Tadbirkorlik faoliyatining mohiyati 2 - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	19 Апрель 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Tadbirkorlik faoliyatining mohiyati 2

Купить

TADBIRKORLIK FAOLIYATI NING MOHIYATI REJA 1. Davlat korxonalari. 2. Aksiyadorlik jamiyati. 3. Marketing tamoyillari. 4. Menejmentning vazifalari. 5. Tadbirkorlik kapitali va uning harakati.

«Tadbirkorlik (tadbirkorlik faoliyati) – yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan mulkiy ma’suliyat ostida, mavjud qonunlar doirasida, daromad (foyda) olish maqsadida, tahlika bilan amalga oshiriladigan iqtisodiy faoliyatdir»1 1 O‘zbekiston Respublikasi qonuni. Tadbirkorlik va tadbirkorlar faoliyatining kafolatlari to‘g‘risida. Tadbirkorlik faoliyati shakli, turi va sohasidan qat’iy nazar foyda olish va uni ko‘paytirish maqsadida amalga oshiriladigan iqtisodiy faoliyatdir

DAVLAT KORXONALARI Byudjet korxonalari – davlatning vazifalarini bajarish bilan bog‘liq holda faoliyat ko‘rsatuvchi hamda davlat byudjeti hisobidan moliyalashtiriluvchi huquqiy va xo‘jalik mustaqilligiga ega bo‘lmagan korxonalar. Davlat ishlab chiqarish korxonalari – xo‘jalik faoliyati bilan birga davlat tomonidan belgilangan doirada boshqarish va tartibga solish vazifalarini ham bajaruvchi, alohidalashgan mol-mulkka ega bo‘lgan korxonalar. Aralash kompaniyalar – davlat va xususiy omonatchilarning aksiyalarini birlashtirish asosida tashkil etilgan aksiyadorlik jamiyatlari va majburiyatlari cheklangan shirkatlar shaklidagi korxonalar

• KOOPERATIV TADBIRKORLIK – JAMOA MULKIGA ASOSLANIB, KOOPERATSIYA A’ZOLARINING UNING FAOLIYATIDA O‘Z MEHNATI BILAN ISHTIROK ETISHINI TAQOZO ETUVCHI JAMOA TADBIRKORLIGINING ALOHIDA SHAKLI. • XUSUSIY TADBIRKORLIK ALOHIDA SHAXS YOKI KORXONA TOMONIDAN XUSUSIY TASHABBUS ASOSIDA TASHKIL QILINADI. • YAKKA TARTIBDAGI TADBIRKORLIK SHAXSIY MULKKA ASOSLANADI, ISHLAB CHIQARISHNI TASHKIL QILISH O‘ZI YOKI OILA A’ZOLARI MEHNATI ASOSIDA AMALGA OSHIRILADI.

Aksiya Egasi yozilgan aksiya Egasi yozilmagan aksiya Oddiy aksiya Imtiyozli aksiyaAksiyadorlik jamiyati – Ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati Yopiq turdagi aksiyadorlik jamiyati

AKSIYADORLIK JAMIYATI – KAPITALI QIMMATLI QOG‘OZ SHAKLIDA RASMIYLASHTIRILGAN TURLI OMONATCHILARNING PUL MABLAG‘LARIDAN TARKIB TOPUVCHI KORXONA. Ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati – ishtirokchilari o‘zlariga tegishli aksiyalarni boshqa aksiyadorlarning roziligisiz sotib olishi va ularni erkin sotishi huquqiga ega bo‘lgan jamiyat. Yopiq turdagi aksiyadorlik jamiyati – aksiyalari faqat uning ta’sischilari yoki oldindan belgilangan boshqa shaxslar doirasida taqsimlanuvchi jamiyat. Aksiya – bu uning egasi aksiyadorlik jamiyati kapitaliga o‘zining ma’lum hissasini qo‘shganligiga va uning foydasidan dividend shaklida daromad olish huquqi borligiga guvohlik beruvchi qimmatli qog‘oz. Egasi yozilgan aksiya – aksiyadorlik jamiyati reyestrida aksiya egasining nomiga qayd qilinib, faqatgina uning yozm

BU YERDA : АК – AKSIYA KURSI; Д – DIVIDEND ; Ф С – SSUDA FOIZI .Aksiya kursi quyidagicha aniqlanadi:

