Tijorat banklarida marketing faoliyatini boshqarish («Ipoteka bank» ATIB Mehnat filiali misolida) - Экономика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	112.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	28 Сентябрь 2019
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Экономика

Tijorat banklarida marketing faoliyatini boshqarish («Ipoteka bank» ATIB Mehnat filiali misolida)

Купить

Tijorat banklarida marketing faoliyatini boshqarish («Ipoteka bank» ATIB Mehnat filiali misolida) KIRISH........................................................................................ I bob Iqtisodiyotni modernizatsiyalash va tarkibiy o‘zgartirishlar davrida banklar faoliyatida marketing xizmatini tashkil etishning nazariy asoslari............................................................ 1.1. Bank menejmenti tushunchasining mohiyati va uning tarkibiy tuzilishi.......................................................................................... 1.2. Bank tizimida marketing xizmatini shakllanishi va rivojlanishining o‘ziga xos xususiyatlari..................................... 1.3 Bank mahsulotlari va ularning hayotiylik davri........................... II bob “IPOTEKA BANK”

_________ prof. F.Nazarova “___” ____________ 2013 y. Toshkent moliya instituti “Menejment va marketing” kafedrasida “Menejment” ta'lim yo‘nalishi bo‘yicha bajariladigan BITIRUV MALAKAVIY ISH TOPSHIRIG‘I 1. _______ guruhi talabasi ____________________________________ning (familiyasi, ismi-sharifi ) «_______________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ___________________________________» bitiruv malakaviy ishining mavzusi institut rektorining 2013 yil 7 fevraldagi 26-sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan. 2. Bitiruv malakaviy ishini dastlabki himoyaga topshirish muddati ________________________________________________________________ 3. Bitiruv malak

(familiyasi, ismi-sharifi, sana va imzo) BITIRUV MALAKAVIY ISHNI BAJARISH MUDDATLARI № Bitiruv malakaviy ishining tarkibiy qismlari nomi Bajarilish muddatlari Eslatma 3

Talaba _________________________________________________________ (familiyasi, ismi-sharifi ) Ilmiy rahbar ________________________________________________________ (familiyasi, ismi-sharifi, ilmiy unvoni) KIRISH BMI mavzusining dolzarbligi. Milliy iktisodietimizda amalga oshirilaetgan isloxatlar bank tizimi isloxatlari bilan uzviy boglikdir. Tizimda isloxatlarni chukurlashtirish, xususan xalkaro moliya bozorida respublikamiz banklari nufuzini oshirish, ularninig barkarorligini kuchaytirish va likvidligini yanada mustaxkamlash, kapitallashuv darajasini oshirish, ushbu soxaga xususiy kapitalni keng jalb kilish, resurs bazasini kupaytirish yuzasidan ijobiy natijalarga erishilmokda. Banklar mamlakatimiz iktisodietining jadal sur’atlarda rivojlanishida muxim urin tutmokda. Iktisodiet soxalarini

asoslanganligi erishaetgan bekies yutuklarimizning bosh omili bulib xizmat kilmokda, Prezidentimiz tomonidan respublika bank-moliya tizimini islox kilishni yanada chukurlashtirish va uning barkarorligini oshirish banklar va butun bank – moliya tizimi faoliyatini baxolash tizimlarini va yondoshuvlarini tubdan o‘zgartirish bank faoliyati tashkil etilishining xalqaro andozalarga me’erlarga va baxolash kursatkichlariga mos ravishda yanada yukori darajaga kutarilishini ta’minlash maksadida 2010 yil 26 noyabrida «2011-2015 yillarda respublika moliya-bank tizimni yanada islox kilish va uning barkarorligini oshirish va yukori xalkaro reyting kursatkichlariga erishishning ustuvor yunalishlari tugrisida»gi Karor kabul kilindi. Bank tizimidagi islohotlarning muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib bank xi

-mamlakatimiz bank xizmatlari bozoridagi tijorat banklarida marketing faoliyatini yanada rivojlantirish istiqbollari yuzasidan ilmiy takliflar ishlab chiqish; «Ipoteka Bank» ATIB Mehnat filialida marketing xizmatini takomillashtirish; «Ipoteka Bank» ATIB Mehnat filialida marketing xizmati samaradorligini oshirishda marketing strategiyalaridan foydalanish yo‘llari aniqlash. Mavzuning nazariy- amaliy ahamiyati. sug‘urta faoliyatini tashkil etish uni davlat tomonidan tartibga solish hamda boshqarishning nazariyasi va amaliyoti ko‘p olimlar tomonidan o‘rganilgan, bular Ambler T., Bagiev G.L., Tarasevich V.M., Ann X., Vud M.B., Genri Assel, Dj.O.Shonessi , , va o‘zbek olimlari Bekmuradov A.Sh., M.S.Qosimova, Ergashxodjaev Sh.J. kabi olimlarni misol qilsak bo‘ladi. BMI tarkibining qisqacha tavsi

Markaziy bank zimmasiga O‘zbekiston pul kredit tizimini boshqarish, yagona davlat kredit siesatini yuritish, mamlakat banklari faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish hamda ular o‘rtasida hisob kitoblarni tashkil etish, valyuta masalalarini hal etish vazifasi yuklatilgan. O‘zbekiston Respublikasidagi tijorat banklari faoliyatini muvofiqlashtirish «O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida» hamda «Banklar va bank faoliyati haqida»gi hujjatlar bilan tartibga solinadi. Bu Respublika tijorat banklarining kuchli va zaif tomonlarini holisona baholash, ularning raqobatbardoshligini yanada oshirish va xalqaro andozalar darajasiga etish uchun zarur chora-tadbirlarni ko‘rish imkonini beradi. “Bugungi kunda mamlakatimizning 15 ta tijorat banki “Fitch Reytings”, “Mudis” va “Stand

Bosh menejer barcha menejerlar bilan, ular tarkibiy bo‘linmalar boshlig‘i bo‘lsa ham, bo‘lmasa ham, shug‘ullanadi. Ular muayyan missiyalar hamda strategiyalar shaklantirilishi, turli siyosatlar ishlab chiqilishi va vazifalar qo‘yilishi uchun, xullas rejalashtirish va tashkil etish, bankni nazorat qilish va boshqarish bilan bog‘liq bo‘lgan yo‘nalishlar uchun javobgar. Hozirgi davpda banklap va boshqa moliya-kpedit muassasalapi o‘ptasida paqobat kuchayib bopmoqda. Bunday shapoitlapda samapali boshqapish tizimini izga qo‘ymagan banklapning omon qolishi qiyin. Albatta, samapali boshqapuv hap bip xo‘jalik sub’ekti, shu jumladan, bank uchun ham hayotiy zapupat hisoblanadi. Ammo bankni samapali boshqapish bank xodimlapining hammasi yagona maqsad – muvaffaqiyatga epishishdan manfaatdop bo‘lgan ha

Tijopat bankining tashkiliy tuzilmasi bank xizmatlapi bozopidagi holatga maksimal dapajada mos kelishi lozim. Shu bilan bipga, u bankning bozopdagi ishi xususiyatlapi va stpategik dasturi xususiyatlapini belgilab bepadi. Bundan tashqapi, banklap doimo o‘z tuzilmasini, ya’ni bo‘lim va qo‘mitalap majmui hamda boshqapuv opganlapi tapkibini o‘zgaptipib tupadi. Bu o‘zgapishlap banklap ixtisoslashuvining chuquplashishi, faoliyat sohasining kengayishi, bank oldiga qo‘yilgan yangi masalalapni echish maqsadida uning ish shapoitlapi o‘zgapishi bilan bog‘liq. Shu bilan bipga, bu o‘zgapishlap bankning katta-kichikligi, tapkibi, pahbap va xodimlap malakasi hamda aypim opepatsiyalapning ahamiyatliligiga bog‘liq. Aypim hollapda bunday o‘zgapishlap menejment bo‘yicha tashqi ekspeptlapning tavsiyasiga bino

tashqapi, unga bankning tashkiliy tuzilmasi, ya’ni uning tapmoqlapining pivojlanganlik va mustaqillik dapajasi ham o‘z ta’sipini ko‘psatadi. Bankning barcha funktsional bo‘limlari va xizmatlapi o‘z huquq va majbupiyatlapiga ega. Bu epda shuni ta’kidlash joizki, bank uchun funktsional bo‘linma va xizmatlapning eng optimal tashkiliy tuzilmasini tanlash mehnatni samapali tashkil etish hamda tijopat faoliyatini muvaffaqiyatli olib bopishning asosiy shapti hisoblanadi. Bank tashkiliy tuzilmalapining asosiy ko‘psatkichi - bank bajapayotgan opepatsiyalapning iqtisodiy mohiyati va hajmidip. O‘z navbatida, bankning funktsional bo‘linma va xizmatlapi tuzilishida bo‘limlap ikki tupda bo‘lishi mumkin: 1. Opepativ bo‘limlap - bank oldida tupgan masalalapni hal qilish bilan bevosita mashg‘ul. Bunga faol

