Yangibozor tuman arxivining tarixi - История - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	15000UZS
Размер	4.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	24 Февраль 2026
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	История

Yangibozor tuman arxivining tarixi

Купить

Yangibozor tuman arxivining tarixi
KIRISH
I BOB. YANGIBOZOR TUMAN ARXIVINING TASHKIL ETILISHI
1.1. Xorazm viloyati Yangibozor tuman davlat arxivi tashkil topishi tarixi,
tuzilishi, vazifalari va faoliyati.
1.2. Arxiv hujjatlardan foydalanish tartibi va qoidalari.
II BOB. YANGIBOZOR TUMANIDA SAQLANAYOTGAN HUJJATLAR
2.1. Arxivlarda hujjatlarni saqlovini ta’minlash tartibi.
2.2. Xorazm viloyati Yangibozor tuman davlat arxivida saqlanayotgan noyob va
qimmatli hujjatlar.
XULOSA.
1

KIRISH
Mavzuvning dolzarbligi: Arxiv- so‘zining ma’nosi hukumat uyi, hukumat
binosi degan ma’nolarni anglatadi. Arxiv hujjatlarni jamlash xisobga olish va
ulardan foydalanishni amalga oshiruvchi muassasa xisoblanadi. Mazkur kurs
ishida Xorazm viloyati Yangibozor tuman davlat arxivining qachon tashkil
topganligi, maqomi, funksiyalari, vakolatlari va faoliyatining tashkiliy asoslari
arxiv sohasi rivojiga o‘z hissalarini qo‘shgan rahbar xodimlar, arxivning asosiy
vazifalari va uning saqlovidagi yig‘majildlar va ularning soni, saqlanishi,
muqovalash va ta’mirlash, hozirgi kunda hujjatlarni raqamlashtirish ishlarining
olib borilishi, alohida qimmatli hujjatlar, arxivda faoliyati va vazifalari, erishilgan
yutuqlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar to‘liq ko‘rsatib o‘tilgan. Xorazm viloyati
Yangibozor tuman Davlat arxivi o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasi
Konstitutsiyasi va Qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi
palatalarining qarorlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmonlari,
Qarorlari va Farmoyishlariga, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
Qarorlari va Farmoyishlariga, O‘zbekiston Respublikasi Adliya Vazirligi
huzuridagi “O‘zarxiv” agentligi va Boshqarma buyruqlari, farmoyishlari,
ko‘rsatmalari shuningdek, boshqa qonun hujjatlariga hamda o‘z Nizomiga amal
qiladi.
Kurs ishining maqsadi: Xorazm viloyati Yangibozor tumani arxivi
faoliyati bilan tanishish.
Kurs ishining vazifasi: Yangibozor arxivi tarixi, unda saqlanayotgan
hujjatlar va ularning saqlanish tartibi bilan tanishish.
Kurs ishining obekti: Yangibozor tuman arxivining tarixi
Kurs ishining predmeti: Xorazm viloyati Yangibozor tuman davlat arxivi
tashkil topishi tarixi, tuzilishi, vazifalari va faoliyati.
Kurs ishining tuzilishi: Kirish, ikki bob, to’rt bo’lim, xulosa,
foydalanilgan adabiyotlar va ilovalar.
2

I BOB. YANGIBOZOR TUMAN ARXIVINING TASHKIL ETILISHI
1.1. Xorazm viloyati Yangibozor tuman davlat arxivi tashkil topishi tarixi,
tuzilishi, vazifalari va faoliyati.
O‘zbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1962-yil 2 iyundagi № 400-son
qaroriga hamda Xorazm oblast soveti ijroiya komitetining 1963-yil 28 noyabrdagi
№ 380-son qaroriga asosan oblast davlat arxivlari tasarrufida rayonlararo arxivlar
tuzilgan. Xorazm oblast bo‘yicha Gurlan rayonlararo davlat arxivi (hozirgi
Yangibozor tuman davlat arxivi) unga Gurlan, Urganch, Shovot, Qo‘shko‘pir
tumanlari arxivlari asosida tashkil etilgan. Gurlan rayonlararo davlat arxiviga
ilgarigi Yangibozor rayon partiya komitetining sobiq xodimi Bobojonov Bekchan
rahbar qilib tayinlangan. O‘zbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1965-yil 26 mart
№ 172-son Farmoni bilan Xorazm oblast Ijroiya Komitetining 1965-yil 22 aprel №
141-son qaroriga asosan rayonlararo davlat arxivlari oblast davlat arxivining filiali
deb atala boshlagan. Xalq deputatlari Gurlan tuman soveti ijroiya komitetining
1977-yil 26 dekabrdagi № 493-son qarori bilan bo‘linma qoshida xo‘jalik xisobida
ishlovchi guruh tashkil qilingan. Xo‘jalik hisobidagi guruh Urganch, Gurlan,
Shovot, Yangibozor tumanlaridagi tashkilotlarning hujjatlariga ishlov berib
hujjatlarni davlat arxiviga topshirganlar. Arxivning birinchi rahbari Bekchan
Bobojonov 1917-yil Urganch rayon G‘aybu qishlog‘ida hunarmand-temirchi
oilasida tug‘ilgan. U 1963-yildan 1990-yillargacha arxivga rahbarlik qilgan. 1963-
yilda shtatlar jadvali tasdiqlangan bo‘lib, direktor-1, 1-shtat birligi, arxivchi-1 shtat
birligi, fond saqlovchi-1 shtat birligida xodimlar faoliyat olib borgan.Rahbarlik
qilgan yillarida hujjatlarni yig‘ish, ro‘yxatga olish, foydalanish va davlat saqloviga
olishda ibratli ishlarni amalga oshirgan, 300 dan ziyod fond ochilib, davlat
saqloviga olingan hujjatlar sonini 57 mingdan oshirgan. Har yiliga 1000-1300
atrofida davlat saqloviga hujjatlar olingan. 1
Hujjatlar ekspertizasi mutassil
o‘tkazilib borilgan. Tushgan so‘rovlarga vaqtidan javob berilib, arxiv hujjatlarida
1
https://archive.uz/source/images/xorazm_viloyati_hududiy_arxiv_ishi.pdf
3

qayd qilib borilgan. Xorazm oblast davlat arxivi Gurlan filialining (hozirgi
Yangibozor tuman davlat arxivi) inspektori Korekinaning arxiv hujjatlarini
varaqlar ekanman bugungi kun arxiv ishini, faollashtirishda yetakchi vosita
bo‘ladigan hujjatlar borligining shohidi bo‘ldim. O‘sha davrlarda hujjatlarga ishlov
berish jarayonlaridan namunalar.
1.1.1 – jadval.
№ Rayonlar Nazoratdagi korxonalar Ishlov berilgan %
1 Gurlan rayon 47 5 12
2 Shovot rayon 36 14 42
3 Urganch rayon 38 8 24
Jami: 121 27 33
Hujjatlarga ishlov berish 1966-yil 1 iyul holati

Yangibozor tuman hokimining 1994-yil 14 aprel № 119-son qarori bilan
Xorazm viloyat davlat arxivi Gurlan filiali, Yangibozor tumani markazda
joylashgani va boshqaruvda Yangibozor tuman hokimligi tizimiga kirishi sababli
Xorazm viloyat davlat arxivi Yangibozor filialiga aylantirilgan. 2012-yilda
Xorazm viloyat arxiv ishi hududiy boshqarmasi tasdiqlagan va Yangibozor tuman
hokimi bilan kelishilgan O‘zbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Yangibozor
tuman davlat arxivi to‘g‘risidagi Nizomga asosan Yangibozor tuman davlat arxivi
maqomi berilgan. Yangibozor tuman davlat arxivi 1962-1990 yillarda Yangibozor
tuman mashina traktor parkining eski binosida, 1991-2000 yillarda Yangibozor
tuman kasb-hunar kolleji yotoqxonasida, 2001-2011 yillarda esa Yangibozor
tuman dorixonasi binosida o‘z faoliyatini olib borgan. 2
2
https://archive.uz/source/images/xorazm_viloyati_hududiy_arxiv_ishi.pdf
4

Yangibozor tuman davlat arxivi saqlovida 526 fond mavjud bo‘lib, 112
mingdan ortiq saqlov birligi mavjud. Hujjatlarning boshlanish sanasi, ya’niy
chegara yillari 1925-2018 yillardan iborat. Saqlovda asosan 1925-yildan ya’niy
O‘zbekiston SSR tashkil bo‘lishidan boshlab hujjatlar saqlanmoqda. Vakf fondi,
okrug ijroiya komiteti, okrug Xalq ta’limi bo‘limi fondlari o‘zida qimmatdor va
ilmiy-tarixiy hujjatlarni jamlaganligi bilan ajralib turadi.
1.1.1 –rasm. Arxiv binosi 2018-yil budjetdan tashqari mablag‘lar
xisobidan joriy ta’mirlangan.
Yangibozor tuman davlat arxivida jami 1 dan 547 gacha fondlar mavjud
bo‘lib, shundan 525 ta fondda hujjatlar saqlanmoqda. Berib yuborilgan fondlar
soni 22 ta. Xisob bo‘limida fondlar ro‘yxati kitobi, saqlovga kelib tushgan
hujjatlarni ro‘yxatga olish kitobi, ro‘yxatlar yig‘majildlari, fondlar yig‘majildlari,
fond varaqchalari va fond varaqlari, alohida qimmatli hujjatlar ro‘yxatlari, alohida
qimmatli hujjatlar fond varaqchalari, har yillik nomenklaturalar, fondlar tarkibi va
hajmi o‘zgarishi to‘g‘risidagi ma’lumotlar, yillik statistik hisobotlar saqlanmoqda.
Xorazm viloyat Yangibozor tuman davlat arxivining asosiy jamlash manbai
5

ro‘yxatiga 153 ta tashkilot kiritilgan bo‘lib, mulkchilik shakli bo‘yicha davlat,
nodavlat tashkilotlardan iborat. 3

