Yalpi daromad, foyda va zarar 9-sinf - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	2.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	15 Февраль 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Yalpi daromad, foyda va zarar 9-sinf

Купить

9-sinf Iqtisodiy bilim asoslari darsligi asosida 6-mavzu:YALPI DAROMAD, FOYDA VA ZARAR

Korxonaning yoki biror shaxsning ma’lum vaqt davomida tovar va xizmatlarini sotishdan qo‘lga kiritgan jami pul tushumi — yalpi daromad deb yuritiladi va TR harflari (inglizcha “total revenue” (yalpi daromad) iborasining bosh harflari) bilan belgilanadi. Agar sotilgan tovar miqdori (q) va bitta tovarning o‘rtacha sotuv narxi (p) ma’lum bo‘lsa, yalpi daromad quyidagicha topiladi:

Masalan, qandolatchilik firmasi bir oyda 8000 ta tort tayyorlab, ularni 45000 so‘mdan sotgan bo‘lsa, firmaning oylik daromadi 360000000 so‘mga teng bo‘ladi. Ya’ni yalpi daromad - 45000. 8000=360000000 so‘m. Foyda — korxonaning ma’lum vaqt davomidagi yalpi daromadi bilan umumiy xarajatlari orasidagi farq bo‘lib, P harfi (inglizcha “profit” (foyda) so‘zining bosh harfi) bilan belgilanadi. Agar bu ayirma manfiy bo‘lsa, u holda foyda emas, zarar haqida gapiriladi

Yuqorida keltirilgan qandolatchilik firmasining o‘sha oyda qilgan xarajatlari 240000000 so‘mga teng bo‘lsa, firma bir oyda 120000000 so‘m foyda ko‘rgan bo‘ladi. Ya’ni foyda=360000000 so‘m - 240000000 so‘m=120000000 so‘mga teng. Yalpi daromad — tovarni sotishdan tushgan pul tushumi. Foyda — korxonaning ma’lum vaqt davomidagi yalpi daromadi bilan umumiy xarajatlari orasidagi musbat farq.

Masalan, yuqoridagi firmaning keltirilgan oydagi xarajatlari 240000000 so‘m emas, 390000000 so‘m bo‘lsin. U holda Yalpi daromad - Umumiy xarajat =360000000 - 390000000= - 30000000 so‘mga teng manfiy natijaga ega bo‘lamiz. Bu esa firma o‘sha oyda 30000000 so‘m zarar ko‘rganligini anglatadi.

Zarar — korxonaning ma’lum vaqt davomidagi yalpi daromadi bilan umumiy xarajatlari orasidagi manfiy farq.

Bozor iqtisodiyoti sharoitida foyda firma faoliyatini baholovchi va o‘lchovchi muhim iqtisodiy ko‘rsatkich hisoblanadi. Tadbirkorlik bilan shug‘ullanishning asosiy maqsadlaridan biri— bu foyda olish ekanligini eslatishning o‘zi kifoya. Foydani tadbirkorning tavakkalchilik qilib, o‘z mablag‘ini ishga solgani uchun berilgan mukofot deb atash mumkin.

Ikkinchi tomondan, foyda korxonaning o‘ziga xos “termometri” vazifasini o‘taydi. Korxona katta miqdorda foyda olyaptimi, demak, korxona “sog‘lom”, yaxshi ishlayapti. Korxona zarar ko‘ryaptimi, demak, “ishlar chatoq”.

Uchinchi tomondan, foyda nimani, qancha va qanday ishlab chiqarish kerakligini ham ko‘rsatadi. Bozor iqti- sodiyoti sharoitida nima ko‘proq foyda keltirsa, shu narsa ko‘proq ishlab chiqariladi va aksincha. Iqtisodchilar biror sohani rivojlantirishga mablag‘ sarflashni investitsiya qilish yoki sarmoyalash deb atashadi.

Birinchi fotostudiya shaharning markazida, ikkinchisi esa chekkarog‘ida joylashgan. 1. Fotostudiyalarning yalpi daromadlari va xarajatlarini hisoblang. Ularni taqqoslang. 2. Fotostudiyalarning mahsulotlari tarkibini, narxlarini taqqoslang. Ularning farqlanish sabablarini izohlab bering. 3. Fotostudiyalarning xarajatlari tarkibini tahlil qiling. 4. Har qaysi fotostudiya o‘z faoliyati natijalarini yaxshilash uchun nimalar qilishi kerak deb o‘ylaysiz? 5. Har bir fotostudiyaning foydasini hisoblang va o‘zaro taqqoslang.

Har bir firmaning maqsadi shunchaki foyda olish emas, balki imkoni boricha ko‘proq foyda olish, ya’ni foydani maksimallashtirishdan iborat. Foydani esa ikki xil usulda ko‘paytirish mumkin. Birinchisi, yalpi daromadni ko‘paytirish evaziga, ikkinchisi esa umumiy xarajatni kamaytirish hisobiga Investitsiya qilish (sarmoyalash) — mablag‘ni ishlab chiqarishni rivojlantirishga sarflash.

Firmaning foydasi quyidagi maqsadlarda ishlatiladi: — foydaning tegishli qismi davlatga soliq tariqasida to‘lanadi; — firma faoliyatini rivojlantirish uchun yangi texnologiyalarni sotib olishga, yangi bino va inshootlar qurishga sarflanadi; — foydaning qolgan qismi esa korxona egalarining foydasi sifatida o‘zlashtiriladi, aksiyadorlarga dividend sifatida taqsimlab beriladi

Купить