Bank tuzilishidagi hap qanday o‘zgapishlap, ya’ni yangi xizmatlapni amaliyotga tadbiq etish, mijozlapga xizmat ko‘psatishdagi o‘zgapishlap, pahbapiyatning bozopni qampab olish dapajasini kengaytipish haqidagi niyatlapi, eng zamonaviy texnikadan va yangi ish usullapidan foydalanish ba’zan bank xodimlapiga qo‘yiladigan talablapni tubdan o‘zgaptipib yubopadi. Tijorat banklari faoliyatini muvofiqlashtirish, bank tizimi barqarorligini oshirish, banklar resurslarini safarbar etish, iqtisodietni kredit bilan ta’minlashda banklarning ishtirokini kengaytirish, shuningdek, bank xizmatlari sohasida raqobat muhitni rivojlantirish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Aktsiyadorlik tijorat banklarit faoliyatini takomillashtirish chora tadbirlari to‘g‘risida»gi 1998 yil 2 oktyabrdagi PF-208

- bank menejmentining iqtisodiy mohiyatini nazariy o‘rganish va ularni xorij tajribasi bilan solishtirish; - yangi xizmat turlarini taklif etish, bankdagi operatsiyalarni boshqarishni yaxshilash; - bank xodimlarini boshqarishni yaxshilash orqali mijozlarga sifatli xizmat ko‘rsatish. Tijorat banklarining investitsiya faoliyati kengaytirilishini yanada rag‘batlantirish, iqtisodiyot tarmoqlarini modernizatsiya qilish, texnik va texnologik qayta jihozlashga yo‘naltirilgan uzoq muddatli investitsiya loyihalarini moliyalash hajmlarini oshirish uchun ularning resurs bazasini mustahkamlash maqsadida O‘ zbekiston R espublikasi P rezidentining28.07.2009 y. PQ-1166 sonli “Tijorat banklarining investitsiya loyihalarini moliyalashtirishga yo‘naltiriladigan uzoq muddatli kreditlari ulushini ko‘paytirish

Bank marketingining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: banklar uchun alohida qiziqish uyg‘otadigan kapital bozoridagi talablarni va uning alohida segmentlarini o‘rganish; foizlar siyosatini tahlil qilish; reklama; bank passivlari va aktivlarini kengaytirish; bank faoliyatini rejalashtirish tizimini ishlab chiqish; xodimlarni boshqarish; mijozlarga xizmat qilishni tashkil etish. Bank kapital bozorini tahlil qilib, hududdagi ob’ektlarning ijtimoiy-ruhiy xususiyatlarini hisobga olish asosida mablag‘lar (qo‘yilmalar, depozitlar) jalb qilish hamda kreditlar va ssudalar berish bo‘yicha dastur tuzadi. Shu ma’noda bank xizmatalri bozorini egallashning aniq usullarini belgilab olishi zarur. Bankning barcha bo‘linmalari ana shu strategiyaga asoslanib faoliyat yuritishi zarur. Marketingni keng

shart. Mijozning kredit qobiliyatini tahlil qilish bilan bankning kredit bo‘limi shug‘ullanadi. U mijozlar to‘g‘risidagi axborotlarni to‘plash, qayta ishlash va tahlil qilish, umumlashtirish va kelgusi faoliyatini saqlash bilan shug‘ullanadi. Kredit qobiliyatini o‘rganish chegaralari ssuda hajmi va muddatlari, kredit berilayotgan kompaniya yoki korxonaning o‘tgan davr mobaynidagi faoliyati natijalari, shuningdek, bankning qarz oluvchi bilan o‘zaro munosabatlariga bog‘liq. G‘arb modeliga ko‘ra mijozning kredit qobiliyati bank va kompaniya o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarning juda muhim jihati hisoblanadi, ayniqsa, bu personal (shaxsiy) uniyalar yo‘li orqali banklar va korporatsiyalarni birlashtirish, ishtirokchilik tizimi va uzoq muddatli moliyaviy aloqalarga asoslangan bo‘lsa. Personal uniy

bo‘yicha to‘lovlar hajmi o‘rtasidagi nisbat katta ahamiyatga ega. Pullarni jamg‘arishning turli shakllari o‘rtasidagi bu nisbat pulni qayoqqa qo‘yish maqsadga muvofiqroq ekanligini ko‘rsatadi: jamg‘arma shaklida bankkami, qimmatli qog‘ozlargami yoki sug‘urta polisigami? Bank marketingining ikkinchi qismi bir qator omillarga bog‘liq. Avvalambor bu kapital bozorida turli iqtisodiyot sohalari tomonidan bo‘lgan talabdir. Qoida tariqasida tijorat banklari qisqa muddatli va o‘rta muddatli qarz berishga ixtisoslashadi. Shuning uchun ham ular uchun sanoat, transport va savdo korxonalarining kreditga bo‘lgan talabini baholash muhimdir, chunki bu sohalar iqtisodiyotning umumiy holatini ko‘rsatib turadi. Banklar o‘z mablag‘ jamg‘armalarini aktsiyalar, xususiy va davlat obligatsiyalariga qo‘yib, qimma

iqtisodiyotda tegishli qonuniy asosga ega bo‘lgan ba’zi bozor elementlari paydo bo‘la boshlagandi. Jadal ravishda tijorat banklarining o‘zini tuzib, boshqa kreditmoliya institutlarini yaratish, korxonalarni aktsiyadorlikka aylantirish va xususiylashtirish, narxlarni erkinlashtirish, korxonalarning mustaqilligini kuchaytirish kabilar shular jumlasidandir. Banklar hozircha jahon amaliyotida umume’tirof etilgan korxonaning iqtisodiy faoliyatini baholash bilan bog‘liq marketing usullaridan etarli darajada foydalanmayaptilar. Agar banklar ko‘rsatilgan marketing usullarini hisobga olsalar va sanoat hamda milliy iqtisodiyotning boshqa sohalariga kreditlarqo‘yish bilan shug‘ullansalar maqsadga muvofiq bo‘ladi. Bu to‘g‘ridanto‘g‘ri bank krediti berish orqali ham, qimmatli qog‘ozlar bozori orqali ha

asoslar qo‘yildi. Qisqa vaqt ichida Markaziy bank ish uslubi va tashkiliy tuzilmasi qayta qurildi va asosan maxsus tijorat banklari miqdori o‘sdi. Banklarning marketing rejalari va faoliyati asosan ustav kapitali, mijozlar bazasini shakllantirishga, xizmat bo‘yicha maxsuslashishiga yo‘naltirildi. Ikkinchi bosqichda, 1994 yildan 1996 yilgacha muomalaga milliy valyuta kiritildi hamda bank tizimining ikki pog‘onali huquqiy asosi tashkil etildi. Banklarning marketingi asosan ustav kapitalini, mijozlar bazasini kengaytirishga, xizmatlar bo‘yicha maxsuslashishni takomillashtirishga yo‘naltirildi. Uchinchi bosqich 1997-2000 yillarga to‘g‘ri keladi, bunda makroiqtisodiy barqarorlashish sharoitida bank sohasiga xususiy kapitalni jalb qilish, tijorat banklarida korporativ boshqarishni amalga oshiris

Ikkinchidan – har qanday rivojlangan iqtisodning tuzilmasini tashkil etuvchi kichik va o‘rta biznes rivojlanishiga imkon yaratish, uni moliyaviy resurslar bilan ta’minlash tizimini maksimal soddalashtirish. Uchinchidan – valyuta munosabatlarini yanada erkinlashtirish bo‘yicha ishlarni muvofiqlashtirish hisobidan joriy hisobraqamlar bo‘yicha milliy valyutaning erkin ayirboshlanishini ta’minlash. Banklarning markteing faoliyati asosan bozordagi ulushini kengaytirishga, yanada universallashishiga, yangi bank xizmatlarini joriy qilishga, filiallar tarmog‘ini kegaytirishga, xizmat ko‘rsatish sifatini oshirishga yo‘naltiriladi. Marketing xizmati banklarning barcha tarkibiy bo‘linmalari ishlari asosiga quriladi. Marketingni tijorat banklari boshqaruviga kiritish faoliyat strategiyasi va taktikas

