad va xarajatlarni buxgalteriyadan farqli tan olgani ✔ uchun Izoh: Soliq foydasi buxgalteriya foydasidan chegirilmaydigan xarajatlar, soliqqa tortilmaydigan daromadlar va boshqa tuzatishlar hisobiga farq qiladi. 4. Soliq to'lashdan bo'yin tovlash katta miqdorda bo'lsa, qanday javobgarlik turi qo'llanilishi mumkin? A) Hech qanday javobgarlik yo'q B) Jinoiy javobgarlik C) Faqat intizomiy javobgarlik D) Faqat ma'naviy tanbeh To'g'ri javob: B) Jinoiy javobgarlik ✔ Izoh: Soliq to'lashdan qasddan bo'yin tovlash qonunda belgilangan miqdorga yetsa, jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. 5. Soliq maslahatchisining asosiy vazifasi nima? A) Soliq to'lovchilarga soliq masalalarida professional yordam berish B) Soliq stavkalarini har yili tasdiqlash va o'zgartirish C) Soliq tekshiruvlarini tayinlash va o'tkazish D) Soliq to'lovchilardan soliq qarzlarini majburiy undirish To'g'ri javob: A) Soliq to'lovchilarga soliq masalalarida professional yordam berish ✔ Izoh: Soliq maslahatchisi soliq to'lovchilarga soliq hisobi, hisobot va qonunchilik masalalarida professional yordam ko'rsatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 197 6. Soliq sirri deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchi soliq organidan qonuniy ravishda yashirishi mumkin bo'lgan daromadlar B) Soliq organlari olgan va oshkor etilishi mumkin bo'lmagan soliq to'lovchiga oid ma'lumotlar C) Soliq organining tekshiruv o'tkazish rejalari va muddatlari haqidagi xizmat ma'lumoti D) Soliq stavkalari to'g'risida soliq organi qabul qiladigan va e'lon qilinmaydigan maxfiy qarorlar To'g'ri javob: B) Soliq organlari olgan va oshkor etilishi mumkin bo'lmagan soliq to'lovchiga oid ✔ ma'lumotlar Izoh: Soliq sirini soliq organlari soliq to'lovchi haqida olgan, qonunda belgilangan hollardan tashqari oshkor qilinmaydigan ma'lumotlar tashkil etadi. 7. Nima uchun foydalanilmayotgan ko'chmas mulkka ham mol-mulk solig'i to'lanadi? A) Bunday mulkka hech qachon soliq to'lanmaydi, chunki u daromad keltirmaydi B) Chunki foydalanilmayotgan mulk QQSga tortiladi va mol-mulk solig'i shu QQSning bir qismi C) Chunki soliq mulkka egalik fakti bo'yicha, undan daromad olinishidan qat'i nazar undiriladi D) Chunki bu mulk bir yil foydalanilmasa, avtomatik ravishda davlat mulkiga o'tadi To'g'ri javob: C) Chunki soliq mulkka egalik fakti bo'yicha, undan daromad olinishidan qat'i nazar ✔ undiriladi Izoh: Mol-mulk solig'i mulkka egalik qilish uchun to'lanadi, shuning uchun mulkning ishlatilishi yoki daromad keltirishi soliq majburiyatiga ta'sir qilmaydi. 8. Axborot tizimlarida foydalanuvchi harakatlarining jurnalini (logini) yuritish nima uchun kerak? A) Foydalanuvchilarni ijtimoiy tarmoqda reklama qilish uchun B) Kompyuterning ishlash tezligini oshirish uchun C) Kim, qachon va qanday ma'lumotga kirganini nazorat qilish uchun D) Ekran rangi va interfeysni o'zgartirish uchun To'g'ri javob: C) Kim, qachon va qanday ma'lumotga kirganini nazorat qilish uchun ✔ Izoh: Harakatlar jurnali ruxsatsiz kirish va suiiste'mollarni aniqlash, javobgar shaxsni belgilash imkonini beradi. 9. Soliq to'lash muddatini o'zgartirish qanday shakllarda amalga oshirilishi mumkin? A) Soliq stavkasini nolga tushirish shaklida B) Kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash shaklida C) Soliqni boshqa shaxsga o'tkazish shaklida D) Soliq qarzini butunlay kechirish shaklida To'g'ri javob: B) Kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash shaklida ✔ Izoh: Soliq to'lash muddatini o'zgartirish soliqni to'lashni kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash shaklida, qonunda belgilangan asoslarda amalga oshiriladi. 10. Asosiy vositalarni ta'mirlash xarajatlari foyda solig'ida qanday baholanadi? A) Har qanday holatda va har doim chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi B) Korxonaning jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi C) Ta'sischilarga taqsimlangan dividend sifatida qaraladi D) Qonunda belgilangan tartibda chegiriladigan xarajat hisoblanadi To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda chegiriladigan xarajat hisoblanadi ✔ Izoh: Faoliyatda foydalaniladigan asosiy vositalarni ta'mirlash xarajatlari Soliq kodeksida belgilangan tartibda xarajatlar tarkibiga kiritiladi. 11. Soliq davri deganda nima tushuniladi? A) Soliq inspektorining kunlik ish vaqti va qabul soatlari B) Soliq bazasi aniqlanib, soliq summasi hisoblanadigan vaqt oralig'i C) Yangi soliq qonunining rasmiy kuchga kirish sanasi D) Tekshiruv natijalarini rasmiylashtirish uchun berilgan vaqt To'g'ri javob: B) Soliq bazasi aniqlanib, soliq summasi hisoblanadigan vaqt oralig'i ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 198 6. Soliq sirri deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchi soliq organidan qonuniy ravishda yashirishi mumkin bo'lgan daromadlar B) Soliq organlari olgan va oshkor etilishi mumkin bo'lmagan soliq to'lovchiga oid ma'lumotlar C) Soliq organining tekshiruv o'tkazish rejalari va muddatlari haqidagi xizmat ma'lumoti D) Soliq stavkalari to'g'risida soliq organi qabul qiladigan va e'lon qilinmaydigan maxfiy qarorlar To'g'ri javob: B) Soliq organlari olgan va oshkor etilishi mumkin bo'lmagan soliq to'lovchiga oid ✔ ma'lumotlar Izoh: Soliq sirini soliq organlari soliq to'lovchi haqida olgan, qonunda belgilangan hollardan tashqari oshkor qilinmaydigan ma'lumotlar tashkil etadi. 7. Nima uchun foydalanilmayotgan ko'chmas mulkka ham mol-mulk solig'i to'lanadi? A) Bunday mulkka hech qachon soliq to'lanmaydi, chunki u daromad keltirmaydi B) Chunki foydalanilmayotgan mulk QQSga tortiladi va mol-mulk solig'i shu QQSning bir qismi C) Chunki soliq mulkka egalik fakti bo'yicha, undan daromad olinishidan qat'i nazar undiriladi D) Chunki bu mulk bir yil foydalanilmasa, avtomatik ravishda davlat mulkiga o'tadi To'g'ri javob: C) Chunki soliq mulkka egalik fakti bo'yicha, undan daromad olinishidan qat'i nazar ✔ undiriladi Izoh: Mol-mulk solig'i mulkka egalik qilish uchun to'lanadi, shuning uchun mulkning ishlatilishi yoki daromad keltirishi soliq majburiyatiga ta'sir qilmaydi. 8. Axborot tizimlarida foydalanuvchi harakatlarining jurnalini (logini) yuritish nima uchun kerak? A) Foydalanuvchilarni ijtimoiy tarmoqda reklama qilish uchun B) Kompyuterning ishlash tezligini oshirish uchun C) Kim, qachon va qanday ma'lumotga kirganini nazorat qilish uchun D) Ekran rangi va interfeysni o'zgartirish uchun To'g'ri javob: C) Kim, qachon va qanday ma'lumotga kirganini nazorat qilish uchun ✔ Izoh: Harakatlar jurnali ruxsatsiz kirish va suiiste'mollarni aniqlash, javobgar shaxsni belgilash imkonini beradi. 9. Soliq to'lash muddatini o'zgartirish qanday shakllarda amalga oshirilishi mumkin? A) Soliq stavkasini nolga tushirish shaklida B) Kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash shaklida C) Soliqni boshqa shaxsga o'tkazish shaklida D) Soliq qarzini butunlay kechirish shaklida To'g'ri javob: B) Kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash shaklida ✔ Izoh: Soliq to'lash muddatini o'zgartirish soliqni to'lashni kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash shaklida, qonunda belgilangan asoslarda amalga oshiriladi. 10. Asosiy vositalarni ta'mirlash xarajatlari foyda solig'ida qanday baholanadi? A) Har qanday holatda va har doim chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi B) Korxonaning jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi C) Ta'sischilarga taqsimlangan dividend sifatida qaraladi D) Qonunda belgilangan tartibda chegiriladigan xarajat hisoblanadi To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda chegiriladigan xarajat hisoblanadi ✔ Izoh: Faoliyatda foydalaniladigan asosiy vositalarni ta'mirlash xarajatlari Soliq kodeksida belgilangan tartibda xarajatlar tarkibiga kiritiladi. 11. Soliq davri deganda nima tushuniladi? A) Soliq inspektorining kunlik ish vaqti va qabul soatlari B) Soliq bazasi aniqlanib, soliq summasi hisoblanadigan vaqt oralig'i C) Yangi soliq qonunining rasmiy kuchga kirish sanasi D) Tekshiruv natijalarini rasmiylashtirish uchun berilgan vaqt To'g'ri javob: B) Soliq bazasi aniqlanib, soliq summasi hisoblanadigan vaqt oralig'i ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 198 6. Soliq sirri deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchi soliq organidan qonuniy ravishda yashirishi mumkin bo'lgan daromadlar B) Soliq organlari olgan va oshkor etilishi mumkin bo'lmagan soliq to'lovchiga oid ma'lumotlar C) Soliq organining tekshiruv o'tkazish rejalari va muddatlari haqidagi xizmat ma'lumoti D) Soliq stavkalari to'g'risida soliq organi qabul qiladigan va e'lon qilinmaydigan maxfiy qarorlar To'g'ri javob: B) Soliq organlari olgan va oshkor etilishi mumkin bo'lmagan soliq to'lovchiga oid ✔ ma'lumotlar Izoh: Soliq sirini soliq organlari soliq to'lovchi haqida olgan, qonunda belgilangan hollardan tashqari oshkor qilinmaydigan ma'lumotlar tashkil etadi. 7. Nima uchun foydalanilmayotgan ko'chmas mulkka ham mol-mulk solig'i to'lanadi? A) Bunday mulkka hech qachon soliq to'lanmaydi, chunki u daromad keltirmaydi B) Chunki foydalanilmayotgan mulk QQSga tortiladi va mol-mulk solig'i shu QQSning bir qismi C) Chunki soliq mulkka egalik fakti bo'yicha, undan daromad olinishidan qat'i nazar undiriladi D) Chunki bu mulk bir yil foydalanilmasa, avtomatik ravishda davlat mulkiga o'tadi To'g'ri javob: C) Chunki soliq mulkka egalik fakti bo'yicha, undan daromad olinishidan qat'i nazar ✔ undiriladi Izoh: Mol-mulk solig'i mulkka egalik qilish uchun to'lanadi, shuning uchun mulkning ishlatilishi yoki daromad keltirishi soliq majburiyatiga ta'sir qilmaydi. 8. Axborot tizimlarida foydalanuvchi harakatlarining jurnalini (logini) yuritish nima uchun kerak? A) Foydalanuvchilarni ijtimoiy tarmoqda reklama qilish uchun B) Kompyuterning ishlash tezligini oshirish uchun C) Kim, qachon va qanday ma'lumotga kirganini nazorat qilish uchun D) Ekran rangi va interfeysni o'zgartirish uchun To'g'ri javob: C) Kim, qachon va qanday ma'lumotga kirganini nazorat qilish uchun ✔ Izoh: Harakatlar jurnali ruxsatsiz kirish va suiiste'mollarni aniqlash, javobgar shaxsni belgilash imkonini beradi. 9. Soliq to'lash muddatini o'zgartirish qanday shakllarda amalga oshirilishi mumkin? A) Soliq stavkasini nolga tushirish shaklida B) Kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash shaklida C) Soliqni boshqa shaxsga o'tkazish shaklida D) Soliq qarzini butunlay kechirish shaklida To'g'ri javob: B) Kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash shaklida ✔ Izoh: Soliq to'lash muddatini o'zgartirish soliqni to'lashni kechiktirish yoki bo'lib-bo'lib to'lash shaklida, qonunda belgilangan asoslarda amalga oshiriladi. 10. Asosiy vositalarni ta'mirlash xarajatlari foyda solig'ida qanday baholanadi? A) Har qanday holatda va har doim chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi B) Korxonaning jami daromadiga qo'shimcha daromad sifatida qo'shiladi C) Ta'sischilarga taqsimlangan dividend sifatida qaraladi D) Qonunda belgilangan tartibda chegiriladigan xarajat hisoblanadi To'g'ri javob: D) Qonunda belgilangan tartibda chegiriladigan xarajat hisoblanadi ✔ Izoh: Faoliyatda foydalaniladigan asosiy vositalarni ta'mirlash xarajatlari Soliq kodeksida belgilangan tartibda xarajatlar tarkibiga kiritiladi. 11. Soliq davri deganda nima tushuniladi? A) Soliq inspektorining kunlik ish vaqti va qabul soatlari B) Soliq bazasi aniqlanib, soliq summasi hisoblanadigan vaqt oralig'i C) Yangi soliq qonunining rasmiy kuchga kirish sanasi D) Tekshiruv natijalarini rasmiylashtirish uchun berilgan vaqt To'g'ri javob: B) Soliq bazasi aniqlanib, soliq summasi hisoblanadigan vaqt oralig'i ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 198 Izoh: Soliq davri — yakunida soliq bazasi aniqlanadigan va to'lanadigan soliq summasi hisoblanadigan davr. 12. Soliq imtiyozi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchiga davlat tomonidan beriladigan, keyinchalik qaytariladigan foizsiz kredit B) Ayrim to'lovchilarga boshqalarga nisbatan beriladigan, soliqni to'lamaslik yoki kamroq to'lash imkoniyati C) Soliqni kechiktirib to'laganlik uchun to'lovchiga qo'shimcha hisoblanadigan summa D) Soliq organi xodimlariga yuqori ko'rsatkichlar uchun beriladigan qo'shimcha haq To'g'ri javob: B) Ayrim to'lovchilarga boshqalarga nisbatan beriladigan, soliqni to'lamaslik yoki ✔ kamroq to'lash imkoniyati Izoh: Soliq imtiyozi qonunda belgilangan toifadagi to'lovchilarga soliqni to'lamaslik yoki kamroq miqdorda to'lash imkonini beruvchi afzallikdir. 13. Iqtisodiyotda davlat xarajatlarining multiplikator samarasi nimani bildiradi? A) Har bir budjet xarajati soliqlarni ikki baravar oshirishini B) Davlat xarajatlari yalpi daromadga hech qanday ta'sir qilmasligini C) Davlat xarajatlari inflyatsiyani har doim albatta kamaytirishini D) Davlat xarajatlarining o'sishi umumiy daromadni undan ko'proq oshirishi mumkinligini To'g'ri javob: D) Davlat xarajatlarining o'sishi umumiy daromadni undan ko'proq oshirishi ✔ mumkinligini Izoh: Multiplikator samarasiga ko'ra davlat xarajatlari zanjirli iste'mol orqali yalpi daromadni dastlabki xarajatdan ko'proq oshirishi mumkin. 14. Elektron hujjat qog'ozdagi hujjatga nisbatan qanday yuridik kuchga ega? A) Faqat ma'lumot uchun ishlatiladi, dalil bo'la olmaydi B) Hech qanday yuridik kuchga ega emas, faqat nusxa hisoblanadi C) Belgilangan rekvizitlar va ERI bilan tasdiqlangan bo'lsa, teng yuridik kuchga ega D) Faqat qog'ozga chop etilib, muhr bosilgandan keyin kuchga kiradi To'g'ri javob: C) Belgilangan rekvizitlar va ERI bilan tasdiqlangan bo'lsa, teng yuridik kuchga ega ✔ Izoh: ERI bilan tasdiqlangan va zarur rekvizitlarga ega elektron hujjat qog'ozdagi imzolangan hujjat bilan teng kuchga ega. 15. Soliq bazasi va soliq summasi kim tomonidan hisoblanishi mumkin? A) Faqat sud tomonidan, soliq organining da'vo arizasi asosida va ekspert xulosasi bilan B) Soliq to'lovchi, soliq agenti yoki qonunda nazarda tutilgan hollarda soliq organi tomonidan C) Faqat soliq to'lovchiga hisob-kitob xizmatini ko'rsatuvchi tijorat banki tomonidan D) Faqat litsenziyaga ega bo'lgan mustaqil auditorlik tashkiloti tomonidan, shartnoma asosida va haq evaziga To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi, soliq agenti yoki qonunda nazarda tutilgan hollarda soliq organi ✔ tomonidan Izoh: Soliq summasini soliq to'lovchi mustaqil hisoblaydi; ayrim hollarda bu majburiyat soliq agenti yoki soliq organiga yuklatiladi. 16. Moliyaviy barqarorlik deganda davlat moliyasida nima tushuniladi? A) Davlat xarajatlarining to'liq qarz hisobidan qilinishi B) Mamlakatda soliqlarning umuman bo'lmasligi C) Budjet ko'rsatkichlarining yildan-yilga o'zgarmasligi D) Davlatning majburiyatlarini uzoq muddat bajara olish qobiliyati To'g'ri javob: D) Davlatning majburiyatlarini uzoq muddat bajara olish qobiliyati ✔ Izoh: Davlat moliyasining barqarorligi davlat qarz va boshqa majburiyatlarini iqtisodiyotga zarar yetkazmay bajara olishini anglatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 199 Izoh: Soliq davri — yakunida soliq bazasi aniqlanadigan va to'lanadigan soliq summasi hisoblanadigan davr. 12. Soliq imtiyozi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchiga davlat tomonidan beriladigan, keyinchalik qaytariladigan foizsiz kredit B) Ayrim to'lovchilarga boshqalarga nisbatan beriladigan, soliqni to'lamaslik yoki kamroq to'lash imkoniyati C) Soliqni kechiktirib to'laganlik uchun to'lovchiga qo'shimcha hisoblanadigan summa D) Soliq organi xodimlariga yuqori ko'rsatkichlar uchun beriladigan qo'shimcha haq To'g'ri javob: B) Ayrim to'lovchilarga boshqalarga nisbatan beriladigan, soliqni to'lamaslik yoki ✔ kamroq to'lash imkoniyati Izoh: Soliq imtiyozi qonunda belgilangan toifadagi to'lovchilarga soliqni to'lamaslik yoki kamroq miqdorda to'lash imkonini beruvchi afzallikdir. 13. Iqtisodiyotda davlat xarajatlarining multiplikator samarasi nimani bildiradi? A) Har bir budjet xarajati soliqlarni ikki baravar oshirishini B) Davlat xarajatlari yalpi daromadga hech qanday ta'sir qilmasligini C) Davlat xarajatlari inflyatsiyani har doim albatta kamaytirishini D) Davlat xarajatlarining o'sishi umumiy daromadni undan ko'proq oshirishi mumkinligini To'g'ri javob: D) Davlat xarajatlarining o'sishi umumiy daromadni undan ko'proq oshirishi ✔ mumkinligini Izoh: Multiplikator samarasiga ko'ra davlat xarajatlari zanjirli iste'mol orqali yalpi daromadni dastlabki xarajatdan ko'proq oshirishi mumkin. 14. Elektron hujjat qog'ozdagi hujjatga nisbatan qanday yuridik kuchga ega? A) Faqat ma'lumot uchun ishlatiladi, dalil bo'la olmaydi B) Hech qanday yuridik kuchga ega emas, faqat nusxa hisoblanadi C) Belgilangan rekvizitlar va ERI bilan tasdiqlangan bo'lsa, teng yuridik kuchga ega D) Faqat qog'ozga chop etilib, muhr bosilgandan keyin kuchga kiradi To'g'ri javob: C) Belgilangan rekvizitlar va ERI bilan tasdiqlangan bo'lsa, teng yuridik kuchga ega ✔ Izoh: ERI bilan tasdiqlangan va zarur rekvizitlarga ega elektron hujjat qog'ozdagi imzolangan hujjat bilan teng kuchga ega. 15. Soliq bazasi va soliq summasi kim tomonidan hisoblanishi mumkin? A) Faqat sud tomonidan, soliq organining da'vo arizasi asosida va ekspert xulosasi bilan B) Soliq to'lovchi, soliq agenti yoki qonunda nazarda tutilgan hollarda soliq organi tomonidan C) Faqat soliq to'lovchiga hisob-kitob xizmatini ko'rsatuvchi tijorat banki tomonidan D) Faqat litsenziyaga ega bo'lgan mustaqil auditorlik tashkiloti tomonidan, shartnoma asosida va haq evaziga To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi, soliq agenti yoki qonunda nazarda tutilgan hollarda soliq organi ✔ tomonidan Izoh: Soliq summasini soliq to'lovchi mustaqil hisoblaydi; ayrim hollarda bu majburiyat soliq agenti yoki soliq organiga yuklatiladi. 16. Moliyaviy barqarorlik deganda davlat moliyasida nima tushuniladi? A) Davlat xarajatlarining to'liq qarz hisobidan qilinishi B) Mamlakatda soliqlarning umuman bo'lmasligi C) Budjet ko'rsatkichlarining yildan-yilga o'zgarmasligi D) Davlatning majburiyatlarini uzoq muddat bajara olish qobiliyati To'g'ri javob: D) Davlatning majburiyatlarini uzoq muddat bajara olish qobiliyati ✔ Izoh: Davlat moliyasining barqarorligi davlat qarz va boshqa majburiyatlarini iqtisodiyotga zarar yetkazmay bajara olishini anglatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 199 Izoh: Soliq davri — yakunida soliq bazasi aniqlanadigan va to'lanadigan soliq summasi hisoblanadigan davr. 12. Soliq imtiyozi deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchiga davlat tomonidan beriladigan, keyinchalik qaytariladigan foizsiz kredit B) Ayrim to'lovchilarga boshqalarga nisbatan beriladigan, soliqni to'lamaslik yoki kamroq to'lash imkoniyati C) Soliqni kechiktirib to'laganlik uchun to'lovchiga qo'shimcha hisoblanadigan summa D) Soliq organi xodimlariga yuqori ko'rsatkichlar uchun beriladigan qo'shimcha haq To'g'ri javob: B) Ayrim to'lovchilarga boshqalarga nisbatan beriladigan, soliqni to'lamaslik yoki ✔ kamroq to'lash imkoniyati Izoh: Soliq imtiyozi qonunda belgilangan toifadagi to'lovchilarga soliqni to'lamaslik yoki kamroq miqdorda to'lash imkonini beruvchi afzallikdir. 13. Iqtisodiyotda davlat xarajatlarining multiplikator samarasi nimani bildiradi? A) Har bir budjet xarajati soliqlarni ikki baravar oshirishini B) Davlat xarajatlari yalpi daromadga hech qanday ta'sir qilmasligini C) Davlat xarajatlari inflyatsiyani har doim albatta kamaytirishini D) Davlat xarajatlarining o'sishi umumiy daromadni undan ko'proq oshirishi mumkinligini To'g'ri javob: D) Davlat xarajatlarining o'sishi umumiy daromadni undan ko'proq oshirishi ✔ mumkinligini Izoh: Multiplikator samarasiga ko'ra davlat xarajatlari zanjirli iste'mol orqali yalpi daromadni dastlabki xarajatdan ko'proq oshirishi mumkin. 14. Elektron hujjat qog'ozdagi hujjatga nisbatan qanday yuridik kuchga ega? A) Faqat ma'lumot uchun ishlatiladi, dalil bo'la olmaydi B) Hech qanday yuridik kuchga ega emas, faqat nusxa hisoblanadi C) Belgilangan rekvizitlar va ERI bilan tasdiqlangan bo'lsa, teng yuridik kuchga ega D) Faqat qog'ozga chop etilib, muhr bosilgandan keyin kuchga kiradi To'g'ri javob: C) Belgilangan rekvizitlar va ERI bilan tasdiqlangan bo'lsa, teng yuridik kuchga ega ✔ Izoh: ERI bilan tasdiqlangan va zarur rekvizitlarga ega elektron hujjat qog'ozdagi imzolangan hujjat bilan teng kuchga ega. 15. Soliq bazasi va soliq summasi kim tomonidan hisoblanishi mumkin? A) Faqat sud tomonidan, soliq organining da'vo arizasi asosida va ekspert xulosasi bilan B) Soliq to'lovchi, soliq agenti yoki qonunda nazarda tutilgan hollarda soliq organi tomonidan C) Faqat soliq to'lovchiga hisob-kitob xizmatini ko'rsatuvchi tijorat banki tomonidan D) Faqat litsenziyaga ega bo'lgan mustaqil auditorlik tashkiloti tomonidan, shartnoma asosida va haq evaziga To'g'ri javob: B) Soliq to'lovchi, soliq agenti yoki qonunda nazarda tutilgan hollarda soliq organi ✔ tomonidan Izoh: Soliq summasini soliq to'lovchi mustaqil hisoblaydi; ayrim hollarda bu majburiyat soliq agenti yoki soliq organiga yuklatiladi. 16. Moliyaviy barqarorlik deganda davlat moliyasida nima tushuniladi? A) Davlat xarajatlarining to'liq qarz hisobidan qilinishi B) Mamlakatda soliqlarning umuman bo'lmasligi C) Budjet ko'rsatkichlarining yildan-yilga o'zgarmasligi D) Davlatning majburiyatlarini uzoq muddat bajara olish qobiliyati To'g'ri javob: D) Davlatning majburiyatlarini uzoq muddat bajara olish qobiliyati ✔ Izoh: Davlat moliyasining barqarorligi davlat qarz va boshqa majburiyatlarini iqtisodiyotga zarar yetkazmay bajara olishini anglatadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 199 17. Soliq maqsadlarida xizmat deganda nima tushuniladi? A) Faqat yangi bino va inshootlarni qurish hamda ta'mirlash ishlari B) Natijasi moddiy ifodaga ega bo'lmagan va faoliyat jarayonida iste'mol qilinadigan faoliyat C) Faqat moddiy tovarlarni ishlab chiqarish va ularni qayta ishlash faoliyati D) Faqat davlat organlari va muassasalari bajaradigan ishlar To'g'ri javob: B) Natijasi moddiy ifodaga ega bo'lmagan va faoliyat jarayonida iste'mol qilinadigan ✔ faoliyat Izoh: Xizmat natijasi moddiy shaklga ega bo'lmagan, uni ko'rsatish jarayonida realizatsiya qilinadigan va iste'mol qilinadigan faoliyatdir. 18. Soliq hisobotlarini elektron shaklda topshirishning afzalligi nimada? A) To'lanadigan soliq summasi avtomatik ravishda kamayadi B) Hisobot soliq organiga yetib bormay, yo'qolib qoladi C) Hisobot qo'shimcha ravishda qog'ozda ikki marta topshiriladi D) Vaqt va xarajat tejaladi, inson omili va xatolar kamayadi To'g'ri javob: D) Vaqt va xarajat tejaladi, inson omili va xatolar kamayadi ✔ Izoh: Elektron hisobot soliq organiga borish zaruratini yo'qotadi, tezkor qabul qilinadi va formatli nazorat xatolarni kamaytiradi. 19. Foyda solig'ining o'zi soliq bazasini aniqlashda chegiriladimi? A) Ha, lekin faqat oldingi yil bo'yicha to'langan summasi B) Ha, foyda solig'i jami daromaddan to'liq chegiriladi C) Yo'q, foyda solig'i chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi D) Ha, faqat soliq to'lovchi zarar ko'rgan yillarda To'g'ri javob: C) Yo'q, foyda solig'i chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi ✔ Izoh: Foyda solig'i foydadan hisoblanadi, shuning uchun uning o'zi soliq bazasini kamaytiruvchi xarajat sifatida qaralmaydi. 20. Soliq organi xodimi soliq sirini oshkor qilsa, nima bo'ladi? A) Faqat og'zaki ogohlantiriladi va oqibatsiz qoladi B) Soliq to'lovchi javobgar bo'ladi C) U qonunchilikka muvofiq javobgar bo'ladi D) Bu uning xizmat majburiyati hisoblanadi To'g'ri javob: C) U qonunchilikka muvofiq javobgar bo'ladi ✔ Izoh: Soliq sirini saqlash soliq organi xodimining majburiyati, uni buzish qonunchilikda belgilangan javobgarlikka sabab bo'ladi. 21. Davlat xizmatchisi sobiq hamkasbining xususiy kompaniyasi manfaatini ko'zlab qaror qabul qilsa, bu nima? A) Hamkasblar o'rtasidagi hamkorlik madaniyati B) Sobiq hamkasbga qonuniy yordam ko'rsatish C) Xizmat burchini a'lo darajada bajarish D) Manfaatlar to'qnashuvi va xolislikning buzilishi To'g'ri javob: D) Manfaatlar to'qnashuvi va xolislikning buzilishi ✔ Izoh: Shaxsiy aloqalar asosida qaror qabul qilish xolislik tamoyilini buzadi va manfaatlar to'qnashuvi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 200 17. Soliq maqsadlarida xizmat deganda nima tushuniladi? A) Faqat yangi bino va inshootlarni qurish hamda ta'mirlash ishlari B) Natijasi moddiy ifodaga ega bo'lmagan va faoliyat jarayonida iste'mol qilinadigan faoliyat C) Faqat moddiy tovarlarni ishlab chiqarish va ularni qayta ishlash faoliyati D) Faqat davlat organlari va muassasalari bajaradigan ishlar To'g'ri javob: B) Natijasi moddiy ifodaga ega bo'lmagan va faoliyat jarayonida iste'mol qilinadigan ✔ faoliyat Izoh: Xizmat natijasi moddiy shaklga ega bo'lmagan, uni ko'rsatish jarayonida realizatsiya qilinadigan va iste'mol qilinadigan faoliyatdir. 18. Soliq hisobotlarini elektron shaklda topshirishning afzalligi nimada? A) To'lanadigan soliq summasi avtomatik ravishda kamayadi B) Hisobot soliq organiga yetib bormay, yo'qolib qoladi C) Hisobot qo'shimcha ravishda qog'ozda ikki marta topshiriladi D) Vaqt va xarajat tejaladi, inson omili va xatolar kamayadi To'g'ri javob: D) Vaqt va xarajat tejaladi, inson omili va xatolar kamayadi ✔ Izoh: Elektron hisobot soliq organiga borish zaruratini yo'qotadi, tezkor qabul qilinadi va formatli nazorat xatolarni kamaytiradi. 19. Foyda solig'ining o'zi soliq bazasini aniqlashda chegiriladimi? A) Ha, lekin faqat oldingi yil bo'yicha to'langan summasi B) Ha, foyda solig'i jami daromaddan to'liq chegiriladi C) Yo'q, foyda solig'i chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi D) Ha, faqat soliq to'lovchi zarar ko'rgan yillarda To'g'ri javob: C) Yo'q, foyda solig'i chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi ✔ Izoh: Foyda solig'i foydadan hisoblanadi, shuning uchun uning o'zi soliq bazasini kamaytiruvchi xarajat sifatida qaralmaydi. 20. Soliq organi xodimi soliq sirini oshkor qilsa, nima bo'ladi? A) Faqat og'zaki ogohlantiriladi va oqibatsiz qoladi B) Soliq to'lovchi javobgar bo'ladi C) U qonunchilikka muvofiq javobgar bo'ladi D) Bu uning xizmat majburiyati hisoblanadi To'g'ri javob: C) U qonunchilikka muvofiq javobgar bo'ladi ✔ Izoh: Soliq sirini saqlash soliq organi xodimining majburiyati, uni buzish qonunchilikda belgilangan javobgarlikka sabab bo'ladi. 21. Davlat xizmatchisi sobiq hamkasbining xususiy kompaniyasi manfaatini ko'zlab qaror qabul qilsa, bu nima? A) Hamkasblar o'rtasidagi hamkorlik madaniyati B) Sobiq hamkasbga qonuniy yordam ko'rsatish C) Xizmat burchini a'lo darajada bajarish D) Manfaatlar to'qnashuvi va xolislikning buzilishi To'g'ri javob: D) Manfaatlar to'qnashuvi va xolislikning buzilishi ✔ Izoh: Shaxsiy aloqalar asosida qaror qabul qilish xolislik tamoyilini buzadi va manfaatlar to'qnashuvi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 200 17. Soliq maqsadlarida xizmat deganda nima tushuniladi? A) Faqat yangi bino va inshootlarni qurish hamda ta'mirlash ishlari B) Natijasi moddiy ifodaga ega bo'lmagan va faoliyat jarayonida iste'mol qilinadigan faoliyat C) Faqat moddiy tovarlarni ishlab chiqarish va ularni qayta ishlash faoliyati D) Faqat davlat organlari va muassasalari bajaradigan ishlar To'g'ri javob: B) Natijasi moddiy ifodaga ega bo'lmagan va faoliyat jarayonida iste'mol qilinadigan ✔ faoliyat Izoh: Xizmat natijasi moddiy shaklga ega bo'lmagan, uni ko'rsatish jarayonida realizatsiya qilinadigan va iste'mol qilinadigan faoliyatdir. 18. Soliq hisobotlarini elektron shaklda topshirishning afzalligi nimada? A) To'lanadigan soliq summasi avtomatik ravishda kamayadi B) Hisobot soliq organiga yetib bormay, yo'qolib qoladi C) Hisobot qo'shimcha ravishda qog'ozda ikki marta topshiriladi D) Vaqt va xarajat tejaladi, inson omili va xatolar kamayadi To'g'ri javob: D) Vaqt va xarajat tejaladi, inson omili va xatolar kamayadi ✔ Izoh: Elektron hisobot soliq organiga borish zaruratini yo'qotadi, tezkor qabul qilinadi va formatli nazorat xatolarni kamaytiradi. 19. Foyda solig'ining o'zi soliq bazasini aniqlashda chegiriladimi? A) Ha, lekin faqat oldingi yil bo'yicha to'langan summasi B) Ha, foyda solig'i jami daromaddan to'liq chegiriladi C) Yo'q, foyda solig'i chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi D) Ha, faqat soliq to'lovchi zarar ko'rgan yillarda To'g'ri javob: C) Yo'q, foyda solig'i chegirilmaydigan xarajat hisoblanadi ✔ Izoh: Foyda solig'i foydadan hisoblanadi, shuning uchun uning o'zi soliq bazasini kamaytiruvchi xarajat sifatida qaralmaydi. 20. Soliq organi xodimi soliq sirini oshkor qilsa, nima bo'ladi? A) Faqat og'zaki ogohlantiriladi va oqibatsiz qoladi B) Soliq to'lovchi javobgar bo'ladi C) U qonunchilikka muvofiq javobgar bo'ladi D) Bu uning xizmat majburiyati hisoblanadi To'g'ri javob: C) U qonunchilikka muvofiq javobgar bo'ladi ✔ Izoh: Soliq sirini saqlash soliq organi xodimining majburiyati, uni buzish qonunchilikda belgilangan javobgarlikka sabab bo'ladi. 21. Davlat xizmatchisi sobiq hamkasbining xususiy kompaniyasi manfaatini ko'zlab qaror qabul qilsa, bu nima? A) Hamkasblar o'rtasidagi hamkorlik madaniyati B) Sobiq hamkasbga qonuniy yordam ko'rsatish C) Xizmat burchini a'lo darajada bajarish D) Manfaatlar to'qnashuvi va xolislikning buzilishi To'g'ri javob: D) Manfaatlar to'qnashuvi va xolislikning buzilishi ✔ Izoh: Shaxsiy aloqalar asosida qaror qabul qilish xolislik tamoyilini buzadi va manfaatlar to'qnashuvi hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 200 22. Hisobotda ataylab noto'g'ri ma'lumot ko'rsatish bilan arifmetik xato o'rtasidagi farq nimada? A) Birinchisida qasd mavjud, ikkinchisida tasodifiy xato B) Ataylab qilingan noto'g'ri ma'lumot hech qachon jazolanmaydi C) Ikkalasi bir xil baholanadi D) Arifmetik xato qasddan qilingan deb hisoblanadi To'g'ri javob: A) Birinchisida qasd mavjud, ikkinchisida tasodifiy xato✔ Izoh: Ayb shakli muhim: ataylab buzib ko'rsatish qasddan huquqbuzarlik, arifmetik xato esa ehtiyotsizlik yoki texnik xato bo'lishi mumkin. 23. Soliq davri deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchi ro'yxatdan o'tgandan tugatilgunga qadar faoliyat yuritgan umumiy muddat B) Yakunida soliq bazasi aniqlanib, to'lanadigan soliq summasi hisoblanadigan davr C) Soliq to'lovchida soliq tekshiruvi davom etadigan va tugallanadigan muddat D) Soliq kodeksi qabul qilingandan keyin uning normalari amal qiladigan davr To'g'ri javob: B) Yakunida soliq bazasi aniqlanib, to'lanadigan soliq summasi hisoblanadigan davr ✔ Izoh: Soliq davri yakunida soliq bazasi aniqlanadigan va to'lanishi lozim bo'lgan soliq summasi hisoblab chiqiladigan vaqt oralig'idir. 24. Qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlar bo'yicha yer solig'i bazasi asosan nima? A) Yer egasining ish haqi B) Yer uchastkasining maydoni C) Korxonaning foydasi D) Yerdagi binolarning bozor qiymati To'g'ri javob: B) Yer uchastkasining maydoni ✔ Izoh: Qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlar uchun soliq bazasi yer uchastkasining maydoni bo'lib, unga belgilangan stavka qo'llanadi. 25. Huquqbuzarlik sodir etgan shaxsning aybini aniqlashda nima e'tiborga olinadi? A) Uning yashash joyining soliq organidan uzoqligi B) Uning soliq organi xodimlari bilan shaxsiy tanishligi C) Uning ijtimoiy tarmoqlardagi mashhurligi va obunachilari D) Uning qilmishga va oqibatlarga ruhiy munosabati (qasd yoki ehtiyotsizlik) To'g'ri javob: D) Uning qilmishga va oqibatlarga ruhiy munosabati (qasd yoki ehtiyotsizlik) ✔ Izoh: Ayb shaxsning o'z qilmishi va uning oqibatlariga ruhiy munosabati bo'lib, u qasd yoki ehtiyotsizlik shaklida namoyon bo'ladi. 26. Foyda solig'i bo'yicha soliq imtiyozlarining tartibga soluvchi maqsadi nima bo'lishi mumkin? A) Import qilinadigan tovarlarni ichki bozorda qimmatlashtirish B) Budjet daromadini ataylab nolga tushirib, xarajatlarni qisqartirish C) Kichik korxonalarni yopish va bozorni yiriklashtirish D) Investitsiyalarni va ustuvor tarmoqlarni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Investitsiyalarni va ustuvor tarmoqlarni rag'batlantirish ✔ Izoh: Foyda solig'i bo'yicha imtiyozlar orqali davlat investitsiya, ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish va ustuvor sohalarni rivojlantirishni rag'batlantiradi. 27. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq bazasi umumiy holda nima asosida aniqlanadi? A) Qazib oluvchi korxonada ishlovchi xodimlarning o'rtacha ro'yxatdagi soni asosida B) Konning yer usti maydoni va unga ajratilgan yer uchastkasining chegaralari asosida C) Qazib oluvchi korxona ofisining ijara narxi va kommunal xarajatlari asosida D) Qazib olingan foydali qazilmalarning qiymati (qonunda nazarda tutilgan hollarda hajmi) asosida To'g'ri javob: D) Qazib olingan foydali qazilmalarning qiymati (qonunda nazarda tutilgan hollarda ✔ hajmi) asosida Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 201 22. Hisobotda ataylab noto'g'ri ma'lumot ko'rsatish bilan arifmetik xato o'rtasidagi farq nimada? A) Birinchisida qasd mavjud, ikkinchisida tasodifiy xato B) Ataylab qilingan noto'g'ri ma'lumot hech qachon jazolanmaydi C) Ikkalasi bir xil baholanadi D) Arifmetik xato qasddan qilingan deb hisoblanadi To'g'ri javob: A) Birinchisida qasd mavjud, ikkinchisida tasodifiy xato✔ Izoh: Ayb shakli muhim: ataylab buzib ko'rsatish qasddan huquqbuzarlik, arifmetik xato esa ehtiyotsizlik yoki texnik xato bo'lishi mumkin. 23. Soliq davri deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchi ro'yxatdan o'tgandan tugatilgunga qadar faoliyat yuritgan umumiy muddat B) Yakunida soliq bazasi aniqlanib, to'lanadigan soliq summasi hisoblanadigan davr C) Soliq to'lovchida soliq tekshiruvi davom etadigan va tugallanadigan muddat D) Soliq kodeksi qabul qilingandan keyin uning normalari amal qiladigan davr To'g'ri javob: B) Yakunida soliq bazasi aniqlanib, to'lanadigan soliq summasi hisoblanadigan davr ✔ Izoh: Soliq davri yakunida soliq bazasi aniqlanadigan va to'lanishi lozim bo'lgan soliq summasi hisoblab chiqiladigan vaqt oralig'idir. 24. Qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlar bo'yicha yer solig'i bazasi asosan nima? A) Yer egasining ish haqi B) Yer uchastkasining maydoni C) Korxonaning foydasi D) Yerdagi binolarning bozor qiymati To'g'ri javob: B) Yer uchastkasining maydoni ✔ Izoh: Qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlar uchun soliq bazasi yer uchastkasining maydoni bo'lib, unga belgilangan stavka qo'llanadi. 25. Huquqbuzarlik sodir etgan shaxsning aybini aniqlashda nima e'tiborga olinadi? A) Uning yashash joyining soliq organidan uzoqligi B) Uning soliq organi xodimlari bilan shaxsiy tanishligi C) Uning ijtimoiy tarmoqlardagi mashhurligi va obunachilari D) Uning qilmishga va oqibatlarga ruhiy munosabati (qasd yoki ehtiyotsizlik) To'g'ri javob: D) Uning qilmishga va oqibatlarga ruhiy munosabati (qasd yoki ehtiyotsizlik) ✔ Izoh: Ayb shaxsning o'z qilmishi va uning oqibatlariga ruhiy munosabati bo'lib, u qasd yoki ehtiyotsizlik shaklida namoyon bo'ladi. 26. Foyda solig'i bo'yicha soliq imtiyozlarining tartibga soluvchi maqsadi nima bo'lishi mumkin? A) Import qilinadigan tovarlarni ichki bozorda qimmatlashtirish B) Budjet daromadini ataylab nolga tushirib, xarajatlarni qisqartirish C) Kichik korxonalarni yopish va bozorni yiriklashtirish D) Investitsiyalarni va ustuvor tarmoqlarni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Investitsiyalarni va ustuvor tarmoqlarni rag'batlantirish ✔ Izoh: Foyda solig'i bo'yicha imtiyozlar orqali davlat investitsiya, ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish va ustuvor sohalarni rivojlantirishni rag'batlantiradi. 27. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq bazasi umumiy holda nima asosida aniqlanadi? A) Qazib oluvchi korxonada ishlovchi xodimlarning o'rtacha ro'yxatdagi soni asosida B) Konning yer usti maydoni va unga ajratilgan yer uchastkasining chegaralari asosida C) Qazib oluvchi korxona ofisining ijara narxi va kommunal xarajatlari asosida D) Qazib olingan foydali qazilmalarning qiymati (qonunda nazarda tutilgan hollarda hajmi) asosida To'g'ri javob: D) Qazib olingan foydali qazilmalarning qiymati (qonunda nazarda tutilgan hollarda ✔ hajmi) asosida Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 201 22. Hisobotda ataylab noto'g'ri ma'lumot ko'rsatish bilan arifmetik xato o'rtasidagi farq nimada? A) Birinchisida qasd mavjud, ikkinchisida tasodifiy xato B) Ataylab qilingan noto'g'ri ma'lumot hech qachon jazolanmaydi C) Ikkalasi bir xil baholanadi D) Arifmetik xato qasddan qilingan deb hisoblanadi To'g'ri javob: A) Birinchisida qasd mavjud, ikkinchisida tasodifiy xato✔ Izoh: Ayb shakli muhim: ataylab buzib ko'rsatish qasddan huquqbuzarlik, arifmetik xato esa ehtiyotsizlik yoki texnik xato bo'lishi mumkin. 23. Soliq davri deganda nima tushuniladi? A) Soliq to'lovchi ro'yxatdan o'tgandan tugatilgunga qadar faoliyat yuritgan umumiy muddat B) Yakunida soliq bazasi aniqlanib, to'lanadigan soliq summasi hisoblanadigan davr C) Soliq to'lovchida soliq tekshiruvi davom etadigan va tugallanadigan muddat D) Soliq kodeksi qabul qilingandan keyin uning normalari amal qiladigan davr To'g'ri javob: B) Yakunida soliq bazasi aniqlanib, to'lanadigan soliq summasi hisoblanadigan davr ✔ Izoh: Soliq davri yakunida soliq bazasi aniqlanadigan va to'lanishi lozim bo'lgan soliq summasi hisoblab chiqiladigan vaqt oralig'idir. 24. Qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlar bo'yicha yer solig'i bazasi asosan nima? A) Yer egasining ish haqi B) Yer uchastkasining maydoni C) Korxonaning foydasi D) Yerdagi binolarning bozor qiymati To'g'ri javob: B) Yer uchastkasining maydoni ✔ Izoh: Qishloq xo'jaligiga mo'ljallanmagan yerlar uchun soliq bazasi yer uchastkasining maydoni bo'lib, unga belgilangan stavka qo'llanadi. 25. Huquqbuzarlik sodir etgan shaxsning aybini aniqlashda nima e'tiborga olinadi? A) Uning yashash joyining soliq organidan uzoqligi B) Uning soliq organi xodimlari bilan shaxsiy tanishligi C) Uning ijtimoiy tarmoqlardagi mashhurligi va obunachilari D) Uning qilmishga va oqibatlarga ruhiy munosabati (qasd yoki ehtiyotsizlik) To'g'ri javob: D) Uning qilmishga va oqibatlarga ruhiy munosabati (qasd yoki ehtiyotsizlik) ✔ Izoh: Ayb shaxsning o'z qilmishi va uning oqibatlariga ruhiy munosabati bo'lib, u qasd yoki ehtiyotsizlik shaklida namoyon bo'ladi. 26. Foyda solig'i bo'yicha soliq imtiyozlarining tartibga soluvchi maqsadi nima bo'lishi mumkin? A) Import qilinadigan tovarlarni ichki bozorda qimmatlashtirish B) Budjet daromadini ataylab nolga tushirib, xarajatlarni qisqartirish C) Kichik korxonalarni yopish va bozorni yiriklashtirish D) Investitsiyalarni va ustuvor tarmoqlarni rag'batlantirish To'g'ri javob: D) Investitsiyalarni va ustuvor tarmoqlarni rag'batlantirish ✔ Izoh: Foyda solig'i bo'yicha imtiyozlar orqali davlat investitsiya, ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish va ustuvor sohalarni rivojlantirishni rag'batlantiradi. 27. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq bazasi umumiy holda nima asosida aniqlanadi? A) Qazib oluvchi korxonada ishlovchi xodimlarning o'rtacha ro'yxatdagi soni asosida B) Konning yer usti maydoni va unga ajratilgan yer uchastkasining chegaralari asosida C) Qazib oluvchi korxona ofisining ijara narxi va kommunal xarajatlari asosida D) Qazib olingan foydali qazilmalarning qiymati (qonunda nazarda tutilgan hollarda hajmi) asosida To'g'ri javob: D) Qazib olingan foydali qazilmalarning qiymati (qonunda nazarda tutilgan hollarda ✔ hajmi) asosida Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 201 Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq bazasi soliq davrida qazib olingan foydali qazilmalarning qiymati yoki qonunda belgilangan hollarda hajmidir. 28. Yuridik shaxs tekin olgan mol-mulk foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Xarajat sifatida soliq bazasidan to'liq chegiriladi B) Bozor qiymati bo'yicha daromad sifatida hisobga olinadi C) Faqat shartnomada ko'rsatilgan ramziy qiymatda hisobga olinadi D) Soliqqa tortilmaydi va soliq hisobida umuman hisobga olinmaydi To'g'ri javob: B) Bozor qiymati bo'yicha daromad sifatida hisobga olinadi✔ Izoh: Tekin olingan mol-mulk, ishlar va xizmatlar, qonunda istisno qilingan hollardan tashqari, bozor qiymati bo'yicha soliq to'lovchining jami daromadiga kiritiladi. 29. Davlat kafolati nima? A) Davlatning boshqa qarzdor majburiyati bo'yicha javob berish majburiyati B) Bank omonatlari bo'yicha to'lanadigan foiz C) Ayrim tarmoqlarga beriladigan soliq imtiyozi turi D) Fuqarolarga davlat tomonidan beriladigan bepul uy-joy To'g'ri javob: A) Davlatning boshqa qarzdor majburiyati bo'yicha javob berish majburiyati ✔ Izoh: Davlat kafolati berilganda qarzdor to'lamasa, davlat uning majburiyatini bajarishga majbur bo'ladi; bu shartli davlat qarzi hisoblanadi. 30. Soliq to'lovchining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) Soliq organi xodimlariga ish haqi to'lash B) Amaldagi soliq stavkalarini tasdiqlash C) Hududiy soliq inspektorlarini tayinlash D) Soliqlarni belgilangan muddatlarda to'lash To'g'ri javob: D) Soliqlarni belgilangan muddatlarda to'lash ✔ Izoh: Soliqlarni o'z vaqtida va to'liq to'lash soliq to'lovchining asosiy konstitutsiyaviy va qonuniy majburiyatidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 202 Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq bazasi soliq davrida qazib olingan foydali qazilmalarning qiymati yoki qonunda belgilangan hollarda hajmidir. 28. Yuridik shaxs tekin olgan mol-mulk foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Xarajat sifatida soliq bazasidan to'liq chegiriladi B) Bozor qiymati bo'yicha daromad sifatida hisobga olinadi C) Faqat shartnomada ko'rsatilgan ramziy qiymatda hisobga olinadi D) Soliqqa tortilmaydi va soliq hisobida umuman hisobga olinmaydi To'g'ri javob: B) Bozor qiymati bo'yicha daromad sifatida hisobga olinadi✔ Izoh: Tekin olingan mol-mulk, ishlar va xizmatlar, qonunda istisno qilingan hollardan tashqari, bozor qiymati bo'yicha soliq to'lovchining jami daromadiga kiritiladi. 29. Davlat kafolati nima? A) Davlatning boshqa qarzdor majburiyati bo'yicha javob berish majburiyati B) Bank omonatlari bo'yicha to'lanadigan foiz C) Ayrim tarmoqlarga beriladigan soliq imtiyozi turi D) Fuqarolarga davlat tomonidan beriladigan bepul uy-joy To'g'ri javob: A) Davlatning boshqa qarzdor majburiyati bo'yicha javob berish majburiyati ✔ Izoh: Davlat kafolati berilganda qarzdor to'lamasa, davlat uning majburiyatini bajarishga majbur bo'ladi; bu shartli davlat qarzi hisoblanadi. 30. Soliq to'lovchining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) Soliq organi xodimlariga ish haqi to'lash B) Amaldagi soliq stavkalarini tasdiqlash C) Hududiy soliq inspektorlarini tayinlash D) Soliqlarni belgilangan muddatlarda to'lash To'g'ri javob: D) Soliqlarni belgilangan muddatlarda to'lash ✔ Izoh: Soliqlarni o'z vaqtida va to'liq to'lash soliq to'lovchining asosiy konstitutsiyaviy va qonuniy majburiyatidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 202 Izoh: Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliq bazasi soliq davrida qazib olingan foydali qazilmalarning qiymati yoki qonunda belgilangan hollarda hajmidir. 28. Yuridik shaxs tekin olgan mol-mulk foyda solig'i maqsadida qanday baholanadi? A) Xarajat sifatida soliq bazasidan to'liq chegiriladi B) Bozor qiymati bo'yicha daromad sifatida hisobga olinadi C) Faqat shartnomada ko'rsatilgan ramziy qiymatda hisobga olinadi D) Soliqqa tortilmaydi va soliq hisobida umuman hisobga olinmaydi To'g'ri javob: B) Bozor qiymati bo'yicha daromad sifatida hisobga olinadi✔ Izoh: Tekin olingan mol-mulk, ishlar va xizmatlar, qonunda istisno qilingan hollardan tashqari, bozor qiymati bo'yicha soliq to'lovchining jami daromadiga kiritiladi. 29. Davlat kafolati nima? A) Davlatning boshqa qarzdor majburiyati bo'yicha javob berish majburiyati B) Bank omonatlari bo'yicha to'lanadigan foiz C) Ayrim tarmoqlarga beriladigan soliq imtiyozi turi D) Fuqarolarga davlat tomonidan beriladigan bepul uy-joy To'g'ri javob: A) Davlatning boshqa qarzdor majburiyati bo'yicha javob berish majburiyati ✔ Izoh: Davlat kafolati berilganda qarzdor to'lamasa, davlat uning majburiyatini bajarishga majbur bo'ladi; bu shartli davlat qarzi hisoblanadi. 30. Soliq to'lovchining asosiy majburiyatlaridan biri qaysi? A) Soliq organi xodimlariga ish haqi to'lash B) Amaldagi soliq stavkalarini tasdiqlash C) Hududiy soliq inspektorlarini tayinlash D) Soliqlarni belgilangan muddatlarda to'lash To'g'ri javob: D) Soliqlarni belgilangan muddatlarda to'lash ✔ Izoh: Soliqlarni o'z vaqtida va to'liq to'lash soliq to'lovchining asosiy konstitutsiyaviy va qonuniy majburiyatidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 202 34-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Inventarizatsiyaning buxgalteriya hisobidagi maqsadi nima? A) Aktiv va majburiyatlarning haqiqiy holatini hisob bilan solishtirish B) Yillik reklama kampaniyasini rejalashtirish C) Yangi xodimlarni ishga yollash uchun tanlov o'tkazish D) Sotiladigan mahsulotlar narxini qayta belgilash To'g'ri javob: A) Aktiv va majburiyatlarning haqiqiy holatini hisob bilan solishtirish✔ Izoh: Inventarizatsiya hisob ma'lumotlarining haqiqiy holatga mosligini tekshiradi va tafovutlarni aniqlaydi. 2. Tekshiruvchining xulosasi qaysi tamoyilga asoslanishi kerak? A) Faktlar va hujjatlarga, taxminlarga emas B) Shaxsiy hamdardlik va taassurotga C) Rahbarning og'zaki istak-xohishiga D) Ommaviy fikr va mish-mishlarga To'g'ri javob: A) Faktlar va hujjatlarga, taxminlarga emas ✔ Izoh: Tekshiruv xulosasi faqat hujjatlar va aniqlangan faktlarga asoslanishi, taxmin va shaxsiy fikrlardan xoli bo'lishi lozim. 3. Davlat xizmatchisining kiyinishi va tashqi ko'rinishiga qanday talab qo'yiladi? A) Ozoda, ish uslubiga va organ obro'siga munosib bo'lishi B) Hech qanday talab qo'yilmaydi, har kim xohlaganicha C) Faqat qimmatbaho brend kiyimlarda bo'lishi D) Faqat sport kiyimida ishga kelishi To'g'ri javob: A) Ozoda, ish uslubiga va organ obro'siga munosib bo'lishi ✔ Izoh: Xizmatchining ozoda va rasmiy ish uslubiga mos tashqi ko'rinishi fuqarolarda davlat organiga hurmat va ishonch uyg'otadi. 4. Me'yor doirasidagi tabiiy kamayish (yo'qotish) xarajatlari foyda solig'ida qanday hisobga olinadi? A) Hech qachon hisobga olinmaydi, chunki bunday yo'qotish xarajat emas B) Faqat QQS bo'yicha soliq bazasini oshiradi va qo'shimcha QQS hisoblanadi C) Korxonaning jami daromadiga boshqa daromad sifatida qo'shiladi D) Belgilangan me'yorlar doirasida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi To'g'ri javob: D) Belgilangan me'yorlar doirasida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi ✔ Izoh: Tovarlarni saqlash va tashishda me'yor doirasidagi tabiiy kamayish ishlab chiqarish faoliyatiga oid muqarrar yo'qotish sifatida chegiriladi. 5. Kameral tekshiruv davomida hisobotda nomuvofiqlik aniqlansa, soliq organi odatda qanday harakat qiladi? A) Nomuvofiqlikni e'tiborsiz qoldiradi va hisobotni o'zgarishsiz qabul qiladi B) Darhol korxona faoliyatini to'xtatadi va uni yopish to'g'risida qaror chiqaradi C) Soliq to'lovchini xabardor qilmasdan, darhol jinoiy ish qo'zg'atadi D) Soliq to'lovchiga xabar berib, tushuntirish yoki tuzatish kiritishni so'raydi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchiga xabar berib, tushuntirish yoki tuzatish kiritishni so'raydi ✔ Izoh: Kameral tekshiruvda xato yoki ziddiyat aniqlansa, soliq to'lovchiga xabar beriladi va u tushuntirish berishi yoki aniqlashtirilgan hisobot topshirishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 203 34-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Inventarizatsiyaning buxgalteriya hisobidagi maqsadi nima? A) Aktiv va majburiyatlarning haqiqiy holatini hisob bilan solishtirish B) Yillik reklama kampaniyasini rejalashtirish C) Yangi xodimlarni ishga yollash uchun tanlov o'tkazish D) Sotiladigan mahsulotlar narxini qayta belgilash To'g'ri javob: A) Aktiv va majburiyatlarning haqiqiy holatini hisob bilan solishtirish✔ Izoh: Inventarizatsiya hisob ma'lumotlarining haqiqiy holatga mosligini tekshiradi va tafovutlarni aniqlaydi. 2. Tekshiruvchining xulosasi qaysi tamoyilga asoslanishi kerak? A) Faktlar va hujjatlarga, taxminlarga emas B) Shaxsiy hamdardlik va taassurotga C) Rahbarning og'zaki istak-xohishiga D) Ommaviy fikr va mish-mishlarga To'g'ri javob: A) Faktlar va hujjatlarga, taxminlarga emas ✔ Izoh: Tekshiruv xulosasi faqat hujjatlar va aniqlangan faktlarga asoslanishi, taxmin va shaxsiy fikrlardan xoli bo'lishi lozim. 3. Davlat xizmatchisining kiyinishi va tashqi ko'rinishiga qanday talab qo'yiladi? A) Ozoda, ish uslubiga va organ obro'siga munosib bo'lishi B) Hech qanday talab qo'yilmaydi, har kim xohlaganicha C) Faqat qimmatbaho brend kiyimlarda bo'lishi D) Faqat sport kiyimida ishga kelishi To'g'ri javob: A) Ozoda, ish uslubiga va organ obro'siga munosib bo'lishi ✔ Izoh: Xizmatchining ozoda va rasmiy ish uslubiga mos tashqi ko'rinishi fuqarolarda davlat organiga hurmat va ishonch uyg'otadi. 4. Me'yor doirasidagi tabiiy kamayish (yo'qotish) xarajatlari foyda solig'ida qanday hisobga olinadi? A) Hech qachon hisobga olinmaydi, chunki bunday yo'qotish xarajat emas B) Faqat QQS bo'yicha soliq bazasini oshiradi va qo'shimcha QQS hisoblanadi C) Korxonaning jami daromadiga boshqa daromad sifatida qo'shiladi D) Belgilangan me'yorlar doirasida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi To'g'ri javob: D) Belgilangan me'yorlar doirasida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi ✔ Izoh: Tovarlarni saqlash va tashishda me'yor doirasidagi tabiiy kamayish ishlab chiqarish faoliyatiga oid muqarrar yo'qotish sifatida chegiriladi. 5. Kameral tekshiruv davomida hisobotda nomuvofiqlik aniqlansa, soliq organi odatda qanday harakat qiladi? A) Nomuvofiqlikni e'tiborsiz qoldiradi va hisobotni o'zgarishsiz qabul qiladi B) Darhol korxona faoliyatini to'xtatadi va uni yopish to'g'risida qaror chiqaradi C) Soliq to'lovchini xabardor qilmasdan, darhol jinoiy ish qo'zg'atadi D) Soliq to'lovchiga xabar berib, tushuntirish yoki tuzatish kiritishni so'raydi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchiga xabar berib, tushuntirish yoki tuzatish kiritishni so'raydi ✔ Izoh: Kameral tekshiruvda xato yoki ziddiyat aniqlansa, soliq to'lovchiga xabar beriladi va u tushuntirish berishi yoki aniqlashtirilgan hisobot topshirishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 203 34-variant Mashq testlari • bitta to'g'ri javob 1. Inventarizatsiyaning buxgalteriya hisobidagi maqsadi nima? A) Aktiv va majburiyatlarning haqiqiy holatini hisob bilan solishtirish B) Yillik reklama kampaniyasini rejalashtirish C) Yangi xodimlarni ishga yollash uchun tanlov o'tkazish D) Sotiladigan mahsulotlar narxini qayta belgilash To'g'ri javob: A) Aktiv va majburiyatlarning haqiqiy holatini hisob bilan solishtirish✔ Izoh: Inventarizatsiya hisob ma'lumotlarining haqiqiy holatga mosligini tekshiradi va tafovutlarni aniqlaydi. 2. Tekshiruvchining xulosasi qaysi tamoyilga asoslanishi kerak? A) Faktlar va hujjatlarga, taxminlarga emas B) Shaxsiy hamdardlik va taassurotga C) Rahbarning og'zaki istak-xohishiga D) Ommaviy fikr va mish-mishlarga To'g'ri javob: A) Faktlar va hujjatlarga, taxminlarga emas ✔ Izoh: Tekshiruv xulosasi faqat hujjatlar va aniqlangan faktlarga asoslanishi, taxmin va shaxsiy fikrlardan xoli bo'lishi lozim. 3. Davlat xizmatchisining kiyinishi va tashqi ko'rinishiga qanday talab qo'yiladi? A) Ozoda, ish uslubiga va organ obro'siga munosib bo'lishi B) Hech qanday talab qo'yilmaydi, har kim xohlaganicha C) Faqat qimmatbaho brend kiyimlarda bo'lishi D) Faqat sport kiyimida ishga kelishi To'g'ri javob: A) Ozoda, ish uslubiga va organ obro'siga munosib bo'lishi ✔ Izoh: Xizmatchining ozoda va rasmiy ish uslubiga mos tashqi ko'rinishi fuqarolarda davlat organiga hurmat va ishonch uyg'otadi. 4. Me'yor doirasidagi tabiiy kamayish (yo'qotish) xarajatlari foyda solig'ida qanday hisobga olinadi? A) Hech qachon hisobga olinmaydi, chunki bunday yo'qotish xarajat emas B) Faqat QQS bo'yicha soliq bazasini oshiradi va qo'shimcha QQS hisoblanadi C) Korxonaning jami daromadiga boshqa daromad sifatida qo'shiladi D) Belgilangan me'yorlar doirasida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi To'g'ri javob: D) Belgilangan me'yorlar doirasida chegiriladigan xarajatlarga kiritiladi ✔ Izoh: Tovarlarni saqlash va tashishda me'yor doirasidagi tabiiy kamayish ishlab chiqarish faoliyatiga oid muqarrar yo'qotish sifatida chegiriladi. 5. Kameral tekshiruv davomida hisobotda nomuvofiqlik aniqlansa, soliq organi odatda qanday harakat qiladi? A) Nomuvofiqlikni e'tiborsiz qoldiradi va hisobotni o'zgarishsiz qabul qiladi B) Darhol korxona faoliyatini to'xtatadi va uni yopish to'g'risida qaror chiqaradi C) Soliq to'lovchini xabardor qilmasdan, darhol jinoiy ish qo'zg'atadi D) Soliq to'lovchiga xabar berib, tushuntirish yoki tuzatish kiritishni so'raydi To'g'ri javob: D) Soliq to'lovchiga xabar berib, tushuntirish yoki tuzatish kiritishni so'raydi ✔ Izoh: Kameral tekshiruvda xato yoki ziddiyat aniqlansa, soliq to'lovchiga xabar beriladi va u tushuntirish berishi yoki aniqlashtirilgan hisobot topshirishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 203 6. Soliq hisoboti qanday hujjatlardan iborat? A) Soliq deklaratsiyalari va soliq hisob-kitoblaridan B) Faqat tovar-transport yuk xatlari va ishonchnomalardan C) Faqat xodimlar bilan tuzilgan mehnat shartnomalaridan D) Faqat tijorat bankining hisobvaraq ko'chirmalaridan To'g'ri javob: A) Soliq deklaratsiyalari va soliq hisob-kitoblaridan✔ Izoh: Soliq hisoboti soliq to'lovchi yoki soliq agenti tomonidan soliq organiga taqdim etiladigan deklaratsiyalar va hisob-kitoblardan iborat. 7. Davlat xizmatchisining odob-axloq qoidalarini buzishi qanday oqibatga olib kelishi mumkin? A) Yil yakunida qo'shimcha mukofot olishiga B) Hech qanday huquqiy oqibatga olib kelmaydi C) Lavozimining navbatdan tashqari ko'tarilishiga D) Intizomiy javobgarlikka, og'ir hollarda boshqa javobgarlikka To'g'ri javob: D) Intizomiy javobgarlikka, og'ir hollarda boshqa javobgarlikka ✔ Izoh: Odob-axloq qoidalarini buzish intizomiy choralarga, agar qonunbuzarlik belgilari bo'lsa — ma'muriy yoki jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. 8. Soliq tekshiruvi rejasini tuzishda qaysi ma'lumotlar inobatga olinadi? A) Risk tahlili natijalari va hisobot ko'rsatkichlari B) Korxona binosining tashqi ko'rinishi C) Tekshiruv kunidagi ob-havo prognozi D) Korxona rahbarining yoshi va ma'lumoti To'g'ri javob: A) Risk tahlili natijalari va hisobot ko'rsatkichlari ✔ Izoh: Tekshiruv rejalari risk tahlili, hisobot ko'rsatkichlarining og'ishlari va boshqa organlardan kelgan ma'lumotlar asosida tuziladi. 9. QQSning budjet uchun afzalliklaridan biri qaysi? A) Faqat yilda bir marta, moliya yili yakunida to'lanishi B) Faqat zarar ko'rgan va to'lovga qobiliyatsiz korxonalardan olinishi C) Faqat chet ellik jismoniy va yuridik shaxslardan undirilishi D) Tushumlarning barqarorligi va bir necha bosqichda yig'ilishi To'g'ri javob: D) Tushumlarning barqarorligi va bir necha bosqichda yig'ilishi ✔ Izoh: QQS iste'molga bog'liq bo'lgani va zanjirning har bir bosqichida qisman yig'ilgani uchun budjetga barqaror tushum beradi. 10. Kiruvchi QQSni hisobga olishning asosiy shartlaridan biri qaysi? A) Tovar faqat naqd pulda sotib olinishi B) Tovar faqat chet eldan keltirilishi C) Tovar (xizmat) soliqqa tortiladigan aylanma uchun foydalanilishi D) Tovar korxona rahbarining shaxsiy ehtiyoji uchun olinishi To'g'ri javob: C) Tovar (xizmat) soliqqa tortiladigan aylanma uchun foydalanilishi ✔ Izoh: Kiruvchi QQS faqat soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalaniladigan va tegishli hujjatlar bilan tasdiqlangan xaridlar bo'yicha hisobga olinadi. 11. Tekshiruv natijalari bo'yicha qaror qabul qilishdan oldin soliq to'lovchining e'tirozlari bilan nima qilinadi? A) Ular ko'rib chiqilib, qaror qabul qilishda inobatga olinadi B) Ular o'qilmasdan to'g'ridan-to'g'ri arxivga topshiriladi C) Ular faqat keyingi kalendar yilida ko'rib chiqiladi D) Ular har qanday holatda avtomatik ravishda rad etiladi To'g'ri javob: A) Ular ko'rib chiqilib, qaror qabul qilishda inobatga olinadi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 204 6. Soliq hisoboti qanday hujjatlardan iborat? A) Soliq deklaratsiyalari va soliq hisob-kitoblaridan B) Faqat tovar-transport yuk xatlari va ishonchnomalardan C) Faqat xodimlar bilan tuzilgan mehnat shartnomalaridan D) Faqat tijorat bankining hisobvaraq ko'chirmalaridan To'g'ri javob: A) Soliq deklaratsiyalari va soliq hisob-kitoblaridan✔ Izoh: Soliq hisoboti soliq to'lovchi yoki soliq agenti tomonidan soliq organiga taqdim etiladigan deklaratsiyalar va hisob-kitoblardan iborat. 7. Davlat xizmatchisining odob-axloq qoidalarini buzishi qanday oqibatga olib kelishi mumkin? A) Yil yakunida qo'shimcha mukofot olishiga B) Hech qanday huquqiy oqibatga olib kelmaydi C) Lavozimining navbatdan tashqari ko'tarilishiga D) Intizomiy javobgarlikka, og'ir hollarda boshqa javobgarlikka To'g'ri javob: D) Intizomiy javobgarlikka, og'ir hollarda boshqa javobgarlikka ✔ Izoh: Odob-axloq qoidalarini buzish intizomiy choralarga, agar qonunbuzarlik belgilari bo'lsa — ma'muriy yoki jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. 8. Soliq tekshiruvi rejasini tuzishda qaysi ma'lumotlar inobatga olinadi? A) Risk tahlili natijalari va hisobot ko'rsatkichlari B) Korxona binosining tashqi ko'rinishi C) Tekshiruv kunidagi ob-havo prognozi D) Korxona rahbarining yoshi va ma'lumoti To'g'ri javob: A) Risk tahlili natijalari va hisobot ko'rsatkichlari ✔ Izoh: Tekshiruv rejalari risk tahlili, hisobot ko'rsatkichlarining og'ishlari va boshqa organlardan kelgan ma'lumotlar asosida tuziladi. 9. QQSning budjet uchun afzalliklaridan biri qaysi? A) Faqat yilda bir marta, moliya yili yakunida to'lanishi B) Faqat zarar ko'rgan va to'lovga qobiliyatsiz korxonalardan olinishi C) Faqat chet ellik jismoniy va yuridik shaxslardan undirilishi D) Tushumlarning barqarorligi va bir necha bosqichda yig'ilishi To'g'ri javob: D) Tushumlarning barqarorligi va bir necha bosqichda yig'ilishi ✔ Izoh: QQS iste'molga bog'liq bo'lgani va zanjirning har bir bosqichida qisman yig'ilgani uchun budjetga barqaror tushum beradi. 10. Kiruvchi QQSni hisobga olishning asosiy shartlaridan biri qaysi? A) Tovar faqat naqd pulda sotib olinishi B) Tovar faqat chet eldan keltirilishi C) Tovar (xizmat) soliqqa tortiladigan aylanma uchun foydalanilishi D) Tovar korxona rahbarining shaxsiy ehtiyoji uchun olinishi To'g'ri javob: C) Tovar (xizmat) soliqqa tortiladigan aylanma uchun foydalanilishi ✔ Izoh: Kiruvchi QQS faqat soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalaniladigan va tegishli hujjatlar bilan tasdiqlangan xaridlar bo'yicha hisobga olinadi. 11. Tekshiruv natijalari bo'yicha qaror qabul qilishdan oldin soliq to'lovchining e'tirozlari bilan nima qilinadi? A) Ular ko'rib chiqilib, qaror qabul qilishda inobatga olinadi B) Ular o'qilmasdan to'g'ridan-to'g'ri arxivga topshiriladi C) Ular faqat keyingi kalendar yilida ko'rib chiqiladi D) Ular har qanday holatda avtomatik ravishda rad etiladi To'g'ri javob: A) Ular ko'rib chiqilib, qaror qabul qilishda inobatga olinadi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 204 6. Soliq hisoboti qanday hujjatlardan iborat? A) Soliq deklaratsiyalari va soliq hisob-kitoblaridan B) Faqat tovar-transport yuk xatlari va ishonchnomalardan C) Faqat xodimlar bilan tuzilgan mehnat shartnomalaridan D) Faqat tijorat bankining hisobvaraq ko'chirmalaridan To'g'ri javob: A) Soliq deklaratsiyalari va soliq hisob-kitoblaridan✔ Izoh: Soliq hisoboti soliq to'lovchi yoki soliq agenti tomonidan soliq organiga taqdim etiladigan deklaratsiyalar va hisob-kitoblardan iborat. 7. Davlat xizmatchisining odob-axloq qoidalarini buzishi qanday oqibatga olib kelishi mumkin? A) Yil yakunida qo'shimcha mukofot olishiga B) Hech qanday huquqiy oqibatga olib kelmaydi C) Lavozimining navbatdan tashqari ko'tarilishiga D) Intizomiy javobgarlikka, og'ir hollarda boshqa javobgarlikka To'g'ri javob: D) Intizomiy javobgarlikka, og'ir hollarda boshqa javobgarlikka ✔ Izoh: Odob-axloq qoidalarini buzish intizomiy choralarga, agar qonunbuzarlik belgilari bo'lsa — ma'muriy yoki jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. 8. Soliq tekshiruvi rejasini tuzishda qaysi ma'lumotlar inobatga olinadi? A) Risk tahlili natijalari va hisobot ko'rsatkichlari B) Korxona binosining tashqi ko'rinishi C) Tekshiruv kunidagi ob-havo prognozi D) Korxona rahbarining yoshi va ma'lumoti To'g'ri javob: A) Risk tahlili natijalari va hisobot ko'rsatkichlari ✔ Izoh: Tekshiruv rejalari risk tahlili, hisobot ko'rsatkichlarining og'ishlari va boshqa organlardan kelgan ma'lumotlar asosida tuziladi. 9. QQSning budjet uchun afzalliklaridan biri qaysi? A) Faqat yilda bir marta, moliya yili yakunida to'lanishi B) Faqat zarar ko'rgan va to'lovga qobiliyatsiz korxonalardan olinishi C) Faqat chet ellik jismoniy va yuridik shaxslardan undirilishi D) Tushumlarning barqarorligi va bir necha bosqichda yig'ilishi To'g'ri javob: D) Tushumlarning barqarorligi va bir necha bosqichda yig'ilishi ✔ Izoh: QQS iste'molga bog'liq bo'lgani va zanjirning har bir bosqichida qisman yig'ilgani uchun budjetga barqaror tushum beradi. 10. Kiruvchi QQSni hisobga olishning asosiy shartlaridan biri qaysi? A) Tovar faqat naqd pulda sotib olinishi B) Tovar faqat chet eldan keltirilishi C) Tovar (xizmat) soliqqa tortiladigan aylanma uchun foydalanilishi D) Tovar korxona rahbarining shaxsiy ehtiyoji uchun olinishi To'g'ri javob: C) Tovar (xizmat) soliqqa tortiladigan aylanma uchun foydalanilishi ✔ Izoh: Kiruvchi QQS faqat soliqqa tortiladigan faoliyatda foydalaniladigan va tegishli hujjatlar bilan tasdiqlangan xaridlar bo'yicha hisobga olinadi. 11. Tekshiruv natijalari bo'yicha qaror qabul qilishdan oldin soliq to'lovchining e'tirozlari bilan nima qilinadi? A) Ular ko'rib chiqilib, qaror qabul qilishda inobatga olinadi B) Ular o'qilmasdan to'g'ridan-to'g'ri arxivga topshiriladi C) Ular faqat keyingi kalendar yilida ko'rib chiqiladi D) Ular har qanday holatda avtomatik ravishda rad etiladi To'g'ri javob: A) Ular ko'rib chiqilib, qaror qabul qilishda inobatga olinadi ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 204 Izoh: Soliq to'lovchining yozma e'tirozlari tekshiruv materiallari bilan birga ko'rib chiqilib, yakuniy qarorda hisobga olinadi. 12. Mehnatda mayib bo'lganlik tufayli sog'liqqa yetkazilgan zararni qoplash summalari qanday soliqqa tortiladi? A) Dividend sifatida soliqqa tortiladi B) Qonunda belgilangan doirada daromad solig'idan ozod C) Mulkiy daromad sifatida soliqqa tortiladi D) Ish haqi kabi to'liq soliqqa tortiladi To'g'ri javob: B) Qonunda belgilangan doirada daromad solig'idan ozod✔ Izoh: Sog'liqqa yetkazilgan zararni qoplash bilan bog'liq kompensatsiya to'lovlari qonunda belgilangan doirada soliqdan ozod qilinadi. 13. QQS to'lovchilari ro'yxati yoki maqomini tekshirish xaridor uchun nima uchun muhim? A) Yer uchastkasini kadastr organida ro'yxatdan o'tkazish va hujjatlashtirish uchun B) Yangi xodimlarni ishga olish va mehnat shartnomalarini tuzish uchun C) Kiruvchi QQSni qonuniy hisobga olish va soliq xavflarini kamaytirish uchun D) Ijtimoiy tarmoqlarda va ommaviy axborot vositalarida reklama qilish uchun To'g'ri javob: C) Kiruvchi QQSni qonuniy hisobga olish va soliq xavflarini kamaytirish uchun ✔ Izoh: Yetkazib beruvchining QQS to'lovchisi ekani va vijdonliligini tekshirish xaridorni kiruvchi QQSni hisobga olishda muammolardan saqlaydi. 14. Jismoniy shaxslarning daromadlari qanday asosiy turlarga bo'linadi? A) Faqat ish haqi va davlat tomonidan to'lanadigan pensiyalar hamda nafaqalarga B) Faqat dividend, foiz va qimmatli qog'ozlar bo'yicha olinadigan boshqa daromadlarga C) Mehnatga haq to'lash tarzidagi, mulkiy, moddiy naf tarzidagi va boshqa daromadlar D) Faqat naqd shaklda va naqdsiz shaklda olingan daromadlarga, to'lov usuliga ko'ra To'g'ri javob: C) Mehnatga haq to'lash tarzidagi, mulkiy, moddiy naf tarzidagi va boshqa ✔ daromadlar Izoh: Soliq kodeksi jismoniy shaxslarning daromadlarini mehnatga haq to'lash, mulkiy daromadlar, moddiy naf ko'rinishidagi va boshqa daromadlarga ajratadi. 15. Xaridor tovar uchun bank kartasi orqali to'lasa, sotuvchi fiskal chek berishi shartmi? A) Ha, to'lov usulidan qat'i nazar chek berilishi kerak B) Yo'q, bank kartasi bilan to'lovda chek berish taqiqlangan C) Yo'q, chek faqat naqd pul bilan to'lovda beriladi D) Faqat xaridor sotuvchiga yozma ariza bilan murojaat qilsa To'g'ri javob: A) Ha, to'lov usulidan qat'i nazar chek berilishi kerak ✔ Izoh: Naqd pul va to'lov kartalari orqali hisob-kitoblarda sotuvchi NKM qo'llab, xaridorga fiskal chek berishi shart. 16. Ish beruvchi xodimiga ish haqi to'lashda daromad solig'iga nisbatan qanday maqomda bo'ladi? A) Soliq maslahatchisi B) Soliq agenti C) Soliq organi vakili D) Soliq kafili To'g'ri javob: B) Soliq agenti ✔ Izoh: Ish beruvchi xodimga to'lanadigan ish haqidan daromad solig'ini ushlab qolib budjetga o'tkazadi, shuning uchun u soliq agenti hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 205 Izoh: Soliq to'lovchining yozma e'tirozlari tekshiruv materiallari bilan birga ko'rib chiqilib, yakuniy qarorda hisobga olinadi. 12. Mehnatda mayib bo'lganlik tufayli sog'liqqa yetkazilgan zararni qoplash summalari qanday soliqqa tortiladi? A) Dividend sifatida soliqqa tortiladi B) Qonunda belgilangan doirada daromad solig'idan ozod C) Mulkiy daromad sifatida soliqqa tortiladi D) Ish haqi kabi to'liq soliqqa tortiladi To'g'ri javob: B) Qonunda belgilangan doirada daromad solig'idan ozod✔ Izoh: Sog'liqqa yetkazilgan zararni qoplash bilan bog'liq kompensatsiya to'lovlari qonunda belgilangan doirada soliqdan ozod qilinadi. 13. QQS to'lovchilari ro'yxati yoki maqomini tekshirish xaridor uchun nima uchun muhim? A) Yer uchastkasini kadastr organida ro'yxatdan o'tkazish va hujjatlashtirish uchun B) Yangi xodimlarni ishga olish va mehnat shartnomalarini tuzish uchun C) Kiruvchi QQSni qonuniy hisobga olish va soliq xavflarini kamaytirish uchun D) Ijtimoiy tarmoqlarda va ommaviy axborot vositalarida reklama qilish uchun To'g'ri javob: C) Kiruvchi QQSni qonuniy hisobga olish va soliq xavflarini kamaytirish uchun ✔ Izoh: Yetkazib beruvchining QQS to'lovchisi ekani va vijdonliligini tekshirish xaridorni kiruvchi QQSni hisobga olishda muammolardan saqlaydi. 14. Jismoniy shaxslarning daromadlari qanday asosiy turlarga bo'linadi? A) Faqat ish haqi va davlat tomonidan to'lanadigan pensiyalar hamda nafaqalarga B) Faqat dividend, foiz va qimmatli qog'ozlar bo'yicha olinadigan boshqa daromadlarga C) Mehnatga haq to'lash tarzidagi, mulkiy, moddiy naf tarzidagi va boshqa daromadlar D) Faqat naqd shaklda va naqdsiz shaklda olingan daromadlarga, to'lov usuliga ko'ra To'g'ri javob: C) Mehnatga haq to'lash tarzidagi, mulkiy, moddiy naf tarzidagi va boshqa ✔ daromadlar Izoh: Soliq kodeksi jismoniy shaxslarning daromadlarini mehnatga haq to'lash, mulkiy daromadlar, moddiy naf ko'rinishidagi va boshqa daromadlarga ajratadi. 15. Xaridor tovar uchun bank kartasi orqali to'lasa, sotuvchi fiskal chek berishi shartmi? A) Ha, to'lov usulidan qat'i nazar chek berilishi kerak B) Yo'q, bank kartasi bilan to'lovda chek berish taqiqlangan C) Yo'q, chek faqat naqd pul bilan to'lovda beriladi D) Faqat xaridor sotuvchiga yozma ariza bilan murojaat qilsa To'g'ri javob: A) Ha, to'lov usulidan qat'i nazar chek berilishi kerak ✔ Izoh: Naqd pul va to'lov kartalari orqali hisob-kitoblarda sotuvchi NKM qo'llab, xaridorga fiskal chek berishi shart. 16. Ish beruvchi xodimiga ish haqi to'lashda daromad solig'iga nisbatan qanday maqomda bo'ladi? A) Soliq maslahatchisi B) Soliq agenti C) Soliq organi vakili D) Soliq kafili To'g'ri javob: B) Soliq agenti ✔ Izoh: Ish beruvchi xodimga to'lanadigan ish haqidan daromad solig'ini ushlab qolib budjetga o'tkazadi, shuning uchun u soliq agenti hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 205 Izoh: Soliq to'lovchining yozma e'tirozlari tekshiruv materiallari bilan birga ko'rib chiqilib, yakuniy qarorda hisobga olinadi. 12. Mehnatda mayib bo'lganlik tufayli sog'liqqa yetkazilgan zararni qoplash summalari qanday soliqqa tortiladi? A) Dividend sifatida soliqqa tortiladi B) Qonunda belgilangan doirada daromad solig'idan ozod C) Mulkiy daromad sifatida soliqqa tortiladi D) Ish haqi kabi to'liq soliqqa tortiladi To'g'ri javob: B) Qonunda belgilangan doirada daromad solig'idan ozod✔ Izoh: Sog'liqqa yetkazilgan zararni qoplash bilan bog'liq kompensatsiya to'lovlari qonunda belgilangan doirada soliqdan ozod qilinadi. 13. QQS to'lovchilari ro'yxati yoki maqomini tekshirish xaridor uchun nima uchun muhim? A) Yer uchastkasini kadastr organida ro'yxatdan o'tkazish va hujjatlashtirish uchun B) Yangi xodimlarni ishga olish va mehnat shartnomalarini tuzish uchun C) Kiruvchi QQSni qonuniy hisobga olish va soliq xavflarini kamaytirish uchun D) Ijtimoiy tarmoqlarda va ommaviy axborot vositalarida reklama qilish uchun To'g'ri javob: C) Kiruvchi QQSni qonuniy hisobga olish va soliq xavflarini kamaytirish uchun ✔ Izoh: Yetkazib beruvchining QQS to'lovchisi ekani va vijdonliligini tekshirish xaridorni kiruvchi QQSni hisobga olishda muammolardan saqlaydi. 14. Jismoniy shaxslarning daromadlari qanday asosiy turlarga bo'linadi? A) Faqat ish haqi va davlat tomonidan to'lanadigan pensiyalar hamda nafaqalarga B) Faqat dividend, foiz va qimmatli qog'ozlar bo'yicha olinadigan boshqa daromadlarga C) Mehnatga haq to'lash tarzidagi, mulkiy, moddiy naf tarzidagi va boshqa daromadlar D) Faqat naqd shaklda va naqdsiz shaklda olingan daromadlarga, to'lov usuliga ko'ra To'g'ri javob: C) Mehnatga haq to'lash tarzidagi, mulkiy, moddiy naf tarzidagi va boshqa ✔ daromadlar Izoh: Soliq kodeksi jismoniy shaxslarning daromadlarini mehnatga haq to'lash, mulkiy daromadlar, moddiy naf ko'rinishidagi va boshqa daromadlarga ajratadi. 15. Xaridor tovar uchun bank kartasi orqali to'lasa, sotuvchi fiskal chek berishi shartmi? A) Ha, to'lov usulidan qat'i nazar chek berilishi kerak B) Yo'q, bank kartasi bilan to'lovda chek berish taqiqlangan C) Yo'q, chek faqat naqd pul bilan to'lovda beriladi D) Faqat xaridor sotuvchiga yozma ariza bilan murojaat qilsa To'g'ri javob: A) Ha, to'lov usulidan qat'i nazar chek berilishi kerak ✔ Izoh: Naqd pul va to'lov kartalari orqali hisob-kitoblarda sotuvchi NKM qo'llab, xaridorga fiskal chek berishi shart. 