Sugʻurta atamalari - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Декабрь 2023
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Sugʻurta atamalari

Купить

Sugʻurta atamalari

Reja: 1. Sug’urta fondini tashkil etish bilan bog’liq atamalar. 2. Sug’urta fondidan foydalanish bilan bog’liq atama va tushunchalar. 3. Xalqaro sug’urta amaliyotida ishlatiladigan atama va tushunchalar.

1. Sug’urtada fondini shakllanishi bilan bog’liq atama va tushunchalarga quyidagilarni kiritish mumkin: Sug’urta munosabatlarida quyidagi tomonlar qatnashadilar: Sug’urtalovchi – sug’urta xizmatlarini ko’rsatishga ixtisoslashgan va tegishli litsenziyaga ega bo’lgan yuridik shaxslar. Tadbirkorlik faoliyatining muhim bo’g’ini. O’zbekiston Respublikasining "Sug’urta faoliyati to’g’risida"gi Qonuniga ko’ra, sug’urta shartnomasiga muvofiq sug’urta tovoni (sug’urta puli) to’lovini amalga oshirish majburiyatini oluvchi yuridik shaxs sug’urtalovchi deb hisoblanadi. Sug’urtalovchilar turli mulk shakliga ega bo’lishi mumkin (davlat sug’urta tashkilotlari, aktsionerlik sug’urta tashkilotlari hamda o’zaro sug’urtalash jamiyatlari). Sug’urta faoliyatini olib boruvchi tashkilotlar maxsus davlat

 Risk- bitta kutilayotgan hodisa bo’yicha xavfning yuzaga kelishi. Risk tushunchasi ko’rinishlarining xilma-xilligi, uni sodir bo’lishi natijasida yuzaga kelgan oqibatlarning og’irligi, riskni ro’y berishi sababli paydo bo’lgan zararlarni mutloq tugatishni imkoniyati bo’lmaganligi sug’urta ishini tashkil etish uchun asos yaratdi. Shunday qilib, risk sug’urtaviy huquqiy munosabatlarni shakllantirish uchun shart-sharoit yaratadi. Risk-riskli holatlarning yagonalik va o’zaro aloqadorlik yig’indisidir.  Sug’urta fanida risk tushunchasiga turlicha tariflar berilgan. Jumladan, risk-bu konkret hodisa yoki hodisalar yig’indisi bo’lib, ular sodir bo’lgan taqdirda sug’urta kompaniyasi qoplamalar to’laydi. Risk sug’urta ob’ekti bilan to’g’ridan to’g’ri bog’langan. Ob’ektga risk salbiy ta’sir ko’rsa

 Tibbiy sug’urta- aholi sog’ligini himoya qilish vositalaridan biri. Sug’urta hodisasi ro’y berishi munosabati bilan, sug’urta polisi orqali bepul tibbiy xizmat ko’rsatilishi. Tibbiy xizmat ko’rsatish bilan bog’liq xarajatlarni sug’urta kompaniyasi to’laydi. Tibbiy sug’urta majburiy yoki ixtiyoriy bo’ladi.  Mulkiy sug’urta - turli ko’rinishdagi mol-mulklarni saqlash bilan bog’liq manfaatlar sug’urta munosabatlarining ob’ekti hisoblangan, sug’urtaning mustaqil tarmog’i. Sug’urtalanuvchining shaxsiy mulki, uning qaramog’ida joylashgan mol-mulklar sug’urtalanishi mumkin. Sug’urtalanuvchi sifatida, nafaqat mol-mulkning sohiblari, balki mol-mulkning saqlanishi uchun mas’uliyatli bo’lgan jismoniy va yuridik shaxslar ham bo’lishi mumkin.  Netto-stavka - brutto-stavkaning asosiy tarkibiy qismi.

Risklarni joylashtirish:  1) sug’urta manfaati tufayli yuzaga keladigan sug’urtaviy huquqiy munosabatlarning boshlanish jarayoni. Risklarni birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi joylashtirish mos ravishda to’g’ridan to’g’ri sug’urtalash, qayta sug’urtalash va retrotsessiyani anglatadi. Bozor munosabatlariga asoslangan iqtisodiyotda risklarni joylashtirish sug’urta vositachilari orqali sug’urta bozorida amalga oshiriladi;  2) sug’urta brokeri yordamida bir vaqtning o’zida yirik va xavfli risklarni qismlarga bo’lib bir nechta sug’urta kompaniyasida sug’urtalash uslubi. Bir qancha sug’urta kompaniyalari tarkibidan bittasi etakchi sifatida ajralib chiqadi va u sug’urta shartnomasidagi shartlarni ma’qullab, riskning tegishli qismini o’z javobgarligiga oladi. Keyin, broker boshqa sug’urta kompani

 2. Sug’urta fondidan foydalanish bilan bog’liq atamalarga quyidagilar kiradi:  Bosh polis - sug’urta kompaniyasi va sug’urtalanuvchi o’rtasidagi yozma bitim. Bu bitimga muvofiq, tegishli davr mobaynida sug’urtalanuvchi barcha ob’ektlarni sug’urta kompaniyasiga sug’urtalash uchun beradi. Chet el tajribasida bu bitim «ochiq polis» yoki «polis-abonament» deyiladi. Mazkur bosh polis asosida sug’urtalash tashqi savdo yuklari sug’urtasida keng tarqalgan. Sug’urtalanuvchi sug’urta kompaniyasiga har bir jo’natilgan yuk haqidagi ma’lumotlar (yukning vazni, sug’urta summasi, yukni jo’natish va qabul qilib olish punktlari) bayon etilgan arizani taqdim etsa etarli, yuk avtomatik ravishda sug’urtalangan hisoblanadi.  Kvotali qayta sug’urtalash - sug’urta kompaniyasi qayta sug’urtalovchi kompaniya b