- o‘sayotgan marketing harajatlari. Ba’zi bir banklar reklamani ko‘paytirish, marketing tadqiqoti va mijozlarga xizmat ko‘rsatish xarajatlari juda katta deb hisoblashadi. Bu holda rahbariyat marketing auditini o‘tkazish va marketing bo‘limi ishlariga o‘zgartirishlar kiritish haqida qaror qiladi. Marketing uslublarini qo‘llash zarurligini O‘zbekiston Xalq banki va Rossiya Jamg‘arma banki misolida kuzatish mumkin. Ularning ikkalasi ham jismoniy shaxslar bilan ishlashga mo‘lajallangan Davlat banki vorislari hisoblanadi. Agar Rossiya Jamg‘arma banki markazlashgan reja tizimi yiqilgandan keyin g‘arbdagi o‘xshash operatsiyalarga talab mavjud bo‘lgan xizmatlarni ko‘rsatishga o‘z faoliyatini yo‘naltirgan bo‘lsa, u holda O‘zbekiston Xalq banki aktiv operatsiyalarga kam e’tibor berib dpeozit operats

Marketingning asosiy maqsadi bank muassasidan to so‘nggi iste’molchigacha bank xizmati barcha yo‘lida qulaylik yaratishni ta’minlash hisoblanadi. Bank xizmatlari xilma-xilligini ko‘rib chiqib, qayd etish lozimki, ularning keng spektri AQSh, Evropa, Yaponiya va qator boshqa davlatlar banklari tomonidan taklif etiladi va ushbu xizmatlar ro‘yhati oxirgi yillarda tez o‘smoqda. Shu munosabat bilan bank marketing ishlari, mazmun va maqsadi so‘nggi yillarda moliya bozorida kuchayotgan raqobat ta’siri ostida ahamiyatli o‘zgardi. Bank xizmatini tabaqalashtirish eng samarali uslublaridan biri – raqobatchilar bilan solishtirganda yanada sifatli servisni doimiy taklif qilishdir. Xizmatlarni iste’mol qilishga maqsadli segment xaridorlarini jalb qilish – mijozlarning sifatli xizmat olish talabini qanoat

bankda o‘sishga ruxsat berilgan, bank ishida raqobat asosi kengaymoqda. Marketing yangi mijozlarni jalb qilishga, mijozlarni o‘z mablag‘larini ushbu bankka qo‘yishga qiziqtiruvchi bank xizmatlari sohasini kengaytirishga yo‘naltirilgan. Bank muhitida nafaqat omonatchilar doirasini kengaytirishga, balki ularga xizmat ko‘rsatish sifatini doimiy yaxshilashga jalb qilingan marketing afzal bo‘lib qolmoqda. Bank doirasida marketing xususiyati shundan iboratki, tijorat banklari nafaqat omonatlarni jalb qilishdan, balki har xil birlashmalarni, korxona va tashkilotlarni, shirkatlar va aholini kreditlash orqali mablag‘larni faol ishlatishdan manfaatdor. Bu marketingning tijorat banklarining mablag‘ qo‘yuvchilar bilan va korxona, shirkat va aholiga ssuda berish shaklida amalga oshiriladigan kredit qo‘

Mijozlar bilan muloqotda bo‘lish doirasida bank marketingi aktiv va passivga bo‘linadi. Aktiv marketingga quyidagilar kiradi: bevosita marketing, ya’ni pochta orqali reklama, telefon va televidenie; aholi keng guruhini so‘rovi, shu jumladan, ko‘chada so‘rov o‘tkazish; salohiyatli mijoz bilan shaxsiy muloqot, uning talablarini o‘rganish. Passiv marketingga – matbuotda bank faoliyati va holati, uning xizmatlaridan mijozlarga manfaat haqida chop etish kiradi. Bozorda mustahkam joylashib olishni xohlagan bank marketingning ushbu ikkita uslubidan foydalanishi lozim. Tijorat banklari o‘z xizmatini bozorga siljitishning yangi uslublarini ishlab chiqmoqdalar. Sotish uchun qulay sharoitlar yaratish bo‘yicha dasturni o‘tkazish muvaffaqiyatini baholash qator umumiy ko‘rsatkichlarni o‘z ichiga oladi.

to‘lovlari, depozit sertifikatlari, valyuta operatsiyalari, ipoteka, trast operatsiyalari va boshqalar). Bank rivojlanishi uzoq muddatli rejasi bank faoliyatini aniqlovchi bosh yo‘nalishni shakllantirish, asosiy g‘oyalar, maqsadlarni va strategiyani, istiqboldagi faoliyat xarakterini, mavjud resurslardan yaxshi foydalanishni tanlash va ishlab chiqishni shakllantirishni o‘z ichiga oladi. Bitiruv malakaviy ishining keyingi paragrafida bank mahsulotlari va ularning hayotiylik davri yoritiladi. 1.3. Bank mahsulotlari va ularning hayotiylik davri Bank mahsuloti aktiv va passiv amaliyotlar bo‘yicha bank xizmatlari majmuini nazarda tutadi. Bank mahsulotining hayotiylik davri bank marketingida alohida ahamiyat kasb etadi. Bank mahsuloti – bu aniq bank hujjati, u bank tomonidan mijozga xizmat ko‘rs

- aksariyat bank xizmatlari uzoq vaqtga mo‘jallanadi. Bitim ko‘pincha bir martalik akt iblan chegaralanmaydi, balki mijozning bank bilan uzoq yoki qisqa aloqasini belgilaydi. Marketingda bank mahsuloti va xizmatlarining bozordagi hayotiylik davri quyidagi xususiyatlar bilan xarakterlanadi: 1. Xizmat hayot muddati chegaralangan. 2. Xizmatning hayot davri bozorda o‘ziga bir nechta bosqichlarni kiritadi, ulardan har biri bank oldida nafaqat muayyan imkoniyatlar ochadi, balki etarli murakkab muammolar qo‘yadi. 3. Hayotiylik davrining har xil bosqichlarida xizmat keltiradigan daromadliliik darajasi o‘zgaradi. 4. Har bir bosqich marketing, moliya, faoliyatni tashkil qilish, sotish va xodimlarni boshqarish sohasida o‘z strategiyasiga ega va unga alohida yondashishni talab qiladi. Hayotiylik davri

Bank xizmatlarini joriy qilish bosqichida sotishning katta bo‘lmagan hajmi, sotish va reklama bilan bog‘liq xarajatlar yuqoriligi odatda zarar yoki ahamiyatsiz daromad mavjud bo‘ladi. Xizmatni sotish bo‘yicha asosiy kuch etuk iste’mol qilishga tayyorlangan iste’molchilarni jalb qilishga yo‘naltiriladi. Misol uchun, plastik kartochkalar bo‘yicha xizmatlarni joriy qilishda, plastik kartochkalarni foydalanish iste’molchilar uchun odat emas edi va shu munosabat bilan ushbu xizmatlarni joriy qiluvchi banklar sotish bo‘yicha katta xarajatlar qilishga majbur bo‘lishdi. Natijada, katta bo‘lmagan hajmda zarar vujudga keldi. Bozorga yangi xizmat taqdim qilishga tayyor bank xizmatning foyda keltirish vaqtini aniqlashi lozim. Uning uchun bozorda “yakkaxonlik” ochilayotgan barcha imkoniyatlardan nafaqa

tutib turishga harakat qilishadi yoki xarajatlarini ozgina oshirishadi, shuningdek reklama va boshqa marketing strategiyalari yordamida salohiyatli iste’molchilarni jalb qilishni davom ettirishadi. Sotuv hajmini oshirishda daromad xarajatlarga nisbatan tezroq o‘sadi va bu reklama hamda sotuv hajmi xarajatlari nisbatini kamaytirishga olib keladi. Ushbu bosqichda daromad o‘sadi, sababi reklama xarajatlari sotish katta hajmiga taqsimlanadi va xizmat narxi kamayishiga qaraganda birlik xarajatlar tez kamayadi. Lekin o‘sish sur’atlari davrida pasayish boshlanadi. Marketing uchun o‘sish sur’ati kamayish davrini o‘z vaqtida aniqlashi va yangi marketing strategiyasini amalga oshirishga o‘tishi lozim. Sotuv hajmi o‘sish sur’atlari sekinlashishi raqobatni keskinlashtirishga olib keladi. Raqobatchi-ba

- Reklamaga xarajatlarni oshirish, reklama xabarlari shaklini, uni tarqatish kanallarini yoki taqdim etiladigan axborot hajmini o‘zgartirish lozimmi? - Sotuvni rag‘batlantirishning imtiyozli bitimlar tuzish, kafolat berish, suvenirlar tarqatish va tanlovlar o‘tkazish kabi uslublari qanday natija berishi mumkin? - Balkim, savdo xodimlari miqdorini oshirib, kuchni uning ishi sifatini oshirishga yo‘naltirish, savdo xodimlari saviyasini oshirish, sotuvchilar ishlovchi savdo zonalarini va ularning faoliyati samarasini rag‘batlantirish uslublarini qayta ko‘rib chiqish maqsadga muvofiqdir? - Bank xizmat ko‘rsatish jarayonini tezlashtirish, iste’molchilarga konsalting yordam ko‘rsatish imkoniyatiga egami? Har qanday xizmatni sotish hajmi pasayish davri boshlanishi muqarrardir. Sotish hajmi kamayis

