Uilyam Pettining iqtisodiy ta’limoti - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	439.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	24 Апрель 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Uilyam Pettining iqtisodiy ta’limoti

Купить

 Mavzu: Uilyam Pettining iqtisodiy ta’limoti

Reja: 1.Klassik iqtisodiy maktabning rivojlanish tarixi 2. Uilyam Petti Angliya Klassik maktab asoschisi 3. Uilyam Pettining boylik pul, qiymat va daromad nazariyasi

1. Klassik iqtisodiy maktabning rivojlanish tarixi Merkantilizmning yemirilishi va klassik siyosiy iqtisod maktabining paydo bo'lishi Angliyada XVII asrga to'g'ri keldi. Buyuk Britaniya dunyoda iqtisodiyoti eng rivojlangan mamlakatlarga aylandi. Bu yerda manufakturaning rivoji mustamlakalardan keltirilgan arzon, ko'p va sifatli xomashyo hisobiga ro'y berdi, tayyor mollar esa o'sha vaqtda boshqa mamlakatlarga olib borilib , ancha qimmatga pullangan.Noekvivalent almashuv oqibatida metropoliya boyib borgan. Bu sohada aynan Angliya yuksak yutuqlarini qo'lga kiritdi . Agar Angliya hududini 1 deb olsak, uzidan 120 marta katta bo'lgan yerni koloniyaga aylantirgan va undan ustalik bilan foydalangan . XVIII asrga kelib bu yerda kapitalistik ishlab chiqarish munosabat

Mana shu sharoitda yashab ijod qilgan U.Petti, A.Smit, D.Rikardo iqtisodiyotni ilmiy nuqtai nazardan tadqiq qildilar. Bu maktabni klassik(mumtoz) deb atalishining asosiy sababi, eng avvalo, shundan iboratki, uning ko'plab nazariy va metodologik qoidalari chinakam ilmiy, namunali bo'lib , ular zamonaviy iqtisodiy nazariya asosini tashkil etadi. ,, Klassik maktab” atamasi K.Marks tomonidan berilgan. Klassik siyosiy iqtisod vakillari tufayli iqtisodiy nazariya ilmiy fan maqomiga ega bo'ldi. Iqtisodiy ta'limotning rivojlanishida eng katta sur'at XVII-XVIII asrlarda ro'y berdi. Bu davrda merkantilizm, fiziokratizm kabi iqtisodiy maktablar shakllandi. Merkantilistlar davlat ko'proq oltin va kumush to'plashi kerak deb hisoblab, tashqi savdo balansi va davlat himoy

Uning tadqiqotlari kapitalizmning ichki ziddiyatlari va iqtisodiy tengsizligi haqida gapirgandi. Karl Marksning iqtisodiy tushunchalari ko'p mamlakatlarda siyosiy va iqtisodiy inqiloblarga asos bo'ldi. XIIX asr oxiri va XX asrning boshlarida neoklassik iqtisodiyot rivojlandi. Neoklassik iqtisodiyotda cheklov va optimal qaror qabul qilish masalalari markazga qo'yildi. Bu yondashuv Jozef Shumpeter, Alfred Marshall va Vilfredo Pareto kabi olimlar tomonidan rivojlantirildi. Keyinchalik, XX asrning o'rtalarida Jon Meynard Keynsning (1883-1946) ishlari iqtisodiy ta'limotda inqilob qilgan. U global iqtisodiy inqiroz sharoitida davlatning iqtisodiyotda faol ishtirok etishini targ'ib qilgan. Uning qarashlari keyinchalik keynschilik maktabiga asos bo'ldi, bu esa davlat ma

2. Uilyam Petti Angliya Klassik iqtisod asoschisi Uilyam Petti, ingliz iqtisodchisi va statistikchisi bo'lib, XVII asrda iqtisodiyot va statistika fanlari rivojiga katta hissa qo'shgan shaxsdir. U 1623- yil 26- mayda Angliyaning Hampshire shahrida tug'ilgan. Petti o'z, davrining eng e'tiborli iqtisodchilardan biri bo'lib , iqtisodiyot va statistika sohalaridabir qancha innovatsiyalarga asos soldi. Uilyam Petti 14 yoshida Oksford universitetiga kirib, u yerda fan, ayniqsa tibbiyot va til fanlari bo'yicha puxta bilimlar olgan. Keyinchalik u 1646- yilda Fransiyaga borib, u yerda Montpelier va Parijdagi universitetlarda tibbiyot fanlari bo'yicha tahsil olishda davom etdi

Uning eng mashhur ishi "Hisoblar siyosati" (ingliz tilida "Political Arithmetick") bo'lib, bu asar 1690-yilda nashr etilgan. Ushbu asar iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlarni tahlil qilishda matematik va statistik usullarni qo'llashni ta'kidlab o‘tgan. Petti o‘z ishlarida ko‘plab statistik ma'lumotlardan foydalangan va ular asosida davrining iqtisodiy-ijtimoiy holatini baholagan. Petti Irlandiyaning hududlarini qayta hisoblash va yerlarning qiymatini baholash uchun maxsus loyiha ustida ishlagan. U 1655-yilda Irlandiyaga ko'chib o'tib, u yerda yerlarni o'lchash va baholash bo'yicha katta ishlarni amalga oshirdi. Ushbu o'lchov ishi "Down Survey" deb nomlanib, u Petti tomonidan juda qisqa vaqt ichida va juda aniq tarzda bajarilgan. Bu lo