Ta’sischilik foydasi • sotilgan aksiyalar summasi va aksiyadorlik korxonasiga haqiqatda qo‘yilgan mablag‘ miqdori o‘rtasidagi farqdan iborat. Dividend • (lotincha dividendus - bo‘lishga tegishli) – aksiya egasiga to‘lanadigan daromad. Aksiyalarning nazorat paketi • – aksiyadorlik jamiyati faoliyati ustidan nazorat o‘rnatishni ta’minlash imkonini beruvchi aksiyalar soni. Obligatsiya • – sotib olishga sarflangan mablag‘ni kelgusida qat’iy belgilangan foizi bilan qaytarish majburiyatini ifodalovchi qimmatli qog‘oz shakli.

Marketing – tovar-pul munosabatlari sharoitida tadbirkorlik faoliyatini tashkil etishning yaxlit tizimi bo‘lib, bunda xo‘jalik muammolarini hal etishda bozor talablari, xaridorlarning tovar va xizmatlarga real talablari va ehtiyojlari yotadi. Marketingning vazifalari: korxonaning ichki va tashqi marketing muhitini tahlil qilish; ; bozor va muammolarni kompleks o‘rganish; iste’molchilar va talabning shakllanishini tahlil qilish; raqobatchilar va raqobatni o‘rganish;sotishni jadallashtirish bo‘yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish;yangi tovarning konsepsiyasini shakllantirish;marketing tadqiqotlari asosida tovar ishlab chiqarishni rejalashtirish; narx siyosatini shakllantirish va amalga oshirish; marketing dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirish; marketingni axborot bilan ta’minlash;

MARKETING TAMOYILLARI - yuqori darajada foydali va samarali xo‘jalik yuritishni ta’minlash; - ishlab chiqarish-sotish faoliyatini bozor talablari asosida yo‘naltirish; - tovar ishlab chiqarishning xaridorlarning ehtiyojlariga funksional bog‘liqligini ta’minlash; - faoliyatni ishlab chiqarish imkoniyatlari asosida emas, balki bozor ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda tashkil etish; - bozorda yuqori raqobatbardoshlikni ta’minlash; - xaridorlarning ehtiyojlarini qondiruvchi tovarlarni tayyorlash va takomillashtirish bo‘yicha ilmiy- tadqiqot, tajriba-konstruktorlik hamda ishlab chiqarish faoliyatini tashkil etish; - bozor holatini, uning rivojlanish istiqbolini, tovar va xizmatlarga mavjud va potensial talabni kompleks o‘rganish; - ishlab chiqarish va moliyalashtirishni muvofiqlashtirish va rej

Menejmentning asosiy maqsadi • bo‘lib iste’molchilarning ehtiyojlarini hisobga olgan holda mavjud moddiy va ishchi kuchi resurslari asosida tovar ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatishni tashkil etish hamda korxona faoliyati rentabelligini va uning bozordagi barqaror holatini ta’minlash hisoblanadi.Menejment – ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va yuqori natijalarga erishish maqsadida qo‘llaniluvchi ishlab chiqarishni boshqarishning shakllari, vositalari, usullari va tamoyillarining majmui.

MENEJMENTNING VAZIFALARI - • ishlab chiqarishni avtomatlashtirishni ta’minlash va yuqori malakaga ega bo‘lgan ishchilardan foydalanishga o‘tish; - • korxona xodimlari uchun mehnatning qulay sharoitlarini ta’minlash va nisbatan yuqori ish haqi belgilash orqali ish faoliyatini rag‘batlantirish; - • korxona faoliyati samaradorligi ustidan muntazam nazorat o‘rnatish, uning barcha bo‘linmalari ishini muvofiqlashtirish; - • yangi bozorlarni muntazam izlash va o‘zlashtirish; - • korxona rivojlanishi aniq maqsadlarini aniqlash; - • maqsadlarning ustuvorligi, ularning ketma-ketligi va yechimning izchilligini ochib berish; - • turli davrlarga mo‘ljallangan muammolarning hal etilishi uchun chora-tadbirlar tizimini ishlab chiqish; - • zarur resurslar va ularni ta’minlash manbalarini aniqlash; - • belg