16. Ish beruvchi xodimiga ish haqi to'lashda daromad solig'iga nisbatan qanday maqomda bo'ladi? A) Soliq maslahatchisi B) Soliq agenti C) Soliq organi vakili D) Soliq kafili To'g'ri javob: B) Soliq agenti ✔ Izoh: Ish beruvchi xodimga to'lanadigan ish haqidan daromad solig'ini ushlab qolib budjetga o'tkazadi, shuning uchun u soliq agenti hisoblanadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 205 17. Iqtisodiyotdagi «nisbiy ustunlik» tamoyili nimani anglatadi? A) Faqat iqtisodiyoti eng yirik davlat savdo qila oladi B) Mamlakat har bir tovarni faqat o'zi ishlab chiqarishi kerak C) Imkoniyat xarajati past tovarga ixtisoslashish savdoda foyda beradi D) Tashqi savdo har doim va har qanday mamlakat uchun zararli To'g'ri javob: C) Imkoniyat xarajati past tovarga ixtisoslashish savdoda foyda beradi✔ Izoh: Nisbiy ustunlik tamoyiliga ko'ra mamlakatlar imkoniyat xarajati past tovarga ixtisoslashib, savdo orqali foyda ko'radi. 18. Likvidlik ko'rsatkichi nimani baholaydi? A) Joriy majburiyatlarni joriy aktivlar hisobidan qoplash qobiliyatini B) Korxona xodimlarining mehnat unumdorligi darajasini C) Ishlab chiqarilgan mahsulotning sifat ko'rsatkichlarini D) Korxonaning tarmoqdagi bozor ulushi va raqobatbardoshligini To'g'ri javob: A) Joriy majburiyatlarni joriy aktivlar hisobidan qoplash qobiliyatini ✔ Izoh: Likvidlik korxona joriy majburiyatlarini tez pulga aylanadigan aktivlari hisobidan o'z vaqtida to'lay olishini ko'rsatadi. 19. Soliq hisobi registrlarini elektron shaklda yuritish mumkinmi? A) Faqat soliq inspektorining yozma ruxsati bilan B) Faqat bir oy davomida, sinov tariqasida C) Ha, qonunchilikka muvofiq elektron shaklda yuritish mumkin D) Yo'q, registrlar faqat qo'lda, qog'ozda yoziladi To'g'ri javob: C) Ha, qonunchilikka muvofiq elektron shaklda yuritish mumkin ✔ Izoh: Soliq va buxgalteriya hisobi registrlari kompyuter dasturlari yordamida elektron shaklda yuritilishi mumkin, ular talab qilinganda taqdim etiladi. 20. Xodim tomonidan olinadigan ta'til puli daromad solig'i maqsadida qanday daromad hisoblanadi? A) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromad B) Mulkiy daromad C) Soliqdan ozod qilingan ijtimoiy nafaqa va kompensatsiya D) Dividend To'g'ri javob: A) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromad ✔ Izoh: Mehnat ta'tili uchun to'lanadigan haq mehnat munosabatlari bilan bog'liq bo'lib, mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadlar qatoriga kiradi. 21. Quyidagilardan qaysi biri mehnatga haq to'lash tarzidagi daromad hisoblanadi? A) Kvartirani ijaraga berishdan olingan haq B) Bank omonati bo'yicha foiz C) Aksiyalar bo'yicha dividend D) Ish haqi, mukofot va ustamalar To'g'ri javob: D) Ish haqi, mukofot va ustamalar ✔ Izoh: Mehnat shartnomasi asosida to'lanadigan ish haqi, mukofotlar, ustamalar va shunga o'xshash to'lovlar mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadlardir. 22. Soliq tekshiruvining samaradorligi qanday baholanadi? A) Tekshiruvchilarning kiyinish madaniyati va tashqi ko'rinishi bo'yicha B) Faqat tekshiruvning necha kun davom etgani bo'yicha C) Tekshirilgan korxonalar nomlarining jarangdorligi bo'yicha D) Aniqlangan qonunbuzarliklarning asoslanganligi va undirilgan summalar bo'yicha To'g'ri javob: D) Aniqlangan qonunbuzarliklarning asoslanganligi va undirilgan summalar bo'yicha ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 206 17. Iqtisodiyotdagi «nisbiy ustunlik» tamoyili nimani anglatadi? A) Faqat iqtisodiyoti eng yirik davlat savdo qila oladi B) Mamlakat har bir tovarni faqat o'zi ishlab chiqarishi kerak C) Imkoniyat xarajati past tovarga ixtisoslashish savdoda foyda beradi D) Tashqi savdo har doim va har qanday mamlakat uchun zararli To'g'ri javob: C) Imkoniyat xarajati past tovarga ixtisoslashish savdoda foyda beradi✔ Izoh: Nisbiy ustunlik tamoyiliga ko'ra mamlakatlar imkoniyat xarajati past tovarga ixtisoslashib, savdo orqali foyda ko'radi. 18. Likvidlik ko'rsatkichi nimani baholaydi? A) Joriy majburiyatlarni joriy aktivlar hisobidan qoplash qobiliyatini B) Korxona xodimlarining mehnat unumdorligi darajasini C) Ishlab chiqarilgan mahsulotning sifat ko'rsatkichlarini D) Korxonaning tarmoqdagi bozor ulushi va raqobatbardoshligini To'g'ri javob: A) Joriy majburiyatlarni joriy aktivlar hisobidan qoplash qobiliyatini ✔ Izoh: Likvidlik korxona joriy majburiyatlarini tez pulga aylanadigan aktivlari hisobidan o'z vaqtida to'lay olishini ko'rsatadi. 19. Soliq hisobi registrlarini elektron shaklda yuritish mumkinmi? A) Faqat soliq inspektorining yozma ruxsati bilan B) Faqat bir oy davomida, sinov tariqasida C) Ha, qonunchilikka muvofiq elektron shaklda yuritish mumkin D) Yo'q, registrlar faqat qo'lda, qog'ozda yoziladi To'g'ri javob: C) Ha, qonunchilikka muvofiq elektron shaklda yuritish mumkin ✔ Izoh: Soliq va buxgalteriya hisobi registrlari kompyuter dasturlari yordamida elektron shaklda yuritilishi mumkin, ular talab qilinganda taqdim etiladi. 20. Xodim tomonidan olinadigan ta'til puli daromad solig'i maqsadida qanday daromad hisoblanadi? A) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromad B) Mulkiy daromad C) Soliqdan ozod qilingan ijtimoiy nafaqa va kompensatsiya D) Dividend To'g'ri javob: A) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromad ✔ Izoh: Mehnat ta'tili uchun to'lanadigan haq mehnat munosabatlari bilan bog'liq bo'lib, mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadlar qatoriga kiradi. 21. Quyidagilardan qaysi biri mehnatga haq to'lash tarzidagi daromad hisoblanadi? A) Kvartirani ijaraga berishdan olingan haq B) Bank omonati bo'yicha foiz C) Aksiyalar bo'yicha dividend D) Ish haqi, mukofot va ustamalar To'g'ri javob: D) Ish haqi, mukofot va ustamalar ✔ Izoh: Mehnat shartnomasi asosida to'lanadigan ish haqi, mukofotlar, ustamalar va shunga o'xshash to'lovlar mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadlardir. 22. Soliq tekshiruvining samaradorligi qanday baholanadi? A) Tekshiruvchilarning kiyinish madaniyati va tashqi ko'rinishi bo'yicha B) Faqat tekshiruvning necha kun davom etgani bo'yicha C) Tekshirilgan korxonalar nomlarining jarangdorligi bo'yicha D) Aniqlangan qonunbuzarliklarning asoslanganligi va undirilgan summalar bo'yicha To'g'ri javob: D) Aniqlangan qonunbuzarliklarning asoslanganligi va undirilgan summalar bo'yicha ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 206 17. Iqtisodiyotdagi «nisbiy ustunlik» tamoyili nimani anglatadi? A) Faqat iqtisodiyoti eng yirik davlat savdo qila oladi B) Mamlakat har bir tovarni faqat o'zi ishlab chiqarishi kerak C) Imkoniyat xarajati past tovarga ixtisoslashish savdoda foyda beradi D) Tashqi savdo har doim va har qanday mamlakat uchun zararli To'g'ri javob: C) Imkoniyat xarajati past tovarga ixtisoslashish savdoda foyda beradi✔ Izoh: Nisbiy ustunlik tamoyiliga ko'ra mamlakatlar imkoniyat xarajati past tovarga ixtisoslashib, savdo orqali foyda ko'radi. 18. Likvidlik ko'rsatkichi nimani baholaydi? A) Joriy majburiyatlarni joriy aktivlar hisobidan qoplash qobiliyatini B) Korxona xodimlarining mehnat unumdorligi darajasini C) Ishlab chiqarilgan mahsulotning sifat ko'rsatkichlarini D) Korxonaning tarmoqdagi bozor ulushi va raqobatbardoshligini To'g'ri javob: A) Joriy majburiyatlarni joriy aktivlar hisobidan qoplash qobiliyatini ✔ Izoh: Likvidlik korxona joriy majburiyatlarini tez pulga aylanadigan aktivlari hisobidan o'z vaqtida to'lay olishini ko'rsatadi. 19. Soliq hisobi registrlarini elektron shaklda yuritish mumkinmi? A) Faqat soliq inspektorining yozma ruxsati bilan B) Faqat bir oy davomida, sinov tariqasida C) Ha, qonunchilikka muvofiq elektron shaklda yuritish mumkin D) Yo'q, registrlar faqat qo'lda, qog'ozda yoziladi To'g'ri javob: C) Ha, qonunchilikka muvofiq elektron shaklda yuritish mumkin ✔ Izoh: Soliq va buxgalteriya hisobi registrlari kompyuter dasturlari yordamida elektron shaklda yuritilishi mumkin, ular talab qilinganda taqdim etiladi. 20. Xodim tomonidan olinadigan ta'til puli daromad solig'i maqsadida qanday daromad hisoblanadi? A) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromad B) Mulkiy daromad C) Soliqdan ozod qilingan ijtimoiy nafaqa va kompensatsiya D) Dividend To'g'ri javob: A) Mehnatga haq to'lash tarzidagi daromad ✔ Izoh: Mehnat ta'tili uchun to'lanadigan haq mehnat munosabatlari bilan bog'liq bo'lib, mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadlar qatoriga kiradi. 21. Quyidagilardan qaysi biri mehnatga haq to'lash tarzidagi daromad hisoblanadi? A) Kvartirani ijaraga berishdan olingan haq B) Bank omonati bo'yicha foiz C) Aksiyalar bo'yicha dividend D) Ish haqi, mukofot va ustamalar To'g'ri javob: D) Ish haqi, mukofot va ustamalar ✔ Izoh: Mehnat shartnomasi asosida to'lanadigan ish haqi, mukofotlar, ustamalar va shunga o'xshash to'lovlar mehnatga haq to'lash tarzidagi daromadlardir. 22. Soliq tekshiruvining samaradorligi qanday baholanadi? A) Tekshiruvchilarning kiyinish madaniyati va tashqi ko'rinishi bo'yicha B) Faqat tekshiruvning necha kun davom etgani bo'yicha C) Tekshirilgan korxonalar nomlarining jarangdorligi bo'yicha D) Aniqlangan qonunbuzarliklarning asoslanganligi va undirilgan summalar bo'yicha To'g'ri javob: D) Aniqlangan qonunbuzarliklarning asoslanganligi va undirilgan summalar bo'yicha ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 206 Izoh: Samaradorlik asoslangan xulosalar, sudda saqlanib qolgan qarorlar va budjetga haqiqatda tushgan summalar bilan baholanadi. 23. Xronometraj kuzatuvi soliq nazoratining qanday shakli hisoblanadi? A) Soliq organi xodimlarining ish vaqtini va kunlik bajargan ishlari hajmini hisoblab borish B) Soliq to'lovchining shaxsiy yozishmalarini va elektron pochtasidagi xatlarini o'qib chiqish C) Muayyan davrda soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini joyida kuzatish D) Soliq to'lovchi topshirgan soliq hisobotlarini belgilangan tartibda soliq organi arxiviga topshirish To'g'ri javob: C) Muayyan davrda soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini ✔ joyida kuzatish Izoh: Xronometraj kuzatuvi orqali soliq organi ma'lum vaqt mobaynida tushum, xaridorlar oqimi kabi ko'rsatkichlarni kuzatib, haqiqiy daromadni aniqlashga harakat qiladi. 24. Xarajatlarni tasniflashda to'g'ridan-to'g'ri xarajatlar qanday xarajatlar? A) Muayyan mahsulot tannarxiga bevosita kiritiladigan xarajatlar B) Faqat soliq to'lovlari C) Butun korxonaga umumiy bo'lgan ma'muriy xarajatlar D) Faqat reklama xarajatlari To'g'ri javob: A) Muayyan mahsulot tannarxiga bevosita kiritiladigan xarajatlar ✔ Izoh: To'g'ridan-to'g'ri xarajatlar (masalan, xom ashyo) aniq bir mahsulot tannarxiga bevosita kiritiladi. 25. Lavozimni suiiste'mol qilish nima? A) Xizmat vazifalarini belgilangan muddatda bajarish B) Vakolatlardan xizmat manfaatlariga zid foydalanib, zarar yetkazish C) Xizmat vakolatlarini to'liq va qonuniy amalga oshirish D) Rahbarning qonuniy topshirig'ini aniq bajarish To'g'ri javob: B) Vakolatlardan xizmat manfaatlariga zid foydalanib, zarar yetkazish ✔ Izoh: Lavozimni suiiste'mol qilish — mansabdor shaxsning o'z vakolatlaridan xizmat manfaatlariga zid ravishda foydalanib, jiddiy zarar yetkazishi. 26. Eksternaliya (tashqi samara) nima? A) Korxonaning xorijiy bozorlardan olgan eksport savdo tushumi B) Mamlakatning chet eldan olgan uzoq muddatli davlat krediti C) Bitimda qatnashmagan uchinchi shaxslarga ta'sir qiluvchi foyda yoki zarar D) Import qilinadigan tovarlarning bojxona qiymati va to'lovlari To'g'ri javob: C) Bitimda qatnashmagan uchinchi shaxslarga ta'sir qiluvchi foyda yoki zarar ✔ Izoh: Eksternaliya — iqtisodiy faoliyatning bitimda qatnashmagan uchinchi shaxslarga ko'rsatadigan ijobiy yoki salbiy ta'siri, masalan, ifloslanish. 27. Elektron hisobvaraq-fakturaning QQS mexanizmidagi asosiy ahamiyati nima? A) Rasmiylashtirilgan sotuvchini QQSni hisoblash va to'lashdan butunlay ozod qiladi B) Faqat tovarlarni reklama qilish maqsadida tuziladi va soliq ahamiyatiga ega emas C) Faqat korxonaning omborxona hisobini yuritish va tovar qoldiqlarini aniqlash uchun ishlatiladi D) Kiruvchi QQSni hisobga olish uchun asosiy tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi To'g'ri javob: D) Kiruvchi QQSni hisobga olish uchun asosiy tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi ✔ Izoh: Kiruvchi QQS odatda yetkazib beruvchi tomonidan rasmiylashtirilgan va soliq organi tizimida qayd etilgan elektron hisobvaraq-faktura asosida hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 207 Izoh: Samaradorlik asoslangan xulosalar, sudda saqlanib qolgan qarorlar va budjetga haqiqatda tushgan summalar bilan baholanadi. 23. Xronometraj kuzatuvi soliq nazoratining qanday shakli hisoblanadi? A) Soliq organi xodimlarining ish vaqtini va kunlik bajargan ishlari hajmini hisoblab borish B) Soliq to'lovchining shaxsiy yozishmalarini va elektron pochtasidagi xatlarini o'qib chiqish C) Muayyan davrda soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini joyida kuzatish D) Soliq to'lovchi topshirgan soliq hisobotlarini belgilangan tartibda soliq organi arxiviga topshirish To'g'ri javob: C) Muayyan davrda soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini ✔ joyida kuzatish Izoh: Xronometraj kuzatuvi orqali soliq organi ma'lum vaqt mobaynida tushum, xaridorlar oqimi kabi ko'rsatkichlarni kuzatib, haqiqiy daromadni aniqlashga harakat qiladi. 24. Xarajatlarni tasniflashda to'g'ridan-to'g'ri xarajatlar qanday xarajatlar? A) Muayyan mahsulot tannarxiga bevosita kiritiladigan xarajatlar B) Faqat soliq to'lovlari C) Butun korxonaga umumiy bo'lgan ma'muriy xarajatlar D) Faqat reklama xarajatlari To'g'ri javob: A) Muayyan mahsulot tannarxiga bevosita kiritiladigan xarajatlar ✔ Izoh: To'g'ridan-to'g'ri xarajatlar (masalan, xom ashyo) aniq bir mahsulot tannarxiga bevosita kiritiladi. 25. Lavozimni suiiste'mol qilish nima? A) Xizmat vazifalarini belgilangan muddatda bajarish B) Vakolatlardan xizmat manfaatlariga zid foydalanib, zarar yetkazish C) Xizmat vakolatlarini to'liq va qonuniy amalga oshirish D) Rahbarning qonuniy topshirig'ini aniq bajarish To'g'ri javob: B) Vakolatlardan xizmat manfaatlariga zid foydalanib, zarar yetkazish ✔ Izoh: Lavozimni suiiste'mol qilish — mansabdor shaxsning o'z vakolatlaridan xizmat manfaatlariga zid ravishda foydalanib, jiddiy zarar yetkazishi. 26. Eksternaliya (tashqi samara) nima? A) Korxonaning xorijiy bozorlardan olgan eksport savdo tushumi B) Mamlakatning chet eldan olgan uzoq muddatli davlat krediti C) Bitimda qatnashmagan uchinchi shaxslarga ta'sir qiluvchi foyda yoki zarar D) Import qilinadigan tovarlarning bojxona qiymati va to'lovlari To'g'ri javob: C) Bitimda qatnashmagan uchinchi shaxslarga ta'sir qiluvchi foyda yoki zarar ✔ Izoh: Eksternaliya — iqtisodiy faoliyatning bitimda qatnashmagan uchinchi shaxslarga ko'rsatadigan ijobiy yoki salbiy ta'siri, masalan, ifloslanish. 27. Elektron hisobvaraq-fakturaning QQS mexanizmidagi asosiy ahamiyati nima? A) Rasmiylashtirilgan sotuvchini QQSni hisoblash va to'lashdan butunlay ozod qiladi B) Faqat tovarlarni reklama qilish maqsadida tuziladi va soliq ahamiyatiga ega emas C) Faqat korxonaning omborxona hisobini yuritish va tovar qoldiqlarini aniqlash uchun ishlatiladi D) Kiruvchi QQSni hisobga olish uchun asosiy tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi To'g'ri javob: D) Kiruvchi QQSni hisobga olish uchun asosiy tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi ✔ Izoh: Kiruvchi QQS odatda yetkazib beruvchi tomonidan rasmiylashtirilgan va soliq organi tizimida qayd etilgan elektron hisobvaraq-faktura asosida hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 207 Izoh: Samaradorlik asoslangan xulosalar, sudda saqlanib qolgan qarorlar va budjetga haqiqatda tushgan summalar bilan baholanadi. 23. Xronometraj kuzatuvi soliq nazoratining qanday shakli hisoblanadi? A) Soliq organi xodimlarining ish vaqtini va kunlik bajargan ishlari hajmini hisoblab borish B) Soliq to'lovchining shaxsiy yozishmalarini va elektron pochtasidagi xatlarini o'qib chiqish C) Muayyan davrda soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini joyida kuzatish D) Soliq to'lovchi topshirgan soliq hisobotlarini belgilangan tartibda soliq organi arxiviga topshirish To'g'ri javob: C) Muayyan davrda soliq to'lovchining haqiqiy tushumi va faoliyat ko'rsatkichlarini ✔ joyida kuzatish Izoh: Xronometraj kuzatuvi orqali soliq organi ma'lum vaqt mobaynida tushum, xaridorlar oqimi kabi ko'rsatkichlarni kuzatib, haqiqiy daromadni aniqlashga harakat qiladi. 24. Xarajatlarni tasniflashda to'g'ridan-to'g'ri xarajatlar qanday xarajatlar? A) Muayyan mahsulot tannarxiga bevosita kiritiladigan xarajatlar B) Faqat soliq to'lovlari C) Butun korxonaga umumiy bo'lgan ma'muriy xarajatlar D) Faqat reklama xarajatlari To'g'ri javob: A) Muayyan mahsulot tannarxiga bevosita kiritiladigan xarajatlar ✔ Izoh: To'g'ridan-to'g'ri xarajatlar (masalan, xom ashyo) aniq bir mahsulot tannarxiga bevosita kiritiladi. 25. Lavozimni suiiste'mol qilish nima? A) Xizmat vazifalarini belgilangan muddatda bajarish B) Vakolatlardan xizmat manfaatlariga zid foydalanib, zarar yetkazish C) Xizmat vakolatlarini to'liq va qonuniy amalga oshirish D) Rahbarning qonuniy topshirig'ini aniq bajarish To'g'ri javob: B) Vakolatlardan xizmat manfaatlariga zid foydalanib, zarar yetkazish ✔ Izoh: Lavozimni suiiste'mol qilish — mansabdor shaxsning o'z vakolatlaridan xizmat manfaatlariga zid ravishda foydalanib, jiddiy zarar yetkazishi. 26. Eksternaliya (tashqi samara) nima? A) Korxonaning xorijiy bozorlardan olgan eksport savdo tushumi B) Mamlakatning chet eldan olgan uzoq muddatli davlat krediti C) Bitimda qatnashmagan uchinchi shaxslarga ta'sir qiluvchi foyda yoki zarar D) Import qilinadigan tovarlarning bojxona qiymati va to'lovlari To'g'ri javob: C) Bitimda qatnashmagan uchinchi shaxslarga ta'sir qiluvchi foyda yoki zarar ✔ Izoh: Eksternaliya — iqtisodiy faoliyatning bitimda qatnashmagan uchinchi shaxslarga ko'rsatadigan ijobiy yoki salbiy ta'siri, masalan, ifloslanish. 27. Elektron hisobvaraq-fakturaning QQS mexanizmidagi asosiy ahamiyati nima? A) Rasmiylashtirilgan sotuvchini QQSni hisoblash va to'lashdan butunlay ozod qiladi B) Faqat tovarlarni reklama qilish maqsadida tuziladi va soliq ahamiyatiga ega emas C) Faqat korxonaning omborxona hisobini yuritish va tovar qoldiqlarini aniqlash uchun ishlatiladi D) Kiruvchi QQSni hisobga olish uchun asosiy tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi To'g'ri javob: D) Kiruvchi QQSni hisobga olish uchun asosiy tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi ✔ Izoh: Kiruvchi QQS odatda yetkazib beruvchi tomonidan rasmiylashtirilgan va soliq organi tizimida qayd etilgan elektron hisobvaraq-faktura asosida hisobga olinadi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 207 28. Savdo balansi profitsiti nimani bildiradi? A) Import eksportdan ortiq ekanligini B) Eksport importdan ortiq ekanligini C) Budjet daromadlari ortiqligini D) Ishsizlik pastligini To'g'ri javob: B) Eksport importdan ortiq ekanligini✔ Izoh: Savdo balansi profitsiti — mamlakat eksporti importidan ko'p bo'lgan holat. 29. Soliq to'lovchi soliq organidan qanday hujjatni talab qilib, o'z soliq hisob-kitoblari holatini bilishi mumkin? A) Yuridik shaxs sifatida davlat ro'yxatidan o'tganlik to'g'risidagi guvohnoma B) Tovarni jo'natishda rasmiylashtiriladigan tovar-transport yuk xati va ilovasi C) Tijorat banki bilan tuzilgan kredit shartnomasi va unga to'lov jadvali D) Budjet bilan hisob-kitoblar holati to'g'risidagi solishtirma dalolatnoma yoki ma'lumotnoma To'g'ri javob: D) Budjet bilan hisob-kitoblar holati to'g'risidagi solishtirma dalolatnoma yoki ✔ ma'lumotnoma Izoh: Soliq to'lovchi soliq organi bilan hisob-kitoblarni solishtirish va soliq qarzi yo'qligi haqida ma'lumotnoma olish huquqiga ega. 30. Soliq to'lovchi soliq qonunchiligi buzilishiga yo'l qo'yganini o'zi aniqlab, soliqni ixtiyoriy to'lasa, bu qanday baholanadi? A) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki istisno qiluvchi holat sifatida B) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikni og'irlashtiruvchi va jarima miqdorini oshiruvchi holat sifatida C) Soliq organini aldash va soliq to'lashdan qasddan bo'yin tovlash urinishi sifatida D) Alohida jazolanadigan va jarima qo'llanadigan yangi soliq huquqbuzarligi sifatida To'g'ri javob: A) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki istisno qiluvchi ✔ holat sifatida Izoh: Soliq to'lovchi o'z xatosini mustaqil aniqlab, aniqlashtirilgan hisobot topshirsa va soliqni to'lasa, bu odatda javobgarlikni yengillashtiradi yoki undan ozod qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 208 28. Savdo balansi profitsiti nimani bildiradi? A) Import eksportdan ortiq ekanligini B) Eksport importdan ortiq ekanligini C) Budjet daromadlari ortiqligini D) Ishsizlik pastligini To'g'ri javob: B) Eksport importdan ortiq ekanligini✔ Izoh: Savdo balansi profitsiti — mamlakat eksporti importidan ko'p bo'lgan holat. 29. Soliq to'lovchi soliq organidan qanday hujjatni talab qilib, o'z soliq hisob-kitoblari holatini bilishi mumkin? A) Yuridik shaxs sifatida davlat ro'yxatidan o'tganlik to'g'risidagi guvohnoma B) Tovarni jo'natishda rasmiylashtiriladigan tovar-transport yuk xati va ilovasi C) Tijorat banki bilan tuzilgan kredit shartnomasi va unga to'lov jadvali D) Budjet bilan hisob-kitoblar holati to'g'risidagi solishtirma dalolatnoma yoki ma'lumotnoma To'g'ri javob: D) Budjet bilan hisob-kitoblar holati to'g'risidagi solishtirma dalolatnoma yoki ✔ ma'lumotnoma Izoh: Soliq to'lovchi soliq organi bilan hisob-kitoblarni solishtirish va soliq qarzi yo'qligi haqida ma'lumotnoma olish huquqiga ega. 30. Soliq to'lovchi soliq qonunchiligi buzilishiga yo'l qo'yganini o'zi aniqlab, soliqni ixtiyoriy to'lasa, bu qanday baholanadi? A) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki istisno qiluvchi holat sifatida B) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikni og'irlashtiruvchi va jarima miqdorini oshiruvchi holat sifatida C) Soliq organini aldash va soliq to'lashdan qasddan bo'yin tovlash urinishi sifatida D) Alohida jazolanadigan va jarima qo'llanadigan yangi soliq huquqbuzarligi sifatida To'g'ri javob: A) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki istisno qiluvchi ✔ holat sifatida Izoh: Soliq to'lovchi o'z xatosini mustaqil aniqlab, aniqlashtirilgan hisobot topshirsa va soliqni to'lasa, bu odatda javobgarlikni yengillashtiradi yoki undan ozod qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 208 28. Savdo balansi profitsiti nimani bildiradi? A) Import eksportdan ortiq ekanligini B) Eksport importdan ortiq ekanligini C) Budjet daromadlari ortiqligini D) Ishsizlik pastligini To'g'ri javob: B) Eksport importdan ortiq ekanligini✔ Izoh: Savdo balansi profitsiti — mamlakat eksporti importidan ko'p bo'lgan holat. 29. Soliq to'lovchi soliq organidan qanday hujjatni talab qilib, o'z soliq hisob-kitoblari holatini bilishi mumkin? A) Yuridik shaxs sifatida davlat ro'yxatidan o'tganlik to'g'risidagi guvohnoma B) Tovarni jo'natishda rasmiylashtiriladigan tovar-transport yuk xati va ilovasi C) Tijorat banki bilan tuzilgan kredit shartnomasi va unga to'lov jadvali D) Budjet bilan hisob-kitoblar holati to'g'risidagi solishtirma dalolatnoma yoki ma'lumotnoma To'g'ri javob: D) Budjet bilan hisob-kitoblar holati to'g'risidagi solishtirma dalolatnoma yoki ✔ ma'lumotnoma Izoh: Soliq to'lovchi soliq organi bilan hisob-kitoblarni solishtirish va soliq qarzi yo'qligi haqida ma'lumotnoma olish huquqiga ega. 30. Soliq to'lovchi soliq qonunchiligi buzilishiga yo'l qo'yganini o'zi aniqlab, soliqni ixtiyoriy to'lasa, bu qanday baholanadi? A) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki istisno qiluvchi holat sifatida B) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikni og'irlashtiruvchi va jarima miqdorini oshiruvchi holat sifatida C) Soliq organini aldash va soliq to'lashdan qasddan bo'yin tovlash urinishi sifatida D) Alohida jazolanadigan va jarima qo'llanadigan yangi soliq huquqbuzarligi sifatida To'g'ri javob: A) Soliq qonunchiligiga ko'ra javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki istisno qiluvchi ✔ holat sifatida Izoh: Soliq to'lovchi o'z xatosini mustaqil aniqlab, aniqlashtirilgan hisobot topshirsa va soliqni to'lasa, bu odatda javobgarlikni yengillashtiradi yoki undan ozod qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 208 Suhbat bileti 1 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. O'zingiz haqingizda qisqacha gapirib bering. Nega aynan soliq xizmatida ishlashni tanladingiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Men iqtisodiyot yo'nalishida oliy ma'lumot olganman va o'qish davomida moliya, buxgalteriya hisobi hamda soliq fanlariga alohida qiziqish bildirganman. Soliq xizmatini tanlashimning uch sababi bor. Birinchidan, soliqlar davlat budjetining asosiy manbai bo'lib, ta'lim, sog'liqni saqlash va infratuzilma aynan shu mablag'lar hisobidan moliyalashtiriladi; men jamiyat uchun foydali ishda qatnashmoqchiman. Ikkinchidan, soliq tizimi doimiy rivojlanib, raqamlashib bormoqda, bu esa kasbiy o'sish uchun keng imkoniyat beradi. Uchinchidan, davlat xizmati intizom, mas'uliyat va barqarorlikni talab qiladi, bu fazilatlar menga yaqin. Men olgan nazariy bilimlarimni amaliyotda qo'llash, tajribali hamkasblardan o'rganish va soliq to'lovchilarga sifatli xizmat ko'rsatishga hissa qo'shishni maqsad qilganman. 2. Soliq tizimi qanday asosiy tamoyillarga tayanadi? Ularni qisqacha tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Zamonaviy soliq tizimi bir nechta umumiy tamoyillarga asoslanadi. Majburiylik: qonunda belgilangan soliqlarni to'lash har bir soliq to'lovchining burchidir. Adolatlilik: soliq yuki to'lovchining imkoniyatiga mos bo'lishi, bir xil sharoitdagi shaxslarga bir xil yondashilishi kerak. Aniqlik va oshkoralik: soliq turi, soliq solish obyekti, bazasi, muddatlari va to'lash tartibi oldindan aniq belgilanishi va hammaga ochiq bo'lishi lozim. Yagonalik: soliq qoidalari butun mamlakat hududida bir xil qo'llanadi. Soliq to'lovchi foydasiga talqin: qonunchilikdagi noaniqliklar odatda soliq to'lovchi foydasiga hal qilinadi. Shuningdek, soliqlar faqat qonun asosida joriy etiladi. Bu tamoyillar davlat va soliq to'lovchi o'rtasidagi ishonchni mustahkamlaydi hamda soliq intizomini oshiradi. 3. Manfaatlar to'qnashuvi deganda nimani tushunasiz? Bunday holatda davlat xizmatchisi qanday harakat qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Manfaatlar to'qnashuvi — bu xizmatchining shaxsiy manfaati, ya'ni o'zi, qarindoshlari yoki yaqinlari bilan bog'liq moddiy yoki boshqa manfaat, uning xizmat vazifalarini xolis bajarishiga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan holat. Masalan, inspektorga qarindoshi rahbarlik qiladigan korxonani tekshirish topshirilishi. To'g'ri harakat tartibi quyidagicha: 1) vaziyatni o'z vaqtida aniqlash va yashirmaslik; 2) bu haqda rahbariyatga yozma ravishda xabar berish; 3) masala hal bo'lgunga qadar tegishli qaror qabul qilishda ishtirok etmaslik; 4) rahbariyat ko'rsatmasi bilan ish boshqa xodimga topshirilishi yoki boshqa choralar ko'rilishiga rozilik bildirish. Asosiy qoida — shaxsiy manfaatni xizmat manfaatidan ustun qo'ymaslik va har qanday shubhali holatni oshkora hal qilish. 4. Davlat budjeti nima va uning daromad hamda xarajat qismlari nimalardan iborat? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat budjeti — davlat o'z vazifalarini bajarishi uchun ma'lum davrga, odatda bir yilga, mo'ljallangan daromad va xarajatlarning asosiy moliyaviy rejasi. Daromad qismi asosan soliqlardan, shuningdek soliq bo'lmagan tushumlar: davlat mulkidan foydalanish daromadlari, yig'imlar, jarimalar va boshqa manbalardan shakllanadi. Xarajat qismi esa ijtimoiy soha (ta'lim, sog'liqni saqlash, ijtimoiy himoya), iqtisodiyot va infratuzilmani rivojlantirish, mudofaa, xavfsizlik va davlat boshqaruvi kabi yo'nalishlarni qamraydi. Daromad xarajatdan kam bo'lsa budjet taqchilligi, ko'p bo'lsa profitsit yuzaga keladi. Budjet qonun bilan tasdiqlanadi va uning ijrosi nazorat qilinadi. Soliq organlarining asosiy vazifalaridan biri — budjet daromadlarining to'liq va o'z vaqtida tushishini ta'minlash. 5. Keys: Qabulingizga g'azablangan tadbirkor keldi va unga nohaq jarima solinganini aytib baqirmoqda. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Birinchi navbatda xotirjamlikni saqlayman va tadbirkorni hurmat bilan qabul qilaman; uning hissiyotiga emas, masalaning mohiyatiga e'tibor qarataman. Uni oxirigacha diqqat bilan tinglayman va muammoni aniqlashtiruvchi savollar beraman. So'ngra quyidagi qadamlarni bajaraman: 1) tegishli hujjatlar va jarima Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 209 Suhbat bileti 1 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. O'zingiz haqingizda qisqacha gapirib bering. Nega aynan soliq xizmatida ishlashni tanladingiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Men iqtisodiyot yo'nalishida oliy ma'lumot olganman va o'qish davomida moliya, buxgalteriya hisobi hamda soliq fanlariga alohida qiziqish bildirganman. Soliq xizmatini tanlashimning uch sababi bor. Birinchidan, soliqlar davlat budjetining asosiy manbai bo'lib, ta'lim, sog'liqni saqlash va infratuzilma aynan shu mablag'lar hisobidan moliyalashtiriladi; men jamiyat uchun foydali ishda qatnashmoqchiman. Ikkinchidan, soliq tizimi doimiy rivojlanib, raqamlashib bormoqda, bu esa kasbiy o'sish uchun keng imkoniyat beradi. Uchinchidan, davlat xizmati intizom, mas'uliyat va barqarorlikni talab qiladi, bu fazilatlar menga yaqin. Men olgan nazariy bilimlarimni amaliyotda qo'llash, tajribali hamkasblardan o'rganish va soliq to'lovchilarga sifatli xizmat ko'rsatishga hissa qo'shishni maqsad qilganman. 2. Soliq tizimi qanday asosiy tamoyillarga tayanadi? Ularni qisqacha tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Zamonaviy soliq tizimi bir nechta umumiy tamoyillarga asoslanadi. Majburiylik: qonunda belgilangan soliqlarni to'lash har bir soliq to'lovchining burchidir. Adolatlilik: soliq yuki to'lovchining imkoniyatiga mos bo'lishi, bir xil sharoitdagi shaxslarga bir xil yondashilishi kerak. Aniqlik va oshkoralik: soliq turi, soliq solish obyekti, bazasi, muddatlari va to'lash tartibi oldindan aniq belgilanishi va hammaga ochiq bo'lishi lozim. Yagonalik: soliq qoidalari butun mamlakat hududida bir xil qo'llanadi. Soliq to'lovchi foydasiga talqin: qonunchilikdagi noaniqliklar odatda soliq to'lovchi foydasiga hal qilinadi. Shuningdek, soliqlar faqat qonun asosida joriy etiladi. Bu tamoyillar davlat va soliq to'lovchi o'rtasidagi ishonchni mustahkamlaydi hamda soliq intizomini oshiradi. 3. Manfaatlar to'qnashuvi deganda nimani tushunasiz? Bunday holatda davlat xizmatchisi qanday harakat qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Manfaatlar to'qnashuvi — bu xizmatchining shaxsiy manfaati, ya'ni o'zi, qarindoshlari yoki yaqinlari bilan bog'liq moddiy yoki boshqa manfaat, uning xizmat vazifalarini xolis bajarishiga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan holat. Masalan, inspektorga qarindoshi rahbarlik qiladigan korxonani tekshirish topshirilishi. To'g'ri harakat tartibi quyidagicha: 1) vaziyatni o'z vaqtida aniqlash va yashirmaslik; 2) bu haqda rahbariyatga yozma ravishda xabar berish; 3) masala hal bo'lgunga qadar tegishli qaror qabul qilishda ishtirok etmaslik; 4) rahbariyat ko'rsatmasi bilan ish boshqa xodimga topshirilishi yoki boshqa choralar ko'rilishiga rozilik bildirish. Asosiy qoida — shaxsiy manfaatni xizmat manfaatidan ustun qo'ymaslik va har qanday shubhali holatni oshkora hal qilish. 4. Davlat budjeti nima va uning daromad hamda xarajat qismlari nimalardan iborat? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat budjeti — davlat o'z vazifalarini bajarishi uchun ma'lum davrga, odatda bir yilga, mo'ljallangan daromad va xarajatlarning asosiy moliyaviy rejasi. Daromad qismi asosan soliqlardan, shuningdek soliq bo'lmagan tushumlar: davlat mulkidan foydalanish daromadlari, yig'imlar, jarimalar va boshqa manbalardan shakllanadi. Xarajat qismi esa ijtimoiy soha (ta'lim, sog'liqni saqlash, ijtimoiy himoya), iqtisodiyot va infratuzilmani rivojlantirish, mudofaa, xavfsizlik va davlat boshqaruvi kabi yo'nalishlarni qamraydi. Daromad xarajatdan kam bo'lsa budjet taqchilligi, ko'p bo'lsa profitsit yuzaga keladi. Budjet qonun bilan tasdiqlanadi va uning ijrosi nazorat qilinadi. Soliq organlarining asosiy vazifalaridan biri — budjet daromadlarining to'liq va o'z vaqtida tushishini ta'minlash. 5. Keys: Qabulingizga g'azablangan tadbirkor keldi va unga nohaq jarima solinganini aytib baqirmoqda. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Birinchi navbatda xotirjamlikni saqlayman va tadbirkorni hurmat bilan qabul qilaman; uning hissiyotiga emas, masalaning mohiyatiga e'tibor qarataman. Uni oxirigacha diqqat bilan tinglayman va muammoni aniqlashtiruvchi savollar beraman. So'ngra quyidagi qadamlarni bajaraman: 1) tegishli hujjatlar va jarima Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 209 Suhbat bileti 1 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. O'zingiz haqingizda qisqacha gapirib bering. Nega aynan soliq xizmatida ishlashni tanladingiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Men iqtisodiyot yo'nalishida oliy ma'lumot olganman va o'qish davomida moliya, buxgalteriya hisobi hamda soliq fanlariga alohida qiziqish bildirganman. Soliq xizmatini tanlashimning uch sababi bor. Birinchidan, soliqlar davlat budjetining asosiy manbai bo'lib, ta'lim, sog'liqni saqlash va infratuzilma aynan shu mablag'lar hisobidan moliyalashtiriladi; men jamiyat uchun foydali ishda qatnashmoqchiman. Ikkinchidan, soliq tizimi doimiy rivojlanib, raqamlashib bormoqda, bu esa kasbiy o'sish uchun keng imkoniyat beradi. Uchinchidan, davlat xizmati intizom, mas'uliyat va barqarorlikni talab qiladi, bu fazilatlar menga yaqin. Men olgan nazariy bilimlarimni amaliyotda qo'llash, tajribali hamkasblardan o'rganish va soliq to'lovchilarga sifatli xizmat ko'rsatishga hissa qo'shishni maqsad qilganman. 2. Soliq tizimi qanday asosiy tamoyillarga tayanadi? Ularni qisqacha tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Zamonaviy soliq tizimi bir nechta umumiy tamoyillarga asoslanadi. Majburiylik: qonunda belgilangan soliqlarni to'lash har bir soliq to'lovchining burchidir. Adolatlilik: soliq yuki to'lovchining imkoniyatiga mos bo'lishi, bir xil sharoitdagi shaxslarga bir xil yondashilishi kerak. Aniqlik va oshkoralik: soliq turi, soliq solish obyekti, bazasi, muddatlari va to'lash tartibi oldindan aniq belgilanishi va hammaga ochiq bo'lishi lozim. Yagonalik: soliq qoidalari butun mamlakat hududida bir xil qo'llanadi. Soliq to'lovchi foydasiga talqin: qonunchilikdagi noaniqliklar odatda soliq to'lovchi foydasiga hal qilinadi. Shuningdek, soliqlar faqat qonun asosida joriy etiladi. Bu tamoyillar davlat va soliq to'lovchi o'rtasidagi ishonchni mustahkamlaydi hamda soliq intizomini oshiradi. 3. Manfaatlar to'qnashuvi deganda nimani tushunasiz? Bunday holatda davlat xizmatchisi qanday harakat qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Manfaatlar to'qnashuvi — bu xizmatchining shaxsiy manfaati, ya'ni o'zi, qarindoshlari yoki yaqinlari bilan bog'liq moddiy yoki boshqa manfaat, uning xizmat vazifalarini xolis bajarishiga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan holat. Masalan, inspektorga qarindoshi rahbarlik qiladigan korxonani tekshirish topshirilishi. To'g'ri harakat tartibi quyidagicha: 1) vaziyatni o'z vaqtida aniqlash va yashirmaslik; 2) bu haqda rahbariyatga yozma ravishda xabar berish; 3) masala hal bo'lgunga qadar tegishli qaror qabul qilishda ishtirok etmaslik; 4) rahbariyat ko'rsatmasi bilan ish boshqa xodimga topshirilishi yoki boshqa choralar ko'rilishiga rozilik bildirish. Asosiy qoida — shaxsiy manfaatni xizmat manfaatidan ustun qo'ymaslik va har qanday shubhali holatni oshkora hal qilish. 4. Davlat budjeti nima va uning daromad hamda xarajat qismlari nimalardan iborat? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat budjeti — davlat o'z vazifalarini bajarishi uchun ma'lum davrga, odatda bir yilga, mo'ljallangan daromad va xarajatlarning asosiy moliyaviy rejasi. Daromad qismi asosan soliqlardan, shuningdek soliq bo'lmagan tushumlar: davlat mulkidan foydalanish daromadlari, yig'imlar, jarimalar va boshqa manbalardan shakllanadi. Xarajat qismi esa ijtimoiy soha (ta'lim, sog'liqni saqlash, ijtimoiy himoya), iqtisodiyot va infratuzilmani rivojlantirish, mudofaa, xavfsizlik va davlat boshqaruvi kabi yo'nalishlarni qamraydi. Daromad xarajatdan kam bo'lsa budjet taqchilligi, ko'p bo'lsa profitsit yuzaga keladi. Budjet qonun bilan tasdiqlanadi va uning ijrosi nazorat qilinadi. Soliq organlarining asosiy vazifalaridan biri — budjet daromadlarining to'liq va o'z vaqtida tushishini ta'minlash. 5. Keys: Qabulingizga g'azablangan tadbirkor keldi va unga nohaq jarima solinganini aytib baqirmoqda. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Birinchi navbatda xotirjamlikni saqlayman va tadbirkorni hurmat bilan qabul qilaman; uning hissiyotiga emas, masalaning mohiyatiga e'tibor qarataman. Uni oxirigacha diqqat bilan tinglayman va muammoni aniqlashtiruvchi savollar beraman. So'ngra quyidagi qadamlarni bajaraman: 1) tegishli hujjatlar va jarima Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 209 asosini tizimdan tekshiraman; 2) jarima nima sababdan qo'llanganini tushunarli tilda izohlayman; 3) agar xato aniqlansa, uni tuzatish tartibini boshlash uchun rahbariyatga yoki mas'ul bo'linmaga yetkazaman; 4) agar jarima asosli bo'lsa, tadbirkorga qonunda belgilangan shikoyat qilish huquqi va tartibini tushuntiraman. Suhbat davomida ovozimni ko'tarmayman, va'da berib, bajarib bo'lmaydigan narsani aytmayman. Maqsad — nizoni qonuniy yo'l bilan hal qilish va soliq organiga ishonchni saqlash. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 210 asosini tizimdan tekshiraman; 2) jarima nima sababdan qo'llanganini tushunarli tilda izohlayman; 3) agar xato aniqlansa, uni tuzatish tartibini boshlash uchun rahbariyatga yoki mas'ul bo'linmaga yetkazaman; 4) agar jarima asosli bo'lsa, tadbirkorga qonunda belgilangan shikoyat qilish huquqi va tartibini tushuntiraman. Suhbat davomida ovozimni ko'tarmayman, va'da berib, bajarib bo'lmaydigan narsani aytmayman. Maqsad — nizoni qonuniy yo'l bilan hal qilish va soliq organiga ishonchni saqlash. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 210 asosini tizimdan tekshiraman; 2) jarima nima sababdan qo'llanganini tushunarli tilda izohlayman; 3) agar xato aniqlansa, uni tuzatish tartibini boshlash uchun rahbariyatga yoki mas'ul bo'linmaga yetkazaman; 4) agar jarima asosli bo'lsa, tadbirkorga qonunda belgilangan shikoyat qilish huquqi va tartibini tushuntiraman. Suhbat davomida ovozimni ko'tarmayman, va'da berib, bajarib bo'lmaydigan narsani aytmayman. Maqsad — nizoni qonuniy yo'l bilan hal qilish va soliq organiga ishonchni saqlash. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 210 Suhbat bileti 2 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Sizning kuchli va zaif tomonlaringiz qaysilar? Ular soliq xizmatidagi ishingizga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim:✔ Kuchli tomonlarim sifatida quyidagilarni ayta olaman: 1) diqqatlilik va raqamlar bilan aniq ishlash qobiliyati, bu hujjatlar va hisobotlarni tahlil qilishda muhim; 2) yangi qonunchilik va dasturlarni tez o'zlashtirish; 3) mas'uliyat va topshiriqni muddatida bajarish. Zaif tomonimga kelsak, ba'zan ishni haddan tashqari mukammal qilishga intilib, ko'p vaqt sarflayman. Buni bartaraf etish uchun vazifalarni ustuvorligiga qarab rejalashtirishni va muddatlarni oldindan belgilashni o'rganyapman. Shuningdek, ommaviy nutq ko'nikmamni rivojlantirish ustida ishlayapman, chunki soliq to'lovchilar bilan muloqot va tushuntirish ishlari bu ko'nikmani talab qiladi. Men o'z kamchiliklarimni tan olish va ularni muntazam ravishda tuzatib borishni kasbiy o'sishning asosiy sharti deb bilaman. 2. To'g'ridan-to'g'ri va egri soliqlarning farqi nimada? Misollar keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliqlar yuk kimga tushishiga qarab ikki guruhga bo'linadi. To'g'ridan-to'g'ri soliqlar bevosita daromad yoki mol-mulkdan undiriladi va ularning yuki to'lovchining o'ziga tushadi. Bunga jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i, foyda solig'i, mol-mulk solig'i va yer solig'i misol bo'ladi. Egri soliqlar esa tovar va xizmatlar narxiga qo'shiladi; ularni sotuvchi budjetga o'tkazadi, lekin amalda yukni yakuniy iste'molchi ko'taradi. Bunga qo'shilgan qiymat solig'i, aksiz solig'i va bojxona bojlari kiradi. To'g'ridan- to'g'ri soliqlar daromadga bog'liq bo'lgani uchun ijtimoiy adolatni ta'minlashda qulay, egri soliqlar esa budjetga barqaror va tez tushum beradi. Samarali tizimda ikkala turdagi soliqlar muvozanatda qo'llaniladi. 3. Pora va sovg'a o'rtasidagi farqni qanday tushunasiz? Davlat xizmatchisi sovg'a olishi mumkinmi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Pora — xizmatchiga o'z vakolati doirasida biror harakatni bajarish yoki bajarmaslik evaziga beriladigan har qanday moddiy boylik yoki foyda. U qonun bilan taqiqlangan va jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. Sovg'a esa tashqi ko'rinishda beg'araz bo'lishi mumkin, lekin davlat xizmatchisi uchun xizmat faoliyati bilan bog'liq sovg'alarni qabul qilish cheklangan, chunki ular qaramlik yoki manfaatdorlik taassurotini yaratadi. Ayniqsa, xizmatchi bilan ishi bor shaxs, masalan, tekshirilayotgan korxona vakili bergan sovg'a xavfli hisoblanadi. To'g'ri yondashuv: xizmat bilan bog'liq sovg'alarni muloyimlik bilan rad etish, rasmiy tadbirlarda berilgan protokol sovg'alarini esa ichki tartibga muvofiq rasmiylashtirish va rahbariyatga xabar berish. Shubha tug'ilsa, rad etgan ma'qul. 4. Buxgalteriya hisobining asosiy vazifalari va tamoyillari nimalardan iborat? Namunaviy javob / yechim: ✔ Buxgalteriya hisobi korxonaning mol-mulki, majburiyatlari va xo'jalik operatsiyalari haqidagi ma'lumotlarni hujjatlar asosida yalpi, uzluksiz va tizimli ravishda qayd etadi. Uning asosiy vazifalari: rahbariyat, mulkdorlar, investorlar va davlat organlarini ishonchli moliyaviy ma'lumot bilan ta'minlash, mulk saqlanishini nazorat qilish va soliq majburiyatlarini to'g'ri aniqlashga asos yaratish. Asosiy tamoyillar: ikki yoqlama yozuv, ya'ni har bir operatsiya bir hisobvaraq debeti va boshqasi krediti bo'yicha aks ettiriladi; hisoblash tamoyili — daromad va xarajatlar pul harakatidan qat'i nazar, yuzaga kelgan davrda tan olinadi; uzluksizlik — korxona faoliyati davom etadi deb faraz qilinadi; ehtiyotkorlik va izchillik. Soliq inspektori uchun buxgalteriyani bilish hisobotlarni to'g'ri tahlil qilishning asosidir. 5. Keys: Soliq to'lovchi hisobotni topshirishda texnik xatoga yo'l qo'ygan va bu haqda o'zi murojaat qildi. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq to'lovchining o'zi xatoni aniqlab murojaat qilgani ijobiy holat va bu soliq intizomiga vijdonan yondashuvni ko'rsatadi. Men quyidagicha harakat qilaman: 1) murojaatni xushmuomalalik bilan qabul qilib, xato nimadan iboratligini aniqlayman; 2) topshirilgan hisobot va tegishli ma'lumotlarni tizimda tekshiraman; 3) qonunchilikda nazarda tutilgan aniqlashtirilgan hisobot topshirish tartibini Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 211 Suhbat bileti 2 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Sizning kuchli va zaif tomonlaringiz qaysilar? Ular soliq xizmatidagi ishingizga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim:✔ Kuchli tomonlarim sifatida quyidagilarni ayta olaman: 1) diqqatlilik va raqamlar bilan aniq ishlash qobiliyati, bu hujjatlar va hisobotlarni tahlil qilishda muhim; 2) yangi qonunchilik va dasturlarni tez o'zlashtirish; 3) mas'uliyat va topshiriqni muddatida bajarish. Zaif tomonimga kelsak, ba'zan ishni haddan tashqari mukammal qilishga intilib, ko'p vaqt sarflayman. Buni bartaraf etish uchun vazifalarni ustuvorligiga qarab rejalashtirishni va muddatlarni oldindan belgilashni o'rganyapman. Shuningdek, ommaviy nutq ko'nikmamni rivojlantirish ustida ishlayapman, chunki soliq to'lovchilar bilan muloqot va tushuntirish ishlari bu ko'nikmani talab qiladi. Men o'z kamchiliklarimni tan olish va ularni muntazam ravishda tuzatib borishni kasbiy o'sishning asosiy sharti deb bilaman. 2. To'g'ridan-to'g'ri va egri soliqlarning farqi nimada? Misollar keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliqlar yuk kimga tushishiga qarab ikki guruhga bo'linadi. To'g'ridan-to'g'ri soliqlar bevosita daromad yoki mol-mulkdan undiriladi va ularning yuki to'lovchining o'ziga tushadi. Bunga jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i, foyda solig'i, mol-mulk solig'i va yer solig'i misol bo'ladi. Egri soliqlar esa tovar va xizmatlar narxiga qo'shiladi; ularni sotuvchi budjetga o'tkazadi, lekin amalda yukni yakuniy iste'molchi ko'taradi. Bunga qo'shilgan qiymat solig'i, aksiz solig'i va bojxona bojlari kiradi. To'g'ridan- to'g'ri soliqlar daromadga bog'liq bo'lgani uchun ijtimoiy adolatni ta'minlashda qulay, egri soliqlar esa budjetga barqaror va tez tushum beradi. Samarali tizimda ikkala turdagi soliqlar muvozanatda qo'llaniladi. 3. Pora va sovg'a o'rtasidagi farqni qanday tushunasiz? Davlat xizmatchisi sovg'a olishi mumkinmi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Pora — xizmatchiga o'z vakolati doirasida biror harakatni bajarish yoki bajarmaslik evaziga beriladigan har qanday moddiy boylik yoki foyda. U qonun bilan taqiqlangan va jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. Sovg'a esa tashqi ko'rinishda beg'araz bo'lishi mumkin, lekin davlat xizmatchisi uchun xizmat faoliyati bilan bog'liq sovg'alarni qabul qilish cheklangan, chunki ular qaramlik yoki manfaatdorlik taassurotini yaratadi. Ayniqsa, xizmatchi bilan ishi bor shaxs, masalan, tekshirilayotgan korxona vakili bergan sovg'a xavfli hisoblanadi. To'g'ri yondashuv: xizmat bilan bog'liq sovg'alarni muloyimlik bilan rad etish, rasmiy tadbirlarda berilgan protokol sovg'alarini esa ichki tartibga muvofiq rasmiylashtirish va rahbariyatga xabar berish. Shubha tug'ilsa, rad etgan ma'qul. 4. Buxgalteriya hisobining asosiy vazifalari va tamoyillari nimalardan iborat? Namunaviy javob / yechim: ✔ Buxgalteriya hisobi korxonaning mol-mulki, majburiyatlari va xo'jalik operatsiyalari haqidagi ma'lumotlarni hujjatlar asosida yalpi, uzluksiz va tizimli ravishda qayd etadi. Uning asosiy vazifalari: rahbariyat, mulkdorlar, investorlar va davlat organlarini ishonchli moliyaviy ma'lumot bilan ta'minlash, mulk saqlanishini nazorat qilish va soliq majburiyatlarini to'g'ri aniqlashga asos yaratish. Asosiy tamoyillar: ikki yoqlama yozuv, ya'ni har bir operatsiya bir hisobvaraq debeti va boshqasi krediti bo'yicha aks ettiriladi; hisoblash tamoyili — daromad va xarajatlar pul harakatidan qat'i nazar, yuzaga kelgan davrda tan olinadi; uzluksizlik — korxona faoliyati davom etadi deb faraz qilinadi; ehtiyotkorlik va izchillik. Soliq inspektori uchun buxgalteriyani bilish hisobotlarni to'g'ri tahlil qilishning asosidir. 5. Keys: Soliq to'lovchi hisobotni topshirishda texnik xatoga yo'l qo'ygan va bu haqda o'zi murojaat qildi. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq to'lovchining o'zi xatoni aniqlab murojaat qilgani ijobiy holat va bu soliq intizomiga vijdonan yondashuvni ko'rsatadi. Men quyidagicha harakat qilaman: 1) murojaatni xushmuomalalik bilan qabul qilib, xato nimadan iboratligini aniqlayman; 2) topshirilgan hisobot va tegishli ma'lumotlarni tizimda tekshiraman; 3) qonunchilikda nazarda tutilgan aniqlashtirilgan hisobot topshirish tartibini Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 211 Suhbat bileti 2 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Sizning kuchli va zaif tomonlaringiz qaysilar? Ular soliq xizmatidagi ishingizga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim:✔ Kuchli tomonlarim sifatida quyidagilarni ayta olaman: 1) diqqatlilik va raqamlar bilan aniq ishlash qobiliyati, bu hujjatlar va hisobotlarni tahlil qilishda muhim; 2) yangi qonunchilik va dasturlarni tez o'zlashtirish; 3) mas'uliyat va topshiriqni muddatida bajarish. Zaif tomonimga kelsak, ba'zan ishni haddan tashqari mukammal qilishga intilib, ko'p vaqt sarflayman. Buni bartaraf etish uchun vazifalarni ustuvorligiga qarab rejalashtirishni va muddatlarni oldindan belgilashni o'rganyapman. Shuningdek, ommaviy nutq ko'nikmamni rivojlantirish ustida ishlayapman, chunki soliq to'lovchilar bilan muloqot va tushuntirish ishlari bu ko'nikmani talab qiladi. Men o'z kamchiliklarimni tan olish va ularni muntazam ravishda tuzatib borishni kasbiy o'sishning asosiy sharti deb bilaman. 2. To'g'ridan-to'g'ri va egri soliqlarning farqi nimada? Misollar keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliqlar yuk kimga tushishiga qarab ikki guruhga bo'linadi. To'g'ridan-to'g'ri soliqlar bevosita daromad yoki mol-mulkdan undiriladi va ularning yuki to'lovchining o'ziga tushadi. Bunga jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i, foyda solig'i, mol-mulk solig'i va yer solig'i misol bo'ladi. Egri soliqlar esa tovar va xizmatlar narxiga qo'shiladi; ularni sotuvchi budjetga o'tkazadi, lekin amalda yukni yakuniy iste'molchi ko'taradi. Bunga qo'shilgan qiymat solig'i, aksiz solig'i va bojxona bojlari kiradi. To'g'ridan- to'g'ri soliqlar daromadga bog'liq bo'lgani uchun ijtimoiy adolatni ta'minlashda qulay, egri soliqlar esa budjetga barqaror va tez tushum beradi. Samarali tizimda ikkala turdagi soliqlar muvozanatda qo'llaniladi. 3. Pora va sovg'a o'rtasidagi farqni qanday tushunasiz? Davlat xizmatchisi sovg'a olishi mumkinmi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Pora — xizmatchiga o'z vakolati doirasida biror harakatni bajarish yoki bajarmaslik evaziga beriladigan har qanday moddiy boylik yoki foyda. U qonun bilan taqiqlangan va jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. Sovg'a esa tashqi ko'rinishda beg'araz bo'lishi mumkin, lekin davlat xizmatchisi uchun xizmat faoliyati bilan bog'liq sovg'alarni qabul qilish cheklangan, chunki ular qaramlik yoki manfaatdorlik taassurotini yaratadi. Ayniqsa, xizmatchi bilan ishi bor shaxs, masalan, tekshirilayotgan korxona vakili bergan sovg'a xavfli hisoblanadi. To'g'ri yondashuv: xizmat bilan bog'liq sovg'alarni muloyimlik bilan rad etish, rasmiy tadbirlarda berilgan protokol sovg'alarini esa ichki tartibga muvofiq rasmiylashtirish va rahbariyatga xabar berish. Shubha tug'ilsa, rad etgan ma'qul. 4. Buxgalteriya hisobining asosiy vazifalari va tamoyillari nimalardan iborat? Namunaviy javob / yechim: ✔ Buxgalteriya hisobi korxonaning mol-mulki, majburiyatlari va xo'jalik operatsiyalari haqidagi ma'lumotlarni hujjatlar asosida yalpi, uzluksiz va tizimli ravishda qayd etadi. Uning asosiy vazifalari: rahbariyat, mulkdorlar, investorlar va davlat organlarini ishonchli moliyaviy ma'lumot bilan ta'minlash, mulk saqlanishini nazorat qilish va soliq majburiyatlarini to'g'ri aniqlashga asos yaratish. Asosiy tamoyillar: ikki yoqlama yozuv, ya'ni har bir operatsiya bir hisobvaraq debeti va boshqasi krediti bo'yicha aks ettiriladi; hisoblash tamoyili — daromad va xarajatlar pul harakatidan qat'i nazar, yuzaga kelgan davrda tan olinadi; uzluksizlik — korxona faoliyati davom etadi deb faraz qilinadi; ehtiyotkorlik va izchillik. Soliq inspektori uchun buxgalteriyani bilish hisobotlarni to'g'ri tahlil qilishning asosidir. 5. Keys: Soliq to'lovchi hisobotni topshirishda texnik xatoga yo'l qo'ygan va bu haqda o'zi murojaat qildi. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq to'lovchining o'zi xatoni aniqlab murojaat qilgani ijobiy holat va bu soliq intizomiga vijdonan yondashuvni ko'rsatadi. Men quyidagicha harakat qilaman: 1) murojaatni xushmuomalalik bilan qabul qilib, xato nimadan iboratligini aniqlayman; 2) topshirilgan hisobot va tegishli ma'lumotlarni tizimda tekshiraman; 3) qonunchilikda nazarda tutilgan aniqlashtirilgan hisobot topshirish tartibini Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 211 tushuntiraman va kerak bo'lsa, elektron tizimda buni qanday bajarishni ko'rsataman; 4) xato soliq summasiga ta'sir qilgan bo'lsa, qanday oqibatlar bo'lishi va ularni kamaytirish uchun muddatlarga rioya qilish muhimligini ochiq aytaman. O'z vakolatimdan tashqarida va'da bermayman. Bunday yondashuv soliq to'lovchini xatolarini yashirmasdan, o'z vaqtida tuzatishga rag'batlantiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 212 tushuntiraman va kerak bo'lsa, elektron tizimda buni qanday bajarishni ko'rsataman; 4) xato soliq summasiga ta'sir qilgan bo'lsa, qanday oqibatlar bo'lishi va ularni kamaytirish uchun muddatlarga rioya qilish muhimligini ochiq aytaman. O'z vakolatimdan tashqarida va'da bermayman. Bunday yondashuv soliq to'lovchini xatolarini yashirmasdan, o'z vaqtida tuzatishga rag'batlantiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 212 tushuntiraman va kerak bo'lsa, elektron tizimda buni qanday bajarishni ko'rsataman; 4) xato soliq summasiga ta'sir qilgan bo'lsa, qanday oqibatlar bo'lishi va ularni kamaytirish uchun muddatlarga rioya qilish muhimligini ochiq aytaman. O'z vakolatimdan tashqarida va'da bermayman. Bunday yondashuv soliq to'lovchini xatolarini yashirmasdan, o'z vaqtida tuzatishga rag'batlantiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 212 Suhbat bileti 3 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Besh yildan keyin o'zingizni qayerda ko'rasiz? Kasbiy rejalaringiz qanday? Namunaviy javob / yechim:✔ Besh yildan keyin o'zimni soliq ma'muriyatchiligining biror yo'nalishi bo'yicha chuqur bilimga ega, ishonchli mutaxassis sifatida ko'raman. Rejalarimni bosqichma-bosqich tasavvur qilaman. Dastlabki bir- ikki yilda soliq qonunchiligi, ichki tartiblar va elektron tizimlarni puxta o'zlashtirib, tajribali hamkasblardan o'rganaman. Keyingi bosqichda soliq tahlili, xavflarni baholash yoki soliq to'lovchilarga xizmat ko'rsatish kabi yo'nalishda ixtisoslashmoqchiman. Bu davrda malaka oshirish kurslarida qatnashish, xalqaro buxgalteriya standartlari va ma'lumotlar tahlili bo'yicha bilimimni chuqurlashtirish niyatim bor. Agar natijalarim munosib baholansa, kichik jamoaga rahbarlik qilish uchun ham tayyor bo'lishni xohlayman. Eng muhimi, halol va professional xodim sifatida obro' qozonishni asosiy maqsadim deb bilaman. 2. Soliq ma'muriyatchiligi nima va u qanday asosiy funksiyalarni o'z ichiga oladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq ma'muriyatchiligi — soliq organlarining soliqlarni hisoblash, to'lash va undirish jarayonini tashkil etish, boshqarish va nazorat qilish faoliyati. Uning asosiy funksiyalari: 1) soliq to'lovchilarni hisobga olish va ro'yxatdan o'tkazish; 2) hisobotlarni qabul qilish va qayta ishlash; 3) soliq to'lovlari tushumini hisobga olish va nazorat qilish; 4) kameral va sayyor tekshiruvlar orqali soliq nazoratini amalga oshirish; 5) qarzdorlikni undirish choralarini ko'rish; 6) soliq to'lovchilarga tushuntirish va maslahat berish. Zamonaviy ma'muriyatchilikda xavflarni tahlil qilishga asoslangan yondashuv muhim: nazorat resurslari ko'proq xavf mavjud bo'lgan sohalarga yo'naltiriladi, vijdonli to'lovchilarga esa ortiqcha yuk tushirilmaydi. Samarali ma'muriyatchilik yuqori tushum, past xarajat va soliq to'lovchilar ishonchini ta'minlaydi. 3. Agar hamkasbingiz korrupsion harakat qilayotganini bilib qolsangiz, qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu juda jiddiy va mas'uliyatli vaziyat. Avvalo, his-tuyg'uga berilmasdan, qo'limdagi ma'lumot faktlarga asoslanganmi yoki shunchaki taxminmi, buni aniqlashtirishga harakat qilaman, lekin o'zim mustaqil tergov o'tkazmayman. Agar asosli shubha bo'lsa, bu haqda belgilangan tartibda rahbariyatga yoki tashkilotdagi korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga xabar beraman. Korrupsion huquqbuzarlik haqida xabar berish davlat xizmatchisining burchi ekanini va xabar beruvchi shaxs qonun bilan himoya qilinishini bilaman. Hamkasbim bilan do'stona munosabatda bo'lsam ham, bu holatni yashirmayman, chunki jim turish ham ishtirokchilikka yaqin. Shu bilan birga, ma'lumotni boshqa xodimlarga tarqatmayman va tekshiruv natijasigacha birovni ayblamaslik tamoyiliga rioya qilaman. 4. Inflyatsiya nima va u soliq tushumlari hamda iqtisodiyotga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Inflyatsiya — tovar va xizmatlar narxlari umumiy darajasining barqaror o'sishi, natijada pulning xarid qobiliyati pasayadi. U talabning taklifdan oshib ketishi, ishlab chiqarish xarajatlarining ko'tarilishi yoki pul massasining haddan tashqari o'sishi sababli yuzaga kelishi mumkin. Iqtisodiyotga ta'siri: aholining real daromadlari va jamg'armalari qadrsizlanadi, kelajakni rejalashtirish va investitsiya qilish qiyinlashadi. Soliq tushumlariga ta'siri ikki xil: nominal jihatdan narxlar oshgani sababli tushumlar ko'payishi mumkin, ammo ularning real qiymati kamayadi. Bundan tashqari, soliq to'lash muddati kechiktirilsa, budjet qadrsizlangan mablag' oladi. Shuning uchun markaziy bank pul-kredit siyosati orqali inflyatsiyani nazorat qiladi, hukumat esa budjet intizomini saqlashga intiladi. 5. Keys: Sayyor tekshiruv vaqtida korxona rahbari sizga «kichik minnatdorchilik» sifatida konvert uzatdi. Harakatlaringiz qanday bo'ladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Men konvertni qat'iyan rad etaman va unga umuman qo'l tegizmayman. Rahbarga xotirjam, lekin aniq ohangda bunday harakat qonunga zid ekanini, tekshiruv faqat hujjatlar va qonunchilik asosida Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 213 Suhbat bileti 3 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Besh yildan keyin o'zingizni qayerda ko'rasiz? Kasbiy rejalaringiz qanday? Namunaviy javob / yechim:✔ Besh yildan keyin o'zimni soliq ma'muriyatchiligining biror yo'nalishi bo'yicha chuqur bilimga ega, ishonchli mutaxassis sifatida ko'raman. Rejalarimni bosqichma-bosqich tasavvur qilaman. Dastlabki bir- ikki yilda soliq qonunchiligi, ichki tartiblar va elektron tizimlarni puxta o'zlashtirib, tajribali hamkasblardan o'rganaman. Keyingi bosqichda soliq tahlili, xavflarni baholash yoki soliq to'lovchilarga xizmat ko'rsatish kabi yo'nalishda ixtisoslashmoqchiman. Bu davrda malaka oshirish kurslarida qatnashish, xalqaro buxgalteriya standartlari va ma'lumotlar tahlili bo'yicha bilimimni chuqurlashtirish niyatim bor. Agar natijalarim munosib baholansa, kichik jamoaga rahbarlik qilish uchun ham tayyor bo'lishni xohlayman. Eng muhimi, halol va professional xodim sifatida obro' qozonishni asosiy maqsadim deb bilaman. 2. Soliq ma'muriyatchiligi nima va u qanday asosiy funksiyalarni o'z ichiga oladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq ma'muriyatchiligi — soliq organlarining soliqlarni hisoblash, to'lash va undirish jarayonini tashkil etish, boshqarish va nazorat qilish faoliyati. Uning asosiy funksiyalari: 1) soliq to'lovchilarni hisobga olish va ro'yxatdan o'tkazish; 2) hisobotlarni qabul qilish va qayta ishlash; 3) soliq to'lovlari tushumini hisobga olish va nazorat qilish; 4) kameral va sayyor tekshiruvlar orqali soliq nazoratini amalga oshirish; 5) qarzdorlikni undirish choralarini ko'rish; 6) soliq to'lovchilarga tushuntirish va maslahat berish. Zamonaviy ma'muriyatchilikda xavflarni tahlil qilishga asoslangan yondashuv muhim: nazorat resurslari ko'proq xavf mavjud bo'lgan sohalarga yo'naltiriladi, vijdonli to'lovchilarga esa ortiqcha yuk tushirilmaydi. Samarali ma'muriyatchilik yuqori tushum, past xarajat va soliq to'lovchilar ishonchini ta'minlaydi. 3. Agar hamkasbingiz korrupsion harakat qilayotganini bilib qolsangiz, qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu juda jiddiy va mas'uliyatli vaziyat. Avvalo, his-tuyg'uga berilmasdan, qo'limdagi ma'lumot faktlarga asoslanganmi yoki shunchaki taxminmi, buni aniqlashtirishga harakat qilaman, lekin o'zim mustaqil tergov o'tkazmayman. Agar asosli shubha bo'lsa, bu haqda belgilangan tartibda rahbariyatga yoki tashkilotdagi korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga xabar beraman. Korrupsion huquqbuzarlik haqida xabar berish davlat xizmatchisining burchi ekanini va xabar beruvchi shaxs qonun bilan himoya qilinishini bilaman. Hamkasbim bilan do'stona munosabatda bo'lsam ham, bu holatni yashirmayman, chunki jim turish ham ishtirokchilikka yaqin. Shu bilan birga, ma'lumotni boshqa xodimlarga tarqatmayman va tekshiruv natijasigacha birovni ayblamaslik tamoyiliga rioya qilaman. 4. Inflyatsiya nima va u soliq tushumlari hamda iqtisodiyotga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Inflyatsiya — tovar va xizmatlar narxlari umumiy darajasining barqaror o'sishi, natijada pulning xarid qobiliyati pasayadi. U talabning taklifdan oshib ketishi, ishlab chiqarish xarajatlarining ko'tarilishi yoki pul massasining haddan tashqari o'sishi sababli yuzaga kelishi mumkin. Iqtisodiyotga ta'siri: aholining real daromadlari va jamg'armalari qadrsizlanadi, kelajakni rejalashtirish va investitsiya qilish qiyinlashadi. Soliq tushumlariga ta'siri ikki xil: nominal jihatdan narxlar oshgani sababli tushumlar ko'payishi mumkin, ammo ularning real qiymati kamayadi. Bundan tashqari, soliq to'lash muddati kechiktirilsa, budjet qadrsizlangan mablag' oladi. Shuning uchun markaziy bank pul-kredit siyosati orqali inflyatsiyani nazorat qiladi, hukumat esa budjet intizomini saqlashga intiladi. 5. Keys: Sayyor tekshiruv vaqtida korxona rahbari sizga «kichik minnatdorchilik» sifatida konvert uzatdi. Harakatlaringiz qanday bo'ladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Men konvertni qat'iyan rad etaman va unga umuman qo'l tegizmayman. Rahbarga xotirjam, lekin aniq ohangda bunday harakat qonunga zid ekanini, tekshiruv faqat hujjatlar va qonunchilik asosida Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 213 Suhbat bileti 3 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Besh yildan keyin o'zingizni qayerda ko'rasiz? Kasbiy rejalaringiz qanday? Namunaviy javob / yechim:✔ Besh yildan keyin o'zimni soliq ma'muriyatchiligining biror yo'nalishi bo'yicha chuqur bilimga ega, ishonchli mutaxassis sifatida ko'raman. Rejalarimni bosqichma-bosqich tasavvur qilaman. Dastlabki bir- ikki yilda soliq qonunchiligi, ichki tartiblar va elektron tizimlarni puxta o'zlashtirib, tajribali hamkasblardan o'rganaman. Keyingi bosqichda soliq tahlili, xavflarni baholash yoki soliq to'lovchilarga xizmat ko'rsatish kabi yo'nalishda ixtisoslashmoqchiman. Bu davrda malaka oshirish kurslarida qatnashish, xalqaro buxgalteriya standartlari va ma'lumotlar tahlili bo'yicha bilimimni chuqurlashtirish niyatim bor. Agar natijalarim munosib baholansa, kichik jamoaga rahbarlik qilish uchun ham tayyor bo'lishni xohlayman. Eng muhimi, halol va professional xodim sifatida obro' qozonishni asosiy maqsadim deb bilaman. 2. Soliq ma'muriyatchiligi nima va u qanday asosiy funksiyalarni o'z ichiga oladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq ma'muriyatchiligi — soliq organlarining soliqlarni hisoblash, to'lash va undirish jarayonini tashkil etish, boshqarish va nazorat qilish faoliyati. Uning asosiy funksiyalari: 1) soliq to'lovchilarni hisobga olish va ro'yxatdan o'tkazish; 2) hisobotlarni qabul qilish va qayta ishlash; 3) soliq to'lovlari tushumini hisobga olish va nazorat qilish; 4) kameral va sayyor tekshiruvlar orqali soliq nazoratini amalga oshirish; 5) qarzdorlikni undirish choralarini ko'rish; 6) soliq to'lovchilarga tushuntirish va maslahat berish. Zamonaviy ma'muriyatchilikda xavflarni tahlil qilishga asoslangan yondashuv muhim: nazorat resurslari ko'proq xavf mavjud bo'lgan sohalarga yo'naltiriladi, vijdonli to'lovchilarga esa ortiqcha yuk tushirilmaydi. Samarali ma'muriyatchilik yuqori tushum, past xarajat va soliq to'lovchilar ishonchini ta'minlaydi. 3. Agar hamkasbingiz korrupsion harakat qilayotganini bilib qolsangiz, qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu juda jiddiy va mas'uliyatli vaziyat. Avvalo, his-tuyg'uga berilmasdan, qo'limdagi ma'lumot faktlarga asoslanganmi yoki shunchaki taxminmi, buni aniqlashtirishga harakat qilaman, lekin o'zim mustaqil tergov o'tkazmayman. Agar asosli shubha bo'lsa, bu haqda belgilangan tartibda rahbariyatga yoki tashkilotdagi korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga xabar beraman. Korrupsion huquqbuzarlik haqida xabar berish davlat xizmatchisining burchi ekanini va xabar beruvchi shaxs qonun bilan himoya qilinishini bilaman. Hamkasbim bilan do'stona munosabatda bo'lsam ham, bu holatni yashirmayman, chunki jim turish ham ishtirokchilikka yaqin. Shu bilan birga, ma'lumotni boshqa xodimlarga tarqatmayman va tekshiruv natijasigacha birovni ayblamaslik tamoyiliga rioya qilaman. 4. Inflyatsiya nima va u soliq tushumlari hamda iqtisodiyotga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Inflyatsiya — tovar va xizmatlar narxlari umumiy darajasining barqaror o'sishi, natijada pulning xarid qobiliyati pasayadi. U talabning taklifdan oshib ketishi, ishlab chiqarish xarajatlarining ko'tarilishi yoki pul massasining haddan tashqari o'sishi sababli yuzaga kelishi mumkin. Iqtisodiyotga ta'siri: aholining real daromadlari va jamg'armalari qadrsizlanadi, kelajakni rejalashtirish va investitsiya qilish qiyinlashadi. Soliq tushumlariga ta'siri ikki xil: nominal jihatdan narxlar oshgani sababli tushumlar ko'payishi mumkin, ammo ularning real qiymati kamayadi. Bundan tashqari, soliq to'lash muddati kechiktirilsa, budjet qadrsizlangan mablag' oladi. Shuning uchun markaziy bank pul-kredit siyosati orqali inflyatsiyani nazorat qiladi, hukumat esa budjet intizomini saqlashga intiladi. 5. Keys: Sayyor tekshiruv vaqtida korxona rahbari sizga «kichik minnatdorchilik» sifatida konvert uzatdi. Harakatlaringiz qanday bo'ladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Men konvertni qat'iyan rad etaman va unga umuman qo'l tegizmayman. Rahbarga xotirjam, lekin aniq ohangda bunday harakat qonunga zid ekanini, tekshiruv faqat hujjatlar va qonunchilik asosida Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 213 o'tkazilishini aytaman. Keyingi qadamlarim: 1) holatni, vaqti, joyi va ishtirokchilarini belgilab, iloji bo'lsa guvohlar ishtirokida qayd etaman; 2) imkon qadar tezroq, belgilangan tartibda rahbariyatimga va korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga yozma xabar beraman; 3) tekshiruvni xolis davom ettiraman, pora taklifi natijalarga ta'sir qilmasligi kerak; 4) tegishli ko'rsatma bo'lsa, huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilaman. Pora taklifini yashirish ham javobgarlikka olib kelishi mumkin. Mening halolligim va tizim obro'si har qanday «minnatdorchilik»dan qimmatroq. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 214 o'tkazilishini aytaman. Keyingi qadamlarim: 1) holatni, vaqti, joyi va ishtirokchilarini belgilab, iloji bo'lsa guvohlar ishtirokida qayd etaman; 2) imkon qadar tezroq, belgilangan tartibda rahbariyatimga va korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga yozma xabar beraman; 3) tekshiruvni xolis davom ettiraman, pora taklifi natijalarga ta'sir qilmasligi kerak; 4) tegishli ko'rsatma bo'lsa, huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilaman. Pora taklifini yashirish ham javobgarlikka olib kelishi mumkin. Mening halolligim va tizim obro'si har qanday «minnatdorchilik»dan qimmatroq. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 214 o'tkazilishini aytaman. Keyingi qadamlarim: 1) holatni, vaqti, joyi va ishtirokchilarini belgilab, iloji bo'lsa guvohlar ishtirokida qayd etaman; 2) imkon qadar tezroq, belgilangan tartibda rahbariyatimga va korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga yozma xabar beraman; 3) tekshiruvni xolis davom ettiraman, pora taklifi natijalarga ta'sir qilmasligi kerak; 4) tegishli ko'rsatma bo'lsa, huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilaman. Pora taklifini yashirish ham javobgarlikka olib kelishi mumkin. Mening halolligim va tizim obro'si har qanday «minnatdorchilik»dan qimmatroq. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 214 Suhbat bileti 4 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Jamoada ishlash tajribangiz haqida gapirib bering. Jamoadagi kelishmovchiliklarni qanday hal qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Universitetda va amaliyot davomida bir necha bor guruh loyihalarida ishlaganman: masalan, korxonaning moliyaviy holatini tahlil qilish bo'yicha loyihada ma'lumotlarni yig'ish va hisob-kitob qismiga mas'ul bo'lganman. Jamoada ishlashda men ochiq muloqot, vazifalarni aniq taqsimlash va bir-birini qo'llab-quvvatlashni muhim deb bilaman. Kelishmovchiliklarni hal qilishda quyidagi tartibga amal qilaman: 1) har bir tomonning fikrini oxirigacha tinglash; 2) bahsni shaxslarga emas, muammoning mohiyatiga qaratish; 3) faktlar va qoidalar asosida eng maqbul yechimni birgalikda izlash; 4) kelishuvga erishilmasa, rahbarning qaroriga murojaat qilish va uni hurmat qilish. Soliq organlarida ish ko'pincha hamkorlikni talab qiladi, shuning uchun jamoaviy natijani shaxsiy ambitsiyadan ustun qo'yaman. 2. Kameral va sayyor soliq tekshiruvlarining farqi nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Kameral tekshiruv soliq organining o'zida, soliq to'lovchi taqdim etgan hisobotlar va soliq organida mavjud boshqa ma'lumotlar asosida o'tkaziladi. Bunda korxonaga borilmaydi, hisobotlardagi ko'rsatkichlar o'zaro va tashqi manbalar, masalan, elektron hisob-fakturalar, bank ma'lumotlari bilan solishtiriladi. Nomuvofiqlik aniqlansa, soliq to'lovchidan tushuntirish yoki aniqlashtirilgan hisobot so'raladi. Sayyor tekshiruv esa soliq to'lovchining joylashgan joyida, uning birlamchi hujjatlari, buxgalteriya registrlari va mol-mulkini o'rganish orqali o'tkaziladi. U ko'proq resurs talab qiladi va tadbirkor faoliyatiga ko'proq aralashadi, shuning uchun qonunda belgilangan asos va tartib bo'yicha, odatda xavf tahlili natijasida tayinlanadi. Zamonaviy yondashuvda kameral nazoratning ulushi oshib bormoqda, bu esa tadbirkorlarga yukni kamaytiradi. 