Yangibozor tuman davlat arxivi dastlabki ish faoliyati uning hududiga
qarashli tumanlarda faoliyat yuritgan tashkilotlarning hujjatlarni saqlovga qabul
qilishdan iborat. Yangibozor tuman davlat arxivi faoliyati Urganch, Shovot,
Gurlan, Yangibozor tumanlari hududlarida arxiv ishi va ish yuritish sohasida
yagona davlat siyosatini amalga oshirish;
O‘zbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi hujjatlarini shakllantirish,
ularning saqlanishini, davlat hisobi yuritilishini ta’minlash va ulardan foydalanish;
arxivshunoslik va arxeografiya, ish yuritish, elektron hujjat aylanishi sohasida
ilmiy va metodik ishlarni, ilmiy tadqiqotlar natijalarini hamda ilmiy-texnika
yutuqlarini arxiv ishi va ish yuritish sohasiga qo‘llash;
O‘zbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondiga tegishli bo‘lgan axborot
resurslarini saqlashni ta’minlaydigan elektron arxivlarni tashkil etish va faoliyat
ko‘rsatishini tashkillashtirish;
3. Arxiv hujjatlari saqlovini ta’minlash va hisobini yuritish bo‘yicha: arxiv
saqlovidagi hujjatlarni belgilangan tartib asosida xavfsiz saqlovini tashkil qilish;
hujjatlar saqlovini ta’minlash uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish,
hujjatxonalarni zamonaviy talablar asosida harorat-namlik, yorug‘lik, sanitariya-
gigiyena, qo‘riqlash va yong‘inga qarshi uskunalar bilan jihozlash;
arxiv saqlovidagi hujjatlarning hisobini olib borish, ularning saqlanish
holatini monitoring qilish, belgilangan muddatlar va zarur hollarda hujjatlarning
mavjudligi hamda holatini tekshirish;
doimiy saqlovdagi hujjatlarning sug‘urta fondi va elektron foydalanish
nusxalarini yaratish;
arxiv fondlari ro‘yxati, alohida qimmatli hujjatlar ro‘yxati, yig‘majildlar va
hujjatlar ro‘yxatlari, hujjatlarning sug‘urta fondi ro‘yxati hamda boshqa hisob
hujjatlarini shakllantirish va yuritish; 4

3
https://archive.uz/source/images/xorazm_viloyati_hududiy_arxiv_ishi.pdf
4
https://archive.uz/source/images/xorazm_viloyati_hududiy_arxiv_ishi.pdf
6

saqlovdagi hujjatlarni fondlashtirish va qayta fondlashtirish, hujjatlarga
ilmiy- ma’lumotnoma apparatini yaratish;
O‘zbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi hujjatlari shakllanadigan
tashkilotlarga guvohnomalar berish;
4. Arxiv hujjatlaridan foydalanishni tashkil qilish bo‘yicha:
arxiv saqlovidagi hujjatlardan maqsadli va oqilona foydalanish ishlarini
tashkil qilish;
davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, idoralar, tashkilotlar,
korxonalar va muassasalar hamda fuqarolarni ularning so‘rovlariga asosan mavzuli
va ijtimoiy-huquqiy toifadagi ma’lumot bilan ta’minlash;
Davlat arxivi ijobiy imijini shakllantirish va ilgari surish, ijtimoiy so‘rovlar
o‘tkazish va boshqa shakllarda jamoatchilik fikrini o‘rganish;
Xonqa tuman Davlat arxivifaoliyatiga aloqador matnli, foto-, audio- va
videomateriallardan iborat ma’lumotlar bazasini shakllantirish va yangilab borish;
axborot makoni monitoringini olib borish va tahlil qilish, tanqidiy va keng
muhokama qilinayotgan axborot hurujlari yuzasidan Agentlik Axborot xizmati
hamda hududiy boshqarmaga xabar berish, ommaviy axborot vositalari va Internet
tarmog‘ida Agentlik faoliyatiga aloqador axborotni tarqatish bo‘yicha ishlarni
tashkil qilish;
ommaviy axborot vositalari hamda internet tarmoqlarida arxiv hujjatlari
asosida maqolalar chop etish, teleko‘rsatuvlar va radioeshittirishlar tashkil qilish;
jamoat joylarida, tashkilotlar, ta’lim muassasalarida arxiv materiallari
asosida ko‘rgazmalar tashkil qilish, davra suhbatlari va boshqa tadbirlarni tashkil
etish;
arxiv o‘quvxonasida foydalanuvchi va tadqiqotchilarni arxiv saqlovidagi
fondlarning tarkibi hamda mazmuni bilan tanishtirish. Ularga buyurtma asosida
zarur arxiv materiallarini taqdim qilish; 5

arxiv hujjatlarini, shu jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Milliy arxiv
fondi hujjatlarining tarkibi va mazmuni to‘g‘risidagi ma’lumotnoma-axborot
5
https://archive.uz/source/images/xorazm_viloyati_hududiy_arxiv_ishi.pdf
7

adabiyotlarini nashr etish, retrospektiv axborotlarga bo‘lgan ijtimoiy ehtiyojlarni
va hujjatlardan foydalanish samaradorligini o‘rganish;
jismoniy va yuridik shaxslarga xizmatlar nomenklaturasi asosida,
qonunchilikda belgilangan tartibda arxiv ishi va ish yuritish sohasiga oid xizmatlar
ko‘rsatish;
arxiv ishini rivojlantirish bo‘yicha Boshqarmaga choraklik va yillik
hisobotlarni taqdim qilib borish;
Boshqarmaga O‘zbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi Davlat katalogi
uchun ma’lumot taqdim etish;
arxiv ta’minotiga oid talab va takliflarni Davlat budjeti loyihasi uchun
Boshqarmaga o‘rnatilgan tartibda kiritish;
idoraviy arxivlar, viloyat, tuman (shahar) korxonalari, muassasalari va
tashkilotlarining ish yuritish xizmatlari xodimlarini qayta tayyorlash hamda ularni
malakasini oshirish yuzasidan seminar-treninglarni tashkil etish;
O‘zbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondining axborot resurslari va
elektron hujjatlari himoya qilinishini ta’minlash;
Jismoniy va yuridik shaxslarning so‘rovlari, takliflari, arizalari va
shikoyatlarini o‘z vaqtida ko‘rib chiqish. Yangibozor tuman Davlat arxivi qonun
hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa funksiyalarni ham bajaradi.
5. Xorazm viloyati Yangibozor tuman davlat arxivi fondida saqlanayotgan
noyob va qimmatli hujjatlar. Xozirgi kunda tashkilotlar va fuqarolarga arxiv
xujjatlari asosida beriladigan ma’lumotlarga extiyoj kuchligili sezilarli darajada
oshib borayotganligi sababli shunga ko‘ra talab va takliflardan kelib chikib Milliy
arxiv fondi xisobiga kiritilgan doimiy saqlovdagi xamda xar bir qayta takrorlanmas
o‘ta noyob qimmatli xujjatlarni saqlovini ta’minlab kelgusi avlodlarga yetkazishni
maksad kilib ko‘yilgan. Turli tuman mavzularga oid bo‘lgan mavjud xujjatlarning
elektron nusxalari yaratilib,elektron nusxalari server papkalarda asl nusxalari esa
maxsus javonlar va qutilarda talab darajasida saqlanmoqda. 6

6
https://archive.uz/source/images/xorazm_viloyati_hududiy_arxiv_ishi.pdf
8

Milliy arxiv fondi O‘zbekiston xalqining moddiy va ma’naviy xayotini aks
ettirgan tarixiy ,milliy va madaniy axamiyatiga ega bo‘lgan arxiv xujjatlari bilan
boyitildi. Shuning bilan birga taxlil va o‘rganishlar natijasida arxiv ishi va ish
yuritish soxasida zamonaviy axborot kommuniqatsiya texnologiyalarini joriy
qilish,davlat arxivlarini moddiy texnika bazasini yaxshilash,arxiv xujjatlarin
jamlash, davlat xisobiga olish,saqlash va ulardan foydalanishni zamonaviy
mexanizmlarini qo‘llash zarurati mavjudligidan dalolat berdi.
1.1.2 jadvali.
Hujjatlar xisoboti
Ko‘rsatkichlar Satr kodi Jami Boshqaruv hujjatlar
soni
Saqlanish birligi
soni 101 112221 111982
Sovet davriga oid 103 57130 57915
Mustaqillik
davriga oid 104 64091 54067
Alohida qimmatli
hujjatlar 105 7198 7198
Arxiv
hujjatlarining
elektron nusxasini
yaratish 106 6272
513538 6272
513538
Arxivlarni yana bir jixati 2-jaxon urushi davrida evakuatsiya qilinganlar,
mukofotlanganlar, mexnat va urush faxriylari, yer uchastkasi berish va shaxsiy
kelib chikish xujjatlari kerakli vaktda fuqarolar tomonidan foydalanilmoqda. 7

Yangibozor tumani davlat arxivi saqlovidagi hujjatlar asosan 4 turga
bo‘linadi.
1- Doimiy saqlov hujjatlari;
7
https://archive.uz/source/images/xorazm_viloyati_hududiy_arxiv_ishi.pdf
9

