Tovar tasniflanishini asosiy turlari - Экономика - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	786.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Август 2023
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Экономика

Tovar tasniflanishini asosiy turlari

Купить

Tovar tasniflanishini asosiy turlari Reja: Kirish 1. Tovarlar va ularning tasnifi, assortimenti 2. Tibbiyot tovarlarini tasniflash 3. Tibbiyot tovarlarni yetkazib berish turlari Xulosa Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 1

Kirish Tovarlarni tasniflash (klassifikatsiya 1) - bu ularni biror bir umumiy belgilariga bog’liq holda kategoriyalarga, darajalarga taqsimlab chiqishning mantiqiy jarayonidir. Tasniflash inson faoliyatining barcha sohalarida muhim ahamiyatga egadir. Fanda u tadqiqotlar natijalarini umumlashtiradi va tartibga soladi hamda ilmiy izlanuvchanlikning muhim vositasi hisoblanadi. Tovarshunoslikda tovarlar, ularning xususiyatlari, sifat ko’rsatkichlari kabilar tasniflanadi. Bugungi kunda bozorda o’n minglab nomdagi tovarlar mavjuddir, ilmiy-texnik taraqqiyot natijasida esa ularning nomenklatura 2 si yanada kengayib bormoqda. Ko’pdan-ko’p ashyolarni biron umumiy alomatiga ko’ra guruhlar, sinflar va boshqa bo’linmalarga taqsimlash tasniflash deyiladi. Mahsulotni birgina alomatiga ko’ra tartibga sol

Assortiment- bu iste’mol, savdo yoki ishlab chiqarishdagi aniq bir belgilariga mos holda birlashtirilgan har xil ko’rinishdagi, turdagi tovarlarning majmuasidir. Assortiment tovarni tavsiflovchi muhim ko’rsatkichlardan biri hisoblanadi. Sanoat va savdo assortimentlari farqlanadi. Sanoat assortimenti- bu alohida korxona, korxonalar uyushmasi yoki sanoat tarmog’i tomonidan ishlab chiqariladigan mahsulotlar nomenklaturasidir. Savdo assortimenti- bu ulgurji va chakana savdo sohasida, muomala sohasida mavjud bo’lgan tovarlar nomenklaturasidir. U sanoat assortimentiga bog’liq, ammo undan kengroq bo’ladi, chunki savdo assortimentiga import tovarlar ham kiradi. Savdo assortimenti o’z navbatida tovar guruhlari assortimenti va savdo korxonasi assortimentiga bo’linadi. Tovar guruhlari assortime

moMjallangan va uning xom ashyo va texnologik ta ’m inotini yaratuvchi turlari; — tashkiliy texnika tovarlari — m a’muriy-boshqaruv faoliyatini tashkil qilishni yaxshilashga moMjallangan turlari. Tovarlaming har bir turi turkumlarga boMinadi. Taqsimlash asosini tovarlaming vazifasi va ehtiyojlarni qondirish tashkil etadi. Tovarlar turkumi — ehtiyojlarning umumlashtirilgan guruh- larini qondiruvchi ko’plab tovarlardan iborat. Iste’mol tovarlarining turkumlaridan biri tibbiyot tovarlari turkumidir. Tibbiyot tovarlari t urkum i inson salomatligini ta ’minlashda ijtimoiy ehtiyojlarni qondirishga moMjallangan, tashxis qo’yish, davolash va kasallikning oldini olishda qoMlaniladi, shuningdek shaxsiy gigiyena vositalari, bem orl ar ni parvarish qilish buyumlari sifatida, tez yordam ko'rsatish

tovarlardan o’ziga xos belgilar bilan farqlanadigan ko’plab kichik tovarlar guruhi tushuniladi. Masalan, jarrohlik asboblari guruhi kichik guruhlarga — kesuvchi, qisqich, jarohat kengaytiruvchi va hokazo guruhlarga boMinadi. Tovarlar turi — yakka tartibda moMjallanganligi va o ‘xshash belgilar bilan bir-biridan farq qiladigan tovarlar yigMndisi. Masalan, quyidagi choklash ashyoiari: ichak ipi (ketgut), ipak, kapron, lavsan va boshqalar. Ko’pincha tovarlaming turi tashqi ko’rinishi, hidi, rangi, quyuq- suyuqligiga qarab aniqlanadi. Masalan, choklash ashyo turlari har xil ranglari bilan farqlanadi: jarrohlik ipagi — oq rangli, ketgut — oqish-sariqdan jigarranggacha, kapron iplar esa yashil rangda chiqariladi. Tovarlaming xilma-xilligi — qator o’ziga xos belgilar bilan farqlanadigan bitta tur