XIZMATINI TASHKIL ETISH HOLATI TAHLILI 2.1. «Ipoteka Bank» ATIB Mehnat filialining tashkiliy faoliyati tavsifi Dunening kupgina davlatlari iktisodietida xali xanuz moliyaviy iktisodiy inkiroz uzining salbiy ta’sirini kursataetgan bir paytda mamlakatimiz Prezidenti raxnamoligida amalga oshirilaetgan – bank moliya tizimida olib borilaetgan isloxotlar natijasida tijorat banklari barkarorligi mustaxkamlanib,ular faoliyatining samaradorligi oshmokda. Iktisodiy usish sur’atlarining ta’minlanishi va inflyaziya darajasining prognoz kursatkichlari doirasida bulishi mamlakatda makro iktisodiy barkarorlikni ta’minlagan xolda, bank moliya tizimining ishonchli faoliyat yuritishiga zamin yaratmokda. Natijada, tijorat banklarining iktisodietdagi vositachilik roli oshib, iktisodietdagi bush pul mablaglari

vazifalarini bajarishga karatildi. Xususan: Tijorat banklari kapitalining etarliligiga va likvidlililiga kuyilgan talablarni xalkaro andozalar asosida yanada takomillashtirish, bu boradagi Bazel kumitasining yangi tavsiyalarini tadbik etish ishlari davom ettirilmokda. Iktisodietimizda amalga oshirilaetgan isloxatlar bank tizimi isloxatlari bilan uzviy boglikdir. Tizimda isloxatlarni chukurlashtirish, xususan xalkaro moliya bozorida respublikamiz banklari nufuzini oshirish, ushbu soxaga xususiy kapitalni keng jalb kilish, resurs bazasini kupaytirish yuzasidan ijobiy natijalarga erishilmokda. Banklar mamlakatimiz iktisodietining jadal sur’atlarda rivojlanishida muxim urin tutmokda. Iktisodiet soxalarining barkaror faoliyati bevosita banklarning moliya bozorida tutgan urniga, kapitallashuv da

«Ipoteka Bank» ATIBning Mirzo Ulug‘bek tumani Mehnat filiali mavjud bshchlib, u o‘z faoliyatini O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining banklar faoliyatiga taalluqli bo‘lgan me’yoriy hujjatlariga Bank Ustaviga, Kengashi va Boshqaruvi qarorlariga hamda Nizomga rioya qilgan holda olib boradi. Mehnat filiali «Ipoteka Bank» ATIBning alohida tarkibiy bo‘linmasi hisoblanadi. Mirobod filiali yuridik shaxs maqomiga ega emas. Mehnat filiali faoliyatini yuritish uchun «Ipoteka Bank» ATIB unga zarur mablag‘lar va boshqa mol-mulk bilan ta’minlaydi, hamda tegishli vakolatlarni beradi. Mehnat filialining faoliyati yuridik va jismoniy shaxslarga bank xizmatlarini ko‘rsatish, hamda Filiallar tomonidan O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonunlari va Bankning

• Bank tomonidan belgilangan miqdorlarga asosan, Mirobod filiali ixtiyorida qoladigan fondlarga ajratmalar va foydadan; • Bank tomonidan ajratiladigan resurslardan; • Mirobod filiali taqsimlanmagan foydasidan. Mehnat filiali Bank tomonidan o‘rnatiladigan kreditlashning limiti va mavjud kredit resurslari doirasida kreditlashni amalga oshiradi. Mehnat filialining bo‘sh kredit resurslari Bankning qaroriga binoan to‘lov asosida, Bank ichida qayta taqsimlanishi mumkin. Mirobod filiali tomonidan kredit resurslarini boshqa tijorat banklariga to‘lov asosida joylashtirish, Bankning ruhsati bilan amalga oshiriladi. Mirobod filiali Filiallarga mustaqil ravishda to‘lov asosida mablag‘larni qayta taqsimlash huquqiga ega. Mehnat filiali Filiallarning kredit resurslaridan foydalanishni amaldagi qonunchil

xatlanishi, ularga undiruv qaratilishi yoki mol-mulk musodara etilishi mumkin bo‘lgan hollarda yuritilayotgan ishlar bo‘yicha sudlar, surishtiruv va tergov organlariga beriladi. Hisobvaraqlar va omonatning egalari vafot etganda ushbu hisobvaraqlar hamda omonatga doir ma’lumotlar mazkur hisobvaraq yoki omonat egasi bankka topshirgan vasiyatnomasida ko‘rsatgan shaxslarga, vafot etgan omonatchilarning jamg‘armalariga doir meros ishlarini yuritayotgan davlat notarial idoralariga; chet el fuqarolarining hisobvaraqlariga doir ma’lumotnomalar esa chet el konsullik muassasalariga beriladi. Mehnat filiali o‘z mijozlari bo‘lgan korxonalarning operatsiyalari to‘g‘risida zarur ma’lumotlarni, ular soliq to‘lovlarini to‘liq va to‘g‘ri to‘layotganliklarini nazorat qilish uchun soliq organlarining so‘rovi

• Bank faoliyati yuzasidan maslahat va axborot xizmati ko‘rsatish; • Jismoniy va yuridik axslarga xujjatlar va boshqa boyliklarni saqlash uchun maxsus binolar yoki ular ichidagi po‘lat sandiqlarni ijaraga berish; • Moliyaviy lizing; • Xalqaro bank amaliyotiga muvofiq, litsenziyada maxsus ko‘rsatilgan boshqa operatsiyalar. Mehnat filiali va mijozlar o‘rtasidagi munosabatlar, shartnomalar asosida ularning o‘zaro majbriyatlari va javobgarliklarini belgilovchi teng huquqlilik, hamda manfaatdor hamkorlik tamoyillari asosida amalga oshiriladi. Mehnat filiali quyidagi huquqlarga ega: • Xodimlarni ishga qabul qilish va bo‘shatish; • Filiallardan va mijozlardan buxgalteriya hisoboti va balansini, hamda boshqa zarur ma’lumotlarni olish; • Hisobotlar etarli darajada bo‘lmaganligi yoki buxgalterlik hi

Mehnat filiali moliyaviy-xo‘jalik faoliyatini, joriy moliyaviy yil uchun Bank Kengashi tomonidan joriy yil uchun tasdiqlangan biznes-reja doirasida amalga oshiradi. Mirobod filiali daromadining quyi chegarasi va harajat qismining yuqori chegarasi biznes rejaning aniq bandlarida aks ettiriladi. Mehnat filialining tijorat faoliyatidagi asosiy ko‘rsatkichi foyda bo‘lib, u Mirobod filiali va Filiallari faoliyatini umumlovchi samara ko‘rsatgichi, hamda Mirobod filiali faoliyatini mustahkamlash va rivojlantirishning asosiy manbasidir. Mirobod filialining foydasi, barcha faoliyatdan olingan daromadlardan, operatsion va moddiy sarf xarajatlar, shu jumladan mehnat haqi xarajatlari chegirilgandan so‘ng shakllanadi. Mehnat filiali asosiy daromadlarni oladi: -Berilgan kreditlardan foiz ko‘rinishida; -

Mehnat filiali faoliyatini bevosita boshqarish, boshqaruvchi tomonidan amalga oshiriladi va u Mehnat filiali oldidagi vazifalarni bajarilishi uchun shaxsiy javobgarlikni olib boradi. Mehnat filiali Boshqaruvchisi Nizom asosida va o‘ziga berilgan vakolatlar doirasida Mirobod filiali nomidan quyidagi vazifalarni amalga oshiradi: -Bank Aktsiyadorlari yig‘ilishi, Kengashi va Boshqaruvi qarorlari asosida, Viloyat filiali va Filiallarning faoliyatiga taalluqli buyruq va farmoyishlar chiqarish; -Filiallarning faoliyatini nazorat qilishni tashkil qilish; -Bankka tasdiqlatish uchun Filiallarning rahbarlik lavozimlariga nomzodlarni taqdim etish; -Barcha tashkilot, korxona va muassasalarda Mirobod filiali nomidan ish tutish, uning nomidan shartnomalar tuzish va ishonchnomalar berish; -Bank tomonidan

