Til ijtimoiy hodisa - Лингвистика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1,022.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Лингвистика

Til ijtimoiy hodisa

Купить

TIL-IJTIMOIY HODISA REJA:  1. Tilshunoslik ijtimoiy fanlardan biri.  2. Tilning boshka ijtimoiy hodisadan farki.  3. Til va tafakkur.  4. Til va NUTQ.  5. Xulosa. WWW.ARXIV.UZ

Jamiyatda turli ijtimoiy hodisalar bo’lib, ular o’ziga xos belgi-xususiyatlarga, moxiyatga egadir. Til ana shu ijtimoiy hodisalardan farklanadi. Bu fark shundan iboratki, til jamiyat bilan uzviy boьlikdir. Jamiyatsiz til bklmaganidek, tilsiz xam jamiyat bklmaydi. Ijtimoiy sxzi bilan jamiyat sxzi aslida arabcha bklib, ma’nosi bir xildir (Uyushgan, jam bklgan degan ma’nolarni anglatadi). Tilshunoslik fanida til va uning o’ziga xos xususiyatlari, tilning boshka hodisalarga munosabati xrganiladi. Uzoq vaqtlar davomida olimlar tilni biologik hodisa deb tushunib kelgan. Ularning fikricha, odamning rangi, gavda tuzilishi avloddan-avlodga kanday yxl bilan xtsa, til avloddan-avlodga shunday yxl bilan xtadi. Til biologik hodisa emas, balki ijtimoiy hodisadir. Til kishilik jamiyati bilan birgalikda

Ijtimoiy hodisalarga bazis, ustkurma, madaniyat, urf-odatlar, tafakkur va boshkalar kiradi. Bu hodisalar kishilik jamiyati uchun xizmat kiladi. Til xam bu ijtimoiy hodisadan farki bklib, jamiyatga xizmat kiladi. Til sinfiy hodisa emas. U barcha sinflarga birday xizmat kiladi. Jamiyatdan tashkarida yashagan inson bolasi kancha umr kxrmasin, u xech kachon gapirmaydi. Til nasldan naslga ta’sir etmaydi. Uning irsiyatga xech kanday alokasi yxk. Irsiyat konuniga binoan bolaning biologik, antropologik xususiyatlarilari: yuz tuzilishi, rangi, sochining rangi va boshkalar avloddan- avlodga xtadi. WWW.ARXIV.UZ

Til birikmalari (sxz va gaplar) tafakkur protsessida bevosita ishtirok etadi. Odam fakat NUTQ jarayonida sxzlardan foydalanib kolmaydi. Til bilan tafakkurning munosabati ayniksa, ichki NUTQda yakkol kxrinadi. Til va NUTQning xzaro munosabatiga kelsak, til jamiyatning umumiy potentsial aloka vositasi bklsa, NUTQ tilning bevosita tatbiki, yashashidir. Tilning tovush tomoni, sxz va gap tomoni birlashsa, NUTQ xosil bkladi, tilning bu uch elementi asosiy element bklib, nafakat NUTQda reallashadi. NUTQ yxk vaktda ular xotirada saklanadi. Til bilan NUTQ orasida dialektik munosabat shundan iboratki, NUTQ faoliyati natijasida NUTQ shakllanadi. NUTQ elementlardan tuziladi, til elementlariga ajraladi, til elementlari yana NUTQ faoliyati uchun xizmat kiladi. WWW.ARXIV.UZ

Til birikmalari (so’z va gaplar) tafakkur protsessida bevosita ishtirok etadi. Odam fakat NUTQ jarayonida sxzlardan foydalanib kolmaydi. Til bilan tafakkurning munosabati ayniksa, ichki NUTQda yakkol kxrinadi. Til va NUTQning xzaro munosabatiga kelsak, til jamiyatning umumiy potentsial aloka vositasi bklsa, NUTQ tilning bevosita tatbiki, yashashidir. Tilning tovush tomoni, sxz va gap tomoni birlashsa, NUTQ xosil bkladi, tilning bu uch elementi asosiy element bklib, nafakat NUTQda reallashadi. NUTQ Yo’q vaqtda ular xotirada saqlanadi. Til bilan nutq orasida dialektik munosabat shundan iboratki, NUTQ faoliyati natijasida NUTQ shakllanadi. NUTQ elementlardan tuziladi, til elementlariga ajraladi, til elementlari yana NUTQ faoliyati uchun xizmat kiladi. WWW.ARXIV.UZ

Ma’lumki, til o’ziga xos strukturaga ega bo’lgan sistemadir. Til bir-birining mavjudligini talab qiladigan, bir-biridan ajralmas xolda bo’lgan ikki element (birlik) dan tashkil topgan. Bular leksika va lug’at sostavidir. Ularning xar biri nutq tovushlaridan iborat bo’lgan materiyaga ega. Tilning lug’at sostavi. Lug’at sostavi shu tilda mavjud bo’lgan barcha aktiv va passiv so’zlar yg’indisidan iborat. Ayrim olingan so’zda uch narsani ajratib analiz qilish kerak. 1) tovush tomonini; 2) atamalik xususiyatini; 3) tushuncha ifodalash xususiyatini. Tilshunoslikda mana shu uch xil xususiyat asosida ayrim olingan so’zning uch xil funktsiyasi xaqida gapiriladi. Bular: 1) pertseptiv (idrok qilish) funktsiya; 2) nominativ (atash) funktsiya; 3) signifikativ (ma’no anglatish) funktsiya. WWW.ARXIV.UZ

Yuqoridagilardan ko’rinadiki, nutqning struktura elementlariga so’zning grammatik formalari (glossemalar), ularning negizlari, erkin so’z birikmalari, nutq tovushlari kiradi. Til bilan nutkni kiyoslaganda ularni kuyidagi o’ziga xos xususiyatlar bir-biridan ajratib turadi: 1. Til aloqa materiali - nutq esa aloka formasidir. 2. Tilni xalq yaratadi, nutqni esa xar bir shaxs yaratadi. 3. Tilning xayoti uzoq, xalq xayoti bilan bog’lik, nutqning xayoti qisqa, u aytilgan vaqtda mavjud. 4. Tilning xajmi noaniq - nutqning xajmi aniq: dialog, monolog shakllarida bo’lishi mumkin. 5. Til turg’un, statik xodisa, nutq xarakatda bo’luvchi dinamik xodisa. 6. Ayrim shaxsning ayni zamonda bir necha tili bo’lishi mumkin, ya’ni bir necha tilni bilishi mumkin, chunki u vakt va xrin bilan bevosita boьlanmagan.

Shunday qilib, tilning ijtimoiy moxiyati quyidagilardan iborat: 1. Til tabiiy xodisa emas. 2. Til biologik xodisa emas. 3. Til irkiy xodisa emas. 4. Til sinfiy xodisa emas. 5. Tilning paydo bklishi uchun kishilik jamiyati bklishi shart. Demak, til kishilik jamiyati tomonidan yaratilgan, unga xizmat kiladigan va xar doim rivojlanib turadigan o’ziga xos ijtimoiy xodisadir. WWW.ARXIV.UZ

Купить

Похожие документы
Tilshunoslik va psixologiya
Badiiy matnda nisbiy so‘zlar yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
Murakkab qo‘shma gaplar
Sintaktik va sintagmatik munosabat
O‘zbek tilshunosligida aksentuatsiya va sillabika. Urg‘u va bo‘g‘in