tavsiflarini ifodalash mumkin. Tovarlaming sifat tavsifi — turli xil ehtiyojlarni qondirish qobiliyatiga ega boMgan ichki turdosh iste’mol xossalar yig’indisi. Bu assortiment bilan uzviy bog’langan, chunki ularga umumiy xossa vazifa xosdir. Sifat tavsifida xavfsizlik va ekologik (atrof-muhitga nisbatan tozalik) xossasi muhim o ‘rin egallaydi. Tovarlaming assortiment tavsifi — tovarlaming funksional yoki ijtimoiy vazifasini aniqlovchi tovarlaming farqli tur xossalari va belgilari yig’indisi. Bunday tavsif guruh, kichik guruh, tur, xilma-xillik, nomi, savdo rusumini o ‘z ichiga olib, tovarning bitta turi yoki boshqa turi nomidan jiddiy tafovutlarni belgilaydi. M as al an , ti bbiy a n a t o m ik arra (birm u n c h a yum shoq suyaklarni arralashda ishlatiladi), romli arra (yirik suyaklar uchu

Oddiy assortiment — eht iyoj lar ni ng c he kl an ga n sonini qondiradigan tovarlar guruhlari, turlari va nomlarining kam miqdorini bildiradigan tovarlar to'plami. Mazkur tovarlar to’plami kundalik talabli tibbiy tovarlarni sotuvchi dorixonalar va “Tibbiy texnika” do’konlariga xosdir. M u r a k k a b assortiment — t ovarl ar ga ni sbat an t url icha ehtiyojlarni qondiradigan tovarlaming katta miqdordagi guruhlari, turlari, xilma-xilligi va nomlarini bildiradigan bn turli tovarlar to'plami. Guruhli assortiment — belgilariga binoan umumiyligi bo’yicha birlashgan va shunga o'xshash ehtiyojlarni qondiradigan bir xil tovarlar to'plami. Turli assortiment — shunga o'xshash ehtiyojlarni qondiradigan har xil turlar va nomli tovarlar to'plami. Ushbu assortiment guruhli assort

Mo't adil assortiment — loyihalashga, ishlab chiqarishni tayyorlashga va iste’molchiga yetkazishga kamxaij, foydali, samarali hayotiy ehtiyojlarni qondiradigan tovarlar to’plami. Tovarlaming mo’tadil assortimenti kuchli raqobatbardoshligi bilan farqlanadi. Tovarlaming oqilona va mo'tadil assortimenti, asosan, uning sifat jihatini tavsiflaydi. Assortiment xususiyatlari — assortimentni shakllantirishda namoyon bo’ladigan uning maxsus sifatlari. Assortiment ko ‘rsatkichlari — assortiment xususiyatlarining miqdor tomoni dan ifodalanishi bo’lib, ayni paytda tovarlaming turlari va nomlarining soni bilan o ‘lchanadi. Assortiment kengligi — bir turdagi va har xil guruhga mansub t ovar l am ing t ur l ar i , xilma-xilligi va nom larining mi qdori . Assortiment kengligi bozorni tovarlar bila

belgilangan vazifalami bajarishga qodirligini ifoda etadi: skalpellar — yumshoq to ‘qimalami kesish, tibbiy arra — suyak- lami arralashga moMjallangan. T ovarl am ing funksional xossalarini aniqlash, maqsadga muvofiq ravishda, ulaming asosiy vazifasi va ehtiyojlarni toMaroq ta’minlashi bilan belgilanadi. Ijtim oiy vazifa — t o v a r l a m ing yakka t a r t i b d a g i yoki jamoatchilik ijtimoiy ehtiyojlarini qondirishga qodirligi. Ijtimoiy vazifa ko'rsatkichlari deb, ko’pincha tovarlaming tashqi ko’rinishi, tarkibi va ayrim qismlarining mazmuniga aytiladi. Bunday ko’rsatkichlarga tovarning imidji, tashqi ko’rinishi (masalan, asboblaming yaltiroq sathi, tibbiy asboblar to ‘plamining qulay bejirim qadoqlanishi) kiradi. Tasnifiy (klassifikatsion) vazifa — qator xossalar va ko'rsat- ki