PREZIDENTIMIZ I.A.KARIMOV O‘ZBEKISTONDA KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISH ORQALI QUYIDAGI UCHTA MUHIM MASALANING HAL ETILISHI KO‘ZDA TUTILISHINI BELGILAB BERGANLAR: 1) yaqin besh-o‘n yil ichida ushbu sohada yalpi ichki mahsulotning 50-60 foizini ishlab chiqarishga erishish; 2) bu sohani rivojlantirish aholini ish bilan ta’minlash va uning daromadlari o‘sishining eng muhim manbalaridan biriga aylanishi; 3) mamlakatimizdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy barqarorlikning poydevori bo‘lmish kichik va o‘rta mulkdorlar sinfini shakllantirish.

• tadbirkor ixtiyorida bo‘lib, foyda olish maqsadida ishlatiladigan va yollanma mehnat tomonidan harakatga keltiriladigan barcha moddiy vositalar, tovarlar va pul mablag‘lari birgalikda deb ataladi.Tadbirkorlik kapitali – Kapitalning xususiyatlari uning qiymati kapitalni ishlab chiqarishga sarflangan ijtimoiy zaruriy mehnat sarfidan iboratdir. Kapitalning nafliligi: a) ko‘plab turdagi va miqdordagi nafliliklarni (tovar va xizmatlarni) yaratishda; b) ishchi kuchining ish bilan bandligini ta’minlashda; v) qisman qiymatning tashkil topishida, ya’ni shakllanishida; g) eng muhimi, qo‘shimcha mahsulotni yaratishda va o‘zlashtirishda to‘liq ishtirok etishi orqali namoyon bo‘ladi.

TADBIRKORLIK KAPITALI VA UNING HARAKATIDAGI IKKI TOMONLAMA XUSUSIYATNING NAMOYON BO‘LISHI Aniq mehnat Abstrakt mehnatMehnat Nafli-ligi (iste’mol qiymati) Qiymati Tovar Ishlab chiqarish vositalari va ishchi kuchi O‘sish xususiyatiga ega bo‘lgan qiymatTadbirkorlik kapitali Bir turdagi nafli-likning boshqa turdagi naflilikka o‘tishi va ko‘payishi jarayoni Qiymatning o‘sish jarayoniTadbirkorlik kapitalining harakati jarayoni Yangi turdagi va ko‘rinishdagi naflilik O‘tkazilgan va qo‘shilgan qiymatYangidan yara-tilgan tovar

Tadbirkorlik kapitalining doiraviy aylanishi • o‘z harakatida uch bosqichni izchil bosib o‘tib, muntazam ravishda bir shakldan boshqa bir shakliga aylanib, yana dastlabki shakliga qaytib kelishi. Tadbirkorlik kapitali doiraviy aylanishining uch shakli

Asosiy kapital ishlab chiqarish jarayonida bir nechta doiraviy aylanishlar davomida qatnashadi, o‘zining qiymatini tayyorlanayotgan mahsulotga (xizmatga) bo‘lib- bo‘lib, asta-sekinlik bilan o‘tkazib boradi va bir necha yillik xizmat muddati davomida ashyoviy- buyum shaklini o‘zgartirmaydi. Aylanma kapital bir doiraviy aylanish davomida to‘liq iste’mol qilinadi, o‘zining qiymatini ishlab chiqarish natijalariga to‘liq o‘tkazadi va ashyoviy-buyum shaklini ham yo‘qotadi.

ASOSIY VA AYLANMA KAPITALLAR BIR-BIRIDAN QUYIDAGI BELGILAR ASOSIDA FARQLANADI. Asosiy kapital Aylanma kapital Ishlab chiqarish jarayonida harakat qilish xususiyatlari uzoq davr (masalan stanok 10 yil, bino 50-100 yil) davomida faoliyat qiladi, o‘zining oldingi natural-buyum shaklini shu davrdagi doiraviy aylanishlar davomida saqlab qoladi. (masalan paxta, jun, metall va b.) har bir doiraviy aylanishda to‘liq unumli iste’mol qilinadi, o‘zining ashyoviy-buyum shaklini yo‘qotadi va yangi turlari bilan almashinadi. Qiymatini ishlab chiqarish natijalariga o‘tkazish xususiyati Asosiy kapital ishlab chiqarish jarayonida qator yillar davomida faoliyat qilib, ularning qiymati tovarlarga qisman- qisman o‘tib boradi. Xomashyo va materiallar, yoqilg‘i va energiya kabi aylanma kapital element-lari har