3. Davlat xizmatchisining odob-axloq qoidalari nima uchun kerak? Asosiy talablarini sanab bering. Namunaviy javob / yechim: ✔ Odob-axloq qoidalari davlat xizmatchisining xulq-atvor standartlarini belgilaydi va fuqarolarning davlat organlariga bo'lgan ishonchini mustahkamlashga xizmat qiladi. Soliq xodimi davlat nomidan ish yuritgani uchun uning har bir harakati butun tizim obro'siga ta'sir qiladi. Asosiy talablar: 1) qonuniylik — faqat qonun va vakolat doirasida harakat qilish; 2) halollik va xolislik — shaxsiy manfaatni xizmatdan ustun qo'ymaslik, hammaga teng yondashish; 3) xushmuomalalik va hurmat — fuqarolar va hamkasblarga nisbatan madaniyatli munosabat; 4) maxfiylik — xizmat orqali ma'lum bo'lgan ma'lumotlarni oshkor qilmaslik; 5) siyosiy betaraflik; 6) xizmatdan tashqarida ham obro'ga putur yetkazmaydigan xulq. Bu qoidalarga rioya qilish korrupsiyaning oldini olishda ham muhim rol o'ynaydi. 4. Yalpi ichki mahsulot (YaIM) nima va u qanday hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Yalpi ichki mahsulot — mamlakat hududida ma'lum davr, odatda bir yil davomida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovar va xizmatlarning bozor qiymati. U iqtisodiyot hajmi va rivojlanish sur'atini baholashning asosiy ko'rsatkichidir. YaIM uch usulda hisoblanadi: 1) ishlab chiqarish usuli — barcha tarmoqlarda yaratilgan qo'shilgan qiymat yig'indisi; 2) xarajatlar usuli — uy xo'jaliklari iste'moli, investitsiyalar, davlat xaridlari va sof eksport yig'indisi; 3) daromadlar usuli — ish haqi, foyda va boshqa daromadlar yig'indisi. Nominal YaIM joriy narxlarda, real YaIM esa inflyatsiyani hisobga olgan holda o'lchanadi. Soliq tizimi uchun YaIM muhim, chunki soliq tushumlarining YaIMga nisbati soliq yukini va soliq siyosati samaradorligini baholashda qo'llaniladi. 5. Keys: Hisobot topshirish muddatining oxirgi kunida elektron soliq tizimida nosozlik yuz berdi va ko'plab tadbirkorlar xavotirda. Siz nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, muammoning ko'lamini aniqlash va tegishli texnik bo'linmaga darhol xabar berish kerak: nosozlik qachon boshlangani, qaysi xizmatlarga ta'sir qilayotgani va qanday xato chiqayotganini qayd Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 215 Suhbat bileti 4 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Jamoada ishlash tajribangiz haqida gapirib bering. Jamoadagi kelishmovchiliklarni qanday hal qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Universitetda va amaliyot davomida bir necha bor guruh loyihalarida ishlaganman: masalan, korxonaning moliyaviy holatini tahlil qilish bo'yicha loyihada ma'lumotlarni yig'ish va hisob-kitob qismiga mas'ul bo'lganman. Jamoada ishlashda men ochiq muloqot, vazifalarni aniq taqsimlash va bir-birini qo'llab-quvvatlashni muhim deb bilaman. Kelishmovchiliklarni hal qilishda quyidagi tartibga amal qilaman: 1) har bir tomonning fikrini oxirigacha tinglash; 2) bahsni shaxslarga emas, muammoning mohiyatiga qaratish; 3) faktlar va qoidalar asosida eng maqbul yechimni birgalikda izlash; 4) kelishuvga erishilmasa, rahbarning qaroriga murojaat qilish va uni hurmat qilish. Soliq organlarida ish ko'pincha hamkorlikni talab qiladi, shuning uchun jamoaviy natijani shaxsiy ambitsiyadan ustun qo'yaman. 2. Kameral va sayyor soliq tekshiruvlarining farqi nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Kameral tekshiruv soliq organining o'zida, soliq to'lovchi taqdim etgan hisobotlar va soliq organida mavjud boshqa ma'lumotlar asosida o'tkaziladi. Bunda korxonaga borilmaydi, hisobotlardagi ko'rsatkichlar o'zaro va tashqi manbalar, masalan, elektron hisob-fakturalar, bank ma'lumotlari bilan solishtiriladi. Nomuvofiqlik aniqlansa, soliq to'lovchidan tushuntirish yoki aniqlashtirilgan hisobot so'raladi. Sayyor tekshiruv esa soliq to'lovchining joylashgan joyida, uning birlamchi hujjatlari, buxgalteriya registrlari va mol-mulkini o'rganish orqali o'tkaziladi. U ko'proq resurs talab qiladi va tadbirkor faoliyatiga ko'proq aralashadi, shuning uchun qonunda belgilangan asos va tartib bo'yicha, odatda xavf tahlili natijasida tayinlanadi. Zamonaviy yondashuvda kameral nazoratning ulushi oshib bormoqda, bu esa tadbirkorlarga yukni kamaytiradi. 3. Davlat xizmatchisining odob-axloq qoidalari nima uchun kerak? Asosiy talablarini sanab bering. Namunaviy javob / yechim: ✔ Odob-axloq qoidalari davlat xizmatchisining xulq-atvor standartlarini belgilaydi va fuqarolarning davlat organlariga bo'lgan ishonchini mustahkamlashga xizmat qiladi. Soliq xodimi davlat nomidan ish yuritgani uchun uning har bir harakati butun tizim obro'siga ta'sir qiladi. Asosiy talablar: 1) qonuniylik — faqat qonun va vakolat doirasida harakat qilish; 2) halollik va xolislik — shaxsiy manfaatni xizmatdan ustun qo'ymaslik, hammaga teng yondashish; 3) xushmuomalalik va hurmat — fuqarolar va hamkasblarga nisbatan madaniyatli munosabat; 4) maxfiylik — xizmat orqali ma'lum bo'lgan ma'lumotlarni oshkor qilmaslik; 5) siyosiy betaraflik; 6) xizmatdan tashqarida ham obro'ga putur yetkazmaydigan xulq. Bu qoidalarga rioya qilish korrupsiyaning oldini olishda ham muhim rol o'ynaydi. 4. Yalpi ichki mahsulot (YaIM) nima va u qanday hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Yalpi ichki mahsulot — mamlakat hududida ma'lum davr, odatda bir yil davomida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovar va xizmatlarning bozor qiymati. U iqtisodiyot hajmi va rivojlanish sur'atini baholashning asosiy ko'rsatkichidir. YaIM uch usulda hisoblanadi: 1) ishlab chiqarish usuli — barcha tarmoqlarda yaratilgan qo'shilgan qiymat yig'indisi; 2) xarajatlar usuli — uy xo'jaliklari iste'moli, investitsiyalar, davlat xaridlari va sof eksport yig'indisi; 3) daromadlar usuli — ish haqi, foyda va boshqa daromadlar yig'indisi. Nominal YaIM joriy narxlarda, real YaIM esa inflyatsiyani hisobga olgan holda o'lchanadi. Soliq tizimi uchun YaIM muhim, chunki soliq tushumlarining YaIMga nisbati soliq yukini va soliq siyosati samaradorligini baholashda qo'llaniladi. 5. Keys: Hisobot topshirish muddatining oxirgi kunida elektron soliq tizimida nosozlik yuz berdi va ko'plab tadbirkorlar xavotirda. Siz nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, muammoning ko'lamini aniqlash va tegishli texnik bo'linmaga darhol xabar berish kerak: nosozlik qachon boshlangani, qaysi xizmatlarga ta'sir qilayotgani va qanday xato chiqayotganini qayd Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 215 Suhbat bileti 4 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Jamoada ishlash tajribangiz haqida gapirib bering. Jamoadagi kelishmovchiliklarni qanday hal qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Universitetda va amaliyot davomida bir necha bor guruh loyihalarida ishlaganman: masalan, korxonaning moliyaviy holatini tahlil qilish bo'yicha loyihada ma'lumotlarni yig'ish va hisob-kitob qismiga mas'ul bo'lganman. Jamoada ishlashda men ochiq muloqot, vazifalarni aniq taqsimlash va bir-birini qo'llab-quvvatlashni muhim deb bilaman. Kelishmovchiliklarni hal qilishda quyidagi tartibga amal qilaman: 1) har bir tomonning fikrini oxirigacha tinglash; 2) bahsni shaxslarga emas, muammoning mohiyatiga qaratish; 3) faktlar va qoidalar asosida eng maqbul yechimni birgalikda izlash; 4) kelishuvga erishilmasa, rahbarning qaroriga murojaat qilish va uni hurmat qilish. Soliq organlarida ish ko'pincha hamkorlikni talab qiladi, shuning uchun jamoaviy natijani shaxsiy ambitsiyadan ustun qo'yaman. 2. Kameral va sayyor soliq tekshiruvlarining farqi nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Kameral tekshiruv soliq organining o'zida, soliq to'lovchi taqdim etgan hisobotlar va soliq organida mavjud boshqa ma'lumotlar asosida o'tkaziladi. Bunda korxonaga borilmaydi, hisobotlardagi ko'rsatkichlar o'zaro va tashqi manbalar, masalan, elektron hisob-fakturalar, bank ma'lumotlari bilan solishtiriladi. Nomuvofiqlik aniqlansa, soliq to'lovchidan tushuntirish yoki aniqlashtirilgan hisobot so'raladi. Sayyor tekshiruv esa soliq to'lovchining joylashgan joyida, uning birlamchi hujjatlari, buxgalteriya registrlari va mol-mulkini o'rganish orqali o'tkaziladi. U ko'proq resurs talab qiladi va tadbirkor faoliyatiga ko'proq aralashadi, shuning uchun qonunda belgilangan asos va tartib bo'yicha, odatda xavf tahlili natijasida tayinlanadi. Zamonaviy yondashuvda kameral nazoratning ulushi oshib bormoqda, bu esa tadbirkorlarga yukni kamaytiradi. 3. Davlat xizmatchisining odob-axloq qoidalari nima uchun kerak? Asosiy talablarini sanab bering. Namunaviy javob / yechim: ✔ Odob-axloq qoidalari davlat xizmatchisining xulq-atvor standartlarini belgilaydi va fuqarolarning davlat organlariga bo'lgan ishonchini mustahkamlashga xizmat qiladi. Soliq xodimi davlat nomidan ish yuritgani uchun uning har bir harakati butun tizim obro'siga ta'sir qiladi. Asosiy talablar: 1) qonuniylik — faqat qonun va vakolat doirasida harakat qilish; 2) halollik va xolislik — shaxsiy manfaatni xizmatdan ustun qo'ymaslik, hammaga teng yondashish; 3) xushmuomalalik va hurmat — fuqarolar va hamkasblarga nisbatan madaniyatli munosabat; 4) maxfiylik — xizmat orqali ma'lum bo'lgan ma'lumotlarni oshkor qilmaslik; 5) siyosiy betaraflik; 6) xizmatdan tashqarida ham obro'ga putur yetkazmaydigan xulq. Bu qoidalarga rioya qilish korrupsiyaning oldini olishda ham muhim rol o'ynaydi. 4. Yalpi ichki mahsulot (YaIM) nima va u qanday hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Yalpi ichki mahsulot — mamlakat hududida ma'lum davr, odatda bir yil davomida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovar va xizmatlarning bozor qiymati. U iqtisodiyot hajmi va rivojlanish sur'atini baholashning asosiy ko'rsatkichidir. YaIM uch usulda hisoblanadi: 1) ishlab chiqarish usuli — barcha tarmoqlarda yaratilgan qo'shilgan qiymat yig'indisi; 2) xarajatlar usuli — uy xo'jaliklari iste'moli, investitsiyalar, davlat xaridlari va sof eksport yig'indisi; 3) daromadlar usuli — ish haqi, foyda va boshqa daromadlar yig'indisi. Nominal YaIM joriy narxlarda, real YaIM esa inflyatsiyani hisobga olgan holda o'lchanadi. Soliq tizimi uchun YaIM muhim, chunki soliq tushumlarining YaIMga nisbati soliq yukini va soliq siyosati samaradorligini baholashda qo'llaniladi. 5. Keys: Hisobot topshirish muddatining oxirgi kunida elektron soliq tizimida nosozlik yuz berdi va ko'plab tadbirkorlar xavotirda. Siz nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, muammoning ko'lamini aniqlash va tegishli texnik bo'linmaga darhol xabar berish kerak: nosozlik qachon boshlangani, qaysi xizmatlarga ta'sir qilayotgani va qanday xato chiqayotganini qayd Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 215 etaman. Murojaat qilayotgan tadbirkorlarga xotirjam va halol javob beraman: muammo mavjudligini tan olaman, u ustida ish olib borilayotganini aytaman. Tadbirkorlarga murojaat vaqti va xato skrinshotlarini saqlab qo'yishni maslahat beraman, chunki bu keyinchalik ularning aybsizligini isbotlashi mumkin. Rahbariyatga vaziyat haqida axborot berib, rasmiy e'lon tayyorlash yoki muddat bo'yicha qaror qabul qilish masalasini ko'tarishni taklif qilaman. O'zim vakolatim bo'lmagan holda «muddat uzaytiriladi» deb va'da bermayman. Tizim tiklangach, tadbirkorlarga xabar berish va murojaatlarni hal qilishda yordam beraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 216 etaman. Murojaat qilayotgan tadbirkorlarga xotirjam va halol javob beraman: muammo mavjudligini tan olaman, u ustida ish olib borilayotganini aytaman. Tadbirkorlarga murojaat vaqti va xato skrinshotlarini saqlab qo'yishni maslahat beraman, chunki bu keyinchalik ularning aybsizligini isbotlashi mumkin. Rahbariyatga vaziyat haqida axborot berib, rasmiy e'lon tayyorlash yoki muddat bo'yicha qaror qabul qilish masalasini ko'tarishni taklif qilaman. O'zim vakolatim bo'lmagan holda «muddat uzaytiriladi» deb va'da bermayman. Tizim tiklangach, tadbirkorlarga xabar berish va murojaatlarni hal qilishda yordam beraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 216 etaman. Murojaat qilayotgan tadbirkorlarga xotirjam va halol javob beraman: muammo mavjudligini tan olaman, u ustida ish olib borilayotganini aytaman. Tadbirkorlarga murojaat vaqti va xato skrinshotlarini saqlab qo'yishni maslahat beraman, chunki bu keyinchalik ularning aybsizligini isbotlashi mumkin. Rahbariyatga vaziyat haqida axborot berib, rasmiy e'lon tayyorlash yoki muddat bo'yicha qaror qabul qilish masalasini ko'tarishni taklif qilaman. O'zim vakolatim bo'lmagan holda «muddat uzaytiriladi» deb va'da bermayman. Tizim tiklangach, tadbirkorlarga xabar berish va murojaatlarni hal qilishda yordam beraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 216 Suhbat bileti 5 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Stressli vaziyatlarda va katta ish hajmida qanday ishlaysiz? Misol keltiring. Namunaviy javob / yechim:✔ Stressli vaziyatda avvalo xotirjamlikni saqlashga va vaziyatni tahlil qilishga harakat qilaman. Katta ish hajmi bilan ishlashda quyidagi usullardan foydalanaman: 1) barcha vazifalarni ro'yxatga olib, muhimlik va shoshilinchlik bo'yicha tartiblash; 2) katta vazifani kichik bosqichlarga bo'lish; 3) har bir bosqichga real muddat belgilash; 4) zarur bo'lsa, hamkasblar yoki rahbardan o'z vaqtida maslahat so'rash. Masalan, bitiruv yilida diplom ishi, amaliyot va imtihonlar bir vaqtga to'g'ri keldi. Men haftalik reja tuzib, har kuni aniq vaqtni har bir yo'nalishga ajratdim va barcha ishlarni muddatida topshirdim. Soliq organlarida hisobot muddatlari paytida ish hajmi keskin oshishini bilaman va bunga tayyorman. Sog'lom turmush tarzi ham stressga bardosh berishga yordam beradi. 2. Qo'shilgan qiymat solig'i (QQS) qanday mexanizm asosida ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ QQS — egri soliq bo'lib, u tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish va sotishning har bir bosqichida yaratilgan qo'shilgan qiymatdan undiriladi. Mexanizm hisobga olish tizimiga asoslanadi: QQS to'lovchisi sotgan tovari yoki xizmati bo'yicha xaridordan soliq hisoblaydi, ya'ni chiqim QQS, va o'zi yetkazib beruvchilardan xarid qilgan tovarlar bo'yicha to'lagan soliqni, ya'ni kirim QQSni hisobga oladi. Budjetga ularning farqi to'lanadi. Natijada har bir bosqichda faqat yangi yaratilgan qiymat soliqqa tortiladi, yakuniy soliq yuki esa iste'molchiga tushadi. Hisobga olish huquqi asosan to'g'ri rasmiylashtirilgan hisob- fakturalar bilan tasdiqlanadi, shuning uchun elektron hisob-fakturalar tizimi QQS nazoratida muhim vosita hisoblanadi. Eksport odatda imtiyozli rejimda bo'ladi. 3. Korrupsiyaning jamiyat va davlat uchun qanday salbiy oqibatlari bor? Uning oldini olishning qanday usullarini bilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Korrupsiya davlat institutlariga ishonchni yo'qotadi, qonun ustuvorligini zaiflashtiradi va ijtimoiy adolatsizlikni kuchaytiradi. Iqtisodiy jihatdan u budjet tushumlarini kamaytiradi, halol tadbirkorlar uchun teng bo'lmagan raqobat sharoitini yaratadi, investitsiya muhitini yomonlashtiradi va yashirin iqtisodiyotni kengaytiradi. Soliq sohasidagi korrupsiya, ayniqsa, budjetga bevosita zarar keltiradi. Oldini olish usullari: 1) xizmatlarni raqamlashtirish va xodim bilan fuqaro o'rtasidagi bevosita aloqani kamaytirish; 2) jarayonlarning oshkoraligi va qarorlarning asoslanganligi; 3) manfaatlar to'qnashuvini boshqarish va ichki nazorat; 4) xabar beruvchilarni himoya qilish; 5) xodimlarni halollikka o'qitish va munosib rag'batlantirish; 6) huquqbuzarliklar uchun javobgarlikning muqarrarligi. Har bir xodimning shaxsiy namunasi ham muhim omil. 4. Raqamlashtirish soliq ma'muriyatchiligini qanday o'zgartirmoqda? Misollar keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Raqamlashtirish soliq ma'muriyatchiligini tubdan o'zgartirmoqda. Birinchidan, soliq to'lovchilar hisobotlarni topshirish, to'lov qilish va ma'lumotnoma olishni shaxsiy kabinet orqali masofadan bajarishi mumkin, bu vaqt va xarajatni tejaydi. Ikkinchidan, elektron hisob-fakturalar, onlayn nazorat-kassa texnikasi va tovarlarni raqamli markirovkalash kabi vositalar operatsiyalarni real vaqtda kuzatish imkonini beradi. Uchinchidan, katta hajmdagi ma'lumotlarni avtomatik tahlil qilish orqali xavfli soliq to'lovchilar aniqlanadi va tekshiruvlar aniqroq tanlanadi. To'rtinchidan, xodim va soliq to'lovchi o'rtasidagi bevosita aloqa kamaygani korrupsiya xavfini pasaytiradi. Shu bilan birga, raqamlashtirish ma'lumotlar xavfsizligi, kiberhimoya va xodimlarning raqamli savodxonligiga yuqori talablar qo'yadi. 5. Keys: Notanish shaxs telefon orqali o'zini huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimi deb tanishtirib, bir korxonaning soliq ma'lumotlarini so'ramoqda. Harakatingiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bunday so'rovga telefon orqali hech qanday ma'lumot bermayman. Soliq siri hisoblangan ma'lumotlar faqat qonunda belgilangan asos va tartibda, rasmiy yozma so'rov orqali va vakolatli shaxslarga taqdim Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 217 Suhbat bileti 5 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Stressli vaziyatlarda va katta ish hajmida qanday ishlaysiz? Misol keltiring. Namunaviy javob / yechim:✔ Stressli vaziyatda avvalo xotirjamlikni saqlashga va vaziyatni tahlil qilishga harakat qilaman. Katta ish hajmi bilan ishlashda quyidagi usullardan foydalanaman: 1) barcha vazifalarni ro'yxatga olib, muhimlik va shoshilinchlik bo'yicha tartiblash; 2) katta vazifani kichik bosqichlarga bo'lish; 3) har bir bosqichga real muddat belgilash; 4) zarur bo'lsa, hamkasblar yoki rahbardan o'z vaqtida maslahat so'rash. Masalan, bitiruv yilida diplom ishi, amaliyot va imtihonlar bir vaqtga to'g'ri keldi. Men haftalik reja tuzib, har kuni aniq vaqtni har bir yo'nalishga ajratdim va barcha ishlarni muddatida topshirdim. Soliq organlarida hisobot muddatlari paytida ish hajmi keskin oshishini bilaman va bunga tayyorman. Sog'lom turmush tarzi ham stressga bardosh berishga yordam beradi. 2. Qo'shilgan qiymat solig'i (QQS) qanday mexanizm asosida ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ QQS — egri soliq bo'lib, u tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish va sotishning har bir bosqichida yaratilgan qo'shilgan qiymatdan undiriladi. Mexanizm hisobga olish tizimiga asoslanadi: QQS to'lovchisi sotgan tovari yoki xizmati bo'yicha xaridordan soliq hisoblaydi, ya'ni chiqim QQS, va o'zi yetkazib beruvchilardan xarid qilgan tovarlar bo'yicha to'lagan soliqni, ya'ni kirim QQSni hisobga oladi. Budjetga ularning farqi to'lanadi. Natijada har bir bosqichda faqat yangi yaratilgan qiymat soliqqa tortiladi, yakuniy soliq yuki esa iste'molchiga tushadi. Hisobga olish huquqi asosan to'g'ri rasmiylashtirilgan hisob- fakturalar bilan tasdiqlanadi, shuning uchun elektron hisob-fakturalar tizimi QQS nazoratida muhim vosita hisoblanadi. Eksport odatda imtiyozli rejimda bo'ladi. 3. Korrupsiyaning jamiyat va davlat uchun qanday salbiy oqibatlari bor? Uning oldini olishning qanday usullarini bilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Korrupsiya davlat institutlariga ishonchni yo'qotadi, qonun ustuvorligini zaiflashtiradi va ijtimoiy adolatsizlikni kuchaytiradi. Iqtisodiy jihatdan u budjet tushumlarini kamaytiradi, halol tadbirkorlar uchun teng bo'lmagan raqobat sharoitini yaratadi, investitsiya muhitini yomonlashtiradi va yashirin iqtisodiyotni kengaytiradi. Soliq sohasidagi korrupsiya, ayniqsa, budjetga bevosita zarar keltiradi. Oldini olish usullari: 1) xizmatlarni raqamlashtirish va xodim bilan fuqaro o'rtasidagi bevosita aloqani kamaytirish; 2) jarayonlarning oshkoraligi va qarorlarning asoslanganligi; 3) manfaatlar to'qnashuvini boshqarish va ichki nazorat; 4) xabar beruvchilarni himoya qilish; 5) xodimlarni halollikka o'qitish va munosib rag'batlantirish; 6) huquqbuzarliklar uchun javobgarlikning muqarrarligi. Har bir xodimning shaxsiy namunasi ham muhim omil. 4. Raqamlashtirish soliq ma'muriyatchiligini qanday o'zgartirmoqda? Misollar keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Raqamlashtirish soliq ma'muriyatchiligini tubdan o'zgartirmoqda. Birinchidan, soliq to'lovchilar hisobotlarni topshirish, to'lov qilish va ma'lumotnoma olishni shaxsiy kabinet orqali masofadan bajarishi mumkin, bu vaqt va xarajatni tejaydi. Ikkinchidan, elektron hisob-fakturalar, onlayn nazorat-kassa texnikasi va tovarlarni raqamli markirovkalash kabi vositalar operatsiyalarni real vaqtda kuzatish imkonini beradi. Uchinchidan, katta hajmdagi ma'lumotlarni avtomatik tahlil qilish orqali xavfli soliq to'lovchilar aniqlanadi va tekshiruvlar aniqroq tanlanadi. To'rtinchidan, xodim va soliq to'lovchi o'rtasidagi bevosita aloqa kamaygani korrupsiya xavfini pasaytiradi. Shu bilan birga, raqamlashtirish ma'lumotlar xavfsizligi, kiberhimoya va xodimlarning raqamli savodxonligiga yuqori talablar qo'yadi. 5. Keys: Notanish shaxs telefon orqali o'zini huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimi deb tanishtirib, bir korxonaning soliq ma'lumotlarini so'ramoqda. Harakatingiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bunday so'rovga telefon orqali hech qanday ma'lumot bermayman. Soliq siri hisoblangan ma'lumotlar faqat qonunda belgilangan asos va tartibda, rasmiy yozma so'rov orqali va vakolatli shaxslarga taqdim Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 217 Suhbat bileti 5 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Stressli vaziyatlarda va katta ish hajmida qanday ishlaysiz? Misol keltiring. Namunaviy javob / yechim:✔ Stressli vaziyatda avvalo xotirjamlikni saqlashga va vaziyatni tahlil qilishga harakat qilaman. Katta ish hajmi bilan ishlashda quyidagi usullardan foydalanaman: 1) barcha vazifalarni ro'yxatga olib, muhimlik va shoshilinchlik bo'yicha tartiblash; 2) katta vazifani kichik bosqichlarga bo'lish; 3) har bir bosqichga real muddat belgilash; 4) zarur bo'lsa, hamkasblar yoki rahbardan o'z vaqtida maslahat so'rash. Masalan, bitiruv yilida diplom ishi, amaliyot va imtihonlar bir vaqtga to'g'ri keldi. Men haftalik reja tuzib, har kuni aniq vaqtni har bir yo'nalishga ajratdim va barcha ishlarni muddatida topshirdim. Soliq organlarida hisobot muddatlari paytida ish hajmi keskin oshishini bilaman va bunga tayyorman. Sog'lom turmush tarzi ham stressga bardosh berishga yordam beradi. 2. Qo'shilgan qiymat solig'i (QQS) qanday mexanizm asosida ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ QQS — egri soliq bo'lib, u tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish va sotishning har bir bosqichida yaratilgan qo'shilgan qiymatdan undiriladi. Mexanizm hisobga olish tizimiga asoslanadi: QQS to'lovchisi sotgan tovari yoki xizmati bo'yicha xaridordan soliq hisoblaydi, ya'ni chiqim QQS, va o'zi yetkazib beruvchilardan xarid qilgan tovarlar bo'yicha to'lagan soliqni, ya'ni kirim QQSni hisobga oladi. Budjetga ularning farqi to'lanadi. Natijada har bir bosqichda faqat yangi yaratilgan qiymat soliqqa tortiladi, yakuniy soliq yuki esa iste'molchiga tushadi. Hisobga olish huquqi asosan to'g'ri rasmiylashtirilgan hisob- fakturalar bilan tasdiqlanadi, shuning uchun elektron hisob-fakturalar tizimi QQS nazoratida muhim vosita hisoblanadi. Eksport odatda imtiyozli rejimda bo'ladi. 3. Korrupsiyaning jamiyat va davlat uchun qanday salbiy oqibatlari bor? Uning oldini olishning qanday usullarini bilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Korrupsiya davlat institutlariga ishonchni yo'qotadi, qonun ustuvorligini zaiflashtiradi va ijtimoiy adolatsizlikni kuchaytiradi. Iqtisodiy jihatdan u budjet tushumlarini kamaytiradi, halol tadbirkorlar uchun teng bo'lmagan raqobat sharoitini yaratadi, investitsiya muhitini yomonlashtiradi va yashirin iqtisodiyotni kengaytiradi. Soliq sohasidagi korrupsiya, ayniqsa, budjetga bevosita zarar keltiradi. Oldini olish usullari: 1) xizmatlarni raqamlashtirish va xodim bilan fuqaro o'rtasidagi bevosita aloqani kamaytirish; 2) jarayonlarning oshkoraligi va qarorlarning asoslanganligi; 3) manfaatlar to'qnashuvini boshqarish va ichki nazorat; 4) xabar beruvchilarni himoya qilish; 5) xodimlarni halollikka o'qitish va munosib rag'batlantirish; 6) huquqbuzarliklar uchun javobgarlikning muqarrarligi. Har bir xodimning shaxsiy namunasi ham muhim omil. 4. Raqamlashtirish soliq ma'muriyatchiligini qanday o'zgartirmoqda? Misollar keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Raqamlashtirish soliq ma'muriyatchiligini tubdan o'zgartirmoqda. Birinchidan, soliq to'lovchilar hisobotlarni topshirish, to'lov qilish va ma'lumotnoma olishni shaxsiy kabinet orqali masofadan bajarishi mumkin, bu vaqt va xarajatni tejaydi. Ikkinchidan, elektron hisob-fakturalar, onlayn nazorat-kassa texnikasi va tovarlarni raqamli markirovkalash kabi vositalar operatsiyalarni real vaqtda kuzatish imkonini beradi. Uchinchidan, katta hajmdagi ma'lumotlarni avtomatik tahlil qilish orqali xavfli soliq to'lovchilar aniqlanadi va tekshiruvlar aniqroq tanlanadi. To'rtinchidan, xodim va soliq to'lovchi o'rtasidagi bevosita aloqa kamaygani korrupsiya xavfini pasaytiradi. Shu bilan birga, raqamlashtirish ma'lumotlar xavfsizligi, kiberhimoya va xodimlarning raqamli savodxonligiga yuqori talablar qo'yadi. 5. Keys: Notanish shaxs telefon orqali o'zini huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimi deb tanishtirib, bir korxonaning soliq ma'lumotlarini so'ramoqda. Harakatingiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bunday so'rovga telefon orqali hech qanday ma'lumot bermayman. Soliq siri hisoblangan ma'lumotlar faqat qonunda belgilangan asos va tartibda, rasmiy yozma so'rov orqali va vakolatli shaxslarga taqdim Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 217 etiladi. Qo'ng'iroq qiluvchiga muloyimlik bilan bu tartibni tushuntiraman va rasmiy so'rov yuborishni taklif qilaman. Keyingi harakatlarim: 1) qo'ng'iroq vaqti, raqami va aytilgan ma'lumotlarni qayd etaman; 2) holat haqida rahbarimga va axborot xavfsizligi bo'yicha mas'ul xodimga xabar beraman, chunki bu firibgarlik yoki ijtimoiy muhandislik urinishi bo'lishi mumkin; 3) so'ralgan korxona ma'lumotlarini hech kimga tasdiqlamayman ham, rad etmayman ham. Hatto shaxs haqiqatan ham vakolatli bo'lsa ham, belgilangan tartibga rioya qilish ma'lumot himoyasining asosiy shartidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 218 etiladi. Qo'ng'iroq qiluvchiga muloyimlik bilan bu tartibni tushuntiraman va rasmiy so'rov yuborishni taklif qilaman. Keyingi harakatlarim: 1) qo'ng'iroq vaqti, raqami va aytilgan ma'lumotlarni qayd etaman; 2) holat haqida rahbarimga va axborot xavfsizligi bo'yicha mas'ul xodimga xabar beraman, chunki bu firibgarlik yoki ijtimoiy muhandislik urinishi bo'lishi mumkin; 3) so'ralgan korxona ma'lumotlarini hech kimga tasdiqlamayman ham, rad etmayman ham. Hatto shaxs haqiqatan ham vakolatli bo'lsa ham, belgilangan tartibga rioya qilish ma'lumot himoyasining asosiy shartidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 218 etiladi. Qo'ng'iroq qiluvchiga muloyimlik bilan bu tartibni tushuntiraman va rasmiy so'rov yuborishni taklif qilaman. Keyingi harakatlarim: 1) qo'ng'iroq vaqti, raqami va aytilgan ma'lumotlarni qayd etaman; 2) holat haqida rahbarimga va axborot xavfsizligi bo'yicha mas'ul xodimga xabar beraman, chunki bu firibgarlik yoki ijtimoiy muhandislik urinishi bo'lishi mumkin; 3) so'ralgan korxona ma'lumotlarini hech kimga tasdiqlamayman ham, rad etmayman ham. Hatto shaxs haqiqatan ham vakolatli bo'lsa ham, belgilangan tartibga rioya qilish ma'lumot himoyasining asosiy shartidir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 218 Suhbat bileti 6 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Davlat xizmatchisi uchun eng muhim deb hisoblagan uchta fazilatni ayting va nima uchun ekanini asoslang. Namunaviy javob / yechim:✔ Mening fikrimcha, eng muhim uchta fazilat — halollik, professionallik va xushmuomalalik. Halollik birinchi o'rinda turadi, chunki soliq xodimi budjet mablag'lari va maxfiy ma'lumotlar bilan ishlaydi, unga bo'lgan ishonch butun tizim obro'sini belgilaydi. Halol bo'lmagan xodim har qanday bilimga ega bo'lsa ham, davlatga zarar keltirishi mumkin. Professionallik ikkinchi muhim fazilat: qonunchilikni puxta bilish, uni to'g'ri qo'llash va doimiy o'qib borish noto'g'ri qarorlar va asossiz nizolarning oldini oladi. Xushmuomalalik esa soliq to'lovchilar bilan konstruktiv muloqotni ta'minlaydi; davlat xizmatchisi fuqaroga xizmat qiladi, shuning uchun hurmatli munosabat ixtiyoriy soliq intizomini oshiradi. Bu uch fazilatni o'zimda rivojlantirishga doimo harakat qilaman. 2. Soliq to'lovchining asosiy huquq va majburiyatlarini sanab bering. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq to'lovchining asosiy huquqlari: 1) soliq qonunchiligi va o'z majburiyatlari haqida soliq organidan bepul ma'lumot va tushuntirish olish; 2) qonunda nazarda tutilgan imtiyozlardan foydalanish; 3) ortiqcha to'langan summalarni qaytarish yoki hisobga olishni talab qilish; 4) tekshiruv paytida ishtirok etish, tushuntirish berish va natijalar bilan tanishish; 5) soliq siri saqlanishini talab qilish; 6) soliq organlari qarorlari va xodimlar harakatlari ustidan yuqori organga yoki sudga shikoyat qilish. Asosiy majburiyatlari: belgilangan tartibda ro'yxatdan o'tish, soliqlarni to'g'ri hisoblash va o'z vaqtida to'lash, hisobotlarni muddatida topshirish, buxgalteriya hisobini yuritish, hujjatlarni belgilangan muddat saqlash va soliq organlarining qonuniy talablarini bajarish. Huquq va majburiyatlar muvozanati soliq munosabatlarining asosidir. 3. Agar rahbaringiz sizga qonunga zid topshiriq bersa, qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchisi rahbar ko'rsatmalarini bajarishi shart, ammo bu majburiyat faqat qonuniy ko'rsatmalarga taalluqli. Qonunga zid topshiriqni bajarish xodimni javobgarlikdan ozod qilmaydi. Shunday vaziyatda men quyidagicha harakat qilaman: 1) avvalo topshiriqni to'g'ri tushunganimga ishonch hosil qilish uchun aniqlashtiruvchi savol beraman, chunki ba'zan gap tushunmovchilikda bo'lishi mumkin; 2) agar topshiriq haqiqatan ham qonunga zid bo'lsa, rahbarga hurmat bilan, ammo aniq qilib uning qaysi qoidaga zid ekanini tushuntiraman; 3) topshiriqni yozma shaklda berishni so'rayman; 4) rahbar qat'iy tursa, uni bajarmayman va belgilangan tartibda yuqori turuvchi rahbariyatga yoki ichki xavfsizlik bo'linmasiga xabar beraman. Qonun ustuvorligi har qanday shaxsiy munosabatdan muhimroq. 4. Moliyaviy hisobotning asosiy shakllari qaysilar va ular qanday ma'lumot beradi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Moliyaviy hisobot korxonaning moliyaviy holati va faoliyati natijalari haqida umumlashtirilgan ma'lumot beradi. Asosiy shakllari: 1) buxgalteriya balansi — ma'lum sanadagi aktivlar, ya'ni korxona ega bo'lgan resurslar, va passivlar, ya'ni majburiyatlar hamda xususiy kapital; balansda aktivlar har doim passivlarga teng bo'ladi; 2) moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot — davr davomidagi daromadlar, xarajatlar va olingan foyda yoki zarar; 3) pul oqimlari to'g'risidagi hisobot — joriy, investitsion va moliyaviy faoliyat bo'yicha pul mablag'larining kirimi va chiqimi; 4) xususiy kapitaldagi o'zgarishlar hisoboti; 5) izohlar. Soliq inspektori bu hisobotlarni soliq hisobotlari bilan solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlaydi va korxonaning to'lov qobiliyatini baholaydi. 5. Keys: Keksa yoshdagi fuqaro mol-mulk solig'i bo'yicha kelgan xabarnomani tushunmay, xavotir bilan murojaat qildi. Unga qanday yordam berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Keksa fuqaroga alohida e'tibor va sabr bilan munosabatda bo'laman. Avvalo uni qulay joyga taklif qilib, xavotirini tinglayman va xabarnoma nima ekanini oddiy, tushunarli tilda, murakkab atamalarsiz Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 219 Suhbat bileti 6 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Davlat xizmatchisi uchun eng muhim deb hisoblagan uchta fazilatni ayting va nima uchun ekanini asoslang. Namunaviy javob / yechim:✔ Mening fikrimcha, eng muhim uchta fazilat — halollik, professionallik va xushmuomalalik. Halollik birinchi o'rinda turadi, chunki soliq xodimi budjet mablag'lari va maxfiy ma'lumotlar bilan ishlaydi, unga bo'lgan ishonch butun tizim obro'sini belgilaydi. Halol bo'lmagan xodim har qanday bilimga ega bo'lsa ham, davlatga zarar keltirishi mumkin. Professionallik ikkinchi muhim fazilat: qonunchilikni puxta bilish, uni to'g'ri qo'llash va doimiy o'qib borish noto'g'ri qarorlar va asossiz nizolarning oldini oladi. Xushmuomalalik esa soliq to'lovchilar bilan konstruktiv muloqotni ta'minlaydi; davlat xizmatchisi fuqaroga xizmat qiladi, shuning uchun hurmatli munosabat ixtiyoriy soliq intizomini oshiradi. Bu uch fazilatni o'zimda rivojlantirishga doimo harakat qilaman. 2. Soliq to'lovchining asosiy huquq va majburiyatlarini sanab bering. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq to'lovchining asosiy huquqlari: 1) soliq qonunchiligi va o'z majburiyatlari haqida soliq organidan bepul ma'lumot va tushuntirish olish; 2) qonunda nazarda tutilgan imtiyozlardan foydalanish; 3) ortiqcha to'langan summalarni qaytarish yoki hisobga olishni talab qilish; 4) tekshiruv paytida ishtirok etish, tushuntirish berish va natijalar bilan tanishish; 5) soliq siri saqlanishini talab qilish; 6) soliq organlari qarorlari va xodimlar harakatlari ustidan yuqori organga yoki sudga shikoyat qilish. Asosiy majburiyatlari: belgilangan tartibda ro'yxatdan o'tish, soliqlarni to'g'ri hisoblash va o'z vaqtida to'lash, hisobotlarni muddatida topshirish, buxgalteriya hisobini yuritish, hujjatlarni belgilangan muddat saqlash va soliq organlarining qonuniy talablarini bajarish. Huquq va majburiyatlar muvozanati soliq munosabatlarining asosidir. 3. Agar rahbaringiz sizga qonunga zid topshiriq bersa, qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchisi rahbar ko'rsatmalarini bajarishi shart, ammo bu majburiyat faqat qonuniy ko'rsatmalarga taalluqli. Qonunga zid topshiriqni bajarish xodimni javobgarlikdan ozod qilmaydi. Shunday vaziyatda men quyidagicha harakat qilaman: 1) avvalo topshiriqni to'g'ri tushunganimga ishonch hosil qilish uchun aniqlashtiruvchi savol beraman, chunki ba'zan gap tushunmovchilikda bo'lishi mumkin; 2) agar topshiriq haqiqatan ham qonunga zid bo'lsa, rahbarga hurmat bilan, ammo aniq qilib uning qaysi qoidaga zid ekanini tushuntiraman; 3) topshiriqni yozma shaklda berishni so'rayman; 4) rahbar qat'iy tursa, uni bajarmayman va belgilangan tartibda yuqori turuvchi rahbariyatga yoki ichki xavfsizlik bo'linmasiga xabar beraman. Qonun ustuvorligi har qanday shaxsiy munosabatdan muhimroq. 4. Moliyaviy hisobotning asosiy shakllari qaysilar va ular qanday ma'lumot beradi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Moliyaviy hisobot korxonaning moliyaviy holati va faoliyati natijalari haqida umumlashtirilgan ma'lumot beradi. Asosiy shakllari: 1) buxgalteriya balansi — ma'lum sanadagi aktivlar, ya'ni korxona ega bo'lgan resurslar, va passivlar, ya'ni majburiyatlar hamda xususiy kapital; balansda aktivlar har doim passivlarga teng bo'ladi; 2) moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot — davr davomidagi daromadlar, xarajatlar va olingan foyda yoki zarar; 3) pul oqimlari to'g'risidagi hisobot — joriy, investitsion va moliyaviy faoliyat bo'yicha pul mablag'larining kirimi va chiqimi; 4) xususiy kapitaldagi o'zgarishlar hisoboti; 5) izohlar. Soliq inspektori bu hisobotlarni soliq hisobotlari bilan solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlaydi va korxonaning to'lov qobiliyatini baholaydi. 5. Keys: Keksa yoshdagi fuqaro mol-mulk solig'i bo'yicha kelgan xabarnomani tushunmay, xavotir bilan murojaat qildi. Unga qanday yordam berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Keksa fuqaroga alohida e'tibor va sabr bilan munosabatda bo'laman. Avvalo uni qulay joyga taklif qilib, xavotirini tinglayman va xabarnoma nima ekanini oddiy, tushunarli tilda, murakkab atamalarsiz Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 219 Suhbat bileti 6 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Davlat xizmatchisi uchun eng muhim deb hisoblagan uchta fazilatni ayting va nima uchun ekanini asoslang. Namunaviy javob / yechim:✔ Mening fikrimcha, eng muhim uchta fazilat — halollik, professionallik va xushmuomalalik. Halollik birinchi o'rinda turadi, chunki soliq xodimi budjet mablag'lari va maxfiy ma'lumotlar bilan ishlaydi, unga bo'lgan ishonch butun tizim obro'sini belgilaydi. Halol bo'lmagan xodim har qanday bilimga ega bo'lsa ham, davlatga zarar keltirishi mumkin. Professionallik ikkinchi muhim fazilat: qonunchilikni puxta bilish, uni to'g'ri qo'llash va doimiy o'qib borish noto'g'ri qarorlar va asossiz nizolarning oldini oladi. Xushmuomalalik esa soliq to'lovchilar bilan konstruktiv muloqotni ta'minlaydi; davlat xizmatchisi fuqaroga xizmat qiladi, shuning uchun hurmatli munosabat ixtiyoriy soliq intizomini oshiradi. Bu uch fazilatni o'zimda rivojlantirishga doimo harakat qilaman. 2. Soliq to'lovchining asosiy huquq va majburiyatlarini sanab bering. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq to'lovchining asosiy huquqlari: 1) soliq qonunchiligi va o'z majburiyatlari haqida soliq organidan bepul ma'lumot va tushuntirish olish; 2) qonunda nazarda tutilgan imtiyozlardan foydalanish; 3) ortiqcha to'langan summalarni qaytarish yoki hisobga olishni talab qilish; 4) tekshiruv paytida ishtirok etish, tushuntirish berish va natijalar bilan tanishish; 5) soliq siri saqlanishini talab qilish; 6) soliq organlari qarorlari va xodimlar harakatlari ustidan yuqori organga yoki sudga shikoyat qilish. Asosiy majburiyatlari: belgilangan tartibda ro'yxatdan o'tish, soliqlarni to'g'ri hisoblash va o'z vaqtida to'lash, hisobotlarni muddatida topshirish, buxgalteriya hisobini yuritish, hujjatlarni belgilangan muddat saqlash va soliq organlarining qonuniy talablarini bajarish. Huquq va majburiyatlar muvozanati soliq munosabatlarining asosidir. 3. Agar rahbaringiz sizga qonunga zid topshiriq bersa, qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchisi rahbar ko'rsatmalarini bajarishi shart, ammo bu majburiyat faqat qonuniy ko'rsatmalarga taalluqli. Qonunga zid topshiriqni bajarish xodimni javobgarlikdan ozod qilmaydi. Shunday vaziyatda men quyidagicha harakat qilaman: 1) avvalo topshiriqni to'g'ri tushunganimga ishonch hosil qilish uchun aniqlashtiruvchi savol beraman, chunki ba'zan gap tushunmovchilikda bo'lishi mumkin; 2) agar topshiriq haqiqatan ham qonunga zid bo'lsa, rahbarga hurmat bilan, ammo aniq qilib uning qaysi qoidaga zid ekanini tushuntiraman; 3) topshiriqni yozma shaklda berishni so'rayman; 4) rahbar qat'iy tursa, uni bajarmayman va belgilangan tartibda yuqori turuvchi rahbariyatga yoki ichki xavfsizlik bo'linmasiga xabar beraman. Qonun ustuvorligi har qanday shaxsiy munosabatdan muhimroq. 4. Moliyaviy hisobotning asosiy shakllari qaysilar va ular qanday ma'lumot beradi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Moliyaviy hisobot korxonaning moliyaviy holati va faoliyati natijalari haqida umumlashtirilgan ma'lumot beradi. Asosiy shakllari: 1) buxgalteriya balansi — ma'lum sanadagi aktivlar, ya'ni korxona ega bo'lgan resurslar, va passivlar, ya'ni majburiyatlar hamda xususiy kapital; balansda aktivlar har doim passivlarga teng bo'ladi; 2) moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobot — davr davomidagi daromadlar, xarajatlar va olingan foyda yoki zarar; 3) pul oqimlari to'g'risidagi hisobot — joriy, investitsion va moliyaviy faoliyat bo'yicha pul mablag'larining kirimi va chiqimi; 4) xususiy kapitaldagi o'zgarishlar hisoboti; 5) izohlar. Soliq inspektori bu hisobotlarni soliq hisobotlari bilan solishtirib, nomuvofiqliklarni aniqlaydi va korxonaning to'lov qobiliyatini baholaydi. 5. Keys: Keksa yoshdagi fuqaro mol-mulk solig'i bo'yicha kelgan xabarnomani tushunmay, xavotir bilan murojaat qildi. Unga qanday yordam berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Keksa fuqaroga alohida e'tibor va sabr bilan munosabatda bo'laman. Avvalo uni qulay joyga taklif qilib, xavotirini tinglayman va xabarnoma nima ekanini oddiy, tushunarli tilda, murakkab atamalarsiz Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 219 tushuntiraman. Keyingi qadamlarim: 1) fuqaroning roziligi bilan tizimdan uning mol-mulki va hisoblangan soliq ma'lumotlarini tekshiraman; 2) soliq qanday hisoblangani, to'lov muddati va to'lash usullarini ko'rsataman; 3) agar mol-mulk ma'lumotlarida xato bo'lsa, uni tuzatish tartibini tushuntirib, zarur hujjatlarni aytaman; 4) qonunchilikda pensionerlar yoki boshqa toifalar uchun imtiyozlar nazarda tutilgan bo'lsa, ular haqida ma'lumot beraman va qanday rasmiylashtirishni ko'rsataman. Kerak bo'lsa, asosiy ma'lumotlarni qog'ozga yozib beraman. Maqsad — fuqaro xotirjam va to'liq tushungan holda ketishi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 220 tushuntiraman. Keyingi qadamlarim: 1) fuqaroning roziligi bilan tizimdan uning mol-mulki va hisoblangan soliq ma'lumotlarini tekshiraman; 2) soliq qanday hisoblangani, to'lov muddati va to'lash usullarini ko'rsataman; 3) agar mol-mulk ma'lumotlarida xato bo'lsa, uni tuzatish tartibini tushuntirib, zarur hujjatlarni aytaman; 4) qonunchilikda pensionerlar yoki boshqa toifalar uchun imtiyozlar nazarda tutilgan bo'lsa, ular haqida ma'lumot beraman va qanday rasmiylashtirishni ko'rsataman. Kerak bo'lsa, asosiy ma'lumotlarni qog'ozga yozib beraman. Maqsad — fuqaro xotirjam va to'liq tushungan holda ketishi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 220 tushuntiraman. Keyingi qadamlarim: 1) fuqaroning roziligi bilan tizimdan uning mol-mulki va hisoblangan soliq ma'lumotlarini tekshiraman; 2) soliq qanday hisoblangani, to'lov muddati va to'lash usullarini ko'rsataman; 3) agar mol-mulk ma'lumotlarida xato bo'lsa, uni tuzatish tartibini tushuntirib, zarur hujjatlarni aytaman; 4) qonunchilikda pensionerlar yoki boshqa toifalar uchun imtiyozlar nazarda tutilgan bo'lsa, ular haqida ma'lumot beraman va qanday rasmiylashtirishni ko'rsataman. Kerak bo'lsa, asosiy ma'lumotlarni qog'ozga yozib beraman. Maqsad — fuqaro xotirjam va to'liq tushungan holda ketishi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 220 Suhbat bileti 7 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Oldingi ish yoki o'qish joyingizda erishgan eng katta yutug'ingiz nima? Namunaviy javob / yechim:✔ Eng katta yutug'im deb amaliyot davrida bajargan loyihamni hisoblayman. Bir xususiy korxonada buxgalteriya bo'limida amaliyot o'taganimda, yetkazib beruvchilar bilan hisob-kitoblardagi tafovutlarni solishtirish ishi ko'p vaqt olayotganini payqadim. Men elektron jadval asosida oddiy solishtirish shablonini tayyorladim, bu esa har oylik solishtirish vaqtini sezilarli qisqartirdi va bir nechta eski xatolarni aniqlashga yordam berdi. Rahbariyat bu shablonni doimiy foydalanishga qabul qildi. Bu tajribadan uch narsani o'rgandim: muammoni ko'ra bilish, oddiy yechim ham katta foyda berishi mumkinligi va tashabbusni rahbar bilan kelishib amalga oshirish muhimligi. Soliq organlarida ham ish jarayonlarini takomillashtirish bo'yicha shunday tashabbuslarni ilgari surishga tayyorman. 2. Soliq qarzdorligi qanday yuzaga keladi va uni undirishning qanday umumiy choralari mavjud? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq qarzdorligi soliq to'lovchi hisoblangan soliqni belgilangan muddatda to'lamaganida yuzaga keladi. Uning sabablari moliyaviy qiyinchilik, hisob-kitobdagi xato yoki ataylab to'lashdan bo'yin tovlash bo'lishi mumkin. Undirish jarayoni odatda bosqichma-bosqich amalga oshiriladi: 1) soliq to'lovchiga qarzdorlik haqida xabar yoki talabnoma yuboriladi va ixtiyoriy to'lash uchun imkon beriladi; 2) kechiktirilgan har bir kun uchun penya hisoblanadi; 3) qarz to'lanmasa, qonunda belgilangan tartibda bank hisobvaraqlaridagi mablag'lardan undirish choralari ko'riladi; 4) zarur hollarda mol-mulk hisobidan undirish qo'llanadi, bu ko'pincha sud yoki boshqa vakolatli organlar ishtirokida amalga oshiriladi. Ayrim hollarda soliq to'lovchiga to'lov muddatini kechiktirish yoki bo'lib to'lash imkoniyati ham berilishi mumkin. 3. Xizmat axborotini maxfiy saqlash nima uchun muhim? Soliq siri tushunchasini izohlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq siri — soliq organlari o'z faoliyati davomida soliq to'lovchi haqida olgan, uning daromadlari, mol- mulki, hisob-kitoblari va tijorat faoliyatiga oid ma'lumotlar. Bu ma'lumotlar qonunda belgilangan istisnolardan tashqari, uchinchi shaxslarga oshkor qilinmasligi kerak. Maxfiylik bir nechta sababga ko'ra muhim: 1) soliq to'lovchining tijorat manfaatlari va shaxsiy hayotini himoya qiladi; 2) raqobatchilar tomonidan ma'lumotdan noqonuniy foydalanishning oldini oladi; 3) soliq to'lovchilarning soliq organlariga ishonchini mustahkamlaydi va ularni ma'lumotni ochiq taqdim etishga undaydi. Soliq siri oshkor etilsa, xodim intizomiy, ma'muriy yoki jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin. Shuning uchun xodim ma'lumotni faqat xizmat zarurati doirasida ishlatishi, uni qarindoshlari bilan ham muhokama qilmasligi lozim. 4. Fiskal siyosat nima va uning asosiy vositalari qaysilar? Namunaviy javob / yechim: ✔ Fiskal siyosat — davlatning soliqlar va budjet xarajatlari orqali iqtisodiyotga ta'sir ko'rsatish siyosati. Uning asosiy maqsadlari: barqaror iqtisodiy o'sishni ta'minlash, bandlikni qo'llab-quvvatlash, narxlar barqarorligiga ko'maklashish va daromadlarni adolatli taqsimlash. Asosiy vositalari: 1) soliqlar — soliq turlari, bazasi va imtiyozlarini o'zgartirish orqali tadbirkorlik faolligi va iste'molga ta'sir qilish; 2) davlat xarajatlari — infratuzilma, ijtimoiy soha va investitsiya loyihalarini moliyalashtirish; 3) transfertlar — ijtimoiy to'lovlar va subsidiyalar; 4) davlat qarzi — budjet taqchilligini qoplash vositasi. Iqtisodiy pasayish davrida rag'batlantiruvchi, qizib ketish davrida esa cheklovchi fiskal siyosat qo'llanadi. Fiskal siyosat markaziy bankning pul-kredit siyosati bilan muvofiqlashtirilishi muhim. 5. Keys: Tekshiruv natijasi bilan rozi bo'lmagan tadbirkor sizni rahbariyatga shikoyat qilishini aytmoqda. Qanday munosabatda bo'lasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Shikoyat qilish soliq to'lovchining qonuniy huquqi, shuning uchun bunga xotirjam va hurmat bilan munosabatda bo'laman, shaxsiy haqorat sifatida qabul qilmayman. Avvalo tadbirkorning qaysi xulosaga e'tirozi borligini aniq tinglayman va tekshiruv natijalari qaysi hujjat va qoidalarga asoslanganini yana bir Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 221 Suhbat bileti 7 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Oldingi ish yoki o'qish joyingizda erishgan eng katta yutug'ingiz nima? Namunaviy javob / yechim:✔ Eng katta yutug'im deb amaliyot davrida bajargan loyihamni hisoblayman. Bir xususiy korxonada buxgalteriya bo'limida amaliyot o'taganimda, yetkazib beruvchilar bilan hisob-kitoblardagi tafovutlarni solishtirish ishi ko'p vaqt olayotganini payqadim. Men elektron jadval asosida oddiy solishtirish shablonini tayyorladim, bu esa har oylik solishtirish vaqtini sezilarli qisqartirdi va bir nechta eski xatolarni aniqlashga yordam berdi. Rahbariyat bu shablonni doimiy foydalanishga qabul qildi. Bu tajribadan uch narsani o'rgandim: muammoni ko'ra bilish, oddiy yechim ham katta foyda berishi mumkinligi va tashabbusni rahbar bilan kelishib amalga oshirish muhimligi. Soliq organlarida ham ish jarayonlarini takomillashtirish bo'yicha shunday tashabbuslarni ilgari surishga tayyorman. 2. Soliq qarzdorligi qanday yuzaga keladi va uni undirishning qanday umumiy choralari mavjud? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq qarzdorligi soliq to'lovchi hisoblangan soliqni belgilangan muddatda to'lamaganida yuzaga keladi. Uning sabablari moliyaviy qiyinchilik, hisob-kitobdagi xato yoki ataylab to'lashdan bo'yin tovlash bo'lishi mumkin. Undirish jarayoni odatda bosqichma-bosqich amalga oshiriladi: 1) soliq to'lovchiga qarzdorlik haqida xabar yoki talabnoma yuboriladi va ixtiyoriy to'lash uchun imkon beriladi; 2) kechiktirilgan har bir kun uchun penya hisoblanadi; 3) qarz to'lanmasa, qonunda belgilangan tartibda bank hisobvaraqlaridagi mablag'lardan undirish choralari ko'riladi; 4) zarur hollarda mol-mulk hisobidan undirish qo'llanadi, bu ko'pincha sud yoki boshqa vakolatli organlar ishtirokida amalga oshiriladi. Ayrim hollarda soliq to'lovchiga to'lov muddatini kechiktirish yoki bo'lib to'lash imkoniyati ham berilishi mumkin. 3. Xizmat axborotini maxfiy saqlash nima uchun muhim? Soliq siri tushunchasini izohlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq siri — soliq organlari o'z faoliyati davomida soliq to'lovchi haqida olgan, uning daromadlari, mol- mulki, hisob-kitoblari va tijorat faoliyatiga oid ma'lumotlar. Bu ma'lumotlar qonunda belgilangan istisnolardan tashqari, uchinchi shaxslarga oshkor qilinmasligi kerak. Maxfiylik bir nechta sababga ko'ra muhim: 1) soliq to'lovchining tijorat manfaatlari va shaxsiy hayotini himoya qiladi; 2) raqobatchilar tomonidan ma'lumotdan noqonuniy foydalanishning oldini oladi; 3) soliq to'lovchilarning soliq organlariga ishonchini mustahkamlaydi va ularni ma'lumotni ochiq taqdim etishga undaydi. Soliq siri oshkor etilsa, xodim intizomiy, ma'muriy yoki jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin. Shuning uchun xodim ma'lumotni faqat xizmat zarurati doirasida ishlatishi, uni qarindoshlari bilan ham muhokama qilmasligi lozim. 4. Fiskal siyosat nima va uning asosiy vositalari qaysilar? Namunaviy javob / yechim: ✔ Fiskal siyosat — davlatning soliqlar va budjet xarajatlari orqali iqtisodiyotga ta'sir ko'rsatish siyosati. Uning asosiy maqsadlari: barqaror iqtisodiy o'sishni ta'minlash, bandlikni qo'llab-quvvatlash, narxlar barqarorligiga ko'maklashish va daromadlarni adolatli taqsimlash. Asosiy vositalari: 1) soliqlar — soliq turlari, bazasi va imtiyozlarini o'zgartirish orqali tadbirkorlik faolligi va iste'molga ta'sir qilish; 2) davlat xarajatlari — infratuzilma, ijtimoiy soha va investitsiya loyihalarini moliyalashtirish; 3) transfertlar — ijtimoiy to'lovlar va subsidiyalar; 4) davlat qarzi — budjet taqchilligini qoplash vositasi. Iqtisodiy pasayish davrida rag'batlantiruvchi, qizib ketish davrida esa cheklovchi fiskal siyosat qo'llanadi. Fiskal siyosat markaziy bankning pul-kredit siyosati bilan muvofiqlashtirilishi muhim. 5. Keys: Tekshiruv natijasi bilan rozi bo'lmagan tadbirkor sizni rahbariyatga shikoyat qilishini aytmoqda. Qanday munosabatda bo'lasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Shikoyat qilish soliq to'lovchining qonuniy huquqi, shuning uchun bunga xotirjam va hurmat bilan munosabatda bo'laman, shaxsiy haqorat sifatida qabul qilmayman. Avvalo tadbirkorning qaysi xulosaga e'tirozi borligini aniq tinglayman va tekshiruv natijalari qaysi hujjat va qoidalarga asoslanganini yana bir Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 221 Suhbat bileti 7 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Oldingi ish yoki o'qish joyingizda erishgan eng katta yutug'ingiz nima? Namunaviy javob / yechim:✔ Eng katta yutug'im deb amaliyot davrida bajargan loyihamni hisoblayman. Bir xususiy korxonada buxgalteriya bo'limida amaliyot o'taganimda, yetkazib beruvchilar bilan hisob-kitoblardagi tafovutlarni solishtirish ishi ko'p vaqt olayotganini payqadim. Men elektron jadval asosida oddiy solishtirish shablonini tayyorladim, bu esa har oylik solishtirish vaqtini sezilarli qisqartirdi va bir nechta eski xatolarni aniqlashga yordam berdi. Rahbariyat bu shablonni doimiy foydalanishga qabul qildi. Bu tajribadan uch narsani o'rgandim: muammoni ko'ra bilish, oddiy yechim ham katta foyda berishi mumkinligi va tashabbusni rahbar bilan kelishib amalga oshirish muhimligi. Soliq organlarida ham ish jarayonlarini takomillashtirish bo'yicha shunday tashabbuslarni ilgari surishga tayyorman. 2. Soliq qarzdorligi qanday yuzaga keladi va uni undirishning qanday umumiy choralari mavjud? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq qarzdorligi soliq to'lovchi hisoblangan soliqni belgilangan muddatda to'lamaganida yuzaga keladi. Uning sabablari moliyaviy qiyinchilik, hisob-kitobdagi xato yoki ataylab to'lashdan bo'yin tovlash bo'lishi mumkin. Undirish jarayoni odatda bosqichma-bosqich amalga oshiriladi: 1) soliq to'lovchiga qarzdorlik haqida xabar yoki talabnoma yuboriladi va ixtiyoriy to'lash uchun imkon beriladi; 2) kechiktirilgan har bir kun uchun penya hisoblanadi; 3) qarz to'lanmasa, qonunda belgilangan tartibda bank hisobvaraqlaridagi mablag'lardan undirish choralari ko'riladi; 4) zarur hollarda mol-mulk hisobidan undirish qo'llanadi, bu ko'pincha sud yoki boshqa vakolatli organlar ishtirokida amalga oshiriladi. Ayrim hollarda soliq to'lovchiga to'lov muddatini kechiktirish yoki bo'lib to'lash imkoniyati ham berilishi mumkin. 3. Xizmat axborotini maxfiy saqlash nima uchun muhim? Soliq siri tushunchasini izohlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq siri — soliq organlari o'z faoliyati davomida soliq to'lovchi haqida olgan, uning daromadlari, mol- mulki, hisob-kitoblari va tijorat faoliyatiga oid ma'lumotlar. Bu ma'lumotlar qonunda belgilangan istisnolardan tashqari, uchinchi shaxslarga oshkor qilinmasligi kerak. Maxfiylik bir nechta sababga ko'ra muhim: 1) soliq to'lovchining tijorat manfaatlari va shaxsiy hayotini himoya qiladi; 2) raqobatchilar tomonidan ma'lumotdan noqonuniy foydalanishning oldini oladi; 3) soliq to'lovchilarning soliq organlariga ishonchini mustahkamlaydi va ularni ma'lumotni ochiq taqdim etishga undaydi. Soliq siri oshkor etilsa, xodim intizomiy, ma'muriy yoki jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin. Shuning uchun xodim ma'lumotni faqat xizmat zarurati doirasida ishlatishi, uni qarindoshlari bilan ham muhokama qilmasligi lozim. 4. Fiskal siyosat nima va uning asosiy vositalari qaysilar? Namunaviy javob / yechim: ✔ Fiskal siyosat — davlatning soliqlar va budjet xarajatlari orqali iqtisodiyotga ta'sir ko'rsatish siyosati. Uning asosiy maqsadlari: barqaror iqtisodiy o'sishni ta'minlash, bandlikni qo'llab-quvvatlash, narxlar barqarorligiga ko'maklashish va daromadlarni adolatli taqsimlash. Asosiy vositalari: 1) soliqlar — soliq turlari, bazasi va imtiyozlarini o'zgartirish orqali tadbirkorlik faolligi va iste'molga ta'sir qilish; 2) davlat xarajatlari — infratuzilma, ijtimoiy soha va investitsiya loyihalarini moliyalashtirish; 3) transfertlar — ijtimoiy to'lovlar va subsidiyalar; 4) davlat qarzi — budjet taqchilligini qoplash vositasi. Iqtisodiy pasayish davrida rag'batlantiruvchi, qizib ketish davrida esa cheklovchi fiskal siyosat qo'llanadi. Fiskal siyosat markaziy bankning pul-kredit siyosati bilan muvofiqlashtirilishi muhim. 5. Keys: Tekshiruv natijasi bilan rozi bo'lmagan tadbirkor sizni rahbariyatga shikoyat qilishini aytmoqda. Qanday munosabatda bo'lasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Shikoyat qilish soliq to'lovchining qonuniy huquqi, shuning uchun bunga xotirjam va hurmat bilan munosabatda bo'laman, shaxsiy haqorat sifatida qabul qilmayman. Avvalo tadbirkorning qaysi xulosaga e'tirozi borligini aniq tinglayman va tekshiruv natijalari qaysi hujjat va qoidalarga asoslanganini yana bir Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 221 bor tushuntiraman. Agar u yangi hujjat yoki asosli dalil keltirsa, ularni o'rganib chiqib, rahbariyatga tegishli taklif kiritishga tayyor ekanimni aytaman. Shuningdek, unga e'tiroz bildirish va shikoyat qilishning belgilangan tartibi, muddatlari hamda qayerga murojaat qilish kerakligini tushuntiraman. O'z navbatida, tekshiruv materiallari to'liq va asosli rasmiylashtirilganiga ishonch hosil qilaman. Agar xulosalarim qonuniy bo'lsa, shikoyatdan qo'rqishga asos yo'q; xato bo'lsa, uni tuzatish mening ham manfaatimdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 222 bor tushuntiraman. Agar u yangi hujjat yoki asosli dalil keltirsa, ularni o'rganib chiqib, rahbariyatga tegishli taklif kiritishga tayyor ekanimni aytaman. Shuningdek, unga e'tiroz bildirish va shikoyat qilishning belgilangan tartibi, muddatlari hamda qayerga murojaat qilish kerakligini tushuntiraman. O'z navbatida, tekshiruv materiallari to'liq va asosli rasmiylashtirilganiga ishonch hosil qilaman. Agar xulosalarim qonuniy bo'lsa, shikoyatdan qo'rqishga asos yo'q; xato bo'lsa, uni tuzatish mening ham manfaatimdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 222 bor tushuntiraman. Agar u yangi hujjat yoki asosli dalil keltirsa, ularni o'rganib chiqib, rahbariyatga tegishli taklif kiritishga tayyor ekanimni aytaman. Shuningdek, unga e'tiroz bildirish va shikoyat qilishning belgilangan tartibi, muddatlari hamda qayerga murojaat qilish kerakligini tushuntiraman. O'z navbatida, tekshiruv materiallari to'liq va asosli rasmiylashtirilganiga ishonch hosil qilaman. Agar xulosalarim qonuniy bo'lsa, shikoyatdan qo'rqishga asos yo'q; xato bo'lsa, uni tuzatish mening ham manfaatimdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 222 Suhbat bileti 8 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ish haqi kutganingizdan past bo'lsa ham, soliq xizmatida ishlashni davom ettirasizmi? Sizni nima rag'batlantiradi? Namunaviy javob / yechim:✔ Ish haqi, albatta, muhim omil, lekin men uchun yagona mezon emas. Meni soliq xizmatiga jalb qiladigan narsalar: 1) jamiyat uchun foydali, davlat budjetini shakllantirishga bevosita hissa qo'shadigan ish; 2) soliq, buxgalteriya va raqamli texnologiyalar bo'yicha bebaho kasbiy tajriba orttirish imkoniyati; 3) barqaror ish o'rni va aniq kasbiy o'sish yo'li; 4) malaka oshirish va o'qish imkoniyatlari. Men ish haqi samarali mehnat va kasbiy o'sish orqali vaqt o'tishi bilan oshishiga ishonaman. Shu bilan birga, past ish haqi hech qachon noqonuniy daromad izlashni oqlamaydi; halollik ish haqi miqdoriga bog'liq bo'lmasligi kerak. Agar o'zim tanlagan sohada malakam oshib borsa, moddiy masalalar ham o'z-o'zidan hal bo'lishiga ishonaman. 2. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ining mohiyati va uni to'lash mexanizmi qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i fuqarolarning daromadlariga solinadigan to'g'ridan- to'g'ri soliq hisoblanadi. Soliq solish obyekti — ish haqi, mulkiy daromadlar, masalan, ijara, foiz va dividendlar, shuningdek boshqa daromadlar. Qonunchilikda ayrim daromad turlari soliqdan ozod qilinishi yoki imtiyozlar berilishi mumkin. To'lash mexanizmi asosan ikki usulda amalga oshadi. Birinchisi — to'lov manbaida ushlab qolish: ish beruvchi soliq agenti sifatida xodimning ish haqidan soliqni hisoblab, ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi, xodim alohida harakat qilmaydi. Ikkinchisi — deklaratsiya: soliq agenti orqali soliqqa tortilmagan daromadlar, masalan, mol-mulkni ijaraga berishdan olingan daromad bo'yicha fuqaro o'zi deklaratsiya topshiradi va soliqni to'laydi. Deklaratsiya orqali ayrim chegirmalardan foydalanish ham mumkin. 3. Sizga do'stingiz o'z tanishining korxonasi bo'yicha soliq tekshiruvi natijasini «yumshatib» berishni so'radi. Javobingiz qanday bo'ladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Do'stimga muloyim, lekin qat'iy rad javobini beraman. Tekshiruv natijalari faqat hujjatlar va qonun asosida aniqlanishini, ularga shaxsiy munosabat yoki iltimos ta'sir qilishi mumkin emasligini tushuntiraman. Bunday aralashuv nafaqat menga, balki do'stim va tanishiga ham javobgarlik keltirishi mumkinligini aytaman. Shu bilan birga, korxona rahbariga qonuniy yo'l ko'rsataman: agar u natijalarga rozi bo'lmasa, e'tiroz va shikoyat qilish huquqidan foydalanishi, qo'shimcha hujjatlar taqdim etishi yoki professional soliq maslahatchisiga murojaat qilishi mumkin. Agar bu iltimos takrorlansa yoki moddiy taklif bilan bog'liq bo'lsa, belgilangan tartibda rahbariyatga xabar beraman. Agar o'sha korxona mening ish doiramga tegishli bo'lsa, manfaatlar to'qnashuvi haqida ham ma'lum qilaman. 4. Pul-kredit siyosati nima? Markaziy bankning asosiy vositalarini ayting. Namunaviy javob / yechim: ✔ Pul-kredit siyosati — markaziy bankning pul taklifi, foiz stavkalari va kredit sharoitlariga ta'sir ko'rsatish orqali narxlar barqarorligini ta'minlashga qaratilgan siyosati. Ko'pgina mamlakatlarda, jumladan O'zbekistonda, markaziy bank inflyatsion targetlash rejimiga o'tish yo'lini tanlagan, ya'ni asosiy maqsad sifatida inflyatsiyani belgilangan darajada ushlab turish qo'yiladi. Asosiy vositalari: 1) asosiy stavka — tijorat banklari uchun pul qiymatini belgilovchi asosiy ko'rsatkich; uning oshishi kreditlarni qimmatlashtirib inflyatsiyani pasaytiradi; 2) ochiq bozor operatsiyalari — qimmatli qog'ozlarni sotish va xarid qilish; 3) majburiy zaxira talablari; 4) banklarga likvidlik taqdim etish yoki jalb qilish operatsiyalari; 5) kommunikatsiya, ya'ni kelajakdagi siyosat haqida ochiq axborot berish. Pul-kredit va fiskal siyosat bir- birini to'ldirishi kerak. 5. Keys: Soliq to'lovchi sizdan boshqa korxona, ya'ni o'z raqobatchisining soliq to'lovlari haqida ma'lumot berishni so'radi. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 223 Suhbat bileti 8 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ish haqi kutganingizdan past bo'lsa ham, soliq xizmatida ishlashni davom ettirasizmi? Sizni nima rag'batlantiradi? Namunaviy javob / yechim:✔ Ish haqi, albatta, muhim omil, lekin men uchun yagona mezon emas. Meni soliq xizmatiga jalb qiladigan narsalar: 1) jamiyat uchun foydali, davlat budjetini shakllantirishga bevosita hissa qo'shadigan ish; 2) soliq, buxgalteriya va raqamli texnologiyalar bo'yicha bebaho kasbiy tajriba orttirish imkoniyati; 3) barqaror ish o'rni va aniq kasbiy o'sish yo'li; 4) malaka oshirish va o'qish imkoniyatlari. Men ish haqi samarali mehnat va kasbiy o'sish orqali vaqt o'tishi bilan oshishiga ishonaman. Shu bilan birga, past ish haqi hech qachon noqonuniy daromad izlashni oqlamaydi; halollik ish haqi miqdoriga bog'liq bo'lmasligi kerak. Agar o'zim tanlagan sohada malakam oshib borsa, moddiy masalalar ham o'z-o'zidan hal bo'lishiga ishonaman. 2. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ining mohiyati va uni to'lash mexanizmi qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i fuqarolarning daromadlariga solinadigan to'g'ridan- to'g'ri soliq hisoblanadi. Soliq solish obyekti — ish haqi, mulkiy daromadlar, masalan, ijara, foiz va dividendlar, shuningdek boshqa daromadlar. Qonunchilikda ayrim daromad turlari soliqdan ozod qilinishi yoki imtiyozlar berilishi mumkin. To'lash mexanizmi asosan ikki usulda amalga oshadi. Birinchisi — to'lov manbaida ushlab qolish: ish beruvchi soliq agenti sifatida xodimning ish haqidan soliqni hisoblab, ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi, xodim alohida harakat qilmaydi. Ikkinchisi — deklaratsiya: soliq agenti orqali soliqqa tortilmagan daromadlar, masalan, mol-mulkni ijaraga berishdan olingan daromad bo'yicha fuqaro o'zi deklaratsiya topshiradi va soliqni to'laydi. Deklaratsiya orqali ayrim chegirmalardan foydalanish ham mumkin. 3. Sizga do'stingiz o'z tanishining korxonasi bo'yicha soliq tekshiruvi natijasini «yumshatib» berishni so'radi. Javobingiz qanday bo'ladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Do'stimga muloyim, lekin qat'iy rad javobini beraman. Tekshiruv natijalari faqat hujjatlar va qonun asosida aniqlanishini, ularga shaxsiy munosabat yoki iltimos ta'sir qilishi mumkin emasligini tushuntiraman. Bunday aralashuv nafaqat menga, balki do'stim va tanishiga ham javobgarlik keltirishi mumkinligini aytaman. Shu bilan birga, korxona rahbariga qonuniy yo'l ko'rsataman: agar u natijalarga rozi bo'lmasa, e'tiroz va shikoyat qilish huquqidan foydalanishi, qo'shimcha hujjatlar taqdim etishi yoki professional soliq maslahatchisiga murojaat qilishi mumkin. Agar bu iltimos takrorlansa yoki moddiy taklif bilan bog'liq bo'lsa, belgilangan tartibda rahbariyatga xabar beraman. Agar o'sha korxona mening ish doiramga tegishli bo'lsa, manfaatlar to'qnashuvi haqida ham ma'lum qilaman. 4. Pul-kredit siyosati nima? Markaziy bankning asosiy vositalarini ayting. Namunaviy javob / yechim: ✔ Pul-kredit siyosati — markaziy bankning pul taklifi, foiz stavkalari va kredit sharoitlariga ta'sir ko'rsatish orqali narxlar barqarorligini ta'minlashga qaratilgan siyosati. Ko'pgina mamlakatlarda, jumladan O'zbekistonda, markaziy bank inflyatsion targetlash rejimiga o'tish yo'lini tanlagan, ya'ni asosiy maqsad sifatida inflyatsiyani belgilangan darajada ushlab turish qo'yiladi. Asosiy vositalari: 1) asosiy stavka — tijorat banklari uchun pul qiymatini belgilovchi asosiy ko'rsatkich; uning oshishi kreditlarni qimmatlashtirib inflyatsiyani pasaytiradi; 2) ochiq bozor operatsiyalari — qimmatli qog'ozlarni sotish va xarid qilish; 3) majburiy zaxira talablari; 4) banklarga likvidlik taqdim etish yoki jalb qilish operatsiyalari; 5) kommunikatsiya, ya'ni kelajakdagi siyosat haqida ochiq axborot berish. Pul-kredit va fiskal siyosat bir- birini to'ldirishi kerak. 5. Keys: Soliq to'lovchi sizdan boshqa korxona, ya'ni o'z raqobatchisining soliq to'lovlari haqida ma'lumot berishni so'radi. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 223 Suhbat bileti 8 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ish haqi kutganingizdan past bo'lsa ham, soliq xizmatida ishlashni davom ettirasizmi? Sizni nima rag'batlantiradi? Namunaviy javob / yechim:✔ Ish haqi, albatta, muhim omil, lekin men uchun yagona mezon emas. Meni soliq xizmatiga jalb qiladigan narsalar: 1) jamiyat uchun foydali, davlat budjetini shakllantirishga bevosita hissa qo'shadigan ish; 2) soliq, buxgalteriya va raqamli texnologiyalar bo'yicha bebaho kasbiy tajriba orttirish imkoniyati; 3) barqaror ish o'rni va aniq kasbiy o'sish yo'li; 4) malaka oshirish va o'qish imkoniyatlari. Men ish haqi samarali mehnat va kasbiy o'sish orqali vaqt o'tishi bilan oshishiga ishonaman. Shu bilan birga, past ish haqi hech qachon noqonuniy daromad izlashni oqlamaydi; halollik ish haqi miqdoriga bog'liq bo'lmasligi kerak. Agar o'zim tanlagan sohada malakam oshib borsa, moddiy masalalar ham o'z-o'zidan hal bo'lishiga ishonaman. 2. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ining mohiyati va uni to'lash mexanizmi qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i fuqarolarning daromadlariga solinadigan to'g'ridan- to'g'ri soliq hisoblanadi. Soliq solish obyekti — ish haqi, mulkiy daromadlar, masalan, ijara, foiz va dividendlar, shuningdek boshqa daromadlar. Qonunchilikda ayrim daromad turlari soliqdan ozod qilinishi yoki imtiyozlar berilishi mumkin. To'lash mexanizmi asosan ikki usulda amalga oshadi. Birinchisi — to'lov manbaida ushlab qolish: ish beruvchi soliq agenti sifatida xodimning ish haqidan soliqni hisoblab, ushlab qoladi va budjetga o'tkazadi, xodim alohida harakat qilmaydi. Ikkinchisi — deklaratsiya: soliq agenti orqali soliqqa tortilmagan daromadlar, masalan, mol-mulkni ijaraga berishdan olingan daromad bo'yicha fuqaro o'zi deklaratsiya topshiradi va soliqni to'laydi. Deklaratsiya orqali ayrim chegirmalardan foydalanish ham mumkin. 3. Sizga do'stingiz o'z tanishining korxonasi bo'yicha soliq tekshiruvi natijasini «yumshatib» berishni so'radi. Javobingiz qanday bo'ladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Do'stimga muloyim, lekin qat'iy rad javobini beraman. Tekshiruv natijalari faqat hujjatlar va qonun asosida aniqlanishini, ularga shaxsiy munosabat yoki iltimos ta'sir qilishi mumkin emasligini tushuntiraman. Bunday aralashuv nafaqat menga, balki do'stim va tanishiga ham javobgarlik keltirishi mumkinligini aytaman. Shu bilan birga, korxona rahbariga qonuniy yo'l ko'rsataman: agar u natijalarga rozi bo'lmasa, e'tiroz va shikoyat qilish huquqidan foydalanishi, qo'shimcha hujjatlar taqdim etishi yoki professional soliq maslahatchisiga murojaat qilishi mumkin. Agar bu iltimos takrorlansa yoki moddiy taklif bilan bog'liq bo'lsa, belgilangan tartibda rahbariyatga xabar beraman. Agar o'sha korxona mening ish doiramga tegishli bo'lsa, manfaatlar to'qnashuvi haqida ham ma'lum qilaman. 4. Pul-kredit siyosati nima? Markaziy bankning asosiy vositalarini ayting. Namunaviy javob / yechim: ✔ Pul-kredit siyosati — markaziy bankning pul taklifi, foiz stavkalari va kredit sharoitlariga ta'sir ko'rsatish orqali narxlar barqarorligini ta'minlashga qaratilgan siyosati. Ko'pgina mamlakatlarda, jumladan O'zbekistonda, markaziy bank inflyatsion targetlash rejimiga o'tish yo'lini tanlagan, ya'ni asosiy maqsad sifatida inflyatsiyani belgilangan darajada ushlab turish qo'yiladi. Asosiy vositalari: 1) asosiy stavka — tijorat banklari uchun pul qiymatini belgilovchi asosiy ko'rsatkich; uning oshishi kreditlarni qimmatlashtirib inflyatsiyani pasaytiradi; 2) ochiq bozor operatsiyalari — qimmatli qog'ozlarni sotish va xarid qilish; 3) majburiy zaxira talablari; 4) banklarga likvidlik taqdim etish yoki jalb qilish operatsiyalari; 5) kommunikatsiya, ya'ni kelajakdagi siyosat haqida ochiq axborot berish. Pul-kredit va fiskal siyosat bir- birini to'ldirishi kerak. 5. Keys: Soliq to'lovchi sizdan boshqa korxona, ya'ni o'z raqobatchisining soliq to'lovlari haqida ma'lumot berishni so'radi. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 223 Bunday ma'lumotni berishdan muloyimlik bilan, ammo qat'iy bosh tortaman. Raqobatchi korxonaning soliq to'lovlari, daromadlari va hisobotlari soliq siri hisoblanadi va qonunda belgilangan istisnolardan tashqari uchinchi shaxslarga oshkor qilinmaydi. Soliq to'lovchiga bu tartib uning o'z ma'lumotlarini ham xuddi shunday himoya qilishini tushuntiraman; bu uning manfaatiga ham mos. Agar uning so'rovi zamirida raqobatchi soliqdan bo'yin tovlayapti degan shubha bo'lsa, unga bu haqda soliq organiga belgilangan tartibda rasmiy murojaat yoki xabar berish mumkinligini aytaman; bunday murojaat qonun doirasida o'rganiladi. Shuningdek, ochiq manbalarda e'lon qilinadigan umumiy ma'lumotlar bo'lsa, ularni qayerdan topish mumkinligini ko'rsataman. Holatni rahbarimga ham ma'lum qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 224 Bunday ma'lumotni berishdan muloyimlik bilan, ammo qat'iy bosh tortaman. Raqobatchi korxonaning soliq to'lovlari, daromadlari va hisobotlari soliq siri hisoblanadi va qonunda belgilangan istisnolardan tashqari uchinchi shaxslarga oshkor qilinmaydi. Soliq to'lovchiga bu tartib uning o'z ma'lumotlarini ham xuddi shunday himoya qilishini tushuntiraman; bu uning manfaatiga ham mos. Agar uning so'rovi zamirida raqobatchi soliqdan bo'yin tovlayapti degan shubha bo'lsa, unga bu haqda soliq organiga belgilangan tartibda rasmiy murojaat yoki xabar berish mumkinligini aytaman; bunday murojaat qonun doirasida o'rganiladi. Shuningdek, ochiq manbalarda e'lon qilinadigan umumiy ma'lumotlar bo'lsa, ularni qayerdan topish mumkinligini ko'rsataman. Holatni rahbarimga ham ma'lum qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 224 Bunday ma'lumotni berishdan muloyimlik bilan, ammo qat'iy bosh tortaman. Raqobatchi korxonaning soliq to'lovlari, daromadlari va hisobotlari soliq siri hisoblanadi va qonunda belgilangan istisnolardan tashqari uchinchi shaxslarga oshkor qilinmaydi. Soliq to'lovchiga bu tartib uning o'z ma'lumotlarini ham xuddi shunday himoya qilishini tushuntiraman; bu uning manfaatiga ham mos. Agar uning so'rovi zamirida raqobatchi soliqdan bo'yin tovlayapti degan shubha bo'lsa, unga bu haqda soliq organiga belgilangan tartibda rasmiy murojaat yoki xabar berish mumkinligini aytaman; bunday murojaat qonun doirasida o'rganiladi. Shuningdek, ochiq manbalarda e'lon qilinadigan umumiy ma'lumotlar bo'lsa, ularni qayerdan topish mumkinligini ko'rsataman. Holatni rahbarimga ham ma'lum qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 224 Suhbat bileti 9 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Nima uchun aynan sizni bu lavozimga qabul qilishimiz kerak? Namunaviy javob / yechim:✔ Menimcha, quyidagi jihatlar meni munosib nomzod qiladi. Birinchidan, iqtisodiyot, buxgalteriya hisobi va soliqqa oid fanlar bo'yicha mustahkam nazariy bazaga egaman va ularni amaliyotda qo'llash tajribasini boshlaganman. Ikkinchidan, kompyuter dasturlari, elektron jadvallar va onlayn xizmatlar bilan erkin ishlayman, bu raqamlashib borayotgan soliq tizimida muhim. Uchinchidan, men mas'uliyatli, intizomli va yangi narsalarni tez o'rganadigan insonman; topshiriqni muddatida va sifatli bajarishga odatlanganman. To'rtinchidan, halollik va qonunga rioya qilishni o'zim uchun qat'iy tamoyil deb bilaman. Tajribam hali katta emasligini tan olaman, lekin buni o'rganishga bo'lgan kuchli ishtiyoqim va tez moslashuvchanligim bilan qoplashga tayyorman. Men bu lavozimda uzoq muddat ishlab, tizimga foyda keltirmoqchiman. 2. Foyda solig'ining mohiyati nimada? Soliq bazasi qanday aniqlanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Foyda solig'i yuridik shaxslarning faoliyati natijasida olingan foydaga solinadigan to'g'ridan-to'g'ri soliq hisoblanadi. U korxonaning samarali ishlashi natijasini soliqqa tortadi, ya'ni zarar bilan ishlayotgan korxona odatda bu soliqni to'lamaydi. Soliq bazasi umumiy tarzda quyidagicha aniqlanadi: korxonaning jami daromadlaridan, ya'ni sotishdan va boshqa faoliyatdan tushgan daromadlardan, qonunchilikka ko'ra chegiriladigan xarajatlar ayiriladi. Muhim jihat shundaki, buxgalteriya foydasi va soliq foydasi har doim ham mos kelmaydi: ayrim xarajatlar soliq maqsadida chegirilmaydi yoki cheklangan miqdorda chegiriladi, ayrim daromadlar esa soliqdan ozod bo'lishi mumkin. Shuningdek, oldingi davr zararlarini keyingi davrlarga o'tkazish imkoniyati mavjud bo'lishi mumkin. Shu sababli to'g'ri hisob yuritish va xarajatlarni hujjatlar bilan tasdiqlash juda muhim. 3. Nepotizm, ya'ni qarindosh-urug'chilik nima va u nima uchun davlat xizmatida xavfli hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Nepotizm — xizmat mavqeidan foydalanib, qarindoshlar yoki yaqin tanishlarni ishga qabul qilish, lavozimga ko'tarish yoki ularga boshqa imtiyozlar berish holati. Bu korrupsiyaning bir ko'rinishi va manfaatlar to'qnashuvining tipik misoli hisoblanadi. Uning xavfi quyidagilarda namoyon bo'ladi: 1) xodimlar bilim va malakaga emas, munosabatlarga qarab tanlanadi, bu ish sifatini pasaytiradi; 2) qarindoshlar o'rtasida bevosita bo'ysunish nazoratni zaiflashtiradi va qonunbuzarliklarni yashirish imkonini yaratadi; 3) malakali, halol nomzodlarda adolatsizlik hissi paydo bo'lib, ular davlat xizmatidan ketadi; 4) jamoatchilikning davlat organlariga ishonchi pasayadi. Oldini olish uchun xodimlar tanlovi ochiq va shaffof o'tkazilishi, qarindoshlarning bevosita bo'ysunishda ishlashi cheklanishi va bunday holatlar haqida xodimlar oldindan xabar berishi lozim. 4. Amortizatsiya nima va u nima uchun hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Amortizatsiya — asosiy vositalar, ya'ni binolar, uskunalar, transport vositalari, shuningdek nomoddiy aktivlar qiymatini ularning foydali xizmat muddati davomida asta-sekin xarajatlarga o'tkazish jarayoni. Bunday aktivlar bir necha yil davomida daromad keltirishi sababli ularning butun qiymatini xarid qilingan yilda xarajat sifatida tan olish iqtisodiy jihatdan noto'g'ri bo'lardi. Amortizatsiya hisoblashning asosiy maqsadlari: 1) xarajat va daromadlarni tegishli davrlarda moslashtirish; 2) aktivlarning eskirishini va qadrsizlanishini hisobda aks ettirish; 3) aktivlarni kelajakda yangilash uchun manba shakllantirish. Asosiy usullari: to'g'ri chiziqli, ya'ni teng ulushlarda, kamayib boruvchi qoldiq va ishlab chiqarish hajmiga mutanosib usul. Soliq maqsadida amortizatsiya xarajatlari soliq bazasini kamaytiradi, shuning uchun uning to'g'ri hisoblanishi soliq nazoratida muhim. 5. Keys: Rahbaringiz sizga ma'lum bir korxonani hech qanday asossiz «qattiqroq tekshirish» va albatta qo'shimcha soliq hisoblashni topshirdi. Nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 225 Suhbat bileti 9 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Nima uchun aynan sizni bu lavozimga qabul qilishimiz kerak? Namunaviy javob / yechim:✔ Menimcha, quyidagi jihatlar meni munosib nomzod qiladi. Birinchidan, iqtisodiyot, buxgalteriya hisobi va soliqqa oid fanlar bo'yicha mustahkam nazariy bazaga egaman va ularni amaliyotda qo'llash tajribasini boshlaganman. Ikkinchidan, kompyuter dasturlari, elektron jadvallar va onlayn xizmatlar bilan erkin ishlayman, bu raqamlashib borayotgan soliq tizimida muhim. Uchinchidan, men mas'uliyatli, intizomli va yangi narsalarni tez o'rganadigan insonman; topshiriqni muddatida va sifatli bajarishga odatlanganman. To'rtinchidan, halollik va qonunga rioya qilishni o'zim uchun qat'iy tamoyil deb bilaman. Tajribam hali katta emasligini tan olaman, lekin buni o'rganishga bo'lgan kuchli ishtiyoqim va tez moslashuvchanligim bilan qoplashga tayyorman. Men bu lavozimda uzoq muddat ishlab, tizimga foyda keltirmoqchiman. 2. Foyda solig'ining mohiyati nimada? Soliq bazasi qanday aniqlanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Foyda solig'i yuridik shaxslarning faoliyati natijasida olingan foydaga solinadigan to'g'ridan-to'g'ri soliq hisoblanadi. U korxonaning samarali ishlashi natijasini soliqqa tortadi, ya'ni zarar bilan ishlayotgan korxona odatda bu soliqni to'lamaydi. Soliq bazasi umumiy tarzda quyidagicha aniqlanadi: korxonaning jami daromadlaridan, ya'ni sotishdan va boshqa faoliyatdan tushgan daromadlardan, qonunchilikka ko'ra chegiriladigan xarajatlar ayiriladi. Muhim jihat shundaki, buxgalteriya foydasi va soliq foydasi har doim ham mos kelmaydi: ayrim xarajatlar soliq maqsadida chegirilmaydi yoki cheklangan miqdorda chegiriladi, ayrim daromadlar esa soliqdan ozod bo'lishi mumkin. Shuningdek, oldingi davr zararlarini keyingi davrlarga o'tkazish imkoniyati mavjud bo'lishi mumkin. Shu sababli to'g'ri hisob yuritish va xarajatlarni hujjatlar bilan tasdiqlash juda muhim. 3. Nepotizm, ya'ni qarindosh-urug'chilik nima va u nima uchun davlat xizmatida xavfli hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Nepotizm — xizmat mavqeidan foydalanib, qarindoshlar yoki yaqin tanishlarni ishga qabul qilish, lavozimga ko'tarish yoki ularga boshqa imtiyozlar berish holati. Bu korrupsiyaning bir ko'rinishi va manfaatlar to'qnashuvining tipik misoli hisoblanadi. Uning xavfi quyidagilarda namoyon bo'ladi: 1) xodimlar bilim va malakaga emas, munosabatlarga qarab tanlanadi, bu ish sifatini pasaytiradi; 2) qarindoshlar o'rtasida bevosita bo'ysunish nazoratni zaiflashtiradi va qonunbuzarliklarni yashirish imkonini yaratadi; 3) malakali, halol nomzodlarda adolatsizlik hissi paydo bo'lib, ular davlat xizmatidan ketadi; 4) jamoatchilikning davlat organlariga ishonchi pasayadi. Oldini olish uchun xodimlar tanlovi ochiq va shaffof o'tkazilishi, qarindoshlarning bevosita bo'ysunishda ishlashi cheklanishi va bunday holatlar haqida xodimlar oldindan xabar berishi lozim. 4. Amortizatsiya nima va u nima uchun hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Amortizatsiya — asosiy vositalar, ya'ni binolar, uskunalar, transport vositalari, shuningdek nomoddiy aktivlar qiymatini ularning foydali xizmat muddati davomida asta-sekin xarajatlarga o'tkazish jarayoni. Bunday aktivlar bir necha yil davomida daromad keltirishi sababli ularning butun qiymatini xarid qilingan yilda xarajat sifatida tan olish iqtisodiy jihatdan noto'g'ri bo'lardi. Amortizatsiya hisoblashning asosiy maqsadlari: 1) xarajat va daromadlarni tegishli davrlarda moslashtirish; 2) aktivlarning eskirishini va qadrsizlanishini hisobda aks ettirish; 3) aktivlarni kelajakda yangilash uchun manba shakllantirish. Asosiy usullari: to'g'ri chiziqli, ya'ni teng ulushlarda, kamayib boruvchi qoldiq va ishlab chiqarish hajmiga mutanosib usul. Soliq maqsadida amortizatsiya xarajatlari soliq bazasini kamaytiradi, shuning uchun uning to'g'ri hisoblanishi soliq nazoratida muhim. 5. Keys: Rahbaringiz sizga ma'lum bir korxonani hech qanday asossiz «qattiqroq tekshirish» va albatta qo'shimcha soliq hisoblashni topshirdi. Nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 225 Suhbat bileti 9 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Nima uchun aynan sizni bu lavozimga qabul qilishimiz kerak? Namunaviy javob / yechim:✔ Menimcha, quyidagi jihatlar meni munosib nomzod qiladi. Birinchidan, iqtisodiyot, buxgalteriya hisobi va soliqqa oid fanlar bo'yicha mustahkam nazariy bazaga egaman va ularni amaliyotda qo'llash tajribasini boshlaganman. Ikkinchidan, kompyuter dasturlari, elektron jadvallar va onlayn xizmatlar bilan erkin ishlayman, bu raqamlashib borayotgan soliq tizimida muhim. Uchinchidan, men mas'uliyatli, intizomli va yangi narsalarni tez o'rganadigan insonman; topshiriqni muddatida va sifatli bajarishga odatlanganman. To'rtinchidan, halollik va qonunga rioya qilishni o'zim uchun qat'iy tamoyil deb bilaman. Tajribam hali katta emasligini tan olaman, lekin buni o'rganishga bo'lgan kuchli ishtiyoqim va tez moslashuvchanligim bilan qoplashga tayyorman. Men bu lavozimda uzoq muddat ishlab, tizimga foyda keltirmoqchiman. 2. Foyda solig'ining mohiyati nimada? Soliq bazasi qanday aniqlanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Foyda solig'i yuridik shaxslarning faoliyati natijasida olingan foydaga solinadigan to'g'ridan-to'g'ri soliq hisoblanadi. U korxonaning samarali ishlashi natijasini soliqqa tortadi, ya'ni zarar bilan ishlayotgan korxona odatda bu soliqni to'lamaydi. Soliq bazasi umumiy tarzda quyidagicha aniqlanadi: korxonaning jami daromadlaridan, ya'ni sotishdan va boshqa faoliyatdan tushgan daromadlardan, qonunchilikka ko'ra chegiriladigan xarajatlar ayiriladi. Muhim jihat shundaki, buxgalteriya foydasi va soliq foydasi har doim ham mos kelmaydi: ayrim xarajatlar soliq maqsadida chegirilmaydi yoki cheklangan miqdorda chegiriladi, ayrim daromadlar esa soliqdan ozod bo'lishi mumkin. Shuningdek, oldingi davr zararlarini keyingi davrlarga o'tkazish imkoniyati mavjud bo'lishi mumkin. Shu sababli to'g'ri hisob yuritish va xarajatlarni hujjatlar bilan tasdiqlash juda muhim. 3. Nepotizm, ya'ni qarindosh-urug'chilik nima va u nima uchun davlat xizmatida xavfli hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Nepotizm — xizmat mavqeidan foydalanib, qarindoshlar yoki yaqin tanishlarni ishga qabul qilish, lavozimga ko'tarish yoki ularga boshqa imtiyozlar berish holati. Bu korrupsiyaning bir ko'rinishi va manfaatlar to'qnashuvining tipik misoli hisoblanadi. Uning xavfi quyidagilarda namoyon bo'ladi: 1) xodimlar bilim va malakaga emas, munosabatlarga qarab tanlanadi, bu ish sifatini pasaytiradi; 2) qarindoshlar o'rtasida bevosita bo'ysunish nazoratni zaiflashtiradi va qonunbuzarliklarni yashirish imkonini yaratadi; 3) malakali, halol nomzodlarda adolatsizlik hissi paydo bo'lib, ular davlat xizmatidan ketadi; 4) jamoatchilikning davlat organlariga ishonchi pasayadi. Oldini olish uchun xodimlar tanlovi ochiq va shaffof o'tkazilishi, qarindoshlarning bevosita bo'ysunishda ishlashi cheklanishi va bunday holatlar haqida xodimlar oldindan xabar berishi lozim. 4. Amortizatsiya nima va u nima uchun hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Amortizatsiya — asosiy vositalar, ya'ni binolar, uskunalar, transport vositalari, shuningdek nomoddiy aktivlar qiymatini ularning foydali xizmat muddati davomida asta-sekin xarajatlarga o'tkazish jarayoni. Bunday aktivlar bir necha yil davomida daromad keltirishi sababli ularning butun qiymatini xarid qilingan yilda xarajat sifatida tan olish iqtisodiy jihatdan noto'g'ri bo'lardi. Amortizatsiya hisoblashning asosiy maqsadlari: 1) xarajat va daromadlarni tegishli davrlarda moslashtirish; 2) aktivlarning eskirishini va qadrsizlanishini hisobda aks ettirish; 3) aktivlarni kelajakda yangilash uchun manba shakllantirish. Asosiy usullari: to'g'ri chiziqli, ya'ni teng ulushlarda, kamayib boruvchi qoldiq va ishlab chiqarish hajmiga mutanosib usul. Soliq maqsadida amortizatsiya xarajatlari soliq bazasini kamaytiradi, shuning uchun uning to'g'ri hisoblanishi soliq nazoratida muhim. 5. Keys: Rahbaringiz sizga ma'lum bir korxonani hech qanday asossiz «qattiqroq tekshirish» va albatta qo'shimcha soliq hisoblashni topshirdi. Nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 225 Bunday ko'rsatma qonuniylik va xolislik tamoyillariga zid, chunki tekshiruv natijasi oldindan belgilanishi mumkin emas. Avvalo, rahbarimdan bu korxona bo'yicha xavf haqida qanday ma'lumot yoki asos borligini xotirjam tarzda so'rayman; balki menga ma'lum bo'lmagan tahliliy ma'lumotlar mavjuddir. Agar asos bo'lsa, tekshiruvni qonunda belgilangan tartibda, puxta va xolis o'tkazaman. Lekin natijani faqat aniqlangan faktlarga asoslab chiqaraman: qonunbuzarlik bo'lmasa, qo'shimcha soliq hisoblamayman. Agar rahbar oldindan belgilangan natijani talab qilishda davom etsa, ko'rsatmani yozma shaklda berishni so'rayman va uning qonunga mos emasligini tushuntiraman. Bosim davom etsa, yuqori rahbariyatga yoki ichki xavfsizlik bo'linmasiga belgilangan tartibda murojaat qilaman. Asossiz hisoblangan soliq tadbirkor huquqini buzadi va oxir-oqibat davlatga ham zarar keltiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 226 Bunday ko'rsatma qonuniylik va xolislik tamoyillariga zid, chunki tekshiruv natijasi oldindan belgilanishi mumkin emas. Avvalo, rahbarimdan bu korxona bo'yicha xavf haqida qanday ma'lumot yoki asos borligini xotirjam tarzda so'rayman; balki menga ma'lum bo'lmagan tahliliy ma'lumotlar mavjuddir. Agar asos bo'lsa, tekshiruvni qonunda belgilangan tartibda, puxta va xolis o'tkazaman. Lekin natijani faqat aniqlangan faktlarga asoslab chiqaraman: qonunbuzarlik bo'lmasa, qo'shimcha soliq hisoblamayman. Agar rahbar oldindan belgilangan natijani talab qilishda davom etsa, ko'rsatmani yozma shaklda berishni so'rayman va uning qonunga mos emasligini tushuntiraman. Bosim davom etsa, yuqori rahbariyatga yoki ichki xavfsizlik bo'linmasiga belgilangan tartibda murojaat qilaman. Asossiz hisoblangan soliq tadbirkor huquqini buzadi va oxir-oqibat davlatga ham zarar keltiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 226 Bunday ko'rsatma qonuniylik va xolislik tamoyillariga zid, chunki tekshiruv natijasi oldindan belgilanishi mumkin emas. Avvalo, rahbarimdan bu korxona bo'yicha xavf haqida qanday ma'lumot yoki asos borligini xotirjam tarzda so'rayman; balki menga ma'lum bo'lmagan tahliliy ma'lumotlar mavjuddir. Agar asos bo'lsa, tekshiruvni qonunda belgilangan tartibda, puxta va xolis o'tkazaman. Lekin natijani faqat aniqlangan faktlarga asoslab chiqaraman: qonunbuzarlik bo'lmasa, qo'shimcha soliq hisoblamayman. Agar rahbar oldindan belgilangan natijani talab qilishda davom etsa, ko'rsatmani yozma shaklda berishni so'rayman va uning qonunga mos emasligini tushuntiraman. Bosim davom etsa, yuqori rahbariyatga yoki ichki xavfsizlik bo'linmasiga belgilangan tartibda murojaat qilaman. Asossiz hisoblangan soliq tadbirkor huquqini buzadi va oxir-oqibat davlatga ham zarar keltiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 226 Suhbat bileti 10 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Yangi qonunchilik va o'zgarishlarni qanday kuzatib borasiz? O'z ustingizda qanday ishlaysiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq qonunchiligi tez-tez yangilanib turadi, shuning uchun doimiy o'qib borishni kasbiy majburiyat deb bilaman. Men quyidagi usullardan foydalanaman: 1) normativ-huquqiy hujjatlarning rasmiy elektron bazasini va soliq organlarining rasmiy saytini muntazam ko'rib boraman; 2) rasmiy tushuntirishlar va sharhlarni o'qiyman, chunki ular qoidani amalda qanday qo'llashni tushunishga yordam beradi; 3) mutaxassislar tayyorlagan seminar va vebinarlarda qatnashaman; 4) muhim o'zgarishlarni qisqa konspekt shaklida yozib, ish jarayonim bilan bog'layman. Bundan tashqari, xorijiy tilni o'rganishni davom ettiryapman, bu xalqaro tajriba bilan tanishish imkonini beradi. Ishga kirsam, ichki malaka oshirish kurslarida faol qatnashishni va tajribali hamkasblardan maslahat olishni rejalashtirganman. 2. Aksiz solig'i nima uchun joriy etiladi va u qanday tovarlarga nisbatan qo'llaniladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Aksiz solig'i — ayrim turdagi tovarlar narxiga kiritiladigan egri soliq. Uning ikki asosiy vazifasi bor. Fiskal vazifa: aksiz tovarlariga talab barqaror bo'lgani sababli u budjetga katta va barqaror tushum beradi. Tartibga soluvchi vazifa: sog'liq yoki atrof-muhitga zararli tovarlar iste'molini cheklash, shuningdek hashamatli tovarlarni soliqqa tortish orqali ijtimoiy adolatni ta'minlash. Odatda aksiz tamaki va alkogol mahsulotlari, yoqilg'i, ayrim transport vositalari va boshqa maxsus tovarlarga nisbatan qo'llaniladi; aniq ro'yxat qonunchilik bilan belgilanadi. Aksiz ishlab chiqaruvchi yoki import qiluvchi tomonidan to'lanadi va narx orqali iste'molchiga o'tadi. Bu sohada soxta va kontrabanda mahsulotlar xavfi yuqori bo'lgani uchun raqamli markirovkalash va kuzatuv tizimlari keng qo'llanadi. 3. Ijtimoiy tarmoqlarda davlat xizmatchisi o'zini qanday tutishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Ijtimoiy tarmoqlar shaxsiy makon bo'lsa ham, davlat xizmatchisining u yerdagi xatti-harakati butun tashkilot obro'siga ta'sir qiladi. Shuning uchun quyidagi qoidalarga amal qilish kerak: 1) xizmat orqali ma'lum bo'lgan ma'lumotlarni, ayniqsa soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlar va ichki hujjatlarni joylamaslik; 2) o'z fikrini tashkilotning rasmiy pozitsiyasi sifatida ko'rsatmaslik; rasmiy bayonotlar faqat vakolatli bo'linma tomonidan beriladi; 3) haqoratli, kamsituvchi yoki nizo qo'zg'atuvchi kontent tarqatmaslik; 4) xizmat mavqeidan foydalanib, biror tijorat faoliyatini reklama qilmaslik; 5) soliq to'lovchilar bilan ijtimoiy tarmoqlar orqali norasmiy xizmat masalalarini hal qilmaslik, ularni rasmiy kanallarga yo'naltirish. Shuningdek, shaxsiy akkauntlar xavfsizligiga e'tibor berish, chunki ular orqali firibgarlar xizmat ma'lumotlariga yetib kelishi mumkin. 4. Soliq yuki tushunchasini izohlang. Yuqori yoki past soliq yuki iqtisodiyotga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq yuki — soliq va majburiy to'lovlarning iqtisodiyot yoki alohida soliq to'lovchi daromadiga nisbati. Makrodarajada u odatda soliq tushumlarining YaIMga nisbati bilan, mikrodarajada esa korxona to'lagan soliqlarning uning daromadi yoki qo'shilgan qiymatiga nisbati bilan o'lchanadi. Haddan tashqari yuqori soliq yuki tadbirkorlik va investitsiya faolligini pasaytiradi, biznesni yashirin iqtisodiyotga o'tishga undaydi va natijada soliq tushumlari kamayishi mumkin. Bu bog'liqlik iqtisodiyot nazariyasida Laffer egri chizig'i orqali tushuntiriladi. Juda past soliq yuki esa davlatni ta'lim, sog'liqni saqlash va infratuzilma kabi muhim xizmatlarni moliyalashtirish imkoniyatidan mahrum qiladi. Shuning uchun soliq siyosatida maqbul muvozanat izlanadi: soliq bazasini kengaytirish va soliq ma'muriyatchiligini soddalashtirish orqali yukni adolatli taqsimlash muhim. 5. Keys: Soliq to'lovchi xato tufayli soliqni ortiqcha to'lagan va pulini qaytarishni so'rab, sabrsizlik bilan murojaat qildi. Harakatlaringiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo soliq to'lovchining murojaatini hurmat bilan qabul qilaman: ortiqcha to'langan summani qaytarish yoki hisobga olish uning qonuniy huquqi ekanini tasdiqlayman. Sabrsizligini tushunaman va Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 227 Suhbat bileti 10 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Yangi qonunchilik va o'zgarishlarni qanday kuzatib borasiz? O'z ustingizda qanday ishlaysiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq qonunchiligi tez-tez yangilanib turadi, shuning uchun doimiy o'qib borishni kasbiy majburiyat deb bilaman. Men quyidagi usullardan foydalanaman: 1) normativ-huquqiy hujjatlarning rasmiy elektron bazasini va soliq organlarining rasmiy saytini muntazam ko'rib boraman; 2) rasmiy tushuntirishlar va sharhlarni o'qiyman, chunki ular qoidani amalda qanday qo'llashni tushunishga yordam beradi; 3) mutaxassislar tayyorlagan seminar va vebinarlarda qatnashaman; 4) muhim o'zgarishlarni qisqa konspekt shaklida yozib, ish jarayonim bilan bog'layman. Bundan tashqari, xorijiy tilni o'rganishni davom ettiryapman, bu xalqaro tajriba bilan tanishish imkonini beradi. Ishga kirsam, ichki malaka oshirish kurslarida faol qatnashishni va tajribali hamkasblardan maslahat olishni rejalashtirganman. 2. Aksiz solig'i nima uchun joriy etiladi va u qanday tovarlarga nisbatan qo'llaniladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Aksiz solig'i — ayrim turdagi tovarlar narxiga kiritiladigan egri soliq. Uning ikki asosiy vazifasi bor. Fiskal vazifa: aksiz tovarlariga talab barqaror bo'lgani sababli u budjetga katta va barqaror tushum beradi. Tartibga soluvchi vazifa: sog'liq yoki atrof-muhitga zararli tovarlar iste'molini cheklash, shuningdek hashamatli tovarlarni soliqqa tortish orqali ijtimoiy adolatni ta'minlash. Odatda aksiz tamaki va alkogol mahsulotlari, yoqilg'i, ayrim transport vositalari va boshqa maxsus tovarlarga nisbatan qo'llaniladi; aniq ro'yxat qonunchilik bilan belgilanadi. Aksiz ishlab chiqaruvchi yoki import qiluvchi tomonidan to'lanadi va narx orqali iste'molchiga o'tadi. Bu sohada soxta va kontrabanda mahsulotlar xavfi yuqori bo'lgani uchun raqamli markirovkalash va kuzatuv tizimlari keng qo'llanadi. 3. Ijtimoiy tarmoqlarda davlat xizmatchisi o'zini qanday tutishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Ijtimoiy tarmoqlar shaxsiy makon bo'lsa ham, davlat xizmatchisining u yerdagi xatti-harakati butun tashkilot obro'siga ta'sir qiladi. Shuning uchun quyidagi qoidalarga amal qilish kerak: 1) xizmat orqali ma'lum bo'lgan ma'lumotlarni, ayniqsa soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlar va ichki hujjatlarni joylamaslik; 2) o'z fikrini tashkilotning rasmiy pozitsiyasi sifatida ko'rsatmaslik; rasmiy bayonotlar faqat vakolatli bo'linma tomonidan beriladi; 3) haqoratli, kamsituvchi yoki nizo qo'zg'atuvchi kontent tarqatmaslik; 4) xizmat mavqeidan foydalanib, biror tijorat faoliyatini reklama qilmaslik; 5) soliq to'lovchilar bilan ijtimoiy tarmoqlar orqali norasmiy xizmat masalalarini hal qilmaslik, ularni rasmiy kanallarga yo'naltirish. Shuningdek, shaxsiy akkauntlar xavfsizligiga e'tibor berish, chunki ular orqali firibgarlar xizmat ma'lumotlariga yetib kelishi mumkin. 4. Soliq yuki tushunchasini izohlang. Yuqori yoki past soliq yuki iqtisodiyotga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq yuki — soliq va majburiy to'lovlarning iqtisodiyot yoki alohida soliq to'lovchi daromadiga nisbati. Makrodarajada u odatda soliq tushumlarining YaIMga nisbati bilan, mikrodarajada esa korxona to'lagan soliqlarning uning daromadi yoki qo'shilgan qiymatiga nisbati bilan o'lchanadi. Haddan tashqari yuqori soliq yuki tadbirkorlik va investitsiya faolligini pasaytiradi, biznesni yashirin iqtisodiyotga o'tishga undaydi va natijada soliq tushumlari kamayishi mumkin. Bu bog'liqlik iqtisodiyot nazariyasida Laffer egri chizig'i orqali tushuntiriladi. Juda past soliq yuki esa davlatni ta'lim, sog'liqni saqlash va infratuzilma kabi muhim xizmatlarni moliyalashtirish imkoniyatidan mahrum qiladi. Shuning uchun soliq siyosatida maqbul muvozanat izlanadi: soliq bazasini kengaytirish va soliq ma'muriyatchiligini soddalashtirish orqali yukni adolatli taqsimlash muhim. 5. Keys: Soliq to'lovchi xato tufayli soliqni ortiqcha to'lagan va pulini qaytarishni so'rab, sabrsizlik bilan murojaat qildi. Harakatlaringiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo soliq to'lovchining murojaatini hurmat bilan qabul qilaman: ortiqcha to'langan summani qaytarish yoki hisobga olish uning qonuniy huquqi ekanini tasdiqlayman. Sabrsizligini tushunaman va Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 227 Suhbat bileti 10 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Yangi qonunchilik va o'zgarishlarni qanday kuzatib borasiz? O'z ustingizda qanday ishlaysiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq qonunchiligi tez-tez yangilanib turadi, shuning uchun doimiy o'qib borishni kasbiy majburiyat deb bilaman. Men quyidagi usullardan foydalanaman: 1) normativ-huquqiy hujjatlarning rasmiy elektron bazasini va soliq organlarining rasmiy saytini muntazam ko'rib boraman; 2) rasmiy tushuntirishlar va sharhlarni o'qiyman, chunki ular qoidani amalda qanday qo'llashni tushunishga yordam beradi; 3) mutaxassislar tayyorlagan seminar va vebinarlarda qatnashaman; 4) muhim o'zgarishlarni qisqa konspekt shaklida yozib, ish jarayonim bilan bog'layman. Bundan tashqari, xorijiy tilni o'rganishni davom ettiryapman, bu xalqaro tajriba bilan tanishish imkonini beradi. Ishga kirsam, ichki malaka oshirish kurslarida faol qatnashishni va tajribali hamkasblardan maslahat olishni rejalashtirganman. 2. Aksiz solig'i nima uchun joriy etiladi va u qanday tovarlarga nisbatan qo'llaniladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Aksiz solig'i — ayrim turdagi tovarlar narxiga kiritiladigan egri soliq. Uning ikki asosiy vazifasi bor. Fiskal vazifa: aksiz tovarlariga talab barqaror bo'lgani sababli u budjetga katta va barqaror tushum beradi. Tartibga soluvchi vazifa: sog'liq yoki atrof-muhitga zararli tovarlar iste'molini cheklash, shuningdek hashamatli tovarlarni soliqqa tortish orqali ijtimoiy adolatni ta'minlash. Odatda aksiz tamaki va alkogol mahsulotlari, yoqilg'i, ayrim transport vositalari va boshqa maxsus tovarlarga nisbatan qo'llaniladi; aniq ro'yxat qonunchilik bilan belgilanadi. Aksiz ishlab chiqaruvchi yoki import qiluvchi tomonidan to'lanadi va narx orqali iste'molchiga o'tadi. Bu sohada soxta va kontrabanda mahsulotlar xavfi yuqori bo'lgani uchun raqamli markirovkalash va kuzatuv tizimlari keng qo'llanadi. 3. Ijtimoiy tarmoqlarda davlat xizmatchisi o'zini qanday tutishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Ijtimoiy tarmoqlar shaxsiy makon bo'lsa ham, davlat xizmatchisining u yerdagi xatti-harakati butun tashkilot obro'siga ta'sir qiladi. Shuning uchun quyidagi qoidalarga amal qilish kerak: 1) xizmat orqali ma'lum bo'lgan ma'lumotlarni, ayniqsa soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotlar va ichki hujjatlarni joylamaslik; 2) o'z fikrini tashkilotning rasmiy pozitsiyasi sifatida ko'rsatmaslik; rasmiy bayonotlar faqat vakolatli bo'linma tomonidan beriladi; 3) haqoratli, kamsituvchi yoki nizo qo'zg'atuvchi kontent tarqatmaslik; 4) xizmat mavqeidan foydalanib, biror tijorat faoliyatini reklama qilmaslik; 5) soliq to'lovchilar bilan ijtimoiy tarmoqlar orqali norasmiy xizmat masalalarini hal qilmaslik, ularni rasmiy kanallarga yo'naltirish. Shuningdek, shaxsiy akkauntlar xavfsizligiga e'tibor berish, chunki ular orqali firibgarlar xizmat ma'lumotlariga yetib kelishi mumkin. 4. Soliq yuki tushunchasini izohlang. Yuqori yoki past soliq yuki iqtisodiyotga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq yuki — soliq va majburiy to'lovlarning iqtisodiyot yoki alohida soliq to'lovchi daromadiga nisbati. Makrodarajada u odatda soliq tushumlarining YaIMga nisbati bilan, mikrodarajada esa korxona to'lagan soliqlarning uning daromadi yoki qo'shilgan qiymatiga nisbati bilan o'lchanadi. Haddan tashqari yuqori soliq yuki tadbirkorlik va investitsiya faolligini pasaytiradi, biznesni yashirin iqtisodiyotga o'tishga undaydi va natijada soliq tushumlari kamayishi mumkin. Bu bog'liqlik iqtisodiyot nazariyasida Laffer egri chizig'i orqali tushuntiriladi. Juda past soliq yuki esa davlatni ta'lim, sog'liqni saqlash va infratuzilma kabi muhim xizmatlarni moliyalashtirish imkoniyatidan mahrum qiladi. Shuning uchun soliq siyosatida maqbul muvozanat izlanadi: soliq bazasini kengaytirish va soliq ma'muriyatchiligini soddalashtirish orqali yukni adolatli taqsimlash muhim. 5. Keys: Soliq to'lovchi xato tufayli soliqni ortiqcha to'lagan va pulini qaytarishni so'rab, sabrsizlik bilan murojaat qildi. Harakatlaringiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo soliq to'lovchining murojaatini hurmat bilan qabul qilaman: ortiqcha to'langan summani qaytarish yoki hisobga olish uning qonuniy huquqi ekanini tasdiqlayman. Sabrsizligini tushunaman va Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 227 jarayon qanday kechishini aniq tushuntirishga harakat qilaman. Harakatlarim: 1) shaxsiy hisobvarag'idagi ma'lumotlarni tizimda tekshirib, ortiqcha to'lov haqiqatan mavjudligini va uning summasini aniqlayman; 2) qaytarish yoki kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkazish imkoniyatlarini tushuntiraman; 3) ariza qanday shaklda, qaysi kanal orqali, masalan, elektron kabinet orqali topshirilishini va qanday hujjatlar kerakligini ko'rsataman; 4) qonunda belgilangan ko'rib chiqish muddatlari haqida ma'lumot beraman. Agar ariza allaqachon topshirilgan va muddat o'tgan bo'lsa, sababini aniqlab, mas'ul bo'linmaga yetkazaman. Asossiz va'da bermayman, ammo jarayonni nazoratda ushlab turaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 228 jarayon qanday kechishini aniq tushuntirishga harakat qilaman. Harakatlarim: 1) shaxsiy hisobvarag'idagi ma'lumotlarni tizimda tekshirib, ortiqcha to'lov haqiqatan mavjudligini va uning summasini aniqlayman; 2) qaytarish yoki kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkazish imkoniyatlarini tushuntiraman; 3) ariza qanday shaklda, qaysi kanal orqali, masalan, elektron kabinet orqali topshirilishini va qanday hujjatlar kerakligini ko'rsataman; 4) qonunda belgilangan ko'rib chiqish muddatlari haqida ma'lumot beraman. Agar ariza allaqachon topshirilgan va muddat o'tgan bo'lsa, sababini aniqlab, mas'ul bo'linmaga yetkazaman. Asossiz va'da bermayman, ammo jarayonni nazoratda ushlab turaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 228 jarayon qanday kechishini aniq tushuntirishga harakat qilaman. Harakatlarim: 1) shaxsiy hisobvarag'idagi ma'lumotlarni tizimda tekshirib, ortiqcha to'lov haqiqatan mavjudligini va uning summasini aniqlayman; 2) qaytarish yoki kelgusi to'lovlar hisobiga o'tkazish imkoniyatlarini tushuntiraman; 3) ariza qanday shaklda, qaysi kanal orqali, masalan, elektron kabinet orqali topshirilishini va qanday hujjatlar kerakligini ko'rsataman; 4) qonunda belgilangan ko'rib chiqish muddatlari haqida ma'lumot beraman. Agar ariza allaqachon topshirilgan va muddat o'tgan bo'lsa, sababini aniqlab, mas'ul bo'linmaga yetkazaman. Asossiz va'da bermayman, ammo jarayonni nazoratda ushlab turaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 228 Suhbat bileti 11 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Tanqidni qanday qabul qilasiz? Xatoga yo'l qo'ygan holatingiz va undan qanday xulosa chiqarganingiz haqida gapiring. Namunaviy javob / yechim:✔ Tanqidni rivojlanish uchun foydali ma'lumot deb qabul qilishga harakat qilaman. Avval uni oxirigacha tinglayman, himoyaga o'tmasdan, nima noto'g'ri bo'lganini tushunishga intilaman va keyin aniq tuzatish choralari haqida o'ylayman. Masalan, amaliyot paytida tayyorlagan hisobotimda bir ko'rsatkichni noto'g'ri davrdan olganman. Rahbarim buni aniqlab, ko'rsatib berdi. Men xatoni tan oldim, hisobotni tezda tuzatdim va bunday holat takrorlanmasligi uchun o'zimga tekshirish ro'yxati tuzdim: har bir hisobotni topshirishdan oldin manba, davr va yakuniy summalarni qayta solishtiraman. Bu tajriba menga ikki narsani o'rgatdi: shoshilmaslik va xatoni yashirmaslik. Soliq xizmatida kichik xato ham soliq to'lovchi uchun jiddiy oqibat keltirishi mumkin, shuning uchun bu odatni davom ettiraman. 2. Elektron hisob-faktura tizimi va onlayn nazorat-kassa texnikasi soliq nazoratida qanday rol o'ynaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu ikki vosita soliq nazoratini real vaqt rejimiga yaqinlashtiradi. Elektron hisob-faktura tizimi korxonalar o'rtasidagi tovar va xizmatlar yetkazib berish operatsiyalarini elektron hujjat sifatida rasmiylashtiradi va ma'lumotlar soliq organiga avtomatik tushadi. Bu QQSni hisobga olish huquqini tasdiqlash, sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini solishtirish hamda soxta operatsiyalarni aniqlash imkonini beradi. Onlayn nazorat-kassa texnikasi esa chakana savdo va xizmatlarda aholidan tushgan naqd va naqdsiz tushumlarni qayd etib, cheklar ma'lumotini soliq organiga uzatadi. Natijada tushumni yashirish qiyinlashadi. Ikki tizimning umumiy afzalliklari: kameral tahlil samaradorligi oshadi, tekshiruvlar soni va tadbirkorga yuk kamayadi, halol tadbirkorlar uchun teng raqobat sharoiti yaratiladi. Iste'molchining chek olishi ham bu tizimning muhim qismidir. 3. Davlat xizmatchisi xizmatdan tashqari tadbirkorlik yoki boshqa haq to'lanadigan faoliyat bilan shug'ullanishi mumkinmi? Fikringizni asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchilari uchun tadbirkorlik va boshqa haq to'lanadigan faoliyat odatda qonunchilik bilan cheklanadi. Buning asosiy sababi — manfaatlar to'qnashuvining oldini olish. Agar soliq xodimi o'zi biznes yuritsa yoki tijorat tashkilotida ishlasa, u nazorat qiladigan soliq to'lovchilar bilan munosabatlari xolis bo'lmasligi, xizmat ma'lumotlaridan shaxsiy manfaat uchun foydalanish xavfi paydo bo'lishi mumkin. Shu bilan birga, odatda pedagogik, ilmiy va ijodiy faoliyatga ruxsat beriladi, chunki ular xizmat vazifalari bilan to'qnashmaydi; lekin ular ham xizmat vaqtiga va vazifalariga zarar yetkazmasligi kerak. Agar xodimda ilgaridan biror ulush yoki biznes bo'lsa, u bu haqda belgilangan tartibda xabar berishi va qonunda nazarda tutilgan choralarni ko'rishi lozim. Aniq qoidalarni ichki hujjatlar va qonunchilik bilan tekshirib borish zarur. 4. Yashirin iqtisodiyot nima? Uning sabablari va qisqartirish yo'llari haqida gapiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Yashirin iqtisodiyot — davlat ro'yxati va statistikasidan tashqarida, soliq to'lanmasdan amalga oshiriladigan qonuniy yoki noqonuniy iqtisodiy faoliyat. Bunga ro'yxatdan o'tmagan tadbirkorlik, norasmiy bandlik, «konvertdagi» ish haqi va tushumni yashirish kiradi. Asosiy sabablari: yuqori soliq va ma'muriy yuk, murakkab byurokratik tartiblar, korrupsiya, naqd pul muomalasining kengligi va aholining huquqiy savodxonligi pastligi. Oqibatlari: budjet tushumlari kamayadi, halol tadbirkorlar raqobatda zararlanadi, norasmiy ishchilar ijtimoiy himoyadan mahrum bo'ladi. Qisqartirish yo'llari: 1) soliq tizimini soddalashtirish va yukni maqbullashtirish; 2) naqdsiz to'lovlar va raqamli nazorat vositalarini rivojlantirish; 3) rasmiy faoliyatni rag'batlantirish; 4) korrupsiyaga qarshi kurash; 5) aholining soliq madaniyatini oshirish. Majburlash va rag'batlantirish uyg'un qo'llanishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 229 Suhbat bileti 11 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Tanqidni qanday qabul qilasiz? Xatoga yo'l qo'ygan holatingiz va undan qanday xulosa chiqarganingiz haqida gapiring. Namunaviy javob / yechim:✔ Tanqidni rivojlanish uchun foydali ma'lumot deb qabul qilishga harakat qilaman. Avval uni oxirigacha tinglayman, himoyaga o'tmasdan, nima noto'g'ri bo'lganini tushunishga intilaman va keyin aniq tuzatish choralari haqida o'ylayman. Masalan, amaliyot paytida tayyorlagan hisobotimda bir ko'rsatkichni noto'g'ri davrdan olganman. Rahbarim buni aniqlab, ko'rsatib berdi. Men xatoni tan oldim, hisobotni tezda tuzatdim va bunday holat takrorlanmasligi uchun o'zimga tekshirish ro'yxati tuzdim: har bir hisobotni topshirishdan oldin manba, davr va yakuniy summalarni qayta solishtiraman. Bu tajriba menga ikki narsani o'rgatdi: shoshilmaslik va xatoni yashirmaslik. Soliq xizmatida kichik xato ham soliq to'lovchi uchun jiddiy oqibat keltirishi mumkin, shuning uchun bu odatni davom ettiraman. 2. Elektron hisob-faktura tizimi va onlayn nazorat-kassa texnikasi soliq nazoratida qanday rol o'ynaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu ikki vosita soliq nazoratini real vaqt rejimiga yaqinlashtiradi. Elektron hisob-faktura tizimi korxonalar o'rtasidagi tovar va xizmatlar yetkazib berish operatsiyalarini elektron hujjat sifatida rasmiylashtiradi va ma'lumotlar soliq organiga avtomatik tushadi. Bu QQSni hisobga olish huquqini tasdiqlash, sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini solishtirish hamda soxta operatsiyalarni aniqlash imkonini beradi. Onlayn nazorat-kassa texnikasi esa chakana savdo va xizmatlarda aholidan tushgan naqd va naqdsiz tushumlarni qayd etib, cheklar ma'lumotini soliq organiga uzatadi. Natijada tushumni yashirish qiyinlashadi. Ikki tizimning umumiy afzalliklari: kameral tahlil samaradorligi oshadi, tekshiruvlar soni va tadbirkorga yuk kamayadi, halol tadbirkorlar uchun teng raqobat sharoiti yaratiladi. Iste'molchining chek olishi ham bu tizimning muhim qismidir. 3. Davlat xizmatchisi xizmatdan tashqari tadbirkorlik yoki boshqa haq to'lanadigan faoliyat bilan shug'ullanishi mumkinmi? Fikringizni asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchilari uchun tadbirkorlik va boshqa haq to'lanadigan faoliyat odatda qonunchilik bilan cheklanadi. Buning asosiy sababi — manfaatlar to'qnashuvining oldini olish. Agar soliq xodimi o'zi biznes yuritsa yoki tijorat tashkilotida ishlasa, u nazorat qiladigan soliq to'lovchilar bilan munosabatlari xolis bo'lmasligi, xizmat ma'lumotlaridan shaxsiy manfaat uchun foydalanish xavfi paydo bo'lishi mumkin. Shu bilan birga, odatda pedagogik, ilmiy va ijodiy faoliyatga ruxsat beriladi, chunki ular xizmat vazifalari bilan to'qnashmaydi; lekin ular ham xizmat vaqtiga va vazifalariga zarar yetkazmasligi kerak. Agar xodimda ilgaridan biror ulush yoki biznes bo'lsa, u bu haqda belgilangan tartibda xabar berishi va qonunda nazarda tutilgan choralarni ko'rishi lozim. Aniq qoidalarni ichki hujjatlar va qonunchilik bilan tekshirib borish zarur. 4. Yashirin iqtisodiyot nima? Uning sabablari va qisqartirish yo'llari haqida gapiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Yashirin iqtisodiyot — davlat ro'yxati va statistikasidan tashqarida, soliq to'lanmasdan amalga oshiriladigan qonuniy yoki noqonuniy iqtisodiy faoliyat. Bunga ro'yxatdan o'tmagan tadbirkorlik, norasmiy bandlik, «konvertdagi» ish haqi va tushumni yashirish kiradi. Asosiy sabablari: yuqori soliq va ma'muriy yuk, murakkab byurokratik tartiblar, korrupsiya, naqd pul muomalasining kengligi va aholining huquqiy savodxonligi pastligi. Oqibatlari: budjet tushumlari kamayadi, halol tadbirkorlar raqobatda zararlanadi, norasmiy ishchilar ijtimoiy himoyadan mahrum bo'ladi. Qisqartirish yo'llari: 1) soliq tizimini soddalashtirish va yukni maqbullashtirish; 2) naqdsiz to'lovlar va raqamli nazorat vositalarini rivojlantirish; 3) rasmiy faoliyatni rag'batlantirish; 4) korrupsiyaga qarshi kurash; 5) aholining soliq madaniyatini oshirish. Majburlash va rag'batlantirish uyg'un qo'llanishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 229 Suhbat bileti 11 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Tanqidni qanday qabul qilasiz? Xatoga yo'l qo'ygan holatingiz va undan qanday xulosa chiqarganingiz haqida gapiring. Namunaviy javob / yechim:✔ Tanqidni rivojlanish uchun foydali ma'lumot deb qabul qilishga harakat qilaman. Avval uni oxirigacha tinglayman, himoyaga o'tmasdan, nima noto'g'ri bo'lganini tushunishga intilaman va keyin aniq tuzatish choralari haqida o'ylayman. Masalan, amaliyot paytida tayyorlagan hisobotimda bir ko'rsatkichni noto'g'ri davrdan olganman. Rahbarim buni aniqlab, ko'rsatib berdi. Men xatoni tan oldim, hisobotni tezda tuzatdim va bunday holat takrorlanmasligi uchun o'zimga tekshirish ro'yxati tuzdim: har bir hisobotni topshirishdan oldin manba, davr va yakuniy summalarni qayta solishtiraman. Bu tajriba menga ikki narsani o'rgatdi: shoshilmaslik va xatoni yashirmaslik. Soliq xizmatida kichik xato ham soliq to'lovchi uchun jiddiy oqibat keltirishi mumkin, shuning uchun bu odatni davom ettiraman. 2. Elektron hisob-faktura tizimi va onlayn nazorat-kassa texnikasi soliq nazoratida qanday rol o'ynaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu ikki vosita soliq nazoratini real vaqt rejimiga yaqinlashtiradi. Elektron hisob-faktura tizimi korxonalar o'rtasidagi tovar va xizmatlar yetkazib berish operatsiyalarini elektron hujjat sifatida rasmiylashtiradi va ma'lumotlar soliq organiga avtomatik tushadi. Bu QQSni hisobga olish huquqini tasdiqlash, sotuvchi va xaridor ma'lumotlarini solishtirish hamda soxta operatsiyalarni aniqlash imkonini beradi. Onlayn nazorat-kassa texnikasi esa chakana savdo va xizmatlarda aholidan tushgan naqd va naqdsiz tushumlarni qayd etib, cheklar ma'lumotini soliq organiga uzatadi. Natijada tushumni yashirish qiyinlashadi. Ikki tizimning umumiy afzalliklari: kameral tahlil samaradorligi oshadi, tekshiruvlar soni va tadbirkorga yuk kamayadi, halol tadbirkorlar uchun teng raqobat sharoiti yaratiladi. Iste'molchining chek olishi ham bu tizimning muhim qismidir. 3. Davlat xizmatchisi xizmatdan tashqari tadbirkorlik yoki boshqa haq to'lanadigan faoliyat bilan shug'ullanishi mumkinmi? Fikringizni asoslang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchilari uchun tadbirkorlik va boshqa haq to'lanadigan faoliyat odatda qonunchilik bilan cheklanadi. Buning asosiy sababi — manfaatlar to'qnashuvining oldini olish. Agar soliq xodimi o'zi biznes yuritsa yoki tijorat tashkilotida ishlasa, u nazorat qiladigan soliq to'lovchilar bilan munosabatlari xolis bo'lmasligi, xizmat ma'lumotlaridan shaxsiy manfaat uchun foydalanish xavfi paydo bo'lishi mumkin. Shu bilan birga, odatda pedagogik, ilmiy va ijodiy faoliyatga ruxsat beriladi, chunki ular xizmat vazifalari bilan to'qnashmaydi; lekin ular ham xizmat vaqtiga va vazifalariga zarar yetkazmasligi kerak. Agar xodimda ilgaridan biror ulush yoki biznes bo'lsa, u bu haqda belgilangan tartibda xabar berishi va qonunda nazarda tutilgan choralarni ko'rishi lozim. Aniq qoidalarni ichki hujjatlar va qonunchilik bilan tekshirib borish zarur. 4. Yashirin iqtisodiyot nima? Uning sabablari va qisqartirish yo'llari haqida gapiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Yashirin iqtisodiyot — davlat ro'yxati va statistikasidan tashqarida, soliq to'lanmasdan amalga oshiriladigan qonuniy yoki noqonuniy iqtisodiy faoliyat. Bunga ro'yxatdan o'tmagan tadbirkorlik, norasmiy bandlik, «konvertdagi» ish haqi va tushumni yashirish kiradi. Asosiy sabablari: yuqori soliq va ma'muriy yuk, murakkab byurokratik tartiblar, korrupsiya, naqd pul muomalasining kengligi va aholining huquqiy savodxonligi pastligi. Oqibatlari: budjet tushumlari kamayadi, halol tadbirkorlar raqobatda zararlanadi, norasmiy ishchilar ijtimoiy himoyadan mahrum bo'ladi. Qisqartirish yo'llari: 1) soliq tizimini soddalashtirish va yukni maqbullashtirish; 2) naqdsiz to'lovlar va raqamli nazorat vositalarini rivojlantirish; 3) rasmiy faoliyatni rag'batlantirish; 4) korrupsiyaga qarshi kurash; 5) aholining soliq madaniyatini oshirish. Majburlash va rag'batlantirish uyg'un qo'llanishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 229 5. Keys: Hisobot topshirish uchun navbatda turgan tadbirkor sizga «tezroq qilib bersangiz, xursand qilaman» deb ishora qildi. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Bu yashirin pora taklifi bo'lishi mumkin, shuning uchun uni darhol va aniq rad etaman. Tadbirkorga xotirjam ohangda xizmatlar hamma uchun bir xil tartibda, navbat bo'yicha va bepul ko'rsatilishini, hech qanday «minnatdorchilik» qabul qilinmasligini aytaman. Shu bilan birga, uning asl muammosiga yechim taklif qilaman: hisobotni elektron kabinet orqali navbatsiz, masofadan topshirish mumkinligini va buni qanday bajarishni tushuntiraman. Bu kabi holatlar ko'pincha jarayon noqulayligidan kelib chiqadi. Agar tadbirkor taklifini aniqroq yoki takroran bildirsa, belgilangan tartibda rahbariyatga va korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga xabar beraman. Shuningdek, rahbariyatga navbatlarni kamaytirish bo'yicha taklif kiritishim mumkin, chunki uzun navbat korrupsiya xavfini oshiruvchi omildir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 230 5. Keys: Hisobot topshirish uchun navbatda turgan tadbirkor sizga «tezroq qilib bersangiz, xursand qilaman» deb ishora qildi. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Bu yashirin pora taklifi bo'lishi mumkin, shuning uchun uni darhol va aniq rad etaman. Tadbirkorga xotirjam ohangda xizmatlar hamma uchun bir xil tartibda, navbat bo'yicha va bepul ko'rsatilishini, hech qanday «minnatdorchilik» qabul qilinmasligini aytaman. Shu bilan birga, uning asl muammosiga yechim taklif qilaman: hisobotni elektron kabinet orqali navbatsiz, masofadan topshirish mumkinligini va buni qanday bajarishni tushuntiraman. Bu kabi holatlar ko'pincha jarayon noqulayligidan kelib chiqadi. Agar tadbirkor taklifini aniqroq yoki takroran bildirsa, belgilangan tartibda rahbariyatga va korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga xabar beraman. Shuningdek, rahbariyatga navbatlarni kamaytirish bo'yicha taklif kiritishim mumkin, chunki uzun navbat korrupsiya xavfini oshiruvchi omildir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 230 5. Keys: Hisobot topshirish uchun navbatda turgan tadbirkor sizga «tezroq qilib bersangiz, xursand qilaman» deb ishora qildi. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Bu yashirin pora taklifi bo'lishi mumkin, shuning uchun uni darhol va aniq rad etaman. Tadbirkorga xotirjam ohangda xizmatlar hamma uchun bir xil tartibda, navbat bo'yicha va bepul ko'rsatilishini, hech qanday «minnatdorchilik» qabul qilinmasligini aytaman. Shu bilan birga, uning asl muammosiga yechim taklif qilaman: hisobotni elektron kabinet orqali navbatsiz, masofadan topshirish mumkinligini va buni qanday bajarishni tushuntiraman. Bu kabi holatlar ko'pincha jarayon noqulayligidan kelib chiqadi. Agar tadbirkor taklifini aniqroq yoki takroran bildirsa, belgilangan tartibda rahbariyatga va korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga xabar beraman. Shuningdek, rahbariyatga navbatlarni kamaytirish bo'yicha taklif kiritishim mumkin, chunki uzun navbat korrupsiya xavfini oshiruvchi omildir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 230 Suhbat bileti 12 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Soliq to'lovchilar bilan muloqotda qanday tamoyillarga amal qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq to'lovchi bilan muloqotni hamkorlik sifatida ko'raman, chunki ixtiyoriy soliq intizomi ko'p jihatdan ishonchga bog'liq. Men quyidagi tamoyillarga amal qilaman: 1) hurmat — har bir murojaatchiga, uning maqomidan qat'i nazar, teng va xushmuomala munosabatda bo'lish; 2) tushunarlilik — qonun qoidalarini sodda tilda, kerak bo'lsa misollar bilan tushuntirish; 3) aniqlik va to'g'rilik — faqat tekshirilgan ma'lumot berish, bilmagan narsani taxmin qilmasdan, aniqlab javob qaytarish; 4) tezkorlik — murojaatlarni belgilangan muddatlarda ko'rib chiqish; 5) xolislik — shaxsiy hissiyot yoki tanishlik ta'sir qilmasligi; 6) maxfiylik. Bundan tashqari, faol tinglashni muhim deb bilaman: ko'pincha soliq to'lovchi muammosini to'liq tushunish yechimning yarmini beradi. Nizoli vaziyatlarda ham professional ohangni saqlayman. 2. Soliq nazoratida xavflarni tahlil qilishga asoslangan yondashuv nima va uning afzalliklari qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xavflarni tahlil qilishga asoslangan yondashuv — soliq organlarining cheklangan resurslarini soliq qonunchiligini buzish ehtimoli yuqori bo'lgan soliq to'lovchilar va operatsiyalarga yo'naltirish usuli. Bunda turli manbalardan: hisobotlar, elektron hisob-fakturalar, kassa ma'lumotlari, bank va bojxona ma'lumotlaridan foydalanib, har bir soliq to'lovchi uchun xavf darajasi baholanadi. Xavf mezonlariga misol: soha o'rtacha ko'rsatkichlaridan keskin farq qiluvchi soliq yuki, doimiy zarar ko'rsatish, shubhali kontragentlar bilan operatsiyalar, ma'lumotlar o'rtasidagi nomuvofiqliklar. Afzalliklari: 1) nazorat samaradorligi oshadi; 2) vijdonli tadbirkorlar ortiqcha tekshiruvlardan xalos bo'ladi; 3) tekshiruv tanlovi obyektiv mezonlarga asoslangani uchun subyektivlik va korrupsiya xavfi kamayadi; 4) profilaktika, ya'ni soliq to'lovchini oldindan ogohlantirish imkoniyati paydo bo'ladi. 3. Korrupsiyaga qarshi ichki nazorat, ya'ni komplayens tizimi nima va u tashkilotda qanday ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Korrupsiyaga qarshi komplayens tizimi — tashkilot faoliyatining qonunchilik va axloq standartlariga muvofiqligini ta'minlash, korrupsiya xavflarini aniqlash va oldini olishga qaratilgan ichki chora-tadbirlar majmui. Uning asosiy elementlari: 1) korrupsiyaga qarshi siyosat va xulq-atvor qoidalari; 2) korrupsiya xavflarini muntazam baholash, ya'ni qaysi lavozim va jarayonlar zaifroq ekanini aniqlash; 3) manfaatlar to'qnashuvini e'lon qilish va boshqarish tartibi; 4) sovg'alar bo'yicha qoidalar; 5) xodimlarni o'qitish; 6) xabar berish uchun ishonchli kanallar va xabar beruvchilarni himoya qilish; 7) monitoring va ichki tekshiruvlar. Bu tizim jazolashdan ko'ra oldini olishga qaratilgan. Har bir xodim uning ishtirokchisi hisoblanadi: qoidalarni bilish, ularga rioya qilish va xavf ko'rinsa, o'z vaqtida xabar berish har birimizning burchimiz. 4. Respublika va mahalliy budjetlarning farqi nimada? Mahalliy budjet daromadlari qanday shakllanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Budjet tizimi odatda bir necha darajadan iborat bo'ladi. Respublika budjeti umumdavlat ahamiyatidagi vazifalarni, masalan, mudofaa, davlat boshqaruvi, yirik infratuzilma loyihalari va umummilliy dasturlarni moliyalashtiradi. Mahalliy budjetlar esa viloyat, tuman va shahar darajasidagi vazifalarni: mahalliy obodonlashtirish, maktab va maktabgacha ta'lim muassasalari, mahalliy yo'llar va kommunal xizmatlarni qamraydi. Mahalliy budjet daromadlari quyidagi manbalardan shakllanadi: 1) mahalliy soliqlar, odatda mol-mulk va yer solig'i kabi; 2) umumdavlat soliqlaridan qonunda belgilangan ulushdagi ajratmalar; 3) soliq bo'lmagan daromadlar; 4) yuqori budjetdan beriladigan transfertlar. Mahalliy soliqlarni to'liq undirish hududlar rivojiga bevosita ta'sir qilgani uchun bu yo'nalishda soliq organlarining roli juda katta. 5. Keys: Siz shaxsiy ma'lumotlar ko'rsatilgan xizmat hujjatini xato bilan boshqa soliq to'lovchiga yuborib yubordingiz. Nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 231 Suhbat bileti 12 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Soliq to'lovchilar bilan muloqotda qanday tamoyillarga amal qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq to'lovchi bilan muloqotni hamkorlik sifatida ko'raman, chunki ixtiyoriy soliq intizomi ko'p jihatdan ishonchga bog'liq. Men quyidagi tamoyillarga amal qilaman: 1) hurmat — har bir murojaatchiga, uning maqomidan qat'i nazar, teng va xushmuomala munosabatda bo'lish; 2) tushunarlilik — qonun qoidalarini sodda tilda, kerak bo'lsa misollar bilan tushuntirish; 3) aniqlik va to'g'rilik — faqat tekshirilgan ma'lumot berish, bilmagan narsani taxmin qilmasdan, aniqlab javob qaytarish; 4) tezkorlik — murojaatlarni belgilangan muddatlarda ko'rib chiqish; 5) xolislik — shaxsiy hissiyot yoki tanishlik ta'sir qilmasligi; 6) maxfiylik. Bundan tashqari, faol tinglashni muhim deb bilaman: ko'pincha soliq to'lovchi muammosini to'liq tushunish yechimning yarmini beradi. Nizoli vaziyatlarda ham professional ohangni saqlayman. 2. Soliq nazoratida xavflarni tahlil qilishga asoslangan yondashuv nima va uning afzalliklari qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xavflarni tahlil qilishga asoslangan yondashuv — soliq organlarining cheklangan resurslarini soliq qonunchiligini buzish ehtimoli yuqori bo'lgan soliq to'lovchilar va operatsiyalarga yo'naltirish usuli. Bunda turli manbalardan: hisobotlar, elektron hisob-fakturalar, kassa ma'lumotlari, bank va bojxona ma'lumotlaridan foydalanib, har bir soliq to'lovchi uchun xavf darajasi baholanadi. Xavf mezonlariga misol: soha o'rtacha ko'rsatkichlaridan keskin farq qiluvchi soliq yuki, doimiy zarar ko'rsatish, shubhali kontragentlar bilan operatsiyalar, ma'lumotlar o'rtasidagi nomuvofiqliklar. Afzalliklari: 1) nazorat samaradorligi oshadi; 2) vijdonli tadbirkorlar ortiqcha tekshiruvlardan xalos bo'ladi; 3) tekshiruv tanlovi obyektiv mezonlarga asoslangani uchun subyektivlik va korrupsiya xavfi kamayadi; 4) profilaktika, ya'ni soliq to'lovchini oldindan ogohlantirish imkoniyati paydo bo'ladi. 3. Korrupsiyaga qarshi ichki nazorat, ya'ni komplayens tizimi nima va u tashkilotda qanday ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Korrupsiyaga qarshi komplayens tizimi — tashkilot faoliyatining qonunchilik va axloq standartlariga muvofiqligini ta'minlash, korrupsiya xavflarini aniqlash va oldini olishga qaratilgan ichki chora-tadbirlar majmui. Uning asosiy elementlari: 1) korrupsiyaga qarshi siyosat va xulq-atvor qoidalari; 2) korrupsiya xavflarini muntazam baholash, ya'ni qaysi lavozim va jarayonlar zaifroq ekanini aniqlash; 3) manfaatlar to'qnashuvini e'lon qilish va boshqarish tartibi; 4) sovg'alar bo'yicha qoidalar; 5) xodimlarni o'qitish; 6) xabar berish uchun ishonchli kanallar va xabar beruvchilarni himoya qilish; 7) monitoring va ichki tekshiruvlar. Bu tizim jazolashdan ko'ra oldini olishga qaratilgan. Har bir xodim uning ishtirokchisi hisoblanadi: qoidalarni bilish, ularga rioya qilish va xavf ko'rinsa, o'z vaqtida xabar berish har birimizning burchimiz. 4. Respublika va mahalliy budjetlarning farqi nimada? Mahalliy budjet daromadlari qanday shakllanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Budjet tizimi odatda bir necha darajadan iborat bo'ladi. Respublika budjeti umumdavlat ahamiyatidagi vazifalarni, masalan, mudofaa, davlat boshqaruvi, yirik infratuzilma loyihalari va umummilliy dasturlarni moliyalashtiradi. Mahalliy budjetlar esa viloyat, tuman va shahar darajasidagi vazifalarni: mahalliy obodonlashtirish, maktab va maktabgacha ta'lim muassasalari, mahalliy yo'llar va kommunal xizmatlarni qamraydi. Mahalliy budjet daromadlari quyidagi manbalardan shakllanadi: 1) mahalliy soliqlar, odatda mol-mulk va yer solig'i kabi; 2) umumdavlat soliqlaridan qonunda belgilangan ulushdagi ajratmalar; 3) soliq bo'lmagan daromadlar; 4) yuqori budjetdan beriladigan transfertlar. Mahalliy soliqlarni to'liq undirish hududlar rivojiga bevosita ta'sir qilgani uchun bu yo'nalishda soliq organlarining roli juda katta. 5. Keys: Siz shaxsiy ma'lumotlar ko'rsatilgan xizmat hujjatini xato bilan boshqa soliq to'lovchiga yuborib yubordingiz. Nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 231 Suhbat bileti 12 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Soliq to'lovchilar bilan muloqotda qanday tamoyillarga amal qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq to'lovchi bilan muloqotni hamkorlik sifatida ko'raman, chunki ixtiyoriy soliq intizomi ko'p jihatdan ishonchga bog'liq. Men quyidagi tamoyillarga amal qilaman: 1) hurmat — har bir murojaatchiga, uning maqomidan qat'i nazar, teng va xushmuomala munosabatda bo'lish; 2) tushunarlilik — qonun qoidalarini sodda tilda, kerak bo'lsa misollar bilan tushuntirish; 3) aniqlik va to'g'rilik — faqat tekshirilgan ma'lumot berish, bilmagan narsani taxmin qilmasdan, aniqlab javob qaytarish; 4) tezkorlik — murojaatlarni belgilangan muddatlarda ko'rib chiqish; 5) xolislik — shaxsiy hissiyot yoki tanishlik ta'sir qilmasligi; 6) maxfiylik. Bundan tashqari, faol tinglashni muhim deb bilaman: ko'pincha soliq to'lovchi muammosini to'liq tushunish yechimning yarmini beradi. Nizoli vaziyatlarda ham professional ohangni saqlayman. 2. Soliq nazoratida xavflarni tahlil qilishga asoslangan yondashuv nima va uning afzalliklari qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xavflarni tahlil qilishga asoslangan yondashuv — soliq organlarining cheklangan resurslarini soliq qonunchiligini buzish ehtimoli yuqori bo'lgan soliq to'lovchilar va operatsiyalarga yo'naltirish usuli. Bunda turli manbalardan: hisobotlar, elektron hisob-fakturalar, kassa ma'lumotlari, bank va bojxona ma'lumotlaridan foydalanib, har bir soliq to'lovchi uchun xavf darajasi baholanadi. Xavf mezonlariga misol: soha o'rtacha ko'rsatkichlaridan keskin farq qiluvchi soliq yuki, doimiy zarar ko'rsatish, shubhali kontragentlar bilan operatsiyalar, ma'lumotlar o'rtasidagi nomuvofiqliklar. Afzalliklari: 1) nazorat samaradorligi oshadi; 2) vijdonli tadbirkorlar ortiqcha tekshiruvlardan xalos bo'ladi; 3) tekshiruv tanlovi obyektiv mezonlarga asoslangani uchun subyektivlik va korrupsiya xavfi kamayadi; 4) profilaktika, ya'ni soliq to'lovchini oldindan ogohlantirish imkoniyati paydo bo'ladi. 3. Korrupsiyaga qarshi ichki nazorat, ya'ni komplayens tizimi nima va u tashkilotda qanday ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Korrupsiyaga qarshi komplayens tizimi — tashkilot faoliyatining qonunchilik va axloq standartlariga muvofiqligini ta'minlash, korrupsiya xavflarini aniqlash va oldini olishga qaratilgan ichki chora-tadbirlar majmui. Uning asosiy elementlari: 1) korrupsiyaga qarshi siyosat va xulq-atvor qoidalari; 2) korrupsiya xavflarini muntazam baholash, ya'ni qaysi lavozim va jarayonlar zaifroq ekanini aniqlash; 3) manfaatlar to'qnashuvini e'lon qilish va boshqarish tartibi; 4) sovg'alar bo'yicha qoidalar; 5) xodimlarni o'qitish; 6) xabar berish uchun ishonchli kanallar va xabar beruvchilarni himoya qilish; 7) monitoring va ichki tekshiruvlar. Bu tizim jazolashdan ko'ra oldini olishga qaratilgan. Har bir xodim uning ishtirokchisi hisoblanadi: qoidalarni bilish, ularga rioya qilish va xavf ko'rinsa, o'z vaqtida xabar berish har birimizning burchimiz. 4. Respublika va mahalliy budjetlarning farqi nimada? Mahalliy budjet daromadlari qanday shakllanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Budjet tizimi odatda bir necha darajadan iborat bo'ladi. Respublika budjeti umumdavlat ahamiyatidagi vazifalarni, masalan, mudofaa, davlat boshqaruvi, yirik infratuzilma loyihalari va umummilliy dasturlarni moliyalashtiradi. Mahalliy budjetlar esa viloyat, tuman va shahar darajasidagi vazifalarni: mahalliy obodonlashtirish, maktab va maktabgacha ta'lim muassasalari, mahalliy yo'llar va kommunal xizmatlarni qamraydi. Mahalliy budjet daromadlari quyidagi manbalardan shakllanadi: 1) mahalliy soliqlar, odatda mol-mulk va yer solig'i kabi; 2) umumdavlat soliqlaridan qonunda belgilangan ulushdagi ajratmalar; 3) soliq bo'lmagan daromadlar; 4) yuqori budjetdan beriladigan transfertlar. Mahalliy soliqlarni to'liq undirish hududlar rivojiga bevosita ta'sir qilgani uchun bu yo'nalishda soliq organlarining roli juda katta. 5. Keys: Siz shaxsiy ma'lumotlar ko'rsatilgan xizmat hujjatini xato bilan boshqa soliq to'lovchiga yuborib yubordingiz. Nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 231 Bu jiddiy xato, uni yashirish esa vaziyatni yanada og'irlashtiradi. Shuning uchun darhol harakat qilaman: 1) xatoni bilgan zahotiyoq rahbarimga va axborot xavfsizligi bo'yicha mas'ul xodimga xabar beraman, nima yuborilgani, kimga va qachon yuborilganini aniq aytaman; 2) rahbariyat ko'rsatmasi bilan hujjatni xato qabul qilgan shaxs bilan bog'lanib, undan hujjatni yo'q qilishni yoki qaytarishni va ma'lumotni tarqatmaslikni rasmiy tarzda so'raymiz; 3) ichki tartib va qonunchilikka ko'ra, ma'lumotlari oshkor bo'lgan soliq to'lovchini xabardor qilish zarur bo'lsa, bu belgilangan tartibda amalga oshiriladi; 4) xato sabablarini tahlil qilib, jo'natishdan oldin qabul qiluvchini qayta tekshirish odatini joriy qilaman. Mas'uliyatni bo'ynimga olaman va xulosa chiqaraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 232 Bu jiddiy xato, uni yashirish esa vaziyatni yanada og'irlashtiradi. Shuning uchun darhol harakat qilaman: 1) xatoni bilgan zahotiyoq rahbarimga va axborot xavfsizligi bo'yicha mas'ul xodimga xabar beraman, nima yuborilgani, kimga va qachon yuborilganini aniq aytaman; 2) rahbariyat ko'rsatmasi bilan hujjatni xato qabul qilgan shaxs bilan bog'lanib, undan hujjatni yo'q qilishni yoki qaytarishni va ma'lumotni tarqatmaslikni rasmiy tarzda so'raymiz; 3) ichki tartib va qonunchilikka ko'ra, ma'lumotlari oshkor bo'lgan soliq to'lovchini xabardor qilish zarur bo'lsa, bu belgilangan tartibda amalga oshiriladi; 4) xato sabablarini tahlil qilib, jo'natishdan oldin qabul qiluvchini qayta tekshirish odatini joriy qilaman. Mas'uliyatni bo'ynimga olaman va xulosa chiqaraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 232 Bu jiddiy xato, uni yashirish esa vaziyatni yanada og'irlashtiradi. Shuning uchun darhol harakat qilaman: 1) xatoni bilgan zahotiyoq rahbarimga va axborot xavfsizligi bo'yicha mas'ul xodimga xabar beraman, nima yuborilgani, kimga va qachon yuborilganini aniq aytaman; 2) rahbariyat ko'rsatmasi bilan hujjatni xato qabul qilgan shaxs bilan bog'lanib, undan hujjatni yo'q qilishni yoki qaytarishni va ma'lumotni tarqatmaslikni rasmiy tarzda so'raymiz; 3) ichki tartib va qonunchilikka ko'ra, ma'lumotlari oshkor bo'lgan soliq to'lovchini xabardor qilish zarur bo'lsa, bu belgilangan tartibda amalga oshiriladi; 4) xato sabablarini tahlil qilib, jo'natishdan oldin qabul qiluvchini qayta tekshirish odatini joriy qilaman. Mas'uliyatni bo'ynimga olaman va xulosa chiqaraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 232 Suhbat bileti 13 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ideal rahbar va ideal ish muhitini qanday tasavvur qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Men uchun ideal rahbar — aniq maqsad qo'yadigan, vazifalarni tushunarli taqsimlaydigan va o'zi shaxsiy namuna ko'rsatadigan inson. U xodimlarning fikrini tinglaydi, adolatli baholaydi, yaxshi natijani e'tirof etadi, xatolarni esa ochiq, lekin hurmat bilan ko'rsatadi. Bunday rahbar qonuniylik va halollik masalasida murosasiz bo'ladi. Ideal ish muhitida esa: 1) jamoada o'zaro hurmat va yordam; 2) ma'lumot va bilim almashinuvi; 3) aniq qoidalar va shaffof baholash tizimi; 4) o'rganish va malaka oshirish imkoniyati mavjud bo'ladi. Shu bilan birga, tushunamanki, har qanday muhit mukammal bo'lmaydi va muhitni yaxshilash har bir xodimning ham vazifasi. Men o'z tomonimdan jamoaga ijobiy hissa qo'shishga, hamkasblarga yordam berishga va mas'uliyatli bo'lishga harakat qilaman. 2. Soliq imtiyozlari nima uchun beriladi? Ularning ijobiy va salbiy tomonlari haqida gapiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq imtiyozlari — qonunchilikda ayrim soliq to'lovchilar, faoliyat turlari yoki hududlar uchun nazarda tutilgan soliqdan ozod qilish, soliq bazasini kamaytirish yoki boshqa yengilliklar. Ular davlat siyosatining vositasi sifatida qo'llaniladi: ustuvor tarmoqlar va eksportni rag'batlantirish, investitsiyalarni jalb qilish, kam rivojlangan hududlarni qo'llab-quvvatlash, ijtimoiy himoyaga muhtoj toifalarga yordam berish. Ijobiy tomonlari: maqsadli rivojlanishga turtki beradi, yangi ish o'rinlari yaratilishiga va ijtimoiy adolatga xizmat qiladi. Salbiy tomonlari: budjet tushumlari kamayadi, raqobat sharoiti teng bo'lmay qoladi, tizim murakkablashadi va imtiyozlardan noqonuniy foydalanish xavfi paydo bo'ladi. Shuning uchun xalqaro amaliyotda imtiyozlarning samaradorligini muntazam baholash, ularni muddatli va maqsadli berish tavsiya etiladi. 3. Xizmat mavqeidan shaxsiy maqsadlarda foydalanishning qanday ko'rinishlarini bilasiz? Ularning oldini qanday olish mumkin? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xizmat mavqeidan shaxsiy maqsadda foydalanish turli ko'rinishlarda bo'lishi mumkin: 1) xizmat axborotidan, masalan, soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotdan shaxsiy yoki tanishlar manfaati uchun foydalanish; 2) qarindosh yoki tanishlarga navbatsiz yoki imtiyozli xizmat ko'rsatish; 3) xizmat transporti, texnikasi va boshqa mulkdan shaxsiy ishlarda foydalanish; 4) lavozimga tayanib, boshqa tashkilotlardan shaxsiy imtiyoz yoki xizmat talab qilish; 5) soliq to'lovchilarni ma'lum maslahatchi yoki firmaga yo'naltirish. Oldini olish usullari: shaxsiy halollik va qoidalarni yaxshi bilish; axborot tizimlariga kirishni xizmat zarurati bilan cheklash va kirishlarni qayd etish; manfaatlar to'qnashuvini oshkor qilish; ichki nazorat va rahbarning shaxsiy namunasi. Xodim shubhali vaziyatda «bu harakatim oshkor bo'lsa, uyalmaymanmi?» degan savolni o'ziga berishi foydali. 4. Dividend va foiz daromadlarining farqi nimada? Ularning soliq nuqtai nazaridan ahamiyati qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Dividend — korxonaning soliq to'langandan keyingi sof foydasidan uning ishtirokchilari yoki aksiyadorlariga, ularning ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanadigan qism. U kapitalga egalik qilish natijasidir va kafolatlanmagan: korxona foyda ko'rmasa yoki foydani rivojlanishga yo'naltirsa, dividend to'lanmasligi mumkin. Foiz esa qarz berilgan mablag' uchun to'lov bo'lib, bank omonati yoki berilgan qarz bo'yicha shartnomada oldindan belgilanadi va korxonaning foydasidan qat'i nazar to'lanadi. Soliq nuqtai nazaridan farqlar: dividend korxona foydasidan, ya'ni foyda solig'i to'langanidan keyin to'lanadi, qarz bo'yicha foiz esa qoidaga ko'ra korxona xarajati sifatida soliq bazasini kamaytirishi mumkin. Ikkala daromad ham oluvchi uchun soliqqa tortilishi mumkin, ko'pincha to'lov manbaida ushlab qolinadi. Aniq tartib qonunchilik bilan belgilanadi. 5. Keys: Siz tekshirayotgan korxona rahbari bayram munosabati bilan sizga qimmatbaho sovg'a savatini idorangizga yubordi. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 233 Suhbat bileti 13 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ideal rahbar va ideal ish muhitini qanday tasavvur qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Men uchun ideal rahbar — aniq maqsad qo'yadigan, vazifalarni tushunarli taqsimlaydigan va o'zi shaxsiy namuna ko'rsatadigan inson. U xodimlarning fikrini tinglaydi, adolatli baholaydi, yaxshi natijani e'tirof etadi, xatolarni esa ochiq, lekin hurmat bilan ko'rsatadi. Bunday rahbar qonuniylik va halollik masalasida murosasiz bo'ladi. Ideal ish muhitida esa: 1) jamoada o'zaro hurmat va yordam; 2) ma'lumot va bilim almashinuvi; 3) aniq qoidalar va shaffof baholash tizimi; 4) o'rganish va malaka oshirish imkoniyati mavjud bo'ladi. Shu bilan birga, tushunamanki, har qanday muhit mukammal bo'lmaydi va muhitni yaxshilash har bir xodimning ham vazifasi. Men o'z tomonimdan jamoaga ijobiy hissa qo'shishga, hamkasblarga yordam berishga va mas'uliyatli bo'lishga harakat qilaman. 2. Soliq imtiyozlari nima uchun beriladi? Ularning ijobiy va salbiy tomonlari haqida gapiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq imtiyozlari — qonunchilikda ayrim soliq to'lovchilar, faoliyat turlari yoki hududlar uchun nazarda tutilgan soliqdan ozod qilish, soliq bazasini kamaytirish yoki boshqa yengilliklar. Ular davlat siyosatining vositasi sifatida qo'llaniladi: ustuvor tarmoqlar va eksportni rag'batlantirish, investitsiyalarni jalb qilish, kam rivojlangan hududlarni qo'llab-quvvatlash, ijtimoiy himoyaga muhtoj toifalarga yordam berish. Ijobiy tomonlari: maqsadli rivojlanishga turtki beradi, yangi ish o'rinlari yaratilishiga va ijtimoiy adolatga xizmat qiladi. Salbiy tomonlari: budjet tushumlari kamayadi, raqobat sharoiti teng bo'lmay qoladi, tizim murakkablashadi va imtiyozlardan noqonuniy foydalanish xavfi paydo bo'ladi. Shuning uchun xalqaro amaliyotda imtiyozlarning samaradorligini muntazam baholash, ularni muddatli va maqsadli berish tavsiya etiladi. 3. Xizmat mavqeidan shaxsiy maqsadlarda foydalanishning qanday ko'rinishlarini bilasiz? Ularning oldini qanday olish mumkin? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xizmat mavqeidan shaxsiy maqsadda foydalanish turli ko'rinishlarda bo'lishi mumkin: 1) xizmat axborotidan, masalan, soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotdan shaxsiy yoki tanishlar manfaati uchun foydalanish; 2) qarindosh yoki tanishlarga navbatsiz yoki imtiyozli xizmat ko'rsatish; 3) xizmat transporti, texnikasi va boshqa mulkdan shaxsiy ishlarda foydalanish; 4) lavozimga tayanib, boshqa tashkilotlardan shaxsiy imtiyoz yoki xizmat talab qilish; 5) soliq to'lovchilarni ma'lum maslahatchi yoki firmaga yo'naltirish. Oldini olish usullari: shaxsiy halollik va qoidalarni yaxshi bilish; axborot tizimlariga kirishni xizmat zarurati bilan cheklash va kirishlarni qayd etish; manfaatlar to'qnashuvini oshkor qilish; ichki nazorat va rahbarning shaxsiy namunasi. Xodim shubhali vaziyatda «bu harakatim oshkor bo'lsa, uyalmaymanmi?» degan savolni o'ziga berishi foydali. 4. Dividend va foiz daromadlarining farqi nimada? Ularning soliq nuqtai nazaridan ahamiyati qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Dividend — korxonaning soliq to'langandan keyingi sof foydasidan uning ishtirokchilari yoki aksiyadorlariga, ularning ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanadigan qism. U kapitalga egalik qilish natijasidir va kafolatlanmagan: korxona foyda ko'rmasa yoki foydani rivojlanishga yo'naltirsa, dividend to'lanmasligi mumkin. Foiz esa qarz berilgan mablag' uchun to'lov bo'lib, bank omonati yoki berilgan qarz bo'yicha shartnomada oldindan belgilanadi va korxonaning foydasidan qat'i nazar to'lanadi. Soliq nuqtai nazaridan farqlar: dividend korxona foydasidan, ya'ni foyda solig'i to'langanidan keyin to'lanadi, qarz bo'yicha foiz esa qoidaga ko'ra korxona xarajati sifatida soliq bazasini kamaytirishi mumkin. Ikkala daromad ham oluvchi uchun soliqqa tortilishi mumkin, ko'pincha to'lov manbaida ushlab qolinadi. Aniq tartib qonunchilik bilan belgilanadi. 