Mehnat filiali faoliyatini nazorat qilish, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan o‘rnatilgan tartibda amalga oshiriladi. 2.2. “Ipoteka bank” ATIB Mehnat filialida marketing xizmatini tashkil etish holati tahlili «Ipoteka Bank» ATIB Mehnat filiali “Xizmatlar ko‘rsatish va servis sohasini 2006-2010 yillarda rivojlantirish dasturi”ni amalga oshirish, xizmat ko‘rsatish sohasini rivojlantirish, aholiga yangi va zamonaviy xizmat turlari ko‘rsatish, iqtisodiy o‘sishini ta’minlash, aholini bandlik masalasini hal etish, shuningdek, xo‘jalik sub’ektlariga bank xizmatlarini ko‘rsatishda salmoqli hissa qo‘shib kelmoqda. ATIB Mexnat Filiali Ustav Kapitali 2010-2012 yillardagi o‘zgarish dinamikasi quyidagi jadvalda ifodalangan: (2. 1-jadval) 5 ming sum 2010 y. 2011 y 2012 y. Ustav kapitali

o‘sishiga sabab bo‘lgan. Buni ushbu keltirilgan jadval ma’lumotlaridan ham ko‘rishimiz mumkin. Mehnat filialining daromad, xarajat va sof foydasi dinamikasi 2.2- jadval 6 Kursatkichlar 2011 yil 2012 yil 2011 yilga nisbatan farki Daromad 13 531 784 20 937 138 7 405 354 Xarajat 12 149 546 17 320 764 5 171 218 37

Sof foyda 1 382 238 3 616 373 2 234 135 Rentabellik 10,2% 17.3 7.1% Keltirilgan jadval va diagrammalardan ko‘rinadiki, joriy yilda daromadalar salmog‘i o‘tgan yilga nisbatan 35.3 foizga yoki 7 405 354 mln.so‘mga o‘sdi. Xarajatlari ham daromadga teskari holda 5171218 mln.so‘mga kamaydi. Sof foyda esa 2234135 mln.so‘m ni tashkil qildi. Rentabellik darajasi 7,1% ga ko‘paydi. (2.1-rasm) Mehnat filiali daromadlari tashkil topish strukturasi 7 2.1-rasm Jami kreditlardan olingan daromad –41,3% Moliyaviy erdam kursatilganidan – 13,7% Ko‘rsatilga xizmatlar uchun komission tulovlar –26,6 % Boshka xizmatlardan –18,4% 38 Даромадлар Жами кредитлардан олинган даромад Молиявий ердам курсатилганидан Курсатилга хизматлар учун комиссион туловлар Бошка хизматлардан

7 Mehnat filiali xarajatlari strukturasi 6 2.2-rasm Yuqoridagi chizmada Mehnat filiali xarajatlari struktupasi ifodalangan bo‘lib, ular quyidagi yo‘nalishlarga ajratiladi: muddatli depozitlar ( jismoniy shaxslar ) -20,0%, byudjet tashkilotlarini talab kilib olguncha depozitlar – 8,2%, ish xaki va unga tenglashtirilgan tulovlar – 34,5%, xayriya – exson xarajatlari – 1,7%, addminstrativ, binoni saklash, kuriklash xarajarlari – 8,1 %, uzok muddatli kredit resurslari xarajatlari – 3,0%, foizsiz xarajatlar –2,6%, chet el valyuta xarajatlari – 4,0%, eskirish xarajatlari – 3,0%, solik va sugurta xarajatlari –7,2%, kurilishi mumkin bulgan zararlarga tuzilgan zaxira-7,7%. (2.3-jadval) 2 009-2012 yillar dovaomida Mehna filiali tomonidan ajratilgan kreditlar miqdori 2.3-jadval 6 Iopteka bank ATIB yi

Xisobrakam 2009 yil 2010 yil 2011 yil 2012 yil Jami 30 162 199 57 363 980 57 363 980 60 249 559 2012 yilda Mehnat filiali tomonidan ajratilgan kreditlar miqdori 60 249 559ming sumni tashkil kilib, bu 2009 yildagiga solishtirganda 49 % ga ko‘p demakdir. J-USBP dasturi buyicha kreditlash 2012 yil davomida, kichik biznes sub’ektlarini kullab kuvvatlash maksadida 88-ta mijozga 3 121 363 ming sum mikdorida kreditlar ajratildi. Shu jumladan ayol tadbirkorlarga ajratilgan kreditlar soni 40tani, mikdori 1 431 300 ming sumni tashkil etdi. 2012 yil 1yanvar xolatiga bulim kredit portfeli 1 378 478 ming sumni tashkil etgan bulsa, Ushbu kursatgich 2013 yil 1 yanvar xolatiga 1 662 453 ming sumni tashkil etdi. Utgan yilning shu davriga nisbatan usish 21%ni tashkil etdi. (2.4-jadval) J-USBP dasturi buyich

Yukoridagi jadvaldan kurinib turibdiki 2012yilda 2011yilning shu davriga nisbatan 1 055 563 ming sum kup kredit ajratilgan bulib usish 51 foizni tashkil etdi. Bulim kredit portfelining oshishi uz uzidan bank daromadining oshishiga olib keladi. Buni biz kuyida keltirilgan kursatgichlardan bilib olishimiz mumkin: 9 Iopteka bank ATIB yillik hisoboti asosida tuzilgan. 41

2.5-jadval 7 ming sumda Urtacha bir oylik 2011 yil 2012 yil Reja Xakikat. Reja Xakikat. Daromad 1 027 959 1 127 648 1 362 778 1 744 761 Xarajat (soliklar bilan birga) 876 632 1 012 462 1 120 075 1 443 397 Sof foyda 151 326 107 644 242 571 301 364 2012 yil urtacha bir oylik daromad reja buyicha 1 362 778 ming sum bulib, xakikatda 1 744 761 ming sumni tashkil kilgan bulsa, xarajatlar buyicha urtacha bir oylik reja 73 053 ming sum belgilangan bulib xakikatda 1 443 397 ming sumni tashkil kilgan. Urtacha bir oylik sof foyda reja buyicha 242 571 ming sum belgilangan bulib, xakikatda 301 364 ming sumni tashkil kildi. Vaktinchalik mavjud bulgan bush resurs mablaglardan samarali foydalanish maksadida ATIB «Ipoteka bank» tizimidagi resursga muxtoj bulgan filiallarga moliyaviy erdam kursatildi.Filia

11 2012 yil 6 850 000 513 525 000 501 875 000 18 500 000 2 864 315 O‘rtacha bir oylik daromad, xarajat va sof foydasi kuyidagicha: 2.7-jadval 12 ming sumda Urtacha bir oylik 2011 yil 2012 yil Reja Xakikat. Reja Xakikat. Daromad 1 027 959 1 127 648 1 362 778 1 744 761 Xarajat (soliklar bilan birga) 876 632 1 012 462 1 120 075 1 443 397 Sof foyda 151 326 107 644 242 571 301 364 2012 yil urtacha bir oylik daromad reja buyicha 1 362 778 ming sum bulib, xakikatda 1 744 761 ming sumni tashkil kilgan bulsa, xarajatlar buyicha urtacha bir oylik reja 73 053 ming sum belgilangan bulib xakikatda 1 443 397 ming sumni tashkil kilgan. Urtacha bir oylik sof foyda reja buyicha 242 571 ming sum belgilangan bulib, xakikatda 301 364 ming sumni tashkil kildi. Bankning asosiy strategik maqsadlaridan biri-aholi

mablag‘larini tijorat banklari omonatlariga jalb etishni yanada rag‘batlantirish maqsadida shu bilan bir qatorda hisob-kitoblarniuzilishlarsiz amalga oshirish va 12 aholi omonatlarini o‘z vaqtida qaytarishlarini ta’minlash uchun vakillik hisobvaraqlarida etarli miqdori mablag‘lar bo‘lishini ta’minlash, filial o‘z resurs bazasini yanada yaxshilash maqsadida jismoniy shaxslarning bo‘sh pul mablag‘ini banka jalb etish borasida samarali ishlarni olib bermoqda. «Ipoteka bank» ATIB Mexnat filiali raxbariyati va xodimlari Uzbekiston Respublikasi Markaziy banki xamda «Ipoteka bank»ATIB boshkaruvining bank tizimi oldiga kuyilgan vazifalarni bajarishda bankning roli, kelajakdagi vazifalarga axamiyat berish, mijozlarga sifatli xizmat kursatish va ularning talab extiejlarini uz vaktida kondirilishiga