Asosiy kapitalni shakllantirishda chet el investisiyalarining ishtirokini barqarorlashtirish tashqi iqtisodiy faoliyatni erkinlashtirish, investisiya muhitini rivojlantirish va investisiya faoliyatini davlat tomonidan tartibga solishda quyidagi o‘zgarishlarni taqozo etadi: - ishlab chiqarish texnologiyalarini sotib olish, global ilmlarni egallash, soliqlarning tartiblovchi rolini takomillashtirish, ularning rag‘batlantiruvchi lik rolini kuchaytirish; - to‘g‘ridan- to‘g‘ri xorijiy investisiyalarni jalb etishni uzoq muddatli hududiy, maqsadli dasturlarga muvofiq olib borish; - importga cheklovlarni iqtisodiyotda import o‘rnini bosuvchi ishlab chiqarish tarmoqlarini rivojlantirish bilan mutanosib ravishda kiritib borish, mazkur tarmoqlarni asosan xorijiy investisiyalari hisobidan moliyalashti

АМОРТИЗАЦИЯ АСОСИЙ КАПИТАЛ ЭСКИРИБ БОРИШИГА ҚАРАБ, УНИНГ ҚИЙМАТИНИ АСТА-СЕКИН ИШЛАБ ЧИҚАРИЛГАН МАҲСУЛОТГА ЎТКАЗИШ, АСОСИЙ КАПИТАЛНИ КЕЙИНЧАЛИК ҚАЙТА ТИКЛАШ МАҚСАДЛАРИДА МАҲСУЛОТНИНГ АМОРТИЗАЦИЯ МИҚДОРИГА ТЕНГ ҚИСМИНИ АЖРАТИБ БОРИШ ЖАРАЁНИДАН ИБОРАТ. Amaliyotda umumiy yillik amortizatsiya normalarini (An) belgilashda asosiy kapital qiymati (Kas) asosiy kapitalning harakat qilishi muddati davomida kapital ta’mirlash uchun sarflar (Tk), eskirgan mehnat vositalarini tugatishdan olingan mablag‘ (Mt) va shu vositaning xizmat davri (Xd) hisobga olinadi:Amortizatsiya normasi – amortizatsiya ajratmalari yillik summasining shu asosiy kapital qiymatiga nisbati sifatida aniqlanadi va foizda ifodalanadi.

Milliy iqtisodiyot miqyosida asosiy kapitaldan olinadigan samara darajasi ishlab turgan asosiy kapitalning har bir so‘miga to‘g‘ri keladigan yalpi ichki mahsulot yoki milliy daromadni, kapital sig‘imi darajasi esa ishlab chiqarilgan milliy daromad yoki yalpi ichki mahsulotning bir so‘mi hisobiga asosiy kapital qiymatining to‘g‘ri kelishini tavsiflaydi: Korxona miqyosida kapitaldan olinadigan samara darajasi asosiy kapitalning bir so‘mi evaziga korxona ishlab chiqaradigan mahsulot miqdori (M) bilan, kapital sig‘imi esa korxonada ishlab chiqarilgan mahsulotning (M) bir so‘m hisobiga qancha asosiy kapital qiymati to‘g‘ri kelishi bilan tavsiflanadi:

Aylanma kapitaldan samarali foydalanishning umumlashuvchi ko‘rsatkichi hisoblangan iqtisodiyot miqyosida mahsulotning material sig‘imi (Msig‘) mahsulot yaratishda iste’mol qilingan aylanma kapital qiymatining yalpi ichki mahsulot (YAIM) yoki milliy daromadga (Md) nisbati orqali aniqlanadi: Korxona miqyosidagi material sig‘imi (Msig‘.kor.) unda iste’mol qilingan aylanma kapital qiymatining ishlab chiqarilgan mahsulot qiymatiga nisbati orqali aniqlanadi: Aylanish davri (a) yildagi kunlar sonining aylanishlar soniga (n) nisbati bilan aniqlanadi:

Купить