5. Keys: Siz tekshirayotgan korxona rahbari bayram munosabati bilan sizga qimmatbaho sovg'a savatini idorangizga yubordi. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 233 Suhbat bileti 13 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ideal rahbar va ideal ish muhitini qanday tasavvur qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Men uchun ideal rahbar — aniq maqsad qo'yadigan, vazifalarni tushunarli taqsimlaydigan va o'zi shaxsiy namuna ko'rsatadigan inson. U xodimlarning fikrini tinglaydi, adolatli baholaydi, yaxshi natijani e'tirof etadi, xatolarni esa ochiq, lekin hurmat bilan ko'rsatadi. Bunday rahbar qonuniylik va halollik masalasida murosasiz bo'ladi. Ideal ish muhitida esa: 1) jamoada o'zaro hurmat va yordam; 2) ma'lumot va bilim almashinuvi; 3) aniq qoidalar va shaffof baholash tizimi; 4) o'rganish va malaka oshirish imkoniyati mavjud bo'ladi. Shu bilan birga, tushunamanki, har qanday muhit mukammal bo'lmaydi va muhitni yaxshilash har bir xodimning ham vazifasi. Men o'z tomonimdan jamoaga ijobiy hissa qo'shishga, hamkasblarga yordam berishga va mas'uliyatli bo'lishga harakat qilaman. 2. Soliq imtiyozlari nima uchun beriladi? Ularning ijobiy va salbiy tomonlari haqida gapiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq imtiyozlari — qonunchilikda ayrim soliq to'lovchilar, faoliyat turlari yoki hududlar uchun nazarda tutilgan soliqdan ozod qilish, soliq bazasini kamaytirish yoki boshqa yengilliklar. Ular davlat siyosatining vositasi sifatida qo'llaniladi: ustuvor tarmoqlar va eksportni rag'batlantirish, investitsiyalarni jalb qilish, kam rivojlangan hududlarni qo'llab-quvvatlash, ijtimoiy himoyaga muhtoj toifalarga yordam berish. Ijobiy tomonlari: maqsadli rivojlanishga turtki beradi, yangi ish o'rinlari yaratilishiga va ijtimoiy adolatga xizmat qiladi. Salbiy tomonlari: budjet tushumlari kamayadi, raqobat sharoiti teng bo'lmay qoladi, tizim murakkablashadi va imtiyozlardan noqonuniy foydalanish xavfi paydo bo'ladi. Shuning uchun xalqaro amaliyotda imtiyozlarning samaradorligini muntazam baholash, ularni muddatli va maqsadli berish tavsiya etiladi. 3. Xizmat mavqeidan shaxsiy maqsadlarda foydalanishning qanday ko'rinishlarini bilasiz? Ularning oldini qanday olish mumkin? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xizmat mavqeidan shaxsiy maqsadda foydalanish turli ko'rinishlarda bo'lishi mumkin: 1) xizmat axborotidan, masalan, soliq to'lovchilar haqidagi ma'lumotdan shaxsiy yoki tanishlar manfaati uchun foydalanish; 2) qarindosh yoki tanishlarga navbatsiz yoki imtiyozli xizmat ko'rsatish; 3) xizmat transporti, texnikasi va boshqa mulkdan shaxsiy ishlarda foydalanish; 4) lavozimga tayanib, boshqa tashkilotlardan shaxsiy imtiyoz yoki xizmat talab qilish; 5) soliq to'lovchilarni ma'lum maslahatchi yoki firmaga yo'naltirish. Oldini olish usullari: shaxsiy halollik va qoidalarni yaxshi bilish; axborot tizimlariga kirishni xizmat zarurati bilan cheklash va kirishlarni qayd etish; manfaatlar to'qnashuvini oshkor qilish; ichki nazorat va rahbarning shaxsiy namunasi. Xodim shubhali vaziyatda «bu harakatim oshkor bo'lsa, uyalmaymanmi?» degan savolni o'ziga berishi foydali. 4. Dividend va foiz daromadlarining farqi nimada? Ularning soliq nuqtai nazaridan ahamiyati qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Dividend — korxonaning soliq to'langandan keyingi sof foydasidan uning ishtirokchilari yoki aksiyadorlariga, ularning ulushiga mutanosib ravishda taqsimlanadigan qism. U kapitalga egalik qilish natijasidir va kafolatlanmagan: korxona foyda ko'rmasa yoki foydani rivojlanishga yo'naltirsa, dividend to'lanmasligi mumkin. Foiz esa qarz berilgan mablag' uchun to'lov bo'lib, bank omonati yoki berilgan qarz bo'yicha shartnomada oldindan belgilanadi va korxonaning foydasidan qat'i nazar to'lanadi. Soliq nuqtai nazaridan farqlar: dividend korxona foydasidan, ya'ni foyda solig'i to'langanidan keyin to'lanadi, qarz bo'yicha foiz esa qoidaga ko'ra korxona xarajati sifatida soliq bazasini kamaytirishi mumkin. Ikkala daromad ham oluvchi uchun soliqqa tortilishi mumkin, ko'pincha to'lov manbaida ushlab qolinadi. Aniq tartib qonunchilik bilan belgilanadi. 5. Keys: Siz tekshirayotgan korxona rahbari bayram munosabati bilan sizga qimmatbaho sovg'a savatini idorangizga yubordi. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 233 Bayram bahona bo'lsa ham, bu sovg'a mening xizmat faoliyatim bilan bevosita bog'liq, chunki men aynan shu korxonani tekshiryapman. Bunday sovg'ani qabul qilish manfaatdorlik taassurotini yaratadi va tekshiruv xolisligini shubha ostiga qo'yadi. Shuning uchun quyidagicha harakat qilaman: 1) sovg'ani ochmayman va ishlatmayman; 2) darhol rahbarimga va tashkilotdagi korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga xabar beraman; 3) ichki tartibga muvofiq sovg'ani yuboruvchiga rasmiy tarzda, muloyimlik bilan qaytaraman yoki belgilangan tartibda topshiraman va buni hujjat bilan rasmiylashtiraman; 4) korxona rahbariga bundan keyin bunday harakatlar qilmaslikni hurmat bilan tushuntiraman. Tekshiruvni esa avvalgidek xolis va qonun asosida davom ettiraman; sovg'a natijalarga hech qanday ta'sir qilmasligi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 234 Bayram bahona bo'lsa ham, bu sovg'a mening xizmat faoliyatim bilan bevosita bog'liq, chunki men aynan shu korxonani tekshiryapman. Bunday sovg'ani qabul qilish manfaatdorlik taassurotini yaratadi va tekshiruv xolisligini shubha ostiga qo'yadi. Shuning uchun quyidagicha harakat qilaman: 1) sovg'ani ochmayman va ishlatmayman; 2) darhol rahbarimga va tashkilotdagi korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga xabar beraman; 3) ichki tartibga muvofiq sovg'ani yuboruvchiga rasmiy tarzda, muloyimlik bilan qaytaraman yoki belgilangan tartibda topshiraman va buni hujjat bilan rasmiylashtiraman; 4) korxona rahbariga bundan keyin bunday harakatlar qilmaslikni hurmat bilan tushuntiraman. Tekshiruvni esa avvalgidek xolis va qonun asosida davom ettiraman; sovg'a natijalarga hech qanday ta'sir qilmasligi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 234 Bayram bahona bo'lsa ham, bu sovg'a mening xizmat faoliyatim bilan bevosita bog'liq, chunki men aynan shu korxonani tekshiryapman. Bunday sovg'ani qabul qilish manfaatdorlik taassurotini yaratadi va tekshiruv xolisligini shubha ostiga qo'yadi. Shuning uchun quyidagicha harakat qilaman: 1) sovg'ani ochmayman va ishlatmayman; 2) darhol rahbarimga va tashkilotdagi korrupsiyaga qarshi kurash bo'yicha mas'ul bo'linmaga xabar beraman; 3) ichki tartibga muvofiq sovg'ani yuboruvchiga rasmiy tarzda, muloyimlik bilan qaytaraman yoki belgilangan tartibda topshiraman va buni hujjat bilan rasmiylashtiraman; 4) korxona rahbariga bundan keyin bunday harakatlar qilmaslikni hurmat bilan tushuntiraman. Tekshiruvni esa avvalgidek xolis va qonun asosida davom ettiraman; sovg'a natijalarga hech qanday ta'sir qilmasligi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 234 Suhbat bileti 14 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ishda qaror qabul qilishda qiyinchilikka duch kelsangiz, qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Murakkab vaziyatda shoshilmasdan, tizimli yondashishga harakat qilaman. Avvalo muammoni aniq ifodalab olaman: nima so'ralmoqda va qaror kimga qanday ta'sir qiladi. Keyin tegishli qonunchilik, ichki ko'rsatmalar va avval shunga o'xshash holatlarda qanday qaror qabul qilinganini o'rganaman. Agar vaziyat hali ham noaniq bo'lsa, tajribali hamkasblardan yoki bevosita rahbarimdan maslahat so'rayman; buni zaiflik emas, mas'uliyat belgisi deb bilaman. Zarur bo'lsa, huquqshunos yoki mas'ul bo'linmaning rasmiy fikrini olaman. Qaror qabul qilgach, uning asoslarini hujjatlarda aniq qayd etaman, shunda keyinchalik tekshirilganda uning qonuniyligi va mantiqi aniq bo'ladi. Vakolatimdan tashqaridagi masalalarda esa o'zim qaror qabul qilmayman, balki uni vakolatli shaxsga yetkazaman. Natijadan xulosa chiqarib, tajribamni boyitaman. 2. Soliq qonunchiligini buzganlik uchun javobgarlikning qanday umumiy turlari mavjud? Penya va jarima o'rtasidagi farq nima? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq qonunchiligini buzganlik uchun umumiy tarzda bir necha turdagi javobgarlik nazarda tutiladi: moliyaviy sanksiyalar, ma'muriy javobgarlik va eng og'ir, katta miqdordagi qasddan qilingan holatlarda jinoiy javobgarlik. Javobgarlik turi va miqdori qonunbuzarlikning xususiyati, takrorlanishi va qasd bor- yo'qligiga qarab qonunchilik bilan belgilanadi. Penya va jarima farqi: penya — soliqni belgilangan muddatda to'lamaganlik uchun kechiktirilgan har bir kun uchun hisoblanadigan to'lov. U jazo emas, balki budjetning vaqtincha ololmagan mablag'i uchun kompensatsiya xususiyatiga ega va soliq to'langunga qadar hisoblanib boradi. Jarima esa aniq qonunbuzarlik, masalan, hisobotni kechiktirib topshirish yoki daromadni yashirish uchun qo'llanadigan jazo choralaridir. Shuningdek, javobgarlikka tortish qonunda belgilangan tartib va muddatlarga rioya qilgan holda amalga oshirilishi lozim. 3. Korrupsiya haqida xabar bergan xodimni himoya qilish nima uchun muhim? Namunaviy javob / yechim: ✔ Ko'plab korrupsion holatlar faqat ichkaridan, ya'ni ularni ko'rgan xodimlarning xabari orqali aniqlanadi. Agar xabar beruvchi o'zini xavf ostida his qilsa, masalan, ishdan bo'shatilish, lavozimi tushirilishi, ta'qib yoki jamoadan ajratilishdan qo'rqsa, u jim turishni afzal ko'radi va qonunbuzarliklar yashirin qoladi. Shuning uchun himoya choralari muhim: 1) xabar beruvchining shaxsini maxfiy saqlash; 2) anonim xabar berish kanallarini yaratish; 3) xabar berganligi uchun har qanday intizomiy yoki boshqa ta'qibni taqiqlash; 4) xabarlarni xolis va o'z vaqtida tekshirish va natija haqida xabardor qilish. Shu bilan birga, bila turib yolg'on xabar berish ham javobgarlikka olib kelishi mumkin. Samarali himoya tizimi tashkilotda halollik madaniyatini shakllantiradi va korrupsiyaning oldini oluvchi kuchli omil hisoblanadi. 4. Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (MHXS) nima va ularga o'tish nima uchun muhim? Namunaviy javob / yechim: ✔ Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari — moliyaviy hisobotlarni tayyorlash va taqdim etish bo'yicha xalqaro miqyosda qabul qilingan yagona qoidalar majmui. Ular xalqaro tashkilot tomonidan ishlab chiqiladi va dunyoning ko'plab mamlakatlarida qo'llaniladi. Ularning maqsadi — turli mamlakatlardagi kompaniyalar hisobotlarini taqqoslanadigan, shaffof va ishonchli qilish. MHXSga o'tishning ahamiyati: 1) xorijiy investorlar va kreditorlar uchun hisobotlar tushunarli bo'ladi, bu investitsiya jalb qilishni osonlashtiradi; 2) xalqaro kapital bozorlariga chiqish imkoniyati kengayadi; 3) aktiv va majburiyatlarning haqqoniy qiymatini aks ettirish orqali boshqaruv qarorlari sifati oshadi. O'zbekistonda ham ayrim toifadagi yirik korxonalar uchun MHXSga o'tish yo'nalishi belgilangan. Soliq xodimi uchun bu standartlarni bilish soliq va moliyaviy hisob o'rtasidagi farqlarni tushunishda foydali. 5. Keys: Siz noto'g'ri ma'lumot asosida soliq to'lovchiga talabnoma yuborganingizni aniqladingiz. Soliq to'lovchi hali murojaat qilmagan. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 235 Suhbat bileti 14 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ishda qaror qabul qilishda qiyinchilikka duch kelsangiz, qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Murakkab vaziyatda shoshilmasdan, tizimli yondashishga harakat qilaman. Avvalo muammoni aniq ifodalab olaman: nima so'ralmoqda va qaror kimga qanday ta'sir qiladi. Keyin tegishli qonunchilik, ichki ko'rsatmalar va avval shunga o'xshash holatlarda qanday qaror qabul qilinganini o'rganaman. Agar vaziyat hali ham noaniq bo'lsa, tajribali hamkasblardan yoki bevosita rahbarimdan maslahat so'rayman; buni zaiflik emas, mas'uliyat belgisi deb bilaman. Zarur bo'lsa, huquqshunos yoki mas'ul bo'linmaning rasmiy fikrini olaman. Qaror qabul qilgach, uning asoslarini hujjatlarda aniq qayd etaman, shunda keyinchalik tekshirilganda uning qonuniyligi va mantiqi aniq bo'ladi. Vakolatimdan tashqaridagi masalalarda esa o'zim qaror qabul qilmayman, balki uni vakolatli shaxsga yetkazaman. Natijadan xulosa chiqarib, tajribamni boyitaman. 2. Soliq qonunchiligini buzganlik uchun javobgarlikning qanday umumiy turlari mavjud? Penya va jarima o'rtasidagi farq nima? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq qonunchiligini buzganlik uchun umumiy tarzda bir necha turdagi javobgarlik nazarda tutiladi: moliyaviy sanksiyalar, ma'muriy javobgarlik va eng og'ir, katta miqdordagi qasddan qilingan holatlarda jinoiy javobgarlik. Javobgarlik turi va miqdori qonunbuzarlikning xususiyati, takrorlanishi va qasd bor- yo'qligiga qarab qonunchilik bilan belgilanadi. Penya va jarima farqi: penya — soliqni belgilangan muddatda to'lamaganlik uchun kechiktirilgan har bir kun uchun hisoblanadigan to'lov. U jazo emas, balki budjetning vaqtincha ololmagan mablag'i uchun kompensatsiya xususiyatiga ega va soliq to'langunga qadar hisoblanib boradi. Jarima esa aniq qonunbuzarlik, masalan, hisobotni kechiktirib topshirish yoki daromadni yashirish uchun qo'llanadigan jazo choralaridir. Shuningdek, javobgarlikka tortish qonunda belgilangan tartib va muddatlarga rioya qilgan holda amalga oshirilishi lozim. 3. Korrupsiya haqida xabar bergan xodimni himoya qilish nima uchun muhim? Namunaviy javob / yechim: ✔ Ko'plab korrupsion holatlar faqat ichkaridan, ya'ni ularni ko'rgan xodimlarning xabari orqali aniqlanadi. Agar xabar beruvchi o'zini xavf ostida his qilsa, masalan, ishdan bo'shatilish, lavozimi tushirilishi, ta'qib yoki jamoadan ajratilishdan qo'rqsa, u jim turishni afzal ko'radi va qonunbuzarliklar yashirin qoladi. Shuning uchun himoya choralari muhim: 1) xabar beruvchining shaxsini maxfiy saqlash; 2) anonim xabar berish kanallarini yaratish; 3) xabar berganligi uchun har qanday intizomiy yoki boshqa ta'qibni taqiqlash; 4) xabarlarni xolis va o'z vaqtida tekshirish va natija haqida xabardor qilish. Shu bilan birga, bila turib yolg'on xabar berish ham javobgarlikka olib kelishi mumkin. Samarali himoya tizimi tashkilotda halollik madaniyatini shakllantiradi va korrupsiyaning oldini oluvchi kuchli omil hisoblanadi. 4. Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (MHXS) nima va ularga o'tish nima uchun muhim? Namunaviy javob / yechim: ✔ Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari — moliyaviy hisobotlarni tayyorlash va taqdim etish bo'yicha xalqaro miqyosda qabul qilingan yagona qoidalar majmui. Ular xalqaro tashkilot tomonidan ishlab chiqiladi va dunyoning ko'plab mamlakatlarida qo'llaniladi. Ularning maqsadi — turli mamlakatlardagi kompaniyalar hisobotlarini taqqoslanadigan, shaffof va ishonchli qilish. MHXSga o'tishning ahamiyati: 1) xorijiy investorlar va kreditorlar uchun hisobotlar tushunarli bo'ladi, bu investitsiya jalb qilishni osonlashtiradi; 2) xalqaro kapital bozorlariga chiqish imkoniyati kengayadi; 3) aktiv va majburiyatlarning haqqoniy qiymatini aks ettirish orqali boshqaruv qarorlari sifati oshadi. O'zbekistonda ham ayrim toifadagi yirik korxonalar uchun MHXSga o'tish yo'nalishi belgilangan. Soliq xodimi uchun bu standartlarni bilish soliq va moliyaviy hisob o'rtasidagi farqlarni tushunishda foydali. 5. Keys: Siz noto'g'ri ma'lumot asosida soliq to'lovchiga talabnoma yuborganingizni aniqladingiz. Soliq to'lovchi hali murojaat qilmagan. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 235 Suhbat bileti 14 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ishda qaror qabul qilishda qiyinchilikka duch kelsangiz, qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Murakkab vaziyatda shoshilmasdan, tizimli yondashishga harakat qilaman. Avvalo muammoni aniq ifodalab olaman: nima so'ralmoqda va qaror kimga qanday ta'sir qiladi. Keyin tegishli qonunchilik, ichki ko'rsatmalar va avval shunga o'xshash holatlarda qanday qaror qabul qilinganini o'rganaman. Agar vaziyat hali ham noaniq bo'lsa, tajribali hamkasblardan yoki bevosita rahbarimdan maslahat so'rayman; buni zaiflik emas, mas'uliyat belgisi deb bilaman. Zarur bo'lsa, huquqshunos yoki mas'ul bo'linmaning rasmiy fikrini olaman. Qaror qabul qilgach, uning asoslarini hujjatlarda aniq qayd etaman, shunda keyinchalik tekshirilganda uning qonuniyligi va mantiqi aniq bo'ladi. Vakolatimdan tashqaridagi masalalarda esa o'zim qaror qabul qilmayman, balki uni vakolatli shaxsga yetkazaman. Natijadan xulosa chiqarib, tajribamni boyitaman. 2. Soliq qonunchiligini buzganlik uchun javobgarlikning qanday umumiy turlari mavjud? Penya va jarima o'rtasidagi farq nima? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq qonunchiligini buzganlik uchun umumiy tarzda bir necha turdagi javobgarlik nazarda tutiladi: moliyaviy sanksiyalar, ma'muriy javobgarlik va eng og'ir, katta miqdordagi qasddan qilingan holatlarda jinoiy javobgarlik. Javobgarlik turi va miqdori qonunbuzarlikning xususiyati, takrorlanishi va qasd bor- yo'qligiga qarab qonunchilik bilan belgilanadi. Penya va jarima farqi: penya — soliqni belgilangan muddatda to'lamaganlik uchun kechiktirilgan har bir kun uchun hisoblanadigan to'lov. U jazo emas, balki budjetning vaqtincha ololmagan mablag'i uchun kompensatsiya xususiyatiga ega va soliq to'langunga qadar hisoblanib boradi. Jarima esa aniq qonunbuzarlik, masalan, hisobotni kechiktirib topshirish yoki daromadni yashirish uchun qo'llanadigan jazo choralaridir. Shuningdek, javobgarlikka tortish qonunda belgilangan tartib va muddatlarga rioya qilgan holda amalga oshirilishi lozim. 3. Korrupsiya haqida xabar bergan xodimni himoya qilish nima uchun muhim? Namunaviy javob / yechim: ✔ Ko'plab korrupsion holatlar faqat ichkaridan, ya'ni ularni ko'rgan xodimlarning xabari orqali aniqlanadi. Agar xabar beruvchi o'zini xavf ostida his qilsa, masalan, ishdan bo'shatilish, lavozimi tushirilishi, ta'qib yoki jamoadan ajratilishdan qo'rqsa, u jim turishni afzal ko'radi va qonunbuzarliklar yashirin qoladi. Shuning uchun himoya choralari muhim: 1) xabar beruvchining shaxsini maxfiy saqlash; 2) anonim xabar berish kanallarini yaratish; 3) xabar berganligi uchun har qanday intizomiy yoki boshqa ta'qibni taqiqlash; 4) xabarlarni xolis va o'z vaqtida tekshirish va natija haqida xabardor qilish. Shu bilan birga, bila turib yolg'on xabar berish ham javobgarlikka olib kelishi mumkin. Samarali himoya tizimi tashkilotda halollik madaniyatini shakllantiradi va korrupsiyaning oldini oluvchi kuchli omil hisoblanadi. 4. Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (MHXS) nima va ularga o'tish nima uchun muhim? Namunaviy javob / yechim: ✔ Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari — moliyaviy hisobotlarni tayyorlash va taqdim etish bo'yicha xalqaro miqyosda qabul qilingan yagona qoidalar majmui. Ular xalqaro tashkilot tomonidan ishlab chiqiladi va dunyoning ko'plab mamlakatlarida qo'llaniladi. Ularning maqsadi — turli mamlakatlardagi kompaniyalar hisobotlarini taqqoslanadigan, shaffof va ishonchli qilish. MHXSga o'tishning ahamiyati: 1) xorijiy investorlar va kreditorlar uchun hisobotlar tushunarli bo'ladi, bu investitsiya jalb qilishni osonlashtiradi; 2) xalqaro kapital bozorlariga chiqish imkoniyati kengayadi; 3) aktiv va majburiyatlarning haqqoniy qiymatini aks ettirish orqali boshqaruv qarorlari sifati oshadi. O'zbekistonda ham ayrim toifadagi yirik korxonalar uchun MHXSga o'tish yo'nalishi belgilangan. Soliq xodimi uchun bu standartlarni bilish soliq va moliyaviy hisob o'rtasidagi farqlarni tushunishda foydali. 5. Keys: Siz noto'g'ri ma'lumot asosida soliq to'lovchiga talabnoma yuborganingizni aniqladingiz. Soliq to'lovchi hali murojaat qilmagan. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 235 Xatoni o'zim aniqlaganim va soliq to'lovchi hali bilmasligi uni yashirishga asos bo'lmaydi; aksincha, darhol tuzatish kerak, chunki noto'g'ri talabnoma soliq to'lovchiga ortiqcha xavotir, vaqt va moliyaviy zarar keltirishi mumkin. Harakatlarim: 1) xato mohiyatini aniqlab, qaysi ma'lumot noto'g'ri bo'lganini va talabnomaning qaysi qismlariga ta'sir qilganini hujjatlashtiraman; 2) bu haqda zudlik bilan rahbarimga xabar beraman; 3) belgilangan tartibda talabnomani bekor qilish yoki tuzatish choralarini ko'raman, tizimdagi ma'lumotlarni to'g'irlayman; 4) soliq to'lovchini rasmiy ravishda xabardor qilib, uzr so'rayman va endi hech qanday harakat talab etilmasligini yoki to'g'ri talabni aniq tushuntiraman. Keyin xato sababini tahlil qilib, ma'lumotlarni ikki marta tekshirish tartibini joriy qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 236 Xatoni o'zim aniqlaganim va soliq to'lovchi hali bilmasligi uni yashirishga asos bo'lmaydi; aksincha, darhol tuzatish kerak, chunki noto'g'ri talabnoma soliq to'lovchiga ortiqcha xavotir, vaqt va moliyaviy zarar keltirishi mumkin. Harakatlarim: 1) xato mohiyatini aniqlab, qaysi ma'lumot noto'g'ri bo'lganini va talabnomaning qaysi qismlariga ta'sir qilganini hujjatlashtiraman; 2) bu haqda zudlik bilan rahbarimga xabar beraman; 3) belgilangan tartibda talabnomani bekor qilish yoki tuzatish choralarini ko'raman, tizimdagi ma'lumotlarni to'g'irlayman; 4) soliq to'lovchini rasmiy ravishda xabardor qilib, uzr so'rayman va endi hech qanday harakat talab etilmasligini yoki to'g'ri talabni aniq tushuntiraman. Keyin xato sababini tahlil qilib, ma'lumotlarni ikki marta tekshirish tartibini joriy qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 236 Xatoni o'zim aniqlaganim va soliq to'lovchi hali bilmasligi uni yashirishga asos bo'lmaydi; aksincha, darhol tuzatish kerak, chunki noto'g'ri talabnoma soliq to'lovchiga ortiqcha xavotir, vaqt va moliyaviy zarar keltirishi mumkin. Harakatlarim: 1) xato mohiyatini aniqlab, qaysi ma'lumot noto'g'ri bo'lganini va talabnomaning qaysi qismlariga ta'sir qilganini hujjatlashtiraman; 2) bu haqda zudlik bilan rahbarimga xabar beraman; 3) belgilangan tartibda talabnomani bekor qilish yoki tuzatish choralarini ko'raman, tizimdagi ma'lumotlarni to'g'irlayman; 4) soliq to'lovchini rasmiy ravishda xabardor qilib, uzr so'rayman va endi hech qanday harakat talab etilmasligini yoki to'g'ri talabni aniq tushuntiraman. Keyin xato sababini tahlil qilib, ma'lumotlarni ikki marta tekshirish tartibini joriy qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 236 Suhbat bileti 15 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Davlat xizmatidagi qat'iy intizom va qoidalar sizga qanday ta'sir qiladi? Ularga tayyormisiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Ha, men davlat xizmatining talablariga tayyorman. Qat'iy intizom va aniq qoidalarni cheklov emas, balki tartibli va adolatli ish yuritish kafolati deb bilaman. Davlat xizmatchisi fuqarolar va soliq to'lovchilar oldida mas'ul, shuning uchun ish vaqtiga rioya qilish, hujjatlarni belgilangan tartibda yuritish, xizmat etikasi va kiyinish qoidalariga amal qilish, maxfiylik talablarini bajarish tabiiy talablardir. Shuningdek, xizmatdan tashqaridagi xulq-atvor ham obro'ga ta'sir qilishini tushunaman. O'qish davrida ham men tartib bilan ishlashga odatlanganman: darslarga muntazam qatnashganman, topshiriqlarni muddatida bajarganman. Qoidalar orqasidagi mantiqni tushunsam, ularga ongli ravishda amal qilaman. Agar biror qoida takomillashtirishni talab qilsa, buni faqat rasmiy tartibda, taklif sifatida ko'taraman. 2. Soliq organlarining elektron xizmatlari soliq to'lovchilar uchun qanday qulayliklar yaratadi? Ularning qanday xavflari bor? Namunaviy javob / yechim: ✔ Elektron xizmatlar soliq to'lovchilarga bir qator qulayliklar beradi: 1) shaxsiy kabinet orqali ro'yxatdan o'tish, hisobotlarni topshirish va to'lovlarni masofadan, kun-u tun amalga oshirish; 2) shaxsiy hisobvaraqdagi qarzdorlik yoki ortiqcha to'lovlarni real vaqtda ko'rish; 3) ma'lumotnoma olish va murojaat yuborish; 4) navbatlar va qog'ozbozlikning kamayishi, vaqt va xarajatning tejalishi; 5) xodim bilan bevosita aloqa kamaygani sababli korrupsiya xavfining pasayishi. Shu bilan birga, xavflar ham mavjud: kiberhujumlar va ma'lumotlarning sizib chiqishi, elektron raqamli imzo va parollarning begona qo'lga tushishi, fishing va soxta saytlar orqali firibgarlik, texnik nosozliklar, shuningdek raqamli savodxonligi past aholi uchun qiyinchiliklar. Shuning uchun xavfsizlik choralari, foydalanuvchilarni o'qitish va muqobil xizmat kanallarini saqlash muhim. 3. Davlat xizmatchisi sifatida siyosiy betaraflik va barcha fuqarolarga teng munosabat tamoyilini qanday tushunasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu tamoyil davlat xizmatchisi o'z vazifasini shaxsiy qarashlari, siyosiy, diniy yoki boshqa e'tiqodlaridan qat'i nazar, faqat qonun asosida bajarishi kerakligini anglatadi. Xizmatchi har bir fuqaroning shaxsiy qarashlarini hurmat qiladi, lekin xizmat faoliyatida ularning ta'siriga yo'l qo'ymaydi. Teng munosabat esa fuqaroning millati, jinsi, yoshi, ijtimoiy mavqei, boyligi yoki tanishligiga qarab kamsitish yoki imtiyoz bermaslikni anglatadi. Amalda bu shunday ko'rinadi: yirik korxona rahbari ham, kichik tadbirkor ham bir xil xushmuomalalik, bir xil muddat va bir xil talablar asosida xizmat oladi; tekshiruv uchun tanlov esa obyektiv mezonlar asosida amalga oshiriladi. Xizmatchi o'z ish joyida siyosiy tashviqot qilmasligi va xizmat resurslaridan bunday maqsadlarda foydalanmasligi lozim. Bu tamoyil davlatga bo'lgan ishonchning asosidir. 4. Soliq organlari ishida kiberxavfsizlik va axborot xavfsizligi nima uchun muhim? Xodim qanday qoidalarga amal qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlarida millionlab soliq to'lovchilarning shaxsiy va tijorat ma'lumotlari saqlanadi, shuningdek muhim davlat axborot tizimlari ishlaydi. Bu ma'lumotlarning sizib chiqishi soliq to'lovchilarga zarar keltiradi, firibgarlikka yo'l ochadi va tizimga ishonchni pasaytiradi, tizimlarning ishdan chiqishi esa budjet tushumlariga ta'sir qilishi mumkin. Har bir xodim xavfsizlik zanjirining bir halqasi, shuning uchun quyidagi qoidalarga amal qilishi kerak: 1) murakkab parollardan foydalanish va ularni hech kimga bermaslik; 2) kompyuterni qoldirib ketganda ekranni bloklash; 3) noma'lum havola va ilovalarni ochmaslik, shubhali xatlar haqida xabar berish; 4) xizmat ma'lumotlarini shaxsiy qurilma yoki messenjerlarga ko'chirmaslik; 5) tizimlarga faqat xizmat zarurati bilan kirish; 6) har qanday xavfsizlik hodisasi haqida darhol mas'ul bo'linmaga xabar berish. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 237 Suhbat bileti 15 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Davlat xizmatidagi qat'iy intizom va qoidalar sizga qanday ta'sir qiladi? Ularga tayyormisiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Ha, men davlat xizmatining talablariga tayyorman. Qat'iy intizom va aniq qoidalarni cheklov emas, balki tartibli va adolatli ish yuritish kafolati deb bilaman. Davlat xizmatchisi fuqarolar va soliq to'lovchilar oldida mas'ul, shuning uchun ish vaqtiga rioya qilish, hujjatlarni belgilangan tartibda yuritish, xizmat etikasi va kiyinish qoidalariga amal qilish, maxfiylik talablarini bajarish tabiiy talablardir. Shuningdek, xizmatdan tashqaridagi xulq-atvor ham obro'ga ta'sir qilishini tushunaman. O'qish davrida ham men tartib bilan ishlashga odatlanganman: darslarga muntazam qatnashganman, topshiriqlarni muddatida bajarganman. Qoidalar orqasidagi mantiqni tushunsam, ularga ongli ravishda amal qilaman. Agar biror qoida takomillashtirishni talab qilsa, buni faqat rasmiy tartibda, taklif sifatida ko'taraman. 2. Soliq organlarining elektron xizmatlari soliq to'lovchilar uchun qanday qulayliklar yaratadi? Ularning qanday xavflari bor? Namunaviy javob / yechim: ✔ Elektron xizmatlar soliq to'lovchilarga bir qator qulayliklar beradi: 1) shaxsiy kabinet orqali ro'yxatdan o'tish, hisobotlarni topshirish va to'lovlarni masofadan, kun-u tun amalga oshirish; 2) shaxsiy hisobvaraqdagi qarzdorlik yoki ortiqcha to'lovlarni real vaqtda ko'rish; 3) ma'lumotnoma olish va murojaat yuborish; 4) navbatlar va qog'ozbozlikning kamayishi, vaqt va xarajatning tejalishi; 5) xodim bilan bevosita aloqa kamaygani sababli korrupsiya xavfining pasayishi. Shu bilan birga, xavflar ham mavjud: kiberhujumlar va ma'lumotlarning sizib chiqishi, elektron raqamli imzo va parollarning begona qo'lga tushishi, fishing va soxta saytlar orqali firibgarlik, texnik nosozliklar, shuningdek raqamli savodxonligi past aholi uchun qiyinchiliklar. Shuning uchun xavfsizlik choralari, foydalanuvchilarni o'qitish va muqobil xizmat kanallarini saqlash muhim. 3. Davlat xizmatchisi sifatida siyosiy betaraflik va barcha fuqarolarga teng munosabat tamoyilini qanday tushunasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu tamoyil davlat xizmatchisi o'z vazifasini shaxsiy qarashlari, siyosiy, diniy yoki boshqa e'tiqodlaridan qat'i nazar, faqat qonun asosida bajarishi kerakligini anglatadi. Xizmatchi har bir fuqaroning shaxsiy qarashlarini hurmat qiladi, lekin xizmat faoliyatida ularning ta'siriga yo'l qo'ymaydi. Teng munosabat esa fuqaroning millati, jinsi, yoshi, ijtimoiy mavqei, boyligi yoki tanishligiga qarab kamsitish yoki imtiyoz bermaslikni anglatadi. Amalda bu shunday ko'rinadi: yirik korxona rahbari ham, kichik tadbirkor ham bir xil xushmuomalalik, bir xil muddat va bir xil talablar asosida xizmat oladi; tekshiruv uchun tanlov esa obyektiv mezonlar asosida amalga oshiriladi. Xizmatchi o'z ish joyida siyosiy tashviqot qilmasligi va xizmat resurslaridan bunday maqsadlarda foydalanmasligi lozim. Bu tamoyil davlatga bo'lgan ishonchning asosidir. 4. Soliq organlari ishida kiberxavfsizlik va axborot xavfsizligi nima uchun muhim? Xodim qanday qoidalarga amal qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlarida millionlab soliq to'lovchilarning shaxsiy va tijorat ma'lumotlari saqlanadi, shuningdek muhim davlat axborot tizimlari ishlaydi. Bu ma'lumotlarning sizib chiqishi soliq to'lovchilarga zarar keltiradi, firibgarlikka yo'l ochadi va tizimga ishonchni pasaytiradi, tizimlarning ishdan chiqishi esa budjet tushumlariga ta'sir qilishi mumkin. Har bir xodim xavfsizlik zanjirining bir halqasi, shuning uchun quyidagi qoidalarga amal qilishi kerak: 1) murakkab parollardan foydalanish va ularni hech kimga bermaslik; 2) kompyuterni qoldirib ketganda ekranni bloklash; 3) noma'lum havola va ilovalarni ochmaslik, shubhali xatlar haqida xabar berish; 4) xizmat ma'lumotlarini shaxsiy qurilma yoki messenjerlarga ko'chirmaslik; 5) tizimlarga faqat xizmat zarurati bilan kirish; 6) har qanday xavfsizlik hodisasi haqida darhol mas'ul bo'linmaga xabar berish. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 237 Suhbat bileti 15 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Davlat xizmatidagi qat'iy intizom va qoidalar sizga qanday ta'sir qiladi? Ularga tayyormisiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Ha, men davlat xizmatining talablariga tayyorman. Qat'iy intizom va aniq qoidalarni cheklov emas, balki tartibli va adolatli ish yuritish kafolati deb bilaman. Davlat xizmatchisi fuqarolar va soliq to'lovchilar oldida mas'ul, shuning uchun ish vaqtiga rioya qilish, hujjatlarni belgilangan tartibda yuritish, xizmat etikasi va kiyinish qoidalariga amal qilish, maxfiylik talablarini bajarish tabiiy talablardir. Shuningdek, xizmatdan tashqaridagi xulq-atvor ham obro'ga ta'sir qilishini tushunaman. O'qish davrida ham men tartib bilan ishlashga odatlanganman: darslarga muntazam qatnashganman, topshiriqlarni muddatida bajarganman. Qoidalar orqasidagi mantiqni tushunsam, ularga ongli ravishda amal qilaman. Agar biror qoida takomillashtirishni talab qilsa, buni faqat rasmiy tartibda, taklif sifatida ko'taraman. 2. Soliq organlarining elektron xizmatlari soliq to'lovchilar uchun qanday qulayliklar yaratadi? Ularning qanday xavflari bor? Namunaviy javob / yechim: ✔ Elektron xizmatlar soliq to'lovchilarga bir qator qulayliklar beradi: 1) shaxsiy kabinet orqali ro'yxatdan o'tish, hisobotlarni topshirish va to'lovlarni masofadan, kun-u tun amalga oshirish; 2) shaxsiy hisobvaraqdagi qarzdorlik yoki ortiqcha to'lovlarni real vaqtda ko'rish; 3) ma'lumotnoma olish va murojaat yuborish; 4) navbatlar va qog'ozbozlikning kamayishi, vaqt va xarajatning tejalishi; 5) xodim bilan bevosita aloqa kamaygani sababli korrupsiya xavfining pasayishi. Shu bilan birga, xavflar ham mavjud: kiberhujumlar va ma'lumotlarning sizib chiqishi, elektron raqamli imzo va parollarning begona qo'lga tushishi, fishing va soxta saytlar orqali firibgarlik, texnik nosozliklar, shuningdek raqamli savodxonligi past aholi uchun qiyinchiliklar. Shuning uchun xavfsizlik choralari, foydalanuvchilarni o'qitish va muqobil xizmat kanallarini saqlash muhim. 3. Davlat xizmatchisi sifatida siyosiy betaraflik va barcha fuqarolarga teng munosabat tamoyilini qanday tushunasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu tamoyil davlat xizmatchisi o'z vazifasini shaxsiy qarashlari, siyosiy, diniy yoki boshqa e'tiqodlaridan qat'i nazar, faqat qonun asosida bajarishi kerakligini anglatadi. Xizmatchi har bir fuqaroning shaxsiy qarashlarini hurmat qiladi, lekin xizmat faoliyatida ularning ta'siriga yo'l qo'ymaydi. Teng munosabat esa fuqaroning millati, jinsi, yoshi, ijtimoiy mavqei, boyligi yoki tanishligiga qarab kamsitish yoki imtiyoz bermaslikni anglatadi. Amalda bu shunday ko'rinadi: yirik korxona rahbari ham, kichik tadbirkor ham bir xil xushmuomalalik, bir xil muddat va bir xil talablar asosida xizmat oladi; tekshiruv uchun tanlov esa obyektiv mezonlar asosida amalga oshiriladi. Xizmatchi o'z ish joyida siyosiy tashviqot qilmasligi va xizmat resurslaridan bunday maqsadlarda foydalanmasligi lozim. Bu tamoyil davlatga bo'lgan ishonchning asosidir. 4. Soliq organlari ishida kiberxavfsizlik va axborot xavfsizligi nima uchun muhim? Xodim qanday qoidalarga amal qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlarida millionlab soliq to'lovchilarning shaxsiy va tijorat ma'lumotlari saqlanadi, shuningdek muhim davlat axborot tizimlari ishlaydi. Bu ma'lumotlarning sizib chiqishi soliq to'lovchilarga zarar keltiradi, firibgarlikka yo'l ochadi va tizimga ishonchni pasaytiradi, tizimlarning ishdan chiqishi esa budjet tushumlariga ta'sir qilishi mumkin. Har bir xodim xavfsizlik zanjirining bir halqasi, shuning uchun quyidagi qoidalarga amal qilishi kerak: 1) murakkab parollardan foydalanish va ularni hech kimga bermaslik; 2) kompyuterni qoldirib ketganda ekranni bloklash; 3) noma'lum havola va ilovalarni ochmaslik, shubhali xatlar haqida xabar berish; 4) xizmat ma'lumotlarini shaxsiy qurilma yoki messenjerlarga ko'chirmaslik; 5) tizimlarga faqat xizmat zarurati bilan kirish; 6) har qanday xavfsizlik hodisasi haqida darhol mas'ul bo'linmaga xabar berish. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 237 5. Keys: Bir necha yildan beri tanish bo'lgan soliq to'lovchi sizga xususiy tarzda qo'ng'iroq qilib, maslahat bergani uchun pul to'lashni taklif qildi. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Bu taklifni muloyimlik bilan, lekin qat'iy rad etaman. Soliq xodimi sifatida soliq to'lovchilarga tushuntirish va maslahat berish mening xizmat vazifam bo'lib, bepul va rasmiy tartibda amalga oshiriladi. Buning uchun pul olish, hatto u «maslahat haqi» deb atalsa ham, pora yoki noqonuniy daromad sifatida baholanishi mumkin. Shuningdek, davlat xizmatchisi uchun xususiy haq to'lanadigan maslahat faoliyati odatda cheklangan. Tanishimga quyidagilarni tushuntiraman: 1) savollari bo'lsa, soliq organining rasmiy murojaat kanallari, ishonch telefoni yoki elektron xizmatlari orqali bepul javob olishi mumkin; 2) murakkab masalalar bo'yicha litsenziyalangan soliq maslahatchisiga murojaat qilishi mumkin. Agar u mening ish doiramga tegishli soliq to'lovchi bo'lsa, manfaatlar to'qnashuvi xavfi haqida rahbarimga xabar beraman. Taklif qayta takrorlansa, uni belgilangan tartibda rasmiy ravishda ma'lum qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 238 5. Keys: Bir necha yildan beri tanish bo'lgan soliq to'lovchi sizga xususiy tarzda qo'ng'iroq qilib, maslahat bergani uchun pul to'lashni taklif qildi. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Bu taklifni muloyimlik bilan, lekin qat'iy rad etaman. Soliq xodimi sifatida soliq to'lovchilarga tushuntirish va maslahat berish mening xizmat vazifam bo'lib, bepul va rasmiy tartibda amalga oshiriladi. Buning uchun pul olish, hatto u «maslahat haqi» deb atalsa ham, pora yoki noqonuniy daromad sifatida baholanishi mumkin. Shuningdek, davlat xizmatchisi uchun xususiy haq to'lanadigan maslahat faoliyati odatda cheklangan. Tanishimga quyidagilarni tushuntiraman: 1) savollari bo'lsa, soliq organining rasmiy murojaat kanallari, ishonch telefoni yoki elektron xizmatlari orqali bepul javob olishi mumkin; 2) murakkab masalalar bo'yicha litsenziyalangan soliq maslahatchisiga murojaat qilishi mumkin. Agar u mening ish doiramga tegishli soliq to'lovchi bo'lsa, manfaatlar to'qnashuvi xavfi haqida rahbarimga xabar beraman. Taklif qayta takrorlansa, uni belgilangan tartibda rasmiy ravishda ma'lum qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 238 5. Keys: Bir necha yildan beri tanish bo'lgan soliq to'lovchi sizga xususiy tarzda qo'ng'iroq qilib, maslahat bergani uchun pul to'lashni taklif qildi. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Bu taklifni muloyimlik bilan, lekin qat'iy rad etaman. Soliq xodimi sifatida soliq to'lovchilarga tushuntirish va maslahat berish mening xizmat vazifam bo'lib, bepul va rasmiy tartibda amalga oshiriladi. Buning uchun pul olish, hatto u «maslahat haqi» deb atalsa ham, pora yoki noqonuniy daromad sifatida baholanishi mumkin. Shuningdek, davlat xizmatchisi uchun xususiy haq to'lanadigan maslahat faoliyati odatda cheklangan. Tanishimga quyidagilarni tushuntiraman: 1) savollari bo'lsa, soliq organining rasmiy murojaat kanallari, ishonch telefoni yoki elektron xizmatlari orqali bepul javob olishi mumkin; 2) murakkab masalalar bo'yicha litsenziyalangan soliq maslahatchisiga murojaat qilishi mumkin. Agar u mening ish doiramga tegishli soliq to'lovchi bo'lsa, manfaatlar to'qnashuvi xavfi haqida rahbarimga xabar beraman. Taklif qayta takrorlansa, uni belgilangan tartibda rasmiy ravishda ma'lum qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 238 Suhbat bileti 16 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Stressli vaziyatlarda qanday ishlaysiz? Hayotingizdan misol keltiring. Namunaviy javob / yechim:✔ Stress ish jarayonining tabiiy qismi, ayniqsa hisobot muddatlari yaqinlashganda. Mening yondashuvim uch bosqichdan iborat. Birinchidan, vazifalarni ro'yxatga olib, muhimlik va shoshilinchlik bo'yicha saralayman. Ikkinchidan, katta ishni kichik qadamlarga bo'laman va har birining muddatini belgilayman. Uchinchidan, his-tuyg'uga emas, faktlarga tayanaman. Masalan, amaliyot davrida yillik hisobotni topshirishdan oldingi kunlarda bir nechta hujjat xatoligi aniqlandi. Men shoshilmasdan xatolar ro'yxatini tuzdim, rahbarga holatni ochiq aytdim va hamkasblar bilan ishni taqsimladik. Natijada hisobot muddatida va to'g'ri topshirildi. Bu tajribadan bosim ostida xotirjamlik va ochiq muloqot eng samarali vosita ekanini o'rgandim. 2. Qo'shilgan qiymat solig'ining (QQS) ishlash mexanizmini umumiy tarzda tushuntirib bering. Namunaviy javob / yechim: ✔ QQS egri soliq hisoblanadi: uni rasman tadbirkor to'laydi, ammo yakuniy yuki iste'molchiga tushadi. Mexanizmning mohiyati shundaki, soliq har bir bosqichda faqat qo'shilgan qiymatga tushadi. Korxona sotgan tovar yoki xizmati bo'yicha soliq hisoblaydi, so'ngra xarid qilingan resurslar bo'yicha yetkazib beruvchiga to'langan QQSni hisobga oladi. Byudjetga ana shu ikki summa o'rtasidagi farq to'lanadi. Agar hisobga olinadigan summa ko'p bo'lsa, ortiqcha qism belgilangan tartibda qaytarilishi yoki keyingi davrlarga o'tkazilishi mumkin. Mexanizmning to'g'ri ishlashi uchun hisob-fakturalar ishonchli bo'lishi zarur, shu sababli elektron hisob-faktura tizimi muhim nazorat vositasidir. Bu tizim takroriy soliqqa tortishning oldini oladi va soxta hujjatlarni aniqlashni osonlashtiradi. 3. Manfaatlar to'qnashuvi nima va u yuzaga kelganda davlat xizmatchisi qanday harakat qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Manfaatlar to'qnashuvi deganda xizmatchining shaxsiy manfaati, ya'ni o'zi, qarindoshlari yoki yaqinlari bilan bog'liq foydasi, uning xizmat vazifasini xolis bajarishiga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan holat tushuniladi. Muhimi, to'qnashuvning o'zi hali qoidabuzarlik emas, uni yashirish esa jiddiy qoidabuzarlikdir. To'g'ri harakat tartibi quyidagicha: birinchidan, vaziyatni darhol aniqlash; ikkinchidan, bu haqda rahbarga yoki komplayens bo'linmasiga yozma ravishda xabar berish; uchinchidan, masala hal bo'lguncha tegishli ish bo'yicha qaror qabul qilishdan o'zini chetlatish. Rahbariyat ishni boshqa xodimga topshirishi mumkin. Shu tarzda ham xodim, ham tashkilot obro'si himoyalanadi, soliq to'lovchilarning tizimga ishonchi saqlanadi. 4. Inflyatsiya nima va u soliq tushumlariga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Inflyatsiya narxlarning umumiy darajasining barqaror o'sishi, ya'ni pul xarid qobiliyatining pasayishidir. U talabning taklifdan oshishi, xarajatlar ortishi yoki pul massasining tez o'sishi natijasida yuzaga kelishi mumkin. Soliq tushumlariga ta'siri ikki tomonlama. Bir tomondan, nominal narxlar o'sgani uchun qiymatga asoslangan soliqlar, masalan QQS bo'yicha nominal tushumlar ko'payadi. Ikkinchi tomondan, real ifodada byudjet daromadlarining qiymati kamayishi mumkin, chunki davlat xarajatlari ham qimmatlashadi. Bundan tashqari, yuqori inflyatsiya investitsiya muhitini yomonlashtiradi va iqtisodiy faollikni pasaytiradi, bu esa soliq bazasini toraytiradi. Shuning uchun barqaror va past inflyatsiya ham davlat, ham soliq to'lovchilar uchun foydali. 5. Yangi ochilgan kichik korxona rahbari huzuringizga keldi: u qaysi soliqlarni to'lashi va qanday hisobot topshirishini bilmaydi. Qanday yordam berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, uni xushmuomalalik bilan qabul qilib, faoliyat turi, xodimlar soni va kutilayotgan aylanmasi haqida so'rayman, chunki soliq rejimi aynan shularga bog'liq. So'ngra soliq to'lovchining shaxsiy kabineti imkoniyatlarini ko'rsataman: hisobotlar topshirish, soliq kalendari, to'lovlar holatini kuzatish. Qaysi rejimlar unga mos kelishi mumkinligini umumiy tushuntirib, yakuniy tanlov uning o'zi tomonidan Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 239 Suhbat bileti 16 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Stressli vaziyatlarda qanday ishlaysiz? Hayotingizdan misol keltiring. Namunaviy javob / yechim:✔ Stress ish jarayonining tabiiy qismi, ayniqsa hisobot muddatlari yaqinlashganda. Mening yondashuvim uch bosqichdan iborat. Birinchidan, vazifalarni ro'yxatga olib, muhimlik va shoshilinchlik bo'yicha saralayman. Ikkinchidan, katta ishni kichik qadamlarga bo'laman va har birining muddatini belgilayman. Uchinchidan, his-tuyg'uga emas, faktlarga tayanaman. Masalan, amaliyot davrida yillik hisobotni topshirishdan oldingi kunlarda bir nechta hujjat xatoligi aniqlandi. Men shoshilmasdan xatolar ro'yxatini tuzdim, rahbarga holatni ochiq aytdim va hamkasblar bilan ishni taqsimladik. Natijada hisobot muddatida va to'g'ri topshirildi. Bu tajribadan bosim ostida xotirjamlik va ochiq muloqot eng samarali vosita ekanini o'rgandim. 2. Qo'shilgan qiymat solig'ining (QQS) ishlash mexanizmini umumiy tarzda tushuntirib bering. Namunaviy javob / yechim: ✔ QQS egri soliq hisoblanadi: uni rasman tadbirkor to'laydi, ammo yakuniy yuki iste'molchiga tushadi. Mexanizmning mohiyati shundaki, soliq har bir bosqichda faqat qo'shilgan qiymatga tushadi. Korxona sotgan tovar yoki xizmati bo'yicha soliq hisoblaydi, so'ngra xarid qilingan resurslar bo'yicha yetkazib beruvchiga to'langan QQSni hisobga oladi. Byudjetga ana shu ikki summa o'rtasidagi farq to'lanadi. Agar hisobga olinadigan summa ko'p bo'lsa, ortiqcha qism belgilangan tartibda qaytarilishi yoki keyingi davrlarga o'tkazilishi mumkin. Mexanizmning to'g'ri ishlashi uchun hisob-fakturalar ishonchli bo'lishi zarur, shu sababli elektron hisob-faktura tizimi muhim nazorat vositasidir. Bu tizim takroriy soliqqa tortishning oldini oladi va soxta hujjatlarni aniqlashni osonlashtiradi. 3. Manfaatlar to'qnashuvi nima va u yuzaga kelganda davlat xizmatchisi qanday harakat qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Manfaatlar to'qnashuvi deganda xizmatchining shaxsiy manfaati, ya'ni o'zi, qarindoshlari yoki yaqinlari bilan bog'liq foydasi, uning xizmat vazifasini xolis bajarishiga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan holat tushuniladi. Muhimi, to'qnashuvning o'zi hali qoidabuzarlik emas, uni yashirish esa jiddiy qoidabuzarlikdir. To'g'ri harakat tartibi quyidagicha: birinchidan, vaziyatni darhol aniqlash; ikkinchidan, bu haqda rahbarga yoki komplayens bo'linmasiga yozma ravishda xabar berish; uchinchidan, masala hal bo'lguncha tegishli ish bo'yicha qaror qabul qilishdan o'zini chetlatish. Rahbariyat ishni boshqa xodimga topshirishi mumkin. Shu tarzda ham xodim, ham tashkilot obro'si himoyalanadi, soliq to'lovchilarning tizimga ishonchi saqlanadi. 4. Inflyatsiya nima va u soliq tushumlariga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Inflyatsiya narxlarning umumiy darajasining barqaror o'sishi, ya'ni pul xarid qobiliyatining pasayishidir. U talabning taklifdan oshishi, xarajatlar ortishi yoki pul massasining tez o'sishi natijasida yuzaga kelishi mumkin. Soliq tushumlariga ta'siri ikki tomonlama. Bir tomondan, nominal narxlar o'sgani uchun qiymatga asoslangan soliqlar, masalan QQS bo'yicha nominal tushumlar ko'payadi. Ikkinchi tomondan, real ifodada byudjet daromadlarining qiymati kamayishi mumkin, chunki davlat xarajatlari ham qimmatlashadi. Bundan tashqari, yuqori inflyatsiya investitsiya muhitini yomonlashtiradi va iqtisodiy faollikni pasaytiradi, bu esa soliq bazasini toraytiradi. Shuning uchun barqaror va past inflyatsiya ham davlat, ham soliq to'lovchilar uchun foydali. 5. Yangi ochilgan kichik korxona rahbari huzuringizga keldi: u qaysi soliqlarni to'lashi va qanday hisobot topshirishini bilmaydi. Qanday yordam berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, uni xushmuomalalik bilan qabul qilib, faoliyat turi, xodimlar soni va kutilayotgan aylanmasi haqida so'rayman, chunki soliq rejimi aynan shularga bog'liq. So'ngra soliq to'lovchining shaxsiy kabineti imkoniyatlarini ko'rsataman: hisobotlar topshirish, soliq kalendari, to'lovlar holatini kuzatish. Qaysi rejimlar unga mos kelishi mumkinligini umumiy tushuntirib, yakuniy tanlov uning o'zi tomonidan Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 239 Suhbat bileti 16 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Stressli vaziyatlarda qanday ishlaysiz? Hayotingizdan misol keltiring. Namunaviy javob / yechim:✔ Stress ish jarayonining tabiiy qismi, ayniqsa hisobot muddatlari yaqinlashganda. Mening yondashuvim uch bosqichdan iborat. Birinchidan, vazifalarni ro'yxatga olib, muhimlik va shoshilinchlik bo'yicha saralayman. Ikkinchidan, katta ishni kichik qadamlarga bo'laman va har birining muddatini belgilayman. Uchinchidan, his-tuyg'uga emas, faktlarga tayanaman. Masalan, amaliyot davrida yillik hisobotni topshirishdan oldingi kunlarda bir nechta hujjat xatoligi aniqlandi. Men shoshilmasdan xatolar ro'yxatini tuzdim, rahbarga holatni ochiq aytdim va hamkasblar bilan ishni taqsimladik. Natijada hisobot muddatida va to'g'ri topshirildi. Bu tajribadan bosim ostida xotirjamlik va ochiq muloqot eng samarali vosita ekanini o'rgandim. 2. Qo'shilgan qiymat solig'ining (QQS) ishlash mexanizmini umumiy tarzda tushuntirib bering. Namunaviy javob / yechim: ✔ QQS egri soliq hisoblanadi: uni rasman tadbirkor to'laydi, ammo yakuniy yuki iste'molchiga tushadi. Mexanizmning mohiyati shundaki, soliq har bir bosqichda faqat qo'shilgan qiymatga tushadi. Korxona sotgan tovar yoki xizmati bo'yicha soliq hisoblaydi, so'ngra xarid qilingan resurslar bo'yicha yetkazib beruvchiga to'langan QQSni hisobga oladi. Byudjetga ana shu ikki summa o'rtasidagi farq to'lanadi. Agar hisobga olinadigan summa ko'p bo'lsa, ortiqcha qism belgilangan tartibda qaytarilishi yoki keyingi davrlarga o'tkazilishi mumkin. Mexanizmning to'g'ri ishlashi uchun hisob-fakturalar ishonchli bo'lishi zarur, shu sababli elektron hisob-faktura tizimi muhim nazorat vositasidir. Bu tizim takroriy soliqqa tortishning oldini oladi va soxta hujjatlarni aniqlashni osonlashtiradi. 3. Manfaatlar to'qnashuvi nima va u yuzaga kelganda davlat xizmatchisi qanday harakat qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Manfaatlar to'qnashuvi deganda xizmatchining shaxsiy manfaati, ya'ni o'zi, qarindoshlari yoki yaqinlari bilan bog'liq foydasi, uning xizmat vazifasini xolis bajarishiga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan holat tushuniladi. Muhimi, to'qnashuvning o'zi hali qoidabuzarlik emas, uni yashirish esa jiddiy qoidabuzarlikdir. To'g'ri harakat tartibi quyidagicha: birinchidan, vaziyatni darhol aniqlash; ikkinchidan, bu haqda rahbarga yoki komplayens bo'linmasiga yozma ravishda xabar berish; uchinchidan, masala hal bo'lguncha tegishli ish bo'yicha qaror qabul qilishdan o'zini chetlatish. Rahbariyat ishni boshqa xodimga topshirishi mumkin. Shu tarzda ham xodim, ham tashkilot obro'si himoyalanadi, soliq to'lovchilarning tizimga ishonchi saqlanadi. 4. Inflyatsiya nima va u soliq tushumlariga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Inflyatsiya narxlarning umumiy darajasining barqaror o'sishi, ya'ni pul xarid qobiliyatining pasayishidir. U talabning taklifdan oshishi, xarajatlar ortishi yoki pul massasining tez o'sishi natijasida yuzaga kelishi mumkin. Soliq tushumlariga ta'siri ikki tomonlama. Bir tomondan, nominal narxlar o'sgani uchun qiymatga asoslangan soliqlar, masalan QQS bo'yicha nominal tushumlar ko'payadi. Ikkinchi tomondan, real ifodada byudjet daromadlarining qiymati kamayishi mumkin, chunki davlat xarajatlari ham qimmatlashadi. Bundan tashqari, yuqori inflyatsiya investitsiya muhitini yomonlashtiradi va iqtisodiy faollikni pasaytiradi, bu esa soliq bazasini toraytiradi. Shuning uchun barqaror va past inflyatsiya ham davlat, ham soliq to'lovchilar uchun foydali. 5. Yangi ochilgan kichik korxona rahbari huzuringizga keldi: u qaysi soliqlarni to'lashi va qanday hisobot topshirishini bilmaydi. Qanday yordam berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, uni xushmuomalalik bilan qabul qilib, faoliyat turi, xodimlar soni va kutilayotgan aylanmasi haqida so'rayman, chunki soliq rejimi aynan shularga bog'liq. So'ngra soliq to'lovchining shaxsiy kabineti imkoniyatlarini ko'rsataman: hisobotlar topshirish, soliq kalendari, to'lovlar holatini kuzatish. Qaysi rejimlar unga mos kelishi mumkinligini umumiy tushuntirib, yakuniy tanlov uning o'zi tomonidan Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 239 qilinishini ta'kidlayman. Rasmiy tushuntirish materiallari, ishonch telefoni va bepul seminarlar haqida ma'lumot beraman. Kerak bo'lsa, savollarini yozma murojaat orqali yuborishni tavsiya qilaman. Maqsadim tadbirkorni qo'rqitish emas, balki ixtiyoriy va to'g'ri soliq to'lashga o'rgatish. Yangi tadbirkorning birinchi tajribasi uning davlatga ishonchini shakllantiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 240 qilinishini ta'kidlayman. Rasmiy tushuntirish materiallari, ishonch telefoni va bepul seminarlar haqida ma'lumot beraman. Kerak bo'lsa, savollarini yozma murojaat orqali yuborishni tavsiya qilaman. Maqsadim tadbirkorni qo'rqitish emas, balki ixtiyoriy va to'g'ri soliq to'lashga o'rgatish. Yangi tadbirkorning birinchi tajribasi uning davlatga ishonchini shakllantiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 240 qilinishini ta'kidlayman. Rasmiy tushuntirish materiallari, ishonch telefoni va bepul seminarlar haqida ma'lumot beraman. Kerak bo'lsa, savollarini yozma murojaat orqali yuborishni tavsiya qilaman. Maqsadim tadbirkorni qo'rqitish emas, balki ixtiyoriy va to'g'ri soliq to'lashga o'rgatish. Yangi tadbirkorning birinchi tajribasi uning davlatga ishonchini shakllantiradi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 240 Suhbat bileti 17 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Jamoada ishlash tajribangiz haqida gapirib bering. Jamoadagi rolingiz qanday bo'ladi? Namunaviy javob / yechim:✔ Men jamoada ko'pincha tashkilotchi va tahlilchi rolini bajaraman. Universitetda to'rt kishilik guruh bilan mintaqaviy byudjet daromadlari bo'yicha tadqiqot loyihasini bajarganmiz. Men ma'lumotlarni yig'ish rejasini tuzdim, vazifalarni har bir a'zoning kuchli tomoniga qarab taqsimlashni taklif qildim va haftalik qisqa uchrashuvlar o'tkazdik. Fikr kelishmovchiliklari bo'lganida, har bir taklifni dalillar asosida muhokama qilishga harakat qildim. Natijada loyiha muddatidan oldin tugadi va yuqori baholandi. Jamoaviy ishdan o'rgangan asosiy saboq shuki, umumiy maqsadni aniq belgilash va har kimning hissasini qadrlash natijani kuchaytiradi. Soliq organlarida ham inspektorlar, tahlilchilar va huquqshunoslar birgalikda ishlaydi, shuning uchun bu ko'nikmamni muhim deb bilaman. 2. Kameral soliq nazorati va sayyor soliq tekshiruvining farqi nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Kameral nazorat soliq organi binosida, soliq to'lovchi taqdim etgan hisobotlar va organda mavjud boshqa ma'lumotlar asosida o'tkaziladi. Bunda hisobotlardagi ko'rsatkichlar o'zaro, shuningdek elektron hisob-fakturalar, bank va boshqa manbalar ma'lumotlari bilan solishtiriladi. U soliq to'lovchi faoliyatiga aralashmaydi va ommaviy xususiyatga ega. Sayyor tekshiruv esa soliq to'lovchining faoliyat joyida, birlamchi hujjatlar, mol-mulk va operatsiyalarni bevosita o'rganish orqali o'tkaziladi. U ko'proq resurs talab qiladi va qonunda belgilangan asoslar hamda tartib bo'yicha tayinlanadi. Zamonaviy yondashuvda avval xatarlar tahlili va kameral nazorat ishlatiladi, sayyor tekshiruv esa yuqori xatarli holatlar uchun qo'llaniladi. Bu halol tadbirkorlarga ortiqcha yukni kamaytiradi. 3. Siz tadbirkorga xizmat ko'rsatdingiz, bir haftadan so'ng u minnatdorchilik sifatida qimmatbaho sovg'a olib keldi. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Sovg'ani qabul qilmayman, garchi u xizmat ko'rsatilgandan keyin berilayotgan bo'lsa ham. Davlat xizmatchisi o'z vazifasini bajargani uchun qo'shimcha mukofot olmasligi kerak, chunki bunday sovg'a keyingi murojaatlarda qaramlik yoki imtiyozli munosabat kutilishiga sabab bo'ladi. Tadbirkorga hurmat bilan rad javobini beraman va uning minnatdorchiligi uchun rahmat aytaman, eng yaxshi minnatdorchilik xizmat haqidagi fikr-mulohaza ekanini tushuntiraman. Agar sovg'a meni bilmagan holda qoldirib ketilsa yoki qaytarishning imkoni bo'lmasa, darhol rahbarga va komplayens bo'linmasiga xabar beraman hamda ichki tartib bo'yicha topshiraman. Bu holatni hujjatlashtirish meni ham, tashkilotni ham keyingi shubhalardan himoya qiladi. 4. Yalpi ichki mahsulot (YaIM) nima va u qanday usullar bilan hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ YaIM ma'lum davrda mamlakat hududida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovar va xizmatlarning bozor qiymatidir. U iqtisodiyot hajmini o'lchovchi asosiy ko'rsatkich hisoblanadi. Uni hisoblashning uchta usuli bor. Ishlab chiqarish usulida barcha tarmoqlardagi qo'shilgan qiymatlar jamlanadi. Xarajatlar usulida uy xo'jaliklari iste'moli, investitsiyalar, davlat xaridlari va sof eksport qo'shiladi. Daromadlar usulida esa ish haqi, foyda, soliqlar va boshqa daromadlar yig'iladi. Nazariy jihatdan uch usul bir xil natija berishi kerak. Nominal YaIM joriy narxlarda, real YaIM esa inflyatsiya ta'siri chiqarilgan holda hisoblanadi. Soliq siyosati uchun YaIM muhim, chunki soliq yukini baholashda soliq tushumlarining YaIMga nisbati ishlatiladi. 5. Keksa yoshdagi fuqaro mulk solig'i bo'yicha xabarnomani tushunmayapti va onlayn xizmatlardan foydalana olmasligini aytmoqda. Nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bunday fuqaroga alohida e'tibor va sabr bilan munosabatda bo'laman. Avvalo, uni o'tirishga taklif qilib, xabarnomani birga sekin o'qib chiqamiz va har bir qatorni oddiy tilda tushuntiraman: qaysi mulk uchun, qaysi davr uchun va qanday muddatda to'lash kerakligini. Hisob-kitobda xato borligiga shubha bo'lsa, ma'lumotlar bazasidagi mulk ma'lumotlarini tekshiraman va zarur bo'lsa aniqlashtirish tartibini Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 241 Suhbat bileti 17 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Jamoada ishlash tajribangiz haqida gapirib bering. Jamoadagi rolingiz qanday bo'ladi? Namunaviy javob / yechim:✔ Men jamoada ko'pincha tashkilotchi va tahlilchi rolini bajaraman. Universitetda to'rt kishilik guruh bilan mintaqaviy byudjet daromadlari bo'yicha tadqiqot loyihasini bajarganmiz. Men ma'lumotlarni yig'ish rejasini tuzdim, vazifalarni har bir a'zoning kuchli tomoniga qarab taqsimlashni taklif qildim va haftalik qisqa uchrashuvlar o'tkazdik. Fikr kelishmovchiliklari bo'lganida, har bir taklifni dalillar asosida muhokama qilishga harakat qildim. Natijada loyiha muddatidan oldin tugadi va yuqori baholandi. Jamoaviy ishdan o'rgangan asosiy saboq shuki, umumiy maqsadni aniq belgilash va har kimning hissasini qadrlash natijani kuchaytiradi. Soliq organlarida ham inspektorlar, tahlilchilar va huquqshunoslar birgalikda ishlaydi, shuning uchun bu ko'nikmamni muhim deb bilaman. 2. Kameral soliq nazorati va sayyor soliq tekshiruvining farqi nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Kameral nazorat soliq organi binosida, soliq to'lovchi taqdim etgan hisobotlar va organda mavjud boshqa ma'lumotlar asosida o'tkaziladi. Bunda hisobotlardagi ko'rsatkichlar o'zaro, shuningdek elektron hisob-fakturalar, bank va boshqa manbalar ma'lumotlari bilan solishtiriladi. U soliq to'lovchi faoliyatiga aralashmaydi va ommaviy xususiyatga ega. Sayyor tekshiruv esa soliq to'lovchining faoliyat joyida, birlamchi hujjatlar, mol-mulk va operatsiyalarni bevosita o'rganish orqali o'tkaziladi. U ko'proq resurs talab qiladi va qonunda belgilangan asoslar hamda tartib bo'yicha tayinlanadi. Zamonaviy yondashuvda avval xatarlar tahlili va kameral nazorat ishlatiladi, sayyor tekshiruv esa yuqori xatarli holatlar uchun qo'llaniladi. Bu halol tadbirkorlarga ortiqcha yukni kamaytiradi. 3. Siz tadbirkorga xizmat ko'rsatdingiz, bir haftadan so'ng u minnatdorchilik sifatida qimmatbaho sovg'a olib keldi. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Sovg'ani qabul qilmayman, garchi u xizmat ko'rsatilgandan keyin berilayotgan bo'lsa ham. Davlat xizmatchisi o'z vazifasini bajargani uchun qo'shimcha mukofot olmasligi kerak, chunki bunday sovg'a keyingi murojaatlarda qaramlik yoki imtiyozli munosabat kutilishiga sabab bo'ladi. Tadbirkorga hurmat bilan rad javobini beraman va uning minnatdorchiligi uchun rahmat aytaman, eng yaxshi minnatdorchilik xizmat haqidagi fikr-mulohaza ekanini tushuntiraman. Agar sovg'a meni bilmagan holda qoldirib ketilsa yoki qaytarishning imkoni bo'lmasa, darhol rahbarga va komplayens bo'linmasiga xabar beraman hamda ichki tartib bo'yicha topshiraman. Bu holatni hujjatlashtirish meni ham, tashkilotni ham keyingi shubhalardan himoya qiladi. 4. Yalpi ichki mahsulot (YaIM) nima va u qanday usullar bilan hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ YaIM ma'lum davrda mamlakat hududida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovar va xizmatlarning bozor qiymatidir. U iqtisodiyot hajmini o'lchovchi asosiy ko'rsatkich hisoblanadi. Uni hisoblashning uchta usuli bor. Ishlab chiqarish usulida barcha tarmoqlardagi qo'shilgan qiymatlar jamlanadi. Xarajatlar usulida uy xo'jaliklari iste'moli, investitsiyalar, davlat xaridlari va sof eksport qo'shiladi. Daromadlar usulida esa ish haqi, foyda, soliqlar va boshqa daromadlar yig'iladi. Nazariy jihatdan uch usul bir xil natija berishi kerak. Nominal YaIM joriy narxlarda, real YaIM esa inflyatsiya ta'siri chiqarilgan holda hisoblanadi. Soliq siyosati uchun YaIM muhim, chunki soliq yukini baholashda soliq tushumlarining YaIMga nisbati ishlatiladi. 5. Keksa yoshdagi fuqaro mulk solig'i bo'yicha xabarnomani tushunmayapti va onlayn xizmatlardan foydalana olmasligini aytmoqda. Nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bunday fuqaroga alohida e'tibor va sabr bilan munosabatda bo'laman. Avvalo, uni o'tirishga taklif qilib, xabarnomani birga sekin o'qib chiqamiz va har bir qatorni oddiy tilda tushuntiraman: qaysi mulk uchun, qaysi davr uchun va qanday muddatda to'lash kerakligini. Hisob-kitobda xato borligiga shubha bo'lsa, ma'lumotlar bazasidagi mulk ma'lumotlarini tekshiraman va zarur bo'lsa aniqlashtirish tartibini Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 241 Suhbat bileti 17 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Jamoada ishlash tajribangiz haqida gapirib bering. Jamoadagi rolingiz qanday bo'ladi? Namunaviy javob / yechim:✔ Men jamoada ko'pincha tashkilotchi va tahlilchi rolini bajaraman. Universitetda to'rt kishilik guruh bilan mintaqaviy byudjet daromadlari bo'yicha tadqiqot loyihasini bajarganmiz. Men ma'lumotlarni yig'ish rejasini tuzdim, vazifalarni har bir a'zoning kuchli tomoniga qarab taqsimlashni taklif qildim va haftalik qisqa uchrashuvlar o'tkazdik. Fikr kelishmovchiliklari bo'lganida, har bir taklifni dalillar asosida muhokama qilishga harakat qildim. Natijada loyiha muddatidan oldin tugadi va yuqori baholandi. Jamoaviy ishdan o'rgangan asosiy saboq shuki, umumiy maqsadni aniq belgilash va har kimning hissasini qadrlash natijani kuchaytiradi. Soliq organlarida ham inspektorlar, tahlilchilar va huquqshunoslar birgalikda ishlaydi, shuning uchun bu ko'nikmamni muhim deb bilaman. 2. Kameral soliq nazorati va sayyor soliq tekshiruvining farqi nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Kameral nazorat soliq organi binosida, soliq to'lovchi taqdim etgan hisobotlar va organda mavjud boshqa ma'lumotlar asosida o'tkaziladi. Bunda hisobotlardagi ko'rsatkichlar o'zaro, shuningdek elektron hisob-fakturalar, bank va boshqa manbalar ma'lumotlari bilan solishtiriladi. U soliq to'lovchi faoliyatiga aralashmaydi va ommaviy xususiyatga ega. Sayyor tekshiruv esa soliq to'lovchining faoliyat joyida, birlamchi hujjatlar, mol-mulk va operatsiyalarni bevosita o'rganish orqali o'tkaziladi. U ko'proq resurs talab qiladi va qonunda belgilangan asoslar hamda tartib bo'yicha tayinlanadi. Zamonaviy yondashuvda avval xatarlar tahlili va kameral nazorat ishlatiladi, sayyor tekshiruv esa yuqori xatarli holatlar uchun qo'llaniladi. Bu halol tadbirkorlarga ortiqcha yukni kamaytiradi. 3. Siz tadbirkorga xizmat ko'rsatdingiz, bir haftadan so'ng u minnatdorchilik sifatida qimmatbaho sovg'a olib keldi. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Sovg'ani qabul qilmayman, garchi u xizmat ko'rsatilgandan keyin berilayotgan bo'lsa ham. Davlat xizmatchisi o'z vazifasini bajargani uchun qo'shimcha mukofot olmasligi kerak, chunki bunday sovg'a keyingi murojaatlarda qaramlik yoki imtiyozli munosabat kutilishiga sabab bo'ladi. Tadbirkorga hurmat bilan rad javobini beraman va uning minnatdorchiligi uchun rahmat aytaman, eng yaxshi minnatdorchilik xizmat haqidagi fikr-mulohaza ekanini tushuntiraman. Agar sovg'a meni bilmagan holda qoldirib ketilsa yoki qaytarishning imkoni bo'lmasa, darhol rahbarga va komplayens bo'linmasiga xabar beraman hamda ichki tartib bo'yicha topshiraman. Bu holatni hujjatlashtirish meni ham, tashkilotni ham keyingi shubhalardan himoya qiladi. 4. Yalpi ichki mahsulot (YaIM) nima va u qanday usullar bilan hisoblanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ YaIM ma'lum davrda mamlakat hududida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovar va xizmatlarning bozor qiymatidir. U iqtisodiyot hajmini o'lchovchi asosiy ko'rsatkich hisoblanadi. Uni hisoblashning uchta usuli bor. Ishlab chiqarish usulida barcha tarmoqlardagi qo'shilgan qiymatlar jamlanadi. Xarajatlar usulida uy xo'jaliklari iste'moli, investitsiyalar, davlat xaridlari va sof eksport qo'shiladi. Daromadlar usulida esa ish haqi, foyda, soliqlar va boshqa daromadlar yig'iladi. Nazariy jihatdan uch usul bir xil natija berishi kerak. Nominal YaIM joriy narxlarda, real YaIM esa inflyatsiya ta'siri chiqarilgan holda hisoblanadi. Soliq siyosati uchun YaIM muhim, chunki soliq yukini baholashda soliq tushumlarining YaIMga nisbati ishlatiladi. 5. Keksa yoshdagi fuqaro mulk solig'i bo'yicha xabarnomani tushunmayapti va onlayn xizmatlardan foydalana olmasligini aytmoqda. Nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bunday fuqaroga alohida e'tibor va sabr bilan munosabatda bo'laman. Avvalo, uni o'tirishga taklif qilib, xabarnomani birga sekin o'qib chiqamiz va har bir qatorni oddiy tilda tushuntiraman: qaysi mulk uchun, qaysi davr uchun va qanday muddatda to'lash kerakligini. Hisob-kitobda xato borligiga shubha bo'lsa, ma'lumotlar bazasidagi mulk ma'lumotlarini tekshiraman va zarur bo'lsa aniqlashtirish tartibini Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 241 boshlayman. To'lovni qanday usullar bilan amalga oshirish mumkinligini, jumladan bank bo'limlari orqali, tushuntiraman. Agar imtiyozlar uning holatiga taalluqli bo'lishi mumkin bo'lsa, qanday hujjat kerakligini aytaman. Raqamli xizmatlar hamma uchun qulay bo'lishi kerak, ammo ulardan foydalana olmaydiganlar ham to'liq xizmat olishga haqli. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 242 boshlayman. To'lovni qanday usullar bilan amalga oshirish mumkinligini, jumladan bank bo'limlari orqali, tushuntiraman. Agar imtiyozlar uning holatiga taalluqli bo'lishi mumkin bo'lsa, qanday hujjat kerakligini aytaman. Raqamli xizmatlar hamma uchun qulay bo'lishi kerak, ammo ulardan foydalana olmaydiganlar ham to'liq xizmat olishga haqli. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 242 boshlayman. To'lovni qanday usullar bilan amalga oshirish mumkinligini, jumladan bank bo'limlari orqali, tushuntiraman. Agar imtiyozlar uning holatiga taalluqli bo'lishi mumkin bo'lsa, qanday hujjat kerakligini aytaman. Raqamli xizmatlar hamma uchun qulay bo'lishi kerak, ammo ulardan foydalana olmaydiganlar ham to'liq xizmat olishga haqli. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 242 Suhbat bileti 18 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. O'zingizning eng katta kamchiligingiz nima va uning ustida qanday ishlayapsiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Mening kamchiligim ba'zan ishni haddan tashqari mukammal qilishga intilishim edi. Bu sifatni oshirsa- da, ayrim hollarda vaqtni ortiqcha sarflashga olib kelardi. Buni anglaganimdan so'ng bir nechta usulni qo'llay boshladim. Birinchidan, har bir vazifa uchun talab qilinadigan sifat darajasini oldindan aniqlashtiraman. Ikkinchidan, ish uchun vaqt chegarasi belgilab, undan oshmaslikka harakat qilaman. Uchinchidan, oraliq natijani rahbar yoki hamkasbga erta ko'rsatib, fikr olaman, shunda keraksiz tafsilotlarga vaqt ketmaydi. Natijada ishlarni muddatida topshirish ko'rsatkichim ancha yaxshilandi. Soliq xizmatida aniqlik juda muhim, shuning uchun bu xususiyatimni to'g'ri yo'nalishda, ya'ni muhim hujjatlar va hisob-kitoblarda qo'llashni maqsad qilganman. 2. Aksiz solig'ining mohiyati nimada va u qanday maqsadlarda qo'llaniladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Aksiz solig'i egri soliq bo'lib, u barcha tovarlarga emas, balki qonunda belgilangan ayrim tovar va xizmatlar ro'yxatiga nisbatan qo'llaniladi. Bu ro'yxatga odatda tamaki va alkogol mahsulotlari, yoqilg'i, ba'zi hollarda boshqa maxsus tovarlar kiradi. Aksizning bir nechta maqsadi bor. Fiskal maqsad byudjetga barqaror daromad olishdir, chunki bunday tovarlarga talab nisbatan barqaror. Tartibga solish maqsadi esa sog'liq va atrof-muhitga zararli mahsulotlar iste'molini cheklashdir. Aksiz odatda ishlab chiqaruvchi yoki import qiluvchi tomonidan to'lanadi va narx orqali iste'molchiga o'tadi. Nazorat uchun markirovka va hisobga olish tizimlaridan foydalaniladi, bu esa noqonuniy aylanmaga qarshi kurashda muhim vosita hisoblanadi. 3. Xizmat jarayonida olingan ma'lumotdan shaxsiy maqsadda foydalanish nima uchun taqiqlanadi? Misol keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq xizmatchisi korxonalarning moliyaviy holati, rejalari, mulki va boshqa maxfiy ma'lumotlardan xabardor bo'ladi. Bu ma'lumotlar unga faqat xizmat vazifasini bajarish uchun ishonib topshirilgan. Ulardan shaxsiy manfaat uchun foydalanish ishonchni suiiste'mol qilish, soliq siri rejimini buzish va korrupsiyaviy xatti-harakat hisoblanadi. Masalan, xodim tekshiruv paytida biror korxona o'z mulkini arzon sotmoqchi ekanini bilib, buni qarindoshiga yetkazsa, bu boshqa bozor ishtirokchilariga nisbatan adolatsiz ustunlik yaratadi. Shuningdek, raqobatchiga ma'lumot sotish ham shunday qoidabuzarlikdir. Bunday harakatlar uchun intizomiy va qonunda nazarda tutilgan boshqa javobgarlik qo'llaniladi. Eng muhimi, bitta holat ham butun tizimga bo'lgan ishonchni jiddiy pasaytirishi mumkin. 4. Fiskal va monetar siyosat o'rtasidagi farqni tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Fiskal siyosat hukumat tomonidan soliqlar va davlat xarajatlari orqali amalga oshiriladi. Uning vositalari soliq stavkalari, imtiyozlar, byudjet xarajatlari va davlat qarzi hisoblanadi. Masalan, iqtisodiy sekinlashuv paytida hukumat xarajatlarni oshirishi yoki soliq yukini kamaytirishi mumkin. Monetar siyosat esa markaziy bank tomonidan pul massasi va foiz stavkalari orqali yuritiladi. Uning asosiy maqsadi narxlar barqarorligini ta'minlash, ya'ni inflyatsiyani nazorat qilishdir. Asosiy vositalari asosiy stavka, ochiq bozor operatsiyalari va majburiy zaxira talablari. Ikki siyosat bir-birini to'ldirishi kerak: agar biri iqtisodiyotni rag'batlantirsa, ikkinchisi qarama-qarshi yo'nalishda harakat qilsa, samaradorlik pasayadi. Soliq organlari fiskal siyosatni amalga oshirishning asosiy ijrochilaridan biridir. 