Xalqaro iqtisodiy aloqalar geografiyasi - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	9.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Xalqaro iqtisodiy aloqalar geografiyasi

Купить

X alqaro iqt isodiy aloqalar
geografi y asi Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

X alqaro iqt isodiy aloqalar
Xalqaro iqtisodiy
aloqalar deb
davlatlar o‘rtasidagi,
xalqaro tashkilotlar
va kompaniyalar
ishtirokidagi xo‘jalik
aloqalariga aytiladi.
Bu aloqalarning bir
nechta asosiy
yo‘nalishlari mavjud
(42-rasm).

Xalqaro iqtisodiy
aloqalarning
xalqaro savdo,
xalqaoro moliya
munosabatlari,
ilmiy texnik
hamkorlik, ishlab
chiqarishdagi ilmiy
hamkorlik, xalqaro
turizm kabi
ko‘rinishlari mavjud. X alqaro iqt isodiy aloqalar k o‘rinishlari

Ularning rivojanishiga
ilmiy-texnik taraqqiyot,
davlatlar orasidagi
ijtimoiy-iqtisodiy
tafovutlar, jahon
mintaqalaridagi siyosiy
vaziyat, xalqaro
iqtisodiy integratsiya
kabi omillar ta’sir
ko‘rsatadi.X alqaro iqt isodiy aloqalar riv ojlanishiga t a’sir et uv chi omillar

Xalqaro iqtisodiy aloqalarning asosiy ko‘rinishlari orasida xalqaro savdo
muhim ahamiyatga ega. Savdo juda uzoq tarixga ega bo‘lganligiga qaramay,
uning xalqaro miqyosga chiqishi jahon xo‘jaligi shakllanish vaqtlariga borib
taqaladi.

Davlatlar tashqi
savdo hajmi tashqi
savdo aylanmasi
orqali aniqlanadi.
Ushbu ko‘rsatkich
davlatning xalqaro
mehnat
taqsimotida
qanday o‘rin
tutishini aniqlab
beradi.Tashqi sav do ay lanmasi

Xitoy, AQSH, Germaniya, Yaponiya, Fransiya tashqi savdo
aylanmasi hajmiga ko‘ra jahonda yetakchilik qiladi (16-jadval).

Xalqaro savdoning tarkibida
mahsulotlar bilan savdo-sotiq
qilish xizmatlar savdosiga
qaraganda katta salmoqqa ega.
Uning asosiy qismini
mahsulotlar savdosi tashkil
qiladi. Mashina va jihozlar,
transport vositalari, elektronika,
kimyoviy mahsulotlar xalqaro
savdoda katta talab mavjud
bo‘lgan tayyor mahsulotlar
hisoblanadi. X alqaro sav do t ark ibi

Iqtisodiy imkoniyatlari yuqori bo‘lgan jahonning rivojlangan
davlatlari xalqaro savdoning 60% dan ortig‘ini tashkil qiladi.
Tashqi savdoda davlatlar va mintaqalar orasida katta tafovutlar
saqlanib qolmoqda.

Ma’lumotlarga ko‘ra, G‘arbiy Yevropa, Shimoliy Amerika, Osiyo-Tinch okean
mintaqasi hissasiga xalqaro savdoning deyarli 90% i to‘g‘ri kelmoqda. Ushbu
mintaqalar asosan tayyor mahsulotlar va yuqori sifatli xizmatlarni eksport
qilsa,

Afrika, Osiyo, Okeaniya va Lotin Amerikasidagi rivojlanayotgan
davlatlar jahon bozoriga asosan mineral resurslar, o‘rmon va
qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini olib chiqadi.

Muayyan davr oralig‘ida ma’lum bir davlatning eksporti va importi
qiymatlarining ayirmasi tashqi savdo balansi ni ko‘rsatadi.
Davlatlarda mazkur ko‘rsatkich musbat yoki manfiy ko‘rinishda
bo‘lishi mumkin.