foydalanishda asosiy vazifalarining bajarishni davomiyligi. Masalan, rezina buyumlardan foydalanish muddati 1,5—2 yil qilib belgilangan. Dori vositalaridan foydalanishda yaroqlilik m uddat i ularning yorliqlarida va ishlatish bo’yicha yo’riqnomalarida ko’rsatilgan. B u yu m lar, as bo bl ar , a s b o b - u s k u n a l a r d a n f o y d a l a n i s h muddatlari me’yoriy hujjatlarda qayd etiladi. To ‘xtamaslik — tovarlaming funksional vazifasini nuqsonsiz bajarishga qodirligi bo'lib, ulardan keyingi foydalanishda qiyinchilik tug’ilmasligi. To’xtamaslik buyum dan uzluksiz va to ‘xtovsiz foydalanish muddatlari, shuningdek shartli davrda nuqsonlaming paydo bo’lish soni bilan tavsiflanadi. To’xtamaslik ishonchlilik xossasi bo'lib, k o ' p i n c h a tibbiy tovarlar (tibbiy texnika, as

ko’rsatkichlaridir. Xavfsizlik — yo’l qo’yiladigan daraja bilan ziyon va zarar yetkazish ehtimoli cheklangan holat. Tibbiyot tovarlariga nisbatan olganda, xavfsizlik tovarlardan foydalanilganda yoki iste’mol qilinganda iste’molchi hayoti, sog’lig’i va mulkiga ziyon-zahmat yetkazishning yo’qligi deb qaraladi. Xavfsizlik barcha tibbiyot tovarlariga xos boMgan eng muhim sifatdir. 2. Tibbiyot tovarlarini tasniflash Tasniflash bilimning istalgan sohasi uchun muhimdir. Chunki u tadqiqot obyektlarida to’plangan axborotni tartibga solish — tizimlash bilan bog’liq, ularning xilma-xilligida mo’ljalni to ‘g’ri olish imkoniyatini beradi va muhimi, ulaiga oid bilimlar manbayidir. Tibbiyot tovarlari iste’mol tovarlari guruhiga mansub bo’l- ganligi tufayli marketing nazariyasi va amaliyotida qabul qiling

bosqichlarida belgilanadi, moddiy-texnika ta’minoti, ishlanmasini tayyorlash va ishlab chiqarishni tashkil qilish, ishchilar va uzil- kesil nazorat, saqlash va sotish bilan ta ’minlanadi. Iste’molchiga jo’natish yoki iste’mol(foydalanish)dan aw al sifatga talablar va standartlar va TShlar bilan kafolatlangan me’yorlar bo’yicha yoki iste’molchilaming talablariga muvofiq baholanadi. Me’yoriy hujjatlarda sifatni shartlaydigan xususiyatlar va ko’rsatkichlarga nisbatan talablar belgilanadi. Shu bois quyida sifatning tarkiblarini tashkil etadigan belgilami ko’rib chiqamiz. Sog’l Mintaqalarda dori vositalar va tibbiy buyumlar sifatining nazorati nazorat-tahlil laboratoriyalari yordamida amalga oshiriladi. Ularning barchasi “0 ‘z standart” Agentligi tomonidan sinov markazlari sifatida akkreditatsi

tibbiy texnika buyumlarini reglamentlash sohasida yagona davlat siyosatini ta’minlash maqsadida 0 ‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1995-yil 25-mayda qabul qilgan 181 -sonli qaroriga binoan Dori vositalari va tibbiy texnika sifatini nazorat qilish Bosh boshqarmasi tashkil qilindi. Dori vositalari va tibbiy texnika sifatini nazorat qilish Bosh boshqarmasining zimmasiga dori va tashxis vositalari hamda tibbiy texnika va tibbiy buyumlar sifati ustidan davlat nazoratini tashkil qilish hamda amalga oshirish, dori vositalari va tibbiy buyumlami, davolash, oziqlanish mahsulotlari ham da tibbiy texnikani eksper tizalash, standartlash va ro’yxatga olish hamda sertifikatlashni amalga oshiruvchi muassasalar va tashkilotlar faoliyatini muvofiq- lashtirish ham da ularga rahbarlik qilish ma