5. Monitoring paytida do'kon xaridorlarga chek bermasdan savdo qilayotgani, onlayn nazorat-kassa mashinasidan foydalanmayotgani aniqlandi. Harakatlaringiz qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, o'zimni tanishtirib, xizmat guvohnomam va tadbir o'tkazish uchun asos bo'lgan hujjatni ko'rsataman. Holatni xolis qayd etaman: chek berilmagan savdo faktlarini, kassa apparatining mavjudligi va holatini belgilangan tartibda hujjatlashtiraman. Sotuvchi yoki rahbardan tushuntirish so'rayman, Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 243 Suhbat bileti 18 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. O'zingizning eng katta kamchiligingiz nima va uning ustida qanday ishlayapsiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Mening kamchiligim ba'zan ishni haddan tashqari mukammal qilishga intilishim edi. Bu sifatni oshirsa- da, ayrim hollarda vaqtni ortiqcha sarflashga olib kelardi. Buni anglaganimdan so'ng bir nechta usulni qo'llay boshladim. Birinchidan, har bir vazifa uchun talab qilinadigan sifat darajasini oldindan aniqlashtiraman. Ikkinchidan, ish uchun vaqt chegarasi belgilab, undan oshmaslikka harakat qilaman. Uchinchidan, oraliq natijani rahbar yoki hamkasbga erta ko'rsatib, fikr olaman, shunda keraksiz tafsilotlarga vaqt ketmaydi. Natijada ishlarni muddatida topshirish ko'rsatkichim ancha yaxshilandi. Soliq xizmatida aniqlik juda muhim, shuning uchun bu xususiyatimni to'g'ri yo'nalishda, ya'ni muhim hujjatlar va hisob-kitoblarda qo'llashni maqsad qilganman. 2. Aksiz solig'ining mohiyati nimada va u qanday maqsadlarda qo'llaniladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Aksiz solig'i egri soliq bo'lib, u barcha tovarlarga emas, balki qonunda belgilangan ayrim tovar va xizmatlar ro'yxatiga nisbatan qo'llaniladi. Bu ro'yxatga odatda tamaki va alkogol mahsulotlari, yoqilg'i, ba'zi hollarda boshqa maxsus tovarlar kiradi. Aksizning bir nechta maqsadi bor. Fiskal maqsad byudjetga barqaror daromad olishdir, chunki bunday tovarlarga talab nisbatan barqaror. Tartibga solish maqsadi esa sog'liq va atrof-muhitga zararli mahsulotlar iste'molini cheklashdir. Aksiz odatda ishlab chiqaruvchi yoki import qiluvchi tomonidan to'lanadi va narx orqali iste'molchiga o'tadi. Nazorat uchun markirovka va hisobga olish tizimlaridan foydalaniladi, bu esa noqonuniy aylanmaga qarshi kurashda muhim vosita hisoblanadi. 3. Xizmat jarayonida olingan ma'lumotdan shaxsiy maqsadda foydalanish nima uchun taqiqlanadi? Misol keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq xizmatchisi korxonalarning moliyaviy holati, rejalari, mulki va boshqa maxfiy ma'lumotlardan xabardor bo'ladi. Bu ma'lumotlar unga faqat xizmat vazifasini bajarish uchun ishonib topshirilgan. Ulardan shaxsiy manfaat uchun foydalanish ishonchni suiiste'mol qilish, soliq siri rejimini buzish va korrupsiyaviy xatti-harakat hisoblanadi. Masalan, xodim tekshiruv paytida biror korxona o'z mulkini arzon sotmoqchi ekanini bilib, buni qarindoshiga yetkazsa, bu boshqa bozor ishtirokchilariga nisbatan adolatsiz ustunlik yaratadi. Shuningdek, raqobatchiga ma'lumot sotish ham shunday qoidabuzarlikdir. Bunday harakatlar uchun intizomiy va qonunda nazarda tutilgan boshqa javobgarlik qo'llaniladi. Eng muhimi, bitta holat ham butun tizimga bo'lgan ishonchni jiddiy pasaytirishi mumkin. 4. Fiskal va monetar siyosat o'rtasidagi farqni tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Fiskal siyosat hukumat tomonidan soliqlar va davlat xarajatlari orqali amalga oshiriladi. Uning vositalari soliq stavkalari, imtiyozlar, byudjet xarajatlari va davlat qarzi hisoblanadi. Masalan, iqtisodiy sekinlashuv paytida hukumat xarajatlarni oshirishi yoki soliq yukini kamaytirishi mumkin. Monetar siyosat esa markaziy bank tomonidan pul massasi va foiz stavkalari orqali yuritiladi. Uning asosiy maqsadi narxlar barqarorligini ta'minlash, ya'ni inflyatsiyani nazorat qilishdir. Asosiy vositalari asosiy stavka, ochiq bozor operatsiyalari va majburiy zaxira talablari. Ikki siyosat bir-birini to'ldirishi kerak: agar biri iqtisodiyotni rag'batlantirsa, ikkinchisi qarama-qarshi yo'nalishda harakat qilsa, samaradorlik pasayadi. Soliq organlari fiskal siyosatni amalga oshirishning asosiy ijrochilaridan biridir. 5. Monitoring paytida do'kon xaridorlarga chek bermasdan savdo qilayotgani, onlayn nazorat-kassa mashinasidan foydalanmayotgani aniqlandi. Harakatlaringiz qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, o'zimni tanishtirib, xizmat guvohnomam va tadbir o'tkazish uchun asos bo'lgan hujjatni ko'rsataman. Holatni xolis qayd etaman: chek berilmagan savdo faktlarini, kassa apparatining mavjudligi va holatini belgilangan tartibda hujjatlashtiraman. Sotuvchi yoki rahbardan tushuntirish so'rayman, Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 243 Suhbat bileti 18 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. O'zingizning eng katta kamchiligingiz nima va uning ustida qanday ishlayapsiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Mening kamchiligim ba'zan ishni haddan tashqari mukammal qilishga intilishim edi. Bu sifatni oshirsa- da, ayrim hollarda vaqtni ortiqcha sarflashga olib kelardi. Buni anglaganimdan so'ng bir nechta usulni qo'llay boshladim. Birinchidan, har bir vazifa uchun talab qilinadigan sifat darajasini oldindan aniqlashtiraman. Ikkinchidan, ish uchun vaqt chegarasi belgilab, undan oshmaslikka harakat qilaman. Uchinchidan, oraliq natijani rahbar yoki hamkasbga erta ko'rsatib, fikr olaman, shunda keraksiz tafsilotlarga vaqt ketmaydi. Natijada ishlarni muddatida topshirish ko'rsatkichim ancha yaxshilandi. Soliq xizmatida aniqlik juda muhim, shuning uchun bu xususiyatimni to'g'ri yo'nalishda, ya'ni muhim hujjatlar va hisob-kitoblarda qo'llashni maqsad qilganman. 2. Aksiz solig'ining mohiyati nimada va u qanday maqsadlarda qo'llaniladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Aksiz solig'i egri soliq bo'lib, u barcha tovarlarga emas, balki qonunda belgilangan ayrim tovar va xizmatlar ro'yxatiga nisbatan qo'llaniladi. Bu ro'yxatga odatda tamaki va alkogol mahsulotlari, yoqilg'i, ba'zi hollarda boshqa maxsus tovarlar kiradi. Aksizning bir nechta maqsadi bor. Fiskal maqsad byudjetga barqaror daromad olishdir, chunki bunday tovarlarga talab nisbatan barqaror. Tartibga solish maqsadi esa sog'liq va atrof-muhitga zararli mahsulotlar iste'molini cheklashdir. Aksiz odatda ishlab chiqaruvchi yoki import qiluvchi tomonidan to'lanadi va narx orqali iste'molchiga o'tadi. Nazorat uchun markirovka va hisobga olish tizimlaridan foydalaniladi, bu esa noqonuniy aylanmaga qarshi kurashda muhim vosita hisoblanadi. 3. Xizmat jarayonida olingan ma'lumotdan shaxsiy maqsadda foydalanish nima uchun taqiqlanadi? Misol keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq xizmatchisi korxonalarning moliyaviy holati, rejalari, mulki va boshqa maxfiy ma'lumotlardan xabardor bo'ladi. Bu ma'lumotlar unga faqat xizmat vazifasini bajarish uchun ishonib topshirilgan. Ulardan shaxsiy manfaat uchun foydalanish ishonchni suiiste'mol qilish, soliq siri rejimini buzish va korrupsiyaviy xatti-harakat hisoblanadi. Masalan, xodim tekshiruv paytida biror korxona o'z mulkini arzon sotmoqchi ekanini bilib, buni qarindoshiga yetkazsa, bu boshqa bozor ishtirokchilariga nisbatan adolatsiz ustunlik yaratadi. Shuningdek, raqobatchiga ma'lumot sotish ham shunday qoidabuzarlikdir. Bunday harakatlar uchun intizomiy va qonunda nazarda tutilgan boshqa javobgarlik qo'llaniladi. Eng muhimi, bitta holat ham butun tizimga bo'lgan ishonchni jiddiy pasaytirishi mumkin. 4. Fiskal va monetar siyosat o'rtasidagi farqni tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Fiskal siyosat hukumat tomonidan soliqlar va davlat xarajatlari orqali amalga oshiriladi. Uning vositalari soliq stavkalari, imtiyozlar, byudjet xarajatlari va davlat qarzi hisoblanadi. Masalan, iqtisodiy sekinlashuv paytida hukumat xarajatlarni oshirishi yoki soliq yukini kamaytirishi mumkin. Monetar siyosat esa markaziy bank tomonidan pul massasi va foiz stavkalari orqali yuritiladi. Uning asosiy maqsadi narxlar barqarorligini ta'minlash, ya'ni inflyatsiyani nazorat qilishdir. Asosiy vositalari asosiy stavka, ochiq bozor operatsiyalari va majburiy zaxira talablari. Ikki siyosat bir-birini to'ldirishi kerak: agar biri iqtisodiyotni rag'batlantirsa, ikkinchisi qarama-qarshi yo'nalishda harakat qilsa, samaradorlik pasayadi. Soliq organlari fiskal siyosatni amalga oshirishning asosiy ijrochilaridan biridir. 5. Monitoring paytida do'kon xaridorlarga chek bermasdan savdo qilayotgani, onlayn nazorat-kassa mashinasidan foydalanmayotgani aniqlandi. Harakatlaringiz qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, o'zimni tanishtirib, xizmat guvohnomam va tadbir o'tkazish uchun asos bo'lgan hujjatni ko'rsataman. Holatni xolis qayd etaman: chek berilmagan savdo faktlarini, kassa apparatining mavjudligi va holatini belgilangan tartibda hujjatlashtiraman. Sotuvchi yoki rahbardan tushuntirish so'rayman, Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 243 chunki sabab texnik nosozlik ham bo'lishi mumkin, buni ham tekshirish kerak. Barcha harakatlarim qonunda belgilangan vakolat doirasida bo'ladi, hech qanday og'zaki kelishuvga bormayman. Dalolatnoma tuzib, tadbirkorga uning huquqlari, jumladan, e'tiroz bildirish va shikoyat qilish huquqi haqida tushuntiraman. Shuningdek, onlayn kassadan foydalanish nima uchun majburiy ekanini va bu halol raqobatni qanday himoya qilishini tushuntiraman. Maqsad faqat jazolash emas, balki keyingi qoidabuzarliklarning oldini olishdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 244 chunki sabab texnik nosozlik ham bo'lishi mumkin, buni ham tekshirish kerak. Barcha harakatlarim qonunda belgilangan vakolat doirasida bo'ladi, hech qanday og'zaki kelishuvga bormayman. Dalolatnoma tuzib, tadbirkorga uning huquqlari, jumladan, e'tiroz bildirish va shikoyat qilish huquqi haqida tushuntiraman. Shuningdek, onlayn kassadan foydalanish nima uchun majburiy ekanini va bu halol raqobatni qanday himoya qilishini tushuntiraman. Maqsad faqat jazolash emas, balki keyingi qoidabuzarliklarning oldini olishdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 244 chunki sabab texnik nosozlik ham bo'lishi mumkin, buni ham tekshirish kerak. Barcha harakatlarim qonunda belgilangan vakolat doirasida bo'ladi, hech qanday og'zaki kelishuvga bormayman. Dalolatnoma tuzib, tadbirkorga uning huquqlari, jumladan, e'tiroz bildirish va shikoyat qilish huquqi haqida tushuntiraman. Shuningdek, onlayn kassadan foydalanish nima uchun majburiy ekanini va bu halol raqobatni qanday himoya qilishini tushuntiraman. Maqsad faqat jazolash emas, balki keyingi qoidabuzarliklarning oldini olishdir. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 244 Suhbat bileti 19 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Besh yildan keyin o'zingizni qayerda ko'rasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Besh yildan so'ng o'zimni soliq xizmatining tajribali mutaxassisi sifatida ko'raman. Dastlabki ikki yilda tizimning ish jarayonlarini chuqur o'rganish, soliq qonunchiligi va elektron xizmatlarni mukammal o'zlashtirish rejam bor. Keyinchalik soliq xatarlarini tahlil qilish yoki soliq auditi yo'nalishida ixtisoslashmoqchiman, chunki menga ma'lumotlar bilan ishlash va mantiqiy xulosa chiqarish yoqadi. Malakamni oshirish uchun kasbiy kurslar va xalqaro tajribani o'rganishni rejalashtirganman. Imkoniyat bo'lsa, yosh xodimlarga murabbiylik qilishni ham xohlayman. Lavozim emas, balki tashkilotga qo'shadigan hissam va soliq to'lovchilar ishonchini oshirishdagi o'rnim men uchun asosiy mezon bo'ladi. Albatta, rejalar tashkilot ehtiyojiga qarab o'zgarishi mumkin. 2. Jismoniy shaxslarning daromad solig'ida soliq agenti instituti qanday ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq agenti deganda soliq to'lovchiga daromad to'layotgan va qonunga ko'ra soliqni hisoblash, ushlab qolish hamda byudjetga o'tkazish majburiyati yuklangan shaxs tushuniladi. Ko'pincha bu ish beruvchi korxona bo'ladi. Masalan, xodimga ish haqi to'lanayotganda ish beruvchi daromad solig'ini hisoblab, uni ish haqidan ushlab qoladi va belgilangan muddatda byudjetga o'tkazadi, shuningdek tegishli hisobotni topshiradi. Bu mexanizm soliqni manbada undirish deb ataladi. Uning afzalliklari shundaki, soliq o'z vaqtida tushadi, xodim alohida hisobot topshirish bilan ovora bo'lmaydi va soliqdan bo'yin tovlash ehtimoli kamayadi. Agar agent soliqni ushlab qolmasa yoki o'tkazmasa, javobgarlik unga yuklanadi. Boshqa manbalardan daromad olgan fuqarolar esa deklaratsiya topshirishi mumkin. 3. Davlat xizmatchisi xizmatdan tashqari vaqtda ham qanday odob-axloq talablariga rioya qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchisi xizmatdan tashqarida ham davlat organi obro'sini ifodalaydi. Shu sababli u jamoat joylarida o'zini odobli tutishi, qonunbuzarlik va janjallarga aralashmasligi, xizmat mavqeidan shaxsiy manfaat uchun foydalanmasligi kerak. Xizmat davomida bilgan maxfiy ma'lumotlarni, jumladan soliq siriga oid ma'lumotlarni, do'stlar yoki qarindoshlar bilan muhokama qilmaslik shart. Soliq to'lovchilar bilan norasmiy munosabatga kirishish, ulardan sovg'a yoki xizmat qabul qilish manfaatlar to'qnashuviga olib kelishi mumkin. Moliyaviy intizom ham muhim: o'z soliq majburiyatlarini o'z vaqtida bajarish xodimning ishonchliligini ko'rsatadi. Xullas, xizmatdan tashqari xulq ham xizmatchiga bo'lgan ishonchga bevosita ta'sir qiladi. 4. Buxgalteriya hisobidagi ikki yoqlama yozuv tamoyilini tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Ikki yoqlama yozuv buxgalteriya hisobining asosiy tamoyili bo'lib, har bir xo'jalik operatsiyasi bir vaqtning o'zida kamida ikkita hisobvaraqda, birida debet, ikkinchisida kredit bo'yicha bir xil summada aks ettirilishini anglatadi. Masalan, korxona bankdagi hisobvarag'idan mol yetkazib beruvchiga to'lov qilsa, kreditorlik qarzi kamayadi va pul mablag'lari ham kamayadi. Bu tamoyil tufayli balansning muvozanati, ya'ni aktivlar majburiyatlar va xususiy kapital yig'indisiga tengligi doimo saqlanadi. Ikki yoqlama yozuv xatolarni aniqlashni osonlashtiradi, chunki debet va kredit aylanmalari teng bo'lishi kerak. Soliq nazoratida bu muhim, chunki hisobvaraqlar o'rtasidagi bog'lanishni tahlil qilib, daromadning yashirilishi yoki xarajatlarning sun'iy oshirilishini aniqlash mumkin. 5. Ijtimoiy tarmoqda soliq bo'limi xodimlarining xizmati haqida keskin tanqidiy post tarqaldi va unda sizning bo'limingiz ham tilga olingan. Qanday munosabatda bo'lasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, his-tuyg'uga berilib, shaxsiy sahifamdan javob yozmayman va muallif bilan bahsga kirishmayman. Postdagi faktlarni xolis o'rganaman: qaysi murojaat, qaysi sana va qanday muammo haqida gap ketmoqda. So'ngra bu haqda rahbarga xabar beraman, chunki rasmiy javob berish matbuot Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 245 Suhbat bileti 19 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Besh yildan keyin o'zingizni qayerda ko'rasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Besh yildan so'ng o'zimni soliq xizmatining tajribali mutaxassisi sifatida ko'raman. Dastlabki ikki yilda tizimning ish jarayonlarini chuqur o'rganish, soliq qonunchiligi va elektron xizmatlarni mukammal o'zlashtirish rejam bor. Keyinchalik soliq xatarlarini tahlil qilish yoki soliq auditi yo'nalishida ixtisoslashmoqchiman, chunki menga ma'lumotlar bilan ishlash va mantiqiy xulosa chiqarish yoqadi. Malakamni oshirish uchun kasbiy kurslar va xalqaro tajribani o'rganishni rejalashtirganman. Imkoniyat bo'lsa, yosh xodimlarga murabbiylik qilishni ham xohlayman. Lavozim emas, balki tashkilotga qo'shadigan hissam va soliq to'lovchilar ishonchini oshirishdagi o'rnim men uchun asosiy mezon bo'ladi. Albatta, rejalar tashkilot ehtiyojiga qarab o'zgarishi mumkin. 2. Jismoniy shaxslarning daromad solig'ida soliq agenti instituti qanday ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq agenti deganda soliq to'lovchiga daromad to'layotgan va qonunga ko'ra soliqni hisoblash, ushlab qolish hamda byudjetga o'tkazish majburiyati yuklangan shaxs tushuniladi. Ko'pincha bu ish beruvchi korxona bo'ladi. Masalan, xodimga ish haqi to'lanayotganda ish beruvchi daromad solig'ini hisoblab, uni ish haqidan ushlab qoladi va belgilangan muddatda byudjetga o'tkazadi, shuningdek tegishli hisobotni topshiradi. Bu mexanizm soliqni manbada undirish deb ataladi. Uning afzalliklari shundaki, soliq o'z vaqtida tushadi, xodim alohida hisobot topshirish bilan ovora bo'lmaydi va soliqdan bo'yin tovlash ehtimoli kamayadi. Agar agent soliqni ushlab qolmasa yoki o'tkazmasa, javobgarlik unga yuklanadi. Boshqa manbalardan daromad olgan fuqarolar esa deklaratsiya topshirishi mumkin. 3. Davlat xizmatchisi xizmatdan tashqari vaqtda ham qanday odob-axloq talablariga rioya qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchisi xizmatdan tashqarida ham davlat organi obro'sini ifodalaydi. Shu sababli u jamoat joylarida o'zini odobli tutishi, qonunbuzarlik va janjallarga aralashmasligi, xizmat mavqeidan shaxsiy manfaat uchun foydalanmasligi kerak. Xizmat davomida bilgan maxfiy ma'lumotlarni, jumladan soliq siriga oid ma'lumotlarni, do'stlar yoki qarindoshlar bilan muhokama qilmaslik shart. Soliq to'lovchilar bilan norasmiy munosabatga kirishish, ulardan sovg'a yoki xizmat qabul qilish manfaatlar to'qnashuviga olib kelishi mumkin. Moliyaviy intizom ham muhim: o'z soliq majburiyatlarini o'z vaqtida bajarish xodimning ishonchliligini ko'rsatadi. Xullas, xizmatdan tashqari xulq ham xizmatchiga bo'lgan ishonchga bevosita ta'sir qiladi. 4. Buxgalteriya hisobidagi ikki yoqlama yozuv tamoyilini tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Ikki yoqlama yozuv buxgalteriya hisobining asosiy tamoyili bo'lib, har bir xo'jalik operatsiyasi bir vaqtning o'zida kamida ikkita hisobvaraqda, birida debet, ikkinchisida kredit bo'yicha bir xil summada aks ettirilishini anglatadi. Masalan, korxona bankdagi hisobvarag'idan mol yetkazib beruvchiga to'lov qilsa, kreditorlik qarzi kamayadi va pul mablag'lari ham kamayadi. Bu tamoyil tufayli balansning muvozanati, ya'ni aktivlar majburiyatlar va xususiy kapital yig'indisiga tengligi doimo saqlanadi. Ikki yoqlama yozuv xatolarni aniqlashni osonlashtiradi, chunki debet va kredit aylanmalari teng bo'lishi kerak. Soliq nazoratida bu muhim, chunki hisobvaraqlar o'rtasidagi bog'lanishni tahlil qilib, daromadning yashirilishi yoki xarajatlarning sun'iy oshirilishini aniqlash mumkin. 5. Ijtimoiy tarmoqda soliq bo'limi xodimlarining xizmati haqida keskin tanqidiy post tarqaldi va unda sizning bo'limingiz ham tilga olingan. Qanday munosabatda bo'lasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, his-tuyg'uga berilib, shaxsiy sahifamdan javob yozmayman va muallif bilan bahsga kirishmayman. Postdagi faktlarni xolis o'rganaman: qaysi murojaat, qaysi sana va qanday muammo haqida gap ketmoqda. So'ngra bu haqda rahbarga xabar beraman, chunki rasmiy javob berish matbuot Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 245 Suhbat bileti 19 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Besh yildan keyin o'zingizni qayerda ko'rasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Besh yildan so'ng o'zimni soliq xizmatining tajribali mutaxassisi sifatida ko'raman. Dastlabki ikki yilda tizimning ish jarayonlarini chuqur o'rganish, soliq qonunchiligi va elektron xizmatlarni mukammal o'zlashtirish rejam bor. Keyinchalik soliq xatarlarini tahlil qilish yoki soliq auditi yo'nalishida ixtisoslashmoqchiman, chunki menga ma'lumotlar bilan ishlash va mantiqiy xulosa chiqarish yoqadi. Malakamni oshirish uchun kasbiy kurslar va xalqaro tajribani o'rganishni rejalashtirganman. Imkoniyat bo'lsa, yosh xodimlarga murabbiylik qilishni ham xohlayman. Lavozim emas, balki tashkilotga qo'shadigan hissam va soliq to'lovchilar ishonchini oshirishdagi o'rnim men uchun asosiy mezon bo'ladi. Albatta, rejalar tashkilot ehtiyojiga qarab o'zgarishi mumkin. 2. Jismoniy shaxslarning daromad solig'ida soliq agenti instituti qanday ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq agenti deganda soliq to'lovchiga daromad to'layotgan va qonunga ko'ra soliqni hisoblash, ushlab qolish hamda byudjetga o'tkazish majburiyati yuklangan shaxs tushuniladi. Ko'pincha bu ish beruvchi korxona bo'ladi. Masalan, xodimga ish haqi to'lanayotganda ish beruvchi daromad solig'ini hisoblab, uni ish haqidan ushlab qoladi va belgilangan muddatda byudjetga o'tkazadi, shuningdek tegishli hisobotni topshiradi. Bu mexanizm soliqni manbada undirish deb ataladi. Uning afzalliklari shundaki, soliq o'z vaqtida tushadi, xodim alohida hisobot topshirish bilan ovora bo'lmaydi va soliqdan bo'yin tovlash ehtimoli kamayadi. Agar agent soliqni ushlab qolmasa yoki o'tkazmasa, javobgarlik unga yuklanadi. Boshqa manbalardan daromad olgan fuqarolar esa deklaratsiya topshirishi mumkin. 3. Davlat xizmatchisi xizmatdan tashqari vaqtda ham qanday odob-axloq talablariga rioya qilishi kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchisi xizmatdan tashqarida ham davlat organi obro'sini ifodalaydi. Shu sababli u jamoat joylarida o'zini odobli tutishi, qonunbuzarlik va janjallarga aralashmasligi, xizmat mavqeidan shaxsiy manfaat uchun foydalanmasligi kerak. Xizmat davomida bilgan maxfiy ma'lumotlarni, jumladan soliq siriga oid ma'lumotlarni, do'stlar yoki qarindoshlar bilan muhokama qilmaslik shart. Soliq to'lovchilar bilan norasmiy munosabatga kirishish, ulardan sovg'a yoki xizmat qabul qilish manfaatlar to'qnashuviga olib kelishi mumkin. Moliyaviy intizom ham muhim: o'z soliq majburiyatlarini o'z vaqtida bajarish xodimning ishonchliligini ko'rsatadi. Xullas, xizmatdan tashqari xulq ham xizmatchiga bo'lgan ishonchga bevosita ta'sir qiladi. 4. Buxgalteriya hisobidagi ikki yoqlama yozuv tamoyilini tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Ikki yoqlama yozuv buxgalteriya hisobining asosiy tamoyili bo'lib, har bir xo'jalik operatsiyasi bir vaqtning o'zida kamida ikkita hisobvaraqda, birida debet, ikkinchisida kredit bo'yicha bir xil summada aks ettirilishini anglatadi. Masalan, korxona bankdagi hisobvarag'idan mol yetkazib beruvchiga to'lov qilsa, kreditorlik qarzi kamayadi va pul mablag'lari ham kamayadi. Bu tamoyil tufayli balansning muvozanati, ya'ni aktivlar majburiyatlar va xususiy kapital yig'indisiga tengligi doimo saqlanadi. Ikki yoqlama yozuv xatolarni aniqlashni osonlashtiradi, chunki debet va kredit aylanmalari teng bo'lishi kerak. Soliq nazoratida bu muhim, chunki hisobvaraqlar o'rtasidagi bog'lanishni tahlil qilib, daromadning yashirilishi yoki xarajatlarning sun'iy oshirilishini aniqlash mumkin. 5. Ijtimoiy tarmoqda soliq bo'limi xodimlarining xizmati haqida keskin tanqidiy post tarqaldi va unda sizning bo'limingiz ham tilga olingan. Qanday munosabatda bo'lasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, his-tuyg'uga berilib, shaxsiy sahifamdan javob yozmayman va muallif bilan bahsga kirishmayman. Postdagi faktlarni xolis o'rganaman: qaysi murojaat, qaysi sana va qanday muammo haqida gap ketmoqda. So'ngra bu haqda rahbarga xabar beraman, chunki rasmiy javob berish matbuot Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 245 xizmati yoki vakolatli shaxs vazifasi. Agar tanqid asosli bo'lsa, ya'ni xizmatda kechikish yoki xato bo'lgan bo'lsa, buni tan olish va muammoni tezda hal qilish kerak, fuqaro bilan bevosita bog'lanib, murojaatini ko'rib chiqish taklif qilinadi. Agar ma'lumot noto'g'ri bo'lsa, rasmiy kanal orqali dalillar bilan aniqlik kiritiladi. Har qanday tanqiddan xizmat sifatini yaxshilash uchun xulosa chiqarish lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 246 xizmati yoki vakolatli shaxs vazifasi. Agar tanqid asosli bo'lsa, ya'ni xizmatda kechikish yoki xato bo'lgan bo'lsa, buni tan olish va muammoni tezda hal qilish kerak, fuqaro bilan bevosita bog'lanib, murojaatini ko'rib chiqish taklif qilinadi. Agar ma'lumot noto'g'ri bo'lsa, rasmiy kanal orqali dalillar bilan aniqlik kiritiladi. Har qanday tanqiddan xizmat sifatini yaxshilash uchun xulosa chiqarish lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 246 xizmati yoki vakolatli shaxs vazifasi. Agar tanqid asosli bo'lsa, ya'ni xizmatda kechikish yoki xato bo'lgan bo'lsa, buni tan olish va muammoni tezda hal qilish kerak, fuqaro bilan bevosita bog'lanib, murojaatini ko'rib chiqish taklif qilinadi. Agar ma'lumot noto'g'ri bo'lsa, rasmiy kanal orqali dalillar bilan aniqlik kiritiladi. Har qanday tanqiddan xizmat sifatini yaxshilash uchun xulosa chiqarish lozim. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 246 Suhbat bileti 20 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Hozirgi ish joyingizni yoki boshqa imkoniyatlarni nima uchun soliq xizmatiga almashtirmoqchisiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Hozirgi ishimda xususiy kompaniyada buxgalter yordamchisi sifatida hisobotlar tayyorlash va soliq hisob- kitoblari bilan shug'ullanaman. Bu tajriba menga soliq tizimini tadbirkor nigohidan ko'rish imkonini berdi. Biroq men faqat bitta korxona manfaati uchun emas, kengroq miqyosda, butun jamiyat uchun foyda keltiradigan ishni qilishni xohlayman. Soliq xizmati adolatli soliq yukini ta'minlash, halol tadbirkorlarni himoya qilish va byudjetni to'ldirish orqali davlat faoliyatining asosiy qismini ta'minlaydi. Bundan tashqari, bu sohada kasbiy o'sish, malaka oshirish va zamonaviy raqamli texnologiyalar bilan ishlash imkoniyati katta. Tadbirkorlar duch keladigan qiyinchiliklarni bilganim sababli, ularga tushunarli va amaliy maslahat bera olaman deb hisoblayman. Bu meni yaxshi xizmatchi qiladi. 2. Soliq imtiyozi nima va u qanday maqsadlarda beriladi? Imtiyozlarning salbiy tomonlari bormi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq imtiyozi qonunda belgilangan ayrim soliq to'lovchilar yoki faoliyat turlariga boshqalarga nisbatan qulayroq shartlar berilishidir. U soliqdan to'liq ozod qilish, soliq bazasini kamaytirish, pasaytirilgan stavka qo'llash yoki to'lov muddatini kechiktirish shaklida bo'lishi mumkin. Imtiyozlarning maqsadi ma'lum tarmoqlarni rivojlantirish, investitsiyalarni jalb qilish, ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarni qo'llab- quvvatlash yoki hududlarni rivojlantirishdir. Biroq ularning salbiy tomonlari ham bor: byudjet daromadlari kamayadi, soliq tizimi murakkablashadi, raqobat shartlari tenglashmaydi va suiiste'mol qilish xavfi paydo bo'ladi. Shuning uchun zamonaviy yondashuvda imtiyozlar samaradorligi muntazam baholanadi, maqsadiga erishmagan imtiyozlar qayta ko'rib chiqiladi. 3. Hamkasbingiz soliq to'lovchidan noqonuniy haq olayotganini sezib qoldingiz. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu juda og'ir, ammo aniq yechimi bor vaziyat. Korrupsiya haqida bilib turib sukut saqlash ham noto'g'ri, chunki u tizimga zarar yetkazadi va boshqa xodimlarning obro'siga soya soladi. Avvalo, o'z kuzatuvlarim faktlarga asoslanganiga ishonch hosil qilaman, mish-mishlarga tayanib ayblamayman. Shundan so'ng holat haqida belgilangan kanallar orqali, ya'ni rahbariyatga, ichki xavfsizlik yoki komplayens bo'linmasiga yoki ishonch telefoniga xabar beraman. O'zim mustaqil tergov o'tkazmayman va hamkasbni ogohlantirib qo'ymayman, chunki bu dalillarning yo'qolishiga olib kelishi mumkin. Xabar beruvchilar qonun bilan himoyalangan. Shaxsiy munosabatlar qanchalik yaqin bo'lmasin, xizmat burchi va qonun ustuvorligi birinchi o'rinda turadi. 4. Davlat byudjeti taqchilligi nima va u qanday moliyalashtiriladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Byudjet taqchilligi davlat xarajatlarining daromadlardan oshib ketishidir. U iqtisodiy inqiroz paytida daromadlar kamayganida, katta infratuzilma loyihalari moliyalashtirilganda yoki ijtimoiy xarajatlar ortganida yuzaga kelishi mumkin. Taqchillikni moliyalashtirishning asosiy manbalari: ichki qarz, ya'ni davlat qimmatli qog'ozlarini chiqarish; tashqi qarz, ya'ni xalqaro moliya institutlari va boshqa davlatlardan kredit olish; shuningdek, davlat aktivlarini xususiylashtirishdan tushumlar va zaxira jamg'armalari. Markaziy bank orqali pul chiqarib moliyalashtirish inflyatsiyaga olib kelgani sababli zamonaviy amaliyotda maqsadga muvofiq emas. Mo''tadil taqchillik o'zini oqlashi mumkin, biroq doimiy yuqori taqchillik qarz yukini oshiradi. Soliq tushumlarini barqaror ta'minlash taqchillikni nazoratda ushlashning asosiy omilidir. 5. Siz biriktirilgan korxonalar ro'yxatida amakingizning o'g'liga tegishli firma borligini bildingiz. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu klassik manfaatlar to'qnashuvi holati. Garchi men hech qanday noto'g'ri ish qilmoqchi bo'lmasam ham, qarindoshim bilan bog'liq ish bo'yicha qabul qilgan qarorlarim xolis emas deb qabul qilinishi mumkin. Shuning uchun birinchi navbatda bu haqda darhol rahbarimga yozma ravishda xabar beraman Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 247 Suhbat bileti 20 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Hozirgi ish joyingizni yoki boshqa imkoniyatlarni nima uchun soliq xizmatiga almashtirmoqchisiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Hozirgi ishimda xususiy kompaniyada buxgalter yordamchisi sifatida hisobotlar tayyorlash va soliq hisob- kitoblari bilan shug'ullanaman. Bu tajriba menga soliq tizimini tadbirkor nigohidan ko'rish imkonini berdi. Biroq men faqat bitta korxona manfaati uchun emas, kengroq miqyosda, butun jamiyat uchun foyda keltiradigan ishni qilishni xohlayman. Soliq xizmati adolatli soliq yukini ta'minlash, halol tadbirkorlarni himoya qilish va byudjetni to'ldirish orqali davlat faoliyatining asosiy qismini ta'minlaydi. Bundan tashqari, bu sohada kasbiy o'sish, malaka oshirish va zamonaviy raqamli texnologiyalar bilan ishlash imkoniyati katta. Tadbirkorlar duch keladigan qiyinchiliklarni bilganim sababli, ularga tushunarli va amaliy maslahat bera olaman deb hisoblayman. Bu meni yaxshi xizmatchi qiladi. 2. Soliq imtiyozi nima va u qanday maqsadlarda beriladi? Imtiyozlarning salbiy tomonlari bormi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq imtiyozi qonunda belgilangan ayrim soliq to'lovchilar yoki faoliyat turlariga boshqalarga nisbatan qulayroq shartlar berilishidir. U soliqdan to'liq ozod qilish, soliq bazasini kamaytirish, pasaytirilgan stavka qo'llash yoki to'lov muddatini kechiktirish shaklida bo'lishi mumkin. Imtiyozlarning maqsadi ma'lum tarmoqlarni rivojlantirish, investitsiyalarni jalb qilish, ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarni qo'llab- quvvatlash yoki hududlarni rivojlantirishdir. Biroq ularning salbiy tomonlari ham bor: byudjet daromadlari kamayadi, soliq tizimi murakkablashadi, raqobat shartlari tenglashmaydi va suiiste'mol qilish xavfi paydo bo'ladi. Shuning uchun zamonaviy yondashuvda imtiyozlar samaradorligi muntazam baholanadi, maqsadiga erishmagan imtiyozlar qayta ko'rib chiqiladi. 3. Hamkasbingiz soliq to'lovchidan noqonuniy haq olayotganini sezib qoldingiz. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu juda og'ir, ammo aniq yechimi bor vaziyat. Korrupsiya haqida bilib turib sukut saqlash ham noto'g'ri, chunki u tizimga zarar yetkazadi va boshqa xodimlarning obro'siga soya soladi. Avvalo, o'z kuzatuvlarim faktlarga asoslanganiga ishonch hosil qilaman, mish-mishlarga tayanib ayblamayman. Shundan so'ng holat haqida belgilangan kanallar orqali, ya'ni rahbariyatga, ichki xavfsizlik yoki komplayens bo'linmasiga yoki ishonch telefoniga xabar beraman. O'zim mustaqil tergov o'tkazmayman va hamkasbni ogohlantirib qo'ymayman, chunki bu dalillarning yo'qolishiga olib kelishi mumkin. Xabar beruvchilar qonun bilan himoyalangan. Shaxsiy munosabatlar qanchalik yaqin bo'lmasin, xizmat burchi va qonun ustuvorligi birinchi o'rinda turadi. 4. Davlat byudjeti taqchilligi nima va u qanday moliyalashtiriladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Byudjet taqchilligi davlat xarajatlarining daromadlardan oshib ketishidir. U iqtisodiy inqiroz paytida daromadlar kamayganida, katta infratuzilma loyihalari moliyalashtirilganda yoki ijtimoiy xarajatlar ortganida yuzaga kelishi mumkin. Taqchillikni moliyalashtirishning asosiy manbalari: ichki qarz, ya'ni davlat qimmatli qog'ozlarini chiqarish; tashqi qarz, ya'ni xalqaro moliya institutlari va boshqa davlatlardan kredit olish; shuningdek, davlat aktivlarini xususiylashtirishdan tushumlar va zaxira jamg'armalari. Markaziy bank orqali pul chiqarib moliyalashtirish inflyatsiyaga olib kelgani sababli zamonaviy amaliyotda maqsadga muvofiq emas. Mo''tadil taqchillik o'zini oqlashi mumkin, biroq doimiy yuqori taqchillik qarz yukini oshiradi. Soliq tushumlarini barqaror ta'minlash taqchillikni nazoratda ushlashning asosiy omilidir. 5. Siz biriktirilgan korxonalar ro'yxatida amakingizning o'g'liga tegishli firma borligini bildingiz. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu klassik manfaatlar to'qnashuvi holati. Garchi men hech qanday noto'g'ri ish qilmoqchi bo'lmasam ham, qarindoshim bilan bog'liq ish bo'yicha qabul qilgan qarorlarim xolis emas deb qabul qilinishi mumkin. Shuning uchun birinchi navbatda bu haqda darhol rahbarimga yozma ravishda xabar beraman Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 247 Suhbat bileti 20 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Hozirgi ish joyingizni yoki boshqa imkoniyatlarni nima uchun soliq xizmatiga almashtirmoqchisiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Hozirgi ishimda xususiy kompaniyada buxgalter yordamchisi sifatida hisobotlar tayyorlash va soliq hisob- kitoblari bilan shug'ullanaman. Bu tajriba menga soliq tizimini tadbirkor nigohidan ko'rish imkonini berdi. Biroq men faqat bitta korxona manfaati uchun emas, kengroq miqyosda, butun jamiyat uchun foyda keltiradigan ishni qilishni xohlayman. Soliq xizmati adolatli soliq yukini ta'minlash, halol tadbirkorlarni himoya qilish va byudjetni to'ldirish orqali davlat faoliyatining asosiy qismini ta'minlaydi. Bundan tashqari, bu sohada kasbiy o'sish, malaka oshirish va zamonaviy raqamli texnologiyalar bilan ishlash imkoniyati katta. Tadbirkorlar duch keladigan qiyinchiliklarni bilganim sababli, ularga tushunarli va amaliy maslahat bera olaman deb hisoblayman. Bu meni yaxshi xizmatchi qiladi. 2. Soliq imtiyozi nima va u qanday maqsadlarda beriladi? Imtiyozlarning salbiy tomonlari bormi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq imtiyozi qonunda belgilangan ayrim soliq to'lovchilar yoki faoliyat turlariga boshqalarga nisbatan qulayroq shartlar berilishidir. U soliqdan to'liq ozod qilish, soliq bazasini kamaytirish, pasaytirilgan stavka qo'llash yoki to'lov muddatini kechiktirish shaklida bo'lishi mumkin. Imtiyozlarning maqsadi ma'lum tarmoqlarni rivojlantirish, investitsiyalarni jalb qilish, ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarni qo'llab- quvvatlash yoki hududlarni rivojlantirishdir. Biroq ularning salbiy tomonlari ham bor: byudjet daromadlari kamayadi, soliq tizimi murakkablashadi, raqobat shartlari tenglashmaydi va suiiste'mol qilish xavfi paydo bo'ladi. Shuning uchun zamonaviy yondashuvda imtiyozlar samaradorligi muntazam baholanadi, maqsadiga erishmagan imtiyozlar qayta ko'rib chiqiladi. 3. Hamkasbingiz soliq to'lovchidan noqonuniy haq olayotganini sezib qoldingiz. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu juda og'ir, ammo aniq yechimi bor vaziyat. Korrupsiya haqida bilib turib sukut saqlash ham noto'g'ri, chunki u tizimga zarar yetkazadi va boshqa xodimlarning obro'siga soya soladi. Avvalo, o'z kuzatuvlarim faktlarga asoslanganiga ishonch hosil qilaman, mish-mishlarga tayanib ayblamayman. Shundan so'ng holat haqida belgilangan kanallar orqali, ya'ni rahbariyatga, ichki xavfsizlik yoki komplayens bo'linmasiga yoki ishonch telefoniga xabar beraman. O'zim mustaqil tergov o'tkazmayman va hamkasbni ogohlantirib qo'ymayman, chunki bu dalillarning yo'qolishiga olib kelishi mumkin. Xabar beruvchilar qonun bilan himoyalangan. Shaxsiy munosabatlar qanchalik yaqin bo'lmasin, xizmat burchi va qonun ustuvorligi birinchi o'rinda turadi. 4. Davlat byudjeti taqchilligi nima va u qanday moliyalashtiriladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Byudjet taqchilligi davlat xarajatlarining daromadlardan oshib ketishidir. U iqtisodiy inqiroz paytida daromadlar kamayganida, katta infratuzilma loyihalari moliyalashtirilganda yoki ijtimoiy xarajatlar ortganida yuzaga kelishi mumkin. Taqchillikni moliyalashtirishning asosiy manbalari: ichki qarz, ya'ni davlat qimmatli qog'ozlarini chiqarish; tashqi qarz, ya'ni xalqaro moliya institutlari va boshqa davlatlardan kredit olish; shuningdek, davlat aktivlarini xususiylashtirishdan tushumlar va zaxira jamg'armalari. Markaziy bank orqali pul chiqarib moliyalashtirish inflyatsiyaga olib kelgani sababli zamonaviy amaliyotda maqsadga muvofiq emas. Mo''tadil taqchillik o'zini oqlashi mumkin, biroq doimiy yuqori taqchillik qarz yukini oshiradi. Soliq tushumlarini barqaror ta'minlash taqchillikni nazoratda ushlashning asosiy omilidir. 5. Siz biriktirilgan korxonalar ro'yxatida amakingizning o'g'liga tegishli firma borligini bildingiz. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu klassik manfaatlar to'qnashuvi holati. Garchi men hech qanday noto'g'ri ish qilmoqchi bo'lmasam ham, qarindoshim bilan bog'liq ish bo'yicha qabul qilgan qarorlarim xolis emas deb qabul qilinishi mumkin. Shuning uchun birinchi navbatda bu haqda darhol rahbarimga yozma ravishda xabar beraman Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 247 va qarindoshlik munosabatini ochiq bayon qilaman. Masala hal bo'lgunga qadar ushbu korxona bo'yicha hech qanday harakat yoki qaror qabul qilmayman, uning hujjatlarini ko'rib chiqmayman. Rahbariyat korxonani boshqa xodimga biriktirishi kerak. Qarindoshim menga murojaat qilsa, ishi bo'yicha mas'ul xodimga yo'naltiraman va xizmat ma'lumotlarini muhokama qilmayman. Bunday ochiqlik meni ham, qarindoshimni ham, tashkilotni ham asossiz shubhalardan himoya qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 248 va qarindoshlik munosabatini ochiq bayon qilaman. Masala hal bo'lgunga qadar ushbu korxona bo'yicha hech qanday harakat yoki qaror qabul qilmayman, uning hujjatlarini ko'rib chiqmayman. Rahbariyat korxonani boshqa xodimga biriktirishi kerak. Qarindoshim menga murojaat qilsa, ishi bo'yicha mas'ul xodimga yo'naltiraman va xizmat ma'lumotlarini muhokama qilmayman. Bunday ochiqlik meni ham, qarindoshimni ham, tashkilotni ham asossiz shubhalardan himoya qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 248 va qarindoshlik munosabatini ochiq bayon qilaman. Masala hal bo'lgunga qadar ushbu korxona bo'yicha hech qanday harakat yoki qaror qabul qilmayman, uning hujjatlarini ko'rib chiqmayman. Rahbariyat korxonani boshqa xodimga biriktirishi kerak. Qarindoshim menga murojaat qilsa, ishi bo'yicha mas'ul xodimga yo'naltiraman va xizmat ma'lumotlarini muhokama qilmayman. Bunday ochiqlik meni ham, qarindoshimni ham, tashkilotni ham asossiz shubhalardan himoya qiladi. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 248 Suhbat bileti 21 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Muvaffaqiyatsizlikka uchragan holatingiz va undan olgan saboqingiz haqida gapirib bering. Namunaviy javob / yechim:✔ Talabalik paytida moliyaviy tahlil bo'yicha tanlovga tayyorlanib, jamoamiz bilan katta loyiha tayyorladik, ammo saralash bosqichidan o'tolmadik. Tahlil qilganimda asosiy sabab aniq bo'ldi: biz ma'lumotlarni juda ko'p yig'ib, ularni oddiy va tushunarli xulosaga aylantirishga vaqt qoldirmagandik. Hakamlar ishimizni chuqur, ammo chalkash deb baholadi. Bu muvaffaqiyatsizlikdan bir nechta saboq oldim. Birinchidan, ish rejasida yakuniy taqdimot uchun alohida vaqt ajratish kerak. Ikkinchidan, murakkab tahlilni auditoriyaga mos tilda yetkazish mazmunning o'zidek muhim. Keyingi yili shu tajriba asosida qatnashib, sovrinli o'rin oldik. Soliq xizmatida ham murakkab qoidalarni fuqarolarga oddiy tilda tushuntira olish muhim, shuning uchun bu saboq men uchun qadrli. 2. Soliq organlari xodimlarining soliq to'lovchilarga nisbatan asosiy majburiyatlari nimalardan iborat? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlari xodimlari soliq to'lovchilarning huquq va qonuniy manfaatlarini hurmat qilishi shart. Asosiy majburiyatlar: soliq qonunchiligiga qat'iy rioya qilish va uni to'g'ri qo'llash; soliq to'lovchilarga amaldagi soliqlar, hisobot shakllari va to'lov tartibi haqida bepul va tushunarli ma'lumot berish; murojaatlarni belgilangan tartib va muddatda ko'rib chiqish; soliq sirini saqlash; tekshiruvlarni faqat qonunda belgilangan asos va tartibda o'tkazish; qarorlar ustidan shikoyat qilish huquqini tushuntirish. Shuningdek, xodim xolis bo'lishi, kamsitishga yo'l qo'ymasligi va ortiqcha to'langan soliqni qaytarish kabi masalalarda soliq to'lovchiga amaliy ko'maklashishi kerak. 3. Pora va tamagirlik o'rtasida qanday farq bor? Har ikkisiga qarshi qanday choralar mavjud? Namunaviy javob / yechim: ✔ Pora berish deganda shaxsning mansabdor shaxsga uning xizmat vakolati bilan bog'liq harakat yoki harakatsizligi uchun noqonuniy moddiy manfaat taklif qilishi yoki berishi tushuniladi. Tamagirlik, ya'ni pora talab qilish esa mansabdor shaxsning o'zi tashabbus ko'rsatib, fuqarodan noqonuniy haq so'rashi, ko'pincha uni noqulay ahvolga solib qo'yish bilan bog'liq. Ikkinchi holat ayniqsa xavfli, chunki u davlat hokimiyatini bevosita suiiste'mol qilishdir. Ikkala harakat ham qonun bilan taqiqlangan va jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. Qarshi choralar qatoriga xizmatlarni raqamlashtirish, xodim va fuqaroning bevosita aloqasini kamaytirish, ishonch telefonlari, ichki nazorat, korrupsiyaga qarshi o'qitish va xabar beruvchilarni himoya qilish kiradi. 4. Balans (moliyaviy holat to'g'risidagi hisobot) qanday tuzilgan va undan nimani bilish mumkin? Namunaviy javob / yechim: ✔ Balans korxonaning ma'lum sanadagi moliyaviy holatini ko'rsatadi. U ikki qismdan iborat: aktivlar hamda majburiyatlar va xususiy kapital. Aktivlar korxonaga tegishli resurslar: uzoq muddatli aktivlar, masalan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar, hamda joriy aktivlar, masalan tovar-moddiy zaxiralar, debitorlik qarzlari va pul mablag'lari. Passiv qism esa bu resurslar qaysi manbalar hisobidan shakllanganini ko'rsatadi: ustav kapitali va taqsimlanmagan foyda kabi xususiy kapital hamda kreditlar va kreditorlik qarzlari kabi majburiyatlar. Balansning ikki tomoni har doim teng. Undan korxonaning to'lov qobiliyati, moliyaviy barqarorligi va qarz yukini baholash mumkin. Soliq tahlilida balansdagi keskin o'zgarishlar qo'shimcha o'rganish uchun signal bo'lishi mumkin. 5. Navbatda turgan ikki fuqaro o'rtasida janjal chiqdi, ulardan biri xizmat ko'rsatish sekinligi uchun sizni ayblamoqda. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, o'zim xotirjam bo'lishim va ovozimni ko'tarmasligim kerak. Navbat oldiga chiqib, ikkala fuqaroga hurmat bilan murojaat qilaman va noqulaylik uchun uzr so'rayman. Har birining navbatdagi o'rni va murojaati mazmunini aniqlashtirib, navbat tartibi adolatli ekanini tushuntiraman. Janjalning sababi sekin xizmat bo'lsa, buni tan olaman va kutish vaqtini qisqartirish uchun choralar ko'raman: masalan, oddiy savollarni elektron xizmatlar orqali hal qilish mumkinligini aytaman yoki hamkasblardan yordam Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 249 Suhbat bileti 21 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Muvaffaqiyatsizlikka uchragan holatingiz va undan olgan saboqingiz haqida gapirib bering. Namunaviy javob / yechim:✔ Talabalik paytida moliyaviy tahlil bo'yicha tanlovga tayyorlanib, jamoamiz bilan katta loyiha tayyorladik, ammo saralash bosqichidan o'tolmadik. Tahlil qilganimda asosiy sabab aniq bo'ldi: biz ma'lumotlarni juda ko'p yig'ib, ularni oddiy va tushunarli xulosaga aylantirishga vaqt qoldirmagandik. Hakamlar ishimizni chuqur, ammo chalkash deb baholadi. Bu muvaffaqiyatsizlikdan bir nechta saboq oldim. Birinchidan, ish rejasida yakuniy taqdimot uchun alohida vaqt ajratish kerak. Ikkinchidan, murakkab tahlilni auditoriyaga mos tilda yetkazish mazmunning o'zidek muhim. Keyingi yili shu tajriba asosida qatnashib, sovrinli o'rin oldik. Soliq xizmatida ham murakkab qoidalarni fuqarolarga oddiy tilda tushuntira olish muhim, shuning uchun bu saboq men uchun qadrli. 2. Soliq organlari xodimlarining soliq to'lovchilarga nisbatan asosiy majburiyatlari nimalardan iborat? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlari xodimlari soliq to'lovchilarning huquq va qonuniy manfaatlarini hurmat qilishi shart. Asosiy majburiyatlar: soliq qonunchiligiga qat'iy rioya qilish va uni to'g'ri qo'llash; soliq to'lovchilarga amaldagi soliqlar, hisobot shakllari va to'lov tartibi haqida bepul va tushunarli ma'lumot berish; murojaatlarni belgilangan tartib va muddatda ko'rib chiqish; soliq sirini saqlash; tekshiruvlarni faqat qonunda belgilangan asos va tartibda o'tkazish; qarorlar ustidan shikoyat qilish huquqini tushuntirish. Shuningdek, xodim xolis bo'lishi, kamsitishga yo'l qo'ymasligi va ortiqcha to'langan soliqni qaytarish kabi masalalarda soliq to'lovchiga amaliy ko'maklashishi kerak. 3. Pora va tamagirlik o'rtasida qanday farq bor? Har ikkisiga qarshi qanday choralar mavjud? Namunaviy javob / yechim: ✔ Pora berish deganda shaxsning mansabdor shaxsga uning xizmat vakolati bilan bog'liq harakat yoki harakatsizligi uchun noqonuniy moddiy manfaat taklif qilishi yoki berishi tushuniladi. Tamagirlik, ya'ni pora talab qilish esa mansabdor shaxsning o'zi tashabbus ko'rsatib, fuqarodan noqonuniy haq so'rashi, ko'pincha uni noqulay ahvolga solib qo'yish bilan bog'liq. Ikkinchi holat ayniqsa xavfli, chunki u davlat hokimiyatini bevosita suiiste'mol qilishdir. Ikkala harakat ham qonun bilan taqiqlangan va jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. Qarshi choralar qatoriga xizmatlarni raqamlashtirish, xodim va fuqaroning bevosita aloqasini kamaytirish, ishonch telefonlari, ichki nazorat, korrupsiyaga qarshi o'qitish va xabar beruvchilarni himoya qilish kiradi. 4. Balans (moliyaviy holat to'g'risidagi hisobot) qanday tuzilgan va undan nimani bilish mumkin? Namunaviy javob / yechim: ✔ Balans korxonaning ma'lum sanadagi moliyaviy holatini ko'rsatadi. U ikki qismdan iborat: aktivlar hamda majburiyatlar va xususiy kapital. Aktivlar korxonaga tegishli resurslar: uzoq muddatli aktivlar, masalan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar, hamda joriy aktivlar, masalan tovar-moddiy zaxiralar, debitorlik qarzlari va pul mablag'lari. Passiv qism esa bu resurslar qaysi manbalar hisobidan shakllanganini ko'rsatadi: ustav kapitali va taqsimlanmagan foyda kabi xususiy kapital hamda kreditlar va kreditorlik qarzlari kabi majburiyatlar. Balansning ikki tomoni har doim teng. Undan korxonaning to'lov qobiliyati, moliyaviy barqarorligi va qarz yukini baholash mumkin. Soliq tahlilida balansdagi keskin o'zgarishlar qo'shimcha o'rganish uchun signal bo'lishi mumkin. 5. Navbatda turgan ikki fuqaro o'rtasida janjal chiqdi, ulardan biri xizmat ko'rsatish sekinligi uchun sizni ayblamoqda. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, o'zim xotirjam bo'lishim va ovozimni ko'tarmasligim kerak. Navbat oldiga chiqib, ikkala fuqaroga hurmat bilan murojaat qilaman va noqulaylik uchun uzr so'rayman. Har birining navbatdagi o'rni va murojaati mazmunini aniqlashtirib, navbat tartibi adolatli ekanini tushuntiraman. Janjalning sababi sekin xizmat bo'lsa, buni tan olaman va kutish vaqtini qisqartirish uchun choralar ko'raman: masalan, oddiy savollarni elektron xizmatlar orqali hal qilish mumkinligini aytaman yoki hamkasblardan yordam Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 249 Suhbat bileti 21 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Muvaffaqiyatsizlikka uchragan holatingiz va undan olgan saboqingiz haqida gapirib bering. Namunaviy javob / yechim:✔ Talabalik paytida moliyaviy tahlil bo'yicha tanlovga tayyorlanib, jamoamiz bilan katta loyiha tayyorladik, ammo saralash bosqichidan o'tolmadik. Tahlil qilganimda asosiy sabab aniq bo'ldi: biz ma'lumotlarni juda ko'p yig'ib, ularni oddiy va tushunarli xulosaga aylantirishga vaqt qoldirmagandik. Hakamlar ishimizni chuqur, ammo chalkash deb baholadi. Bu muvaffaqiyatsizlikdan bir nechta saboq oldim. Birinchidan, ish rejasida yakuniy taqdimot uchun alohida vaqt ajratish kerak. Ikkinchidan, murakkab tahlilni auditoriyaga mos tilda yetkazish mazmunning o'zidek muhim. Keyingi yili shu tajriba asosida qatnashib, sovrinli o'rin oldik. Soliq xizmatida ham murakkab qoidalarni fuqarolarga oddiy tilda tushuntira olish muhim, shuning uchun bu saboq men uchun qadrli. 2. Soliq organlari xodimlarining soliq to'lovchilarga nisbatan asosiy majburiyatlari nimalardan iborat? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlari xodimlari soliq to'lovchilarning huquq va qonuniy manfaatlarini hurmat qilishi shart. Asosiy majburiyatlar: soliq qonunchiligiga qat'iy rioya qilish va uni to'g'ri qo'llash; soliq to'lovchilarga amaldagi soliqlar, hisobot shakllari va to'lov tartibi haqida bepul va tushunarli ma'lumot berish; murojaatlarni belgilangan tartib va muddatda ko'rib chiqish; soliq sirini saqlash; tekshiruvlarni faqat qonunda belgilangan asos va tartibda o'tkazish; qarorlar ustidan shikoyat qilish huquqini tushuntirish. Shuningdek, xodim xolis bo'lishi, kamsitishga yo'l qo'ymasligi va ortiqcha to'langan soliqni qaytarish kabi masalalarda soliq to'lovchiga amaliy ko'maklashishi kerak. 3. Pora va tamagirlik o'rtasida qanday farq bor? Har ikkisiga qarshi qanday choralar mavjud? Namunaviy javob / yechim: ✔ Pora berish deganda shaxsning mansabdor shaxsga uning xizmat vakolati bilan bog'liq harakat yoki harakatsizligi uchun noqonuniy moddiy manfaat taklif qilishi yoki berishi tushuniladi. Tamagirlik, ya'ni pora talab qilish esa mansabdor shaxsning o'zi tashabbus ko'rsatib, fuqarodan noqonuniy haq so'rashi, ko'pincha uni noqulay ahvolga solib qo'yish bilan bog'liq. Ikkinchi holat ayniqsa xavfli, chunki u davlat hokimiyatini bevosita suiiste'mol qilishdir. Ikkala harakat ham qonun bilan taqiqlangan va jinoiy javobgarlikka sabab bo'ladi. Qarshi choralar qatoriga xizmatlarni raqamlashtirish, xodim va fuqaroning bevosita aloqasini kamaytirish, ishonch telefonlari, ichki nazorat, korrupsiyaga qarshi o'qitish va xabar beruvchilarni himoya qilish kiradi. 4. Balans (moliyaviy holat to'g'risidagi hisobot) qanday tuzilgan va undan nimani bilish mumkin? Namunaviy javob / yechim: ✔ Balans korxonaning ma'lum sanadagi moliyaviy holatini ko'rsatadi. U ikki qismdan iborat: aktivlar hamda majburiyatlar va xususiy kapital. Aktivlar korxonaga tegishli resurslar: uzoq muddatli aktivlar, masalan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar, hamda joriy aktivlar, masalan tovar-moddiy zaxiralar, debitorlik qarzlari va pul mablag'lari. Passiv qism esa bu resurslar qaysi manbalar hisobidan shakllanganini ko'rsatadi: ustav kapitali va taqsimlanmagan foyda kabi xususiy kapital hamda kreditlar va kreditorlik qarzlari kabi majburiyatlar. Balansning ikki tomoni har doim teng. Undan korxonaning to'lov qobiliyati, moliyaviy barqarorligi va qarz yukini baholash mumkin. Soliq tahlilida balansdagi keskin o'zgarishlar qo'shimcha o'rganish uchun signal bo'lishi mumkin. 5. Navbatda turgan ikki fuqaro o'rtasida janjal chiqdi, ulardan biri xizmat ko'rsatish sekinligi uchun sizni ayblamoqda. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, o'zim xotirjam bo'lishim va ovozimni ko'tarmasligim kerak. Navbat oldiga chiqib, ikkala fuqaroga hurmat bilan murojaat qilaman va noqulaylik uchun uzr so'rayman. Har birining navbatdagi o'rni va murojaati mazmunini aniqlashtirib, navbat tartibi adolatli ekanini tushuntiraman. Janjalning sababi sekin xizmat bo'lsa, buni tan olaman va kutish vaqtini qisqartirish uchun choralar ko'raman: masalan, oddiy savollarni elektron xizmatlar orqali hal qilish mumkinligini aytaman yoki hamkasblardan yordam Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 249 so'rayman. Agar vaziyat keskinlashib, xavfsizlikka tahdid tug'dirsa, belgilangan tartibda xavfsizlik xodimini chaqiraman. Keyin rahbarga xabar berib, navbatni boshqarishni yaxshilash bo'yicha taklif kiritaman. Fuqarolar bilan muloqotda xushmuomalalik hech qachon yo'qolmasligi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 250 so'rayman. Agar vaziyat keskinlashib, xavfsizlikka tahdid tug'dirsa, belgilangan tartibda xavfsizlik xodimini chaqiraman. Keyin rahbarga xabar berib, navbatni boshqarishni yaxshilash bo'yicha taklif kiritaman. Fuqarolar bilan muloqotda xushmuomalalik hech qachon yo'qolmasligi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 250 so'rayman. Agar vaziyat keskinlashib, xavfsizlikka tahdid tug'dirsa, belgilangan tartibda xavfsizlik xodimini chaqiraman. Keyin rahbarga xabar berib, navbatni boshqarishni yaxshilash bo'yicha taklif kiritaman. Fuqarolar bilan muloqotda xushmuomalalik hech qachon yo'qolmasligi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 250 Suhbat bileti 22 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Sizni boshqa nomzodlardan ajratib turadigan kuchli tomonlaringiz qaysilar? Namunaviy javob / yechim:✔ Menimcha, uchta asosiy kuchli tomonim bor. Birinchisi, analitik fikrlash: katta hajmdagi raqamlar bilan ishlashni yaxshi ko'raman, jadval dasturlarida ma'lumotlarni saralash, solishtirish va nomuvofiqliklarni topish tajribam bor. Ikkinchisi, mas'uliyat va aniqlik: topshiriqlarni muddatida va sifatli bajarish men uchun asosiy qoida. Amaliyot joyimda rahbarim aynan shu xususiyatimni alohida qayd etgan. Uchinchisi, muloqot ko'nikmasi: murakkab qoidalarni oddiy tilda tushuntira olaman, bu esa soliq to'lovchilar bilan ishlashda juda kerak. Bundan tashqari, o'z ustimda muntazam ishlayman: qonunchilikdagi yangiliklarni kuzatib boraman va onlayn kurslarda qatnashaman. Albatta, tajribam hali kam, ammo tez o'rganishga va jamoadan o'rganishga tayyorman. 2. Elektron hisob-faktura tizimi soliq ma'muriyatchiligida qanday ahamiyatga ega? Namunaviy javob / yechim: ✔ Elektron hisob-faktura tovar yoki xizmat yetkazib berilganini tasdiqlovchi hujjatning raqamli shaklidir. U elektron raqamli imzo bilan imzolanadi va maxsus operatorlar orqali soliq organlari tizimida qayd etiladi. Uning ahamiyati bir necha jihatda namoyon bo'ladi. Birinchidan, tadbirkorlar uchun qog'oz hujjat aylanishi, uni saqlash va yetkazish xarajatlari kamayadi. Ikkinchidan, soliq organi operatsiyalarni deyarli real vaqtda ko'radi, bu esa QQS hisobini sotuvchi va xaridor ma'lumotlari bilan solishtirish imkonini beradi. Uchinchidan, soxta yoki fiktiv hisob-fakturalarni aniqlash osonlashadi, chunki xatarli zanjirlar avtomatik tahlil qilinadi. To'rtinchidan, tekshiruvlar soni kamayadi, halol tadbirkorlar ortiqcha aralashuvsiz ishlaydi. Natijada tizim shaffofligi va soliq tushumlari oshadi. 3. Davlat xizmatchisining asosiy ishidan tashqari boshqa faoliyat bilan shug'ullanishi bo'yicha qanday cheklovlar bo'lishi mumkin va nima uchun? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchisining qo'shimcha faoliyati odatda cheklangan, chunki u xizmat vazifasini xolis bajarishga to'sqinlik qilishi va manfaatlar to'qnashuvini keltirib chiqarishi mumkin. Umumiy tamoyilga ko'ra, pedagogik, ilmiy va ijodiy faoliyat ko'p hollarda ruxsat etiladi, ammo tadbirkorlik bilan shug'ullanish, tijorat tashkilotlarini boshqarish yoki soliq to'lovchilarga pullik maslahat berish taqiqlanadi yoki qat'iy cheklanadi. Masalan, soliq xodimi bir vaqtning o'zida korxonaga soliqni kamaytirish bo'yicha maslahat bersa, u o'z xizmat vazifasiga zid ishlagan bo'ladi. Shuning uchun har qanday qo'shimcha faoliyat haqida oldindan rahbariyatga xabar berish va ichki qoidalarni aniq bilish zarur. Shubha tug'ilganda, komplayens bo'linmasidan maslahat olgan ma'qul. 4. Amortizatsiya nima va u soliq hisobida qanday ahamiyatga ega? Namunaviy javob / yechim: ✔ Amortizatsiya asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar qiymatining ularning foydali xizmat muddati davomida asta-sekin xarajatlarga o'tkazilishidir. Masalan, korxona uskunani sotib olganda uning butun qiymatini bir yilda xarajatga yozmaydi, balki uni bir necha yilga taqsimlaydi, chunki uskuna shu yillar davomida daromad keltiradi. Amortizatsiyani hisoblashning turli usullari mavjud, eng keng tarqalgani teng ulushda hisoblash usulidir. Soliq hisobida amortizatsiya muhim, chunki u foyda solig'i bazasini kamaytiruvchi xarajat sifatida tan olinadi. Shu sababli soliq qonunchiligi amortizatsiya qanday hisoblanishi bo'yicha alohida qoidalar belgilaydi. Nazoratda aktivlarning sun'iy ravishda oshirilgan qiymati yoki asossiz qisqa muddatlar orqali soliq bazasini kamaytirish holatlariga e'tibor beriladi. 5. Tadbirkor sizga murojaat qilib, tizim unga penyani noto'g'ri hisoblaganini va bu adolatsizligini aytmoqda. Qanday ish tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Tadbirkorning shikoyatini e'tibor bilan tinglayman va uning hisob-kitobini ko'rsatishini so'rayman. So'ngra tizimdagi ma'lumotlarni tekshiraman: to'lov qaysi sanada amalga oshirilgan, qaysi soliq turi va qaysi hisobvaraqqa tushgan, hisobot muddatida topshirilganmi. Ko'pincha xatolik to'lovning noto'g'ri Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 251 Suhbat bileti 22 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Sizni boshqa nomzodlardan ajratib turadigan kuchli tomonlaringiz qaysilar? Namunaviy javob / yechim:✔ Menimcha, uchta asosiy kuchli tomonim bor. Birinchisi, analitik fikrlash: katta hajmdagi raqamlar bilan ishlashni yaxshi ko'raman, jadval dasturlarida ma'lumotlarni saralash, solishtirish va nomuvofiqliklarni topish tajribam bor. Ikkinchisi, mas'uliyat va aniqlik: topshiriqlarni muddatida va sifatli bajarish men uchun asosiy qoida. Amaliyot joyimda rahbarim aynan shu xususiyatimni alohida qayd etgan. Uchinchisi, muloqot ko'nikmasi: murakkab qoidalarni oddiy tilda tushuntira olaman, bu esa soliq to'lovchilar bilan ishlashda juda kerak. Bundan tashqari, o'z ustimda muntazam ishlayman: qonunchilikdagi yangiliklarni kuzatib boraman va onlayn kurslarda qatnashaman. Albatta, tajribam hali kam, ammo tez o'rganishga va jamoadan o'rganishga tayyorman. 2. Elektron hisob-faktura tizimi soliq ma'muriyatchiligida qanday ahamiyatga ega? Namunaviy javob / yechim: ✔ Elektron hisob-faktura tovar yoki xizmat yetkazib berilganini tasdiqlovchi hujjatning raqamli shaklidir. U elektron raqamli imzo bilan imzolanadi va maxsus operatorlar orqali soliq organlari tizimida qayd etiladi. Uning ahamiyati bir necha jihatda namoyon bo'ladi. Birinchidan, tadbirkorlar uchun qog'oz hujjat aylanishi, uni saqlash va yetkazish xarajatlari kamayadi. Ikkinchidan, soliq organi operatsiyalarni deyarli real vaqtda ko'radi, bu esa QQS hisobini sotuvchi va xaridor ma'lumotlari bilan solishtirish imkonini beradi. Uchinchidan, soxta yoki fiktiv hisob-fakturalarni aniqlash osonlashadi, chunki xatarli zanjirlar avtomatik tahlil qilinadi. To'rtinchidan, tekshiruvlar soni kamayadi, halol tadbirkorlar ortiqcha aralashuvsiz ishlaydi. Natijada tizim shaffofligi va soliq tushumlari oshadi. 3. Davlat xizmatchisining asosiy ishidan tashqari boshqa faoliyat bilan shug'ullanishi bo'yicha qanday cheklovlar bo'lishi mumkin va nima uchun? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchisining qo'shimcha faoliyati odatda cheklangan, chunki u xizmat vazifasini xolis bajarishga to'sqinlik qilishi va manfaatlar to'qnashuvini keltirib chiqarishi mumkin. Umumiy tamoyilga ko'ra, pedagogik, ilmiy va ijodiy faoliyat ko'p hollarda ruxsat etiladi, ammo tadbirkorlik bilan shug'ullanish, tijorat tashkilotlarini boshqarish yoki soliq to'lovchilarga pullik maslahat berish taqiqlanadi yoki qat'iy cheklanadi. Masalan, soliq xodimi bir vaqtning o'zida korxonaga soliqni kamaytirish bo'yicha maslahat bersa, u o'z xizmat vazifasiga zid ishlagan bo'ladi. Shuning uchun har qanday qo'shimcha faoliyat haqida oldindan rahbariyatga xabar berish va ichki qoidalarni aniq bilish zarur. Shubha tug'ilganda, komplayens bo'linmasidan maslahat olgan ma'qul. 4. Amortizatsiya nima va u soliq hisobida qanday ahamiyatga ega? Namunaviy javob / yechim: ✔ Amortizatsiya asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar qiymatining ularning foydali xizmat muddati davomida asta-sekin xarajatlarga o'tkazilishidir. Masalan, korxona uskunani sotib olganda uning butun qiymatini bir yilda xarajatga yozmaydi, balki uni bir necha yilga taqsimlaydi, chunki uskuna shu yillar davomida daromad keltiradi. Amortizatsiyani hisoblashning turli usullari mavjud, eng keng tarqalgani teng ulushda hisoblash usulidir. Soliq hisobida amortizatsiya muhim, chunki u foyda solig'i bazasini kamaytiruvchi xarajat sifatida tan olinadi. Shu sababli soliq qonunchiligi amortizatsiya qanday hisoblanishi bo'yicha alohida qoidalar belgilaydi. Nazoratda aktivlarning sun'iy ravishda oshirilgan qiymati yoki asossiz qisqa muddatlar orqali soliq bazasini kamaytirish holatlariga e'tibor beriladi. 5. Tadbirkor sizga murojaat qilib, tizim unga penyani noto'g'ri hisoblaganini va bu adolatsizligini aytmoqda. Qanday ish tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Tadbirkorning shikoyatini e'tibor bilan tinglayman va uning hisob-kitobini ko'rsatishini so'rayman. So'ngra tizimdagi ma'lumotlarni tekshiraman: to'lov qaysi sanada amalga oshirilgan, qaysi soliq turi va qaysi hisobvaraqqa tushgan, hisobot muddatida topshirilganmi. Ko'pincha xatolik to'lovning noto'g'ri Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 251 Suhbat bileti 22 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Sizni boshqa nomzodlardan ajratib turadigan kuchli tomonlaringiz qaysilar? Namunaviy javob / yechim:✔ Menimcha, uchta asosiy kuchli tomonim bor. Birinchisi, analitik fikrlash: katta hajmdagi raqamlar bilan ishlashni yaxshi ko'raman, jadval dasturlarida ma'lumotlarni saralash, solishtirish va nomuvofiqliklarni topish tajribam bor. Ikkinchisi, mas'uliyat va aniqlik: topshiriqlarni muddatida va sifatli bajarish men uchun asosiy qoida. Amaliyot joyimda rahbarim aynan shu xususiyatimni alohida qayd etgan. Uchinchisi, muloqot ko'nikmasi: murakkab qoidalarni oddiy tilda tushuntira olaman, bu esa soliq to'lovchilar bilan ishlashda juda kerak. Bundan tashqari, o'z ustimda muntazam ishlayman: qonunchilikdagi yangiliklarni kuzatib boraman va onlayn kurslarda qatnashaman. Albatta, tajribam hali kam, ammo tez o'rganishga va jamoadan o'rganishga tayyorman. 2. Elektron hisob-faktura tizimi soliq ma'muriyatchiligida qanday ahamiyatga ega? Namunaviy javob / yechim: ✔ Elektron hisob-faktura tovar yoki xizmat yetkazib berilganini tasdiqlovchi hujjatning raqamli shaklidir. U elektron raqamli imzo bilan imzolanadi va maxsus operatorlar orqali soliq organlari tizimida qayd etiladi. Uning ahamiyati bir necha jihatda namoyon bo'ladi. Birinchidan, tadbirkorlar uchun qog'oz hujjat aylanishi, uni saqlash va yetkazish xarajatlari kamayadi. Ikkinchidan, soliq organi operatsiyalarni deyarli real vaqtda ko'radi, bu esa QQS hisobini sotuvchi va xaridor ma'lumotlari bilan solishtirish imkonini beradi. Uchinchidan, soxta yoki fiktiv hisob-fakturalarni aniqlash osonlashadi, chunki xatarli zanjirlar avtomatik tahlil qilinadi. To'rtinchidan, tekshiruvlar soni kamayadi, halol tadbirkorlar ortiqcha aralashuvsiz ishlaydi. Natijada tizim shaffofligi va soliq tushumlari oshadi. 3. Davlat xizmatchisining asosiy ishidan tashqari boshqa faoliyat bilan shug'ullanishi bo'yicha qanday cheklovlar bo'lishi mumkin va nima uchun? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatchisining qo'shimcha faoliyati odatda cheklangan, chunki u xizmat vazifasini xolis bajarishga to'sqinlik qilishi va manfaatlar to'qnashuvini keltirib chiqarishi mumkin. Umumiy tamoyilga ko'ra, pedagogik, ilmiy va ijodiy faoliyat ko'p hollarda ruxsat etiladi, ammo tadbirkorlik bilan shug'ullanish, tijorat tashkilotlarini boshqarish yoki soliq to'lovchilarga pullik maslahat berish taqiqlanadi yoki qat'iy cheklanadi. Masalan, soliq xodimi bir vaqtning o'zida korxonaga soliqni kamaytirish bo'yicha maslahat bersa, u o'z xizmat vazifasiga zid ishlagan bo'ladi. Shuning uchun har qanday qo'shimcha faoliyat haqida oldindan rahbariyatga xabar berish va ichki qoidalarni aniq bilish zarur. Shubha tug'ilganda, komplayens bo'linmasidan maslahat olgan ma'qul. 4. Amortizatsiya nima va u soliq hisobida qanday ahamiyatga ega? Namunaviy javob / yechim: ✔ Amortizatsiya asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar qiymatining ularning foydali xizmat muddati davomida asta-sekin xarajatlarga o'tkazilishidir. Masalan, korxona uskunani sotib olganda uning butun qiymatini bir yilda xarajatga yozmaydi, balki uni bir necha yilga taqsimlaydi, chunki uskuna shu yillar davomida daromad keltiradi. Amortizatsiyani hisoblashning turli usullari mavjud, eng keng tarqalgani teng ulushda hisoblash usulidir. Soliq hisobida amortizatsiya muhim, chunki u foyda solig'i bazasini kamaytiruvchi xarajat sifatida tan olinadi. Shu sababli soliq qonunchiligi amortizatsiya qanday hisoblanishi bo'yicha alohida qoidalar belgilaydi. Nazoratda aktivlarning sun'iy ravishda oshirilgan qiymati yoki asossiz qisqa muddatlar orqali soliq bazasini kamaytirish holatlariga e'tibor beriladi. 5. Tadbirkor sizga murojaat qilib, tizim unga penyani noto'g'ri hisoblaganini va bu adolatsizligini aytmoqda. Qanday ish tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Tadbirkorning shikoyatini e'tibor bilan tinglayman va uning hisob-kitobini ko'rsatishini so'rayman. So'ngra tizimdagi ma'lumotlarni tekshiraman: to'lov qaysi sanada amalga oshirilgan, qaysi soliq turi va qaysi hisobvaraqqa tushgan, hisobot muddatida topshirilganmi. Ko'pincha xatolik to'lovning noto'g'ri Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 251 rekvizitga o'tkazilishi yoki bank o'tkazmasining kechikishi bilan bog'liq bo'ladi. Agar xatolik haqiqatan tizim yoki xodim tomonidan bo'lsa, tegishli tartibda tuzatish uchun ariza rasmiylashtiraman va natija haqida tadbirkorga xabar beraman. Agar hisob to'g'ri bo'lsa, buni hujjatlar asosida tushunarli qilib izohlayman. Har ikkala holatda ham uning yuqori organga yoki sudga shikoyat qilish huquqi borligini tushuntiraman. Muhimi, javob ochiq va asosli bo'lishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 252 rekvizitga o'tkazilishi yoki bank o'tkazmasining kechikishi bilan bog'liq bo'ladi. Agar xatolik haqiqatan tizim yoki xodim tomonidan bo'lsa, tegishli tartibda tuzatish uchun ariza rasmiylashtiraman va natija haqida tadbirkorga xabar beraman. Agar hisob to'g'ri bo'lsa, buni hujjatlar asosida tushunarli qilib izohlayman. Har ikkala holatda ham uning yuqori organga yoki sudga shikoyat qilish huquqi borligini tushuntiraman. Muhimi, javob ochiq va asosli bo'lishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 252 rekvizitga o'tkazilishi yoki bank o'tkazmasining kechikishi bilan bog'liq bo'ladi. Agar xatolik haqiqatan tizim yoki xodim tomonidan bo'lsa, tegishli tartibda tuzatish uchun ariza rasmiylashtiraman va natija haqida tadbirkorga xabar beraman. Agar hisob to'g'ri bo'lsa, buni hujjatlar asosida tushunarli qilib izohlayman. Har ikkala holatda ham uning yuqori organga yoki sudga shikoyat qilish huquqi borligini tushuntiraman. Muhimi, javob ochiq va asosli bo'lishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 252 Suhbat bileti 23 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Tanqidni qanday qabul qilasiz? Rahbaringiz ishingizni qattiq tanqid qilsa, nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Tanqidni rivojlanish uchun imkoniyat deb bilaman. Rahbar ishimni tanqid qilsa, avvalo diqqat bilan tinglayman va darhol o'zimni oqlashga shoshilmayman. Keyin aniq nima noto'g'ri bo'lganini va qanday natija kutilganini aniqlashtiruvchi savollar beraman. Agar tanqid asosli bo'lsa, xatoni tan olib, uni tuzatish rejasini taklif qilaman va keyingi safar takrorlanmasligi uchun xulosa chiqaraman. Agar menimcha tanqidda tushunmovchilik bo'lsa, buni hissiyotsiz, faktlar asosida va qulay vaqtda tushuntiraman. Masalan, amaliyotda tayyorlagan hisobotim haddan tashqari uzun deb topildi. Men qisqa xulosa bo'limini qo'shishni o'rgandim va bu keyingi barcha hisobotlarimni yaxshiladi. Tanqidni shaxsiy hujum emas, ish sifati haqidagi fikr deb qabul qilish muhim. 2. Foyda solig'ining soliq bazasi qanday aniqlanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Foyda solig'i yuridik shaxslarning faoliyati natijasida olingan foydaga solinadigan to'g'ridan-to'g'ri soliqdir. Soliq bazasini aniqlash uchun avval korxonaning jami daromadlari, ya'ni tovar va xizmatlarni sotishdan hamda boshqa faoliyatdan tushgan daromadlar hisoblanadi. So'ngra ulardan qonunchilikka ko'ra chegiriladigan xarajatlar ayiriladi: tannarx, ish haqi, amortizatsiya, ijara va boshqa asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan xarajatlar. Muhim jihat shuki, buxgalteriya foydasi va soliq foydasi har doim ham mos kelmaydi, chunki ayrim xarajatlar soliq maqsadida chegirilmaydi yoki cheklangan miqdorda tan olinadi. Bazani aniqlashda zararlarni keyingi davrlarga o'tkazish qoidalari ham qo'llanilishi mumkin. Nazoratda xarajatlarning asoslanganligi va hujjat bilan tasdiqlanganligiga alohida e'tibor beriladi. 3. Davlat xizmatchisining siyosiy betarafligi nimani anglatadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Siyosiy betaraflik davlat xizmatchisi o'z vazifasini qaysi siyosiy kuch hukumatda bo'lishidan qat'i nazar, qonun asosida va bir xilda bajarishini anglatadi. Amalda bu bir nechta qoidani o'z ichiga oladi. Birinchidan, xizmat vazifasini bajarish chog'ida siyosiy qarashlarini namoyish qilmaslik va soliq to'lovchilarga ular asosida munosabatda bo'lmaslik. Ikkinchidan, xizmat mavqei, vaqti va resurslaridan biror siyosiy partiya yoki nomzod foydasiga foydalanmaslik. Uchinchidan, hamkasblar yoki fuqarolarni biror siyosiy faoliyatga majburlamaslik. Shu bilan birga, xizmatchi fuqaro sifatida saylovda ovoz berish huquqiga ega va bu huquq hurmat qilinadi. Betaraflik fuqarolarning davlat xizmatiga ishonchini mustahkamlaydi, chunki har kim qonun oldida teng munosabat ko'rishiga amin bo'ladi. 4. Hisoblash usuli va kassa usuli o'rtasidagi farq nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu ikki usul daromad va xarajatlar qachon tan olinishini belgilaydi. Kassa usulida daromad pul amalda kelib tushganda, xarajat esa pul amalda to'langanda tan olinadi. Bu usul oddiy va tushunarli, shuning uchun kichik subyektlar uchun qulay. Hisoblash usulida esa daromad tovar yoki xizmat yetkazib berilganda, ya'ni topilganda, xarajat esa u yuzaga kelganda tan olinadi, pul qachon o'tkazilishidan qat'i nazar. Masalan, dekabrda yetkazilgan va yanvarda to'langan tovar hisoblash usulida dekabr daromadi hisoblanadi. Hisoblash usuli korxonaning moliyaviy natijasini aniqroq aks ettiradi va xalqaro hisobot standartlarining asosida yotadi. Soliq nazoratida daromadlarni bir davrdan boshqasiga sun'iy ko'chirish holatlarini aniqlash uchun bu farqni yaxshi bilish kerak. 