Uslubiyat haqida umumiy ma’lumot va nutq uslublari - Лингвистика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	5.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Лингвистика

Uslubiyat haqida umumiy ma’lumot va nutq uslublari

Купить

Uslubiyat tilshunoslik fanining bir bo‘limi bo‘lib, nutq jarayonida til hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish qonuniyatlari bilan tanishtiradi. Uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda qo‘llanish yo‘llari, lug‘aviy, frazeologik va grammatik birliklarning qo‘llanish xususiyatlari o‘rganiladi. Adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum bir sohada qo‘llanadigan, bir qancha o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lgan ko‘rinishi adabiy til uslubi deyiladi. Uslub orqali so‘zlovchi shaxs narsalarga, voqealarga shaxsiy munosabatini aks ettiradi. O‘zbek adabiy tilida quyidagi asosiy nutq uslublari bor: so‘zlashuv uslubi, badiiy uslub, rasmiy uslub, ommabop uslub, ilmiy uslub (ayrim darsliklarda so‘zlashuv uslubidan boshqa barcha uslublar kitobiy uslub degan um

Demak, adabiy tilning ijtimoiy hayotning ma’lum sohasi doirasida qo‘llaniladigan bir necha ko‘rinishlari mavjud. Ana shunday ko‘rinishlari nutq uslublari hisoblanadi. Adabiy tilning ijtimoiy hayotning ma’lum sohasi doirasida qo‘llaniladigan ko‘rinishi nutq uslublari deyiladi. O‘zbek tilining nutq uslublarini o‘rganuvchi tilshunoslik bo‘limiga esa o‘zbek tili uslubiyati deyiladi.

O‘zbek tilining ichki tuzilishinigina o‘rganish bizga bu til haqida to‘la axborotni bera olmaydi, chunki til birliklaridan qachon, qayerda, qanday vaziyatda foydalana bilish ham katta ahamiyatga ega. Masalan, muhtaram, qimmatli , aziz singari so‘zlarni ma’lum shaxs bildiruvchi so‘zlarga faqat rasmiy, publitsistik uslublarda qo‘shib ishlatishingiz mumkin: Muhtaram Solijon Soqiyevich! Qimmatli aka, aziz opajon kabi. Bunday birikmalarni yoningizda siz bilan oddiy holatda jonli muloqot qilib turgan kishilarga qo‘llay olmaysiz. Agar shunday birikmalarni qo‘llasangiz, noqulay ahvolga tushasiz.

Quyidagi matnning qaysi uslubga xosligini aniqlab, unga tavsif bering. Xudo ne’matlarin oliysi idrok, Aqlni madh etar kimki dili pok. Aql yo‘l ko‘rsatib, dilni etar shod Har ikki olamda aqlli obod. Aql bir tirik jon — bilmaydi zavol, Aql turmush asli buni yodlab ol. Aqldan g‘amginlik, shodlik, o‘ktamlik, Aqldan borlig-u yo‘qlig-u kamlik. Kishi ish qilarkan beaql-u idrok, Bu ishdan bo‘ladi yurak-bag‘ri chok. Mashq

Kundalik hayotda uyda, ko‘cha-ko‘yda, ish joylarida va boshqa joylarda kishilarning bir-biri bilan erkin muloqotga kirishuvi so‘zlashuv uslubi orqali yuzaga chiqadi. Oddiy so‘zlashuv uslubida so‘zlovchi nutq vaziyatidan kelib chiqib, axborot uchun eng kerakli so‘zlarnigina ishlatadi. Qolganlari nutqiy vaziyatdan bilinib turadi yoki imo-ishora va mimikalar bilan to‘ldiriladi. Masalan, kinoteatr chi р taxonasidan chi р ta olish uchun so‘raysiz: — Beshinchidan ikkita (Menga beshinchi qatordan ikkita chi р ta bering deb o‘tirmaysiz). So‘zlashuv uslubining o‘zi ikki turga bo‘linadi: 1) adabiy so‘zlashuv uslubi; 2) oddiy so‘zlashuv us lubi. Ma’lum adabiy til me’yorlariga bo‘ysungan, tartibga solingan so‘zlashuv uslubiga adabiy so‘zlashuv uslubi deyiladi. Adabiy tilning og‘zaki shakli adabi

PUBLITSIS Т IK USLUB Publitsistika (lot. publika — xalq, omma) davrning eng muhim, dolzarb masalalarini o‘quvchilarga, tinglovchilarga, tomoshabinlarga gazeta-jurnal, radio, televideniye orqali yetkazish, ommani jonlan tirish, kishilarning ongiga atrofda sodir bo‘layotgan voqealarni singdirish, ularning ijtimoiy qarashlarini shakllantirish uchun xizmat qiladi. Ommaviy axborot vositalarida (gazeta-jurnal, radio, tele videniye), Oliy Majlis yig‘inlarida, turli xil anjumanlarda qo‘llanila digan nutq uslubi publitsistik uslub sanaladi. Publitsistik uslub ikki xil shaklda namoyon bo‘ladi: 1) yozma shakl; 2) og‘zaki shakl. Ijtimoiy-siyosiy masalalarga bag‘ishlangan bosh maqolalar, felyeton va pamfletlar, murojaatnomalar, chaqiriqlar, deklaratsiyalar publitsistik uslubning yozma shakliga mansubdi