nomutanosiblikni belgilash yoki oMchovlar natijalarini qayd etish uchun qo'llaniladi. Tovarlaming sifati aniq tovarlaming vazifasiga muvofiq turli xil ehtiyojlarni qondirishni ifodalashni shartlaydigan xossalar va ko'rsatkichlaming yig'indisidir. Iste’mol xossalar va ko’rsatkichlar nomenklaturasi — hayotiy yoki farazli ehtiyojlarning qondirishni ta’minlovchi xossalar hamda ko’rsatkichlar yig’indisidan iborat. Mohiyatan olganda, mazkur nomenklatura iste’mol tovarlarining sifat tavsiflarini aniqlaydi. Nomenklatura doirasida iste’mol xossalar va ko’rsatkichlar ularning xususiyatlari ham da qondiradigan ehtiyojlarga qarab guruhlar va kichik guruhlarga bo’linadi. Quyida tovarlaming iste’mol xossalarining aks etilgan guruhlar va kichik guruhlaming har birini alohida va batafsil ko’ri

tayyorlanadi (tibbiy asboblar). Tibbiy tovarlar tashxis qo’yish, davolash va aholi salomat- ligining t i k l a n i s h i n i ta ’m i nl aydi gan asbobl ar , a p p a r a t l a r , uskunalar, bemor larni parvarish qilish buyumlari, reaktivlar, test-tizimlar va boshqa qator tibbiy maqsadli buyumlaming keng nomenklaturasini o’z ichiga oladi. Qayd etuvchi uskunalarda o ‘l chanayot gan m i qdor ni ng ahamiyati muttasil yoki vaqti-vaqti bilan u yoki bu usul yordamida ko’pincha qog'oz tasmada siyoh yoki tasvir tasmasida yorug’ nur bilan qayd eti ladi . M az ku r u s k u n a l a r n i n g o ‘zi yo zu vc hi (kardiograflar, ensefalograflar) deb ataladi. Kombinirlagan uskunalarda indikatsiya, shuningdek o’lcha- nayotgan m i qdor ni qayd etish amalga oshiriladi. Yozilgan jarayonlami tahlil qilish b

laboratoriya jihozlari ko’proq taqdim etilgan. Tibbiy jihozlar — davolash va kasallikning oldini olish jarayonlarini amalga oshirishda bemorlar va tibbiyot xodimlari uchun qulay shart- sharoitlarni yaratuvchi tibbiy texnik qurilmalar yig’indisi. Tibbiy tovarlami ishlab chiqarish hajmida tibbiy jihozlar oxirgi o ‘rinni egallaydi va tibbiy texnika nomenklaturasi bo’yicha eng ko’p sonli hisoblanadi. Shifoxona uskunalarining barcha turlari va tibbiy jihozlar (funksional operatsiya kursilari, ko'p uyali o’rindiq, yoritkichlar, zambilg’altaklar, stomatologik va ginekologik o’rin- diqlar, javonlar va asboblar, dorilar uchun kursilar), shuningdek davolash-tashxis tadbirlarini o ‘tkazishda aseptika jarayonini ta ’minlaydigan qurilm alar (sterilizatorlarning har xil turlari, dezinfeksiya jihozla

Standartlash jarayonida tibbiy tovarlaming yuksak sifatini ta’minlash katta ahamiyat kasb etadi. Standartlash bo’yicha Xalqaro tashkilot kengashi tom on i d an qabul qilingan ta ’rifga ko’ra, standartlash — foydalanish shartlari va xavfsizlik talablariga rioya qilishda, umumiy oqilona tejamkorlikka erishish uchun manfaat- dor tomonlarning foydasi va ishtirokida muayyan soha bo’yicha faoliyatni tartibga solish m aqsadi da qoi dal ar belgilanishi va qo'llanishidir. S Xalqaro st andart — st andart lash bilan shug’ullanuvchi xalqaro tashkilot tomonidan qabul qilingan va iste’molchilarning keng doirasiga qulay standart. Mintaqaviy standart — standartlash bilan shug’ullanuvchi mintaqaviy tashkilot tomonidan qabul qilingan va iste’molchilaming keng doirasiga moMjallangan standart. Milliy stan

