Soliqlarning iqtisodiy mohiyati va obektiv zarurligi - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	17.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	19 Июль 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Soliqlarning iqtisodiy mohiyati va obektiv zarurligi

Купить

1Mavzu: Soliqlarning iqtisodiy mohiyati va obektiv zarurligi.

2Фойдаланиш учун тавсия этиладиган асосий адабиётлар: 1. Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодекси. Тошкент. Адолат нашриёти 2021 йил. 2. Ўзбекистон Республикасининг «Давлат солиқ хизмати тўғрисида»ги Қонуни. -Т.: 1997 йил 29 август, 1-2 бетлар. 3. Ниязметов И.М. Солиқ тизими. Т: Академия. 2018.-162 б. 4. Vahobov.A.V, Jo`rayev.A.S. Soliq va soliqqa tortish. Darslik. Т.: Iqtisodiyot-Moliya. 2018.-408 b. 5. Alimardonov M.I. Yusupov O.A. Yuridik shaxslarni soliqqa tortish: Darslik. – T.: TDIU, 2019. - 320 b. 6. E.Gadoev, N.Kuzieva. Jismoniy shaxslani soliqqa tortish. Oliy o`quv yurtlari talabalari uchun darslik. TDIU, Iqtisodiyot. 2019 y. 430 b. 7. А.Вахобов, Б.Санақулова. Кичик бизнес ва тадбиркорликни солиққа тортиш. Дарслик. Т: Iqtisodiyot-Moliya. 2014.-400 б. 8. Маликов Т.С., Олимжонов О. Мол

• Ў збекистон Республикаси Конститутцияси (51 ва 123 моддалар) • Ўзбекистон Республикасининг “Давлат солиқ хизмати тўғрисида”ги Қонуни (16 моддадан иборат) • Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодекси (483 модда) • Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлис қарорлари • Ўзбекистон Республикаси Президенти Фармон ва қарорлари, Вазирлар Маҳкамасининг солиққа оид қарорлари • Бошқа меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар.Ўзбекистон Республикаси солиқ тизимининг қонун ҳужжатлари01 07 2E 2F 3637380726 01 07 2E2F 4021 21 01 07 2E2F 3B 01 07 2E2F 3F 01 07 2E2F 26 271B 01 07 50 2E 2521

Солиқ тушунчаси. Солиқларнинг иқтисодий моҳияти ва давлат бюджети даромадларидаги ўрни Солиқ муносабатларининг ривожланиш босқичлари Солиқларнинг функциялари ва вазифалари Солиқларнинг гуруҳланиши. Солиқларнинг умумий белгилари. Солиқ элементлари. Солиқ имтиёзининг турлари. Солиқ ставкаларининг турлари Р Е Ж А :

Солиқларнинг иқтисодий моҳияти ва принциплари Бу дунёда фақат ўлим билан солиқдан қочиб қутулиб бўлмайди (яъни ўлим ва солиқ муқаррардир). Америкалик йирик сиёсий арбоби Бенжамин Франклин«Биз шунга эришмоғимиз керакки, ҳар бир солиқ тўловчи, у ҳоҳ жисмоний, ҳоҳ юридик шахс бўлсин, солиқ тўлашдан бўйин товламасдан, даромадларини яширишга уринмасдан, аксинча, ўз ишлаб чиқаришини ривожлантириш ва даромадини оширишга интилсин» Ислом Каримов Фуқароларимиз солиқдан қочиш эмас, уни вақтида тўлашдан манфаатдор бўлиши керак. Шавкат Мирзиёев

Tarixda soliq solishning o‘ta g‘ayrioddiy va g‘aroyib usullari bo‘lgan. • Aholidan pul yig‘ib olish uchun davlatlar qanday soliqlarni o‘ylab topmagan ekan? Masalan, bir vaqtlar “farzandsizlik solig‘i” keng tarqalgan. Uni uylanmagan va farzandsiz er-xotinlar to‘lab borgan. Gvineya Respublikasi aholisidan hozir ham tinchlik solig‘i undiriladi.

Soqol solig‘i • Bu soliq bizga tarixdan yaxshi ma’lum. Pyotr I uni 1689 yilda joriy qilgan. Soliqlarning bir necha turi bor bo‘lib, uni boyarlar, savdogarlar va dehqonlar to‘lab borar edi. • Masalan, dehqon faqat o‘z qishlog‘ida soqol bilan tekin yurishi, shaharga kirayotganida 1 tanga to‘lab kirishi mumkin edi. Bechorahol soqolli erkaklar davlat oldidagi qarzlari uchun hatto surgun qilingan.