2- Alohida qimmatli hujjatlar;
3- Uzoq muddatga saqlanadigan hujjatlar (10 yildan ortiq muddatga
saqlanadigan hujjatlar);
4- Vaqtincha saqlanadigan hujjatlar (5 yildan 10 yilgacha muddatga
saqlanadigan hujjatlar);
Yangibozor tuman davlat arxivida aloxida qimmatli hujjatlar saqlanish
birligi soni jami 7198 ta.
Soxadagi qiyinchiliklarga qaramasdan jamoamiz doimo o‘z maqsadi
yo‘lidan borib, arxiv saqloviga noyob va aloxida qimmatli xujjatlarni tarkibini
qabul qilish, ko‘paytirish, avaylab asrash, ularni ta’mirlash orqali fizik axvolini
yaxshilab bugungi kungacha saqlab kelmoqdalar.
Mustaqillik kelgach g‘ayrat bo‘lakcha,
Qaytadan tug‘ildi hur arxivchilar.
Buyuk o‘tmishdan buyuk kelajakka,
Yo‘lni yoritguvchi nur arxivchilar.
Biror hujjat issiz yo‘qolib ketmas,
Chunki unga mas’uldir arxivchilar.
Kecha bilan bugunni bog‘lab turgan,
Go‘yoki miloli ko‘prikdir arxivchilar. 8
1.2. Arxiv hujjatlardan foydalanish tartibi va qoidalari.
Xizmatning tavsifi (pasporti)
Xizmatning nomi
Arxiv hujjatlaridan foydalanish.
1.Xizmat turlari:
shartnoma asosida amalga oshiriladigan arxiv ishi va xizmatlarini bajarish
jarayonida arxiv saqlovxonasidan yig‘majildlar, ro‘yxatlar, mikrofilmlar, kino,
foto, fono hujjatlarni olib berish;
turar joylar, tashkilotlar tarixi bo‘yicha tarixiy ma’lumotnomalar
tayyorlash;
8
https://translate.google.com/translate?hl=ru&sl=uz&u=https://archive.uz/arxiv-xujjatlaridan-
foydalanish&prev=search&pto=aue
10

mulkiy huquqlar, evakuatsiya, nasl-nasablarni aniqlash (tasdiqlash)
bo‘yicha so‘rovlarni arxiv ma’lumotnomasi berish orqali ijro etish;
10-yildan ortiq davr uchun ish haqini tasdiqlash to‘g‘risida arxiv
ma’lumotnomasini berish (10 yilgacha bepul);
hujjatlarni mavzuli tanlab olish va to‘liq tayyorlab berish;
hujjatlarni mavzuli aniqlash, shu jumladan davriy nashrlar, kino, foto, fono
hujjatlar asosida;
alohida faktlar, voqealar, ma’lumotlarni aniqlash (tasdiqlash) bo‘yicha
mavzuli so‘rovlarni bajarish, shu jumladan kino, foto, fono hujjatlar asosida
ma’lumotnomalar tayyorlash;
kino, foto, fono hujjatlar bo‘yicha axborot mazmunidagi (yozma
ko‘rinishda) ma’lumotnoma berish;
talab asosida mavzuli fotoalbomlar va videotasvirlar tayyorlash;
radio, teleko‘rsatuvlar, ko‘rgazmalar tayyorlash;
davlat arxivida ekskursiya o‘tkazish;
foydalanuvchilarga montaj varaqlarini o‘quv zalida ko‘rib chiqish uchun
berish va qabul qilib olish;
kinohujjatlarning kinozalda namoyishini tashkil etish;
fonohujjatlarni maxsus uskunada eshittirish;
turli negativlardagi plonka va oyna, kinoplonkalardan ularning foto
nusxalarini ko‘chirib tayyorlash;
hujjatlardan nusxa tayyorlash;
talab asosida ma’lumotlarni ko‘rsatilgan manzilgacha yetkazib berish. 9

Xizmatning natijasi:
davlat, jamiyat va fuqarolarning axborotga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirish
maqsadida tegishli shaklda arxiv hujjatidan ko‘chirma nusxalar, ma’lumotnomalari
va hujjatlar tavsifi tayyorlanib ma’lumotnoma beriladi. Muddati - cheksiz.
Xizmat ko‘rsatuvchi organ va blankalar olish joyi
9
https://translate.google.com/translate?hl=ru&sl=uz&u=https://archive.uz/arxiv-xujjatlaridan-
foydalanish&prev=search&pto=aue
11

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi “O‘zarxiv”
agentligi (keyingi o‘rinlarda Agentlik deb yuritiladi) tizimidagi xizmatlar
nomenklaturasida mazkur xizmat turi kiritilgan davlat arxivlari. Arxiv hujjatlaridan
foydalanish to‘g‘risidagi so‘rov, jismoniy yoki yuridik shaxsning nomi va
tashkiliy-xukukiy shakli, uning joylashgan yoki yashash joyi (pochta manzili),
bank muassasasining nomi va bankdagi hisob raqami, yuridik yoki jismoniy shaxs
hujjatlardan foydalanishni mo‘ljallayotgan faoliyat turi ko‘rsatilgan holda,
ixtiyoriy ravishda tuzilgan shaklda taqdim etiladi.
Huquqiy asoslari:
O‘zbekiston Respublikasining 2010-yil 15 iyundagi “Arxiv ishi
to‘g‘risidagi” qonuni;
O‘zbekiston Respublikasining 2014-yil 3 dekabrdagi “Jismoniy va yuridik
shaxslar murojaatlari to‘g‘risida”gi qonuni;
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 5 apreldagi
“O‘zbekiston Respublikasida arxiv ishini takomillashtirish to‘g‘risida”gi 101-son
qarori;
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22 apreldagi
“Arxivlarning asosiy ish turlari bo‘yicha vaqt va ishlab chiqarish namunaviy
normalari to‘g‘risida”gi 100-son qarori;
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2014-yil 12 sentabrda
2615-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan “Arxivlar va idoraviy arxivlar
tomonidan pulli asosda ko‘rsatiladigan xizmatlar nomenklaturasini tuzish va
tasdiqlash tartibi to‘g‘risida”gi Nizom; 10

Arxivning barcha xonalari ( binolar, qavatlar, saqlovxonalar, xonalar) ,
shuningdek stellajlar, seyflar, shkaflar va tokchalari raqamlashtiriladi. Har bir
alohida xonada stellajlar va shkaflar xonaga kirishdan chapdan o‘nga qarab alohida
raqamlashtiriladi. Stellaj va shkaflardagi tokchalar yuqoridan pastga va chapdan
o‘ngga qarab raqamlashtiriladi. Hujjatlarning saqlovxonada joylashuvi va
qidiruvini takomillashtirish maqsadida fondlar va stellajlarning topografik
10
https://translate.google.com/translate?hl=ru&sl=uz&u=https://archive.uz/arxiv-xujjatlaridan-
foydalanish&prev=search&pto=aue
12

ko‘rsatkichlari yuritiladi. Topografik ko‘rsatkichlar kartochka yoki varaq shaklida,
zarur miqdorda tuziladi. Fondlar bo‘yicha topografik ko‘rsatkichning kartochkasi
har bir arxiv fondi uchun alohida tuziladi. Ushbu kartochkalar arxiv fondlarining
tartib raqami bo‘yicha joylashtiriladi. Stellajlar bo‘yicha topografik
ko‘rsatkichning kartochkasi har bir stellaj uchun alohida tuziladi. Ushbu
kartochkalar har bir saqlovxonadagi stellajlar tartib raqami bo‘yicha yuritiladi.
Topografik ko‘rsatkichlarning bir nusxasi hisob uchun mas’ul xodimda, ikkinchisi
– saqlovxonada saqlanadi. Topografik ko‘rsatkichlarni qog‘ozli manbada yoki
avtomatlashtirilgan ravishda, belgilangan rekvizitlarga muvofiq yuritish mumkin.
Arxiv hujjatlarining joylashishidagi o‘zgarishlar o‘z vaqtida topografik
ko‘rsatkichlarning har bir nusxasida, shuningdek arxiv fondlarini joylashtirish
rejasi (sxemasi)da ko‘rsatiladi. Arxiv hujjatlarining har bir birlamchi vositasi (quti,
papka va boshqalar) uchun arxiv fondining nomi va raqami, hujjatlarning ro‘yxati,
yig‘majildning tartib raqami ko‘rsatilgan yorliq yopishtiriladi. Yorliqlardagi
yozuvlar topografik usulda, tush yoki suvga chidamli maxsus qora siyoh bilan
yoziladi. Shtamplar va shu kabi vositalardan foydalanishga ham yo‘l qo‘yiladi. 11
II BOB. YANGIBOZOR TUMANIDA SAQLANAYOTGAN
HUJJATLAR
2.1. Arxivlarda hujjatlarni saqlovini ta’minlash tartibi.
N I Z O M
I. Umumiy qoidalar
1. Arxiv hujjatlarini jamlash, davlat hisobiga olish, saqlash va ulardan
foydalanish tartibi to‘g‘risidagi mazkur Nizom (keyingi o‘rinlarda Nizom deb
ataladi) “Arxiv ishi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq
11
https://translate.google.com/translate?hl=ru&sl=uz&u=https://archive.uz/arxiv-xujjatlaridan-
foydalanish&prev=search&pto=aue
13