 Sug’urta dalolatnomasi - sug’urta hodisasi ro’y berganda sug’urta kompaniyasi tomonidan tuziladigan hujjat. Dalolatnomada mol-mulkning zararlanish yoxud nobud bo’lish sabablari, ko’rilgan zarar miqdori va boshqa ko’rsatkichlar bo’ladi. Dalolatnomaga, zarur hollarda sug’urta hodisasi va mol-mulkning zararlanganligini tasdiqlovchi tegishli tashkilotlarning (yong’inga qarshi kurash, davlat avtomobil nazorati, qishloq xo’jaligi, veterinariya xizmati va boshqalar) yozma hulosasi ilova etiladi. Xalqaro sug’urta munosabatlarida sug’urta dalolatnomasini adjaster yoki avariya komissari tuzadi va mohiyatan avariya sertifikatiga yaqinlashadi.  Sug’urta mukofoti- sug’urta xizmatini ko’rsatganlik uchun to’lanadigan haq. Sug’urta mukofotining miqdori sug’urta summasiga nisbatan foizlarda aniqlanadi.

 Sug’urta puli - sug’urta majburiyatini bajarish hamda sug’urta operatsiyalarini moliyaviy barqarorligini ta’minlash maqsadida yuridik shaxs maqomiga ega bo’lmasdan o’zaro kelishgan holda bir qancha sug’urta kompaniyalarining ixtiyoriy uyushmasi. Sug’urta puli, asosan, xavfli, yirik ob’ektlarni sug’urtalash maqsadida tashkil etiladi. har qaysi kompaniya o’z sug’urtalangan riskni pulga beradi va buning uchun, pul orqali yig’ilgan sug’urta mukofotlarining bir qismini oladi.  Sug’urta ob’ekti - shaxsiy sug’urtada fuqarolarning hayoti, sog’ligi, mehnat qobiliyati bilan bog’liq manfaati; mulkiy sug’urtada binolar, qurilmalar, transport vositalari uy-joy mulki, tashiladigan yuklar va boshqa moddiy boyliklarni saqlashga bo’lgan yuridik va jismoniy shaxslarning manfaati; jismoniy yoki yuridik sh

 3. Xalqaro darajada qo’llaniladigan sug’urtaga oid atamalarga quyidagilarni kiritish mumkin:  Abandon - to’liq miqdordagi sug’urta summasini olish uchun sug’urtalanuvchining sug’urtalangan mol- mulkdan sug’urtalovchining foydasiga voz kechishi (sug’urtalangan kema nobud bo’lganda, u xabarsiz yo’qolganda, kema yoki yuk qaroqchilar tomonidan bosib olinganda). Abandon to’g’risidagi ariza voqea-hodisa ro’y bergandan keyin olti oy mobaynida berilishi kerak. Ayrim chet mamlakatlar qonunchiligida abandon sug’urtalanuvchining bir tomonlama akti hisoblanadi. Faqat, Angliya qonunchiligida abandon uchun sug’urtalovchining roziligi talab etiladi.  Avariya komissari - sug’urta kompaniyasining vakolatiga ega bo’lgan jismoniy yoki yuridik shaxs. Sug’urtalangan kema yoki yuk bo’yicha ko’rilgan zararni

 Avariya sertifikati - mol-mulk sug’urta hodisasi tufayli zararlanganda, ko’rilgan zararning miqdori va xarakterini tasdiqlovchi hujjat. Avariya sertifikati avariya komissari (adjaster) tomonidan tuziladi va tegishli vositachilik haqi hisobiga sug’urtalanuvchiga taqdim etiladi. Avariya sertifikati sug’urtalanuvchining sug’urta qoplamasini olish to’g’risidagi arizasiga ilova etiladi va qoplamani to’lashda sug’urta kompaniyasiga asos bo’lib xizmat qiladi.  Adjaster - sug’urta hodisasi ro’y berishi munosabati bilan sug’urtalanuvchi tomonidan bildirilgan e’tirozni tartibga solishda sug’urta kompaniyasining manfaatlarini himoya etuvchi jismoniy yoki yuridik shaxs. U sug’urtalanuvchi bilan unga to’lanadigan sug’urta qoplamasi miqdorini kelishishga harakat qiladi. Adjaster sug’urta hodisasini r

 Anderrayter siyosati- sug’urtalash bilan bog’liq yangi takliflarni ko’rib chiqish va mazkur taklifni qabul qilish yoki rad etish to’g’risida xulosalar chiqarishga qaratilgan siyosat.  Annuitet – renta va nafaqalarni sug’urtalashning hamma turlarini umumlashtiruvchi tushuncha. Bunda sug’urtalanuvchi sug’urta kompaniyasiga bir vaqtning o’zida yoki bir necha yillar davomida tegishli sug’urta mukofotlarini to’laydi. Keyin sug’urtalanuvchi butun hayoti davomida sug’urta kompaniyasidan daromad oladi. Annuitetning bir turi hisoblanadigan fuqarolarning yillik daromadini sug’urtasi bugungi kunda Buyuk britaniyada, Frantsiyada va AQShda keng rivojlangan.  Dispasher – dengiz transportida umumiy avariya sodir bo’lganda ko’rilgan zararni kema, yuk va fraxt o’rtasida taqsimlash bo’yicha hisob-kitobl

Купить