BADIIY USLUB Badiiy asarlarni ko‘p o‘qigansiz. Har bir tilning butun imko Badiiy asarlarni ko‘p o‘qigansiz. Har bir tilning butun imko niyatlari, bor boyligi, jozibasi badiiy asarlar orqali namoyon niyatlari, bor boyligi, jozibasi badiiy asarlar orqali namoyon bo‘ladi.bo‘ladi. Badiiy asarlarning bayon qilish uslubi badiiy uslub hisoblanadi.Badiiy asarlarning bayon qilish uslubi badiiy uslub hisoblanadi. Badiiy uslubning o‘ziga xos xususiyati shundaki, unda adabiy Badiiy uslubning o‘ziga xos xususiyati shundaki, unda adabiy tilning barcha imkoniyatlarini o‘z ichiga olish bilan birga, o‘zbek tilning barcha imkoniyatlarini o‘z ichiga olish bilan birga, o‘zbek shevalariga, kasb-hunarga doir leksik birliklar, bugungi kundalik shevalariga, kasb-hunarga doir leksik birliklar, bugungi kunda

Chistonlarni o‘qing, ular asosida she’riy asarlarning o‘ziga xos xususiyatlari haqida fikr yuriting. U nima, og‘zi bor ammo tishi yo‘q, Og‘ziga ne tushsa qiyar, ishi yo‘q. Barmoqni tekkizar bo‘lsang og‘ziga, Changalin soladi, hech qo‘rqishi yo‘q. Katta tuya — dumi yo‘q, Ovqat uchun g‘ami yo‘q. Daryodan suv ichadi, Odamga rizq sochadi.

Huquqiy qonunchilik va ish yuritish munosabatlari doirasida qo‘llaniluvchi nutq uslubi rasmiy uslub hisoblanadi. Rasmiy uslub quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. Sof qonunchilik uslubi (qonun, farmon, fuqarolik va jinoiy aktlar, nizomlar uslubi). 2. Idoraviy — devonxona uslubi (buyruq, ariza, talabnoma, bildirgi, tavsifnoma, tarjimayi hol, ishonchnoma, dalolatnoma); di р lomatik uslub (nota, bayonotnoma, bitim, konvensiya va boshqalar). Rasmiy uslub deyarli yozma shaklda ro‘yobga chiqadi. U har qanday tasviriy vositalardan, obrazlilikdan xoli bo‘ladi. Bunday uslubda tilning ikki vazifasi — axborot uzatish va da’vat etish, buyurish vazifasi amalga oshadi. Masalan, ma’lumotnomada axborot berilsa, buyruqda da’vat etish, axborot o‘z aksini topgan bo‘ladi. Rasmiy uslubga mansub har qaysi turnin

ISHONCH QOG‘OZI Men, Urganch akademik litseyining 2-bosqich talabasi O. Ollo berganov, menga litsey tomonidan ajratilgan mukofot pulini sinf doshim A. Do‘simovning olishi uchun ishonch bildiraman. A. Do‘simovning tug‘ilganligi haqidagi guvohnomasi № Т N 5891346. (imzo) O. Olloberganov N a m u n a3B

ILMIY USLUB Ilm-fan sohasida qo‘llaniluvchi nutq uslubi ilmiy uslub hisoblanadi. Ilmiy uslub daliliy ma’lumotnomalar asosida chiqarilgan ilmiy xulosalarga (ta’rif-qoidalarga) ega bo‘lish, atamalarining keng qo‘llanilishi bilan boshqa uslublardan farq qiladi. Ilmiy uslub ham o‘z ichida ikki guruhga bo‘linadi: 1) sof ilmiy uslub; 2) ilmiy-ommabop uslub. Sof ilmiy uslub muayyan fan sohasidagi kishilarga nisbatangina qo‘llaniladi. Shuning uchun bu uslubda fanning ma’lum sohasiga doir atamalar keng qo‘llaniladi. Ilmiy-ommabop uslubda esa fan yutuqlarini keng ommaga yetka zish maqsad qilinadi. Shuning uchun bunday uslub publitsistik uslubga yaqinroq bo‘ladi. Ma’lum fan sohasiga doir atamalar qo‘llanilsa ham, lekin bu atamalar xalqqa tushunarli bo‘lishi uchun izohlanadi. Sof ilmiy uslubning o

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT Bajardi: Sherzodjonova Feruzabonu Tekshirdi: Shodiyeva Dilfuza

Купить

Похожие документы
Tilshunoslik va psixologiya
Badiiy matnda nisbiy so‘zlar yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
Murakkab qo‘shma gaplar
Sintaktik va sintagmatik munosabat
O‘zbek tilshunosligida aksentuatsiya va sillabika. Urg‘u va bo‘g‘in