ishlab chiqilgan va arxiv hujjatlarini jamlash, ularning hisobini yuritish, but
saqlanishini ta’minlash hamda ulardan foydalanishni tashkil etishning yagona
tartibini belgilaydi. Ushbu Nizom davlat va nodavlat arxivlariga (keyingi
o‘rinlarda arxivlar deb ataladi), shuningdek idoraviy arxivlarga tatbiq etiladi.
II. Asosiy tushunchalar
2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
arxiv - arxiv hujjatlarini jamlash, hisobga olish, saqlash va ulardan
foydalanishni amalga oshiruvchi davlat yoki nodavlat muassasasi, idoraviy arxiv;
arxiv ko‘chirmasi – arxiv hujjati matnining muayyan bir fakt, voqea,
shaxsga tegishli qismi so‘zma-so‘z bayon etilgan, arxiv shifri va saqlov birligi
varaqlarining raqamlari ko‘rsatilgan, arxiv blankida tuzilgan arxiv hujjati;
arxiv hujjatlari - fuqarolar, jamiyat va davlat uchun ahamiyatliligi sababli
saqlanishi lozim bo‘lgan matnli, qo‘lyozma va mashinada o‘qiladigan hujjatlar,
ovozli yozuvlar, videoyozuvlar, kinotasmalar, fotosuratlar, fotografiya plyonkalari,
chizmalar, sxemalar, haritalar, shuningdek boshqa moddiy manbalardagi yozuvlar;
arxiv kolleksiyasi - bir yoki bir nechta belgilari (mavzusi, qimmatliligi,
ob’ekti, muallifligi, davriyligi va boshqalar)ga ko‘ra birlashtirilgan, kelib chiqishi
turlicha bo‘lgan alohida hujjatlar yig‘indisi;
arxiv nusxasi – tegishli tartibda tasdiqlangan, arxiv shifri va saqlov birligi
varaqlarining raqamlari ko‘rsatilgan arxiv hujjatining so‘zma-so‘z bayon etilgan
nusxasi; 12
arxiv ma’lumotnomasi - yuridik kuchga ega bo‘lgan va surovnoma
asosidagi hujjatli ma’lumotga ega bo‘lgan, berilayotgan hujjatlarning shifri, saqlov
birligi varaqlarining raqamlari ko‘rsatilgan, arxiv blankida tuzilgan arxiv hujjati;
arxiv fondi - yuridik yoki jismoniy shaxslar faoliyati natijasida yaratilgan,
tarixiy yoki mantiqiy jihatdan o‘zaro aloqador arxiv hujjatlari majmui;
kelib chiqishi shaxsiy (oila, urug‘) arxiv fondi - ayrim shaxs, oila, urug‘
hayoti va faoliyati jarayonida shakllangan hujjatlardan tarkib topgan arxiv fondi;
saqlov birligi/hisob birligi – jismoniy ixtisoslashgan arxiv hujjati;
12
https://www.in-academy.uz/index.php/zdit/article/download/9582/6983
14

arxivni jamlash manbai – arxiv hujjatlari bilan fondga tegishligigiga
ko‘ra jamlanib boruvchi arxivning fond tashkil etuvchisi;
arxiv hujjatlaridan foydalanish – arxiv hujjatlarini xizmat, ishlab
chiqarish, ilmiy, madaniy, ma’rifiy, ta’lim maqsadida va qonun hujjatlarida
taqiqlanmagan boshqa maqsadlarda arxivlar tomonidan foydalanuvchilarga taqdim
etish;
kataloglar – arxiv fondlari, saqlov birligi/hisob birligi, arxiv hujjatlari
(yoki ularning qismlari) mazmuni to‘g‘risidagi ma’lumotlar mavzu yoki soha
bo‘yicha belgilangan tasniflash sxemasi asosida joylashtirilgan arxivning
fondlararo arxiv ma’lumotnomasi;
jamlash – arxivni arxiv hujjatlari bilan muntazam to‘ldirib borish
maqsadida amalga oshiriluvchi arxiv fondi doirasida arxiv hujjatlarini
fondlashtirish hamda tashkil etish va jamlash manbalaridan ularni qabul qilib olish
maqsadida yo‘nalishi va darajasi bo‘yicha zaruriy arxiv hujjatlari bilan to‘ldirib
borishga doir ishlar majmui; 13
ilmiy-ma’lumotnoma apparati (IMA) – arxiv hujjatlarining tarkibi va
mazmuni to‘g‘risidagi yagona ilmiy-uslubiy asosda tuzilgan, bir-biri bilan bog‘liq,
o‘zaro to‘ldiruvchi arxiv ma’lumotnomalari majmui (arxivning ilmiy-
ma’lumotnoma tizimi);
sharhlar – arxiv hujjatlarining alohida komplekslari tarkibi va mazmuni
to‘g‘risidagi tizimlashtirilgan ma’lumotlardan iborat bo‘lgan, ularning
manbashunoslik tahlili bilan to‘ldirilgan arxiv ma’lumotnomalari;
birlashtirilgan arxiv fondi – bir-biri bilan tarixiy va/yoki mantiqiy
aloqalarga ega bo‘lgan ikki yoki undan ortiq tashkilotlar, shuningdek o‘zaro tarixiy
va/yoki mantiqiy bog‘liq aloqalarga ega bo‘lgan fuqarolarning faoliyati jarayonida
paydo bo‘lgan arxiv hujjatlaridan iborat arxiv fondi;
yig‘majild (hujjat)lar ro‘yxati – saqlov birliklari/hisob birliklari tarkibi
va mazmunini ochib berish, ularning fondlar ichida tizimlashtirilishi va hisobini
mustahkamlash uchun mo‘ljallangan arxiv ma’lumotnomasi;
13
https://www.in-academy.uz/index.php/zdit/article/download/9582/6983
15

foydalanuvchi – arxiv hujjatlaridan zarur ma’lumotlarni olish va ulardan
foydalanish uchun arxivga murojaat etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;
arxiv hujjatlarning mavjudligi va holatini (mavjudligini) tekshirish –
saqlanayotgan arxiv hujjatlarining xaqiqatda mavjudligini aniqlash va yo‘qolgan
hujjatlarni topishni tashkil etish uchun ularni aniqlash, konservatsion-profilaktik va
texnik ishlash lozim bo‘lgan arxiv hujjatlarini hisobga olishdagi kamchiliklarni
aniqlash va bartaraf etish maqsadida amalga oshiriladigan ishlar majmui;
yo‘l ko‘rsatkich – muayyan tartibda foydalanuvchining arxiv fondlari
tarkibi va mazmuni bilan umumiy tanishtirishga mo‘ljallangan arxiv fondlari
to‘g‘risidagi ma’lumotlar mavjud bo‘lgan arxiv ma’lumotnomasi;
sug‘urta nusxa - alohida qimmatli yoki noyob hujjatning boshqa moddiy
manbadagi, asl nusxada mavjud bo‘lgan axborotni o‘qish yoki ko‘rish (eshitish)
imkonini beruvchi ko‘chirma nusxasi;
arxiv hujjatlarining mavzuli sharhi – foydalanuvchining so‘rovi yoki
arxivning tashabbusiga ko‘ra ma’lum mavzu bo‘yicha arxiv hujjatlari, saqlov
birliklari/hisob birliklarining sanasi va arxiv shifrlari ko‘rsatilgan holda tuzilgan
qisqa yoki izohlangan sarlavhalari ro‘yxati; 14
topografik ko‘rsatkichlar – arxiv saqlovxonasida hujjatli materiallarning
joylashtirilishi to‘g‘risidagi ma’lumotlar ro‘yxati;
ko‘rsatkichlar – arxiv hujjatlarida keltirilgan predmet nomlarining ular
haqidagi ma’lumotlar arxiv shifrini ko‘rsatgan holda, alifboli, tizimli yoki boshqa
biron-bir belgisiga qo‘ra tuzilgan arxiv ma’lumotnomalari;
tartibga keltirish – arxiv ro‘yxatlarini tuzish, yig‘mjildlarni shakllantirish
va rasmiylashtirish, hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini o‘tkazishni
o‘z ichiga olgan hujjatlarni ilmiy-texnikaviy ishlash va arxivlarda saqlash uchun
tayyorlash, shuningdek arxiv ro‘yxatlarini tuzish bo‘yicha ishlar majmui;
arxiv hujjatlarining hisobi – arxivlar tomonidan arxiv hujjatlari va arxiv
fondlarining muntazam ravishda kelib tushishi, mavjudligi va holatini belgilangan
14
https://www.in-academy.uz/index.php/zdit/article/download/9582/6983
16

birliklar asosida aniqlash hamda ularni hisob hujjatlarida aks ettirish bo‘yicha
tizimli monitoring olib borish;
fondlashtirish – arxiv hujjatlarining fondlarga tegishliligini va arxiv
fondlarining davriy chegaralarini aniqlash bo‘yicha ishlar majmui;
e kspert komissiyasi (EK) – korxonalar, muassasalar va tashkilotlar
hujjatlarining, shu jumladan boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnika va boshqa
maxsus hujjatlarning qimmatliligi ekspertizasini tashkil etish va ularni arxivda
saqlash uchun topshirishga tayyorlash bo‘yicha ishlarni tashkil etish va amalga
oshirish uchun tashkil etiladigan doimiy faoliyat yurituvchi komissiya;
e kspert-tekshiruv komissiyasi (ETK) – davlat arxivlari, hududiy arxiv
ishi boshqarmalarida boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnika va boshqa maxsus
hujjatlar qimmatliligi ekspertizasini tashkil etish va hujjatlarni arxivlarga saqlash
uchun topshirishga tayyorlash bo‘yicha uslubiy va amaliy ishlarni o‘tkazish hamda
davlat arxivlarining jamlash manbai bo‘lgan tashkilot, muassasa, korxonalarning
Markaziy ekspert komissiyalari (MEK) va ekspert komissiyalari (EK) faoliyatiga
rahbarlik qilish va uni muvofiqlashtirish uchun tuziladigan doimiy faoliyat
yurituvchi komissiya; 15
arxiv hujjatlarini saqlash – arxivlarda arxiv hujjatlarining but
saqlanishini ta’minlashga doir chora-tadbirlar majmui.
Arxivlarni arxiv hujjatlari bilan jamlash . 1. Arxiv hujjatlarini
fondlashtirish 3. Fondlashtirish bo‘yicha ishlar; arxivlarning arxiv hujjatlarini
jamlash manbalarida – yig‘majildlar nomenklaturasi asosida yig‘majildlarni
shakllantirish jarayonida va hujjatlarni arxivga topshirish uchun tanlab olishda;
arxivlarda – tartibga keltirilmagan holda topshirilgan arxiv hujjatlarini
ro‘yxatlashda, qoniqarsiz tuzilgan ro‘yxatlarni qayta ishlashda, birlashgan arxiv
fondlari va arxiv kolleksiyalari tuzishda, fondlashtirishdagi xatolarni tuzatishda
amalga oshiriladi.
4. Arxiv hujjatlarining fondga mansubligini aniqlash ularni tegishli fond
tashkil etuvchining arxiv fondiga kiritishdan iborat.
15
https://www.in-academy.uz/index.php/zdit/article/download/9582/6983
17