Ko‘zlar solig‘i • Pyotr I davrida Rossiyada fuqarolar nafaqat soqol uchun, balki ko‘zlari uchun ham soliq to‘lashgan. Soliq XVIII asr boshlarida joriy qilingan bo‘lib, odamlar ko‘z rangiga qarab davlatga majburiy to‘lov, ya’ni qora ko‘zli kishi davlat xazinasiga 3 oltin , kulrang ko‘zli kishi esa 8 tanga to‘lashga majbur edi.

Hayot solig‘i • Bir paytlar ingliz hukmdorlari odamlar faqat bu dunyoda yashagani uchun pul to‘lashi kerak, degan qarorga kelishdi. Hayot solig‘i shu tarzda vujudga keldi va XIV asrda Angliya aholisi ushbu qonunga muvofiq soliq to‘lay boshladi. Natijada mamlakatda “Dehqonlar qo‘zg‘oloni” nomini olgan katta qo‘zg‘olon yuz berdi.

СОЛИҚ (ДСҚ, ДБҚ) МОЛИЯ (МВ) ДАРОМАД ҚИСМИ ХАРАЖАТ ҚИСМИДавлат бюджети 1-ҚИСМ 2-ҚИСМ 07020304

Солиқлар – қонуний асосланга н ҳолда бюджетга йўналтир илган ижтимоий характерд аги ноэквивал ент мажбурий тўловлард ир. Солиқнинг белгиларидан келиб чиққан ҳолда солиқларга қуйидагича таъриф бериш мумкин.

• Soliqlar – qonunda belgilangan tartibda stavka bo‘yicha ( yuridik va jismoniy shaxslar )dan davlat tomonidan davlat yoki mahalliy budjetga olinadigan majburiy to‘lovlar

Солиқ ундириш заруратид а с т л а б Давлат хазинасини тўлдириш46 1D 1E 27 25 1F 1E 2B 3E 25

Солиққа тортишнинг объектив зарурлиги Давлат бюджетини тўлдириш Миллий даромадни қайта тақсимлаш Иқтисо- диётни тартибга солиш46 1B 3E 2B5C 25411F 4A 1D 3F 25 5F 1D 25 27

Солиқ функциялари борасидаги назарий ёндашувлар Солиқ – бу зулм Солиқ – бу заруратБиринчи йўналиш Иккинчи йўналиш46 20 46 2F 46 2F 50 1C 5F 1C

13 та Солиқ турлари қисқартирилди Сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқФойда солиғи Даромад солиғи Ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқ Мол-мулк солиғиҚўшилган қиймат солиғи Акциз солиғи Ижтимоий солиқ Ер солиғиСОЛИҚЛАР Йиғимлар ҳам белгиланиши мумкин. Йиғимларни жорий этиш, ҳисоблаб чиқариш ва тўлаш тартиби Солиқ кодекси ва бошқа қонун ҳужжатлари билан белгиланади.  Ягона ер солиғи;  Давлат божи;  Божхона тўловлари;  Айрим фаолият турлари бўйича қатъий солиқАкц из ҚҚ С 9 та

• 2023-yil yakuniga ko‘ra, O‘zbekiston konsolidatsiyalashgan budjeti defitsiti 59 trln so‘mni (Markaziy bankning amaldagi kursi bo‘yicha 4,68 mlrd dollar) yoki yalpi ichki mahsulotning 5,5 foizini tashkil qildi. • Konsolidatsiyalashgan budjet daromadlari 321 trln so‘mni (2022-yilda — 286,5 trln), xarajatlari 380 trln so‘mni (321,7 trln) tashkil etdi.

Defitsit oldingi yillardagidan ancha oshdi: • 2019-yilda — 13,19 trln so‘m (yalpi ichki mahsulotga nisbatan 2,5 foiz); • 2020-yilda — 26,1 trln so‘m (yalpi ichki mahsulotga nisbatan 4,5 foiz); • 2021-yilda — 40,8 trln so‘m (yalpi ichki mahsulotga nisbatan 5,6 foiz); • 2022-yilda — 35,2 trln so‘m (yalpi ichki mahsulotga nisbatan 4 foiz). • So‘nggi to‘rt yil ichida hukumat yalpi ichki mahsulotga nisbatan 3 foizlik defitsit bo‘yicha chegarani biron marta ushlab turolmadi va parlamentdan hukumat xarajatlari chegarasini oshirishni bir necha bor so‘radi.