3. U. Pettining boylik qiymat va pul nazar yasi Merkantilistlardan farqli ravishda , U.Petti fikri bo'yicha, nafaqat qimmatli metall, toshlar va pul boylik isoblanadi, balki mamlakatning yeri, uylar , kemalar, tovarlar va hatto uy jihozlari ham boylikni tashkil etadi. ,, Mehnat- boylikning otasi, yer esa - uning onasi” degan iborani ishlatdi. Mamlakat boyligini ko'paytirish uchun u qamoq jazosi o'rniga pul jarimasini joriy etish zarurligini, pul to'lashga ,,qurbi yetmagan o'g'rilarni “ esa ,, qullikka” mahkum etishni, ishlashga majbur qilishni tavsiya etadi. Qiymat nazaryasi-U.Pettining merkantilistlar g'oyasiga bo'lgan salbiy yondashuvi nafaqat boylikning mohiyatini va uni ko'paytirish yo’llarini tahlil qilishda, balki tovarlar qiymatining yaratilish ta

U.Petti nazaryalarining birida aytilishicha, tovar qiymati kumush qazib oluvchi mehnati bilan yaratiladi va uning “tabiiy bahosi sifatida” baholanadi; kumush qiymatiga tenglashtirilgan tovarlar qiymati esa ularning,,Haqiqiy bozor bahosi” hisoblanadi. Ikkinchi bir joyda qayd qilinishicha , tovar qiymati mehnat va yer ishtirokida yaratiladi. Ya'ni Petti aytganidek,,Kemaning yoki kamzul(suyurtik) ning qiymati qandaydir yer moqdori qandaydir qiymatiga teng, chunki har ikkalasi kema ham , kamzul ham yer va inson mehnati bilan yaratiladi” . Bundan ko'rinib turibdiki Pettida tovar bahosi asosida sarfli mehanizm yotadi. Daromadlar nazaryasi- Ishchilarning daromadlari pul kapitali va yer egaligining daromadlari to'g'risida U.Petti aytib o'tgan qoidalar keyinchalik klassik iqtiso

Buni u nazariy jihatdan isbotlab bermoqchi bo'ldi: agar ishchiga ko'rsatilgan minimumdan ikki baravar ko'p haq to'lansa, u chog'da ishchi ikki marta kamroq ishlaydi, bu esa jamiyat uchun shuncha miqdordagi mehnat boy berilganini bildiradi. U. Pettining ish haqi to’g'risidagi mazkur qoidasi ,, klassik maktabning” ko'pchilik vakillari nazariy tadqiqotlarining asosini tashkil etdi Tadbirkorlar va yer egalari daromadlarini Petti o'zi umumlashtirilgan tushuncha ,,renta” sifatida tavfsifladi. U, masalan, degqonchilikda yaratilgan mahsulot qiymati bilan uni ishlab chiqarishga ketgan xarajatlar o'rtasidagi farqni renta deb atagan (ya’ni tuproq unumdorligiga bog'liq bo'lgan renta).Ikkinchi bir misolda , ssuda foizning kelib chiqish mohiyatini ko'rib c

Shu bilan Petti yer bahosini aniqlash bilan bog'liq muommoni yechib berishga uringan. Lekin bu yerda ham olim mazkur bahoni hal etishda yuzaki yondashdi. Uningcha, yerning bahosi bir yillik muayyan miqdordagi rentaga teng bo'mishi kerak. Ammo u bu miqdorni ilmiy jihatdan aniqlab berolmadi, ya'ni yerni bahosini keltirib chiqarish uchun bir yillik rentani ko'paytirish mumkin bo'lgan sonni topa olmadi. Shu bilan birga , uning yer bahosini aniqlashdan kelib chiqadigan ssuda kapitali bilan yerdan olinadigan yillik renta o'rtasidagi o'zaro bog'liqlik g'oyasi iqtisodiy fikrlarni rivojlantirishda ijobiy rol o'ynadi. Buni keyinchalik K. Marks qayd etib o'tadi. Ma'lum ma'noda xuddi shunday fikr Y.Shumpeterning iqtisodiy qarashlarida ham uchraydi .

Xulosa: Xulosa qilib aytganda Uilyam Petti Angliya Klassik iqtisod asoschisi. Yerning qiymatini hisoblash va milliy daromadni tahlil qilish kabi asosiy iqtisod tushunchalarini rivojlantirdi. Foydalanilgan adabiyotlar : Wikpedia ,,Iqtisodiy ta'limotlar tarixi” L.N.Xalikova ,,Iqtisodiy ta'limotlar tarixi” Razzoqov A 1999

E’tiboringiz uchun rahmat

Купить