Kiruvchi arxiv hujjatlari ularni qabul qilgan fond tashkil etuvchining arxiv fondiga
tegishli bo‘ladi. Chiquvchi (beriladigan) nusxalar hisoblanadigan arxiv hujjatlari
ularning muallifi bo‘lgan fond tashkil etuvchisining arxiv fondiga tegishli bo‘ladi.
Ichki muomaladagi arxiv hujjatlari ular tashkil etilgan fond tashkil etuvchining
arxiv fondiga tegishlidir.
5. Tashkilot qayta tashkil etilganda yoki tugatilganda uning vazifalari yangi
tashkil etilgan tashkilotga berilganda ish yuritishda tugallangan yig‘majildlar qayta
tashkil etilgan yoki tugatilgan tashkilot fondi tarkibiga kiritiladi, tugatilmagan
yig‘majildlar esa uning vorisi bo‘lgan tashkilot fondiga kiritiladi. Shaxsiy kelib
chiqish arxiv fondlari tarkibidan tashkilotning arxiv hujjatlari tegishli arxiv
fondlariga, agar mazkur arxiv fondi tegishli arxivda saqlanayotgan bo‘lsa va
tashkilotning arxiv hujjatlari shaxsiy kelib chiqish arxiv fondini tashkil etuvchi
fuqaroning faoliyatiga bog‘liq bo‘lmasa, ajratiladi va tegishli arxiv fondiga
qo‘shiladi. 16
6. Tashkilotning arxiv hujjatlaridan iborat yagona arxiv fondini quyidagilar
tashkil qiladi: vakolatxonalar va filiallarning arxiv hujjatlari;
tashkilot tarkibida tuzilgan maslahat organlarining arxiv hujjatlari;
boshlang‘ich jamoat tashkilotlarini tuzishda yaratilgan arxiv hujjatlari; tugatuvchi
tashkilotning arxiv hujjatlari.
Tashkilot huzurida faoliyat yurituvchi jamoat tashkilotlari (kasaba
uyushmalari va boshqalar)ning arxiv hujjatlari ushbu jamoat tashkilotining
ro‘yxatdan o‘tkazilgan davridan boshlab arxivga topshirilgan hujjatlari mustaqil
arxiv fondini tashkil etadi yoki tegishli tashkilotning arxiv fondi tarkibiga
birlashgan arxiv fondini tashkil etgan holda kiritiladi.
7. Birlashgan arxiv fondi quyidagi arxiv hujjatlaridan shakllanadi:
muayyan hududda faoliyat yuritayotgan maqsad va vazifalari bir turdagi
tashkilotlar; muayyan hududda faoliyat yuritayotgan rahbarlik organi va unga
bo‘ysunuvchi tashkilotlar; faoliyat ob’ekti bo‘yicha birlashgan tashkilotlar; bir-
birini ketma-ket almashtirgan tashkilotlar, agar avvalgi tashkilotning funksiyalari
16
https://www.in-academy.uz/index.php/zdit/article/download/9582/6983
18

vorislariga to‘liq yoki qisman o‘tkazilgan va o‘tkazilayotgan bo‘lsa; ikki yoki
undan ko‘p bo‘lgan shaxsiy kelib chiqish arxiv fondlari, agar fuqarolar o‘zaro
qarindoshlik, kasbiy, ijodiy, mehnat faoliyati bo‘yicha bog‘liq bo‘lsa.
8. Arxiv kolleksiyasi umumiy xususiyatga ega bo‘lgan, alohida ajratilgan
arxiv hujjatlaridan iborat holda arxivga kelib tushadi yoki arxivda
shakllanadi. Boshqa bir arxiv, tashkilot yoki fuqaro tomonidan topshirilgan,
tarixiy tarkib topgan arxiv kolleksiyasi qayta fondlashtirilmaydi.
9. Arxiv fondi, birlashgan arxiv fondi yoki arxiv kolleksiyasi tarkibiga
kiritilgan arxiv hujjatlari qayta fondlashtirilmaydi. Fondlashtirish jarayonida
xatoga yo‘l qo‘yilganda, arxiv hujjatlarini qidirib topish
ishlarini murakkablashtiruvchi alohida hollarda arxiv hujjatlari qayta
fondlashtirishga istisno tariqasida yo‘l qo‘yiladi. 17
10. Arxiv hujjatlari jamlash manbaining tashkil topish davri va huquqiy
mavqeidan kelib chiqqan holda arxivlarga mavjud arxiv fondining to‘ldiruvchi
qismi yoki yangi arxiv fondi sifatida qabul qilinadi.
Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) yoki uning maslahatchilari saylov
komissiyalarining arxiv hujjatlaridan birlashgan arxiv fondlarini shakllantirishga
yo‘l qo‘yiladi.
11.Yagona arxiv fondini quyidagi arxiv hujjatlari tashkil etadi:
davlat boshqaruvi va davlat hokimiyati organlarining joylardagi tarmoq
boshqarmalari va bo‘limlarining arxiv hujjatlari; sud hokimiyati va
prokuratura organlarining arxiv hujjatlari.
Ma’muriy tuzilmalarning o‘zgarishi (ularning birlashtirilishi, ajratilishi,
shuningdek shahar joylashuvi mavqeining o‘zgarishi) munosabati bilan tashkil
etilgan davlat hokimiyatining arxiv hujjatlari yangi arxiv fondini tashkil etadi.
Hududiy tashkilotlar chegaralarining o‘zgarishi tegishli
davlat hokimiyati organlarining arxiv hujjatlari tarkibidan yangi arxiv
fondini tashkil etishga asos bo‘lmaydi.
17
https://www.in-academy.uz/index.php/zdit/article/download/9582/6983
19

12. Tashkilotlar qayta tashkil etilganda yangi arxiv fondlari
tashkil qilish quyidagi hollarda amalga oshiriladi: tashkilotlarning
maqsadli yo‘nalishlari, faoliyat ixtisosligi va vazifalari o‘zgarganda; tashkilotlar
ularning mulkchilik shaklini o‘zgartirgan holda qayta tashkil
etilganda (xususiylashtirish, aksiyadorlashtirish, davlat mulkiga aylantirish va
h.k.).
Mulkchilik shakli o‘zgargan tashkilotlarning mulki va yangi tashkil etilgan
tashkilot(lar) – huquqiy voris(lar)ning arxiv hujjatlaridan, huquqiy voris sanalgan
tashkilot(lar) arxiv hujjatlarini davlat mulkiga topshirgan holatlarda, birlashgan
arxiv fondlarini shakllantirishga yo‘l qo‘yiladi. 18
13. Quyidagi holatlarda yangi arxiv fondini tashkil etishga yo‘l
qo‘yilmaydi:
tashkilot faoliyati yoki funksiyalarining hududiy
chegarasi kengayganda yoki qisqarganda; tashkilotdan bir nechta yangi tashkilot
ajralib chikqanda va ularga birinchi tashkilotning alohida funksiyalari berilganda;
tashkilotning bo‘ysunishi, uning tuzilishi, qayta nomlanishi yoki nomiga
o‘zgartirish kiritilishi birlamchi funksiyalarining o‘zgarishiga olib kelmaganda;
tashkilotning mulkchilik shakli o‘zgarmasdan uning muassisi (muassislari)
o‘zgarganda.
14. Tugatilish natijasida, shu jumladan, favqulotda holatlar va tabiiy ofatlar
natijasida o‘z faoliyatini to‘xtatgan tashkilotlarning arxiv hujjatlari, keyinchalik
ular oldingi funksiyalari bilan qayta tashkil etilganda, yagona arxiv fondini tashkil
etadi.
15. Quyidagilar arxiv fondining davriy chegaralari hisoblanadi: davlat
boshqaruv organi, davlat hokimiyati organi, tashkilotlar tashkil etilishi (ro‘yxatdan
o‘tkazilishi) va tugatilishining normativ-huquqiy hujjatlar asosida belgilangan
rasmiy sanalari. Davlat organi, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi,
tashkilotning tashkil etilishiga oid rasmiy sanalar belgilangan bir
nechta normativ hujjatlar mavjud bo‘lganda tashkil etilganlik sanasi sifatida eng
18
https://www.in-academy.uz/index.php/zdit/article/download/9582/6983
20