5. Jurnalist sizga qo'ng'iroq qilib, mashhur bir kompaniyaning soliq qarzi haqida izoh so'ramoqda. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Jurnalistga hurmat bilan munosabatda bo'laman, ammo hech qanday izoh bermayman. Buning ikkita sababi bor. Birinchidan, aniq soliq to'lovchi haqidagi ma'lumotlar soliq siri hisoblanadi va qonunda belgilangan holatlardan tashqari oshkor qilinmaydi. Ikkinchidan, tashkilot nomidan ommaviy axborot vositalariga izoh berish vakolati matbuot xizmati yoki maxsus vakolatli shaxslarga tegishli. Shuning Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 253 Suhbat bileti 23 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Tanqidni qanday qabul qilasiz? Rahbaringiz ishingizni qattiq tanqid qilsa, nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Tanqidni rivojlanish uchun imkoniyat deb bilaman. Rahbar ishimni tanqid qilsa, avvalo diqqat bilan tinglayman va darhol o'zimni oqlashga shoshilmayman. Keyin aniq nima noto'g'ri bo'lganini va qanday natija kutilganini aniqlashtiruvchi savollar beraman. Agar tanqid asosli bo'lsa, xatoni tan olib, uni tuzatish rejasini taklif qilaman va keyingi safar takrorlanmasligi uchun xulosa chiqaraman. Agar menimcha tanqidda tushunmovchilik bo'lsa, buni hissiyotsiz, faktlar asosida va qulay vaqtda tushuntiraman. Masalan, amaliyotda tayyorlagan hisobotim haddan tashqari uzun deb topildi. Men qisqa xulosa bo'limini qo'shishni o'rgandim va bu keyingi barcha hisobotlarimni yaxshiladi. Tanqidni shaxsiy hujum emas, ish sifati haqidagi fikr deb qabul qilish muhim. 2. Foyda solig'ining soliq bazasi qanday aniqlanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Foyda solig'i yuridik shaxslarning faoliyati natijasida olingan foydaga solinadigan to'g'ridan-to'g'ri soliqdir. Soliq bazasini aniqlash uchun avval korxonaning jami daromadlari, ya'ni tovar va xizmatlarni sotishdan hamda boshqa faoliyatdan tushgan daromadlar hisoblanadi. So'ngra ulardan qonunchilikka ko'ra chegiriladigan xarajatlar ayiriladi: tannarx, ish haqi, amortizatsiya, ijara va boshqa asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan xarajatlar. Muhim jihat shuki, buxgalteriya foydasi va soliq foydasi har doim ham mos kelmaydi, chunki ayrim xarajatlar soliq maqsadida chegirilmaydi yoki cheklangan miqdorda tan olinadi. Bazani aniqlashda zararlarni keyingi davrlarga o'tkazish qoidalari ham qo'llanilishi mumkin. Nazoratda xarajatlarning asoslanganligi va hujjat bilan tasdiqlanganligiga alohida e'tibor beriladi. 3. Davlat xizmatchisining siyosiy betarafligi nimani anglatadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Siyosiy betaraflik davlat xizmatchisi o'z vazifasini qaysi siyosiy kuch hukumatda bo'lishidan qat'i nazar, qonun asosida va bir xilda bajarishini anglatadi. Amalda bu bir nechta qoidani o'z ichiga oladi. Birinchidan, xizmat vazifasini bajarish chog'ida siyosiy qarashlarini namoyish qilmaslik va soliq to'lovchilarga ular asosida munosabatda bo'lmaslik. Ikkinchidan, xizmat mavqei, vaqti va resurslaridan biror siyosiy partiya yoki nomzod foydasiga foydalanmaslik. Uchinchidan, hamkasblar yoki fuqarolarni biror siyosiy faoliyatga majburlamaslik. Shu bilan birga, xizmatchi fuqaro sifatida saylovda ovoz berish huquqiga ega va bu huquq hurmat qilinadi. Betaraflik fuqarolarning davlat xizmatiga ishonchini mustahkamlaydi, chunki har kim qonun oldida teng munosabat ko'rishiga amin bo'ladi. 4. Hisoblash usuli va kassa usuli o'rtasidagi farq nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu ikki usul daromad va xarajatlar qachon tan olinishini belgilaydi. Kassa usulida daromad pul amalda kelib tushganda, xarajat esa pul amalda to'langanda tan olinadi. Bu usul oddiy va tushunarli, shuning uchun kichik subyektlar uchun qulay. Hisoblash usulida esa daromad tovar yoki xizmat yetkazib berilganda, ya'ni topilganda, xarajat esa u yuzaga kelganda tan olinadi, pul qachon o'tkazilishidan qat'i nazar. Masalan, dekabrda yetkazilgan va yanvarda to'langan tovar hisoblash usulida dekabr daromadi hisoblanadi. Hisoblash usuli korxonaning moliyaviy natijasini aniqroq aks ettiradi va xalqaro hisobot standartlarining asosida yotadi. Soliq nazoratida daromadlarni bir davrdan boshqasiga sun'iy ko'chirish holatlarini aniqlash uchun bu farqni yaxshi bilish kerak. 5. Jurnalist sizga qo'ng'iroq qilib, mashhur bir kompaniyaning soliq qarzi haqida izoh so'ramoqda. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Jurnalistga hurmat bilan munosabatda bo'laman, ammo hech qanday izoh bermayman. Buning ikkita sababi bor. Birinchidan, aniq soliq to'lovchi haqidagi ma'lumotlar soliq siri hisoblanadi va qonunda belgilangan holatlardan tashqari oshkor qilinmaydi. Ikkinchidan, tashkilot nomidan ommaviy axborot vositalariga izoh berish vakolati matbuot xizmati yoki maxsus vakolatli shaxslarga tegishli. Shuning Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 253 Suhbat bileti 23 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Tanqidni qanday qabul qilasiz? Rahbaringiz ishingizni qattiq tanqid qilsa, nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Tanqidni rivojlanish uchun imkoniyat deb bilaman. Rahbar ishimni tanqid qilsa, avvalo diqqat bilan tinglayman va darhol o'zimni oqlashga shoshilmayman. Keyin aniq nima noto'g'ri bo'lganini va qanday natija kutilganini aniqlashtiruvchi savollar beraman. Agar tanqid asosli bo'lsa, xatoni tan olib, uni tuzatish rejasini taklif qilaman va keyingi safar takrorlanmasligi uchun xulosa chiqaraman. Agar menimcha tanqidda tushunmovchilik bo'lsa, buni hissiyotsiz, faktlar asosida va qulay vaqtda tushuntiraman. Masalan, amaliyotda tayyorlagan hisobotim haddan tashqari uzun deb topildi. Men qisqa xulosa bo'limini qo'shishni o'rgandim va bu keyingi barcha hisobotlarimni yaxshiladi. Tanqidni shaxsiy hujum emas, ish sifati haqidagi fikr deb qabul qilish muhim. 2. Foyda solig'ining soliq bazasi qanday aniqlanadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Foyda solig'i yuridik shaxslarning faoliyati natijasida olingan foydaga solinadigan to'g'ridan-to'g'ri soliqdir. Soliq bazasini aniqlash uchun avval korxonaning jami daromadlari, ya'ni tovar va xizmatlarni sotishdan hamda boshqa faoliyatdan tushgan daromadlar hisoblanadi. So'ngra ulardan qonunchilikka ko'ra chegiriladigan xarajatlar ayiriladi: tannarx, ish haqi, amortizatsiya, ijara va boshqa asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan xarajatlar. Muhim jihat shuki, buxgalteriya foydasi va soliq foydasi har doim ham mos kelmaydi, chunki ayrim xarajatlar soliq maqsadida chegirilmaydi yoki cheklangan miqdorda tan olinadi. Bazani aniqlashda zararlarni keyingi davrlarga o'tkazish qoidalari ham qo'llanilishi mumkin. Nazoratda xarajatlarning asoslanganligi va hujjat bilan tasdiqlanganligiga alohida e'tibor beriladi. 3. Davlat xizmatchisining siyosiy betarafligi nimani anglatadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Siyosiy betaraflik davlat xizmatchisi o'z vazifasini qaysi siyosiy kuch hukumatda bo'lishidan qat'i nazar, qonun asosida va bir xilda bajarishini anglatadi. Amalda bu bir nechta qoidani o'z ichiga oladi. Birinchidan, xizmat vazifasini bajarish chog'ida siyosiy qarashlarini namoyish qilmaslik va soliq to'lovchilarga ular asosida munosabatda bo'lmaslik. Ikkinchidan, xizmat mavqei, vaqti va resurslaridan biror siyosiy partiya yoki nomzod foydasiga foydalanmaslik. Uchinchidan, hamkasblar yoki fuqarolarni biror siyosiy faoliyatga majburlamaslik. Shu bilan birga, xizmatchi fuqaro sifatida saylovda ovoz berish huquqiga ega va bu huquq hurmat qilinadi. Betaraflik fuqarolarning davlat xizmatiga ishonchini mustahkamlaydi, chunki har kim qonun oldida teng munosabat ko'rishiga amin bo'ladi. 4. Hisoblash usuli va kassa usuli o'rtasidagi farq nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Bu ikki usul daromad va xarajatlar qachon tan olinishini belgilaydi. Kassa usulida daromad pul amalda kelib tushganda, xarajat esa pul amalda to'langanda tan olinadi. Bu usul oddiy va tushunarli, shuning uchun kichik subyektlar uchun qulay. Hisoblash usulida esa daromad tovar yoki xizmat yetkazib berilganda, ya'ni topilganda, xarajat esa u yuzaga kelganda tan olinadi, pul qachon o'tkazilishidan qat'i nazar. Masalan, dekabrda yetkazilgan va yanvarda to'langan tovar hisoblash usulida dekabr daromadi hisoblanadi. Hisoblash usuli korxonaning moliyaviy natijasini aniqroq aks ettiradi va xalqaro hisobot standartlarining asosida yotadi. Soliq nazoratida daromadlarni bir davrdan boshqasiga sun'iy ko'chirish holatlarini aniqlash uchun bu farqni yaxshi bilish kerak. 5. Jurnalist sizga qo'ng'iroq qilib, mashhur bir kompaniyaning soliq qarzi haqida izoh so'ramoqda. Qanday javob berasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Jurnalistga hurmat bilan munosabatda bo'laman, ammo hech qanday izoh bermayman. Buning ikkita sababi bor. Birinchidan, aniq soliq to'lovchi haqidagi ma'lumotlar soliq siri hisoblanadi va qonunda belgilangan holatlardan tashqari oshkor qilinmaydi. Ikkinchidan, tashkilot nomidan ommaviy axborot vositalariga izoh berish vakolati matbuot xizmati yoki maxsus vakolatli shaxslarga tegishli. Shuning Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 253 uchun jurnalistga uning so'rovini rasmiy tartibda, matbuot xizmatiga yo'llashni maslahat beraman va aloqa ma'lumotlarini taqdim etaman. Norasmiy, ism ko'rsatilmagan izoh berishni ham rad etaman. So'ngra bu qo'ng'iroq haqida rahbarimga xabar beraman. Shu bilan birga, ochiq e'lon qilingan umumiy statistika yoki qonunchilik bo'yicha ma'lumot manbalarini ko'rsatishim mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 254 uchun jurnalistga uning so'rovini rasmiy tartibda, matbuot xizmatiga yo'llashni maslahat beraman va aloqa ma'lumotlarini taqdim etaman. Norasmiy, ism ko'rsatilmagan izoh berishni ham rad etaman. So'ngra bu qo'ng'iroq haqida rahbarimga xabar beraman. Shu bilan birga, ochiq e'lon qilingan umumiy statistika yoki qonunchilik bo'yicha ma'lumot manbalarini ko'rsatishim mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 254 uchun jurnalistga uning so'rovini rasmiy tartibda, matbuot xizmatiga yo'llashni maslahat beraman va aloqa ma'lumotlarini taqdim etaman. Norasmiy, ism ko'rsatilmagan izoh berishni ham rad etaman. So'ngra bu qo'ng'iroq haqida rahbarimga xabar beraman. Shu bilan birga, ochiq e'lon qilingan umumiy statistika yoki qonunchilik bo'yicha ma'lumot manbalarini ko'rsatishim mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 254 Suhbat bileti 24 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Bir xil, takrorlanuvchi ishlarni bajarishga qanday qaraysiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Har qanday sohada, jumladan soliq xizmatida ham takrorlanuvchi ishlar bo'ladi: hisobotlarni tekshirish, ma'lumotlarni solishtirish, murojaatlarga javob berish. Men bunday ishlarni zerikarli emas, balki tizim ishonchliligining asosi deb bilaman, chunki aynan muntazam va aniq bajarilgan ishlar xatolarning oldini oladi. Bunday ishlarda motivatsiyamni saqlash uchun bir nechta usuldan foydalanaman. Birinchidan, natijani o'lchab boraman, masalan, qancha murojaat hal bo'lganini. Ikkinchidan, jarayonni yaxshilash yo'llarini izlayman: shablonlar, jadval formulalari yoki avtomatlashtirish imkoniyatlari. Agar biror takroriy jarayonni soddalashtirish g'oyasi tug'ilsa, uni rahbarga taklif qilaman. Shu tarzda oddiy ish ham o'rganish va tashkilotga hissa qo'shish manbaiga aylanadi. 2. Soddalashtirilgan soliq rejimining, xususan aylanmadan olinadigan soliqning mohiyati va afzalliklarini tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soddalashtirilgan rejim kichik biznes uchun soliq hisobini osonlashtirish maqsadida joriy etiladi. Aylanmadan olinadigan soliqda soliq bazasi foyda emas, balki tovar va xizmatlarni sotishdan tushgan umumiy tushum, ya'ni aylanma hisoblanadi. Bunda tadbirkor murakkab xarajatlar hisobini yuritishi va bir nechta soliqni alohida hisoblashi shart bo'lmaydi, odatda bir nechta umumiy soliq o'rnini bitta to'lov egallaydi. Afzalliklari: hisob va hisobot oddiy, ma'muriy xarajatlar kam, yangi tadbirkorlar uchun tushunarli. Kamchiligi shuki, soliq zararda ishlaganda ham to'lanadi, chunki u daromadga emas, aylanmaga bog'liq. Rejimni qo'llash shartlari qonun bilan belgilanadi va ma'lum chegaralardan oshgan subyektlar umumbelgilangan soliqlarga o'tadi. 3. Davlat tashkilotida tanish-bilishchilik, ya'ni qarindosh va yaqinlarni ishga olish yoki ularga imtiyoz berish nima uchun xavfli? Namunaviy javob / yechim: ✔ Tanish-bilishchilik shaxsiy aloqalar asosida, malaka va xolis mezonlarga emas, qarindoshlik yoki tanishlikka tayanib qaror qabul qilishdir. Uning xavfi bir necha jihatda namoyon bo'ladi. Birinchidan, tashkilotga malakasi past kadrlar kelib, xizmat sifati pasayadi. Ikkinchidan, qobiliyatli nomzodlar adolatsiz tarzda chetda qoladi va jamoadagi ruhiy muhit buziladi. Uchinchidan, qarindoshlar bir-birining ishini nazorat qiladigan zanjirlar paydo bo'lib, ichki nazorat zaiflashadi va korrupsiya xavfi oshadi. Shuning uchun davlat xizmatida qarindoshlarning bevosita bo'ysunuv munosabatida ishlashi cheklanadi, ishga qabul ochiq tanlov asosida o'tkaziladi. Xodim sifatida men har qanday bunday taklifni rad etaman va manfaatlar to'qnashuvi holatlarini ochiq bildirib boraman. 4. Markaziy bankning iqtisodiyotdagi asosiy funksiyalari qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Markaziy bank mamlakat moliya tizimining asosiy institutidir. Uning birinchi funksiyasi pul-kredit siyosatini yuritish, ya'ni narxlar barqarorligini ta'minlash. Buning uchun u asosiy stavkani belgilaydi va pul massasini boshqaradi. Ikkinchi funksiyasi milliy valyutani emissiya qilish va naqd pul muomalasini tashkil etish. Uchinchisi tijorat banklarini litsenziyalash, tartibga solish va nazorat qilish orqali bank tizimi barqarorligini ta'minlash. To'rtinchisi to'lov tizimlarining uzluksiz ishlashini ta'minlash. Shuningdek, u oltin-valyuta zaxiralarini boshqaradi va valyuta bozorida ishtirok etadi. Markaziy bank odatda mustaqil faoliyat yuritadi, bu esa uning qarorlari qisqa muddatli siyosiy maqsadlarga emas, uzoq muddatli iqtisodiy barqarorlikka yo'naltirilishini ta'minlaydi. 5. Tadbirkor uzoq kasallik sababli hisobotni muddatida topshira olmaganini va jarimani bekor qilishni so'ramoqda. Qanday yondashasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, tadbirkorga hamdardlik bildiraman va murojaatini jiddiy qabul qilaman. Biroq qaror his-tuyg'uga emas, qonunga asoslanishi kerak. Shuning uchun undan kasallikni va uning davomiyligini tasdiqlovchi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 255 Suhbat bileti 24 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Bir xil, takrorlanuvchi ishlarni bajarishga qanday qaraysiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Har qanday sohada, jumladan soliq xizmatida ham takrorlanuvchi ishlar bo'ladi: hisobotlarni tekshirish, ma'lumotlarni solishtirish, murojaatlarga javob berish. Men bunday ishlarni zerikarli emas, balki tizim ishonchliligining asosi deb bilaman, chunki aynan muntazam va aniq bajarilgan ishlar xatolarning oldini oladi. Bunday ishlarda motivatsiyamni saqlash uchun bir nechta usuldan foydalanaman. Birinchidan, natijani o'lchab boraman, masalan, qancha murojaat hal bo'lganini. Ikkinchidan, jarayonni yaxshilash yo'llarini izlayman: shablonlar, jadval formulalari yoki avtomatlashtirish imkoniyatlari. Agar biror takroriy jarayonni soddalashtirish g'oyasi tug'ilsa, uni rahbarga taklif qilaman. Shu tarzda oddiy ish ham o'rganish va tashkilotga hissa qo'shish manbaiga aylanadi. 2. Soddalashtirilgan soliq rejimining, xususan aylanmadan olinadigan soliqning mohiyati va afzalliklarini tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soddalashtirilgan rejim kichik biznes uchun soliq hisobini osonlashtirish maqsadida joriy etiladi. Aylanmadan olinadigan soliqda soliq bazasi foyda emas, balki tovar va xizmatlarni sotishdan tushgan umumiy tushum, ya'ni aylanma hisoblanadi. Bunda tadbirkor murakkab xarajatlar hisobini yuritishi va bir nechta soliqni alohida hisoblashi shart bo'lmaydi, odatda bir nechta umumiy soliq o'rnini bitta to'lov egallaydi. Afzalliklari: hisob va hisobot oddiy, ma'muriy xarajatlar kam, yangi tadbirkorlar uchun tushunarli. Kamchiligi shuki, soliq zararda ishlaganda ham to'lanadi, chunki u daromadga emas, aylanmaga bog'liq. Rejimni qo'llash shartlari qonun bilan belgilanadi va ma'lum chegaralardan oshgan subyektlar umumbelgilangan soliqlarga o'tadi. 3. Davlat tashkilotida tanish-bilishchilik, ya'ni qarindosh va yaqinlarni ishga olish yoki ularga imtiyoz berish nima uchun xavfli? Namunaviy javob / yechim: ✔ Tanish-bilishchilik shaxsiy aloqalar asosida, malaka va xolis mezonlarga emas, qarindoshlik yoki tanishlikka tayanib qaror qabul qilishdir. Uning xavfi bir necha jihatda namoyon bo'ladi. Birinchidan, tashkilotga malakasi past kadrlar kelib, xizmat sifati pasayadi. Ikkinchidan, qobiliyatli nomzodlar adolatsiz tarzda chetda qoladi va jamoadagi ruhiy muhit buziladi. Uchinchidan, qarindoshlar bir-birining ishini nazorat qiladigan zanjirlar paydo bo'lib, ichki nazorat zaiflashadi va korrupsiya xavfi oshadi. Shuning uchun davlat xizmatida qarindoshlarning bevosita bo'ysunuv munosabatida ishlashi cheklanadi, ishga qabul ochiq tanlov asosida o'tkaziladi. Xodim sifatida men har qanday bunday taklifni rad etaman va manfaatlar to'qnashuvi holatlarini ochiq bildirib boraman. 4. Markaziy bankning iqtisodiyotdagi asosiy funksiyalari qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Markaziy bank mamlakat moliya tizimining asosiy institutidir. Uning birinchi funksiyasi pul-kredit siyosatini yuritish, ya'ni narxlar barqarorligini ta'minlash. Buning uchun u asosiy stavkani belgilaydi va pul massasini boshqaradi. Ikkinchi funksiyasi milliy valyutani emissiya qilish va naqd pul muomalasini tashkil etish. Uchinchisi tijorat banklarini litsenziyalash, tartibga solish va nazorat qilish orqali bank tizimi barqarorligini ta'minlash. To'rtinchisi to'lov tizimlarining uzluksiz ishlashini ta'minlash. Shuningdek, u oltin-valyuta zaxiralarini boshqaradi va valyuta bozorida ishtirok etadi. Markaziy bank odatda mustaqil faoliyat yuritadi, bu esa uning qarorlari qisqa muddatli siyosiy maqsadlarga emas, uzoq muddatli iqtisodiy barqarorlikka yo'naltirilishini ta'minlaydi. 5. Tadbirkor uzoq kasallik sababli hisobotni muddatida topshira olmaganini va jarimani bekor qilishni so'ramoqda. Qanday yondashasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, tadbirkorga hamdardlik bildiraman va murojaatini jiddiy qabul qilaman. Biroq qaror his-tuyg'uga emas, qonunga asoslanishi kerak. Shuning uchun undan kasallikni va uning davomiyligini tasdiqlovchi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 255 Suhbat bileti 24 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Bir xil, takrorlanuvchi ishlarni bajarishga qanday qaraysiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Har qanday sohada, jumladan soliq xizmatida ham takrorlanuvchi ishlar bo'ladi: hisobotlarni tekshirish, ma'lumotlarni solishtirish, murojaatlarga javob berish. Men bunday ishlarni zerikarli emas, balki tizim ishonchliligining asosi deb bilaman, chunki aynan muntazam va aniq bajarilgan ishlar xatolarning oldini oladi. Bunday ishlarda motivatsiyamni saqlash uchun bir nechta usuldan foydalanaman. Birinchidan, natijani o'lchab boraman, masalan, qancha murojaat hal bo'lganini. Ikkinchidan, jarayonni yaxshilash yo'llarini izlayman: shablonlar, jadval formulalari yoki avtomatlashtirish imkoniyatlari. Agar biror takroriy jarayonni soddalashtirish g'oyasi tug'ilsa, uni rahbarga taklif qilaman. Shu tarzda oddiy ish ham o'rganish va tashkilotga hissa qo'shish manbaiga aylanadi. 2. Soddalashtirilgan soliq rejimining, xususan aylanmadan olinadigan soliqning mohiyati va afzalliklarini tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soddalashtirilgan rejim kichik biznes uchun soliq hisobini osonlashtirish maqsadida joriy etiladi. Aylanmadan olinadigan soliqda soliq bazasi foyda emas, balki tovar va xizmatlarni sotishdan tushgan umumiy tushum, ya'ni aylanma hisoblanadi. Bunda tadbirkor murakkab xarajatlar hisobini yuritishi va bir nechta soliqni alohida hisoblashi shart bo'lmaydi, odatda bir nechta umumiy soliq o'rnini bitta to'lov egallaydi. Afzalliklari: hisob va hisobot oddiy, ma'muriy xarajatlar kam, yangi tadbirkorlar uchun tushunarli. Kamchiligi shuki, soliq zararda ishlaganda ham to'lanadi, chunki u daromadga emas, aylanmaga bog'liq. Rejimni qo'llash shartlari qonun bilan belgilanadi va ma'lum chegaralardan oshgan subyektlar umumbelgilangan soliqlarga o'tadi. 3. Davlat tashkilotida tanish-bilishchilik, ya'ni qarindosh va yaqinlarni ishga olish yoki ularga imtiyoz berish nima uchun xavfli? Namunaviy javob / yechim: ✔ Tanish-bilishchilik shaxsiy aloqalar asosida, malaka va xolis mezonlarga emas, qarindoshlik yoki tanishlikka tayanib qaror qabul qilishdir. Uning xavfi bir necha jihatda namoyon bo'ladi. Birinchidan, tashkilotga malakasi past kadrlar kelib, xizmat sifati pasayadi. Ikkinchidan, qobiliyatli nomzodlar adolatsiz tarzda chetda qoladi va jamoadagi ruhiy muhit buziladi. Uchinchidan, qarindoshlar bir-birining ishini nazorat qiladigan zanjirlar paydo bo'lib, ichki nazorat zaiflashadi va korrupsiya xavfi oshadi. Shuning uchun davlat xizmatida qarindoshlarning bevosita bo'ysunuv munosabatida ishlashi cheklanadi, ishga qabul ochiq tanlov asosida o'tkaziladi. Xodim sifatida men har qanday bunday taklifni rad etaman va manfaatlar to'qnashuvi holatlarini ochiq bildirib boraman. 4. Markaziy bankning iqtisodiyotdagi asosiy funksiyalari qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Markaziy bank mamlakat moliya tizimining asosiy institutidir. Uning birinchi funksiyasi pul-kredit siyosatini yuritish, ya'ni narxlar barqarorligini ta'minlash. Buning uchun u asosiy stavkani belgilaydi va pul massasini boshqaradi. Ikkinchi funksiyasi milliy valyutani emissiya qilish va naqd pul muomalasini tashkil etish. Uchinchisi tijorat banklarini litsenziyalash, tartibga solish va nazorat qilish orqali bank tizimi barqarorligini ta'minlash. To'rtinchisi to'lov tizimlarining uzluksiz ishlashini ta'minlash. Shuningdek, u oltin-valyuta zaxiralarini boshqaradi va valyuta bozorida ishtirok etadi. Markaziy bank odatda mustaqil faoliyat yuritadi, bu esa uning qarorlari qisqa muddatli siyosiy maqsadlarga emas, uzoq muddatli iqtisodiy barqarorlikka yo'naltirilishini ta'minlaydi. 5. Tadbirkor uzoq kasallik sababli hisobotni muddatida topshira olmaganini va jarimani bekor qilishni so'ramoqda. Qanday yondashasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, tadbirkorga hamdardlik bildiraman va murojaatini jiddiy qabul qilaman. Biroq qaror his-tuyg'uga emas, qonunga asoslanishi kerak. Shuning uchun undan kasallikni va uning davomiyligini tasdiqlovchi Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 255 rasmiy hujjatlarni taqdim etishni so'rayman. Qonunchilikda javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki istisno qiluvchi holatlar ko'zda tutilgan bo'lishi mumkin, ammo bunday qarorni men shaxsan emas, belgilangan tartibda vakolatli shaxs yoki organ qabul qiladi. Shuning uchun murojaatni yozma ravishda rasmiylashtirishga yordam beraman va uning ko'rib chiqilish muddatini tushuntiraman. Shu bilan birga, kechiktirilgan hisobotni imkon qadar tezroq topshirish lozimligini aytaman. Kelajakda bunday holatda ishonchli vakil orqali hisobot topshirish imkoniyati haqida ham ma'lumot beraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 256 rasmiy hujjatlarni taqdim etishni so'rayman. Qonunchilikda javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki istisno qiluvchi holatlar ko'zda tutilgan bo'lishi mumkin, ammo bunday qarorni men shaxsan emas, belgilangan tartibda vakolatli shaxs yoki organ qabul qiladi. Shuning uchun murojaatni yozma ravishda rasmiylashtirishga yordam beraman va uning ko'rib chiqilish muddatini tushuntiraman. Shu bilan birga, kechiktirilgan hisobotni imkon qadar tezroq topshirish lozimligini aytaman. Kelajakda bunday holatda ishonchli vakil orqali hisobot topshirish imkoniyati haqida ham ma'lumot beraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 256 rasmiy hujjatlarni taqdim etishni so'rayman. Qonunchilikda javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki istisno qiluvchi holatlar ko'zda tutilgan bo'lishi mumkin, ammo bunday qarorni men shaxsan emas, belgilangan tartibda vakolatli shaxs yoki organ qabul qiladi. Shuning uchun murojaatni yozma ravishda rasmiylashtirishga yordam beraman va uning ko'rib chiqilish muddatini tushuntiraman. Shu bilan birga, kechiktirilgan hisobotni imkon qadar tezroq topshirish lozimligini aytaman. Kelajakda bunday holatda ishonchli vakil orqali hisobot topshirish imkoniyati haqida ham ma'lumot beraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 256 Suhbat bileti 25 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Malakangizni oshirish uchun hozir nima qilyapsiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Malaka oshirishni doimiy jarayon deb bilaman, chunki soliq qonunchiligi va texnologiyalar tez o'zgaradi. Hozirgi kunda bir nechta yo'nalishda ishlayapman. Birinchidan, soliq qonunchiligidagi o'zgarishlarni rasmiy manbalardan muntazam kuzatib boraman va asosiy yangiliklarni o'zim uchun qisqacha qayd etaman. Ikkinchidan, xalqaro moliyaviy hisobot standartlari bo'yicha onlayn kursni o'tayapman. Uchinchidan, ma'lumotlar tahlili ko'nikmalarimni rivojlantirish uchun jadval dasturlarining murakkab funksiyalarini va ma'lumotlarni vizuallashtirishni o'rganyapman. To'rtinchidan, ingliz tilimni kasbiy adabiyot o'qish orqali yaxshilayapman, bu xalqaro tajriba bilan tanishish imkonini beradi. Soliq xizmatiga kirganimdan keyin tashkilot tomonidan tashkil etiladigan o'quv kurslarida faol qatnashishni ham rejalashtirganman. 2. Soliq ma'muriyatchiligida xatarlarni tahlil qilish (risk-tahlil) tizimi qanday ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xatarlarni tahlil qilish tizimi soliq organlarining cheklangan resurslarini eng muhim yo'nalishlarga yo'naltirish usulidir. Uning mohiyati shundaki, barcha soliq to'lovchilarni bir xil tekshirish o'rniga, ma'lumotlar asosida soliq qoidabuzarligi ehtimoli yuqori bo'lganlar aniqlanadi. Buning uchun turli manbalardan ma'lumotlar yig'iladi: hisobotlar, elektron hisob-fakturalar, onlayn kassa ma'lumotlari, bank va bojxona axboroti. So'ngra ma'lum mezonlar bo'yicha baholanadi, masalan, soliq yukining tarmoq o'rtachasidan keskin pastligi, daromad va xarajatlar nomuvofiqligi, shubhali kontragentlar bilan aloqalar. Natijada soliq to'lovchilar xatar darajasiga ko'ra guruhlanadi. Past xatarli subyektlar ortiqcha tekshiruvdan xalos bo'ladi, yuqori xatarlilarga esa chuqurroq nazorat qo'llaniladi. Bu tizimni adolatli va samarali qiladi. 3. Xizmat avtomobili, kompyuter va boshqa davlat mol-mulkidan shaxsiy maqsadda foydalanish nima uchun noto'g'ri? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat mol-mulki soliq to'lovchilar mablag'lari hisobidan sotib olingan va faqat xizmat vazifalarini bajarish uchun ajratilgan. Undan shaxsiy maqsadda foydalanish, masalan, xizmat avtomobilida shaxsiy ishlar bilan yurish, xizmat kompyuterida tijorat ishlarini bajarish yoki ofis jihozlarini uyga olib ketish, aslida davlat resurslarini o'zlashtirish hisoblanadi. Bu kichik ko'rinsa-da, odob-axloq qoidalarini buzish va mansab mavqeidan foydalanishning bir ko'rinishidir. Bundan tashqari, xizmat kompyuterlarida maxfiy ma'lumotlar saqlanadi, ulardan shaxsiy maqsadda foydalanish axborot xavfsizligiga tahdid soladi. Kichik qoidabuzarliklarga ko'nikish esa kattaroq qoidabuzarliklarga yo'l ochadi. Shuning uchun men xizmat resurslaridan faqat belgilangan tartibda foydalanaman va hisobini beraman. 4. Davlat xizmatlarini raqamlashtirishning fuqarolar va davlat uchun afzalliklari va xatarlari qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Raqamlashtirishning fuqarolar uchun afzalliklari: xizmatlar istalgan vaqtda va joydan olinadi, navbatlar va qog'ozbozlik kamayadi, xizmat ko'rsatish shaffof bo'ladi. Davlat uchun esa ma'muriy xarajatlar kamayadi, ma'lumotlar tezroq tahlil qilinadi va xodim bilan fuqaro o'rtasidagi bevosita aloqa kamaygani tufayli korrupsiya xavfi pasayadi. Biroq xatarlar ham bor. Birinchidan, kiberxavfsizlik: shaxsiy ma'lumotlar sizib chiqishi yoki tizimga hujum qilinishi mumkin. Ikkinchidan, raqamli tengsizlik: keksalar va internetdan foydalanish imkoni cheklangan aholi chetda qolishi mumkin. Uchinchidan, texnik nosozliklar butun xizmatni to'xtatishi mumkin. Shu sababli raqamlashtirish bilan birga ma'lumotlarni himoya qilish, an'anaviy xizmat kanallarini saqlash va aholining raqamli savodxonligini oshirish zarur. 5. Elektron hisob-fakturalarni tahlil qilib, bir tadbirkor faqat bir-biri bilan savdo qiladigan, faoliyati shubhali bir guruh firmalardan katta xaridlar qilganini aniqladingiz. Harakatlaringiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 257 Suhbat bileti 25 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Malakangizni oshirish uchun hozir nima qilyapsiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Malaka oshirishni doimiy jarayon deb bilaman, chunki soliq qonunchiligi va texnologiyalar tez o'zgaradi. Hozirgi kunda bir nechta yo'nalishda ishlayapman. Birinchidan, soliq qonunchiligidagi o'zgarishlarni rasmiy manbalardan muntazam kuzatib boraman va asosiy yangiliklarni o'zim uchun qisqacha qayd etaman. Ikkinchidan, xalqaro moliyaviy hisobot standartlari bo'yicha onlayn kursni o'tayapman. Uchinchidan, ma'lumotlar tahlili ko'nikmalarimni rivojlantirish uchun jadval dasturlarining murakkab funksiyalarini va ma'lumotlarni vizuallashtirishni o'rganyapman. To'rtinchidan, ingliz tilimni kasbiy adabiyot o'qish orqali yaxshilayapman, bu xalqaro tajriba bilan tanishish imkonini beradi. Soliq xizmatiga kirganimdan keyin tashkilot tomonidan tashkil etiladigan o'quv kurslarida faol qatnashishni ham rejalashtirganman. 2. Soliq ma'muriyatchiligida xatarlarni tahlil qilish (risk-tahlil) tizimi qanday ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xatarlarni tahlil qilish tizimi soliq organlarining cheklangan resurslarini eng muhim yo'nalishlarga yo'naltirish usulidir. Uning mohiyati shundaki, barcha soliq to'lovchilarni bir xil tekshirish o'rniga, ma'lumotlar asosida soliq qoidabuzarligi ehtimoli yuqori bo'lganlar aniqlanadi. Buning uchun turli manbalardan ma'lumotlar yig'iladi: hisobotlar, elektron hisob-fakturalar, onlayn kassa ma'lumotlari, bank va bojxona axboroti. So'ngra ma'lum mezonlar bo'yicha baholanadi, masalan, soliq yukining tarmoq o'rtachasidan keskin pastligi, daromad va xarajatlar nomuvofiqligi, shubhali kontragentlar bilan aloqalar. Natijada soliq to'lovchilar xatar darajasiga ko'ra guruhlanadi. Past xatarli subyektlar ortiqcha tekshiruvdan xalos bo'ladi, yuqori xatarlilarga esa chuqurroq nazorat qo'llaniladi. Bu tizimni adolatli va samarali qiladi. 3. Xizmat avtomobili, kompyuter va boshqa davlat mol-mulkidan shaxsiy maqsadda foydalanish nima uchun noto'g'ri? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat mol-mulki soliq to'lovchilar mablag'lari hisobidan sotib olingan va faqat xizmat vazifalarini bajarish uchun ajratilgan. Undan shaxsiy maqsadda foydalanish, masalan, xizmat avtomobilida shaxsiy ishlar bilan yurish, xizmat kompyuterida tijorat ishlarini bajarish yoki ofis jihozlarini uyga olib ketish, aslida davlat resurslarini o'zlashtirish hisoblanadi. Bu kichik ko'rinsa-da, odob-axloq qoidalarini buzish va mansab mavqeidan foydalanishning bir ko'rinishidir. Bundan tashqari, xizmat kompyuterlarida maxfiy ma'lumotlar saqlanadi, ulardan shaxsiy maqsadda foydalanish axborot xavfsizligiga tahdid soladi. Kichik qoidabuzarliklarga ko'nikish esa kattaroq qoidabuzarliklarga yo'l ochadi. Shuning uchun men xizmat resurslaridan faqat belgilangan tartibda foydalanaman va hisobini beraman. 4. Davlat xizmatlarini raqamlashtirishning fuqarolar va davlat uchun afzalliklari va xatarlari qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Raqamlashtirishning fuqarolar uchun afzalliklari: xizmatlar istalgan vaqtda va joydan olinadi, navbatlar va qog'ozbozlik kamayadi, xizmat ko'rsatish shaffof bo'ladi. Davlat uchun esa ma'muriy xarajatlar kamayadi, ma'lumotlar tezroq tahlil qilinadi va xodim bilan fuqaro o'rtasidagi bevosita aloqa kamaygani tufayli korrupsiya xavfi pasayadi. Biroq xatarlar ham bor. Birinchidan, kiberxavfsizlik: shaxsiy ma'lumotlar sizib chiqishi yoki tizimga hujum qilinishi mumkin. Ikkinchidan, raqamli tengsizlik: keksalar va internetdan foydalanish imkoni cheklangan aholi chetda qolishi mumkin. Uchinchidan, texnik nosozliklar butun xizmatni to'xtatishi mumkin. Shu sababli raqamlashtirish bilan birga ma'lumotlarni himoya qilish, an'anaviy xizmat kanallarini saqlash va aholining raqamli savodxonligini oshirish zarur. 5. Elektron hisob-fakturalarni tahlil qilib, bir tadbirkor faqat bir-biri bilan savdo qiladigan, faoliyati shubhali bir guruh firmalardan katta xaridlar qilganini aniqladingiz. Harakatlaringiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 257 Suhbat bileti 25 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Malakangizni oshirish uchun hozir nima qilyapsiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Malaka oshirishni doimiy jarayon deb bilaman, chunki soliq qonunchiligi va texnologiyalar tez o'zgaradi. Hozirgi kunda bir nechta yo'nalishda ishlayapman. Birinchidan, soliq qonunchiligidagi o'zgarishlarni rasmiy manbalardan muntazam kuzatib boraman va asosiy yangiliklarni o'zim uchun qisqacha qayd etaman. Ikkinchidan, xalqaro moliyaviy hisobot standartlari bo'yicha onlayn kursni o'tayapman. Uchinchidan, ma'lumotlar tahlili ko'nikmalarimni rivojlantirish uchun jadval dasturlarining murakkab funksiyalarini va ma'lumotlarni vizuallashtirishni o'rganyapman. To'rtinchidan, ingliz tilimni kasbiy adabiyot o'qish orqali yaxshilayapman, bu xalqaro tajriba bilan tanishish imkonini beradi. Soliq xizmatiga kirganimdan keyin tashkilot tomonidan tashkil etiladigan o'quv kurslarida faol qatnashishni ham rejalashtirganman. 2. Soliq ma'muriyatchiligida xatarlarni tahlil qilish (risk-tahlil) tizimi qanday ishlaydi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xatarlarni tahlil qilish tizimi soliq organlarining cheklangan resurslarini eng muhim yo'nalishlarga yo'naltirish usulidir. Uning mohiyati shundaki, barcha soliq to'lovchilarni bir xil tekshirish o'rniga, ma'lumotlar asosida soliq qoidabuzarligi ehtimoli yuqori bo'lganlar aniqlanadi. Buning uchun turli manbalardan ma'lumotlar yig'iladi: hisobotlar, elektron hisob-fakturalar, onlayn kassa ma'lumotlari, bank va bojxona axboroti. So'ngra ma'lum mezonlar bo'yicha baholanadi, masalan, soliq yukining tarmoq o'rtachasidan keskin pastligi, daromad va xarajatlar nomuvofiqligi, shubhali kontragentlar bilan aloqalar. Natijada soliq to'lovchilar xatar darajasiga ko'ra guruhlanadi. Past xatarli subyektlar ortiqcha tekshiruvdan xalos bo'ladi, yuqori xatarlilarga esa chuqurroq nazorat qo'llaniladi. Bu tizimni adolatli va samarali qiladi. 3. Xizmat avtomobili, kompyuter va boshqa davlat mol-mulkidan shaxsiy maqsadda foydalanish nima uchun noto'g'ri? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat mol-mulki soliq to'lovchilar mablag'lari hisobidan sotib olingan va faqat xizmat vazifalarini bajarish uchun ajratilgan. Undan shaxsiy maqsadda foydalanish, masalan, xizmat avtomobilida shaxsiy ishlar bilan yurish, xizmat kompyuterida tijorat ishlarini bajarish yoki ofis jihozlarini uyga olib ketish, aslida davlat resurslarini o'zlashtirish hisoblanadi. Bu kichik ko'rinsa-da, odob-axloq qoidalarini buzish va mansab mavqeidan foydalanishning bir ko'rinishidir. Bundan tashqari, xizmat kompyuterlarida maxfiy ma'lumotlar saqlanadi, ulardan shaxsiy maqsadda foydalanish axborot xavfsizligiga tahdid soladi. Kichik qoidabuzarliklarga ko'nikish esa kattaroq qoidabuzarliklarga yo'l ochadi. Shuning uchun men xizmat resurslaridan faqat belgilangan tartibda foydalanaman va hisobini beraman. 4. Davlat xizmatlarini raqamlashtirishning fuqarolar va davlat uchun afzalliklari va xatarlari qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Raqamlashtirishning fuqarolar uchun afzalliklari: xizmatlar istalgan vaqtda va joydan olinadi, navbatlar va qog'ozbozlik kamayadi, xizmat ko'rsatish shaffof bo'ladi. Davlat uchun esa ma'muriy xarajatlar kamayadi, ma'lumotlar tezroq tahlil qilinadi va xodim bilan fuqaro o'rtasidagi bevosita aloqa kamaygani tufayli korrupsiya xavfi pasayadi. Biroq xatarlar ham bor. Birinchidan, kiberxavfsizlik: shaxsiy ma'lumotlar sizib chiqishi yoki tizimga hujum qilinishi mumkin. Ikkinchidan, raqamli tengsizlik: keksalar va internetdan foydalanish imkoni cheklangan aholi chetda qolishi mumkin. Uchinchidan, texnik nosozliklar butun xizmatni to'xtatishi mumkin. Shu sababli raqamlashtirish bilan birga ma'lumotlarni himoya qilish, an'anaviy xizmat kanallarini saqlash va aholining raqamli savodxonligini oshirish zarur. 5. Elektron hisob-fakturalarni tahlil qilib, bir tadbirkor faqat bir-biri bilan savdo qiladigan, faoliyati shubhali bir guruh firmalardan katta xaridlar qilganini aniqladingiz. Harakatlaringiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 257 Bunday holat soxta hisob-fakturalar orqali soliq majburiyatini sun'iy kamaytirish belgisi bo'lishi mumkin, ammo bu hali isbotlangan fakt emas. Shuning uchun xulosa chiqarishga shoshilmayman. Avvalo, mavjud ma'lumotlarni tizimli tahlil qilaman: firmalarning ro'yxatdan o'tgan sanasi, xodimlari soni, mol-mulki, ularning o'z yetkazib beruvchilari va to'lov oqimlari. Tahlil natijalarini aniq dalillar bilan hujjatlashtirib, rahbarimga xizmat xati orqali taqdim etaman. Keyingi nazorat choralari, jumladan, tushuntirish so'rash yoki tekshiruv o'tkazish belgilangan tartibda va vakolatli shaxslar qarori bilan amalga oshiriladi. Bu bosqichda hech kimga, ayniqsa tadbirkorga, norasmiy ma'lumot bermayman. Tadbirkorning o'z pozitsiyasini tushuntirish va dalillar keltirish huquqi to'liq ta'minlanishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 258 Bunday holat soxta hisob-fakturalar orqali soliq majburiyatini sun'iy kamaytirish belgisi bo'lishi mumkin, ammo bu hali isbotlangan fakt emas. Shuning uchun xulosa chiqarishga shoshilmayman. Avvalo, mavjud ma'lumotlarni tizimli tahlil qilaman: firmalarning ro'yxatdan o'tgan sanasi, xodimlari soni, mol-mulki, ularning o'z yetkazib beruvchilari va to'lov oqimlari. Tahlil natijalarini aniq dalillar bilan hujjatlashtirib, rahbarimga xizmat xati orqali taqdim etaman. Keyingi nazorat choralari, jumladan, tushuntirish so'rash yoki tekshiruv o'tkazish belgilangan tartibda va vakolatli shaxslar qarori bilan amalga oshiriladi. Bu bosqichda hech kimga, ayniqsa tadbirkorga, norasmiy ma'lumot bermayman. Tadbirkorning o'z pozitsiyasini tushuntirish va dalillar keltirish huquqi to'liq ta'minlanishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 258 Bunday holat soxta hisob-fakturalar orqali soliq majburiyatini sun'iy kamaytirish belgisi bo'lishi mumkin, ammo bu hali isbotlangan fakt emas. Shuning uchun xulosa chiqarishga shoshilmayman. Avvalo, mavjud ma'lumotlarni tizimli tahlil qilaman: firmalarning ro'yxatdan o'tgan sanasi, xodimlari soni, mol-mulki, ularning o'z yetkazib beruvchilari va to'lov oqimlari. Tahlil natijalarini aniq dalillar bilan hujjatlashtirib, rahbarimga xizmat xati orqali taqdim etaman. Keyingi nazorat choralari, jumladan, tushuntirish so'rash yoki tekshiruv o'tkazish belgilangan tartibda va vakolatli shaxslar qarori bilan amalga oshiriladi. Bu bosqichda hech kimga, ayniqsa tadbirkorga, norasmiy ma'lumot bermayman. Tadbirkorning o'z pozitsiyasini tushuntirish va dalillar keltirish huquqi to'liq ta'minlanishi kerak. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 258 Suhbat bileti 26 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Yyetakchilik qobiliyatingizni ko'rsatgan holat haqida gapirib bering. Namunaviy javob / yechim:✔ Universitetning ko'ngillilar klubida moliyaviy savodxonlik bo'yicha maktab o'quvchilari uchun treninglar tashkil qilish loyihasini boshqarganman. Boshida jamoa a'zolari faol emas edi, uchrashuvlarga hamma kelmasdi. Men har bir a'zo bilan alohida suhbatlashib, ularning qiziqishlarini aniqladim va vazifalarni shunga qarab taqsimladim: kimdir taqdimot tayyorladi, kimdir maktablar bilan muzokara olib bordi. Aniq reja va haftalik maqsadlar belgiladik, har bir kichik muvaffaqiyatni birga nishonladik. Natijada bir semestrda bir nechta maktabda treninglar o'tkazdik. Bu tajribadan bilib oldimki, yetakchilik buyruq berish emas, balki odamlarni umumiy maqsad atrofida birlashtirish, ularning kuchli tomonlarini ko'ra bilish va o'zing namuna bo'lishdir. 2. Soliq qarzini undirish jarayonining umumiy bosqichlarini tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq qarzini undirish odatda bosqichma-bosqich, eng yumshoq choralardan boshlab amalga oshiriladi. Birinchi bosqichda soliq to'lovchiga qarzi haqida xabarnoma yoki talabnoma yuboriladi va uni ixtiyoriy to'lash uchun muddat beriladi. Ko'p hollarda qarz shu bosqichda to'lanadi, chunki ba'zan u oddiy unutish yoki xato natijasida yuzaga kelgan bo'ladi. Agar qarz to'lanmasa, qonunda nazarda tutilgan majburiy choralar qo'llanilishi mumkin: bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar hisobidan undirish, hisobvaraqlar bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish, so'ngra mol-mulk hisobidan undirish. Har bir bosqich qonun bilan belgilangan tartib va muddatlarga rioya qilgan holda bajarilishi shart. Soliq to'lovchi esa har bosqichda o'z huquqlarini, jumladan shikoyat qilish huquqini saqlab qoladi. 3. Soliq to'lovchilarga xolis va teng munosabatda bo'lish tamoyilini qanday tushunasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xolislik va teng munosabat tamoyili soliq xizmatchisi barcha soliq to'lovchilarga ularning ijtimoiy mavqei, millati, dini, jinsi, yoshi, boyligi yoki shaxsiy tanishligidan qat'i nazar bir xil qoidalar asosida munosabatda bo'lishini anglatadi. Amalda bu shuni bildiradiki, katta kompaniya rahbari ham, kichik do'kon egasi ham bir xil e'tibor va hurmat bilan xizmat oladi. Qaror faqat qonun va faktlarga asoslanadi, shaxsiy yoqtirish yoki yoqtirmaslik ta'sir qilmaydi. Masalan, menga qo'pol munosabatda bo'lgan fuqaroning ishi boshqalarnikidan sekinroq ko'rib chiqilmasligi kerak. Shuningdek, nogironligi bor yoki tilni yaxshi bilmaydigan fuqarolarga xizmatdan teng foydalanishi uchun qo'shimcha yordam ko'rsatish ham ushbu tamoyilning bir qismidir. 4. Yashirin iqtisodiyot nima va unga qarshi qanday choralar samarali? Namunaviy javob / yechim: ✔ Yashirin iqtisodiyot qonuniy bo'lsa-da, davlat hisobi va soliqqa tortishdan yashirilgan iqtisodiy faoliyatdir. Unga rasmiylashtirilmagan mehnat, chek berilmagan savdo, ish haqining norasmiy to'lanishi, daromadni kamaytirib ko'rsatish kiradi. Uning oqibatlari salbiy: byudjet daromadlari kamayadi, halol tadbirkorlar adolatsiz raqobatga duch keladi, xodimlar ijtimoiy himoyadan mahrum bo'ladi. Unga qarshi samarali choralar faqat jazolashdan iborat emas. Birinchidan, soliq tizimini soddalashtirish va soliq yukini oqilona darajada ushlash, shunda qonuniy ishlash foydaliroq bo'ladi. Ikkinchidan, naqd pulsiz to'lovlarni rivojlantirish va onlayn kassalarni joriy etish. Uchinchidan, xatarlar tahliliga asoslangan aniq nazorat. To'rtinchidan, aholining soliq madaniyatini oshirish va to'langan soliqlar qayerga sarflanayotganini ochiq ko'rsatish. 5. Norozi soliq to'lovchi telefon orqali sizga shaxsan tahdid qilib, yuqori tanishlari borligini va sizni ishdan haydatishini aytmoqda. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, xotirjamlikni saqlayman va tahdidga tahdid bilan javob bermayman. Suhbatni xushmuomala, ammo qat'iy ohangda davom ettirib, uning murojaati mazmunini aniqlashtirishga harakat qilaman, chunki ko'pincha bunday so'zlar ortida hal qilinmagan muammo turadi. Unga qarorlar shaxsan menga Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 259 Suhbat bileti 26 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Yyetakchilik qobiliyatingizni ko'rsatgan holat haqida gapirib bering. Namunaviy javob / yechim:✔ Universitetning ko'ngillilar klubida moliyaviy savodxonlik bo'yicha maktab o'quvchilari uchun treninglar tashkil qilish loyihasini boshqarganman. Boshida jamoa a'zolari faol emas edi, uchrashuvlarga hamma kelmasdi. Men har bir a'zo bilan alohida suhbatlashib, ularning qiziqishlarini aniqladim va vazifalarni shunga qarab taqsimladim: kimdir taqdimot tayyorladi, kimdir maktablar bilan muzokara olib bordi. Aniq reja va haftalik maqsadlar belgiladik, har bir kichik muvaffaqiyatni birga nishonladik. Natijada bir semestrda bir nechta maktabda treninglar o'tkazdik. Bu tajribadan bilib oldimki, yetakchilik buyruq berish emas, balki odamlarni umumiy maqsad atrofida birlashtirish, ularning kuchli tomonlarini ko'ra bilish va o'zing namuna bo'lishdir. 2. Soliq qarzini undirish jarayonining umumiy bosqichlarini tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq qarzini undirish odatda bosqichma-bosqich, eng yumshoq choralardan boshlab amalga oshiriladi. Birinchi bosqichda soliq to'lovchiga qarzi haqida xabarnoma yoki talabnoma yuboriladi va uni ixtiyoriy to'lash uchun muddat beriladi. Ko'p hollarda qarz shu bosqichda to'lanadi, chunki ba'zan u oddiy unutish yoki xato natijasida yuzaga kelgan bo'ladi. Agar qarz to'lanmasa, qonunda nazarda tutilgan majburiy choralar qo'llanilishi mumkin: bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar hisobidan undirish, hisobvaraqlar bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish, so'ngra mol-mulk hisobidan undirish. Har bir bosqich qonun bilan belgilangan tartib va muddatlarga rioya qilgan holda bajarilishi shart. Soliq to'lovchi esa har bosqichda o'z huquqlarini, jumladan shikoyat qilish huquqini saqlab qoladi. 3. Soliq to'lovchilarga xolis va teng munosabatda bo'lish tamoyilini qanday tushunasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xolislik va teng munosabat tamoyili soliq xizmatchisi barcha soliq to'lovchilarga ularning ijtimoiy mavqei, millati, dini, jinsi, yoshi, boyligi yoki shaxsiy tanishligidan qat'i nazar bir xil qoidalar asosida munosabatda bo'lishini anglatadi. Amalda bu shuni bildiradiki, katta kompaniya rahbari ham, kichik do'kon egasi ham bir xil e'tibor va hurmat bilan xizmat oladi. Qaror faqat qonun va faktlarga asoslanadi, shaxsiy yoqtirish yoki yoqtirmaslik ta'sir qilmaydi. Masalan, menga qo'pol munosabatda bo'lgan fuqaroning ishi boshqalarnikidan sekinroq ko'rib chiqilmasligi kerak. Shuningdek, nogironligi bor yoki tilni yaxshi bilmaydigan fuqarolarga xizmatdan teng foydalanishi uchun qo'shimcha yordam ko'rsatish ham ushbu tamoyilning bir qismidir. 4. Yashirin iqtisodiyot nima va unga qarshi qanday choralar samarali? Namunaviy javob / yechim: ✔ Yashirin iqtisodiyot qonuniy bo'lsa-da, davlat hisobi va soliqqa tortishdan yashirilgan iqtisodiy faoliyatdir. Unga rasmiylashtirilmagan mehnat, chek berilmagan savdo, ish haqining norasmiy to'lanishi, daromadni kamaytirib ko'rsatish kiradi. Uning oqibatlari salbiy: byudjet daromadlari kamayadi, halol tadbirkorlar adolatsiz raqobatga duch keladi, xodimlar ijtimoiy himoyadan mahrum bo'ladi. Unga qarshi samarali choralar faqat jazolashdan iborat emas. Birinchidan, soliq tizimini soddalashtirish va soliq yukini oqilona darajada ushlash, shunda qonuniy ishlash foydaliroq bo'ladi. Ikkinchidan, naqd pulsiz to'lovlarni rivojlantirish va onlayn kassalarni joriy etish. Uchinchidan, xatarlar tahliliga asoslangan aniq nazorat. To'rtinchidan, aholining soliq madaniyatini oshirish va to'langan soliqlar qayerga sarflanayotganini ochiq ko'rsatish. 5. Norozi soliq to'lovchi telefon orqali sizga shaxsan tahdid qilib, yuqori tanishlari borligini va sizni ishdan haydatishini aytmoqda. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, xotirjamlikni saqlayman va tahdidga tahdid bilan javob bermayman. Suhbatni xushmuomala, ammo qat'iy ohangda davom ettirib, uning murojaati mazmunini aniqlashtirishga harakat qilaman, chunki ko'pincha bunday so'zlar ortida hal qilinmagan muammo turadi. Unga qarorlar shaxsan menga Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 259 Suhbat bileti 26 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Yyetakchilik qobiliyatingizni ko'rsatgan holat haqida gapirib bering. Namunaviy javob / yechim:✔ Universitetning ko'ngillilar klubida moliyaviy savodxonlik bo'yicha maktab o'quvchilari uchun treninglar tashkil qilish loyihasini boshqarganman. Boshida jamoa a'zolari faol emas edi, uchrashuvlarga hamma kelmasdi. Men har bir a'zo bilan alohida suhbatlashib, ularning qiziqishlarini aniqladim va vazifalarni shunga qarab taqsimladim: kimdir taqdimot tayyorladi, kimdir maktablar bilan muzokara olib bordi. Aniq reja va haftalik maqsadlar belgiladik, har bir kichik muvaffaqiyatni birga nishonladik. Natijada bir semestrda bir nechta maktabda treninglar o'tkazdik. Bu tajribadan bilib oldimki, yetakchilik buyruq berish emas, balki odamlarni umumiy maqsad atrofida birlashtirish, ularning kuchli tomonlarini ko'ra bilish va o'zing namuna bo'lishdir. 2. Soliq qarzini undirish jarayonining umumiy bosqichlarini tushuntiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq qarzini undirish odatda bosqichma-bosqich, eng yumshoq choralardan boshlab amalga oshiriladi. Birinchi bosqichda soliq to'lovchiga qarzi haqida xabarnoma yoki talabnoma yuboriladi va uni ixtiyoriy to'lash uchun muddat beriladi. Ko'p hollarda qarz shu bosqichda to'lanadi, chunki ba'zan u oddiy unutish yoki xato natijasida yuzaga kelgan bo'ladi. Agar qarz to'lanmasa, qonunda nazarda tutilgan majburiy choralar qo'llanilishi mumkin: bank hisobvaraqlaridagi mablag'lar hisobidan undirish, hisobvaraqlar bo'yicha operatsiyalarni to'xtatib turish, so'ngra mol-mulk hisobidan undirish. Har bir bosqich qonun bilan belgilangan tartib va muddatlarga rioya qilgan holda bajarilishi shart. Soliq to'lovchi esa har bosqichda o'z huquqlarini, jumladan shikoyat qilish huquqini saqlab qoladi. 3. Soliq to'lovchilarga xolis va teng munosabatda bo'lish tamoyilini qanday tushunasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Xolislik va teng munosabat tamoyili soliq xizmatchisi barcha soliq to'lovchilarga ularning ijtimoiy mavqei, millati, dini, jinsi, yoshi, boyligi yoki shaxsiy tanishligidan qat'i nazar bir xil qoidalar asosida munosabatda bo'lishini anglatadi. Amalda bu shuni bildiradiki, katta kompaniya rahbari ham, kichik do'kon egasi ham bir xil e'tibor va hurmat bilan xizmat oladi. Qaror faqat qonun va faktlarga asoslanadi, shaxsiy yoqtirish yoki yoqtirmaslik ta'sir qilmaydi. Masalan, menga qo'pol munosabatda bo'lgan fuqaroning ishi boshqalarnikidan sekinroq ko'rib chiqilmasligi kerak. Shuningdek, nogironligi bor yoki tilni yaxshi bilmaydigan fuqarolarga xizmatdan teng foydalanishi uchun qo'shimcha yordam ko'rsatish ham ushbu tamoyilning bir qismidir. 4. Yashirin iqtisodiyot nima va unga qarshi qanday choralar samarali? Namunaviy javob / yechim: ✔ Yashirin iqtisodiyot qonuniy bo'lsa-da, davlat hisobi va soliqqa tortishdan yashirilgan iqtisodiy faoliyatdir. Unga rasmiylashtirilmagan mehnat, chek berilmagan savdo, ish haqining norasmiy to'lanishi, daromadni kamaytirib ko'rsatish kiradi. Uning oqibatlari salbiy: byudjet daromadlari kamayadi, halol tadbirkorlar adolatsiz raqobatga duch keladi, xodimlar ijtimoiy himoyadan mahrum bo'ladi. Unga qarshi samarali choralar faqat jazolashdan iborat emas. Birinchidan, soliq tizimini soddalashtirish va soliq yukini oqilona darajada ushlash, shunda qonuniy ishlash foydaliroq bo'ladi. Ikkinchidan, naqd pulsiz to'lovlarni rivojlantirish va onlayn kassalarni joriy etish. Uchinchidan, xatarlar tahliliga asoslangan aniq nazorat. To'rtinchidan, aholining soliq madaniyatini oshirish va to'langan soliqlar qayerga sarflanayotganini ochiq ko'rsatish. 5. Norozi soliq to'lovchi telefon orqali sizga shaxsan tahdid qilib, yuqori tanishlari borligini va sizni ishdan haydatishini aytmoqda. Qanday harakat qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, xotirjamlikni saqlayman va tahdidga tahdid bilan javob bermayman. Suhbatni xushmuomala, ammo qat'iy ohangda davom ettirib, uning murojaati mazmunini aniqlashtirishga harakat qilaman, chunki ko'pincha bunday so'zlar ortida hal qilinmagan muammo turadi. Unga qarorlar shaxsan menga Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 259 emas, qonunga asoslanishini va har qanday qarordan norozi bo'lsa, rasmiy shikoyat qilish huquqi borligini tushuntiraman. Hech qanday bosim ostida qaror o'zgartirmayman yoki yon bermayman. Agar tahdid davom etsa, suhbatni odob bilan yakunlayman. So'ngra holat haqida, qo'ng'iroq vaqti va mazmuni bilan birga, rahbarimga yozma ravishda xabar beraman. Agar shaxsiy xavfsizlikka tahdid jiddiy bo'lsa, tegishli organlarga murojaat qilish masalasini rahbariyat bilan hal qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 260 emas, qonunga asoslanishini va har qanday qarordan norozi bo'lsa, rasmiy shikoyat qilish huquqi borligini tushuntiraman. Hech qanday bosim ostida qaror o'zgartirmayman yoki yon bermayman. Agar tahdid davom etsa, suhbatni odob bilan yakunlayman. So'ngra holat haqida, qo'ng'iroq vaqti va mazmuni bilan birga, rahbarimga yozma ravishda xabar beraman. Agar shaxsiy xavfsizlikka tahdid jiddiy bo'lsa, tegishli organlarga murojaat qilish masalasini rahbariyat bilan hal qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 260 emas, qonunga asoslanishini va har qanday qarordan norozi bo'lsa, rasmiy shikoyat qilish huquqi borligini tushuntiraman. Hech qanday bosim ostida qaror o'zgartirmayman yoki yon bermayman. Agar tahdid davom etsa, suhbatni odob bilan yakunlayman. So'ngra holat haqida, qo'ng'iroq vaqti va mazmuni bilan birga, rahbarimga yozma ravishda xabar beraman. Agar shaxsiy xavfsizlikka tahdid jiddiy bo'lsa, tegishli organlarga murojaat qilish masalasini rahbariyat bilan hal qilaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 260 Suhbat bileti 27 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Bir vaqtning o'zida bir nechta shoshilinch topshiriq berilsa, qanday ustuvorlik belgilaysiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Bunday vaziyatda avval barcha topshiriqlarni yozib chiqaman va har biri uchun muddat, muhimlik darajasi va kechikish oqibatlarini baholayman. Masalan, qonunda belgilangan muddatli ishlar, ya'ni fuqaro murojaatiga javob berish yoki hisobot topshirish, birinchi o'ringa chiqadi, chunki ularning kechikishi huquqiy oqibatlarga olib keladi. So'ngra katta ishlarni kichik qismlarga bo'lib, vaqtimni rejalashtiraman. Agar barcha topshiriqni belgilangan muddatda bajarish real bo'lmasa, buni oxirgi daqiqada emas, darhol rahbarimga aytaman va ustuvorlikni birgalikda aniqlashtirishni so'rayman. Bu yashirib, keyin muddatni buzishdan ancha to'g'ri. Shuningdek, ish jarayonida chalg'ituvchi omillarni kamaytiraman. Bunday yondashuv ham sifatni, ham muddatlarni saqlash imkonini beradi. 2. Soliq rezidentligi tushunchasi nima va ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish to'g'risidagi xalqaro shartnomalar nima uchun kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq rezidentligi shaxsning qaysi davlatda to'liq soliq majburiyatiga ega ekanini belgilaydi. Odatda rezident barcha manbalardan, jumladan xorijdan olingan daromadlari bo'yicha soliq to'laydi, norezident esa faqat shu davlatdagi manbalardan olgan daromadi bo'yicha. Jismoniy shaxslar uchun rezidentlik ko'pincha mamlakatda bo'lish muddati bilan, yuridik shaxslar uchun esa ro'yxatdan o'tish yoki boshqaruv joyi bilan aniqlanadi. Muammo shundaki, bitta daromad ham manba davlatida, ham rezidentlik davlatida soliqqa tortilishi mumkin. Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish shartnomalari qaysi davlat qaysi daromadni soliqqa tortish huquqiga ega ekanini belgilaydi va chet elda to'langan soliqni hisobga olish tartibini nazarda tutadi. Bu investitsiyalarni rag'batlantiradi va davlatlar o'rtasida ma'lumot almashinuviga asos yaratadi. 3. Korrupsiyaga qarshi ichki nazorat (komplayens) tizimi nima va har bir xodimning undagi roli qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Komplayens tizimi tashkilot faoliyatining qonun, odob-axloq qoidalari va ichki standartlarga muvofiqligini ta'minlash uchun yaratilgan choralar majmuidir. Uning asosiy elementlari: korrupsiyaviy xatarlarni aniqlash va baholash, aniq yozilgan qoidalar va odob-axloq kodeksi, manfaatlar to'qnashuvini e'lon qilish tartibi, xodimlarni muntazam o'qitish, xabar berish kanallari va ularni ishlatgan xodimlarni himoya qilish, shuningdek monitoring va qoidabuzarliklarga javob choralari. Har bir xodimning roli juda muhim, chunki tizim faqat maxsus bo'linma ishi emas. Xodim qoidalarni bilishi va ularga amal qilishi, o'z manfaatlar to'qnashuvlarini oshkor qilishi, pora taklifi yoki boshqa xavfli holatlar haqida o'z vaqtida xabar berishi va o'quvlarda faol qatnashishi kerak. Shunda komplayens qog'ozdagi emas, haqiqiy madaniyatga aylanadi. 4. Buxgalteriya hisobi va soliq hisobi o'rtasidagi asosiy farqlar nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Buxgalteriya hisobi korxonaning moliyaviy holati va natijalari haqida ishonchli ma'lumotni barcha foydalanuvchilar — mulkdorlar, investorlar, banklar uchun shakllantiradi va buxgalteriya hisobi standartlariga asoslanadi. Soliq hisobi esa soliqqa tortish bazasini aniqlash maqsadida yuritiladi va Soliq kodeksi qoidalariga bo'ysunadi. Shu sababli bir xil operatsiya ikki hisobda turlicha aks etishi mumkin: masalan, ayrim xarajatlar buxgalteriyada xarajat sifatida tan olinadi, lekin soliq maqsadida chegirib tashlanmaydi; amortizatsiya usullari va daromadni tan olish vaqti ham farq qilishi mumkin. Bu farqlar vaqtinchalik yoki doimiy bo'ladi va hisob-kitoblarda alohida ko'rsatiladi. Soliq xodimi uchun bu farqlarni tushunish tekshiruvda xatolarni to'g'ri aniqlashga yordam beradi. 5. Hamkasbingiz tayyorlagan va rahbarga topshirilishi kerak bo'lgan hisob-kitobda jiddiy xato borligini ko'rib qoldingiz. Hamkasbingiz esa ta'tilda. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 261 Suhbat bileti 27 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Bir vaqtning o'zida bir nechta shoshilinch topshiriq berilsa, qanday ustuvorlik belgilaysiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Bunday vaziyatda avval barcha topshiriqlarni yozib chiqaman va har biri uchun muddat, muhimlik darajasi va kechikish oqibatlarini baholayman. Masalan, qonunda belgilangan muddatli ishlar, ya'ni fuqaro murojaatiga javob berish yoki hisobot topshirish, birinchi o'ringa chiqadi, chunki ularning kechikishi huquqiy oqibatlarga olib keladi. So'ngra katta ishlarni kichik qismlarga bo'lib, vaqtimni rejalashtiraman. Agar barcha topshiriqni belgilangan muddatda bajarish real bo'lmasa, buni oxirgi daqiqada emas, darhol rahbarimga aytaman va ustuvorlikni birgalikda aniqlashtirishni so'rayman. Bu yashirib, keyin muddatni buzishdan ancha to'g'ri. Shuningdek, ish jarayonida chalg'ituvchi omillarni kamaytiraman. Bunday yondashuv ham sifatni, ham muddatlarni saqlash imkonini beradi. 2. Soliq rezidentligi tushunchasi nima va ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish to'g'risidagi xalqaro shartnomalar nima uchun kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq rezidentligi shaxsning qaysi davlatda to'liq soliq majburiyatiga ega ekanini belgilaydi. Odatda rezident barcha manbalardan, jumladan xorijdan olingan daromadlari bo'yicha soliq to'laydi, norezident esa faqat shu davlatdagi manbalardan olgan daromadi bo'yicha. Jismoniy shaxslar uchun rezidentlik ko'pincha mamlakatda bo'lish muddati bilan, yuridik shaxslar uchun esa ro'yxatdan o'tish yoki boshqaruv joyi bilan aniqlanadi. Muammo shundaki, bitta daromad ham manba davlatida, ham rezidentlik davlatida soliqqa tortilishi mumkin. Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish shartnomalari qaysi davlat qaysi daromadni soliqqa tortish huquqiga ega ekanini belgilaydi va chet elda to'langan soliqni hisobga olish tartibini nazarda tutadi. Bu investitsiyalarni rag'batlantiradi va davlatlar o'rtasida ma'lumot almashinuviga asos yaratadi. 3. Korrupsiyaga qarshi ichki nazorat (komplayens) tizimi nima va har bir xodimning undagi roli qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Komplayens tizimi tashkilot faoliyatining qonun, odob-axloq qoidalari va ichki standartlarga muvofiqligini ta'minlash uchun yaratilgan choralar majmuidir. Uning asosiy elementlari: korrupsiyaviy xatarlarni aniqlash va baholash, aniq yozilgan qoidalar va odob-axloq kodeksi, manfaatlar to'qnashuvini e'lon qilish tartibi, xodimlarni muntazam o'qitish, xabar berish kanallari va ularni ishlatgan xodimlarni himoya qilish, shuningdek monitoring va qoidabuzarliklarga javob choralari. Har bir xodimning roli juda muhim, chunki tizim faqat maxsus bo'linma ishi emas. Xodim qoidalarni bilishi va ularga amal qilishi, o'z manfaatlar to'qnashuvlarini oshkor qilishi, pora taklifi yoki boshqa xavfli holatlar haqida o'z vaqtida xabar berishi va o'quvlarda faol qatnashishi kerak. Shunda komplayens qog'ozdagi emas, haqiqiy madaniyatga aylanadi. 4. Buxgalteriya hisobi va soliq hisobi o'rtasidagi asosiy farqlar nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Buxgalteriya hisobi korxonaning moliyaviy holati va natijalari haqida ishonchli ma'lumotni barcha foydalanuvchilar — mulkdorlar, investorlar, banklar uchun shakllantiradi va buxgalteriya hisobi standartlariga asoslanadi. Soliq hisobi esa soliqqa tortish bazasini aniqlash maqsadida yuritiladi va Soliq kodeksi qoidalariga bo'ysunadi. Shu sababli bir xil operatsiya ikki hisobda turlicha aks etishi mumkin: masalan, ayrim xarajatlar buxgalteriyada xarajat sifatida tan olinadi, lekin soliq maqsadida chegirib tashlanmaydi; amortizatsiya usullari va daromadni tan olish vaqti ham farq qilishi mumkin. Bu farqlar vaqtinchalik yoki doimiy bo'ladi va hisob-kitoblarda alohida ko'rsatiladi. Soliq xodimi uchun bu farqlarni tushunish tekshiruvda xatolarni to'g'ri aniqlashga yordam beradi. 5. Hamkasbingiz tayyorlagan va rahbarga topshirilishi kerak bo'lgan hisob-kitobda jiddiy xato borligini ko'rib qoldingiz. Hamkasbingiz esa ta'tilda. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 261 Suhbat bileti 27 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Bir vaqtning o'zida bir nechta shoshilinch topshiriq berilsa, qanday ustuvorlik belgilaysiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Bunday vaziyatda avval barcha topshiriqlarni yozib chiqaman va har biri uchun muddat, muhimlik darajasi va kechikish oqibatlarini baholayman. Masalan, qonunda belgilangan muddatli ishlar, ya'ni fuqaro murojaatiga javob berish yoki hisobot topshirish, birinchi o'ringa chiqadi, chunki ularning kechikishi huquqiy oqibatlarga olib keladi. So'ngra katta ishlarni kichik qismlarga bo'lib, vaqtimni rejalashtiraman. Agar barcha topshiriqni belgilangan muddatda bajarish real bo'lmasa, buni oxirgi daqiqada emas, darhol rahbarimga aytaman va ustuvorlikni birgalikda aniqlashtirishni so'rayman. Bu yashirib, keyin muddatni buzishdan ancha to'g'ri. Shuningdek, ish jarayonida chalg'ituvchi omillarni kamaytiraman. Bunday yondashuv ham sifatni, ham muddatlarni saqlash imkonini beradi. 2. Soliq rezidentligi tushunchasi nima va ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish to'g'risidagi xalqaro shartnomalar nima uchun kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq rezidentligi shaxsning qaysi davlatda to'liq soliq majburiyatiga ega ekanini belgilaydi. Odatda rezident barcha manbalardan, jumladan xorijdan olingan daromadlari bo'yicha soliq to'laydi, norezident esa faqat shu davlatdagi manbalardan olgan daromadi bo'yicha. Jismoniy shaxslar uchun rezidentlik ko'pincha mamlakatda bo'lish muddati bilan, yuridik shaxslar uchun esa ro'yxatdan o'tish yoki boshqaruv joyi bilan aniqlanadi. Muammo shundaki, bitta daromad ham manba davlatida, ham rezidentlik davlatida soliqqa tortilishi mumkin. Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish shartnomalari qaysi davlat qaysi daromadni soliqqa tortish huquqiga ega ekanini belgilaydi va chet elda to'langan soliqni hisobga olish tartibini nazarda tutadi. Bu investitsiyalarni rag'batlantiradi va davlatlar o'rtasida ma'lumot almashinuviga asos yaratadi. 3. Korrupsiyaga qarshi ichki nazorat (komplayens) tizimi nima va har bir xodimning undagi roli qanday? Namunaviy javob / yechim: ✔ Komplayens tizimi tashkilot faoliyatining qonun, odob-axloq qoidalari va ichki standartlarga muvofiqligini ta'minlash uchun yaratilgan choralar majmuidir. Uning asosiy elementlari: korrupsiyaviy xatarlarni aniqlash va baholash, aniq yozilgan qoidalar va odob-axloq kodeksi, manfaatlar to'qnashuvini e'lon qilish tartibi, xodimlarni muntazam o'qitish, xabar berish kanallari va ularni ishlatgan xodimlarni himoya qilish, shuningdek monitoring va qoidabuzarliklarga javob choralari. Har bir xodimning roli juda muhim, chunki tizim faqat maxsus bo'linma ishi emas. Xodim qoidalarni bilishi va ularga amal qilishi, o'z manfaatlar to'qnashuvlarini oshkor qilishi, pora taklifi yoki boshqa xavfli holatlar haqida o'z vaqtida xabar berishi va o'quvlarda faol qatnashishi kerak. Shunda komplayens qog'ozdagi emas, haqiqiy madaniyatga aylanadi. 4. Buxgalteriya hisobi va soliq hisobi o'rtasidagi asosiy farqlar nimada? Namunaviy javob / yechim: ✔ Buxgalteriya hisobi korxonaning moliyaviy holati va natijalari haqida ishonchli ma'lumotni barcha foydalanuvchilar — mulkdorlar, investorlar, banklar uchun shakllantiradi va buxgalteriya hisobi standartlariga asoslanadi. Soliq hisobi esa soliqqa tortish bazasini aniqlash maqsadida yuritiladi va Soliq kodeksi qoidalariga bo'ysunadi. Shu sababli bir xil operatsiya ikki hisobda turlicha aks etishi mumkin: masalan, ayrim xarajatlar buxgalteriyada xarajat sifatida tan olinadi, lekin soliq maqsadida chegirib tashlanmaydi; amortizatsiya usullari va daromadni tan olish vaqti ham farq qilishi mumkin. Bu farqlar vaqtinchalik yoki doimiy bo'ladi va hisob-kitoblarda alohida ko'rsatiladi. Soliq xodimi uchun bu farqlarni tushunish tekshiruvda xatolarni to'g'ri aniqlashga yordam beradi. 5. Hamkasbingiz tayyorlagan va rahbarga topshirilishi kerak bo'lgan hisob-kitobda jiddiy xato borligini ko'rib qoldingiz. Hamkasbingiz esa ta'tilda. Qanday yo'l tutasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 261 Xatoni e'tiborsiz qoldirish noto'g'ri, chunki u soliq to'lovchiga yoki byudjetga zarar yetkazishi va tashkilot obro'sini tushirishi mumkin. Avvalo, xato haqiqatan ham borligiga ishonch hosil qilish uchun ma'lumot manbalarini qayta tekshiraman. Imkon bo'lsa, hamkasbimga telefon yoki xabar orqali qisqacha murojaat qilib, holatni aniqlashtiraman, chunki menga noma'lum asos bo'lishi mumkin. Agar u bilan bog'lanib bo'lmasa va muddat yaqin bo'lsa, rahbarimga xatoni dalillar bilan ko'rsatib, xabar beraman. Hujjatni o'zboshimchalik bilan o'zgartirmayman, tuzatish qanday tartibda kiritilishini rahbar hal qiladi. Gapni hamkasbni ayblash emas, ishni to'g'ri yakunlash nuqtai nazaridan yuritaman. Hamkasbim qaytganida unga ham xushmuomalalik bilan tushuntiraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 262 Xatoni e'tiborsiz qoldirish noto'g'ri, chunki u soliq to'lovchiga yoki byudjetga zarar yetkazishi va tashkilot obro'sini tushirishi mumkin. Avvalo, xato haqiqatan ham borligiga ishonch hosil qilish uchun ma'lumot manbalarini qayta tekshiraman. Imkon bo'lsa, hamkasbimga telefon yoki xabar orqali qisqacha murojaat qilib, holatni aniqlashtiraman, chunki menga noma'lum asos bo'lishi mumkin. Agar u bilan bog'lanib bo'lmasa va muddat yaqin bo'lsa, rahbarimga xatoni dalillar bilan ko'rsatib, xabar beraman. Hujjatni o'zboshimchalik bilan o'zgartirmayman, tuzatish qanday tartibda kiritilishini rahbar hal qiladi. Gapni hamkasbni ayblash emas, ishni to'g'ri yakunlash nuqtai nazaridan yuritaman. Hamkasbim qaytganida unga ham xushmuomalalik bilan tushuntiraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 262 Xatoni e'tiborsiz qoldirish noto'g'ri, chunki u soliq to'lovchiga yoki byudjetga zarar yetkazishi va tashkilot obro'sini tushirishi mumkin. Avvalo, xato haqiqatan ham borligiga ishonch hosil qilish uchun ma'lumot manbalarini qayta tekshiraman. Imkon bo'lsa, hamkasbimga telefon yoki xabar orqali qisqacha murojaat qilib, holatni aniqlashtiraman, chunki menga noma'lum asos bo'lishi mumkin. Agar u bilan bog'lanib bo'lmasa va muddat yaqin bo'lsa, rahbarimga xatoni dalillar bilan ko'rsatib, xabar beraman. Hujjatni o'zboshimchalik bilan o'zgartirmayman, tuzatish qanday tartibda kiritilishini rahbar hal qiladi. Gapni hamkasbni ayblash emas, ishni to'g'ri yakunlash nuqtai nazaridan yuritaman. Hamkasbim qaytganida unga ham xushmuomalalik bilan tushuntiraman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 262 Suhbat bileti 28 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Soliq xizmatining jamiyatdagi vazifasini qanday tushunasiz va siz unga qanday hissa qo'shmoqchisiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq xizmatining asosiy vazifasi davlat byudjetiga daromadlar o'z vaqtida va to'liq tushishini ta'minlashdir. Bu mablag'lar ta'lim, sog'liqni saqlash, infratuzilma va ijtimoiy himoyaga sarflanadi. Ammo vazifa faqat soliq yig'ish bilan cheklanmaydi. Zamonaviy soliq xizmati soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi tashkilot bo'lib, qonunni tushuntirish, soliq to'lashni qulay qilish va halol tadbirkorlar uchun teng raqobat sharoitini yaratish ham uning zimmasida. Men bunga uch yo'l bilan hissa qo'shmoqchiman: soliq to'lovchilarga tushunarli va xushmuomala xizmat ko'rsatish orqali; ma'lumotlarni sinchiklab tahlil qilib, qoidabuzarliklarni xolis aniqlash orqali; va o'z halolligim bilan tashkilotga bo'lgan ishonchni mustahkamlash orqali. Ixtiyoriy soliq to'lash madaniyatini oshirish meni ayniqsa qiziqtiradi. 