Солиқнинг белгилари Мажбу- рийлик Бюджетга йўналти- рилганлик Қонуний асослан- ганлик Ижтимоий характерлиНоэкви- валент (тенг қайтим- сизлик)Солиқнинг моҳиятини асословчи белгилар46 2B 4A1E4B 2D 50 1C 2D 44 1E271B27 2A 5F4B 40 681B 26 3625 3F 27

• прогрессив (ўсиб борувчи) солиқлар – Даромадлар ортиши билан солиқларнинг ўртача ставкаси ҳам ўсиб боради. • пропорционал (мутаносиб) солиқлар – бунда солиқ ставкаси даромад ҳажмига боғлиқ бўлмаган ҳолда ўзгаришсиз қолади. • регрессив (камайиб борувчи) – бунда даромадлар ортиб бориши билан солиқларнинг ўртача ставкаси пасайиб боради. Солиқларнинг турлари 2601 332D 0D54 20 2409 01 332D 0D7D 09 2404 01 2D 0D7D 050B 050B 46 25 0D

 маҳаллий солиқлар – маҳаллий (вилоят, шаҳар, туман) бюджетларга жалб қилинади  республика (федерал) солиқлари – республика бюджетига келиб тушади. Солиқларнинг турлари 2703 3B 0D540D23 7D2108 62 03 2D30 1906 46 25 0D

Тартибга солиш Биринчи йўналиш солиқнинг фақат фискал функциясини тан олади Иккинчи йўналиш солиқнинг фискал ва бошқа функцияларини ҳам тан олади Тартибга солиш ва қайта тақсимлаш Тартибга солиш, қайта тақсим- лаш ва назорат Тартибга солиш, қайта тақсим- лаш, рағбатлан- тириш ва назорат69 27 50 27 1004 07 5D 25 5F 27 1004 070726 2B 4F1E3B 25 69 27 3F 25 69 27 3F 25 1F 20 69 27 3F 25 1F 2D 25 20

СОЛИҚ МУНОСАБАТЛАРИНИНГ СУБЪЕКТЛАРИ Солиқ муносабатларининг субъектлари Солиқ муносабатларининг субъектлари Юридик ва жисмоний шахсларЮридик ва жисмоний шахслар Ваколатли органларВаколатли органларСолиқ тўловчилар Солиқ тўловчилар

ВАКОЛАТЛИ ОРГАНЛАР Ваколатли органлар Божхона органлари Молия органлари Бошқа давлат органлари ва ташкилотлариДавлат солиқ хизмати органлари

Таҳлика-таҳлил асосида солиқ назорати Эндиликда, ДСҚ солиқ тўловчиларни 42 мезон асосида 3 cегмент(каридор)га ажратадиВиждонли Шубҳали Мунтазам ҳуқуқбузарлар42 мезон4E 6F 4A 4F

Солиқ тўловчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари ҲУҚУҚЛАРИ МАЖБУРИЯТЛАРИ Солиқ органларидан солиқ тўғрисидаги қонун ҳужжатларидаги ўзгаришлар, солиқларни ҳисоблаб чиқариш ва тўлаш тартиби, солиқ ҳисоботининг ва аризаларнинг шакллари ва уларни тўлдириш тартиби ҳақида тушунтиришларни бепул олиш . солиқ муносабатлари масалаларига оид ўз манфаатларини шахсан, ўз вакили ёки солиқ маслаҳатчилари ташкилоти орқали ифодалаш солиқларни ҳисоблаб чиқариш ва тўлашда йўл қўйган хатоларни мустақил равишда тузатиш солиқ органларининг норматив тусга эга бўлмаган ҳужжатлари ҳамда қарорлари, устидан шикоят қилиш солиқ органларининг қонунга хилоф қарорлари ёки мансабдор шахснинг ноқонуний ҳаракатлари туфайли етказилган зарарни қоплашни талаб қилиш Солиқ тўловчилар ҳуқуқларини бажармаганлик ёки лозим даражада бажар

Солиқ органларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари ҲУҚУҚЛАРИ МАЖУРИЯТЛАРИ қонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибда кассани ва товар-моддий бойликлар ҳамда ҳужжатлар сақланадиган жойларни икки кундан ортиқ бўлмаган муддатга, ундан ортик муддатга эса суд қарори бўйича муҳрлаш; солиқларни ҳисоблаш билан боғлиқ ҳужжатларни, шунингдек электрон ахборот ташувчиларни олиб қўйиш; таржимонни, экспертни жалб этиш ва экспертиза тайинлаш; фото ва видеотасвирга олиш, тушунтиришлар ва бошқа маълумотларни олиш; ўзаро келишув асосида солиқ мониторингида иштирок этаётган солиқ тўловчи томонидан солиқ тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши, солиқларни ҳисоблашнинг тўғрилиги, тўлиқлиги ва ўз вақтида тўланиши юзасидан солиқ мониторингини ўтказиш; солиқ тўловчиларни ва солиқ агентларини хабарнома асосида солиқ