avval qabul qilingan hujjatda ko‘rsatilgan sana qabul qilinadi; birlashgan arxiv
fondi – birlashgan arxiv fondi tarkibiga hujjatlari kiritilgan tashkilotlarning eng
ilgari tuzilgan (ro‘yxatdan o‘tkazilgan) va eng oxirgi tugatilgan faoliyat
davri sanasi; shaxsiy kelib chiqish arxiv fondlari – fuqaro, oila yoki urug‘
a’zolarining tug‘ilgan va vafot etgan sanalari (birlashgan arxiv fondiga o‘xshash);
arxiv kolleksiyasi – eng qadimgi va eng oxirgi hujjat sanalari. 19
Arxiv hujjatlarini saqlashning normativ rejimlari . Arxiv joylashgan
bino, arxiv saqlovxonalaridagi yong‘inga qarshi rejim O‘zbekiston
Respublikasining yong‘in xavfsizligiga oid tegishli me’yoriy-huquqiy hujjatlari
bilan tartibga solinadi. Arxivni qo‘riqlash tartibi muhandis-texnik mustahkamligini
ta’minlash, arxiv binosini (xonasini) signalizatsiya vositalari bilan jihozlash,
xonalarni muhrlash, xizmat xonalarining kalitlarini saqlashni ta’minlash bo‘yicha
kompleks choralar orqali ta’minlanadi. Arxiv saqlovxonalari va arxiv hujjatlari
doimiy yoki vaqtincha saqlanadigan xonalar, shuningdek moddiy boyliklar,
binodan avariya va zaxira chiqish yo‘llari, kunu-tun qo‘riqlash posti bo‘lmagan
hollarda esa - asosiy kirish yo‘li qo‘riqlash signalizatsiyalari bilan albatta
jihozlanishi va muhrlanishi lozim. Arxiv saqlovxonalaridan vaqtincha berilgan
arxiv hujjatlari, hisob hujjatlari, ilmiy-ma’lumot apparati saqlanadigan xonalar
muhrlanmaydigan bo‘lsa - shu hujjatlar saqlanadigan metall shkaflar, seyflar
muhrlanishi lozim. Arxiv hujjatlari doimiy yoki vaqtincha saqlanadigan arxiv
saqlovxonalari va boshqa xonalar buzib ochilishga qarshi, texnik jihatdan
mustahkam, yuqori maxfiylikka ega qulflar o‘rnatilgan eshiklar bilan jihozlanadi.
Kalitlarning hamma nusxalari (maxsus maxfiylik tartibi o‘rnatilgan xonalardan
tashqari) arxiv xonalari qulflariga mo‘ljallangan kalitlarni hisobga olish jurnalida
hisobga olinadi, uni yuritish arxiv rahbarining buyrug‘i bilan mas’ul mansabdor
shaxsga yuklanadi. Mazkur jurnalda xonalarning har biriga mansub kalitlar qaysi
xodimda borligi o‘sha xodimning mazkur kalit nusxasini olganligi to‘g‘risidagi
tilxati bilan belgilanadi. Arxivning barcha xonalari kalitlari ikki komplekt bo‘lgan
qulflar bilan ta’minlanishi, kalitlarning bittasi arxivning qo‘riqlash xizmatida
19
https://www.in-academy.uz/index.php/zdit/article/download/9582/6983
21

doimo bo‘lishi kerak. Ish vaqtida va ishdan tashqari vaqtda kalitlarning saqlanish
tartibi, qo‘riqlash xizmatidan kalitlarni olish, qo‘riqlash xizmatiga kalitlar va
xonalarni topshirish belgilangan tartibda tasdiqlangan arxivni qo‘riqlash tartibi
haqidagi yo‘riqnomada belgilanadi. Ish vaqtida xodimlar arxiv saqlovxonasida
ishlamayotgan bo‘lsa saqlovxonalar qulflangan bo‘lishi kerak. Ish vaqtida arxiv
saqlovxonalarining kaliti saqlovxona mudiri yoki uning o‘rnidagi shaxsda bo‘ladi.
Arxiv saqlovxonasiga ushbu arxiv saqlovxonasi mudiri va xodimlari, shuningdek
arxiv rahbari va uning o‘rinbosarlari, fondlarning bosh saqlovchisi kirish huquqiga
ega. Kerak bo‘lganda yangilanadigan, arxiv saqlovxonasiga kirish huquqiga ega
shaxslar ro‘yxati qo‘riqlash postida bo‘lishi kerak. Arxivning boshqa xodimlari
arxiv saqlovxonasiga faqat bo‘lim mudiri yoki uning o‘rnidagi shaxs
kuzatuvida kiritiladi. Boshqa shaxslar, istisno hollarda, faqat arxiv rahbarining
yozma ruxsati va bo‘lim mudiri yoki uning o‘rnidagi shaxs kuzatuvida kiritiladi.
Arxiv hujjatlarini, qimmatli materiallar, ilmiy-ma’lumotnoma kutubxonasi
kitoblari, shuningdek ilmiy-ma’lumotnoma apparatini arxivdan olib chiqishga
faqat belgilangan tartibda beriladigan maxsus ruxsatnoma bilan ruxsat
etiladi. 20
Havo almashinish tizimlari bilan jihozlangan qog‘oz asosidagi arxiv
hujjatlari saqlanadigan arxiv saqlovxonalarida me’yordagi harorat va namlik
ta’minlanadi: harorat 17 - 19 °C, havoning nisbiy namligi 50 - 55%. Audiovizual
va elektron hujjatlarni vaqtinchalik saqlash uchun amal qilinishi shart bo‘lgan
havoning harorat-namlik ko‘rsatkichlari quyidagi jadvaldagi normalarga muvofiq
bo‘lishi kerak:
2.3. Xorazm viloyati Yangibozor tuman davlat arxivida saqlanayotgan noyob
va qimmatli hujjatlar.
“O‘zbosharxiv” boshqarmasi va O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi
tomonidan 1999-yil 26 iyulda tasdiqlangan “Davlat arxiv jamg‘armasi arxiv
hujjatlaridan foydalanish bo‘yicha ishlar va xizmatlar asosiy turlarining bahosi”
Preyskurant U-18-04-71 III-qism (26.07.1999).
Xizmatni oluvchilar:
20
https://www.in-academy.uz/index.php/zdit/article/download/9582/6983
22

jismoniy va yuridik shaxslar (keyingi o‘rinlarda buyurtmachilar deb
yuritiladi).
So‘rov taqdim etish muddati:
arxiv hujjatlaridan foydalanish uchun so‘rov takdim etish muddati
belgilanmagan.
So‘rovni ko‘rib chiqish muddati:
jismoniy va yuridik shaxslardan tushgan rasmiy va yozma xatlar davlat
arxiviga kelib tushgan kundan e’tiboran 15 kun ichida ko‘rib chiqiladi;
qo‘shimcha o‘rganish va (yoki) tekshirish, qo‘shimcha hujjatlarni so‘rab
olish talab etilganda esa 1 oygacha bo‘lgan muddatda ko‘rib chiqiladi. 21
Tasdiklovchi hujjat berish muddati:
davlat arxivlari tomonidan arxiv hujjati nusxasi, arxiv ma’lumotnomasi
yoki hujjatlar tavsifi buyurtmachiga bevosita yoxud olinganligi to‘g‘risidagi
bildirishnoma bilan pochta aloka vositasi orkali yetkazib beriladi; buyurtmachi
tomonidan taqdim etilgan hujjatlar davlat arxivlari tomonidan ro‘yxat buyicha
kabul kilinadi, ruyxatning nusxasi hujjatlar kabul kilib olingan sana to‘g‘risida
belgi quyilgan holda so‘rov beruvchiga yuboriladi (topshiriladi).
Yangibozor tuman davlat arxivi saqlovidagi Urganch tuman Xalq
sudining 1927-yilga oid hujjatlari
21
https://translate.google.com/translate?hl=ru&sl=uz&u=https://archive.uz/arxiv-xujjatlaridan-
foydalanish&prev=search&pto=aue
23

Xizmat oluvchilarni xabardor qilish.
2.1. Ma’lumot tarkibi va hajmi:
har bir murojaat qilgan shaxsga quyidagi ma’lumotlar taqdim etilishi
kafolatlanadi:
davlat arxivining joylashgan joyi, uning ish vaqti jadvali, hujjatlarni qabul
qilish tartibi;
xizmat olish uchun zarur bo‘lgan hujjatlar ruyxati; ko‘rsatilayotgan davlat xizmati
uchun yig‘im to‘lash tartibi; xizmat olish tartibi; xizmat ko‘rsatish muddati;
xizmatning reglamenti mavjudligi va reglament bilan tanishish usullari. 22

Keng xabardor qilish: arxiv hujjatlaridan foydalanish tartibi haqidagi
ma’lumotlarni hamda normativ-huquqiy hujjatlarning elektron shakllarini
Agentlikning rasmiy veb-saytidan (www.archive.uz) va davlat arxivlarining
jismoniy va yuridik shaxslarni qabul qilish xonalari e’lonlar taxtasidan olish
mumkin.
22
https://translate.google.com/translate?hl=ru&sl=uz&u=https://archive.uz/arxiv-xujjatlaridan-
foydalanish&prev=search&pto=aue
24

So‘rov bo‘yicha xabardor qilish: xizmat oluvchi yoki uning vakili
ma’lumot olish uchun qo‘yidagi usullarda murojaat qilishi mumkin: yozma
ravishda: soat 9-00 dan 17-00 gacha dushanbadan jumagacha bevosita yoki pochta
aloka vositasi orkali. Xat yoki so‘rov shakli, zarur ma’lumotlar tarkibi ko‘rsatilgan
xolda, ixtiyoriy ravishda tuziladi; telefon orkali: soat 9-00 dan 18-00 gacha xizmat
olish buyicha savollar yuzasidan og‘zaki xabardor qilish (5 dakikadan ortik
bulmagan xolda);
tushlik vakti soat 13-00 dan 14-00 gacha; elektron pochta orqali 9-00 dan 17-00
gacha (dushanbadan juma kunlarigacha) turli xil yozma (DOC, RTF, PDF)
shaklda.
Xizmat ko‘rsatish joyida xabardor qilish: manzil: 100043, Toshkent shahri,
Chilonzor 2; mo‘ljal: “O‘zbekfilm” kinostudiyasi binosi oldida; jamoat transporti
bekati: Chorsudan 84 va 103-son avtobuslar “Kinostudiya” avtobus bekati, "Milliy
bog‘" metro bekati. 23