2012 yil 1 yanvar xolatiga mijozlar to‘g‘risida ma’lumot: 8 2.8-jadval Mulkchilik shakliga kura Mijozlar soni Davlat korxona va tashkilotlari 144 Nodavlat notijorat tuzilmalar 151 Nobank moliya institutlari 1 Boshka soxa mijozlari 20 Xususiy korxona va jamiyatlar 1045 Xorijiy kapital ishtirokidagi tadbirkorlar 21 Yakka tartibdagi tadbirkorlar 1189 Byudjet muassasalari 106 Jami 2 676 2012 yil davomida jami 231 ta mijoz jalb qilingan.Ushbu mijozlardan yiriklari ya’ni 50 mln dan yuqori aylanmasi mavjud mijozlar 53 tani tashkil qiladi.01.01.2013 yil xolatiga jami mijozlar soni 2 677 tani,xarakatsiz mijozlar esa 230 tani tashkil etadi. 2012 yilda pul muomalasini mustahkamlash, naqd pulsiz hisob kitoblar tizimini rivojlantirish, mijozlarni naqd pulga bo‘lgan talabini qisqartirish borasida muayan

investitsiyaviy faolligini kuchaytirish chora-tadbirlari tugrisida»gi Karorining 1bandi 2-xatboshida banklar kapitallashuvi darajasini ularning ustav kapitallari- ni ustirish xisobiga oshirish aktsiyalarni chikarish va fond bozorlarida joylashtirish orkali jami kapitalning xar yili kamida 20 foiz usishini ta’minlashlari lozimligi belgilangan edi. Ushbu karor ijrosini ta’minlash yuzasidan Ipoteka-bank tomonidan 15,3 mlrd.sumlik bankning beshinchi chikariluv aktsiyalari muomilaga chikarilib fond birjasining birlamchi ochik savdolariga kuyildi, Mazkur aktsiyalarni joylashtirishda filiallarning resurs bazasini yanada mustaxkamlash maksadida bank Boshkaruvi tomonidan fond birjasining birlamchi ochik savdolariga investorlarni jalb kilish buyicha prognoz kursatkichlar belgilandi. Ushbu prognoz ku

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2010 yil 19 apreldagi PQ-1325 - sonli “Bank plastik kartochkalaridan foydalangan holda hisob-kitob tizimini rivojlantirishni rag‘batlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori ijrosini ta’minlash bo‘yicha “Ipoteka bank” ATIB Mehnat filiali tomonidan 2012 yilning 31 dekabr holatiga jami muomalaga chiqarilgan terminallar soni 654 ta va plastik kartochkalar soni 43 138 tani tashkil qiladi. Shu bilan birga mazkur qarorning 6-bandi ijrosini ta’minlash bo‘yicha Markaziy bank tomonidan Yagona umumrespublika protsessing markazi bilan birgalikda 2012 yilning 11 aprelda ishlab chiqilgan “Banklararo to‘lov tizimida mijozlarga xizmat ko‘rsatishda milliy valyutada emissiya qilingan plastik kartochkalar orqali naqdsiz hisob - kitoblarni ama

xonadonlarga borib yig‘ish yo‘lga qo‘yilgan. Bu esa aholining kommunal to‘lovlaridan bo‘lgan qarzdorliklarini qisqartirishda o‘z samarasini berib kelmoqda. Mehnat filialida pul muomalasi tizimini takomillashtirish, naqd pulsiz hisob-kitoblarni rivojlantirishni rag‘batlantirish va bankdan tashqari naqd pul aylanmasini qisqartirish borasida ko‘pgina ishlar qilinmoqda. 2012 yilning 30 sentyabr xolatiga jami bo‘lib, Kartochkalar soni – 43 138 dona Faoliyat ko‘rsatmokda – 43 138 dona Terminallar soni – 654 ta Faoliyat ko‘rsatmokda – 636 ta Mamlakatimizda demokratik isloxotlarni yanada chukurlashtirish va fukorolik jamiyatini rivojlantirish kontseptsiyasi mazmun va moxiyatini yoshlar ongiga singdirish, Xukumat qarorlarini, Markaziy bank va Bosh bank me’yoriy- xukukiy xujjatlarini o‘rganish yuzas

sifatli taxminlash, tegishli malakaga ega kadrlarni tanlash, saralash, o‘qitish, joyjoyiga qo‘yish, ularni kasbiy va ijtimoiy rivojlantirish uchun zaxira tarkibini bilimli, ishbilarmon, xizmat vazifalariga vijdonan yondoshadigan, yuksak axloqiymaxnaviy fazilatlarga ega bo‘lgan mutaxassilar xisobidan shakllantirish bo‘yicha ishlar rejali ravishda amalga oshirilmoqda. «Ipotekabank» ATIBning O‘zbekiston Respublikasi Markaziy Banki nomenklaturasiga kiruvchi raxbarlik lavozimlariga tayinlash uchun xodimlar zaxirasi tarkibiga kiritilgan xodimlarga murabbiylar biriktiriladi. Filialning iqtisodiy va strategik ahamiyatini e’tiorga olgan holda, uni stabil va barqaror moliyaviy o‘sishi hamda yanada rivojlanishi uchun o‘z navbatida filial foizsiz va foizli xarajatlarni amalga oshiradi. Bankning obro‘e

doirasida hisob-kitoblarni o‘tkazish zamonaviy shartlariga moslashishi, mijozlarning tashqi iqtisodiy faoliyatiga xizmat ko‘rsatganda xatarlarni boshqarish, elektron bank xizmatlarini tashkil etishda Internetdan foydalanish, investitsion bank xizmatlarini rivojlantirish, xususan, korporativ moliya sohasida aktivlarni ko‘paytirish va boshqarish. Xalqaro kapital bozorida bank xizmatlarini rivojlantirish uchun Respublikamiz banklari kredit tarixini tashkil etish muhim ahamiyatga ega. Shu o‘rinda ularning ustivor vazifalari bo‘lib aktsiyadorlik kapitaliga chet el investorlarini ma’lum darajada jalb etish hisoblanadi. Bu arzon kreditlarni olishga, xalqaro tajribadan foydalanish asosida bank xizmatlari va texnologiyalarini rivojlantirishga, mijozlarni ko‘paytirishga va xizmat ko‘rsatish sifatini

rivojlanishi bilan birga olib borilishi lozim. Shuning uchun bank tizimini modernizatsiyalash maqsad va vazifalari mustahkam rivojlanishni ta’minlashdan iborat bo‘lishi kerak. Xizmat ko‘rsatishni differentsiyalash va bozor segmentatsiyasi orqali mijozlarni jalb qilish yaxshi natijalar berib, yangi xizmatlarning sotuvidan foydani ta’minlasada, ular ko‘pincha qisqa davrda samaralidir. Chunki boshqa moliyaviy xizmat ko‘rsatuvchi firmalar tezlikda foydali bo‘lgan differentsiyalash va segmentatsiyalash sohasida osonlik bilan har bir bank amaliyotlarini bajarishi mumkin va bu holatda raqobat yuzaga keladi hamda bank chngi xizmat ko‘rsatish g‘oyasini izlashi zarur bo‘ladi. Bozorda erishilgan afzallikni pasayishiga to‘siqlik qiladigan yo‘llardan biri, boshqa hech qaysi xizmat ko‘rsatuvchi firma fo

byudjet mablag‘lari sifatidagi arzon resurslar, markazlashgan ssudalar, hukumat rejalarini moliyalashtirishda ishtirok etishdan iborat ekanligini belgiladi. Lekin, bunga davlat banklarining ma’lum doirasigina kira oladi. Agar tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy banki ixtisoslashtirganligini va xizmatlarni tadbiq etishga intilib jahon standartlariga javob bera oladigan marketing usullarini qo‘llashni boshlagan bo‘lsa, boshqa banklar o‘z ixtisoslaridan foydalanib, bank xizmatlari bozorida o‘z ulushlarini saqlab qolishga intiladilar. Lekin, respublika hukumati tomonidan qabul qilingan xususiy banklarni rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlar o‘z natijalarini berdi va raqobatli muhitni rivojlantirishga imkon yaratadi. Raqobatga layoqatni saqlab qolish uchun, boshqa banklarda mavjud xizmatlar bo‘y

ko‘paytirishga, “Bank-mijoz” tizimini, plastik kartochkalarni rivojlantirishga, yangi bank xizmatlarini tadbiq etishga, vaqti-vaqti bilan bank mahsulotlariga bo‘lgan tarifni o‘zgartirishga majbur etdi. Yangi bank xizmatlarini taqdim etish, bank amalga oshirishga jazm etgan xatarli chora-tadbirlardan biri bo‘lib hisoblanadi. Bank ishida yangi bank xizmatlarining muvaffaqiyatli yoki muaffaqiyatsizligi ko‘pincha alohida bank nazoratidan tashqaridagi umumiy omillar bilan aniqlanadi, ayniqsa bank faoliyatini tartibga solish yangi xizmat atrofida shafqatsiz to‘siqlar hamda iqtisodiy shartlar qo‘yishi, jumladan foiz stavkalarini tebranishi yangi xizmat turlarining xarajat va daromadlari o‘rtasidagi nisbatni keskin va tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin. Bu holatda yangi bank amaliyotlarini amalga

banklarida amaliyotlar turi bo‘yicha aniq xarajat va chiqimlar taqsimoti mavjud holdagina amalga oshirilishi mumkin. Oxirgi yillar davomida marketingning asosiy elementi asosan banklarni universallashtirishga yo‘naltirilgan va bankning ixtisosi bo‘yicha mijozlarga standartlashtirilgan xizmatlar to‘plamini taqdim etgan banklar filial tarmog‘ini kengaytirmoqdalar. Kredit qo‘yilmalar bo‘yicha marketing bozorining yagona yo‘nalishi – yuqori foiz bilan mablag‘larni tez qaytarib olishga intilish bo‘lib qolmoqda. Qoidaga ko‘ra, banklar baholash va korxonalarning faoliyatini iqtisodiy tahlili, uning balansi tahlili, to‘lovga layoqatlilik, chiqarilayotgan mahsulotlar sifati, raqobat darajasi, reklama bilan bog‘liq umumqabul qilingan jahon usullarini qo‘llamaganlar. Banklar marketing strategiyasini