Солиқларнинг гуруҳланиши Даромад данСолиққа тортиш объектига кўра Оборотдан Мол-мулк қиймати данСолиқлар иқтисодий моҳиятига кўра Эгри солиқ лар Тўғри солиқлар Солиқ тўловчилар турига қараб Юридик шахслар тўлайди ган солиқлар Жисмоний шахслар тўлайди ган солиқлар Маҳаллий солиқлар ва йиғим ларДавлат бюджетига тушушига кўра Умум давлат солиқлари

Солиқларнин г иқтисодий моҳиятига кўра гуруҳланиши Бевосита солиқлар Билвосита солиқлар 130B 1E0D 230B8108 072419120D 1E1019 5E 09 5E081121 090B

Солиқларнинг бюджетга тушишига кўра гуруҳланиши Умумдавлат солиқлари Маҳаллий солиқлар ва йиғимлар

Солиқларни солиққа тортиш объектига кўра гуруҳланиши Даромаддан олинадиган солиқлар Оборотдан олинадиган солиқлар Мол мулк ва ресурслар қийматидан олинадиган солиқлар

Солиқ тўловчилар турига кўра гуруҳланиши Юридик шахслар тўлайдиган солиқлар Жисмоний шахслар тўлайдиган солиқлар46 25 25 2A23 28 1F 07 0D 29040D 1F 07 0D

Ш А Р Т Л А Р Рухсат этилган фаолиятдан даромад олиши Ўзининг мулкига эга бўлиши Мустақил тугалланган бухгалтерия балансига эга бўлиши Банкда ҳисоб-рақамига эга бўлиши Идентификацион рақамга эга бўлиши (ИНН, СТИР) Хокимиятдан рўйхатдан ўтган бўлишиЮРИДИК ШАХСЛАРГА СОЛИҚ ТЎЛОВЧИ БЎЛИШИ УЧУН ҚЎЙИЛАДИГАН ШАРТЛАР ЮРИДИК ШАХС Ўз мулкида , хўжалик юритишда ёки оператив бошқарувида алоҳида мол-мулкка эга бўлган ҳамда ўз мажбуриятлари юзасидан ушбу мол-мулк билан жавоб берадиган, ўз номидан мулкий ёки шахсий номулкий хуқуқларга эга бўла оладиган ва уларни амалга ошира оладиган, мажбуриятларни бажара оладиган, судда даъвогар ва жавобгар бўла оладиган ташкилот юридик шахс хисобланади. (Фуқаролик Кодексининг 39- моддаси)

Юридик ва жисмоний шахслардан ундириладиган солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларнинг элементлари  солиқ солиш объекти;  солиқ солинадиган база;  солиқ ставкаси;  солиқ имтиёзи;  ҳисоблаб чиқариш тартиби;  солиқ даври;  солиқ ҳисоботини тақдим этиш тартиби;  тўлаш тартиби.

Солиқ тўловчилар, солиқ солиш объекти ва солиқ базаси1 294-модда. Солиқ тўловчилар 1. Ўзбекистон Республикасининг солиқ резидентлари бўлган юридик шахслар. 2. Ўзбекистон Республикасининг норезидентлари бўлган юридик шахслар, шунингдек Ўзбекистон Республикасида фаолиятни доимий муассасалар орқали амалга оширадиган, юридик шахс ташкил этмаган ҳолдаги чет эл тузилмалари 01

3. Ўзбекистон Республикасидаги манбалардан даромадлар олувчи Ўзбекистон Республикаси норезидентлари бўлган юридик шахслар. 4. Cолиқ даврида товарларни (хизматларни) реализация қилишдан олган даромадлари бир миллиард сўмдан ортиқ бўлган ёки ўз ихтиёри билан фойда солиғини тўлашга ўтган якка тартибдаги тадбиркорлар;

Агар ушбу Кодексда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, айланмадан солиқ тўловчи шахслар солиқ тўловчилар ҳисобланмайди.