2. Mol-mulk solig'i va yer solig'ining iqtisodiy mohiyati nimada va ular qaysi budjetga tushadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Mol-mulk solig'i va yer solig'i resurs va mulkka egalik qilish bilan bog'liq soliqlardir. Ularning soliq bazasi daromad emas, balki mulkning o'zi: bino va inshootlar qiymati yoki maydoni, yer uchastkasining maydoni va joylashuvi. Bu soliqlar bir nechta maqsadga xizmat qiladi. Birinchidan, ular barqaror daromad manbai, chunki mulkni yashirish qiyin. Ikkinchidan, mulk va yerdan samarali foydalanishni rag'batlantiradi, ishlatilmayotgan mulkni saqlash qimmatroq bo'ladi. Uchinchidan, ular odatda mahalliy byudjetlarning asosiy daromad manbalaridan biri bo'lib, mahalliy hokimiyatlarga ko'chalar, obodonlashtirish va mahalliy xizmatlarni moliyalashtirish imkonini beradi. Soliqlarni to'g'ri hisoblash uchun kadastr va mulk reestrlari ma'lumotlarining aniqligi juda muhim. 3. Davlat xizmatidan ketganingizdan keyin ham qanday majburiyatlar saqlanib qoladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatidan ketish barcha majburiyatlarni bekor qilmaydi. Eng muhimi, xizmat davomida ma'lum bo'lgan maxfiy ma'lumotlarni, jumladan soliq sirini oshkor qilmaslik majburiyati ishdan ketgandan keyin ham saqlanib qoladi. Masalan, sobiq soliq xodimi xususiy kompaniyaga ishga o'tganida, oldingi ishida bilib olgan raqobatchi korxonalar haqidagi ma'lumotlardan foydalana olmaydi. Bundan tashqari, ko'plab davlatlarda manfaatlar to'qnashuvini oldini olish uchun xodim yaqinda o'zi nazorat qilgan tashkilotlarga darhol ishga o'tishi yoki ularning manfaatini sobiq hamkasblari oldida himoya qilishi bo'yicha cheklovlar qo'llaniladi. Xizmat hujjatlari va mol-mulki topshirilishi shart. Bunday qoidalar xizmatchining davlatdagi mavqeidan kelajakdagi shaxsiy manfaat uchun foydalanishining oldini oladi. 4. Mahalliy budjetlar qanday shakllanadi va budjetlararo transfertlar nima uchun kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Mahalliy byudjetlar, ya'ni viloyat, shahar va tuman byudjetlari, ikki asosiy manbadan shakllanadi. Birinchisi, o'z daromadlari: qonunchilikka ko'ra to'liq yoki qisman mahalliy byudjetga biriktirilgan soliqlar, masalan mol-mulk va yer soliqlari, shuningdek boshqa mahalliy yig'imlar. Ikkinchisi, umumdavlat soliqlaridan ajratmalar. Biroq hududlarning iqtisodiy salohiyati turlicha: sanoati rivojlangan hududlarda daromad ko'p, qishloq xo'jaligiga asoslangan hududlarda esa kamroq. Byudjetlararo transfertlar, ya'ni dotatsiya, subvensiya va boshqa ajratmalar, ana shu nomutanosiblikni tenglashtirish uchun kerak. Ular har bir hudud aholisiga ta'lim, sog'liqni saqlash kabi asosiy xizmatlarning minimal darajasini kafolatlaydi. Shu bilan birga, mahalliy hokimiyatlarni o'z daromad bazasini kengaytirishga rag'batlantirish ham muhim. 5. Eshitishda nuqsoni bor fuqaro qabulga keldi va uning savollarini tushunishda qiyinchilik bo'lmoqda. Xizmatni qanday tashkil qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, fuqaroga sabr va hurmat bilan munosabatda bo'laman, uning holatini sezganimni bildirib, noqulaylik his qilmasligi uchun harakat qilaman. Muloqotning qulay usulini aniqlayman: yozma ravishda Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 263 Suhbat bileti 28 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Soliq xizmatining jamiyatdagi vazifasini qanday tushunasiz va siz unga qanday hissa qo'shmoqchisiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq xizmatining asosiy vazifasi davlat byudjetiga daromadlar o'z vaqtida va to'liq tushishini ta'minlashdir. Bu mablag'lar ta'lim, sog'liqni saqlash, infratuzilma va ijtimoiy himoyaga sarflanadi. Ammo vazifa faqat soliq yig'ish bilan cheklanmaydi. Zamonaviy soliq xizmati soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi tashkilot bo'lib, qonunni tushuntirish, soliq to'lashni qulay qilish va halol tadbirkorlar uchun teng raqobat sharoitini yaratish ham uning zimmasida. Men bunga uch yo'l bilan hissa qo'shmoqchiman: soliq to'lovchilarga tushunarli va xushmuomala xizmat ko'rsatish orqali; ma'lumotlarni sinchiklab tahlil qilib, qoidabuzarliklarni xolis aniqlash orqali; va o'z halolligim bilan tashkilotga bo'lgan ishonchni mustahkamlash orqali. Ixtiyoriy soliq to'lash madaniyatini oshirish meni ayniqsa qiziqtiradi. 2. Mol-mulk solig'i va yer solig'ining iqtisodiy mohiyati nimada va ular qaysi budjetga tushadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Mol-mulk solig'i va yer solig'i resurs va mulkka egalik qilish bilan bog'liq soliqlardir. Ularning soliq bazasi daromad emas, balki mulkning o'zi: bino va inshootlar qiymati yoki maydoni, yer uchastkasining maydoni va joylashuvi. Bu soliqlar bir nechta maqsadga xizmat qiladi. Birinchidan, ular barqaror daromad manbai, chunki mulkni yashirish qiyin. Ikkinchidan, mulk va yerdan samarali foydalanishni rag'batlantiradi, ishlatilmayotgan mulkni saqlash qimmatroq bo'ladi. Uchinchidan, ular odatda mahalliy byudjetlarning asosiy daromad manbalaridan biri bo'lib, mahalliy hokimiyatlarga ko'chalar, obodonlashtirish va mahalliy xizmatlarni moliyalashtirish imkonini beradi. Soliqlarni to'g'ri hisoblash uchun kadastr va mulk reestrlari ma'lumotlarining aniqligi juda muhim. 3. Davlat xizmatidan ketganingizdan keyin ham qanday majburiyatlar saqlanib qoladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatidan ketish barcha majburiyatlarni bekor qilmaydi. Eng muhimi, xizmat davomida ma'lum bo'lgan maxfiy ma'lumotlarni, jumladan soliq sirini oshkor qilmaslik majburiyati ishdan ketgandan keyin ham saqlanib qoladi. Masalan, sobiq soliq xodimi xususiy kompaniyaga ishga o'tganida, oldingi ishida bilib olgan raqobatchi korxonalar haqidagi ma'lumotlardan foydalana olmaydi. Bundan tashqari, ko'plab davlatlarda manfaatlar to'qnashuvini oldini olish uchun xodim yaqinda o'zi nazorat qilgan tashkilotlarga darhol ishga o'tishi yoki ularning manfaatini sobiq hamkasblari oldida himoya qilishi bo'yicha cheklovlar qo'llaniladi. Xizmat hujjatlari va mol-mulki topshirilishi shart. Bunday qoidalar xizmatchining davlatdagi mavqeidan kelajakdagi shaxsiy manfaat uchun foydalanishining oldini oladi. 4. Mahalliy budjetlar qanday shakllanadi va budjetlararo transfertlar nima uchun kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Mahalliy byudjetlar, ya'ni viloyat, shahar va tuman byudjetlari, ikki asosiy manbadan shakllanadi. Birinchisi, o'z daromadlari: qonunchilikka ko'ra to'liq yoki qisman mahalliy byudjetga biriktirilgan soliqlar, masalan mol-mulk va yer soliqlari, shuningdek boshqa mahalliy yig'imlar. Ikkinchisi, umumdavlat soliqlaridan ajratmalar. Biroq hududlarning iqtisodiy salohiyati turlicha: sanoati rivojlangan hududlarda daromad ko'p, qishloq xo'jaligiga asoslangan hududlarda esa kamroq. Byudjetlararo transfertlar, ya'ni dotatsiya, subvensiya va boshqa ajratmalar, ana shu nomutanosiblikni tenglashtirish uchun kerak. Ular har bir hudud aholisiga ta'lim, sog'liqni saqlash kabi asosiy xizmatlarning minimal darajasini kafolatlaydi. Shu bilan birga, mahalliy hokimiyatlarni o'z daromad bazasini kengaytirishga rag'batlantirish ham muhim. 5. Eshitishda nuqsoni bor fuqaro qabulga keldi va uning savollarini tushunishda qiyinchilik bo'lmoqda. Xizmatni qanday tashkil qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, fuqaroga sabr va hurmat bilan munosabatda bo'laman, uning holatini sezganimni bildirib, noqulaylik his qilmasligi uchun harakat qilaman. Muloqotning qulay usulini aniqlayman: yozma ravishda Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 263 Suhbat bileti 28 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Soliq xizmatining jamiyatdagi vazifasini qanday tushunasiz va siz unga qanday hissa qo'shmoqchisiz? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq xizmatining asosiy vazifasi davlat byudjetiga daromadlar o'z vaqtida va to'liq tushishini ta'minlashdir. Bu mablag'lar ta'lim, sog'liqni saqlash, infratuzilma va ijtimoiy himoyaga sarflanadi. Ammo vazifa faqat soliq yig'ish bilan cheklanmaydi. Zamonaviy soliq xizmati soliq to'lovchiga xizmat ko'rsatuvchi tashkilot bo'lib, qonunni tushuntirish, soliq to'lashni qulay qilish va halol tadbirkorlar uchun teng raqobat sharoitini yaratish ham uning zimmasida. Men bunga uch yo'l bilan hissa qo'shmoqchiman: soliq to'lovchilarga tushunarli va xushmuomala xizmat ko'rsatish orqali; ma'lumotlarni sinchiklab tahlil qilib, qoidabuzarliklarni xolis aniqlash orqali; va o'z halolligim bilan tashkilotga bo'lgan ishonchni mustahkamlash orqali. Ixtiyoriy soliq to'lash madaniyatini oshirish meni ayniqsa qiziqtiradi. 2. Mol-mulk solig'i va yer solig'ining iqtisodiy mohiyati nimada va ular qaysi budjetga tushadi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Mol-mulk solig'i va yer solig'i resurs va mulkka egalik qilish bilan bog'liq soliqlardir. Ularning soliq bazasi daromad emas, balki mulkning o'zi: bino va inshootlar qiymati yoki maydoni, yer uchastkasining maydoni va joylashuvi. Bu soliqlar bir nechta maqsadga xizmat qiladi. Birinchidan, ular barqaror daromad manbai, chunki mulkni yashirish qiyin. Ikkinchidan, mulk va yerdan samarali foydalanishni rag'batlantiradi, ishlatilmayotgan mulkni saqlash qimmatroq bo'ladi. Uchinchidan, ular odatda mahalliy byudjetlarning asosiy daromad manbalaridan biri bo'lib, mahalliy hokimiyatlarga ko'chalar, obodonlashtirish va mahalliy xizmatlarni moliyalashtirish imkonini beradi. Soliqlarni to'g'ri hisoblash uchun kadastr va mulk reestrlari ma'lumotlarining aniqligi juda muhim. 3. Davlat xizmatidan ketganingizdan keyin ham qanday majburiyatlar saqlanib qoladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Davlat xizmatidan ketish barcha majburiyatlarni bekor qilmaydi. Eng muhimi, xizmat davomida ma'lum bo'lgan maxfiy ma'lumotlarni, jumladan soliq sirini oshkor qilmaslik majburiyati ishdan ketgandan keyin ham saqlanib qoladi. Masalan, sobiq soliq xodimi xususiy kompaniyaga ishga o'tganida, oldingi ishida bilib olgan raqobatchi korxonalar haqidagi ma'lumotlardan foydalana olmaydi. Bundan tashqari, ko'plab davlatlarda manfaatlar to'qnashuvini oldini olish uchun xodim yaqinda o'zi nazorat qilgan tashkilotlarga darhol ishga o'tishi yoki ularning manfaatini sobiq hamkasblari oldida himoya qilishi bo'yicha cheklovlar qo'llaniladi. Xizmat hujjatlari va mol-mulki topshirilishi shart. Bunday qoidalar xizmatchining davlatdagi mavqeidan kelajakdagi shaxsiy manfaat uchun foydalanishining oldini oladi. 4. Mahalliy budjetlar qanday shakllanadi va budjetlararo transfertlar nima uchun kerak? Namunaviy javob / yechim: ✔ Mahalliy byudjetlar, ya'ni viloyat, shahar va tuman byudjetlari, ikki asosiy manbadan shakllanadi. Birinchisi, o'z daromadlari: qonunchilikka ko'ra to'liq yoki qisman mahalliy byudjetga biriktirilgan soliqlar, masalan mol-mulk va yer soliqlari, shuningdek boshqa mahalliy yig'imlar. Ikkinchisi, umumdavlat soliqlaridan ajratmalar. Biroq hududlarning iqtisodiy salohiyati turlicha: sanoati rivojlangan hududlarda daromad ko'p, qishloq xo'jaligiga asoslangan hududlarda esa kamroq. Byudjetlararo transfertlar, ya'ni dotatsiya, subvensiya va boshqa ajratmalar, ana shu nomutanosiblikni tenglashtirish uchun kerak. Ular har bir hudud aholisiga ta'lim, sog'liqni saqlash kabi asosiy xizmatlarning minimal darajasini kafolatlaydi. Shu bilan birga, mahalliy hokimiyatlarni o'z daromad bazasini kengaytirishga rag'batlantirish ham muhim. 5. Eshitishda nuqsoni bor fuqaro qabulga keldi va uning savollarini tushunishda qiyinchilik bo'lmoqda. Xizmatni qanday tashkil qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, fuqaroga sabr va hurmat bilan munosabatda bo'laman, uning holatini sezganimni bildirib, noqulaylik his qilmasligi uchun harakat qilaman. Muloqotning qulay usulini aniqlayman: yozma ravishda Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 263 savol-javob qilish, ekranda ma'lumotni ko'rsatish yoki u bilan kelgan yaqinining yordami. Agar imo- ishora tili tarjimoni xizmati mavjud bo'lsa, undan foydalanish imkoniyatini taklif qilaman. Gaplarimni qisqa, aniq va ketma-ket yozaman, muhim ma'lumotlarni, ya'ni muddatlar, summalar va keyingi qadamlarni yozma eslatma sifatida beraman. Elektron xizmatlar va onlayn murojaat imkoniyatlarini ko'rsataman, chunki ular unga keyinchalik qulay bo'lishi mumkin. Xizmatdan so'ng rahbariyatga imkoniyati cheklangan fuqarolarga xizmatni yaxshilash bo'yicha taklif kiritaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 264 savol-javob qilish, ekranda ma'lumotni ko'rsatish yoki u bilan kelgan yaqinining yordami. Agar imo- ishora tili tarjimoni xizmati mavjud bo'lsa, undan foydalanish imkoniyatini taklif qilaman. Gaplarimni qisqa, aniq va ketma-ket yozaman, muhim ma'lumotlarni, ya'ni muddatlar, summalar va keyingi qadamlarni yozma eslatma sifatida beraman. Elektron xizmatlar va onlayn murojaat imkoniyatlarini ko'rsataman, chunki ular unga keyinchalik qulay bo'lishi mumkin. Xizmatdan so'ng rahbariyatga imkoniyati cheklangan fuqarolarga xizmatni yaxshilash bo'yicha taklif kiritaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 264 savol-javob qilish, ekranda ma'lumotni ko'rsatish yoki u bilan kelgan yaqinining yordami. Agar imo- ishora tili tarjimoni xizmati mavjud bo'lsa, undan foydalanish imkoniyatini taklif qilaman. Gaplarimni qisqa, aniq va ketma-ket yozaman, muhim ma'lumotlarni, ya'ni muddatlar, summalar va keyingi qadamlarni yozma eslatma sifatida beraman. Elektron xizmatlar va onlayn murojaat imkoniyatlarini ko'rsataman, chunki ular unga keyinchalik qulay bo'lishi mumkin. Xizmatdan so'ng rahbariyatga imkoniyati cheklangan fuqarolarga xizmatni yaxshilash bo'yicha taklif kiritaman. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 264 Suhbat bileti 29 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ishdan tashqari vaqtda ham ishlash kerak bo'lsa, bunga munosabatingiz qanday? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq xizmatida hisobot davrlari, deklaratsiya kampaniyalari yoki shoshilinch topshiriqlar paytida qo'shimcha vaqt ishlash talab qilinishi mumkinligini tushunaman va bunga tayyorman. Muhim ish yarim yo'lda qolmasligi kerak. Shu bilan birga, men doimiy ortiqcha ishlashni samarali deb hisoblamayman, chunki charchoq xatolarga olib keladi, soliq ishida esa xato qimmatga tushadi. Shuning uchun asosiy e'tiborni ish vaqtini to'g'ri rejalashtirishga qarataman: ustuvorliklarni belgilash, kerakli ma'lumotlarni oldindan tayyorlash, takroriy ishlarni soddalashtirish. Agar qo'shimcha ishlash muntazam holatga aylansa, buni rahbar bilan ochiq muhokama qilib, jarayonni yaxshilash yo'llarini taklif qilaman. Sog'lom muvozanat uzoq muddatda yuqori natijani ta'minlaydi. 2. Transfer narxlash nima va nima uchun u soliq organlari nazoratida bo'ladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Transfer narxlash o'zaro bog'liq shaxslar, masalan bir guruhga kiruvchi kompaniyalar o'rtasidagi bitimlarda qo'llaniladigan narxlardir. Muammo shundaki, bog'liq shaxslar narxni bozor shartlaridan farqli belgilab, foydani soliq yuki past bo'lgan kompaniya yoki mamlakatga sun'iy ravishda o'tkazishi mumkin. Masalan, mahalliy korxona xorijdagi bog'liq kompaniyaga tovarni juda arzon sotsa, foyda chet elda qoladi va mamlakatda soliq bazasi kamayadi. Shuning uchun xalqaro amaliyotda «qo'l uzunligi» tamoyili qo'llaniladi: bog'liq shaxslar o'rtasidagi narx mustaqil tomonlar o'rtasida o'xshash sharoitda belgilanadigan narxga mos kelishi kerak. Soliq organlari belgilangan mezonlar bo'yicha nazorat qilinadigan bitimlarni tahlil qiladi va narx bozor darajasidan farq qilsa, soliq bazasini tuzatishi mumkin. 3. Mansab vakolatini suiiste'mol qilish va vakolat doirasidan chetga chiqish nima? Misollar keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Mansab vakolatini suiiste'mol qilish deganda xizmatchi o'ziga berilgan vakolatdan xizmat manfaatiga zid ravishda, shaxsiy yoki boshqa shaxslar manfaati uchun foydalanishi tushuniladi. Masalan, xodim tanishining korxonasiga nisbatan aniqlangan qoidabuzarlikni qayd etmasligi yoki raqobatchi korxonani asossiz ravishda tez-tez nazoratga tortishi. Vakolat doirasidan chetga chiqish esa xizmatchining unga berilmagan, qonun yo'l qo'ymaydigan harakatlarni amalga oshirishidir. Masalan, rasmiy asos va hujjatlarsiz korxonaga kirib, tekshiruv o'tkazish yoki qonunda nazarda tutilmagan hujjatlarni talab qilish. Ikkala holat ham fuqarolar huquqlarini buzadi va qonunda belgilangan javobgarlikka sabab bo'ladi. Ularning oldini olishning eng yaxshi yo'li vakolat chegaralarini aniq bilish va har bir harakatni hujjatlashtirishdir. 4. Katta ma'lumotlar va sun'iy intellekt soliq ma'muriyatchiligida qanday qo'llanilishi mumkin? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlari kun sayin katta hajmdagi ma'lumotlarni oladi: hisobotlar, elektron hisob-fakturalar, onlayn kassa cheklari, bank va bojxona ma'lumotlari. Katta ma'lumotlar tahlili ularni birlashtirib, inson ko'zi ilg'amaydigan qonuniyatlarni topish imkonini beradi. Sun'iy intellekt bu jarayonda bir necha yo'nalishda foydali. Birinchidan, xatarli soliq to'lovchilarni va soxta hisob-faktura zanjirlarini avtomatik aniqlash. Ikkinchidan, soliq tushumlarini prognoz qilish. Uchinchidan, soliq to'lovchilarning oddiy savollariga chat-botlar orqali tezkor javob berish. To'rtinchidan, hisobotlarni oldindan to'ldirib berish orqali xatolarni kamaytirish. Biroq bunda shaxsiy ma'lumotlarni himoya qilish, algoritmlarning shaffofligi va yakuniy qarorni inson qabul qilishi muhim. Algoritm xulosasi doim mutaxassis tomonidan tekshirilishi kerak. 5. Bo'limingizga yangi elektron dastur joriy etildi, ammo tajribali hamkasblaringiz undan foydalanishni istamay, eski usulda ishlashda davom etmoqda. Siz nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, hamkasblarimning qarshiligi sababini tushunishga harakat qilaman. Ko'pincha bu yangilikdan qo'rqish, dasturni yaxshi bilmaslik yoki uning haqiqiy nosozliklari bilan bog'liq bo'ladi. Men yoshroq Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 265 Suhbat bileti 29 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ishdan tashqari vaqtda ham ishlash kerak bo'lsa, bunga munosabatingiz qanday? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq xizmatida hisobot davrlari, deklaratsiya kampaniyalari yoki shoshilinch topshiriqlar paytida qo'shimcha vaqt ishlash talab qilinishi mumkinligini tushunaman va bunga tayyorman. Muhim ish yarim yo'lda qolmasligi kerak. Shu bilan birga, men doimiy ortiqcha ishlashni samarali deb hisoblamayman, chunki charchoq xatolarga olib keladi, soliq ishida esa xato qimmatga tushadi. Shuning uchun asosiy e'tiborni ish vaqtini to'g'ri rejalashtirishga qarataman: ustuvorliklarni belgilash, kerakli ma'lumotlarni oldindan tayyorlash, takroriy ishlarni soddalashtirish. Agar qo'shimcha ishlash muntazam holatga aylansa, buni rahbar bilan ochiq muhokama qilib, jarayonni yaxshilash yo'llarini taklif qilaman. Sog'lom muvozanat uzoq muddatda yuqori natijani ta'minlaydi. 2. Transfer narxlash nima va nima uchun u soliq organlari nazoratida bo'ladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Transfer narxlash o'zaro bog'liq shaxslar, masalan bir guruhga kiruvchi kompaniyalar o'rtasidagi bitimlarda qo'llaniladigan narxlardir. Muammo shundaki, bog'liq shaxslar narxni bozor shartlaridan farqli belgilab, foydani soliq yuki past bo'lgan kompaniya yoki mamlakatga sun'iy ravishda o'tkazishi mumkin. Masalan, mahalliy korxona xorijdagi bog'liq kompaniyaga tovarni juda arzon sotsa, foyda chet elda qoladi va mamlakatda soliq bazasi kamayadi. Shuning uchun xalqaro amaliyotda «qo'l uzunligi» tamoyili qo'llaniladi: bog'liq shaxslar o'rtasidagi narx mustaqil tomonlar o'rtasida o'xshash sharoitda belgilanadigan narxga mos kelishi kerak. Soliq organlari belgilangan mezonlar bo'yicha nazorat qilinadigan bitimlarni tahlil qiladi va narx bozor darajasidan farq qilsa, soliq bazasini tuzatishi mumkin. 3. Mansab vakolatini suiiste'mol qilish va vakolat doirasidan chetga chiqish nima? Misollar keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Mansab vakolatini suiiste'mol qilish deganda xizmatchi o'ziga berilgan vakolatdan xizmat manfaatiga zid ravishda, shaxsiy yoki boshqa shaxslar manfaati uchun foydalanishi tushuniladi. Masalan, xodim tanishining korxonasiga nisbatan aniqlangan qoidabuzarlikni qayd etmasligi yoki raqobatchi korxonani asossiz ravishda tez-tez nazoratga tortishi. Vakolat doirasidan chetga chiqish esa xizmatchining unga berilmagan, qonun yo'l qo'ymaydigan harakatlarni amalga oshirishidir. Masalan, rasmiy asos va hujjatlarsiz korxonaga kirib, tekshiruv o'tkazish yoki qonunda nazarda tutilmagan hujjatlarni talab qilish. Ikkala holat ham fuqarolar huquqlarini buzadi va qonunda belgilangan javobgarlikka sabab bo'ladi. Ularning oldini olishning eng yaxshi yo'li vakolat chegaralarini aniq bilish va har bir harakatni hujjatlashtirishdir. 4. Katta ma'lumotlar va sun'iy intellekt soliq ma'muriyatchiligida qanday qo'llanilishi mumkin? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlari kun sayin katta hajmdagi ma'lumotlarni oladi: hisobotlar, elektron hisob-fakturalar, onlayn kassa cheklari, bank va bojxona ma'lumotlari. Katta ma'lumotlar tahlili ularni birlashtirib, inson ko'zi ilg'amaydigan qonuniyatlarni topish imkonini beradi. Sun'iy intellekt bu jarayonda bir necha yo'nalishda foydali. Birinchidan, xatarli soliq to'lovchilarni va soxta hisob-faktura zanjirlarini avtomatik aniqlash. Ikkinchidan, soliq tushumlarini prognoz qilish. Uchinchidan, soliq to'lovchilarning oddiy savollariga chat-botlar orqali tezkor javob berish. To'rtinchidan, hisobotlarni oldindan to'ldirib berish orqali xatolarni kamaytirish. Biroq bunda shaxsiy ma'lumotlarni himoya qilish, algoritmlarning shaffofligi va yakuniy qarorni inson qabul qilishi muhim. Algoritm xulosasi doim mutaxassis tomonidan tekshirilishi kerak. 5. Bo'limingizga yangi elektron dastur joriy etildi, ammo tajribali hamkasblaringiz undan foydalanishni istamay, eski usulda ishlashda davom etmoqda. Siz nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, hamkasblarimning qarshiligi sababini tushunishga harakat qilaman. Ko'pincha bu yangilikdan qo'rqish, dasturni yaxshi bilmaslik yoki uning haqiqiy nosozliklari bilan bog'liq bo'ladi. Men yoshroq Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 265 Suhbat bileti 29 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Ishdan tashqari vaqtda ham ishlash kerak bo'lsa, bunga munosabatingiz qanday? Namunaviy javob / yechim:✔ Soliq xizmatida hisobot davrlari, deklaratsiya kampaniyalari yoki shoshilinch topshiriqlar paytida qo'shimcha vaqt ishlash talab qilinishi mumkinligini tushunaman va bunga tayyorman. Muhim ish yarim yo'lda qolmasligi kerak. Shu bilan birga, men doimiy ortiqcha ishlashni samarali deb hisoblamayman, chunki charchoq xatolarga olib keladi, soliq ishida esa xato qimmatga tushadi. Shuning uchun asosiy e'tiborni ish vaqtini to'g'ri rejalashtirishga qarataman: ustuvorliklarni belgilash, kerakli ma'lumotlarni oldindan tayyorlash, takroriy ishlarni soddalashtirish. Agar qo'shimcha ishlash muntazam holatga aylansa, buni rahbar bilan ochiq muhokama qilib, jarayonni yaxshilash yo'llarini taklif qilaman. Sog'lom muvozanat uzoq muddatda yuqori natijani ta'minlaydi. 2. Transfer narxlash nima va nima uchun u soliq organlari nazoratida bo'ladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Transfer narxlash o'zaro bog'liq shaxslar, masalan bir guruhga kiruvchi kompaniyalar o'rtasidagi bitimlarda qo'llaniladigan narxlardir. Muammo shundaki, bog'liq shaxslar narxni bozor shartlaridan farqli belgilab, foydani soliq yuki past bo'lgan kompaniya yoki mamlakatga sun'iy ravishda o'tkazishi mumkin. Masalan, mahalliy korxona xorijdagi bog'liq kompaniyaga tovarni juda arzon sotsa, foyda chet elda qoladi va mamlakatda soliq bazasi kamayadi. Shuning uchun xalqaro amaliyotda «qo'l uzunligi» tamoyili qo'llaniladi: bog'liq shaxslar o'rtasidagi narx mustaqil tomonlar o'rtasida o'xshash sharoitda belgilanadigan narxga mos kelishi kerak. Soliq organlari belgilangan mezonlar bo'yicha nazorat qilinadigan bitimlarni tahlil qiladi va narx bozor darajasidan farq qilsa, soliq bazasini tuzatishi mumkin. 3. Mansab vakolatini suiiste'mol qilish va vakolat doirasidan chetga chiqish nima? Misollar keltiring. Namunaviy javob / yechim: ✔ Mansab vakolatini suiiste'mol qilish deganda xizmatchi o'ziga berilgan vakolatdan xizmat manfaatiga zid ravishda, shaxsiy yoki boshqa shaxslar manfaati uchun foydalanishi tushuniladi. Masalan, xodim tanishining korxonasiga nisbatan aniqlangan qoidabuzarlikni qayd etmasligi yoki raqobatchi korxonani asossiz ravishda tez-tez nazoratga tortishi. Vakolat doirasidan chetga chiqish esa xizmatchining unga berilmagan, qonun yo'l qo'ymaydigan harakatlarni amalga oshirishidir. Masalan, rasmiy asos va hujjatlarsiz korxonaga kirib, tekshiruv o'tkazish yoki qonunda nazarda tutilmagan hujjatlarni talab qilish. Ikkala holat ham fuqarolar huquqlarini buzadi va qonunda belgilangan javobgarlikka sabab bo'ladi. Ularning oldini olishning eng yaxshi yo'li vakolat chegaralarini aniq bilish va har bir harakatni hujjatlashtirishdir. 4. Katta ma'lumotlar va sun'iy intellekt soliq ma'muriyatchiligida qanday qo'llanilishi mumkin? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlari kun sayin katta hajmdagi ma'lumotlarni oladi: hisobotlar, elektron hisob-fakturalar, onlayn kassa cheklari, bank va bojxona ma'lumotlari. Katta ma'lumotlar tahlili ularni birlashtirib, inson ko'zi ilg'amaydigan qonuniyatlarni topish imkonini beradi. Sun'iy intellekt bu jarayonda bir necha yo'nalishda foydali. Birinchidan, xatarli soliq to'lovchilarni va soxta hisob-faktura zanjirlarini avtomatik aniqlash. Ikkinchidan, soliq tushumlarini prognoz qilish. Uchinchidan, soliq to'lovchilarning oddiy savollariga chat-botlar orqali tezkor javob berish. To'rtinchidan, hisobotlarni oldindan to'ldirib berish orqali xatolarni kamaytirish. Biroq bunda shaxsiy ma'lumotlarni himoya qilish, algoritmlarning shaffofligi va yakuniy qarorni inson qabul qilishi muhim. Algoritm xulosasi doim mutaxassis tomonidan tekshirilishi kerak. 5. Bo'limingizga yangi elektron dastur joriy etildi, ammo tajribali hamkasblaringiz undan foydalanishni istamay, eski usulda ishlashda davom etmoqda. Siz nima qilasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Avvalo, hamkasblarimning qarshiligi sababini tushunishga harakat qilaman. Ko'pincha bu yangilikdan qo'rqish, dasturni yaxshi bilmaslik yoki uning haqiqiy nosozliklari bilan bog'liq bo'ladi. Men yoshroq Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 265 xodim sifatida raqamli vositalarni tezroq o'zlashtirgan bo'lsam, hamkasblarimga hurmat bilan, ularning tajribasini qadrlagan holda yordam berishni taklif qilaman, masalan, qisqa amaliy ko'rsatma yoki eslatma tayyorlab beraman. Dasturdagi haqiqiy kamchiliklarni yig'ib, ularni texnik xizmatga va rahbarga yetkazaman, chunki muammolar hal qilinsa, qarshilik ham kamayadi. Shu bilan birga, belgilangan tartib hammaga majburiy ekanini yodda tutaman: agar holat ishga zarar keltirsa, rahbar bilan muhokama qilaman. Maqsadim hamkasblar bilan raqobat emas, jamoaviy o'tishni yengillashtirish. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 266 xodim sifatida raqamli vositalarni tezroq o'zlashtirgan bo'lsam, hamkasblarimga hurmat bilan, ularning tajribasini qadrlagan holda yordam berishni taklif qilaman, masalan, qisqa amaliy ko'rsatma yoki eslatma tayyorlab beraman. Dasturdagi haqiqiy kamchiliklarni yig'ib, ularni texnik xizmatga va rahbarga yetkazaman, chunki muammolar hal qilinsa, qarshilik ham kamayadi. Shu bilan birga, belgilangan tartib hammaga majburiy ekanini yodda tutaman: agar holat ishga zarar keltirsa, rahbar bilan muhokama qilaman. Maqsadim hamkasblar bilan raqobat emas, jamoaviy o'tishni yengillashtirish. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 266 xodim sifatida raqamli vositalarni tezroq o'zlashtirgan bo'lsam, hamkasblarimga hurmat bilan, ularning tajribasini qadrlagan holda yordam berishni taklif qilaman, masalan, qisqa amaliy ko'rsatma yoki eslatma tayyorlab beraman. Dasturdagi haqiqiy kamchiliklarni yig'ib, ularni texnik xizmatga va rahbarga yetkazaman, chunki muammolar hal qilinsa, qarshilik ham kamayadi. Shu bilan birga, belgilangan tartib hammaga majburiy ekanini yodda tutaman: agar holat ishga zarar keltirsa, rahbar bilan muhokama qilaman. Maqsadim hamkasblar bilan raqobat emas, jamoaviy o'tishni yengillashtirish. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 266 Suhbat bileti 30 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Sizningcha, yaxshi soliq xodimi qanday sifatlarga ega bo'lishi kerak? O'zingizda ulardan qaysilari bor? Namunaviy javob / yechim:✔ Menimcha, yaxshi soliq xodimining asosiy sifatlari quyidagilar. Birinchisi, halollik va daxlsizlik, chunki u katta mablag'lar va maxfiy ma'lumotlar bilan ishlaydi. Ikkinchisi, kasbiy bilim: soliq qonunchiligi, buxgalteriya va tahlil ko'nikmalari. Uchinchisi, xolislik: barchaga bir xil qoida asosida munosabatda bo'lish. To'rtinchisi, xushmuomalalik va sabr, chunki soliq to'lovchilar ko'pincha xavotir yoki norozilik bilan keladi. Beshinchisi, doimiy o'rganishga tayyorlik. O'zimda halollik, aniqlik va analitik fikrlash kuchli deb hisoblayman, buni o'qish va amaliyot davridagi natijalarim ko'rsatadi. Kasbiy bilim va tajribani esa ish jarayonida, tajribali hamkasblardan o'rganish va malaka oshirish kurslari orqali chuqurlashtirishni rejalashtirganman. 2. Adam Smit tomonidan ilgari surilgan soliqqa tortishning klassik tamoyillarini tushuntiring va ularning bugungi ahamiyatini ko'rsating. Namunaviy javob / yechim: ✔ Adam Smit soliqqa tortishning to'rtta klassik tamoyilini ta'riflagan. Birinchisi, adolatlilik: har kim o'z imkoniyatiga, ya'ni daromadiga mutanosib ravishda soliq to'lashi kerak. Ikkinchisi, aniqlik: soliq miqdori, to'lash muddati va usuli soliq to'lovchiga oldindan aniq ma'lum bo'lishi lozim, o'zboshimchalikka o'rin qolmasligi kerak. Uchinchisi, qulaylik: soliq to'lovchi uchun eng qulay vaqtda va usulda undirilishi kerak. To'rtinchisi, tejamkorlik: soliqni undirish xarajatlari tushumga nisbatan minimal bo'lishi kerak. Bu tamoyillar bugun ham dolzarb. Masalan, elektron xizmatlar va shaxsiy kabinet qulaylik va tejamkorlikni ta'minlaydi, qonunchilikning barqarorligi va ochiq e'lon qilinishi esa aniqlik tamoyilini amalga oshiradi. Zamonaviy tizimlarda ularga neytrallik va soddalik tamoyillari ham qo'shiladi. 3. Agar sizga pora taklif qilinsa, lekin buni hech kim bilmasligiga ishontirilsa, qanday javob berasiz va nima uchun? Namunaviy javob / yechim: ✔ Pora taklifini qat'iyan rad etaman, kim bilishidan yoki bilmasligidan qat'i nazar. Halollik kuzatuv bor joydagina emas, balki har doim amal qilinadigan shaxsiy tamoyil bo'lishi kerak. Bundan tashqari, «hech kim bilmaydi» degan va'da ko'pincha yolg'on: korrupsiyaviy kelishuvlar ertami-kechmi oshkor bo'ladi, pora bergan shaxs esa keyinchalik xodimni shu bilan qo'lida ushlab, yangi talablar qo'yishi mumkin. Rad etganimdan so'ng taklif haqida belgilangan tartibda darhol rahbariyatga va tegishli bo'linmaga yozma ravishda xabar beraman, chunki pora taklifi haqida xabar berish majburiyatdir. Bu holatda taklif mazmuni, vaqti va ishtirokchilarini aniq qayd etaman. Halollik men uchun ham, jamiyatning soliq tizimiga ishonchi uchun ham bebaho qadriyat. 4. Milliy valyuta kursining o'zgarishi iqtisodiyotga va soliq tushumlariga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Milliy valyuta kursi tashqi savdo, narxlar va investitsiyalarga bevosita ta'sir qiladi. Milliy valyuta qadrsizlanganda eksport raqobatbardoshroq bo'ladi, chunki xorijiy xaridorlar uchun mahalliy tovarlar arzonlashadi. Biroq importlanadigan tovarlar va xomashyo qimmatlashadi, bu esa inflyatsiyani kuchaytirishi va valyutada qarzi bo'lgan korxonalar holatini yomonlashtirishi mumkin. Milliy valyuta mustahkamlanganda esa teskari holat kuzatiladi. Soliq tushumlariga ta'siri ham murakkab: import bilan bog'liq soliqlar va bojlar milliy valyutadagi ifodada o'zgaradi, eksportyorlarning foydasi va shunga ko'ra foyda solig'i ham o'zgaradi. Bundan tashqari, kurs farqlari korxonalar hisobotida daromad yoki xarajat sifatida aks etadi. Shuning uchun barqaror va bashorat qilinadigan valyuta siyosati byudjet rejalashtirish uchun muhim. 5. Mamlakatda korxona ochmoqchi bo'lgan xorijiy investor soliq tizimi haqida ma'lumot so'rab murojaat qildi. Uni qanday qabul qilasiz va nimalarni tushuntirasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 267 Suhbat bileti 30 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Sizningcha, yaxshi soliq xodimi qanday sifatlarga ega bo'lishi kerak? O'zingizda ulardan qaysilari bor? Namunaviy javob / yechim:✔ Menimcha, yaxshi soliq xodimining asosiy sifatlari quyidagilar. Birinchisi, halollik va daxlsizlik, chunki u katta mablag'lar va maxfiy ma'lumotlar bilan ishlaydi. Ikkinchisi, kasbiy bilim: soliq qonunchiligi, buxgalteriya va tahlil ko'nikmalari. Uchinchisi, xolislik: barchaga bir xil qoida asosida munosabatda bo'lish. To'rtinchisi, xushmuomalalik va sabr, chunki soliq to'lovchilar ko'pincha xavotir yoki norozilik bilan keladi. Beshinchisi, doimiy o'rganishga tayyorlik. O'zimda halollik, aniqlik va analitik fikrlash kuchli deb hisoblayman, buni o'qish va amaliyot davridagi natijalarim ko'rsatadi. Kasbiy bilim va tajribani esa ish jarayonida, tajribali hamkasblardan o'rganish va malaka oshirish kurslari orqali chuqurlashtirishni rejalashtirganman. 2. Adam Smit tomonidan ilgari surilgan soliqqa tortishning klassik tamoyillarini tushuntiring va ularning bugungi ahamiyatini ko'rsating. Namunaviy javob / yechim: ✔ Adam Smit soliqqa tortishning to'rtta klassik tamoyilini ta'riflagan. Birinchisi, adolatlilik: har kim o'z imkoniyatiga, ya'ni daromadiga mutanosib ravishda soliq to'lashi kerak. Ikkinchisi, aniqlik: soliq miqdori, to'lash muddati va usuli soliq to'lovchiga oldindan aniq ma'lum bo'lishi lozim, o'zboshimchalikka o'rin qolmasligi kerak. Uchinchisi, qulaylik: soliq to'lovchi uchun eng qulay vaqtda va usulda undirilishi kerak. To'rtinchisi, tejamkorlik: soliqni undirish xarajatlari tushumga nisbatan minimal bo'lishi kerak. Bu tamoyillar bugun ham dolzarb. Masalan, elektron xizmatlar va shaxsiy kabinet qulaylik va tejamkorlikni ta'minlaydi, qonunchilikning barqarorligi va ochiq e'lon qilinishi esa aniqlik tamoyilini amalga oshiradi. Zamonaviy tizimlarda ularga neytrallik va soddalik tamoyillari ham qo'shiladi. 3. Agar sizga pora taklif qilinsa, lekin buni hech kim bilmasligiga ishontirilsa, qanday javob berasiz va nima uchun? Namunaviy javob / yechim: ✔ Pora taklifini qat'iyan rad etaman, kim bilishidan yoki bilmasligidan qat'i nazar. Halollik kuzatuv bor joydagina emas, balki har doim amal qilinadigan shaxsiy tamoyil bo'lishi kerak. Bundan tashqari, «hech kim bilmaydi» degan va'da ko'pincha yolg'on: korrupsiyaviy kelishuvlar ertami-kechmi oshkor bo'ladi, pora bergan shaxs esa keyinchalik xodimni shu bilan qo'lida ushlab, yangi talablar qo'yishi mumkin. Rad etganimdan so'ng taklif haqida belgilangan tartibda darhol rahbariyatga va tegishli bo'linmaga yozma ravishda xabar beraman, chunki pora taklifi haqida xabar berish majburiyatdir. Bu holatda taklif mazmuni, vaqti va ishtirokchilarini aniq qayd etaman. Halollik men uchun ham, jamiyatning soliq tizimiga ishonchi uchun ham bebaho qadriyat. 4. Milliy valyuta kursining o'zgarishi iqtisodiyotga va soliq tushumlariga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Milliy valyuta kursi tashqi savdo, narxlar va investitsiyalarga bevosita ta'sir qiladi. Milliy valyuta qadrsizlanganda eksport raqobatbardoshroq bo'ladi, chunki xorijiy xaridorlar uchun mahalliy tovarlar arzonlashadi. Biroq importlanadigan tovarlar va xomashyo qimmatlashadi, bu esa inflyatsiyani kuchaytirishi va valyutada qarzi bo'lgan korxonalar holatini yomonlashtirishi mumkin. Milliy valyuta mustahkamlanganda esa teskari holat kuzatiladi. Soliq tushumlariga ta'siri ham murakkab: import bilan bog'liq soliqlar va bojlar milliy valyutadagi ifodada o'zgaradi, eksportyorlarning foydasi va shunga ko'ra foyda solig'i ham o'zgaradi. Bundan tashqari, kurs farqlari korxonalar hisobotida daromad yoki xarajat sifatida aks etadi. Shuning uchun barqaror va bashorat qilinadigan valyuta siyosati byudjet rejalashtirish uchun muhim. 5. Mamlakatda korxona ochmoqchi bo'lgan xorijiy investor soliq tizimi haqida ma'lumot so'rab murojaat qildi. Uni qanday qabul qilasiz va nimalarni tushuntirasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 267 Suhbat bileti 30 Suhbat savollari (5 ta savol) 1. Sizningcha, yaxshi soliq xodimi qanday sifatlarga ega bo'lishi kerak? O'zingizda ulardan qaysilari bor? Namunaviy javob / yechim:✔ Menimcha, yaxshi soliq xodimining asosiy sifatlari quyidagilar. Birinchisi, halollik va daxlsizlik, chunki u katta mablag'lar va maxfiy ma'lumotlar bilan ishlaydi. Ikkinchisi, kasbiy bilim: soliq qonunchiligi, buxgalteriya va tahlil ko'nikmalari. Uchinchisi, xolislik: barchaga bir xil qoida asosida munosabatda bo'lish. To'rtinchisi, xushmuomalalik va sabr, chunki soliq to'lovchilar ko'pincha xavotir yoki norozilik bilan keladi. Beshinchisi, doimiy o'rganishga tayyorlik. O'zimda halollik, aniqlik va analitik fikrlash kuchli deb hisoblayman, buni o'qish va amaliyot davridagi natijalarim ko'rsatadi. Kasbiy bilim va tajribani esa ish jarayonida, tajribali hamkasblardan o'rganish va malaka oshirish kurslari orqali chuqurlashtirishni rejalashtirganman. 2. Adam Smit tomonidan ilgari surilgan soliqqa tortishning klassik tamoyillarini tushuntiring va ularning bugungi ahamiyatini ko'rsating. Namunaviy javob / yechim: ✔ Adam Smit soliqqa tortishning to'rtta klassik tamoyilini ta'riflagan. Birinchisi, adolatlilik: har kim o'z imkoniyatiga, ya'ni daromadiga mutanosib ravishda soliq to'lashi kerak. Ikkinchisi, aniqlik: soliq miqdori, to'lash muddati va usuli soliq to'lovchiga oldindan aniq ma'lum bo'lishi lozim, o'zboshimchalikka o'rin qolmasligi kerak. Uchinchisi, qulaylik: soliq to'lovchi uchun eng qulay vaqtda va usulda undirilishi kerak. To'rtinchisi, tejamkorlik: soliqni undirish xarajatlari tushumga nisbatan minimal bo'lishi kerak. Bu tamoyillar bugun ham dolzarb. Masalan, elektron xizmatlar va shaxsiy kabinet qulaylik va tejamkorlikni ta'minlaydi, qonunchilikning barqarorligi va ochiq e'lon qilinishi esa aniqlik tamoyilini amalga oshiradi. Zamonaviy tizimlarda ularga neytrallik va soddalik tamoyillari ham qo'shiladi. 3. Agar sizga pora taklif qilinsa, lekin buni hech kim bilmasligiga ishontirilsa, qanday javob berasiz va nima uchun? Namunaviy javob / yechim: ✔ Pora taklifini qat'iyan rad etaman, kim bilishidan yoki bilmasligidan qat'i nazar. Halollik kuzatuv bor joydagina emas, balki har doim amal qilinadigan shaxsiy tamoyil bo'lishi kerak. Bundan tashqari, «hech kim bilmaydi» degan va'da ko'pincha yolg'on: korrupsiyaviy kelishuvlar ertami-kechmi oshkor bo'ladi, pora bergan shaxs esa keyinchalik xodimni shu bilan qo'lida ushlab, yangi talablar qo'yishi mumkin. Rad etganimdan so'ng taklif haqida belgilangan tartibda darhol rahbariyatga va tegishli bo'linmaga yozma ravishda xabar beraman, chunki pora taklifi haqida xabar berish majburiyatdir. Bu holatda taklif mazmuni, vaqti va ishtirokchilarini aniq qayd etaman. Halollik men uchun ham, jamiyatning soliq tizimiga ishonchi uchun ham bebaho qadriyat. 4. Milliy valyuta kursining o'zgarishi iqtisodiyotga va soliq tushumlariga qanday ta'sir qiladi? Namunaviy javob / yechim: ✔ Milliy valyuta kursi tashqi savdo, narxlar va investitsiyalarga bevosita ta'sir qiladi. Milliy valyuta qadrsizlanganda eksport raqobatbardoshroq bo'ladi, chunki xorijiy xaridorlar uchun mahalliy tovarlar arzonlashadi. Biroq importlanadigan tovarlar va xomashyo qimmatlashadi, bu esa inflyatsiyani kuchaytirishi va valyutada qarzi bo'lgan korxonalar holatini yomonlashtirishi mumkin. Milliy valyuta mustahkamlanganda esa teskari holat kuzatiladi. Soliq tushumlariga ta'siri ham murakkab: import bilan bog'liq soliqlar va bojlar milliy valyutadagi ifodada o'zgaradi, eksportyorlarning foydasi va shunga ko'ra foyda solig'i ham o'zgaradi. Bundan tashqari, kurs farqlari korxonalar hisobotida daromad yoki xarajat sifatida aks etadi. Shuning uchun barqaror va bashorat qilinadigan valyuta siyosati byudjet rejalashtirish uchun muhim. 5. Mamlakatda korxona ochmoqchi bo'lgan xorijiy investor soliq tizimi haqida ma'lumot so'rab murojaat qildi. Uni qanday qabul qilasiz va nimalarni tushuntirasiz? Namunaviy javob / yechim: ✔ Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 267 Investorni xushmuomalalik bilan qabul qilaman, chunki u bilan bo'lgan birinchi muloqot mamlakat haqidagi taassurotga ta'sir qiladi. Agar til to'sig'i bo'lsa, tarjimon yordamidan foydalanish yoki o'zim biladigan xorijiy tilda gaplashishni taklif qilaman. Unga umumiy ma'lumot beraman: korxonani ro'yxatdan o'tkazish va soliq hisobiga qo'yilish tartibi, asosiy soliq turlari va rejimlar, hisobot topshirish va elektron xizmatlardan foydalanish. Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish bo'yicha shartnoma uning davlati bilan mavjudligini tekshirishni maslahat beraman. Aniq stavka va imtiyozlar bo'yicha faqat rasmiy, amaldagi manbalarga yo'naltiraman va murakkab savollar uchun yozma rasmiy tushuntirish olish tartibini ko'rsataman. Hech qachon taxminiy yoki norasmiy va'da bermayman, chunki noto'g'ri ma'lumot investorga zarar yetkazishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 268 Investorni xushmuomalalik bilan qabul qilaman, chunki u bilan bo'lgan birinchi muloqot mamlakat haqidagi taassurotga ta'sir qiladi. Agar til to'sig'i bo'lsa, tarjimon yordamidan foydalanish yoki o'zim biladigan xorijiy tilda gaplashishni taklif qilaman. Unga umumiy ma'lumot beraman: korxonani ro'yxatdan o'tkazish va soliq hisobiga qo'yilish tartibi, asosiy soliq turlari va rejimlar, hisobot topshirish va elektron xizmatlardan foydalanish. Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish bo'yicha shartnoma uning davlati bilan mavjudligini tekshirishni maslahat beraman. Aniq stavka va imtiyozlar bo'yicha faqat rasmiy, amaldagi manbalarga yo'naltiraman va murakkab savollar uchun yozma rasmiy tushuntirish olish tartibini ko'rsataman. Hech qachon taxminiy yoki norasmiy va'da bermayman, chunki noto'g'ri ma'lumot investorga zarar yetkazishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 268 Investorni xushmuomalalik bilan qabul qilaman, chunki u bilan bo'lgan birinchi muloqot mamlakat haqidagi taassurotga ta'sir qiladi. Agar til to'sig'i bo'lsa, tarjimon yordamidan foydalanish yoki o'zim biladigan xorijiy tilda gaplashishni taklif qilaman. Unga umumiy ma'lumot beraman: korxonani ro'yxatdan o'tkazish va soliq hisobiga qo'yilish tartibi, asosiy soliq turlari va rejimlar, hisobot topshirish va elektron xizmatlardan foydalanish. Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish bo'yicha shartnoma uning davlati bilan mavjudligini tekshirishni maslahat beraman. Aniq stavka va imtiyozlar bo'yicha faqat rasmiy, amaldagi manbalarga yo'naltiraman va murakkab savollar uchun yozma rasmiy tushuntirish olish tartibini ko'rsataman. Hech qachon taxminiy yoki norasmiy va'da bermayman, chunki noto'g'ri ma'lumot investorga zarar yetkazishi mumkin. Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 268 Javoblar kaliti Har bir variant bo'yicha: topshiriq raqami va to'g'ri javob. 1-variant 1- D 2- A 3- B 4- D 5- A 6- C 7- B 8- C 9- D 10- A 11- A 12- C 13- B 14- A 15- C 16- D 17- B 18- C 19- D 20- C 21- A 22- A 23- C 24- D 25- C 26- D 27- C 28- A 29- D 30- C 2-variant 1- D 2- D 3- C 4- C 5- C 6- D 7- C 8- A 9- D 10- B 11- C 12- A 13- D 14- A 15- C 16- D 17- B 18- A 19- D 20- C 21- B 22- C 23- D 24- B 25- B 26- A 27- D 28- A 29- D 30- D 3-variant 1- D 2- B 3- C 4- B 5- D 6- C 7- B 8- B 9- B 10- A 11- C 12- B 13- B 14- D 15- B 16- B 17- C 18- B 19- A 20- C 21- A 22- B 23- D 24- B 25- B 26- B 27- D 28- D 29- A 30- C 4-variant 1- D 2- B 3- C 4- D 5- B 6- B 7- C 8- B 9- A 10- D 11- B 12- A 13- C 14- A 15- B 16- A 17- D 18- B 19- C 20- B 21- A 22- D 23- B 24- B 25- B 26- A 27- C 28- D 29- C 30- D 5-variant 1- D 2- C 3- D 4- D 5- C 6- D 7- A 8- D 9- D 10- C 11- B 12- A 13- B 14- B 15- D 16- C 17- D 18- A 19- C 20- A 21- A 22- B 23- B 24- D 25- B 26- D 27- D 28- A 29- B 30- D 6-variant 1- B 2- D 3- D 4- B 5- A 6- C 7- C 8- D 9- B 10- A 11- C 12- C 13- A 14- C 15- B 16- D 17- C 18- B 19- A 20- A 21- B 22- B 23- A 24- D 25- D 26- D 27- B 28- D 29- A 30- A 7-variant 1- C 2- B 3- B 4- B 5- A 6- D 7- C 8- A 9- A 10- B 11- D 12- A 13- B 14- D 15- A 16- B 17- C 18- D 19- A 20- C 21- D 22- B 23- B 24- B 25- A 26- C 27- D 28- B 29- D 30- D 8-variant 1- B 2- D 3- D 4- A 5- A 6- C 7- A 8- C 9- B 10- D 11- C 12- B 13- D 14- A 15- A 16- B 17- A 18- D 19- D 20- D Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 269 Javoblar kaliti Har bir variant bo'yicha: topshiriq raqami va to'g'ri javob. 1-variant 1- D 2- A 3- B 4- D 5- A 6- C 7- B 8- C 9- D 10- A 11- A 12- C 13- B 14- A 15- C 16- D 17- B 18- C 19- D 20- C 21- A 22- A 23- C 24- D 25- C 26- D 27- C 28- A 29- D 30- C 2-variant 1- D 2- D 3- C 4- C 5- C 6- D 7- C 8- A 9- D 10- B 11- C 12- A 13- D 14- A 15- C 16- D 17- B 18- A 19- D 20- C 21- B 22- C 23- D 24- B 25- B 26- A 27- D 28- A 29- D 30- D 3-variant 1- D 2- B 3- C 4- B 5- D 6- C 7- B 8- B 9- B 10- A 11- C 12- B 13- B 14- D 15- B 16- B 17- C 18- B 19- A 20- C 21- A 22- B 23- D 24- B 25- B 26- B 27- D 28- D 29- A 30- C 4-variant 1- D 2- B 3- C 4- D 5- B 6- B 7- C 8- B 9- A 10- D 11- B 12- A 13- C 14- A 15- B 16- A 17- D 18- B 19- C 20- B 21- A 22- D 23- B 24- B 25- B 26- A 27- C 28- D 29- C 30- D 5-variant 1- D 2- C 3- D 4- D 5- C 6- D 7- A 8- D 9- D 10- C 11- B 12- A 13- B 14- B 15- D 16- C 17- D 18- A 19- C 20- A 21- A 22- B 23- B 24- D 25- B 26- D 27- D 28- A 29- B 30- D 6-variant 1- B 2- D 3- D 4- B 5- A 6- C 7- C 8- D 9- B 10- A 11- C 12- C 13- A 14- C 15- B 16- D 17- C 18- B 19- A 20- A 21- B 22- B 23- A 24- D 25- D 26- D 27- B 28- D 29- A 30- A 7-variant 1- C 2- B 3- B 4- B 5- A 6- D 7- C 8- A 9- A 10- B 11- D 12- A 13- B 14- D 15- A 16- B 17- C 18- D 19- A 20- C 21- D 22- B 23- B 24- B 25- A 26- C 27- D 28- B 29- D 30- D 8-variant 1- B 2- D 3- D 4- A 5- A 6- C 7- A 8- C 9- B 10- D 11- C 12- B 13- D 14- A 15- A 16- B 17- A 18- D 19- D 20- D Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 269 Javoblar kaliti Har bir variant bo'yicha: topshiriq raqami va to'g'ri javob. 1-variant 1- D 2- A 3- B 4- D 5- A 6- C 7- B 8- C 9- D 10- A 11- A 12- C 13- B 14- A 15- C 16- D 17- B 18- C 19- D 20- C 21- A 22- A 23- C 24- D 25- C 26- D 27- C 28- A 29- D 30- C 2-variant 1- D 2- D 3- C 4- C 5- C 6- D 7- C 8- A 9- D 10- B 11- C 12- A 13- D 14- A 15- C 16- D 17- B 18- A 19- D 20- C 21- B 22- C 23- D 24- B 25- B 26- A 27- D 28- A 29- D 30- D 3-variant 1- D 2- B 3- C 4- B 5- D 6- C 7- B 8- B 9- B 10- A 11- C 12- B 13- B 14- D 15- B 16- B 17- C 18- B 19- A 20- C 21- A 22- B 23- D 24- B 25- B 26- B 27- D 28- D 29- A 30- C 4-variant 1- D 2- B 3- C 4- D 5- B 6- B 7- C 8- B 9- A 10- D 11- B 12- A 13- C 14- A 15- B 16- A 17- D 18- B 19- C 20- B 21- A 22- D 23- B 24- B 25- B 26- A 27- C 28- D 29- C 30- D 5-variant 1- D 2- C 3- D 4- D 5- C 6- D 7- A 8- D 9- D 10- C 11- B 12- A 13- B 14- B 15- D 16- C 17- D 18- A 19- C 20- A 21- A 22- B 23- B 24- D 25- B 26- D 27- D 28- A 29- B 30- D 6-variant 1- B 2- D 3- D 4- B 5- A 6- C 7- C 8- D 9- B 10- A 11- C 12- C 13- A 14- C 15- B 16- D 17- C 18- B 19- A 20- A 21- B 22- B 23- A 24- D 25- D 26- D 27- B 28- D 29- A 30- A 7-variant 1- C 2- B 3- B 4- B 5- A 6- D 7- C 8- A 9- A 10- B 11- D 12- A 13- B 14- D 15- A 16- B 17- C 18- D 19- A 20- C 21- D 22- B 23- B 24- B 25- A 26- C 27- D 28- B 29- D 30- D 8-variant 1- B 2- D 3- D 4- A 5- A 6- C 7- A 8- C 9- B 10- D 11- C 12- B 13- D 14- A 15- A 16- B 17- A 18- D 19- D 20- D Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 269 21- A 22- B 23- C 24- D 25- B 26- A 27- B 28- D 29- B 30- A 9-variant 1- B 2- C 3- D 4- A 5- A 6- D 7- D 8- B 9- C 10- C 11- B 12- B 13- A 14- D 15- C 16- C 17- C 18- D 19- A 20- A 21- D 22- D 23- A 24- D 25- C 26- C 27- B 28- A 29- D 30- B 10-variant 1- D 2- A 3- D 4- B 5- C 6- B 7- B 8- C 9- C 10- B 11- B 12- D 13- C 14- A 15- D 16- C 17- B 18- B 19- A 20- A 21- D 22- B 23- B 24- C 25- B 26- D 27- B 28- B 29- C 30- C 11-variant 1- B 2- B 3- B 4- A 5- D 6- D 7- C 8- D 9- A 10- B 11- D 12- A 13- D 14- B 15- B 16- D 17- B 18- D 19- C 20- D 21- D 22- C 23- C 24- C 25- A 26- C 27- C 28- B 29- A 30- B 12-variant 1- A 2- A 3- B 4- C 5- A 6- A 7- C 8- A 9- B 10- D 11- C 12- B 13- C 14- A 15- C 16- D 17- A 18- D 19- C 20- C 21- A 22- A 23- A 24- D 25- D 26- A 27- C 28- D 29- C 30- B 13-variant 1- C 2- B 3- A 4- D 5- B 6- D 7- D 8- C 9- A 10- D 11- B 12- B 13- B 14- A 15- D 16- C 17- C 18- D 19- B 20- A 21- C 22- B 23- C 24- C 25- A 26- C 27- D 28- A 29- C 30- B 14-variant 1- C 2- B 3- D 4- D 5- A 6- D 7- C 8- C 9- C 10- B 11- C 12- D 13- C 14- A 15- A 16- C 17- D 18- C 19- D 20- A 21- C 22- C 23- D 24- C 25- D 26- D 27- B 28- D 29- B 30- D 15-variant 1- C 2- B 3- C 4- C 5- C 6- B 7- B 8- B 9- B 10- C 11- B 12- B 13- D 14- B 15- C 16- C 17- A 18- A 19- B 20- C 21- A 22- D 23- A 24- D 25- D 26- B 27- D 28- B 29- D 30- D 16-variant 1- C 2- C 3- D 4- D 5- A 6- B 7- B 8- D 9- C 10- A 11- D 12- C 13- D 14- D 15- B 16- A 17- B 18- A 19- B 20- C 21- A 22- D 23- B 24- B 25- C 26- B 27- A 28- C 29- C 30- C Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 270 21- A 22- B 23- C 24- D 25- B 26- A 27- B 28- D 29- B 30- A 9-variant 1- B 2- C 3- D 4- A 5- A 6- D 7- D 8- B 9- C 10- C 11- B 12- B 13- A 14- D 15- C 16- C 17- C 18- D 19- A 20- A 21- D 22- D 23- A 24- D 25- C 26- C 27- B 28- A 29- D 30- B 10-variant 1- D 2- A 3- D 4- B 5- C 6- B 7- B 8- C 9- C 10- B 11- B 12- D 13- C 14- A 15- D 16- C 17- B 18- B 19- A 20- A 21- D 22- B 23- B 24- C 25- B 26- D 27- B 28- B 29- C 30- C 11-variant 1- B 2- B 3- B 4- A 5- D 6- D 7- C 8- D 9- A 10- B 11- D 12- A 13- D 14- B 15- B 16- D 17- B 18- D 19- C 20- D 21- D 22- C 23- C 24- C 25- A 26- C 27- C 28- B 29- A 30- B 12-variant 1- A 2- A 3- B 4- C 5- A 6- A 7- C 8- A 9- B 10- D 11- C 12- B 13- C 14- A 15- C 16- D 17- A 18- D 19- C 20- C 21- A 22- A 23- A 24- D 25- D 26- A 27- C 28- D 29- C 30- B 13-variant 1- C 2- B 3- A 4- D 5- B 6- D 7- D 8- C 9- A 10- D 11- B 12- B 13- B 14- A 15- D 16- C 17- C 18- D 19- B 20- A 21- C 22- B 23- C 24- C 25- A 26- C 27- D 28- A 29- C 30- B 14-variant 1- C 2- B 3- D 4- D 5- A 6- D 7- C 8- C 9- C 10- B 11- C 12- D 13- C 14- A 15- A 16- C 17- D 18- C 19- D 20- A 21- C 22- C 23- D 24- C 25- D 26- D 27- B 28- D 29- B 30- D 15-variant 1- C 2- B 3- C 4- C 5- C 6- B 7- B 8- B 9- B 10- C 11- B 12- B 13- D 14- B 15- C 16- C 17- A 18- A 19- B 20- C 21- A 22- D 23- A 24- D 25- D 26- B 27- D 28- B 29- D 30- D 16-variant 1- C 2- C 3- D 4- D 5- A 6- B 7- B 8- D 9- C 10- A 11- D 12- C 13- D 14- D 15- B 16- A 17- B 18- A 19- B 20- C 21- A 22- D 23- B 24- B 25- C 26- B 27- A 28- C 29- C 30- C Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 270 21- A 22- B 23- C 24- D 25- B 26- A 27- B 28- D 29- B 30- A 9-variant 1- B 2- C 3- D 4- A 5- A 6- D 7- D 8- B 9- C 10- C 11- B 12- B 13- A 14- D 15- C 16- C 17- C 18- D 19- A 20- A 21- D 22- D 23- A 24- D 25- C 26- C 27- B 28- A 29- D 30- B 10-variant 1- D 2- A 3- D 4- B 5- C 6- B 7- B 8- C 9- C 10- B 11- B 12- D 13- C 14- A 15- D 16- C 17- B 18- B 19- A 20- A 21- D 22- B 23- B 24- C 25- B 26- D 27- B 28- B 29- C 30- C 11-variant 1- B 2- B 3- B 4- A 5- D 6- D 7- C 8- D 9- A 10- B 11- D 12- A 13- D 14- B 15- B 16- D 17- B 18- D 19- C 20- D 21- D 22- C 23- C 24- C 25- A 26- C 27- C 28- B 29- A 30- B 12-variant 1- A 2- A 3- B 4- C 5- A 6- A 7- C 8- A 9- B 10- D 11- C 12- B 13- C 14- A 15- C 16- D 17- A 18- D 19- C 20- C 21- A 22- A 23- A 24- D 25- D 26- A 27- C 28- D 29- C 30- B 13-variant 1- C 2- B 3- A 4- D 5- B 6- D 7- D 8- C 9- A 10- D 11- B 12- B 13- B 14- A 15- D 16- C 17- C 18- D 19- B 20- A 21- C 22- B 23- C 24- C 25- A 26- C 27- D 28- A 29- C 30- B 14-variant 1- C 2- B 3- D 4- D 5- A 6- D 7- C 8- C 9- C 10- B 11- C 12- D 13- C 14- A 15- A 16- C 17- D 18- C 19- D 20- A 21- C 22- C 23- D 24- C 25- D 26- D 27- B 28- D 29- B 30- D 15-variant 1- C 2- B 3- C 4- C 5- C 6- B 7- B 8- B 9- B 10- C 11- B 12- B 13- D 14- B 15- C 16- C 17- A 18- A 19- B 20- C 21- A 22- D 23- A 24- D 25- D 26- B 27- D 28- B 29- D 30- D 16-variant 1- C 2- C 3- D 4- D 5- A 6- B 7- B 8- D 9- C 10- A 11- D 12- C 13- D 14- D 15- B 16- A 17- B 18- A 19- B 20- C 21- A 22- D 23- B 24- B 25- C 26- B 27- A 28- C 29- C 30- C Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 270 17-variant 1- A 2- C 3- D 4- A 5- B 6- B 7- C 8- C 9- C 10- C 11- A 12- D 13- A 14- D 15- C 16- D 17- B 18- C 19- B 20- C 21- D 22- B 23- B 24- B 25- B 26- D 27- D 28- D 29- B 30- B 18-variant 1- C 2- B 3- C 4- A 5- C 6- D 7- D 8- D 9- A 10- C 11- B 12- A 13- D 14- B 15- A 16- D 17- C 18- C 19- D 20- D 21- B 22- D 23- D 24- C 25- A 26- D 27- B 28- C 29- A 30- B 19-variant 1- D 2- B 3- B 4- B 5- C 6- A 7- D 8- D 9- A 10- C 11- D 12- A 13- D 14- C 15- A 16- D 17- A 18- A 19- B 20- C 21- A 22- B 23- C 24- B 25- A 26- C 27- A 28- A 29- D 30- C 20-variant 1- C 2- B 3- C 4- C 5- A 6- A 7- B 8- A 9- D 10- D 11- A 12- C 13- D 14- B 15- D 16- A 17- D 18- D 19- D 20- D 21- D 22- D 23- D 24- D 25- A 26- D 27- C 28- B 29- C 30- D 21-variant 1- B 2- D 3- B 4- A 5- A 6- C 7- C 8- A 9- A 10- C 11- D 12- C 13- B 14- A 15- C 16- D 17- A 18- D 19- D 20- D 21- C 22- C 23- B 24- A 25- B 26- C 27- D 28- D 29- C 30- C 22-variant 1- A 2- A 3- A 4- D 5- D 6- A 7- D 8- A 9- A 10- D 11- B 12- A 13- A 14- C 15- A 16- C 17- D 18- A 19- B 20- D 21- C 22- C 23- B 24- D 25- D 26- D 27- D 28- B 29- B 30- A 23-variant 1- B 2- A 3- D 4- C 5- A 6- C 7- D 8- B 9- D 10- A 11- C 12- D 13- A 14- A 15- D 16- C 17- A 18- B 19- C 20- C 21- C 22- B 23- C 24- C 25- B 26- B 27- D 28- B 29- D 30- B 24-variant 1- D 2- C 3- B 4- C 5- B 6- B 7- D 8- D 9- D 10- C 11- A 12- C 13- D 14- A 15- C 16- D 17- B 18- D 19- B 20- D 21- A 22- A 23- C 24- D 25- D 26- A 27- D 28- B 29- D 30- B Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 271 17-variant 1- A 2- C 3- D 4- A 5- B 6- B 7- C 8- C 9- C 10- C 11- A 12- D 13- A 14- D 15- C 16- D 17- B 18- C 19- B 20- C 21- D 22- B 23- B 24- B 25- B 26- D 27- D 28- D 29- B 30- B 18-variant 1- C 2- B 3- C 4- A 5- C 6- D 7- D 8- D 9- A 10- C 11- B 12- A 13- D 14- B 15- A 16- D 17- C 18- C 19- D 20- D 21- B 22- D 23- D 24- C 25- A 26- D 27- B 28- C 29- A 30- B 19-variant 1- D 2- B 3- B 4- B 5- C 6- A 7- D 8- D 9- A 10- C 11- D 12- A 13- D 14- C 15- A 16- D 17- A 18- A 19- B 20- C 21- A 22- B 23- C 24- B 25- A 26- C 27- A 28- A 29- D 30- C 20-variant 1- C 2- B 3- C 4- C 5- A 6- A 7- B 8- A 9- D 10- D 11- A 12- C 13- D 14- B 15- D 16- A 17- D 18- D 19- D 20- D 21- D 22- D 23- D 24- D 25- A 26- D 27- C 28- B 29- C 30- D 21-variant 1- B 2- D 3- B 4- A 5- A 6- C 7- C 8- A 9- A 10- C 11- D 12- C 13- B 14- A 15- C 16- D 17- A 18- D 19- D 20- D 21- C 22- C 23- B 24- A 25- B 26- C 27- D 28- D 29- C 30- C 22-variant 1- A 2- A 3- A 4- D 5- D 6- A 7- D 8- A 9- A 10- D 11- B 12- A 13- A 14- C 15- A 16- C 17- D 18- A 19- B 20- D 21- C 22- C 23- B 24- D 25- D 26- D 27- D 28- B 29- B 30- A 23-variant 1- B 2- A 3- D 4- C 5- A 6- C 7- D 8- B 9- D 10- A 11- C 12- D 13- A 14- A 15- D 16- C 17- A 18- B 19- C 20- C 21- C 22- B 23- C 24- C 25- B 26- B 27- D 28- B 29- D 30- B 24-variant 1- D 2- C 3- B 4- C 5- B 6- B 7- D 8- D 9- D 10- C 11- A 12- C 13- D 14- A 15- C 16- D 17- B 18- D 19- B 20- D 21- A 22- A 23- C 24- D 25- D 26- A 27- D 28- B 29- D 30- B Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 271 17-variant 1- A 2- C 3- D 4- A 5- B 6- B 7- C 8- C 9- C 10- C 11- A 12- D 13- A 14- D 15- C 16- D 17- B 18- C 19- B 20- C 21- D 22- B 23- B 24- B 25- B 26- D 27- D 28- D 29- B 30- B 18-variant 1- C 2- B 3- C 4- A 5- C 6- D 7- D 8- D 9- A 10- C 11- B 12- A 13- D 14- B 15- A 16- D 17- C 18- C 19- D 20- D 21- B 22- D 23- D 24- C 25- A 26- D 27- B 28- C 29- A 30- B 19-variant 1- D 2- B 3- B 4- B 5- C 6- A 7- D 8- D 9- A 10- C 11- D 12- A 13- D 14- C 15- A 16- D 17- A 18- A 19- B 20- C 21- A 22- B 23- C 24- B 25- A 26- C 27- A 28- A 29- D 30- C 20-variant 1- C 2- B 3- C 4- C 5- A 6- A 7- B 8- A 9- D 10- D 11- A 12- C 13- D 14- B 15- D 16- A 17- D 18- D 19- D 20- D 21- D 22- D 23- D 24- D 25- A 26- D 27- C 28- B 29- C 30- D 21-variant 1- B 2- D 3- B 4- A 5- A 6- C 7- C 8- A 9- A 10- C 11- D 12- C 13- B 14- A 15- C 16- D 17- A 18- D 19- D 20- D 21- C 22- C 23- B 24- A 25- B 26- C 27- D 28- D 29- C 30- C 22-variant 1- A 2- A 3- A 4- D 5- D 6- A 7- D 8- A 9- A 10- D 11- B 12- A 13- A 14- C 15- A 16- C 17- D 18- A 19- B 20- D 21- C 22- C 23- B 24- D 25- D 26- D 27- D 28- B 29- B 30- A 23-variant 1- B 2- A 3- D 4- C 5- A 6- C 7- D 8- B 9- D 10- A 11- C 12- D 13- A 14- A 15- D 16- C 17- A 18- B 19- C 20- C 21- C 22- B 23- C 24- C 25- B 26- B 27- D 28- B 29- D 30- B 24-variant 1- D 2- C 3- B 4- C 5- B 6- B 7- D 8- D 9- D 10- C 11- A 12- C 13- D 14- A 15- C 16- D 17- B 18- D 19- B 20- D 21- A 22- A 23- C 24- D 25- D 26- A 27- D 28- B 29- D 30- B Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 271 25-variant 1- A 2- B 3- A 4- C 5- B 6- C 7- A 8- D 9- A 10- D 11- B 12- C 13- C 14- A 15- B 16- B 17- C 18- D 19- D 20- B 21- C 22- B 23- C 24- B 25- C 26- C 27- C 28- A 29- B 30- A 26-variant 1- A 2- B 3- A 4- C 5- C 6- C 7- C 8- C 9- D 10- A 11- D 12- A 13- A 14- B 15- D 16- C 17- B 18- C 19- D 20- B 21- B 22- C 23- C 24- A 25- C 26- A 27- D 28- B 29- A 30- D 27-variant 1- C 2- A 3- B 4- B 5- A 6- C 7- D 8- A 9- B 10- A 11- C 12- D 13- A 14- C 15- B 16- D 17- B 18- B 19- A 20- C 21- B 22- C 23- A 24- C 25- C 26- D 27- A 28- D 29- B 30- C 28-variant 1- B 2- B 3- C 4- A 5- B 6- C 7- D 8- B 9- A 10- D 11- D 12- D 13- C 14- C 15- C 16- A 17- A 18- D 19- A 20- C 21- B 22- D 23- B 24- D 25- A 26- D 27- A 28- A 29- C 30- A 29-variant 1- A 2- D 3- D 4- C 5- A 6- A 7- C 8- D 9- D 10- D 11- A 12- D 13- B 14- B 15- C 16- C 17- B 18- C 19- B 20- D 21- D 22- D 23- A 24- C 25- C 26- B 27- A 28- C 29- B 30- C 30-variant 1- A 2- C 3- C 4- A 5- B 6- C 7- C 8- A 9- B 10- A 11- A 12- B 13- D 14- D 15- B 16- C 17- D 18- C 19- C 20- D 21- C 22- D 23- B 24- A 25- B 26- B 27- A 28- C 29- C 30- B 31-variant 1- C 2- B 3- D 4- A 5- A 6- C 7- D 8- C 9- B 10- B 11- A 12- A 13- B 14- B 15- C 16- A 17- A 18- B 19- B 20- C 21- B 22- A 23- A 24- D 25- C 26- A 27- A 28- C 29- D 30- A 32-variant 1- A 2- C 3- C 4- C 5- D 6- C 7- D 8- A 9- A 10- B 11- C 12- D 13- A 14- C 15- D 16- B 17- D 18- D 19- B 20- C 21- C 22- B 23- C 24- C 25- C 26- C 27- D 28- D 29- A 30- B Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 272 25-variant 1- A 2- B 3- A 4- C 5- B 6- C 7- A 8- D 9- A 10- D 11- B 12- C 13- C 14- A 15- B 16- B 17- C 18- D 19- D 20- B 21- C 22- B 23- C 24- B 25- C 26- C 27- C 28- A 29- B 30- A 26-variant 1- A 2- B 3- A 4- C 5- C 6- C 7- C 8- C 9- D 10- A 11- D 12- A 13- A 14- B 15- D 16- C 17- B 18- C 19- D 20- B 21- B 22- C 23- C 24- A 25- C 26- A 27- D 28- B 29- A 30- D 27-variant 1- C 2- A 3- B 4- B 5- A 6- C 7- D 8- A 9- B 10- A 11- C 12- D 13- A 14- C 15- B 16- D 17- B 18- B 19- A 20- C 21- B 22- C 23- A 24- C 25- C 26- D 27- A 28- D 29- B 30- C 28-variant 1- B 2- B 3- C 4- A 5- B 6- C 7- D 8- B 9- A 10- D 11- D 12- D 13- C 14- C 15- C 16- A 17- A 18- D 19- A 20- C 21- B 22- D 23- B 24- D 25- A 26- D 27- A 28- A 29- C 30- A 29-variant 1- A 2- D 3- D 4- C 5- A 6- A 7- C 8- D 9- D 10- D 11- A 12- D 13- B 14- B 15- C 16- C 17- B 18- C 19- B 20- D 21- D 22- D 23- A 24- C 25- C 26- B 27- A 28- C 29- B 30- C 30-variant 1- A 2- C 3- C 4- A 5- B 6- C 7- C 8- A 9- B 10- A 11- A 12- B 13- D 14- D 15- B 16- C 17- D 18- C 19- C 20- D 21- C 22- D 23- B 24- A 25- B 26- B 27- A 28- C 29- C 30- B 31-variant 1- C 2- B 3- D 4- A 5- A 6- C 7- D 8- C 9- B 10- B 11- A 12- A 13- B 14- B 15- C 16- A 17- A 18- B 19- B 20- C 21- B 22- A 23- A 24- D 25- C 26- A 27- A 28- C 29- D 30- A 32-variant 1- A 2- C 3- C 4- C 5- D 6- C 7- D 8- A 9- A 10- B 11- C 12- D 13- A 14- C 15- D 16- B 17- D 18- D 19- B 20- C 21- C 22- B 23- C 24- C 25- C 26- C 27- D 28- D 29- A 30- B Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 272 25-variant 1- A 2- B 3- A 4- C 5- B 6- C 7- A 8- D 9- A 10- D 11- B 12- C 13- C 14- A 15- B 16- B 17- C 18- D 19- D 20- B 21- C 22- B 23- C 24- B 25- C 26- C 27- C 28- A 29- B 30- A 26-variant 1- A 2- B 3- A 4- C 5- C 6- C 7- C 8- C 9- D 10- A 11- D 12- A 13- A 14- B 15- D 16- C 17- B 18- C 19- D 20- B 21- B 22- C 23- C 24- A 25- C 26- A 27- D 28- B 29- A 30- D 27-variant 1- C 2- A 3- B 4- B 5- A 6- C 7- D 8- A 9- B 10- A 11- C 12- D 13- A 14- C 15- B 16- D 17- B 18- B 19- A 20- C 21- B 22- C 23- A 24- C 25- C 26- D 27- A 28- D 29- B 30- C 28-variant 1- B 2- B 3- C 4- A 5- B 6- C 7- D 8- B 9- A 10- D 11- D 12- D 13- C 14- C 15- C 16- A 17- A 18- D 19- A 20- C 21- B 22- D 23- B 24- D 25- A 26- D 27- A 28- A 29- C 30- A 29-variant 1- A 2- D 3- D 4- C 5- A 6- A 7- C 8- D 9- D 10- D 11- A 12- D 13- B 14- B 15- C 16- C 17- B 18- C 19- B 20- D 21- D 22- D 23- A 24- C 25- C 26- B 27- A 28- C 29- B 30- C 30-variant 1- A 2- C 3- C 4- A 5- B 6- C 7- C 8- A 9- B 10- A 11- A 12- B 13- D 14- D 15- B 16- C 17- D 18- C 19- C 20- D 21- C 22- D 23- B 24- A 25- B 26- B 27- A 28- C 29- C 30- B 31-variant 1- C 2- B 3- D 4- A 5- A 6- C 7- D 8- C 9- B 10- B 11- A 12- A 13- B 14- B 15- C 16- A 17- A 18- B 19- B 20- C 21- B 22- A 23- A 24- D 25- C 26- A 27- A 28- C 29- D 30- A 32-variant 1- A 2- C 3- C 4- C 5- D 6- C 7- D 8- A 9- A 10- B 11- C 12- D 13- A 14- C 15- D 16- B 17- D 18- D 19- B 20- C 21- C 22- B 23- C 24- C 25- C 26- C 27- D 28- D 29- A 30- B Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 272 33-variant 1- C 2- B 3- C 4- B 5- A 6- B 7- C 8- C 9- B 10- D 11- B 12- B 13- D 14- C 15- B 16- D 17- B 18- D 19- C 20- C 21- D 22- A 23- B 24- B 25- D 26- D 27- D 28- B 29- A 30- D 34-variant 1- A 2- A 3- A 4- D 5- D 6- A 7- D 8- A 9- D 10- C 11- A 12- B 13- C 14- C 15- A 16- B 17- C 18- A 19- C 20- A 21- D 22- D 23- C 24- A 25- B 26- C 27- D 28- B 29- D 30- A Suhbat bileti 1 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 2 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 3 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 4 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 5 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 6 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 273 33-variant 1- C 2- B 3- C 4- B 5- A 6- B 7- C 8- C 9- B 10- D 11- B 12- B 13- D 14- C 15- B 16- D 17- B 18- D 19- C 20- C 21- D 22- A 23- B 24- B 25- D 26- D 27- D 28- B 29- A 30- D 34-variant 1- A 2- A 3- A 4- D 5- D 6- A 7- D 8- A 9- D 10- C 11- A 12- B 13- C 14- C 15- A 16- B 17- C 18- A 19- C 20- A 21- D 22- D 23- C 24- A 25- B 26- C 27- D 28- B 29- D 30- A Suhbat bileti 1 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 2 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 3 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 4 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 5 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 6 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 273 33-variant 1- C 2- B 3- C 4- B 5- A 6- B 7- C 8- C 9- B 10- D 11- B 12- B 13- D 14- C 15- B 16- D 17- B 18- D 19- C 20- C 21- D 22- A 23- B 24- B 25- D 26- D 27- D 28- B 29- A 30- D 34-variant 1- A 2- A 3- A 4- D 5- D 6- A 7- D 8- A 9- D 10- C 11- A 12- B 13- C 14- C 15- A 16- B 17- C 18- A 19- C 20- A 21- D 22- D 23- C 24- A 25- B 26- C 27- D 28- B 29- D 30- A Suhbat bileti 1 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 2 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 3 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 4 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 5 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 6 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 273 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 7 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 8 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 9 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 10 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 11 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 12 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 13 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 274 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 7 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 8 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 9 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 10 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 11 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 12 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 13 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 274 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 7 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 8 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 9 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 10 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 11 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 12 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 13 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 274 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 14 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 15 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 16 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 17 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 18 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 19 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 20 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 275 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 14 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 15 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 16 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 17 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 18 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 19 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 20 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 275 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 14 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 15 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 16 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 17 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 18 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 19 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 20 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 275 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 21 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 22 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 23 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 24 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 25 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 26 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 27 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 276 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 21 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 22 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 23 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 24 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 25 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 26 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 27 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 276 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 21 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 22 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 23 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 24 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 25 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 26 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 27 1. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 276 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 28 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 29 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 30 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 277 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 28 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 29 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 30 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 277 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 28 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 29 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Suhbat bileti 30 1. yechimga qarang 2. yechimga qarang 3. yechimga qarang 4. yechimga qarang 5. yechimga qarang Soliq organlariga ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 277

SOLIQ ORGANLARIGA ISHGA KIRISH: TEST VA SUHBAT SAVOLLARI

Tayyorgarlik to'plami: 1020 ta mashq testi (javoblari va izohlari bilan) + 30 ta suhbat bileti namunaviy javoblari bilan, 2026

64 ta variant • 1170 ta topshiriq • javoblari bilan

Mashq to'plami • 2026–2027 o'quv yili

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma

• Soliq organlariga ishga qabul odatda tanlov asosida — hujjatlar, test (bilim) sinovi va suhbat orqali — o'tkaziladi. Aniq tartib har bir tanlov e'lonida ko'rsatiladi.

• Ushbu tayyorgarlik to'plamining birinchi qismida 1020 ta mashq testi bor: soliq tizimi tamoyillari, soliq to'lovchilarning huquq va majburiyatlari, soliqqa tortish elementlari, QQS, foyda va daromad soliqlari, mol-mulk va resurs soliqlari, soliq hisoboti, soliq ma'muriyatchiligi va tekshiruvlari, buxgalteriya, moliya va iqtisodiyot asoslari, raqamli xizmatlar, xizmat etikasi. Har bir savolga to'g'ri javob va izoh berilgan.

• Ikkinchi qismda 30 ta suhbat bileti (har birida 5 ta savol) va namunaviy javoblar bor: motivatsiya, soliq bo'yicha bilim, etika, umumiy iqtisodiy bilim va amaliy vaziyat (keys).

• Savollar tushunchalar va mexanizmlar darajasida tuzilgan: soliq stavkalari, imtiyoz miqdorlari va muddatlar tez-tez o'zgargani uchun ataylab kiritilmagan — ularni amaldagi Soliq kodeksidan alohida takrorlang.

• Muhim: bu mashq testlari — rasmiy tanlov savollari yoki ularning javoblari emas. Amaldagi Soliq kodeksi tahririni lex.uz va soliq.uz dan tekshiring.

Sotib olish