ligining roziligi asosida ishlab chiqilgan va muayyan sohada tartibga solishning mo’tadil darajasiga erishishiga qaratilgan faoliyatning har xil turlariga tegishli qoidalar, umumiy tamoyillar, tavsiflar, talablar hamda usullardan umumiy va ko’p marta foydalanish maqsadida belgilanadigan, tan olingan idora tomonidan tasdiq- langan me’yoriy hujjatdir. 0 ‘zbekiston Respublikasi standard ( 0 ‘zR) — standartlash bo’yicha davlat idorasi yoki respublikaning boshqa davlat idorasi (“0 ‘zstandart” Agentligi, Davlatqurilish, Davlat tabiatni muhofaza qilish qo’mitasi, 0 ‘zbekiston Respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi va ho ka zo ) tom o n i d a n o ‘z vakolatlariga muvofiq tasdiqlangan standartdir. Standartning qoidalari barcha davlat, savdo, ijara, hissador, qo’shma va boshqa korxonalar hamda tas

sertifikatlash, baholash va sifatini nazorat qilish; — metrologik me’yorlar, qoidalar va talablami belgilash; 0 ‘zbekiston Respublikasining xalq xo’jaligi ehtiyojlarini qondirish maqsadida mahalliy standartlar va texnik shartlar sifatida xorijiy mamlakatlaming xalqaro mintaqaviy va milliy standartlarini bevosita qoMlanishini kengaytirish. Tibbiyot tovarlari iste’molchiga donalab (bittadan buyum ko’rinishida) yoki tibbiy to’plamlar ko’rinishida butlangan holda yetkazib beriladi. Bundan tashqari, buyumlaming o ‘zaro bog’liqligiga qarab, ular qatoridan olingan komplekslar yoki moslamalar ko’rinishida yetkazib berish mumkin. Bunday to’plamlar tarzida yetkazib berish davolash yoki tashxis klinika, markazlarni jihozlashda amalga oshiriladi. Tibbiy to’plamlar. Davolash muassasalarini, ayniqsa, u

jarrohlik asboblarini ishlab chiqarishga ixtisoslashtirilgan va nafaqat Rossiyaning bar cha m i nt aqal ar i ga, balki M DH mamlakatlariga ham yirik yetkazib beruvchi hisoblanadi. Ishlab chiqarilayotgan to’plamlaming to ‘la ro’yxati bir necha o ‘nlab nom lami , shu jumladan fuqarolik tibbiy muassasalar uchun 40 dan ortiq to’plamlami o’z ichiga oladi. 21

Xulosa 1. Tovarlar vazifasiga ko’ra iste’mol tovarlariga, sanoat tovarlariga, tashkiliy texnik tovarlarga boMinadi. 2. Tibbiyot tovarlari inson salomatligini ta ’minlashda ijtimoiy ehtiyojlarni qondirishga moMjallangan boMib, tashxis qo’yish, davolash va kasallikning oldini olishda qoMlaniladi. 3. Tovarlaming vazifasiga muvofiq ulami ichki va tashqi ishlatilishi uchun foydalanish yoki ishlatilish yoMi bilan iste’mol qilish paytida namoyon boMadigan qiymati — tovarlaming iste’mol qiymati deyiladi. 4. Tovarlaming funksional yoki ijtimoiy vazifasini aniqlovchi tovarlaming turli xossalari va belgilari yigMndisi — assortimentni belgilaydi. 5. Ishlab chiqaruvchi t om oni dan o ‘zining ishlab chiqarish i mkoniyat lar idan kelib chiqib ishlab chi qaril adigan tovarlar to'plami — sanoat assorti

Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. 1. С.З. Умаров и др. Медицинское и фармацевтическое товароведение. Учебник. 2-е изд.,испр.,М. ГЭОТАР-МЕД, 2004. 2. .М .А .Н и к о л а е в а . Т о в а р о в е д е н и е п о т р е б и т е л ь с к и х товаров. Т ео ре ти че ск ие основьь Учебник для вузов.М., Н О Р М А Л 998. 3. 3 .3 . Х а к и м о в , М .Н .З и я ев а , Г.У Т и л л а е в а . “ Медицинское и фармацевтическое товароведение” Учебное пособие. Ташкент, 2005. 4. Г.У Тиллаева, Т.Н. Абрамова. К реализации госу- д ар с т в е н н н х п р о г р а м м по о б е с п е ч е н и ю Р е с п у б л и к и У зб ек и с т а н м е д и ц и н с к о й т е х н и к о й и и зд ел и ям и медииинского назначения. / / “Ўзбекистон Фармацевтик хабарном аси”, 2001. 5. Указ Президента РУз “ О государственной программе реформиров

Купить