295-модда. Солиқ солиш объекти Солиқ тўловчи томонидан олинган фойда фойда солиғи бўйича солиқ солиш объекти ҳисобланади. Ушбу бўлим мақсадида қуйидагилар фойда деб эътироф этилади 1. юридик шахс учун – ушбу бўлимда назарда тутилган жами даромад ва харажатлар ўртасидаги фарқ;

якка тартибдаги тадбиркор учун ушбу Кодекснинг 51-бобида белгиланган ўзига хос хусусиятлар инобатга олинган ҳолда, ушбу бўлимда назарда тутилган жами даромад ва харажатлар ўртасидаги фарқ;

297-модда. Умумий қоидалар Жами даромад юридик шахс томонидан Ўзбекистон Республикасидаги ва унинг ҳудудидан ташқаридаги манбалардан ҳисобот (солиқ) даври мобайнида олинган даромадлардан иборатдир. 2 Жами даромадлар02

1. товарларни (хизматларни) реализация қилишдан олинган даромад; 2. кредит (қарз, микрокредит ва бошқа молиявий операциялар) бўйича мукофот тарзидаги даромад; 3. суғурта, қайта суғурта ташкилотининг суғурта, қайта суғурта қилиш шартномалари бўйича даромади; 4. РЕПО операциялари бўйича даромад; РЕПО битими (инглизча repurchase agreement, repo) – бу мулкни сотиб ва кейинчалик шу мулкнинг ўзини шартомада белгиланган нархда қайтариб сотиб олиш ҳақида шартнома. 5. асосий воситаларнинг ва бошқа мол-мулкнинг ушбу Кодекснинг 298-моддасига мувофиқ чиқиб кетишидан олинган даромад; 6. молиявий ижара (лизинг) шартномасига биноан мол-мулкни бериш бўйича пул мукофоти тарзидаги даромад;

8. мол-мулкни мулк ижарасига (ижарага) беришдан олинган даромад, бундан молиявий ижара (лизинг) мустасно; 9. роялти; 10. ушбу Кодекснинг 299-моддасига мувофиқ текин олинган мол-мулк (олинган хизматлар); 11. инвентаризация натижасида аниқланган ортиқча товар-моддий захираларнинг ва бошқа мол-мулкнинг қиймати тарзидаги даромад;

Даромадлар солиқ тўловчи томонидан олинган даромадларни тасдиқловчи бирламчи ҳужжатлар ва бошқа ҳужжатлар, шу жумладан электрон ҳужжатлар, шунингдек солиқни ҳисобга олишга доир ҳужжатлар асосида аниқланади. Жами даромад ушбу бўлим мақсадларида пул, натура шаклида ва (ёки) бошқа шаклларда келиб тушган барча тушумлардан келиб чиққан ҳолда аниқланади.

3 Жами харажатлар Умумий қоидалар Ушбу Кодекс 294-моддаси биринчи қисмининг биринчи бандида кўрсатилган юридик шахсларнинг солиқ базасини аниқлашда ушбу шахсларнинг жами даромадидан даромад олиш билан боғлиқ барча харажатлар чегириб ташланади, 1A

ЭЪТИБОРИНГИЗ УЧУН РАҲМАТ !

Energetik va tonik ichimliklar litri uchun 2000 so‘mlik aksiz solig‘i joriy etiladi. Aksiz solig‘idan tushgan mablag‘lar Tibbiyotni rivojlantirish jamg‘armasiga yo‘naltiriladi. 1-iyuldan O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan yoki import qilingan pnevmatik rezinali shinalar va pokrishkalar uchun utilizatsiya yig‘imi joriy etiladi . Utilizatsiya yig‘imidan kelib tushgan mablag‘lar “Yashil makon” dasturi doirasida daraxt ko‘chatlari ekish va atrof-muhitni muhofaza qilish loyihalarini moliyalashtirishga yo‘naltirilishi rejalashtirilgan.

Солиқ тизимида мавжуд мажбурий тўловлар Тўлов тури Ставкаси (2020 йил) 1. Республика йўл жамғармасига мажбурий ажратмалар Тармоқлар хусусиятидан келиб чиқиб, фоизларда 2. Давлат божи Давлат божи - юридик аҳамиятга молик ҳаракатларни амалга оширганлик ва (ёки) бундай ҳаракатлар учун ваколатли муассасалар ва (ёки) мансабдор шахслар томонидан ҳужжатлар берганлик учун олинадиган мажбурий тўловдир. 3. Айрим турдаги товарлар билан чакана савдо қилиш ва айрим турдаги хизматларни кўрсатиш ҳуқуқи учун йиғим  Алкоголли маҳсулотлар - бир ойлик савдо учун энг кам ойлик иш ҳақининг 5 баравари миқдорида;  Қимматбаҳо металлар ва қимматбаҳо тошлардан ясалган буюмлар савдоси учун – бир ойлик савдо учун энг кам ойлик иш ҳақининг 3,5 баравари миқдорида;

Купить