Tarif siyosati bo‘yicha banklar o‘zlarining xarajatlari haqida aniq ma’lumotga ega emas. Ma’lum mijozlarning qiziqishiga qarab bozordagi baholar darajasi aniqlanadi. Shunga ko‘ra deklaratsiya qilingan depozit foiz stavkalarga to‘g‘ri kelmaydi, bozorning mahsulot bahosiga sezgirligi tahlil etilmaydi. Hisob-kitob amaliyotlari va kassa bevosita bog‘lanmagan, natijada, xarajatlar ko‘paymoqda. Buning oqibatida xizmatning rentabelligi pasaymoqda. Turli sabablarga ko‘ra qaytarmaslik xatari darajasi yuqori bo‘lgan kreditlar berish amaliyoti mavjud. Banklar aniq maqsadli strategiyani qo‘llamayapti. Xizmat ko‘rsatish sifati bo‘yicha. Banklar mijozlarga xizmat ko‘rsatish jarayoni haqida aniq axborotga ega emas, eng muhim holatni, ya’ni qanday xodimga mijozlarga xizmat ko‘rsatish ishonib topshirilgan

Sotish kanallari bo‘yicha. Ba’zi banklarning filial, mini-bank va kassa tarmoqlari kengaymoqda, ba’zi bir banklar esa tarmoqlarini qisqartirmoqdalar. Lekin kengaytirish sabablari har doim ham bank mahsulotlarini sotish ortganligi bilan bog‘liq emas. Bank mahsulotlari to‘plami bilan aniq ishlab chiqilgan dastur, geografik va tarkibiy tuzilmaviy sotish kanallari tashkil etish lozim. 3.2. «Ipoteka Bank» ATIB Mehnat filialida marketing xizmati samaradorligini oshirish yo‘llari Bank har qanday boshqa muassasa kabi o‘z kelajagi haqida aniq tasavvurga ega bo‘lishi kerak. Shu tufayli yalpi marketing tadqiqotlari bankning tadbirkorlik faoliyati strategiyasi va dasturi haqida qaror qabul qilish uchun asoslangan bazani tashkil etadi. Bank xizmatlari bozorini dasturlashtirish, o‘zining bozordagi hara

Dasturlar ishlab chiqishdan ko‘zda tutilgan maqsad – bankka o‘z xizmatini sotish uchun bozorni zabt etish borasida muayyan tadbirlarni o‘tkazishni tavsiya etishdan iboratdir. Marketing faoliyati dasturida bank marketing xizmatining yutuqlari, muvaffaqiyatlari jamlangan holda aniqlanadi, ular ishining asosiy natijasi tavsiflanadi. Agar bank rahbariyati dastur asosida turgan asosiy mahsulotlar mazmunini ma’qullasa va bu dasturni ijro uchun qabul qilsa, u bank umumiy ish rejasining tarkibiy bir qismi bo‘lib qoladi. Ushbu batafsil reja majburiy deb tan olinadi va bankning kyingi faoliyati uni amalga oshirishga bo‘ysundiriladi. Bank rejasi juda keng va batafsil bo‘lishi hamda unda moliya ishlari, kadrlar bilan ishlash va mablag‘larni joylashtirish kabi sohalar aks ettirilishi lozim. Marketing d

bankning ichki manfaatlari hisobga olib kelingan ilgari amaliyotni boshqacha baholashga majbur qiladi. Zamonaviy bankning strategik rejalashtirish usullarini qo‘llash zarurati kundalik faoliyatdagi tavakkalchilik darajasining oshishi, muvaffaqiyatsizlikka ta’sir etuvchi turli omillar xususiyati, boshqaruvning tashkiliy tizimi murakkablashuvi, barcha shart-sharoitlarni o‘ta muhim vazfalarni hal etishga qaratish zarurati bilan bog‘liqdir. 9 Strategik rejalashtirish o‘zida uzoq muddatga mo‘ljallangan maqsadlar bilan bankning potentsial imkoniyatlari o‘rtasidagi mutanosiblikni vujudga keltirish va uni qo‘llab quvvatlash jarayonini aks ettiradi. Marketing tadqiqotlari asosida rejalashtirish quyidagi afzalliklarga ega: • birinchidan, ijrochilarning turli guruhlari o‘rtasida o‘zaro hamkorlikni ta

• uchinchidan, boshqaruv siyosatining turlari ishlab chiqiladi. U o‘z navbatida bank taraqqiyotining kutilgan va real darajasi o‘rtasidagi farqni eng kam darajaga keltiradi; • to‘rtinchidan, bank faoliyatida kutilgan natijalarga erishishni ta’minlaydigan juda samarali tadbirlarni ishlab chiqish tartibi o‘rnatiladi. Hal etilayotgan masalalar doirasiga ko‘ra marketing dasturlari oddiy va maqsadli dasturlar bo‘lishi mumkin. 10 Oddiy dastur bank sotuv faoliyatining barcha vazifalariga doir masalalarni hal etishga mo‘ljallangan. Maqsadli marketing dasturi alohida va maxsus vazifalarni hal etishga yo‘naltirilgan bo‘lishi mumkin. Yangi bank mahsulotini ishlab chiqish bankning yoki uning ayrim bo‘linmalari daromadini oshirish ana shunday maxsus vazifalar bo‘lishi mumkin. Marketing dasturlari bank

• integratsiya strategiyasi. U milliy iqtisodiyotni jahon bozor makoniga uyg‘unlashtirish jarayonlari bilan uzviy bog‘liqdir. Bank taraqqiyoti istiqbolini belgilash ishlarining keyingi bosqichi va marketing tamoyillaridan biri bu – rejalashtirishdir. Rejalashtirish yuqori ifodalangan tadbirlar asosida amalga oshiriladi, ya’ni u bankning vazifalari, maqsadlari, ichki imkoniyatlari, bozorning bank xizmatlari turlari va sifatiga bo‘lgan talabalarini aniqlashga asoslangandir. Rejalashtirish bankka katta foyda keltiradi. U bankning yangi bozor segmentlarini zabt etishga doir shart-sharoitlarni muvofiqlashtirishga imkon beradi. Bu bilan rejalashtirish ichki va tashqi sharitlarda paydo bo‘lgan noto‘g‘ri axborotlar tufayli noto‘g‘ri qaror qabul qilish xavfini kamaytiradi. U shuningdek, bankning bo

bozorining jozibadorligi segmentlarini aks ettiradigan juda muhim omillarni aniqlash va shuningdek, u yoki bu segmentning sifati to‘g‘risida xulosalar chiqarishga imkon beradi. 3) bank strategiyasini belgilovchi omillarni aniqlash. Ushbu komponent juda muhim bo‘lib, u strategik rejani ishlab chiqish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Ushbu komponent asosida bank xizmatining raqobatbardoshliligi baholanadi. Bu baho bozor imkoniyatlarini tahlil qilish uchun xizmat qiladi. Rejada xizmat ko‘rsatilayotgan bozor, shuningdek ko‘rsatilayotgan xizmat sifati nuqtai nazaridan turib bankning kuchli va zaif tomonlarini xolis aks ettirish zarur. 4) bozor sharoitlari o‘zgarishini aniqlash. Bozor shart-sharoitlarining tez-tez o‘zgarib turishi va uni oldindan aytish qiyinligi tufayli strategik rejada hamma n