Tashqi savdo balansida eksport miqdori yuqori bo‘lgan davlatlar
orasida Xitoy, Germaniya, Rossiya kabi davlatlar alohida ajralib
turadi.

So‘nggi yillarda xorijda ishlab chiqarish sohalarini rivojlantirish
maqsadida kapital qo‘yilma kiritish hamda foyda olish jarayoni —
kapital eksporti kuchayib bormoqda.

Katta miqdordagi kapital rivojlanayotgan davlatlar iqtisodiyotiga
yo‘naltirilmoqda. AQSH, Yaponiya, Buyuk Britaniya, Germaniya,
Xitoy kabilar jahonning eng yirik kapital eksportyorlari hisoblanadi

Xalqaro turizm xalqaro iqtisodiy aloqalarning asosiy
ko‘rinishlaridan biri bo‘lib, jahon YMMning deyarli 10% ini,
xizmatlar eksportining esa ⅓ qismini beradi.

Ispaniya,
Gretsiya, Italiya,
Misr kabi
davlatlar mazkur
sohani o‘z milliy
iqtisodiyotlarining
ixtisoslashgan
tarmog‘iga
aylantirgan. Turizmga ixt isoslashgan dav lat lar

Jahon mintaqalari orasida Yevropa eng katta turistik oqimni qabul
qilishi bilan ajralib turadi.

Ushbu qit’a davlatlari orasida Fransiya, Ispaniya, Italiya,
Germaniya, Buyuk Britaniya yillik tashrif buyuruvchi sayyohlar
soniga ko‘ra jahonning birinchi o‘ntalik davlatlari orasidan o‘rin
egallagan.

So‘nggi yillarda Osiyoning ham xalqaro turizmdagi ahamiyati
ortmoqda. Ayniqsa, Sharqiy, Janubi-sharqiy va Janubi-g‘arbiy Osiyo
mamlakatlari katta miqdordagi sayyohlarni o‘ziga jalb qilmoqda.

Unga mazkur hududlarga xos bo‘lgan go‘zal tabiiy
sharoit, jahonga mashhur tarixiy yodgorliklar ko‘pligi, diniy
ziyoratgohlarning mavjudligi katta ta’sir ko‘rsatmoqda.

Afrika qit’asi davlatlari orasida Shimoliy Afrika davlatlari alohida
ajralib turadi. Qirg‘oqbo‘yida dam olishni xohlovchilar asosan
Marokash, Tunis, Misrga tashrif buyursa,

tarixiy turizm ixlosmandlarini Misr ehromlari, qadimiy Karfagen
qoldiqlari o‘ziga jalb etadi.

Afrikada yuzlab qo‘riqxona va milliy bog‘lar mavjud bo‘lib, ular ham
muhim turistik obyektlar hisoblanadi. Tabiatsevarlarning katta
qismi Keniya, Tanzaniya, Ruanda hududidagi milliy bog‘larga
tashrif buyuradi (43-rasm) .

JAR, Tunis, Misr va Marokash davlatlari sayyohlarning umumiy
soniga ko‘ra qit’ada yetakchilik qiladi.

Amerika qit’asi turizmida AQSH, Meksika, Karib havzasi davlatlari
katta salmoqqa ega.

Avstraliya va Okeaniya mintaqasi turizmida qirg‘oqbo‘yi
hududlarda tashkil qilingan dam olish maskanlarining o‘rni katta.

Hozirgi kunda an’anaviy turistik turlari (dengizbo‘yi, diniy, tarixiy) bilan bir
qatorda ekoturizm,agroturizm, ishbilarmonlik, sport, shoping (savdo),
ekstremal turizm kabi ko‘rinishlari ham rivojlanmoqda.

© Foydalanilgan adabiyotlar:
•
V. N. Fedorko, N. I. Safarova, J. A. Ismatov, E. Y. Nazaraliyeva – Geografiya
(Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining
10- sinf o‘quvchilari uchun darslik, Respublika ta’lim markazi, 2022
•
@ edurtm_uz

Xalqaro iqtisodiy aloqalar geografiyasi

Купить