Foydalaniladigan hujjatlar blankalari (shakllari). Agentlik tizimidagi
tegishli davlat arxivi direktori buyrug‘i bilan tasdiqlangan shakl bo‘yicha
shartnoma rasmiylashtiriladi.
Xizmat ko‘rsatish
Ish vaqti:
ish kunlari soat: 9-00 dan 18-00 gacha, dushanbadan jumagacha.
tushlik vaqti soat: 13-00 dan 14-00 gacha.
Kutish shartlari: kelishuv asosida belgilanadi. Xizmat ko‘rsatish tartibi
4.1. Zarur hujjatlar:
buyurtmachi davlat arxiviga quyidagi hujjatlarni taqdim etadi:
a) yuridik shaxslar uchun: rasmiy xat bilan murojaat etish; yuridik
shaxsning nomi va tashkiliy-hquqiy shakli; tashkilot joylashgan joyi (pochta
manzili); bank muassasasining nomi va bankdagi hisob raqami; yuridik shaxs
tartibga keltirilishi mo‘ljallayotgan hujjat turlari va miqdori ko‘rsatilgan rasmiy
xat;
23
https://translate.google.com/translate?hl=ru&sl=uz&u=https://archive.uz/arxiv-xujjatlaridan-
foydalanish&prev=search&pto=aue
25

b) jismoniy shaxslar uchun: yozma so‘rov orqali murojaat qilish; jismoniy
shaxslarning yashash joyi (pochta manzili); telefon raqami; elektron pochtasi;
tartibga keltirilishi rejalashtirilayotgan shaxsiy arxiv hujjatlarining miqdori, turi va
davri ko‘rsatilgan ma’lumotlar to‘g‘risida so‘rov; jismoniy shaxsning pasport
nusxasi. Ushbu bandning "a" va "b" kichik bandlarida ko‘rsatilgan hujjatlar bir
nusxada takdim etiladi. 24

4.2. Xizmat to‘lovi: O‘zbekiston Respublikasining 2010-yil 15 iyundagi
“Arxiv ishi to‘g‘risida”gi Qonunning 22-moddasi; Vazirlar Mahkamasining 2012-
yil 5 apreldagi “O‘zbekiston Respublikasida arxiv ishini takomillashtirish
to‘g‘risida”gi 101-son qarori; O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi
tomonidan 2014-yil 12 sentabrdagi 2615-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan
“Arxivlar va idoraviy arxivlar tomonidan pulli asosda ko‘rsatiladigan xizmatlar
nomenklaturasini tuzish va tasdiqlash tartibi to‘g‘risida”gi Nizomga muvofiq
buyurtmachi davlat arxivini xizmat ko‘rsatishni rad etish to‘g‘risidagi qarori
ustidan, shuningdek davlat arxivi mansabdor shaxsining harakati (harakatsizligi)
ustidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shikoyat qilishga haqli.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 26 avgustdagi
“O‘zbekiston Respublikasida arxiv ishini yanada rivojlantirishga doir qo‘shimcha
chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 194-son qarori; O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasining 2012-yil 5 apreldagi “O‘zbekiston Respublikasida arxiv ishini
takomillashtirish to‘g‘risida”gi 101-son qarori; O‘zbekiston Respublikasi Adliya
vazirligi tomonidan 2014-yil 12 sentabrdagi 2615-son bilan davlat ro‘yxatidan
o‘tkazilgan “Arxivlar va idoraviy arxivlar tomonidan pulli asosda ko‘rsatiladigan
xizmatlar nomenklaturasini tuzish va tasdiqlash tartibi to‘g‘risidagi Nizom” hamda
davlat arxivlari direktorlari tomonidan tasdiqlangan Preyskuranti asosida
ko‘rsatilgan tartibda to‘lov undiriladi. To‘lov pul mablag‘larini davlat arxivlarining
tegishli bank hisob raqamiga o‘tkazish yo‘li bilan quyidagi rekvizitlar buyicha
amalga oshiriladi; oluvchining nomi; oluvchining hisob raqami: oluvchining banki
nomi; oluvchining bank kodi; shaxsiy xisob rakam:
24
https://translate.google.com/translate?hl=ru&sl=uz&u=https://archive.uz/arxiv-xujjatlaridan-
foydalanish&prev=search&pto=aue
26

To‘lov maqsadi: buyurtmachining arxiv hujjatlaridan foydalanish bo‘yicha
davlat xizmatini amalga oshirganligi uchun to‘lov.
Davlat xizmatini ko‘rsatish bosqichlari davlat arxiviga taqdim etilgan
hujjatlar 15 kun ichida ko‘rib chiqiladi; murojaat buyicha davlat xizmatini
ko‘rsatish uchun shartnoma tuzish yoki rad etish to‘g‘risida rasmiy javob beriladi;
davlat xizmatini ko‘rsatish uchun shartnoma tuzish to‘g‘risida qaror qilinganligi
yuzasidan buyurtmachiga bank hisob raqami rekvizitlari, davlat boji to‘lash
muddati, xizmat turi va bajarish shartlari ko‘rsatilgan holda yozma shaklda
shartnoma imzolash uchun (topshiriladi) yuboriladi. 25

Davlat xizmatini ko‘rsatish bo‘yicha ichki idoraviy jarayon jarayon:
buyurtmachining barcha zarur hujjatlar bilan so‘rov qabul qilib olingan kunda
davlat arxivi rahbariyati tomonidan tegishli mutaxassislarga ko‘rib chikish uchun
kiritiladi. jarayon: kelib tushgan hujjatlar ro‘yxatga olinganidan so‘ng, davlat
arxivi rahbariyati uch kun muddatda tegishli mutaxassislar xulosasi asosida xizmat
ko‘rsatish yoki rad etish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.
4.5. Rad etish asoslari: xizmat ko‘rsatishni rad etish uchun qo‘yidagilar
asos bo‘ladi:buyurtmachi tomonidan hujjatlarni o‘rnatilgan tartibda
rasmiylashtirilmagan holda taqdim etishi; taqdim etgan hujjatlarda noto‘g‘ri yoki
buzib ko‘rsatilgan ma’lumotlarning mavjudligi; hujjatlarni tartibga keltirish
to‘g‘risidagi shartnoma talablari va shartlariga nomuvofiqligi. Qonun hujjatlarida
ko‘rsatilgan boshqa sabablarga ko‘ra. Boshqa asoslarga ko‘ra, shu jumladan
hujjatlarni tartibga keltirish maqsadga muvofiq emas degan vaj bilan xizmat
ko‘rsatishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi. Buyurtmachi davlat arxivining xizmat
ko‘rsatishni rad etish to‘g‘risidagi qarori ustidan, shuningdek mansabdor
shaxsining harakati (harakatsizligi) ustidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda
shikoyat qilishga haqli. Xizmat ko‘rsatishni rad etilishi to‘g‘risida qaror qabul
qilingan taqdirda rad etish to‘g‘risidagi bildirishnoma buyurtmachiga rad etishning
aniq sabablari va buyurtmachi ko‘rsatib o‘tilgan sabablarni bartaraf etib, hujjatlarni
takroran ko‘rib chiqishga taqdim etishi uchun yetarli bo‘lgan muddat ko‘rsatilgan
25
https://translate.google.com/translate?hl=ru&sl=uz&u=https://archive.uz/arxiv-xujjatlaridan-
foydalanish&prev=search&pto=aue
27

holda yozma shaklda yuboriladi (topshiriladi). Xizmat ko‘rsatishni rad etish
haqidagi xabarnomada ko‘rsatilgan muddat kamchiliklarni bartaraf etish uchun
zarur bo‘lgan vaqtga mutanosib bo‘lishi kerak. Buyurtmachi xizmat ko‘rsatishni
rad etilishiga asos bo‘lgan sabablarni bartaraf etgan taqdirda, hujjatlarni takroran
ko‘rib chiqish buyurtmachining so‘rovsi barcha zarur hujjatlar bilan birgalikda
olingan kundan boshlab o‘n kundan ortiq bo‘lmagan muddatda ko‘rib chiqiladi.
Buyurtmachining so‘rovi qayta ko‘rib chiqilgan taqdirda xizmat ko‘rsatishni rad
etish to‘g‘risidagi bildirishnomada ilgari ko‘rsatilmagan yangi asoslar bo‘yicha rad
etilishiga yo‘l qo‘yilmaydi. 26