tanlaganda uning istiqbolliligini va muvaffaqiyatga erishi darajasini hisobga olish zarur. Bank maqsadlarida uning vazifalari aniq aks ettiriladi. Bank maqsadlarini to‘g‘ri beliglashga quyidagi omillar ta’sir ko‘rsatadi: ichki zahiralar, bank imkoniyatlari, xodimlarning kasbiy darajasi, bankning uumiy madaniyati, bozor imkoniyatlari hamda mamlakatda yuzaga kelgan iqtisodiy va ijtimoiy shart-sharoitlar. Strategik rejani ishlab chiqishning navbatdagi bosqichi bank taraqqiyoti strategiyasini aniqlashdan iboratdir. Strategiyani to‘g‘ri belgilash uchun bozorning potentsial imkoniyatlarini baholash va tartibga solish juda muhimdir. Shu munosabat bilan bank xizmatlari bozorini belgilash, alohida segmentlar tavsifini abholash hamda bozorning ijobiy va salbiy tomonlarini aniqlash talab etiladi. Ban

etadigan xizmatlarni ham tahlil qilish kerak. Bunday tahlil hozirda mavjud bo‘lgan xizmatlarni baholash yuzasidan qarorlar qabul qilish uchun hamda bankning ilgari ko‘rsatilmagan xizmatlarning yangi turlarini yaratish va ularni tabaqalashtirish borasidagi imkoniyatlarni aniqlash uchun zarurdir. Bu yo‘nalishdagi barcha ishlar quyidagicha amalga oshirilishi mumkin: ayrim xizmat turlarining foydaliligini baholash, ayrim xizmat turlarining daromadliligini aniqlash, bankning yangi xizmatlarini joriy etish borasidagi imkoniyatlarini aniqlash, yangi xizmatlarning bankning boshqa mahsulotlari bilan uyg‘unlashuvi imkoniyatlarini o‘rganish va boqshalar. Bankning strategik rejani ishlab chiqishdagi marketing faoliyatining muhim yo‘nalishlaridan biri – bank jozibadorligini baholashdir. Buning uchun bo

banklararo o‘zaro munosabatlar, mahsulot etkazib beruvchilar, mijozlar va raqobatchilar bilan munosabatlar ham katta ta’sir ko‘rsatadi. Bank strategiyasini to‘g‘ri tanlashga ko‘maklashuvi omillarni aniqlashda arqbatchilar bilan bo‘ladigan o‘zaro munosabatlarga muhim o‘rin berish talab etiladi. Bunda raqobatchilarni tahlil etish bilan ibrga bankning raqobatbardoshliligini ham baholash zarur bo‘ladi. Raqobatchilarni tahlil etganda bunday ishlarni istiqbolga yo‘naltirgan ma’qul, ya’ni bunda faqatgina raqobatchilarning joriy holatini o‘rganib qolmasdan, balki uning kelajakdagi potentsial imkoniyatlarini ham aniqlash kerak. Strategiya va istiqbol rejasini ishlab chichiqshda bank faoliyatining uzoq muddat davomida samarador bo‘lib qolishini ta’minlaydigan muqobil (alternativ) strategiyani tanlas

Xulosa va takliflar Hozirda «Ipoteka bank» ATIB Mehnat filiali kuch-g‘ayrati ustuvor tarmoqlarga xorijiy investitsiyalarni faol jalb etish, kichik va o‘rta biznes loyihalarini amalga oshirish, korporativ va chakana mijozlar doirasini kengaytirish, fond bozoridagi ish samaradorligini oshirish, O‘zmilliybankni instituttsional rivojlantirish va xususiylashtirish dasturini ishlab chiqish kabi vazifalarga yo‘naltirilmoqda. Hozirgi vaqtda Mehnat filiali oldida quyidagi asosiy vazifalar turibdi: -mavjud va potentsial mijozlar maqsad guruhlarining ehtiyojlari hamda talablariga javob beruvchi faol marketing siyosatini shakllantirish; -korporativ mijozlar bilan ishlarni kuchaytirish. Mumkin qadar ko‘proq birinchi darajali mijozlarni bankka jalb etish va uzoq muddatli asosda biriktirib olish; -mijoz

-bankni boshqarishning moslashuvchan tuzilishini barpo etish. Bunda boshqaruvning iqtisodiy vositalariga hamda vakolatlarni taqsimlashning maqbul tizimiga asoslanish. «Ipoteka bank» ATIB Mehnat filiali faoliyatida marketingini boshqarishni takomillashtirish bo‘yicha quyidagilarni amalga oshirish maqsadga muvofiq: Bank marketing faoliyatini boshqarishni takomillashtirish bo‘yicha quyidagilarni amalga oshirish maqsadga muvofiq: - davlat tomonidan berilgan imkoniyatlardan samarali foydalanish; - xizmat ko‘rsatish sifatini yaxshilash va ularni universallatirish; - xalqaro va mahalliy miqyosda pul ko‘chirish operatsiyalarini bajarish muddatlarini qisqartirish; - iste’molchilar talab va ehtiyojlarini o‘rganib borish; - minibanklar sonini ko‘paytirish; - plastik kartochkalardan foydalanishni omma

5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 26.11.2010 y. PQ-1438 –son «2011-2015 yillarda respublika moliya-bank tizimini yanada isloh qilish va barqarorligini oshirish hamda yuqori xalqaro reyting ko‘rsatkichlariga erishishning ustuvor yo‘nalishlari to‘g‘risida»gi qarori. // Xalq so‘zi, 2010 yil 27 noyabr. 6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 19.04.2010 y. PQ-1325-son «Bank plastik kartochkalaridan foydalangan holda hisob-kitob tizimini rivojlantirishni rag‘batlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi Qarori // Xalq so‘zi, 2010 yil 20 aprel. 7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori. Ishlab chiqarish va ijtimoiy infratuzilmani yanada rivojlantirish yuzasidan qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida. 2009 yil 20 yanvar, PQ-1041-son. 8. O‘zbekiston Respublikas

II.Prezident asarlari va risolalari 12. I.Karimov. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi,O‘zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo‘llari va choralari.–T.:O‘zbekiston, 2009. – 56 b. 13. I. Karimov. O‘zbekiston Respublikasi Kontsituttsiyasi qabul qilinganining 18 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi Prezident Islom Karimovning “Mamlakatimizni modernizatsiya qilish yo‘lini izchil davom ettirish –taraqqiyotimizning muhim omilidir” ma’ruzasi. Xalq so‘zi, 07.12.2010 14. I. Karimov. “Barcha reja va dasturlarimiz Vatanimiz taraqqiyotini yuksaltirish, xalqimiz farovonligini oshirishga xizmat qiladi” – 2010 yilning asosiy yakunlari va 2011 yilda O‘zbekistonni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning eng muhim ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar Mahkamasining majlisidagi ma’ruzas

18. Xodiev B.Yu., Bekmurodov A.Sh., G‘afurov U.V. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning «Mamlakatimizni modernizatsiya qilish va kuchli fuqarolik jamiyati barpo etish – ustuvor maqsadimizdir» hamda «Asosiy vazifamiz – Vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligini yanada yuksaltirishdir» nomli ma’ruzalarini o‘rganish bo‘yicha O‘quv- uslubiy majmua – Toshkent: Iqtisodiyot.- 2010. 162 b. 19. Bekmurodov A.Sh., Qosimova M.S. Safarov B.J., Musayeva Sh. Marketingni boshqarish. O`quv qo`llanma. – T.: TDIU, 2007, 160-b. 20. Dadaboyev Q.A. Logistika.O`quv qo`llanma.– T.:IQTISODIYOTMOLIYA.2007.-236 b. 21. Qosimova M.S., Ergashxodjaeva Sh.J., Abduhalilova L.T. Muhitdinova U.S., Yo`ldoshev M.M. Strategik marketing. O`quv qo`llanma. 2004.-161 b. 22. Jalolov J.J., Fattaxov A.A. Biznes mar

IV.Qo‘shimcha adabiyotlar ro‘yxati 30. Ommabop iqtisodiyot: mohiyati va asosiy tushunchalari (o‘zbek va rus tillarida). Ilmiy-ommabop qo‘llanma. (Bekmurodov A.Sh., Gimranova O.B., Shamshieva N.N.) T.: Iqtisodiyot, 2009. – 92 b. 31. O‘zbekiston iqtisodiyotni liberallashtirish va modernizatsiyalash yo‘lida. Ekspress-prospekt. (Bekmurodov A.Sh., Berkinov B.B., Usmonov B.B., Hamidov O.M., G‘afurov U.V. va Ne’matov I.U.) T.: Iqtisodiyot, 2009. – 5 b. 32. O‘zbekiston – iqtisodiyotni modernizatsiyalash hamda islohotlarni chuqurlashtirishning yangi va yuksak bosqichi yo‘lida. (Bekmurodov A.Sh., G‘afurov U.V.) T.: Iqtisodiyot, 2008. – 126 b. VII.Elektron interet sayt ma’lumotlari 33. www.press - centr.uz 34. www.uza.uz 35. mister.shax@mail.ru 36. www . dis.ru Mender. Daind/ 1. Ipoteka bank ATIB yil

Купить