№ Қонун хужжатининг номи Санаси
1 Ўзб.Республикасида архив иши ва иш юритишни
такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида ПФ-5834 2019 йил
20 сентябрь
2 Ўзб.Р. “Ўзархив” агентлиги фаолиятини
такомиллаштириш тўғрисида ПҚ-4463 2019 йил
20 сентябрь
3 “Архив иши тўғрисида”ги Қонун ЎРҚ-252 2010 йил 15 июнь
4 Ўзбекистон Республикасида Архив ишини
такомиллаштириш тўғрисида ВМҚ-101 2012 йил 5 апрель
5 Ўзб.Р да Архив ишини бошқаришна янада
такомиллаштириш тўғрисида ВМҚ-49 2004 йил 03 февраль
6 Архив иши бўйича меъёрий хужжатларни
тасдиқлаш хақида. ВМҚ-482 1999 йил 30 октябрь
7 Ўзб.Р.да архив ишини янада ривожлантиришга
доир қўшимча чора- тадбирлар тўғрисида. ВМҚ-194 2008 йил 24 август
8 Архив хужжатлари давлат архивларига
топширилиши лозим бўлган корхоналар ,
муассасалар ва ташкилотларнинг рўйхатини
тузиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш
хақидаги АВ-2360 2012 йил 12 май
(2012 йил 9 апрель №
29)
9 “Архивлар, идоравий архивлар томонидан пулли
асосда кўрсатиладиган хизматлар
номенклатурасинитузиш ва тасдиқлаш тартиби”
тўғрисидаги низомни тасдиқлаш хақида. АВ-2615 2014 йил 12 сентябрь
(2014 йил 25 август
№ 62)
10 Хужжатларнинг қимматдорлигини
экспертизасини ўтказиш тартиби” тўғрисидаги
низомни тасдиқлаш тўғрисида АВ-2347 2012 йил 29 март
(2012 йил 14 февраль
№10)
11 Ўзб Р. Давлат архивлари ўқувхоналаридан
фойдаланувчилар иш қоидаларини тасдиқлаш
хақида АВ-1053 2001 20 июль
(2001 йил 29 июнь
№11)
12 Ижро интизомини мустахкамлаш чора-
тадбирлари тўғрисида ВМҚ-12 1999 йил 12 январь
13 Архивларнинг асосий иш турлари бўйича вақт ва
ишлаб чиқариш намунавий нормаларини ВМҚ-100 2014 йил 22 апрель
26
https://translate.google.com/translate?hl=ru&sl=uz&u=https://archive.uz/arxiv-xujjatlaridan-
foydalanish&prev=search&pto=aue
28

тасдиқлаш тўғрисида
14 Ташкилий –фармойиш хужжатлар тизими
хужжатларни расмийлаштиришга бщлган
талаблар. Ўз.ДС-
1157 2008
15 Давлат ҳокимияти ва бошқарув органлари
фаолияти тўғрисидаги ахборотни ахборот-
кутубхона ва архив муассасаларига тақдим этиш
тўғрисидаги низомни тасдиқлаш хақида. АВ-2806 2016 йил 7 июль
(2016 йил 20 июнь №
44)
16 Давлат ҳокимияти ва бошқарув органлари
томонидан ахборот-кутубхона ва архив
муассасаларига тақдим этилган хужжатлар билан
ишлаш тартиби АВ-2807 2016 йил 7 июль
(2016 йил 20 июнь №
45)
17 Электрон архив тўғрисидаги намунавий низомни
тасдиқлаш хақида АВ-2317 2012 йил 23 январь
(2011 йил 22 декабрь № 89)
18 ЭК тўғрисидаги низом АВ-897 2000 йил 21 февраль
Архивлар тўғрисидаги Қонун (Ўз кучини
йўқотган) 1999 йил 15 апрель
19 Ўзбекистон Республикаси давлат герби 1992 йил 2 июль
20 Ўзбекистон Республикаси давлат байроғи 1991 йил 18 ноябрь
21 Ўзбекистон Республикаси давлат мадҳияси 1992 йил 10 декабрь
22 Ўзбекистон Республикаси Конститутцияси 1992 йил 8 декабр.
6 бўлим 128 моддадан иборат
Ахборот ресурсларининг архив нусхаларини
яратиш ва уларни давлат сақловига
топшириш тартиби бўйича йўриқномани
тасдиқлаш тўғрисида АВ-1703 2007 йил 13 август

29

XULOSA.
Mening kelgusida arxiv sohasini rivojlantirish uchun hozirgi kundagi
hujjatlarni elektronlashtirish tizimi zamon talablaridan kelib chiqib, mukammal
ravishda chet el tajribasiga tayangan holda hujjatlarni butkul elektronlashtirish
tizimini joriy qilish, arxivlarni yangi rusmdagi zamonaviy kompyuter va skanerlar
jihozlari bilan ta’minlash, kelgusi avlod vakillariga ulkan tariximizni o‘zgarishsiz
yetkazishda o‘tmish va kelajak o‘rtasidagi poydevorini qurish, arxiv xodimlarini
bilim va ko‘nikmalarini oshirish, ularning mehnatini qadrlash, ularga to‘lanadigan
ish haqi miqdorini bilim va tajribasiga asoslangan holda amalga oshirilishini taklif
bildiraman.
Arxiv saqlovxonalari va arxiv hujjatlari doimiy yoki vaqtincha
saqlanadigan xonalar, shuningdek moddiy boyliklar, binodan avariya va zaxira
chiqish yo‘llari, kunu-tun qo‘riqlash posti bo‘lmagan hollarda esa - asosiy kirish
yo‘li qo‘riqlash signalizatsiyalari bilan albatta jihozlanishi va muhrlanishi lozim.
Arxiv saqlovxonalaridan vaqtincha berilgan arxiv hujjatlari, hisob hujjatlari, ilmiy-
ma’lumot apparati saqlanadigan xonalar muhrlanmaydigan bo‘lsa - shu hujjatlar
saqlanadigan metall shkaflar, seyflar muhrlanishi lozim.
30

Yangibozor tumani davlat arxivi binosi 2012 yilda qurib, foydalanishga
topshirilgan. Bugungi kunda davlat arxivida 1925 yildan boshlab jami 521 fond,
108015 saqlov birlikdagi hujjatlar saqlanadi. Davlat arxivi Yangibozor, Gurlan,
Shovot va Urganch tumanlari fuqarolari, tashkilot, korxona va muassasalariga
xizmat ko‘rsatib kelmoqda. Milliy arxiv fondi xisobiga kiritilgan doimiy
saqlovdagi xamda xar bir qayta takrorlanmas o‘ta noyob qimmatli xujjatlarni
saqlovini ta’minlab kelgusi avlodlarga yetkazishni maksad kilib ko‘yilgan.
Davlat arxivlari har bir viloyat,tuman yoki shahar arxivlarida arxiv
hujjatlarining mavjudligi va holatini tekshirishni,qoidaga ko’ra,ikki nafar xodim
o’tkazadi.Ushbu amaliyotni amalga oshirishda hujjatlarning mavjudligi va holatini
tekshirishda arxivlarning jovonlarda va birlamchi saqlov vositalaridagi joylashuv
tartibini saqlash,tekshirilayotgan vaqtda mazkur arxiv fondining noto’g’ri
qo’yilgan saqlov birliklarini joylariga qo’yish,mog’or yoki boshqa biologic
zararkunandalar bilan ` 103 «Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar:
Nazariya va amaliyot» nomli ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya zararlangan
saqlov birliklarini tezda ajratish uchun chiqarib olish kabi ishlar amalga oshiriladi.
Xulosa o’rnida shuni ta’kidlash lozim har bir arxiv muassasasida arxiv
hujjatlarining texnik va fizikaviy-kimyoviy holatini tekshirish,hamda aynan shu
uslubda texnikaviy ishlov berish ishlari amalga oshirilishi lozimdir.Bu orqali
hujjatlarning uzoq muddat saqlovi,yaxshi sharoitda saqlanishiga,ko’p vaqt xizmat
qilishiga erishish,ayni damda dolzarb hisoblangan arxiv hujjatlarining saqlovi
masalasida salmoqli natijalarga erishish mumkinlig ayni haqiaqatdir.
31

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR.
1. Янгибозор туман давлат архиви тарихи китоби. М.Шержанов 2006 й
2. Ўзбекистон архиви тизими 100 ёшда китоби. Наврўз нашрёти 2019 й
3. Архив тарих кўзгуси (Архив иши ва иш юритишга оид меъёрий-ҳуқуқий
ҳужжатлар тўплами) Фарғона нашрёти 2021 й.
4. Ўзбекистон Архивлари китоби. Тасвир нашрёти уйи 2021 й
5. I.A.Alimov.Arxivshunoslik.Toshkent-2015.
6. U.Jumayev.O’zbekistonda arxiv ishi tarixi.Toshkent.’’Turon-iqbol’’-2016
7. M.M.Is`hoqov,I.B.Xudaynazarov,“Yordamchi tarixiy fanlar”T.:“Noshir”.2019.
Internet ma’lumotlari:
1. https://archive.uz/source/images/
xorazm_viloyati_hududiy_arxiv_ishi.pdf
2. https://translate.google.com/translate?hl=ru&sl=uz&u=https://
archive.uz/arxiv-xujjatlaridan-foydalanish&prev=search&pto=aue
32

3. https://www.in-academy.uz/index.php/zdit/article/download/
9582/6983
ILOVALAR.
1 – ilova
2 – ilova.
33

MUNDARIJA:
KIRISH....................................................................................................................2
I BOB. YANGIBOZOR TUMAN ARXIVINING TASHKIL ETILISHI
1.3. Xorazm viloyati Yangibozor tuman davlat arxivi tashkil topishi tarixi,
tuzilishi, vazifalari va faoliyati........................................................................3
1.4. Arxiv hujjatlardan foydalanish tartibi va qoidalari.......................................10
II BOB. YANGIBOZOR TUMANIDA SAQLANAYOTGAN HUJJATLAR
2.1. Arxivlarda hujjatlarni saqlovini ta’minlash tartibi...........................................14
2.2. Xorazm viloyati Yangibozor tuman davlat arxivida saqlanayotgan noyob va
qimmatli hujjatlar....................................................................................................23
XULOSA................................................................................................................31
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR..............................................................33
ILOVALAR............................................................................................................34
34

Yangibozor tuman arxivining tarixi

Купить